title: Historisch-kritische Beschouwing der Glucosiden...
creator: Dirk de Loos
text: 3 84 Oin haar te verkrijgen worden de bladeren met water uitgekookt en bij het afkooksel basisch azijnzuur loodoxyde gevoegd, waardoor er een geel nederslag ont- staat. Door uitdamping van het filtraat tot eene heldere siroop scheidt zieh de populine als een krystallijn volumineus praecipitaat af^ hetwelk in linnen sterk uit- geperst en, met het honderd zeventigvoudig gewigt water verwarmd wordt^ onder bijvoeging van dierlijke kool. Door de oplossing kokend te filtreren, kr^stalli- seert de populine na bekoeling in witte zijdeachtige krystalletjes (1). BRACONNor schreef de volgende eigenschappen aan de populine toe. Zij bezit een^ zoeten smaak, heeft ongeveer ^000 deelen koud water en 80 deelen kokend water ter op- lossing noodig en is iets oplosbaarder in kouden alcohol. Zij is zeer gemakkelijk oplosbaar in sterk koud azijn- zuur en in koud salpeterzuur en kan uit deze oplossin- gen onveranderd worden nedergeslagen. Met phosphorzuur gedraagt zij zieh even zoo, doch als dit zeer sterk is^ wordt de populine in een harsachtig ligchaam veranderd. Voor het o vorige gedragen zieh de minerale zuren, meer of min verdund of verwarmd, even als met de salicine; zij veranderen haar in een wit harsachtig poeder, hetvvelk identisch is met het product onder de— zelfde omstandigheden uit salicine verkregen. Zij wordt door sterk zwavelzuur rood gekleurd en levert door ver- warming met bijtende potasch zuringzuur, Gedurende de drooge destillatie zweit zij op en geeft een product van een olieachtig aanzien , hetwelk bij bekoeling krystallen afscheidt, welke alle eigenschappen van ben- zoezuur bezitten. Zij verbindt zieh niet met loodoxyde, ondergaat door chlore en iodium geene verandering, evenmin als door koken met water en phosphorus. In 1852 onderzocht ook (2) piria de populine en deze vond , dat de emulsine geene werking op haar uitoefent en zij beschouwd kan worden als eene groepe- ring van benzoizuury aaligenine en druivensuiker, (1) Aonales de Chimie et de Physique, XLIV, 311. (2) Annales de Chimie et de Physique, (S) XXXI V, 278. 35 Met zure chromiumzure potasch en zwavelzuur verwarmd, levert zij eene groote hoeveelheid salicyl- waterstof; met sterk salpeterzuur gekookt, vormt zij nitri'beDzoezunr, pikrinezuur en zuringzuur en bij het koken met slappe minerale zuren bezoSzuur, sahreüneen druivensuiker. Als formule voor de watervrije populine nam pibia C4Q Hj) 0,Q aan en leidde haar af uit de vereeniging van gelijke aequivalenten ' benzoezaur, saligenine en suiker met verlies van 4 aeq. water: C4 oH„0, e+4H0= C. ,H,0,+C, »H.O.+C, »H, ,0, , populine. benzoezuur. saligenine. In gekrystalliseerden toestand bevat zij 4 aeq. water^ welke op eene temperatuur van 100° worden uitgedreven. Men kan de populine 00k beschouwen als eene verbinding van 1 molecule benzoezuur met 1 raolecule salicine minus 2 moleculen water. C,, H,, O., +C.,H,0,-2H0 = C.,H,,0.,. salicine. benzoezuur. populine. Door deze wijze van beschouwing geleid, trachtte PIBIA de populine in salicine te veranderen, hetgeen hem werkelijk gelukte door haar met barytwater te koken ; na eenige oogenblikken verkreeg hij eene heldere vloeistof, welke na de afscheiding van den overvloed van baryt door koolzuurgas, niets bevatte dan benzoezure baryt en salicine; de hoeveelheid verkregen benzoezuur kwam overeen met de hoeveelheid, welke de formule der populine door berekening uit het laatstgenoemde Schema moet opleveren. Wegens deze eigenschap noemde piria de populine 00k benzoil-salicine. De allerbelangrijkste ontleding, die men door de werking van zuren op populine verkrijgt, stelt ons in Staat om de verschijnselen , door bkaconnot waargeno- men, te verklaren; de hars, door sterk phosphorzuur verkregen, zal salirerine geweest zijn, terwijl de roode reactie van het zwavelzuur is toe te schrijven aan de gewone werking van het zuur op de door ontleding ge- vormde saliretine. Eveneens laat het zieh zeer goed 3» 5() verklaren ^ dat bbacconnot als een der producten van de drooge destillatie benzoezuur verkreeg. Minder juist is de waameming van bbacconot, dat zij met salpe- terzuur onveranderd blijft, daar piria waargenomen heefty dat er dan benzo-helicine gevormd wordt. fn 1854t maakten biot en pasteub (1) bekend, dat de populine uit de watervrije alcoholiscbe oplossing zieh langzamerhand in naaldvormige krystallen afzet^ die tot blaadjes aangroeijen, welke altijd door regte of kromme lijnen begrensd zijn ^ zonder een bepaald top- punt te bezitten. Zij vonden , dat de populine het vlak van polarisatie links draait en (zoo men haar in gekrystalliseerden toe- stand beschouwt te bestaan uit 1 molecule benzoezuur, 1 molecule salicine en 2 moleculen water), bijna even veel als zou moeten plaats hebben, zoo men het rotatie- vermogen alleen op rekening der salicine stelt, daar het benzoezuur en water geen rotatie vermögen bezitten. De kunstmatige salicine uit de populine afgescheiden vertoonde hetzelfde rotatievermogen als door boüCHAR- DAT voor de natuurlijke is gevonden. In 1855 deelde piria (2) nog de volgende eigen— schappen der populine mede: Zij is naauwelijks oplosbaar in aether, smelt op 180® tot eene kleurlooze vloeistof, welke bij bekoeling eene glasachtige gedaante verkrijgt. Met water, rottende kaas enkoolzure kalk vormt zij, behalve andere producten , saligenine, melkzure en benzoezure kalk. 100 deelen gekrystalliseerde populine leverden piria door de behandeling met zuren 28,9 x benzoezuur, ter- wijl men volgens berekening 28,64 % zou moeten ver- krijgen. Door verwarming van populine in eene geslotene buis met eene alcoholiscbe oplossing van ammonia ver- krijgt men salicine, benzoezuur aethyloxyde en benzamid. Gasvormige ammonia werkt zelfs op 150° niet op de populine. Niettegenstaande geene directe analyses de waarheid van piria's formule voor de populine hebben bewezen. (1) Coraptes rendus de V Academie, XXXIV, 606. (2) Aoüalen der Chemie und Pharraaeie, XCVI, ä7S. 37 ZOO geloot ik toch^ dat er niet in het minst aan bare juistheid kan getwijfeld worden, vooral met het oog op het verband , dat er tusschen de popaline en de reeds behandelde Stoffen bestaat. Ook mij gehikte het uit de bladeren der Populus tremula de populine in volraaakt witte kristallen te ver- krijgen. Zij werden daartoe met water oitgekookt, het afkooksel met basisch azijnzunr loodoxyde nedergeslagen , gefiltreerd, het filtraat met zwavelwaterstof ontleed, weder gefiltreerd en tot eene siroop uitgedampt. De siroop