title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: geheel droog: het gemis van deze natuurlijke vloeistof kan, in dit geval, hersteld worden, door het inspuiten van olie, of door eenemede fleten uit Arabische gom; die pitten, en olie. De krampachtige samenriking der schedel Bij vrouwen, wier zenuwgestel zeer gevoelig is, worden soms een soort van krampen in het hoofd, welke het hoofd belet doortegaan; of na dat hetzelfde geboren is, het overige van den tronk des lichaams vastgeklauwd houdt, in manier van een handschoen: in dit geval is de baarmoeder de zus, olie-achtige middelen, ket. damp-bad, en de Lente in de juiste plaats, noodig. Ik heb, bij een van mijn vriendinnen, deze kramp der schedel, aan welke ik te voren nooit geloofde, ontegenzegelijk waargenomen: zij werd op het einde van de zesde maand haar zwangerheid, door een fluit overvallen; deze perste het kind, dat zich met de voeten aanbood, door de baarmoedersmond, tot over het hoofd, naar buiten: dit kleine hoofd werd, met de armen, in de schedel vastgehouden, zodat het nauwelijks mogelijk was de armen los te maken: dit echter verrichtende, trok ook de schedel zich over den hals zo vast samen, dat het mij in een geheel uur tijds niet mogelijk was, tussen de schedel en het hoofd des kind te komen: na eenig tijdverloop bedaarde de fluit, en nu kon ik het hoofd met het kind gemakkelijk naar buiten brengen. mag x. De fehede welke zich in den endeldarm, en vlak onder den navel opent. Gebreken van den baarmoedersmond. De gebreken van den baarmoedersmond zijn op zichzelf van meer aanbelang dan die der schede: niet zelden vorderen zij de hulp der kunst, terwijl zij soms zouden door de Natuur alleen overwonnen worden: de gelijke gebreken zijn! 1) De famengroeijing van den baarmoedersmond, 2) Deszelfs verharding. 3) Gezwellen. 4) Ontsteking. 5) Uitzakking. 6) De krampachtige famentrekking van denzelfde. De famengroeijing van den baarmoedersmond. Maar ik heb waargenomen, dat de baarmoedersmond bij eenige vrouwen in haar zwangerheid famengegroeid is: tot deze famengroeijing kunnen twee hoofd oorzaken gelegenheid geven; ten eerste, als de baarmoedersmond al voor de tweede keer bezet is, of als dezelfde door de geboorte ingescheurd, en na de tweede bevruchting eerst weer dicht gegroeid is: bij die vrouwen bij welken het heet dat de baarmoedersmond van de geboorte, af getoegroeid is, en echter bevrucht geworden zijn, blijkt, dat evenwel, voor de bevruchting, een kleine opening aanwezig moet geweest zijn, maar welke echter eerst in de zwangerheid dicht gegaan is. Men kent deze famengroeijing door het onderzoek, met den vinger, als naamlijk de hevige pijn een gedeelte der baarmoeder in de schede persen, doch de baarmoedersmond zich niet verwijd in: dit geval moet men, zonder verzuim, met een verborgen breedpuntig lancet, in deszelfs midden een insnijding maken: indien men de vinger der linkerhand aan den baarmoedersmond houdt, kan men, zonder schroom, het gezegde, in zijn koker verborgen, lancet, daarheen brengen. De verharding van den baarmoedersmond, De verharding en vernauwing van den hals der baarmoeder, na verouderde zweeren, of infecties, welke tijdens den tijd van een zware geboorte ontstaan zijn, geven aanleiding tot verharding van den baarmoedersmond. Is nu dit gebrek reeds voor de geboorte ontdekt geworden, zodanig laat men de zwangere vrouw enige geneesmiddelen tegen deze verharding gebruiken, bijvoorbeeld: de cyanide met wat mercurius, maar is de geboorte reeds daar, zodanig maakt men insnijdingen in den baarmoedersmond, en haalt men het kind door de keel, naar buiten. Van de zeer aangeprezen dampbaden kan men weinig goeds verwachten. Doctor somsbericht ons het volgende te hebben: na dat hij, bij een geboorte, welke reeds drie dagen geduurd had, vergeefs op een verwijding van den hals van de baarmoeder gewacht had, nam hij waar, dat de wanden van den hals samengeknepen waren, hetwelk hem bewoog, een insnijding te maken, die, zoolang hij zei, voor het minst een half duim was; intussen kon hij door dit middel geen genoegzame verwijding bekomen, ofschoon het hoofd des kinds al wel vertoonde maar was genoodzaakt, nog vele andere maatregelen te nemen. Infecties te doen, aan den omtrek, welken bijna eene kraakbeenige ring vormde: hij verzekerde dat, ten tijde toen hij deze infectie maakte, niet een druppel bloed op dezelven volgde, en dat de lijderes ook geen de minste pijn gevoelde — HENKEL heeft insgelijks zeer gelukkiglijk dergelijke infecties in eenen celachtigen baarmoedersmond gedaan — De vrees voor eenen daarop volgenden bloedvloed moet den Heelmaker niet terughouden, om een infectie aan den hals der baarmoeder te doen, wanneer fecht de aanwijzing zeker is: de bedoelde bloedvloed kan niet anders dan middenmaalig zijn, om dat die hardgeworden delten zeer weinig bloeds geven, en men zou in geval van bloeding, met een ingebrachte hand, den eeksen schaar een tijd lang op de wonde kunnen houden: Louis heeft in zijn verhandeling over de vervelende