leverde na eenige dagen krystallen, welke moeije- lijk van kleurstoffen te bevrijden waren ; daarom beproefde ik om door middel van aether, chloroforme en benzol de populine uit de de siroopachtige vloeistof uit te trekken, doch met geene dezer Stoffen werd het voorgestelde doel bereikt, zijnde de populine in allen bijna volkomen on- oplosbaar. Azijnzunr aethyloxyde leverde mij een zeer günstig resultaat, daar dit de eigenschap bezit de popu- line in tamelijke hoeveelheid optelossen. Deze oplossing werd gekrystalliseerd , en de afgescheidene krystallen , door nogmaals in azijnzuur aethyloxyde op te lossen en na behandeling met kool te krystalliseren , volkomen zni- ver verkregen. Een GLÜOOSID in de knoppen van POPULüS NIGRA EN POPULÜS DILATATA. In 1857 vond Wilhelm hallwachs (1) in de ge- noemde plantendeelen een nieuw glucosid en verkreeg het op de volgende wijze. De knoppen worden met kalkwater uitgekookt, de alcalische vloeistof op eene zachte wärmte tot op een derde deel uitgedampt en met zoutzuur sterk zuur ge- maakt. Nadat de vloeistof eenige uren stil gestaan heefbj scheidt ' zieh eene geelachtig bruine massa af, welke met water afgewasschen , in kokend water opge- (1) Annalen der Chemie nnd Pharraacie, CI, 372. 38 lost en kokend gefiltreerd wordt; het filtraat scheidt geelachtige krystallen af , welke met koud water afge- wasschen en in kokend water opgelost worden. De kokende oplossing wordt met azijnzuur loodoxyde ne- dergeslagen en het in water gesuspendeerde nederslag doof zwavelwaterstof ontleed ; het nederslag wordt daarna met water uitgekookt en gefiltreerd, iiit welk filtraat zieh het glucosid in witte blaadjes afzet , die door her- haalde krystallisatie volkomen gezuiverd worden. Deze krijstallen bezitten de volgende eigenschappen. Zij zijn wit, smakeloos, oplosbaar in 1998 deelen koud water en 44 deelen aether, gemakkelijk oplos- baar in warm water, alcohol en oplossingen van alcalien ; de waterige oplossingen reageren zuur. Zij smelten op 180"* en worden op 200' ontleed. In sterk zwavelzuur zijn zij met eene stroogele kleur oplosbaar, welke carmozijnrood wordt bij aanwezigheid van een minimum salpeterzuur ; door de werking van sterk sal- peterzuur verkrijgt men pikrinezuur. Als men het glucosid verwarmt met verdund zoutzuur of met baryt- water, zoo is er in de oplossing veel suiker aan wezig. De procentische zamenstelling vond hallwachs aldus : koolstof 62,560 62,440. waterstof 5,799 5,949. zuurstof 31,641 31,611. Nadere onderzoekingen zijn omtrent deze stof nog niet bekend gemaakt. SCHILLERSTOFF, BICOLORINE, POLYCHROM OF AESCULINE. Reeds sedert lang heeft men waargenomen, dat aftreksels van verscheidene plantendeelen bij doorvallend licht eene gele, bij teruggekaatst licht eene violette of blaauwe kleur geven; dit verschijnsel is waarschijnlijk t 39 het eerst bemerkt aan een aftreksel van het lignum ne» phritkum (1), later door fbischmann aan het aftreksel van den hast der wilde kastanje, der gewone each even als van sommige stukken blaauw braziliaansch hout. Met rood sandelhout en qiuzssiahout verkreeg nolde een der- gelijk verschijnsel. In 1785 Tond remmleb^ bij het iiitkoken van den hast der wilde kastanje met water en na uitdamping van het filtraat, dat de vloeistof den volgenden dag bijna geheel in gelei is veranderd , welke met water afgewasschen en in slappen alcohol opgelost eene vloeistof levert, die duidelijk de twee genoemde kleuren vertoont, Raab scheen van deze zaken onkundig te zijn ge- weest 5 daar hij het ligchaam , dat de twee kleuren voort- brengt , schillerstoff noemde en van de waarneming van REMMLEB geen gewag maakte. Mabtius gaf het den naam van bicolorine en kast- NEB dien van polychrom. Raab gaf echter niet op, w^aarnit hij de zoogenaamde schillerstoff verkregen had, noch de wijze hoe; hij vermeldde enkel. dat men haar zuiver verkrijgen kan door bij hare geconcentreerde op- lossing zwavelzuur koperoxyde te voegen en dit daarop te ontleden door kookuren potasch , waardoor er kool- zuur koperoxyde zal worden nedergeslagen , hetwelk de vreemde Stoffen tot zieh neemt, zoodat de gefiltreerde vloeistof kleurloos is. In hoeverre uit de eigenschap der genoemde aftrek- sels om twee kleuren te vertoonen, de aanwezigheid van aesculine mag afgeleid worden , is nog onbekend. Mabtius verkreeg haar, door een aftreksel van den hast der wilde kastanje neder te slaan door azijnzuur loodoxyde en uit het filtraat het overvloedigc loodoxyde te verwijderen. Volgens ST. geobge is zij tamelijk zuiver te ver- krijgen door het aftreksel van den genoemden hast door dierlijke kool te ontkleuren. MiNOB (Z) bereidde de polychrom nagenoeg op de- (1) Ä.DDalen der Chemie und Pharmacie, XIV , 189. (2) ArcliiT der Phanuacie ▼. brandes, XXX VII I, 130. 40 zelfde wijze als martius en vermeldde , dat zij oplosbaar is in 300 deelen koud water ^ 120 deelen absoluten alcohol, 100 deelen alcohol van S2 X en onoplosbaar is in aether en terpentijnolie. In 18S8 gaf kalkbbunneb (1) de volgende me- thode op om haar te bereiden : Het poeder van den bast der wilde kastanje wordt met het zesvoudig gewigt alcohol van 0,850 sp. gew. warm getrokken en gefiltreerd. De alcohol wordt van het filtraat tot op j\^ van zijn volumen afgedestilleerd y uit welk restant de schillerstoff, door kalkbbunner aesculine genoemd, zieh na eenige dagen alswitte krys- tallen afscheidt , welke men door afwassching met water van de aanhangende extractiefstoffen kan zuiveren. Een deel van deze stof in zestig deelen water opgelost is toereikend om aan eene groote hoeveelheid eener alco- holische vloeistof een' blaauwen weerschijn mede te dee- len ; alcoholische vloeistoflFen behouden deze kleur zonder verandering, doch in waterige oplossingen wordt de aesculine langzamerhand oiUleed. Door zwavel-, zout-, phosphor-, azijn-, wijnsteen- en barnsteenzuur wordt het dichroisme dadelijk opgeheven , het komt echter door bijvoeging van alcalien meestal weder te voorschijn. Door verdund salpeterzunr wordt de aesculine tot eene intensief gele vloeistof opgelost, welke door oververza- diging met bijtende potasch rood wordt. In 1835 beproefde J. b. trommsdobfp (2) de me- thode van kalkbbunneb , doch verkreeg op deze wijze de aesculine niet volkomen zuiver. Daarom trachtte tbommsdoeff haar op velerlei wijzen te bereiden en verkreeg door de volgende me- thode de beste uitkomst : Het poeder van den bast wordt met alcohol van 80 x kokend uitgetrokken , van de tinctuur een groot deel des alcohols afgedestilleerd en het overblijfsel aan vrijwillige verdamping overge- laten ; de kry stallen worden met ijskoud water afgewas- sehen en herhaalde malen uit aetherhoudenden alcohol gekrystalliseerd. (1) Repertoriam von buchmeb, XLIV, 211. (2) Annaleu der Chemie und Pharmacie, XIV, 189. 41 De znivere aesculine is volgens tbomm8DORFF bit- ter van smaak, reukeloos, oplosbaar in 12,66 deelen kokend water, en in 24 deelen kokenden alcobol van 0,798 sp. gew., bijna onoplosbaar in watervrijen aether. Eene oplossing van 1 deel in 1^ millioen dee- len water bezit nog de twee verschillende kleuren. De oplossing vertoont eene zure reactie. Door verhitting smelt de aescaline , en verspreidt den renk van ver- brande sniker. Zijn zoon Hermann trommsdorff bepaalde te gelijkertijd de zamenstelling en vond deze aldus : koolstof 51,74 51,54 51,73. waterstof 5,05 4,09 4,88. zuurstof 4S,21 43.47 48,39. doch het jniste aequivalentgewigt konde hij niet bepa- len, daar het hem niet gelukte eene vaste verbinding met eene basis daar te stellen. In hetzelfde jaar dat trommsdorff deze onder- zoekingen deed , maakte JONAS (1) de volgende berei- dingswijze der aesculine bekend, die echter niet boven die van trommsdorff te verkiezen valt, daar zij zeer omslagtig is en vele voorzorgen vereischt. Het waterig extract door uittrekking van den ge- noemden hast verkregen, wordt met alcohol van 75 % behandeld en de heldere alcoholische vloeistof tot extracts- dikte uitgedampt ; het extract wordt in ammonia opge- lost en gefiltreerd, het filtraat met zwavelzuur znur en door nieuwe bijvoeging van ammonia sterk alcalisch gemaakt ; men zal dan een groot praecipitaat verkrijgen , ZOO de hoeveelheid ammonia niet te veel is geweest, daar anders de aesculine weder wordt opgelost in de overvloedige ammonia. Men filtreert , lost den nederslag in ammonia op en herhaalt de bijvoeging van zuur en ammonia nog een of twee malen, totdat de vloeistof eene gele kleur bezit ; na concentratie wordt de vloei- stof door lijm nedergeslagen om het looizuur te ver- wijderen en dadelijk gefiltreerd, ten einde de afzonde- (1) Annalen der Cheini« imd Pharmaciej XV, 266. 42 ring der aescnline te beletten , welke dan in het filtraat zal plaats hebben. Als kenteekenen van zuiverheid vermeldde JONAS, dat de aesculine eene oplossing van goudchlorid niet troebel maakt en met ijzerzoaten een groen neder- slag geeft. In 1853 leverden rochledeb en schwarz (1) het bewijs, dat ook de aesculine door verwarming met verdund zwavelzuur of zoutzuur gesplitst wordt in druivensutker en eene nieuwe stof door hen aesculetine genoemd. Deze splitsing stelden zij door de volgende for- mule voor: ^41 H54 O5, = C,g H4 Oj + 2 0,2 H,^j 0,0. aesculine. aesculetine. Procentisch vonden zij haar zamengesteld uit: koolstof 51,96 52,01 51,79 waterstof 5,39 5,27 5,04 zuurstof 42,65 42,72 43,17 Eenige maanden later maakten dezelfden geleerden bekend (2), dat de emulsine ook in Staat is om de aesculine in aesculetine en suiker te splitsen. De zamen- menstelling der suiker yonden zij nu overeenkomende met de formule C,^ H,2 O^^ en zijne hoeveelheid 70,7 ^, zoodat zij de splitsing aldus voorstelden: C^,H,,0,e-h6HO = C,3He03-+.2C,,H,,0,,. aesculine, aesculetine. Deze formule voor de aesculine zoude overeenkomen met een gehalte van 74,4 % suiker. Volgens ZWENGEB, (3) die in 1854 de aesculine onder- zocht, smelt zij op 160'' onder verlies van water tot eene kleurlooze, doorzigtige massa, welke bij bekoeling eene amorphe stof vormt. Door verbranding in de lucht ver— spreidt zij den renk van gebraöde suiker, zoo als reeds door TROMMSDORFF was waargenomen. Door drooge destil- latie verkrijgt men , behalve andere ontledingsproducten , een sublimaat van geel gekleurde aesculetine. (1) ^nnalen der Chemie und Pharmacie, LXXXVII, 186. (2) Annalen der Chemie und Pharmacie , LX XXV III , 356. (8) Annalen der Chemie nnd Pharmacie, XC , 63. 43 ZwENGER vond de aesculine zamengesteld uit: op lOQo gedroogd. voorzigtig gesmolten koolstof 49,42 49,44 49,49 51,98. waterstof 5,11 5,04 5,22 4,63. zaurstof 45,47 45,52 45,29 43,39. waaruit hij de volgende formules afleidde: watervrije aesculine C^g H^ , O^^ gekrystalHs. ^ C^g H^, O^j -}- 5 aq. Verhit men de gesmoltene aesculine op een horo- logieglas eenigen tijd boven haar smeltpunt, zoo neemt de massa eene geelachtige kleur aan en de krystallen die zieh bij bekoeling vormen, bestaan uit aesculetine; door oplossing in water en ontleding van het loodzout (zie later bij aesculetine) met zwavelwaterstof verkrijgt men de aesculetine zuiver, terwijl de van het aesculetine loodoxyde afgefiltreerde vloeistof de ontledingsproducten van de druivensuiker bevat. De splitsing wordt door zwenger aldus voorgesteld : ^7 6 H4, O47 = Cß^ Hj7 O33 H- C, 2 Hj4 0,4. gesmoltene waterhoudende aesculine. aesculetine. In 1857 bepaalde rochleder (l)dehoeveelheidsuiker, welke gedurende de ontleding van aesculine met verdund zwavelzuur of zoutzuur gevormd wordt, volgens de me- thode van fehling en vond, dat zij 52,09 — 52,70 % (zamengesteld volgens de formule C,^ Hjj O,^) be- draagt, waaruit hij met zekerheid meent te mögen af- leiden, dat de formule der aesculine C^^ H33 O37 en die der aesculetine 0,3 Hß O3 is. De splitsing zouden wij ons dan op de volgende wijze moeten voorstellen: C,oH,3 03, + 3HO=2C,,HeO,+2C,,H,,0,, aesculine. aesculetine. Wat de hoeveelheid suiker aangaat door rochleder uit de aesculine verkregen en bepaald volgens de methode van fehling, zoo kan ik mij geene verklaring geven van het groote verschil tusschen het nu gevonden ge- (1) Repertorinm van buchner, VI , heft 4 en 6. 44 halte (52,09 — 52,70 X) en dat door rochleder en SCHWARZ in 1858 gevonden (70,7 X) dus een verschil van ongeveer 18 x« Ik geloof aan het laatstgenoemde de voorkeur te moeten geven , daar het blijkt dat roch- leder zelf zijne analyses omtrent het suikergehalte in 1853 door hem en schwarz gedaan geen vertrouwen schenkt en zelfs de daarop gebaseerde formale der aescu- Hne geheel verwerpt. Met de formale van zwenger kan ik mij in het geheel niet vereenigen, daar zij volstrekt niet overeen- komt met de hoeveelheid saiker door rochleder en nog minder met die door rochleder en schwarz verkregen, want uit zijne formale berekend zou zij slechts 20,61 % moeten bedragen, een gehalte, dat das ongevees 3J ^ lager is dan het laagst gevondene. De formale van rochleder stemt overeen met de hoeveelheid gevonden saiker, daar zij volgens berekening 52,25 % moet bedragen, waarom ik zijne formale als de jaiste geloof te mögen aannemen; beide formalen, zoo— wel die van zwenger als van