mengsels der baarmoeder, aan de hand gegeven, om den baarmoedersmond met eenen, aan de buitenste randen scherpkant, te verwijden, De gezwellen aan den mond der baarmoeder. Aan de andere kant, gezwellen aan de mond van de baarmoeder plaats hebben, is de geboorte altijd zwaar, ja kan zelfs geheel onmogelijk worden. HILDANUS heeft een vrouw; op de zevende dag, in de arbeid zien achtervolgen: bij de opening van het lichaam vond men de baarmoeder ingescheurd, en het hoofd des kinds „ 't welk door de opening was heen gegaan, in de holte des buiks: de 'zwaarzakheid der geboorte ontstond uit een feitelijke zwelling, welke de grootte van een kinderhoofd had, en zes aan den grond der baarmoeder bevond, aan welken zij vastgegroeid was. AMAND heeft een dergelijk gezwel gezien, 't welk men, in het eerst, voor het hoofd of de billen eens kinds aanzag: de Vroedvrouw kon de vrucht alleenlijk daarom uithalen, om dat de deelen des lichaams tot verrotting overgegaan, en des wijkende NROEDRUNDE, 19 waren: BARTHOLIN verhaalt een dergelijke waarheid. Een dada verwijderde, mond, der, baarmoeder met de grootte van het daardoor gaande hoofd des kinds gelijk moet wezen, ZOO MOETEN, Zegt SIMON, in Zijne voor treffelijke verhandeling over de keizerlijke snede, de grote knoestachtige gezwellen aan deze verwijzing zekerlijk hinderlijk zijn: in zulk een geval nu wordt de keizerlijke snede aanbevolen, als naamlijk het gezwel niet weggenomen, of dat het kind niet, naast het gezwel, naar buiten gebracht kan worden — Het wegnemen deze gezwellen konde, werd hetzelfde staande den arbeid gedaan, van doodlijke gevolgen wezen; niet alleenlijk wegen de prikkeling, dier deelen, maar ook wegens den bloedvloed, welken door de gemeenschap der bloedvaten deze zwelling met die van de baarmoeder, plaats zoude grijpen: dan, ik geloof, dat de keizerlijke snede zelf ook gevaarlijk zoude wezen: als het mogelijk ware 't gezwel wegnemen, moet dat wegnemen de voorgezegde operatie voorgetrokken worden. | 3 De ontkweekking van den mond der baarmoeder. Men neemt soms bij een natuurlijke geboorte, wat, dat de baarmoedersmond geheel ontkweekt is; of ook is het soms in de voorste lip, soms de achterste alleen: hier vindt de Vroedmeester de een of ander dieser delten dik, hard, droog, pijnlijk, en heet op het gevoel: in dit geval moet men ten eersten aderlatingen, en, zoo wel in- als uitwendig gebruik maken van middelen, welken tegen de ontkweekking aanbevolen worden; in de scheide moet men een afkoeling van linzaad inspuiten of wel eenig ander verzachtend middel. de vroegste beginnelingen ver De vitstakking van den mond der baarmoeder: Wanneer een gedeelte van de baarmoeder reeds is door de geboorte, in het hol van ’t bekken, zonder dat dit te wijd is, naar beneden gaat, wordt het zelf, door het voorkomend hoofd des kinds, tegen de beenige holte van het bekken gedrukt, en er ontstaat alzoo een langzame en pijnlijke geboorte: in dit geval is het derhalve noodzakelijk, dat de baarmoedersvrouw in een bed wordt gelegd, met de billen omhoog, en dat in het uitgezakte deel van de baarmoeder, zo lang, met twee vingers, terug wordt gehouden, tot het hoofd des kinds door de opening van de schijnheil heen gegaan is. — De krampachtige samengeknepen mond van de baarmoeder Soms neemt men bij enkele vrouwen een zaak waardoor deze de mond van de baarmoeder zoodanig samen trekt, dat hij geheel hard wordt, en deze weerstand perst in de baarmoeder opwaarts, die kramp welke de mond van de baarmoeder en den hals inneemt, maakt de geboorte pijnlijker, dan bij de natuurlijke weerstand plaats heeft; daar moet men hier gebruik maken van opium. Soms gebeurt het dat de kramp eerst dan ontstaat; wanneer het hoofd reeds geheel de mond van de baarmoeder is doorgegaan: is deze kramp van langere duur, zoo kan deze de hals des kinds zodanig knijpen, dat hetzelfde sterft, door dat het teruggaan van bloed het hoofd verhinderd wordt; komt het kind met de voeten voor, zoo verhinderen de armen wel dat de hals niet geknepen wordt; maar ik heb echter. gezien, dat het hoofd en de armen, daarvoor staan teruggehouden zijn geworden, en nadat de armen uitgebracht waren, had ik nog veel moeite om het hoofd van een zesmaands kind door te brengen: in dit geval moest ik veel. VROEDKUNDE 15 Voor een dergelijke geboorte moet men geen geweld op de mond of de baarmoeder aanwenden, maar pijn en warme verflappende dranken toedienen; ook moet men een warme verzachende pap op de buik en de teeldeelen leggen, en dan een tijd lang wachten; tot dat de aanval van de kramp voorbij is, zoals wij in de afdeeling over de kramp in de scheerde gezegd hebben. De gebreken van de baarmoeder zelf kunnen de grootste hinder in de natuurlijke en lichte geboorte veroorzaken: meestal alle nadeelgevolgen zijn doorgaans annerkelijk, zij zijn de volgende: 1) De scheefstand van de baarmoeder; 2) Haar breuk, 3) — Ontbreken; 4) — Verkramping, 5) Verlamming, 6) — Scheuring. 