rochleder komen tamelijk goed met de gevondene procentische zamenstel- lingen overeen; volgens berekening zoa de aescaline zamengesteld moeten zijn als volgt: Formale van rochleder: Ceo H33 0,7 koolstof 52,25. waterstüf 4,79. zuarstof 42,96. Formale van zwENGER : C^e H^i O47 koolstof 52,24. waterstof 4,69. zaurstof 43,07. Volgens ROCHLEDER ondergaat de aesculine door de behandeling met barytwater oorspronkelijk eene der- gelijke ontleding als met zuren, doch door het koken gaat de aescnletine onder opneming van water over in aesculetinezuur y waarvan het barytzoat de formale BaO, C,g H,, 0,3 zoade bezitten, terwijl de vorniing van het zaar door rochleder in formale aldas werd voorgesteld: — i 45 C,, H, O, +4 HO = C,, H,, O,, aesculetine. watervrij. aesculetinezuur. De draivensuiker gaat gedareiide deze ontleding over in glucinezuur, daarna in apoglucinezuur. AESCULETINE. RoCHLEDEB en SCHWARZ (I) bevonden in 1853, ZOO als wij reeds vermeld hebben, dat de aesculine, door behandeling met verdund zwavelzuur, gesplitst wordt in druivensuiker en eene stof aesculetine genoemd. Om haar te bereiden, kookten zij de aesculine met ZOO yeel water als noodig was om haar op te lossen en voegden bij deze oplossing ^ van haar volumen aan zwavelzuurhydraat onder verwarming op een waterbad. De oplsssing wordt daarbij langzamerhand geel van kleur en er zetten zieh naaldvormige krystallen van aesculetine af, terwijl er in de moederloog suiker over- blijft. De krystallen, welke zieh in meerdere hoeveel- heid afscheiden, als men de vloeistof eenigen tijd op eene temper atuur van 8" tot 10"* laat staan, worden door op- lossing in kokend water en ontkleuring door dierlijke kool ge^uiverd. Zuiver zijnde vormt de aesculetine flaauw geelach- tige krystallen, welke in koud water zeer moeijelijk, in kokend water en kouden alcohol zeer weinig, in kokenden alcohol gemakkelijk oplosbaar zijn. Zij bezit de eigen- schappen van een zwak zuur. Water met een weinig alcali lost haar gemakkelijk met eene gele kleur op. Als men haai: oplost in weinig kokende ammonia, zoo scheidt zieh bij bekoeling het ammoniakzout als citroen- gele blaadjes af, welke binnen eenige uren al de am- monia verliezen, zoodat de aesculetine bijna wit en scheikundig onveranderd terugblijft. Door verhitting smelt de aesculetine, wordt bruin en ontleed onder het (1) AnnalcQ der Chemie und Pharmacie, LXXXVII, 186 en LX XXVIII, 356. 4« achterlaten van kooL De waterige oplossing wordt door ijzerchlorid donker groen gekleurd. Op 100° gedroogd vonden bochleder en schwabz haar zamengesteld uit : koolstof 60,75 60,78 60,51. waterstof 3,51 3,47 8,ö2. zuurstof 35,74 35,75 35,87. en gaven C,, Hg O, als formule op. Rochleder en schwarz stelden twee loodzouten daar, waarvan zij ook de zamenstelling bepaalden. Door eene alcoholische oplossing van aesculetine met eene alcoholische oplossing van loodsuiker onder verwarming neder te slaan, verkregen zij een geel nederslag, hetwelk zij, na met kokenden alcohol afge- wasschen en op 100° gedroogd te zijn, zamengesteld vonden nit: koolstof 28,71. waterstof 1,19. zuurstof 12.44. loodoxyde 57,66. in formule 19 PbO, 10 O,« H^ O^. Zij waren echter van meening, dat het zout oor- spronkelijk zamengesteld zoude geweest zijn volgens de formule 2 PbO, CjgH^Oß, doch door het afwasschen loodoxyde zoude verloren hebben. Door praecipitatie van waterige oplossingen verkre- gen zij een loodzout zamengesteld uit : koolstof 27,95. waterstof 2,17. zuurstof 20,54. loodoxyde 49,34. en gaven daaraan de formule 5 (2 PO, C,3 H3 0,J + PbO, Cj3 H3 O,. Zwenger (1) gaf in 1854 als doelmatigste me- thode om de aesculetine te verkrijgen , de volgende. Men lost de aesculine onder verwarming in tauielijk geconcentreerd zoutzuur op en laat de oplossing eenigen tijd koken; de vloeistof stolt bij bekoeling tot eene (1) Aunalen der Chemie und Pharmacie, XC, 68. 17 krystallijne inassa , welke uit bijna zuivere aesculetine bestaat. Men wascht de krjstallen met koud water af, lost ze in kokenden alcohol op en slaat de alcoholische oplossing met loodsuiker neder. Het nederslag wordt met wijngeest^ daarna met kokend water afgewasschen en in water gesuspendeerd zijnde door zwavelwaterstof ontleed. De van het zwavellood kokend afgeiiltreerde oplossing levert bij bekoeling krystallen van aesculetine, die door nogmaals krystalliseren volkomen zuiver zijn. Volgens ZWENGER is de aesculetine, in aether bijna onoplosbaar en de waterige kokende oplossing bezit , even als de oplossing der aesculine , twee kleuren , doch in eene mindere mate; door koolzure ammonia wordt het di- chroisme vermeerderd , door zuren opgeheven. De aesculetine reduceert spoedig zilver uit eene warme oplossing van salpeterzuur zilveroxyde en des- oxydeert het koperoxyde uit eene oplossing van koper- oxyde in bijtenden potasch tot koperoxydule. De groene kleur, welke zouten van ijzeroxyde aan- nemen door aesculetine, is zoointensief , dat sporen van dit ligchaam op deze wijze zijn te ontdekken; zouten van ijzeroxydule geven geene verandering. De aesculetine wordt door verwarming met sterk zwavelzuur ontleed, door salpeterzuur in zuringzuur veranderd en is zonder ontleding in sterk zoutzuur oplosbaar. Op 100° jgedroogd vond ZWENGER haar zamengesteld uit : koolstof 60,65 60,76' waterstof 3,53 3,44. zuurstof 35,82 35,80. en stelde als formule C^^ H^j O^j. Het waterverlies op 100°bedroeg van 6,64 tot 6,77 ^, zoodat zij in gekrystalliseerden toestand zamengesteld zou zijn volgens de formule Cg^ Hj^ ^2z "^ ^ ^^' welke 6,66 x water vorder t. ZwENGER verkreeg door praecipitatie van aesculine met loodsuiker, zoowel in waterige als alcoholische op- lossingen, dezelfde constante loodverbinding, hetgeen ROCHLEDER en SCHWARZ niet gelukte. Het loodzout, dat ZWENGER daarstelde, vond hij op 100* gedroogd zamengesteld uit : i8 koolstof 28,41 28,S6. waterstof 1,18 1,26. ziiurstof 12,75 12,96. loodoxyde 57,66 57,42. waarvoor bij de formule 7 PbO, C^« Hj^ O^j aannam, sBoodat 7 aeq. water door 7 aeq. loodoxyde vervangen zijn. In overeeDStemming met de aangenomene formule van de aesculine, neem ik ook de formule van roch- LEDER voor de aesculetine opgegeven als de juiste aan, welke Tolgens berekening voldoet aan de gevonden pro- centische zamenstelling ; volgens berekening bestaat zij namelijk uit : koolstof 60,67. waterstof 8,87. zuurstof 35,96. Rochleder (1) nam in 1857 aan, dat de aescule- tine te beschouwen is als een ligchaam , waarin 1 aeq. H door 1 aeq. van het radicaal van het azijnzaur alde- C H 1 hyd gesubstitueerd is, dus c tj* * }o. ARTHANITINE (saladin) of CYCLAMINE (büchner en herbergee). In 1830 ontdekte saladin (2) in de radix arthor- nitae afkomstig van de Cyclamen Europaeum eene stof , welke bij arthanitine noemde. Hij verkreeg haar door het koude waterige aftreksel der wortelknoUen door uitdamping te concentreren , de witachtige bezinksels af te scheiden, de heldere vloeistof tot extractsdikte uit te dampen en dit extract met alcohol uit te trekken. Het alcoholische aftreksel scheidde bij vrijwiUige uitdamping kleine, witte kristallen van arthanitine af. (1) Fepertorium von bvcuner, VI, heft 4 und 5. (2) Journal de Chiuie Medicale, VI, 417. 49 De eigenschappen ^ die saladin van dit ligchaam <^Pgaf* zijn de volgende: Zij is oplosbaar in alcohol en in 500 deelen water ^ onoplosbaar in aether, vette en aetherische olien, bezit een' bitteren smaak^ veroorzaakt na inwendig gebruik stoelgsmg en neiging tot braken. Zij wordt door sterk zwavelzuur violet gekleurden door salpeterzuur ontleed onder de vorming van zuring- zuur. Hare . oplossing bezit eene neutrale reactie , wordt niet veranderd door zoutznur, iodzuur en organische zuren; zij wordt door galnotentinctuur sterk troebel, doch door de meeste metaaloxyden niet nedergeslagen, Behalve in de worteis van de Oyclamen europaeum, vond SALADIN ook nog arthanitine in zeer geringe hoeveelheid in de worteis der Primula v&ris, Anagallis arvensis en Limosella aquatica. De naam arthanitine werd in 1831 door buohner en HEBBEBGEB (1) in cyclamine veranderd, en volgens hunne opgave zou men door de volgende bereidingswijze een zuiverder product verkrijgen. De versehe wortelknollen worden met alcohol uit- getrokken, de alcohol door uitdamping verwijderd, de terugblijvende geleiachtige massa met aether en daarna met koud water behandeld. Het,residu wordt met water gekookt, de vloeistof gefiltreerd, tot extract uitgedampt en dit extract met absoluten alcohol uitgetrokken. De alcoholische oplossing zet door langzame uitdamping geel- achtige witte kry stallen van cyclamine af, welke door herhaalde krystallisatie uit alcohol en behandeling met dierlijke kool gezuiverd worden. De eigenschappen , die saladin vermeldde, werden door deze scheikundigen bevestigd gevonden. Wat den smaak betreft, merkten zij op, dat deze wel brandend en scherp, doch naauwelijks bitter is. De violette reactie met zwavelzuur heeft eerst na eenigen tijd plaats, zoo als later door de ltjca werd opgegeven. Aan verhitting blootgesteld wordt de cyclamine ge- makkelijk ontleed. (1) Repertoriam für die Pharmac. v. buchner, XXXVII, 36. 4 50 Ds LUOA (1) levurde in 1857 het bewija, dat ook de cyclamine tot de glacosiden beho<Mrt en zijne berei-* di]ig6w\jze 18 zeer eenvoudig. De gesneden wortelknollen worden met alcohcd ge- darende y\jf en veertig dagen getrokken , en de vloeistof, na verwijdering van de grootste hoeveelheid alcohol^ door middel van destillatie^ aan vrijwillige nitdamping overgelaten. Na veertig dagen verkreeg hij eene witte, amorphe massa^ welke met kouden alcohol afgewasschen en nit kokenden alcohol gekrystalliseerd werd. Yolgens db luca kan de cyclamine veel water op- slorpen, vormt met weinig water eene gelei^ is in meer water oplosbaar , welke oplossing als zeep schnimt en op 60^ tot 75*^ gecoagnleerd wordt. Na bekoeling lost zieh het coagulum binnen twee of drie dagen weder in de bovenstaande vloeistof op, en de vloeistof geeft dan door verwarming op uieuw een coagulum, Hare waterige oplossing wordt door iodium niet gekleurd, door subiimaat niet, door galnotenznur wel nedergeslagen, door biergist niet veranderd, doch door emvdsine.eyenals door «,«tzuur, gespUtst ondervoming van suiker; deze verhouding tot zoutzuur verschilt dus met de waameming van 8aladin. Met stark zwavel— zuur levert zij aanvankelijk eene gele kleur, welke eerst later violet wordt ; de violette kleur verdwijnt door water en er zet zieh daarbij een wit poeder af. Met gesmolten potasch ontwikkelt zij waterstof , ter- wijl er een bijzonder in water weinig oplosbaar zuur gevormd wordt. De cyclamine is oplosbaar in water, alcohol, gly- cerine, houtgeest en alcalien en onoplosbaar in aether, zwavelkoolstof, chloroforme en terpentijnolie. Hare waterige oplossing draait het polarisatievlak links. De luca vond haar zamengesteld uit: koolstof 54,66 54,54. waterstof 9,11 9,12. zuurstof S6,S4 36,34. <1) Joaroal de Pharmacie et de Chimie, (8) XXXI, 427. 51 Deze ondereoekingen zijn deeenige^ welke tot heden over de cjdamine bekend sijn^ er zijn das nog nienwe onderzoekingen noodig om hare formule te bepalen. JALAPPAHARS. Men onderscheidt de jalappahars in twee soorten, zijnde de eene afkomstig van den knols^htigen wortel van de Convolvulus purga wendeboth, ook genoemd Ipomoea Schiedeana zuccabini, Ipomoea purga scHL'ErDB^, Exogonium purga bentham (1) en Ipomhia macroroeza. De andere soort wordt verkregen uit de zoogenaamde jalappa^^^/ßn of den /?envormigen wortel van de Convol- vulus orizabensis pelletan of Hyomoea orizäbensis le- DANOIB. De thans gebruikelijke naam voor de eerste hars in zuiveren toestand is convolvuline, voordetweede soort jalappine, Om volmaaktwitte jalappahars teverkrijgen, daartoe kan het voorschrift, door nativelle (ä) in 1842 opge- geven, dienen. Men kookt de klein gesnedene worteis met water nit, bevrijdt ze door nitpersen van water en herbaalt het uitpersen en uitkoken zoo lang, tot het water volkomen kleurloos blijft. Men kookt ze daarop driemaal met alcohol van 0,65 sp. gew. uit, trekt de alcoholische tincturen met een weinig dierlijke kool, filtreert en verwijdert den alcohol door destillatie, waar- door de hars volkomen wit terugblijft. JALAPPINE (buchneb en hebbebgeb) RHODE- ORETINE (KAYSEB) of CONVOLVÜLINE (mayeb). De eerste, die een tamelijk uitvoerig onderzoek (1) Dr. 0UDB1CA.MS. Aanteek. op de Pharm. Nedrl. b1. Sil. (2) Joarnal de Pharmacie, (8) I» 228. 