0.0.5 0 7) Wanneer zij van de scheerde afgehalveerd is; 8) De bloedvloek van de baarmoeder: De scheefstand van de baarmoeder De baarmoeder staat scheef, als haar bodem of mond niet in een recht lijn met de as van het bekken liggen. In dit geval wordt de geboorte zwaar, of wel, zonder bijstand van de kunst, onmogelijk; om dat het hoofd niet eene rechte lijn in het bekken, maar op dat gedeelte van de beenderen van het bekken wordt gepresst, waagt dat de mond van de baarmoeder gericht staat. DEEL II 46 GRONDBEGINSELEN De oorzaak van deze scheefstand van de baarmoeder zijn, een gebrek in de eerste vorming; een te veel naar buiten gebogenheid van de een of andere darmbeensvleugel; een mismaakt bekken; een te hoge ligging van de baarmoeder; het vastzitten van de moederkog, buiten de bodem van de baarmoeder; een zwelling van de omgewonden darm tegen de pisblaas, tegen de eierstels, of een ander tegengesteld gezwel, welke de baarmoeder uit haar natuurlijke plaats drukt: ook bij vrouwen, welke een bochel hebben of mank gaan, kan de baarmoeder scheef staan. De baarmoeder kan op vier verschillende wijzen scheef staan: 1) Naar het rechters darmbeen: 2) —— Linkers darmbeen; 3) — Scheef staan: 4) — Heiligbeen. naar achteren: welke beide gevallen ook de mogelijkheden van allen zijn; wij zullen in deze vier hoofdgevallen, wegens het scheefstaan, de baarmoeder op zichzelf, beschouwen. In het algemeen kent men dat scheefstaan, door de verwende gedaante, van den buik, en door een inwendig, onderzoek van den baarmoedersmond. Gynaecologie 39 Als de baarmoedersmond volstrekt tegen aan van der darm- beenderen, bij voorbeeld, tegen het rechte, scheefstaan, zijn de volgende kenmerken voorhanden: 1) De buik puilt niet meestal in ’t midden, maar op de linkerzijde. 2) In den ingang van het bekken voelt men een rond- en vlezigen bol, welke de, door het hoofd des kinds verzette, baarmoedershals is. 3) Den mond der baarmoeder vindt men, heel hoog, op den rechten darmbeensrand, half opgedrukt. 4) Het water groeit niet rond, maar smal, en lang- achtig aan. 5) De weenen zijn; door de ongelijke gewichttrekking der baarmoeder, een en meer snijdend, en daar zij noch het hoofd noch het water aanprijzen, gelijken zij aan de valse weenen. Vooran, een 2) Meestal heeft de vrouw aan het rechterbeen en den linker voet alleen aderkrampen, en staande de zwangerschap een doove gevoeligheid; dikwijls ook een zwelvende zwelling aan de genoemde voeten. Dezen zijn tekenen, dat de baarmoedersmond niet tegen het rechter darmbeen aanligt; dezelfde tekens neemt men op een gegekeerdde wijze, waar, als de baarmoeder tegen het linker been aanligt. De loop der geboorte van een scheefgeplaatste baarmoeder, wanneer er geen hulp bijkomt, is verschilend, naar mate de gezegde plaatvinding geheel of alleenlijk gedeeltelijk is. Als de baarmoeder slechts gedeeltelijk scheef is, verandert de valsche weeën langzaam in ware weeën, en verschijnt het hoofd voor en na, naar beneden. De eenkleuzige zwelling des hoofds bevindt zich bij het geboren kind niet op de kruin, maar op een der wandbeenderen, om dat het hoofd scheef door het bakken been geperst wordt. De toedragt der geboorte van een volkomen scheef geplaatste baarmoeder is nadeeliger: soms wordt het hoofd door de hevige en langduurende weeën op zulk een wijze naar beneden geperst, dat dezelve bijna met het oor voor de geboorte komt. De mond en hals der baarmoeder worden soms verward, en het kind wordt zwak of dood ter wereld gebracht. Soms, als het scheef staan al te sterk is, wordt het hoofd boven den ingang des bekens, met den hals en mond, derhalve tegen en door de darmbeenderen geduwd, zodat er een ontsteking op volgt, welke tot versterving kan overgaan; en eer dat de geboorte voorduin gaat, sterft moeder en kind. Men moet dus de geboorte bij een scheefgeplaatste baarmoeder nooit alleen aan de Natuur overlaten, maar haar, als zij onvolkomen is, door een andere plaatvinding, of, als zij volkomen is, door de keering te helpen. Als dus de baarmoedersmond alleenlijk onvolkomen scheef naar den rand van het rechter darmbeen toe staat, zoo moet de lijderes zich in het bed, geheel op dezelfde zijde leggen, naar welke de baarmoedersmond heen staat, en een helper moet, ten gelijken tijde, met zijn twee handen, den buik der baarmoedersvrouw omhoog, en in 't midden zoeken te brengen. Dusdanig valt de geheele zwaarte en massa des baarmoedersbodems meer naar die zijde; de scheefliggende mond der baarmoeder geeft zich meer in de as van het bekken; de weeën openen zichzelf lichter en wijder, en het hoofd des kinds treedt meer in een rechte lijn in. In deze zijdelijke ligging moet de baarmoedersvrouw de weeën zo lang verarbeiden, tot het hoofd in het hol van 't bekken staat, en zich dan weer, naar gewoonte, op den rug leggen. Maar als, door een graad van scheefheid, het hoofd ook op de voorgestelde wijze niet ingericht kan worden, moet men, zonder tijdverlies, de geheele oorzaak der scheefheid doen, en hetzelfde bij de voeten halen. Alles wat nu tot hiertoe gezegd is van het scheefliggen. Oo E DR-UN DER. 149 "der baarmoeder, naar het rechter darmbeen, is ook 200 te verstaan, als de baarmoeder in een scheef richting, naar het linker darmbeen toeflst: in dit geval moet men alles in het tegengestelde van de zijde beschouwen: De derde soort van een scheefstaande baarmoeder is die, daar de mond van de baarmoeder op de voorberg des heiligbeens, maar de bodem naar vooren over de schaambeenderen ligt, Deze soort heeft de volgende kenmerken: 1) Het onderlijf hangt over de schaambeenderen zodanig af, dat de zwangere dikwijks, als zij zit, een onaangenaam gewicht in de benen voelt — Bij dit voorhangende buik is: - 2) De omtrek van de ribben minder gespannen en opgevuld, dan bij een natuurlijk liggende baarmoeder. 