4* 52 omtreut den jalappawortel in het werk stelde^ was O. L. Fi^LIX GADET DE GASSICOUBT (1), die in 1817 de hars verkreeg uit den wortel van de Ccnvolvulus purga, door hem genoemd Ipomhia nMcroroeza en vond, dat zij yoor drie tiende deelen in aether oplosbaar is^ welke oplossing door uitdamping een moeijelijk te droogen overschot geeft , Hetwelk donker bmin van klenr, in dünne lagen door- zigtig, doch in grootere massa zwart en ondoorzigtig is^ en door wannte gemakkelijk ontleed wordt onder het achterlaten van kool. Volgens de gassioourt bezit het in aethex: onoplosbare deel eene meer harsachtige hoeda- nigheid^ is door wärmte gemakkelijk smeltbaar, in alcalien oplosbaar^ welke oplossing met een overvloed van zwavelzuur geen nederslag geeft, terwijl de oplossing in alcalien van het in aether oplosbare deel met zwavel- zuur wel een praecipitaat geeft. Tbommsdobff (2) kwam tot dergelijke uitkomten^ doch volgens hem zoude slechts een tiende deel der hars in aether oplosbaar zijn. GöBEL (3) bepaalde de procentische zamenstelling der hars en vond haar aldus: koolstof 36,62. waterstof 9,47. zuurstof 53,91, Deze analyse stemt niet in het minst overeen met de later verrigte analyses, daar het koolstofgehalte veel te laag is gevonden, en waarschijnlijk toe te schrijven is aan onvolkomene verbranding of aan onzuiverheid der hars. Volgens BUGHNEB en hebbebgeb (4) bestaat de jalappahars uit een basisch bestanddeel, dat zij jalappine noemden, verbonden met een harszuur. Om de jalappine te verkrijgen ontleedden zij eene alcoholische oplossing der hars met eene alcoholische oplossing van loodsuiker, filtreerden, voegden bij het filtraat water; losten het daardoor gevormd nederslag in alcohol op, verwarmden (1) Journal de Pharmacie, III, 495. (2) Neaes Journal der Fharmacie, XXV, 193. (3) Bepertor. der Fharmacie v. buchner, XI, 83. (4) Bepertor. der Fharmacie ▼. buchner, XXXVII, 203. 53 de alcohohsche oplossing met verdund zwayelzaur en voegden er loodoxydehydraat bij; de vloeistof, door filtratie van het zwavelzaur loodoxyde afgescheiden^werd tot droogwordens uitgedampt, in Sterken alcohol opge- lost en weder uitgedampt. De temggeblevene massa, die de jalappine vormde^ vonden zij in water en aether onoplosbaar^ in alcohol en sterk azijnasnnr gemakkelijk , in zont-, phosphor- ensal- peterzunr moeijelijker oplosbaar. Katseb (1) leverde in 1844 een nitvoerig onder- zoek van de jalappahars en gebruikte, even als de ge- noemde scbeiknndigeu^ den wortel van Convolvulus purga. Oin de hars te bereiden^ wordt volgens KAY beb de wortel met alcohol van 80 % nitgetrokken ; bij het af- treksel wordt water gevoegd, de alcohol afgedestilleerd^ de afgescheidene hars met water uitgekookt en daama in alcohol van dezelfde sterkte opgelost; deze oplossing wordt met dierlijke kool getrokken^ gefiltreerd^ met water vermengd, en door destillatie van den alcohol bevrijd. De afgescheiden hars wordt nogmaals met water uitgekookt en gedroogd. Aldus verkregen, be- staat zij uit twee ligchamen ^ het eene oplosbaar in aether, het andere deel onoplosbaar in aether en door KAT8EB rhodeoretine genoemd, Om de rhodeoretine zuiver te verkrijgen^ kookte kayseb de drooge hars met aether uit , loste het terugblijvende in alcohol op en sloeg deze oplossing met aether neder. Het gedroogd nederslag van rhodeoretine vertoonde volgens KAT8EB de volgende eigenschappen. Zij is bijna kleurloos, zonder renk en smaak, in water en aether onoplosbaar, in alcohol gemakkelijk op- losbaar met eene flaauw zure reactie. Zij is in bijtende potasch of soda in de koude zeer weinig , door verwarming echter volkomen oplosbaar; zuren slaan uit deze oplossing de hars niet neder; eveneens is zij oplosbaar in Sterke ammonia, azijuzuur en salpeterzuur« Met sterk zwavelzuur neemt zij binnen twee minuten (I) Annalen der Chemie und Fharmacie« LI, 81. 84 eene schoone roode kleur aan^ van daar de naam door KAT8EB aan de liars gegeven. Op platinablik verhit, smelt zäj eerst en verbrandt dgarna met eene heldere , roetgevende vlam. Hij vond haar zamengesteld uit: koolatof 56,06 6b,81. watergtof 7,91 7,89. zuuratof 36,— 86,24. Katseb leidde uit de zamenstelling der verbindingen van zijae hydrorhodeoreüne (zie dit ligchaam) metpotasch en baryt en uit de zamenstelling der hydrorhodeoretine en rhodeoretine als formule voor de rhodeoretine af Door zoutzuurgas in eene oplossing van rhodeoretine in absoluten alcohol te leiden, wordt zij gesplitst in suiker en eene stof door kayseb rhodeoretinol genoemd: O4J H35 Ojo = 0,0 Hjj Og 4- Oij Hl, Oij. rhodeoretine. rhodeoretinol. Om de rhodeoretine volmaakt bevrijd van het in aether oplosbare deel te verkrijgen, loste mater (l) in 1852 de hars in absoluten alcohol op en praecipiteerde haar uit deze oplossing met aetiier, welke bewerking hij eenige malen herhaalde. Mayeb vond, dat zij op. 141* week, op 150** vloei- baar en op 155** ontleed wordt. De verbranding ge- schiedde met chromiumzuur loodoxyde zoo moe^elijk , dat het mayeb niet mogelijk was juist overeenatem— mende getallen voor de koolstof te verkrijgen* Zijne analyses leverden hem de volgende resultaten: op lOQo gedroogde hars. oplSOogesmoltenhars. koolstof 55,01 54,56 54,53 54,57^ 54,86 55,21 waterstof 7,89 8,07 7,89 7,89. 8,04 8,—. zuurstof 37,10 37,87 37,58 37,54. 37,10 36,79. Als de rhodeoretine niet met aether gepraecipiteerd was, ZOO vond mayeb de volgende verhouding: koolstof 56,76. waterstof 8,16 en zuurstof 35,08. ZOO dat wij met hayer kunnen aannemen, dat het (1) Annalen der Chemie und Pharmacie, LXXXIII^ 122. Ö5 verschil in koolstof in zijne analyses met die van katssr is toe te schrijyen aan een gehalte van nog in aether oplosbare hars in de door katsek gebruikte rhodeoretine. Mayeb stelde als formules voor de op 100^ ge- droogde hars C, ^ Hq ^ O, ^ + aq. en de op 150'' gesmoltene hars C72 Hqo O^q en hield de jalappine vanBüCHNEB en HEBBEBGER voor identisch met rhodeoretine, het- geen mij 00k aldns voorkomt door de eigensohap, die zij opgeven, om in aether onoplosbaar te zijn. Laubbnt (1) stelde in hetzelfde jaar als formnle voor de rhodeoretine C34 H^q O^, die hij verkreeg door de formnle van mayeb door drie te deelen; even- zoo wijzigde hij de formules voor het rhodeoretinezuur en rhodeoretinolznnr (zie later). De genoemde scheiknndige stelde dien ten gevolge de vorming van rhodeoretinol, door may'RH rhodeoretinoU zuur genoemd, door het volgende Schema voor: 0,4 H,, 0,,+ 8H0 = 0,,H,,0, + 0,,H,,0,,. rhodeoretine. rhodeoretinolznnr. Naar aanleiding van den oorsprong des naams rho- deoretine, door KATSEB aldus genoemd, omdat zij door zwavelzunr rood geklenrd wordt, veranderde mayeb (2) in 1854 dezen naam in convolvidine , daar 00k de hars nit den wortel der Convohulua orizabmzis deze zelfile eigenschap bezit, aan welke laatste hars hij tot onder- seheid den naam jalappine gaf« Uitgaande van de groote overeenkomst tnsschen de convolvtdine en jalappine, kwam mayeb op het ver- moeden, dat de formnle der convolvnline homoloog zonde sdjn met de formnle der jalappine. Daarom onderwierp hij zijne formnies aan eene revisie, te meer daar hij twij- fel omtrent de waarheid voedde en stelde hij nn als for- mnle voor de convolvnline C^^ H50 Oj^. (1) Comptes rendus de rAcademie, XXXV, 379- (2) Annalen der Chamie und Fharmacie, XGIJ, 125. 56 HYDRORHODEORETINE (katsbb), RHODEORETINEZÜUR of CONVOLVU- LINEZUÜR (MATER). Dit ligchaam is in 1844 het eerst bereid door KAT8EB (1) op de volgende wijze. Men trekt rhodeore- tine eenigen tijd met sterke aramonia, tot dat de hars zieh volkomen opgelost heeft^ bevrijdt de vloeistof door verwarming van ammonia , slaat haar neder met azijnzuur loodoxyde, wascht het nederslag met water af en ont- leedt dit door zwavelwaterstofjgas. De gefiltreerde vloei- stof levert na uitdamping de hydrorhodeoretine ^ zijnde eene massa, welke in water, alcohol, alcalien, koolzure alcalien, azijnzuur en koud salpeterzuur oplosbaar, doch in aether onoplosbaar is, door zwavelzuur even als de rhodeoretine rood gekleurd wordt , en volgens KAY ser de volgende procentisehe zamenstelling heeft: koolstof 54,65 54,79. waterstof 8,29 8,47. zuurstof 37,06 86,74. ZOO dat dit ligchaam zieh, volgens katser, slechts door laeq. water onderscheidt en hij dus als formule C^j Hse ^2 1 aannam. Mater (1) gaf in 1852 aan de hydrorhodeoretine den naam rhodeoretinezuur uithoofde van hare sterk zure eigenschappen en bereidde haar op de volgende wijze. Zuivere rhodeoretine wordt onder verwarming in ba- rytwater opgelost en de baryt door een geringen overvloed van zwavelzuur afgescheiden. Om den overvloed van het zuur te verwijderen, wordt de vloeistof, zonder vooraf gefiltreerd te zijn , geschud met koolzuur loodoxyde , als- dan gefiltreerd, uit het filtraat het lood door zwavelwa- terstof verwijderd en de gefiltreerde kleurlooze vloeistof tot droogwordens uitgedampt. Het bezit, zegt mayer, de volgende eigenschappen: het wordt boven 100** week, smelt tusschen 100<»en 120** en wordt boven deze temperatuur ontleed, is oplosbaar (1) Annalen der Chemie und Pharmacie, LI, 81. (2) Annalen der Chemie und Pharmacie, LXXXIII, 122. 57 in water en alcohol met eene zare reactie^ onoplosbaar in aether. De waterige opiossing van het zuur wordt door geen neutraal metaalzout nedergeslagen , doch wel door basisch azijnzuur loodoxyde. Uit de koolzure zouten van alcalien, alcalische aar- den en loodoxyde drijft het op kookhitte koolzuur uit. Het bestaat volgens mater uit: koolstof 52,44 52,61 52,48 52,89. waterstof 7,93 8,04 7,87 7,82. zuurstof 39,63 39,35 39,65 39,29. waaruit hij , in overeenstemming met de zouten , waar- over later zal gehandeld worden , als formule voor het rhodeoretinezuur 2 HO , C^j Hg, O53 aflcidde. Door de werking van verdund zoutzuur of van emulsine op het rhodeoretinezuur wordt er rhodeoretinol- zuur en suiker gevormd, ^7 2 Hg 4 O40 + 6HO = C3 3 H34 0,0 + 3Cij H, j O, j. rhodeoretinezuur. rhodeoretinolzuur. Verdund koud salpeterzuur oefent dezelfde werking uit; is het zuur echter sterk of warm, zoo worden de suiker en het rhodeoretinolzuur ontleed en er vormen zieh zuringzuur , eene niet krystalliseerbare stof en daar- enboven een ligchaam, door mateb ipomiumzuur ge- noemd, welke ontleding hij door de volgende formules voorstelde : C73H6404o+.24N05=3CioH.04-f-2lCsH04-hl 6HO+24 NO. rhodeore- ipomiumzuur. zuring- tinezuur. zuur. C,eH,40,o— 3C,„H,0«+3C,HO«+4HO-h6NO,. rhodeoretinol- ipomiumzuur. zuringzuur. zuur. In 1854 veranderde mayer (1) den naam rhodeo- retinezuur in convolvulinezuur y terwijl hij als nieuwe for- mule 3 HO, Cea H50 O3J opgaf. (1) Annalender Chemie und i'Pharmacie , XCII, 125. 68 VERBINDINGEN van OONVOLVÜLINEZTJUR. K!at8EB (1) xnaakte ons in 1844 bekend met het ammonia-f potasch- en bary tzout. Het ammaniazout werd door KAT8EB bereid door eene zekere hoeveelheid hars met Sterke ammonia te overgieten en daannede eenigen tijd te laten trekken, tot dat de hars zieh volkomen opge- lost heefk. De vloeistof door verwarming van ammonia bevrijd en op een vraterbad uitgedampt zijnde, levert het zout als eene bruinemassa, welke in alcohol en in water gemakkelijk oplosbaar is. De verbinding met potaach werd verkregen door eene oplossing van rhodeoretine in eene kokende oplossing van koolzure potasch op een waterbad uit te dampen en de drooge massa met absoluten alcohol uit te trekken^ welke alleen de potaschverbinding oplossen en de over- vloedige koolzure potasch zal achterlaten. De alcoholische oplossing leverde door uitdamping een geelwit zout, dat in water gemakkelijk oplosbaar is, op löO^^smelt, en volgens kayseb aldus is zamengesteld: koolstof 63,05 52,93. waterstof 7,78 7,66. zunntof 35,81 36,05. potasch 3,36 3,86. Formule KaO, 3 C4, Hj« O,,. De zamenstelling van dit zout drukte mateb (2) in 1855 uit door de formule: KaO, Cgj Hgj O34 4- O3J Hßo Osj- Katser bereidde het barytzout door barytwater met een overvloed eener oplossing van hydrorhodeoretine te verbinden en zoo lang op een waterbad te verwarmen tot de overvloedige baryt in koolzure baryt veranderd was en de vloeistof niet meer alcalisch reageerde; de gefil- treerde vloeistof op een waterbad uitgedampt zijnde, leverde een wit poed^, hetwelk in water en slappen alcohol oplosbaar, in absoluten alcohol onoplosbaar is en op lOO"" gedroogd de volgende zamenstelling bezit: (1) Annalen der Chemie und Pharmacie, LI, 81. (2) Annalen der Chemie und Pharmaoia, XCV, 12tf. 69 koolstof 50,68 50,61. waterstof 7,55 7,54. ZQurstof 84<,14 84,22. baryt 7,63 7,68. waaryoor katseb de formale: BaO, 2 C4, H^e O,, opgaf. Mater (1) nam in 1852 waar, dat eene kokende op- lossing van koolznre potasch met convolvuline verzadigd zijnde, zelfe na een half nar gekookt te hebben, onver- anderde convolvuline afscheidt door bijvoeging van water, van daar dat katseb te weinig potasch in zijne ver- binding vond. Daarom gebroikte mateb voor de be- reiding van het potaschzout, convolvnlinezaur in plaats van convolvuline en het aldns bereide zontinsschen 100 en 110** gedroogd, vond hij zamengesteld nit: koolstof 50,48 50,48. waterstof 7,55 7,55. zuurstof 36,81 36,32. potasch 5,66 5,65. waarvoorhij destijds de formule EaO, Oy , H^ ^ O j g 4- HO en in 1855 de formule KaO, C,, Hg, O34 aannam. Een zuuT fiaryteout , dat in procentische zamenstel- ling overeenkomt met het zout van katseb, ver- kreeg mateb door overvloedige convolvuline met bary t- water te koken , de oplossing na filtratie met barytwater flaanw acalisch te mi&en, onder verwarming koolzuur in de vloeistof te leiden , de vloeistof te filtreren en tot dioogwordens uit te dampen. Tusschen 100* en 110* gedroogd vond mateb het zamengesteld uit: koolstof 48,85 48,85. waterstof 7,25 7,25. zuurstof 85,07 85,26. baryt 8,83 8,64. Formule BaO, C,, H„ 0„ + HO. Mateb's formule in 1855 is BaO, Cea Hj, O34. Het n^trole haryizoysX bereidde mateb door convol- (1) Annalen der Clteinie und PhftmiKeie, LXXXIII, 102. 