3) In de midden van de ingang van het bekkenhol, voelt men een glad, bolronde lichaam, 't welk de, door het achterhoofd des kinds, uitgezette hals van de baarmoeder is 4) De mond van de baarmoeder wordt heel zwaar, en in den volkomen scheefstand, doch niet eerder, dan tot dat men de geheele hand in de scheefde brengt, op den voorberg des heiligenbeens gevonden, 5) De pis wordt door het ge Sta dig drukken tegen den bodem van de blaas geduurig uitgeperst. 6) De kwade gedaante van het water, en de hevige, vruchteloos verarbeide weeen, zijn aan de twee zijdelijke scheefstanden gelijk. Deze soort van scheefstaande is bezwaarlijker te herstellen, dan de twee eerstgenoemde: echter moet men zulks op de volgende wijze beproeven. Is het hoofd en de baarmoedersmond dusdanig ingesteld, Zoo moet, gestaag, door twee helpers, door middel van de platte hand, den buik opwaerts gehouden worden. Anders gaan het hoofd en de baarmoedersmond verloren, of in die gestelde richting niet houden. 200. vormt Zig, voor en achter een zware achterhoofd. GRONDBEGINSELEN van de geboorte, waarvan wij ter illustratie de belangrijkste plaatjes hebben getoond. Maar gebeurt dit niet, dan moet men te bevallen iervoor te keeren; deze er meer dan alle anderen de mogelijkste, zoo als in deze afbeelding reeds getoond is. Maar hoe dan ook, de vierde houding van een scheefgestelde baarmoeder is; wanneer de baarmoedersmond op den bovensten rand van het schaambeen, en de bodem tegen de lendenenwervelen aanstaat. Dit is de zeldzame vorm van alle, om dat zij alleen bij die vrouwen plaats heeft, wier lendenenwervelen achteruit gebogen zijn: men kent haar, voor 't overige aan de volgende tekens: 1) De buik is hoog opgezet maar plat, en puilt een weinig naar buiten. 2) Men vindt in 't midden van het bekken, in plaats van den baarmoedersmond, den hals der baarmoeder, als een vleezige bol uitpuilende. 3) De baarmoedersmond is, halvemaansvormig, boven het schaambeen geopend; men kan dezelven niet bereiken, in zoverre men de vrouw niet ter zijde of van achteren voelt. 4) Boven de schaambeenderen voelt men de kruin van het kind. 5) Het water wordt snel, pijnlijk uitgezet; de weeën zijn hevig, en zetten mede weinig uit. 6) Door het brandend drukken van den hals der blaas heeft meestal een ophouwen van de pis plaats. Als de hevige pijn het hoofd door den scheven baarmoedersmond heen drukte, komt het aangezicht meestal voor. Deze vorm van scheefstand is op de volgende wijze te herstellen: De vrouw moet zich met knieën en ellebogen dwars over het bed liggen: men voelt als dan, van achteren, met de hand tussen den, over het schaambeen staande baarmoedersmond, en de kruin des hoofds dat het hoofd in de as van het bekken. En, als langt men hieraan, laat men, het overige gedeelte der geboorte aan de Natuur over: zo, niet dan moet men ten eersten het kind keeren. Voor het overige herhaal ik nog eens, dat bij iedere onvolkomen scheet staande baarmoeder de tegengestelde ligging, en een gepaste houding van den buik, de geboorte verlichten bij een volkomen moed het kind gekeerd worden. Hecht een kind, met de scheef staande baarmoeder, ook een tegengestelde ligging; Zo moet men het kind, zonder tijdverlies, door het te keeren, verlossen, en niet op de terechtstelling denken. De breuk der baarmoeder. -- Breuk Dit en die breuken verliezen zich meestal in de zwangerheid, doordien de darmen, door de vergrooting van de baarmoeder, naar boven gedrukt worden, als zij niet vast gegroeid zijn in den breukzak: maar navelbreuken worden dikwijls, door deze oorzaak, naar buiten het buikhol gedreven: bijzonderlijk moet, onder de geboorte, dit uitpersen der darmen, door den navelring, merkwaardig worden; ja er kan een darmbeklemming ontstaan, en wier gevolgen soms ontsteking en vervorming zijn: men moet dus in dit geval alle mogelijke terugbrenging en terughouding van deze deelen, door een goed verband, nog voor de geboorte, bewerkstelligen, en buiten dien, onder ieder gewel, dit gezwel behoorlijk terug te houden. Doch een geheel andere en nog nadeeliger eigenschap hebben de breuken der baarmoeder, die veelal gelijk met een volkomen scheefgevallen baarmoeder, en echter varieren dezelfde zeer onder verschillen zijn. Als de baarmoeder in de eerste maanden der zwangerschap ook voor de bevruchting, zich buiten den ring der buikspieren, uit welke oorzaak het ook wezen moge, kan de bevruchte baarmoeder zich door de bevruchting in den breukzak vergrooten. Dergelijke gevallen hebben SENNERT, en RUISCH opgetekend: een kuipers vrouw, die haar man een hoepel wilde helpen krommen, werd, door het einde van den hoepel, op den linker liesch geflagen: eenigen jdaarop toonde zich een breuk, die zodanig toenam, dat men het gezwel niet konde terugbrengen : deze vrouw was juist zwanger, en het gezwel werd van dag tot dag grooter : men zag en voelde de beweging des kinds in dit gezwel zeer merkwaardig: deze uitzakking werd 200 groot, dat de vrouw genoodzaakt werd, dezelfde in een verband te draagen, en dan eens op het eenste dan eens op het andere been te liggen. Daar deze tolstand de ouders en den man verontzustte, raadpleegden zij SERNERT daarover, die hun zeide, dat er geen de minste waarzekerheid was, om dit gezwel naar binnen te kunnen brengen, ten einde de geboorte langs den Natuurlijken weg te doen; dat dit gezwel opengemaakt moest worden, om er het kind dan uitteneemen; op het einde der negende maand begon de vrouw te baaren: de weeën waren hevig, en duurden lang; volgde den raad van SERNERT; de baarmoeder werd geopend, en men haalde er een levendig kind uit, tevens met den moederkoek; het was niet mogelijk de baarmoeder na de operatie binnen te brengen; de huid werd met enkele naalden aan elkaar gehecht; de baarmoeder trok zich allengs meer en meer open, en de lijderes zoude zeker haar vroegere gezondheid weergekregen hebben, indien zij niet naderhand, in een verzwakking gevallen ware, waarin zij stierf. Men heeft door de opening van het lijk geen het minste licht gekregen van de oorzaaken des doods: alle inwendige delen waren in hunne natuurlijke orde. Ik kan uit deze waarneming niet zeker bepalen, dat zij voldoende is, om de keizerlijke snede, als noodzakelijk, voort te tellen, bij breuken der baarmoeder. Men vindt bij Russen dat een vrouw, na voorgaande verwiising, naast de liesch een breuk gekregen heeft, en dat deze in de zwangerheid een gezwel vormde, hetwelk tot op de knie hing; maar ten tijde der geboorte bracht de Vroedvrouw dit gezwel naar binnen, met de vrucht, en verloste op de gewone wijze, langs den natuurlijken weg. De Vroedvrouw bij SENNERT had, even als die bij RUSSCH, moeten verzoeken om het gezwel naar binnen te brengen: echter stel ik in, dat de breuk der baarmoeder, bij SENNERT, vastgegroeid met den breukzak, en het dus niet mogelijk was, om dezelfde terug te persen; men had de 'hand in de baarmoeder kunnen brengen, en het kind door de keering verlossen; misschien hebben de Vroedvrouwen, in den tijd van SENNERT, nog weinig kunde gehad van de keering, dewijl dezelfde ook in onze dagen bij de meeste Vroedvrouwen niet wel bekend is. Men ziet dus uit deze voorbeelden dat men zich in de eerste maanden, alle moeite moet geeven, om deze breuken binnen te brengen, en, door een daartoe passend verband, binnen te houden. De ontsluiting der baarmoeder. Als de teeldeelen en de plooien der schrede sterren opwellen en branden, en als op de koude en telling een koorts met eenen harden pols volgt, vergezeld van een krachtloosheid, en dorst; wanneer de tong meer een bruinen vlam bedekt is, en als de buik op het minste gevoel pijnlijk is, en er misselijkheid volgt; als iedere vlaag korter en pijnlijker wordt, zijn dit tekens dat er een ontsteking in de baarmoeder plaats heeft, en de geboorte kan niet door de Natuur alleen volbracht worden. In dit geval moet men gebruik maken van fijne adertjes, en van zoo wel in- als uitwendige middelen die tegen de ontsteking aangeprezen zijn: om dat de weeën in den beginnen een te grote pijn niet verdragen kunnen worden, zoo als noodig is, en ook dat de ware weeën, bij toeneemende ontsteking, op het laatst geheel wegblijven, zoo moet men ten eerste de linkerzijde van de hand, of door instrumenten lospellen, anders, komt zij en haar kind, ongetwijfeld om aan de versterkte verspreiding der baarmoeder. Is er een versterkte verspreiding ontstaan is, door een voorafgaande ontsteking, of door een andere oorzaak, zoo is op eenmaal alle arbeid, door het wegblijven der ware weeën, gedaan, en hierdoor wordt de geboorte voor de krachten der Natuur onmogelijk: men moet zich des met de tekens, welke de versterkte verspreiding aantoonen, wel bekend maken. De versterkte verspreiding der baarmoeder kent men uit den dode-achten reuk, welke uit de schede komt; uit het luchtgezwel der schede; uit de brandende pijn in de lendenen en uit het verval van ziel- en lichamen-krachten, welke de baarmoedende vrouw als dan ondergaat, vergezeld van een. Vroedkunde 33 De verlamming van de baarmoeder. Als de baarmoeder haar prikkelbaarheid en inkrimpend vermogen geheel, of voor een gedeelte verloren heeft, is haar famentrekkende kracht buitengewoon zwak of geheel verloren. In dit geval beginnen de weeën, wel als anders, in de lendenen; maar zonder famentrekking van de baarmoeder, en zodra