60 vuline met een overvloed van barytwater in aanraking te brengen , in de alcalische kokende vloeistof koolzunrgas te leiden en de gefiltreerde vloeistof op een waterbad uit te dampen. Op 100» gedroogd bevat het: koolstof 45,29 46,40 45,69. waterstof 6,76 6,77 6,89, zuurstof 81,81 81,76. baryt 16,14 16,07. Formale 2 BaO, C^, He, O,,. Mateb's formnle in 1866 8 (2 BaO, 0., H,, Ö,,) + BaO, C«, H,, 0,4. Convolvulinezure kalk wordt volgens mayeb verkre- gen door convolvulinezuur met kalkmelk te koken, te filtreren, door de warme alcalische vloeistof koolzuurgas te leiden, nogmaals te filtreren en tot droogwordens uit te dampen, waarbij het zout als eene amorphe, gomach- tige, flaauw geel gekleurde massa terugblijft, welke in water en alcohol gemakkelijk oplosbaar is en 6,17 — 6,20% kalk bevat. Matek nam voor ditligchaam 2 CaO, O^^ H^j O,, aan, welke zamenstelling men volgens mayeb's nieuw- ste formale zou kunnen uitdrakken door de formale 2 CaO, C^ j H5 , O3 3 , welke echter 7,5 % kalk vereischt. RHODEOßETINOL (katseb), RHODEORETINOL- ZUUR of CONVOLVÜLINOL (mateb). Kayseb (1) was weder de eerste die ons in 1844 met dit ligchaam bekend maakte. Hij bereidde het door rhodeoretine in absoluten alcohol op te lossen , en in deze oplossing zoo lang zoutzuur te leiden, tot dat er niet meer opgenomen werd; de oplossing liet hij tien dagen staan, voegde er water en daarna aether bij; de aether loste eene olieachtige vloeistof op, welke zieh eerst door het water had afgescheiden. De aetherische oplossing met water afgewasschen zijnde om het zoutzaar te ver- wijderen, liet door aitdamping eene olieachtige vloeistof ^1) Annalen der Chemie and Pharmacia, LI, 81. 61 achter , door kayssb rhodeoretinol genoemd , en volgens hem zamengesteld uit: koolstof 66,88. waterstof 10,67. zutirstof 22,96. waarvoor hij de formule Cj^ H^j O, aannam. Bij deze ontleding vond hij gelijktijdig druivensaiker gevormd: C4J H35 Ojo = C,o Hj3 O3 4- Cjj H,j Ojj. rhodeoretine. rhodeoretinoL terwijl hij vermoedde, dat de hydrorhodeoretiue eene soortgelijke ontleding door zuren ondergaat, welk ver- moeden tot zekerheid is gebragt door mayeb's onder- zoekingen in 1852 (1). Deze kookte eene oplossing van 80 gram hydrorhodeoretine of convolvulinezuur in 300 gram water met 20 gram zwavelzuur, dat met 200 gram water verdand was. De ontleding begon spoedig, de vloeistof werd melkachtig en een geel olieachtig lig- chaam scheidde zieh af. De zure vloeistof bevatte eene geringe hoeveelheid van hetzelfde ligchaam opgelost, hetwelk zieh door langzame afkoeling als fijne, witte krys- talnaalden afzette. In plaats van rhodeoretinol sloeg MAYER voor deze stof den naam van rhodeoretinolzuur voor, uit hoofde vetoi de sterk zure eigenschappen , die zij bezit en gaf er de volgende eigenschappen van op. Uit verdunde waterige oplossingen scheidt het zuur zieh wit krystallijn af , doch uit wijngeest of aether kan het niet gekrystalliseerd verkregen worden. Op een horologieglas gesmolten, vormt het door bekoeling eene krystallijnemassa, welke onder 25** vast is, op 25* week wordt en tusschen 40*" en 45° smelt. Op papierbrengt het eene vetvlek te voorschijn en het deelt aan water den renk van johannisbrood mede. Het is in zuiver water moeijelijk , iets gemakke- lijker oplosbaarin zuur bevattend water, zeer gemakkeUjk oplosbaar in alcohol, weinig oplosbaar in aether. Met sterk zwavelzuur wordt het eerst geel, daama rood en het berust juist op de vorming van het rhodeoretinol- (1) Annalen der Chemie nnd Pbarmacie, LXXXIII, 128. 62 2uar, dat de rhodeoretine met zwavelzour eene roode kleur geeft. Mater vond haar zamengesteld uit: koolstof 65,66 65,38. wateratof 10,70 10,72. zuurstof 28,74 28,90. en gaf Cje H^^ Oj^ als formtüe op. Behalve door de werking van verdund zwavelzatir, wordt het convolvulinezuur eveneens door verdund zout- zunr en door emnlsine gesputet in rhodeoretinolzuur en dmivensuiker door mateb aldns voorgesteld: 0,,He404o + 6H0 = C3eH340,o 4- 80,,H,^O,, convolvuline- rhodeoretinol- znnr. zuur. Salpeterznnr werkt op dezelfde wijze op het con- volvnlineznur , doch door verwarming wordt ook het rho- deoretinolzuur ontleed, en er wordt, behalve zuringeuur en eene niet krystalliseerbare stof, ipomiumzuur ge- vormd, welke ontleding mateb aldus voorstelde: C3eH34 0,o = 8C,oH304-h3C,HO;+4HO+6NO,. rhodeoretinol« ipomiumzuur. zuring* zuur. zuur. Laubekt (1) gaf in 1852 als formule voor het Ättur 0,, Hji O5 (even als de foruhile van de convolvu- line en het convolvulinezuur verkregen, door HAt'EB's. formules door drie te deelen met verwaarloozing der breuken). De vorming van het rhodeoretinolzuur stelde hij dan voor door het schema: 0,4 H,o 0,, + 8H0=0,, H., 0,+C,, H„ O,,. convolvuline. rhodeoretinol- zuur. en de verandering van het rhodeoretinolzuur door sal- peterzuur aldus; CMHt,03+0=C,,H,,04 — Cj Hj dat in zuringzuur wordt ver- anderd. O10H9 O4 ipomium of sebaciumzuur. (1) Comptes rendus de rAcad^mie, XXXV, 879. 68 Indien het waar is^ koo alsHATER waarnam^ dat er door de werking van salpeterznur op het rhodeoretinolznnr behalve zoringzuur en ipominmzuur nog eene niet krystalli- seerbare stof gevormd wordt^ dan is de formule^ die hij aan- nam om de splitsing voor te stellen, onjimt, daar zij van de vorming dezer stof ons geene rekening geefl/ Evenmin kan ons om dezelfde reden de formtde van Laubent voldoen ; of LAUBENT echter met de formule 0^ Hj, O^ dit krys- talliseerbare ligchaam bedoelde, is mij onbekend. Hoe dit ook zijn möge, zoo geloof ik toch, buiten aanmer* king latende, dat ik mij met zijne formule ran het rhodeoretinolznnr niet kan vereenigen om later te ver- melden redenen, zijne voorstelling niet te mögen aan- nemen, daar hij geene gronden, om hare waarschijn- lijkheid te bewijzen, aanvoerde. Yolgens laubei^t zoude het rhodeoretinolznnr tot de klasse der vette zuren behooren; hij stelde namelijk alle vette znren voor als afleidingsproducten van koolwater- stoffen n CH , en bragt ze allen tot eene der volgende algemeene formnles: n CH + O) eenbasischa n CH + O3 tweebasische n CH H- O, '^ H eenbasische n CH + 04 — H tweebasische Het riiodeoretinolzttur zoude dus behooren tot de formule n OH4-O , — H, want laCH-hO 3 — Hä=C , ^ H , , O , Even als al de zuren van deze soort vormt zij, on* der den invloed van salpeterznur, een tweebasisch zuur behoorende tot de algemeene formule n CH + O4 — H want lOCH + O4 — H = C, ^ H^ O4 = ipomiumzuur. 