de vrouw dwingt tot een vrijwillige arbeid, blijkt het dat het middenrif en de buikspieren meer dan de baarmoeder zelf het kind naar buiten persen. Soms terwijl de baarmoedende vrouw zeer schielijk onder de verlossing komt: gemeenlijk gebeurt deze schielijke dood, met of zonder bloedvloed, kort na de geboorte: meestal ziet men dit ongeluk niet voor dat het te laat is, om het tegen te houden. Ook de geoefende Vroedmeester miskent dikwijks deze gevaarlijke ziekte, en de Vroedvrouwen, welken geheel onbekwaam zijn, om deze beschrevene omstandigheden vooruit te zien, verwonderen zich, even als de omstanders, wanneer de vrouw, ondanks zij op 't aanzien een goede en gelukkige geboorte te verwachten had, schielijk door den dood weggenomen wordt. Dit verlammen der baarmoeder ontstaat voor het meeste gedeelte door haar al te grote uitzetting in de zwangerheid, veroorzaakt door te veel vloeibaar lichaamsvocht; door een verval der krachten van het geheele lichaam; door een schielijke geboorte, en het langzame volgen van den moederkoek; door veel voorgaande kraamingen, en andere oorzaken, die een bijzondere zwakte in de baarmoeder kunnen te weeg brengen, waarom de prikkelbaarheid en het inkrimpend vermogen verloren gaat. Wanneer men nu bij een baarmoederschap, een al te grote verwilding, zwakke weeën en echter een snel voorgaande geboorte waarneemt, moet men alles verbieden, wat de geboorte zou verhaasten; ten einde haar langzamer te maken, en daardoor de baarmoeder tot de volledige tijd te geven; de baarmoederende vrouw moet in het bed blijven liggen, en niet opgericht worden; zij moet de weeën bijna geheel niet verarbeiten; men moet bijtijds de vliezen breeken, het hoofd des kinds eenigzins omhoog houden, een groot gedeelte van het lamsvocht laten weggaan, en de baarmoederende vrouw moet rustig gebruik maken van zenuwversterkende middelen, waartoe ik bijzonder de wijn van cinamom, met de chinakwarkel, het afkooksel van de arnica enz. zeer nuttig bevonden heb; de buik geduurig met de hand, of een weggelopen lap, te laten wrijven, en naderhand drukdoeken, in koud water natgemaakt, daarover heen te laten leggen. Zo, door deze geneesmiddelen, de lammigheid niet ophoudt, moet het kind door een keuring, of met de -tang, zoo voorzichtig mogelijk, uitgehaald worden, Wanneer nu hierop de geboorte gelukkiglijk voordelig is, zoo is echter de kraamvrouw niet buiten gevaar, wanneer de baarmoeder zich niet, ten eersten na de verlossing, gedeeltelijk trekt : men moet derhalve niet op houden, de voorgezegde middelen te gebruiken. Behalve die geneesmiddelen, welke aan eenen fikken en schielijken bloedvloed, door een volkomen verlamming der baarmoeder veroorzaakt, onvoorziends terecht komt, sterft niet minder een groot getal ongelukkigen aan een lange bloeding, om dat bij deze, de verlamming der baarmoeder niet volkomen is: hier is de famentrekkende kracht van dit deel zoo zwak, dat, voor dit deel, vrouwen voor en na, als een kaars, (gelijk men zegt,) uitgaan. Sooi men dit kwaad niet bijtijds, met zenuwsterkende middelen, en door injectie met azijn, in de baarmoeder, na de geboorte, voorkomt. Her. scheuren der baarmoeder. Als de baarmoeder scheurt wordt, of vanzelf barst, zoo kan het gehele kind, of ook soms een gedeelte van hetzelfde, in de buikholte geperst worden. De oorzaak waardoor dit ten worst gebracht wordt, zijn de volgende: RETTET A? 1) Hevige uitpersende weening; waarbij het kind een onoverwinnelijke hinder in het bekken ontmoet, of zelf veroorzaakt: hiertoe behoort een al te nauw, als ook een gebreklijk bekken; een volkomen gezwel, of een lame groeiting van den baarmoedersmond, of der schaal; een tegengenoeglijke ligging des kinds, bijzonderlijk een dwarse; een al te groot hoofd, enz.; bij alle deze valt de baarmoeder barsten, als de pijn te sterk is. 2) Dit zelfde kan gebeuren als het kind dwars in de baarmoeder ligt, en dan stulpten of dergelijken heeft, daar het dan door het uitstrekken en trappen van beenen en voeten de baarmoeder doorprikt. 3) Soms is de zelfstandigheid der baarmoeder te dun, en alsdan kan een middenmatige vlaag dezelve doen scheuren; vooral als de koek op de zijkant geplaatst is, of als een verharding op een plaats in de baarmoeder, of een gelegenheid geeft, tot een ongelijke samentrekking derzelfde. Doordoor een van buiten op den buik aangebrach geweld, als door een val, stoot, slaag, of door een wonde. 5) Door een van binnen in de baarmoeder aangebracht geweld, van een onkundige hand des helpers, of door een instrument, of door een blootliggend been van het kind. Men heeft aan den geheelen omtrek der baarmoeder scheuringen waargenomen; echter scheuren de zelve meestal aan het onderste gedeelte, om dat de zwangere baarmoeder aldaar het dunst is: men heeft gevonden dat de scheide gescheurd is, dat de mond der baarmoeder van de scheide is afgerukt, hetwelk door een alte vlekke huidschuiven, van een tegengesteld voorkomend huid, veroorzaakt. Dat een scheuring van de baarmoeder aanstaande is, kent men een op een plaats vastzittende, brandende hitte in de baarmoeder; maar de volgende verscheidenheid geeft te kennen, dat de baarmoeder reeds gescheurd is. 1) Als de voorgaande groote vlek pijnvuldig is, en niet aflaat, en echter het kind niet bevorderlijk is in de geboorte, maar een vastzittende, bijzonder pijn op een zekere plaats der baarmoeder veroorzaakt. 2) Als er, onverwachts, door de baarmoeders vliep, of door de omstanders een zeker kraakend geluid gehoord wordt. Als de weeën overwacht ophouden. Als men bij de zwakke vrouwen een koos halsschotel, bleekheid van het aangezicht, koude der ledematen, of afwezige stippen waarneemt. Als het voorkomende gedeelte van het kind geheel weer terugwijkt, of voor het minst op een bepaalde afstand van den baarmoedersmond terug, geweken is. Als het bloed uit de baarmoeder vloeit. Als de dikte of de uitpuiking van plaats verandert; en op een andere plaats, waar men de delen van het kind gemeenlijk duidelijker en gemakkelijker kan vatten, grooter gezien wordt. Als de onderzoekende hand door den mond der baarmoeder helemaal in het hol van den buik en daarin voelt. Als men gewaarschap wordt, dat of het kind voor de helft in de wonde zit, of dat hetzelfde geheel en al in den buik ingegaan is. De gevolgen van dit ongelukkig scheuren der baarmoeder zijn verfschillend; meestal sterft de vrouw vroeger of later, na dat dit kwaad, door den bloedvloed, of door het versterven, de baarmoeder, en de andere delen doodt: nu valt de ongelukkige moeder in een groote krachtloosheid, heeft stuiptjes, en vele andere toevalen, welke haar einde aankondigen, Zelden blijft de vrouw in het leven; gebeurt dit echter, Zoo is ’t zeker, dat het kind nog voor de geboorte in de baarmoeder was, en dan vroeg genoeg daarom of als het reeds geheel in den buik ingegaan kind, door middel van de buikpijn, ter wereld gebracht werd. In dit geval kan zich ook een wond van vele dagen lang, geheel verkleinen, den bloedvloed bedaaren, en genezen, Fred Is nu derhalve de baarmoeder gescheurd, zoo moet men de lijderes niet hooploos laten zitten, om dat er voorbeelden zijn van genezing van een gescheurde baarmoeder. Vervolgens, als daarom de in de baarmoeder gebrachte hand voelt, dat alleenlijk een der vleesige ledematen, of het hoofd alleen, door de scheur der baarmoeder in den buik ingegaan is, en het overige gedeelte nog in de baarmoeder gebleven is, zoo moet men het kind in het hol der baarmoeder trachten terug te brengen, het dan bij de voeten vatten, en door den natuurlijken weg; als het mogelijk is, uit de baarmoeder te trekken, Vervolgens "De darm of het net, door de scheur der baarmoeder heen gezakt, moet terug gebracht worden, en men moet de hand daar zoo lang in laten, tot de baarmoeder zich geheel heeft samengevat. Is daarentegen het gehele kind, of voor het minst het gehele lijf met het hoofd, (gelijk veelal het geval is;) uit de baarmoeder geperst geworden, zoo dat men hetzelfde niet meer terug kan halen, dan kan misschien een tijdige gemaakte insnijding van den buik, de moeder en het kind in ’t leven behouden. En daar het hier alleenlijk noodig is, de bekleedingsfels van den buik in te tijden, Zo zou deze operatie op zichzelf misschien niet gevaarlijk zijn; maar de kwade gevolgen van de scheuring der baarmoeder zelf, kunnen elke Vroedvrouw in verlegenheid brengen. De van de scheide afgebroken mond der baarmoeder komt het voorkomende hoofd des kinds; of een ander gedeelte deszelfde, met de hand te strekken tegen de bodem der baarmoeder wordt opgeduwd, om denzelfde, waar het mogelijk, van de mond der baarmoeder weg te schuiven, ten einde het kind te willen keeren, zoo vaak het dikwijks, dat het onderste gedeelte der baarmoeder, of voor een gedeelte, of geheel van de scheide wordt afgebroken: in dit ongelukkig toeval wordt men bij het onderzoeken met de hand gewaar, dat men tusschen de baarmoeder en de scheide komt, en de darmen kan voelen hier, moet men ten eerst het kind keeren, en trachten naar buiten te brengen; maar dat keeren gaat zoo gemakkelijk niet, als men zich wel zou denken, om dat de baarmoeder zich altijd omhoog tegen het middenrif trekt; wanneer men de hand, om deze keering te doen, in de scheide, brengt: men moet dus de baarmoedige vrouw een daartoe dienende houding geven, waardoor dit noodige keeren kan gedaan worden, en wel, als volgt: 1. De baarmoedige vrouw moet zich op haar rug leggen, en zoodanig haar knieën tegen de borst brengen. 2. De helper moet met de vlakke hand den buik zodanig ondersteunen, dat de baarmoeder tegen de opening der scheide wordt gedrukt, en gedrukt moet blijven, om... Quiet dan, als de hand om het kind wordt heen gebracht; te kunnen afwijken: 3) De Vroedmeester moet nu in zulk een ligging der. vrouwe, zijn hand van de achterzijde der schaamheid. tegen die zijde der baarmoeder heen brengen, waar de mond der baarmoeder met de schode nog eenigszins vastzit, en alzoo het kind keeren. De bloedvloed der baarmoeder. Het gevaarlijkste toeval in, voor en na de geboorte; is de "bloedvloed der baarmoeder": om het verfschil var deezen gevaarlijken toestand des te nauwkeuriger te bekijken, zullen wij den bloedvloed in de zwangerheid, de geboorte, en voorts dien, welke soms na de geboorte ontstaat, beschouwen. Bij den bloedvloed in de zwangerheid moet men onderzoeken: 1) of het bloed alleenlijk uit de schaamde; of ook wijd de baarmoeder vloeit: 2) of er ware weeften tegenwoordig zijn dan niet: 3) of de vrouw nog volbloedig is, dan of zij reeds uitgeput is: 4) als de mond der baarmoeder geopend is, Zo moet men trachten te onderscheiden; of de moederkloak zich op den bodem der baarmoeder, of in derzelver holte bevindt. Meestal blijven de maandstroomden reeds in de eerste maanden der zwangerheid weg, echter zijn er eenige vrouwen, bij welken dezelfde eerst in de tweede of derde maand wegblijven; bij enkelen blijven zij enige maanden weg, en laten zich dan weer zien; dit veroorzaakt soms een grooten schrik, om dat de vrouw dan vreest voor het verlies van haar vrucht; men moet alzoo wel trachten te onderscheiden; of een zwangere vrouw alleenlijk haar maandstroomden, dan wel eenen ware bloedvloei van de baarmoeder heeft. Als voor den bloedvloei een rilling, buikpijn, of enig ander toeval vooraf is gegaan; als dezelfde niet vergezeld is van ware weeën; als de bloedvloei weinig is, en op den tijd der maandstroomden voorvalt; of zo de zwangere zich anders daarbij wel bevindt, zo kan men vermoeden, dat het bloed alleenlijk, door volbloedigheid, uit de vaten der schedeur, of uit de buitenste vlakte van den moedermond ontstaat: het zekere teken, dat het bloed niet uit het hol der baarmoeder komt, is het gevoel van een geflitteerde mond der baarmoeder, of van dezelfde hals: voelt men, in de tienendeel, dat de mond en hals der baarmoeder open is, waarbij weeën tegenwoordig zijn, en heeft de zwangere enige mislijkheid, zo ontstaat het bloeden uit het hol der baarmoeder zelf. De meest voorkomende oorzaak van bloedingen tijdens de zwangerschap, is een gehele of gedeeltelijke loslatting van den moederkoek: dit loslatten kan uit oneindig veel oorzaaken ontstaan. Tot de uitwendige oorzaaken moet gerekend worden, alle van buiten aangebrachte geweld, en schudding der baarmoeder. Tot de inwendige oorzaaken behoort: De zwakke samentrekking van den moederkoek met de baarmoeder; het trekken daaraan als het kind gestrengeld is, of wegens een te kortheid van den navelfgestreng; de krampachtige samentrekking der baarmoeder, de vermeerderde beweging, en menigte des bloeds in den moederkoek; de harde dikwijls herhaalde bijklappen, het misbruik van specerijen in de spijs, onaangenaam ontmoetingen, enz. Deze oorzaken zullen afzonderlijk worden behandeld. Alle deze oorzaken verwekken echter den bloedstroom niet in hetzelfde oogenblik waarin zij voorvallen; maar men bespeurt dezelven eerst negen, tien en dikwijks meer dagen daarna: in dit geval blijkt het wel dat de moederkoek zich van de baarmoeder enigezins afzet; maar het uitgevoerde bloed wordt in het celvleesweefsel, welke het vaatvlies aan de baarmoeder hecht, opgehouden; door zijn eigen zwaarte gaat het uit de een cel in deze zelfstandigheid in de andere, tot het aan de vlotte mond der baarmoeder komt, dezelven weifelachtig, prikkelt, en verwijdt, wanneer het bij stukken en brokken afloopt: is er geen grote menigte bloeds voor de hand zodanig dat de bloeding, en de zwangerheid houdt gelukkiglijk haar tijd uit: maar gevaarlijker is de bloedvloei in het andere geval, wanneer dezelfde, namelijk, aanstonds na de aangebrachte oorzaak, ter voorschijn komt: voor het Overige noemt men dit Tegen de vrijwel, welke in de Zevende maand haar zwangerheid op den buik zicht, ontlast, in den beginnen gestold, en daarna dun, vloeibaar bloed uit de baarmoeder. VROEDER TI alleenlijk ech bloedvloei; als er een helder rood en niet gestold bloed in menigte uit, de baarmoeder vloeit - Dit bloed wordt door sommigen het hartbloed genoemd, en, met het grootste recht gevreesd; om dat in dit geval een groot gedeelte des moederkoeks van de baarmoeder EERSPEETEN is. Hier is het waar de vrouwen, aldaar, haar pols en krachten verliezen, van haarzelf vallen, en stuiptrekkingen krijgen; in welken zij dikwijls schielijk, sterven: de bloedvloei mag ontstaan welke oorzaak het ook mag wezen, aanstonds moet men onderzoeken, of de losgelaten moederkoek zich op den mond der baarmoeder bevindt, dan of dezelfde nog op den bodem der baarmoeder zit. De bijzondere vorm van bloeding, door den voorkomenden en voldoende groeiende baarmoedermond aangegroeid, moedertaal; zullen wij in een afzonderlijke afdeeling beschouwen, en hier alleenlijk van de algemene bloeding spreken, welke of door een gedeeltelijke; of door een gehele loslatting van den moederkoek valt op den bodem der baarmoeder ontstaat. Als dus, in de baarmoeder van een zwangere vrouw, de moederkoek zich grootendeels of geheel afzet, zodanig ontstaat altijd, in eenen meer of minderen grijpen, een gevaarlijke bloeding uit de baarmoeder. 