title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: onder den Titel van „Bevel en Factoren" na meerder is gesagd 47-. Recht van generale stilzwijgende Pandtschap, zij van de Weesen of Momberts goederen, oft van de Rentieren op de goederen van de Alders, die een goederen in hun bewind hebben gehad, oft van enige andere geprivilegieerde Crediteuren, en geeft geen Recht van vervolging tegen derde personen, die na meerlijk beswaarschend Titel tot de goederen gekomen zijn, oft die zelf gerichtelijk aan hun verplicht hebben, uitgesonderd den Prince op de oorverkekke goederen van zijn Rentmeesters, volgende d'eeuwige Edict van den Jaar 1611, boeker 11 47 Ü. Ook en zijn hier geen andere stilzwijgende gene- rale Pandtschappen gebruikelijk oft bekend, dan die bij de Lands-rechten zijn vernietigd, Ende die bekend zijn, en hebben anders geen kracht dan om op des Schuldenaers goederen bij Arrest ofte Commercie-recht te kunnen vervolgen en daar aan te kunnen gerieten Recht van Preferentie, voor andere Crediteuren, voor zover die al nog onbelast en onver- 47o) SGLO ob. Sinnt. 454. 470 BaJ. 06. STnm. 422. tt. ba$ ewige Gbict »rt.21.: „ Hoewel egheen Ael recht in immeubele goeden , 't zy in alles by vercoopinge oft gifte, oft in deei by onderpandt, en magh verkregen worden, dan by wet- telycke debvoiren daer toe gestatueert by placcaeten van de Princen onse voorsaeten, oft by de costuymen van de plaetsen gedecreteert ofte te decreteren , noch- tans en verstaen wy niet , dat hier door gederogueert sy aen de wettachtige dispositie ende preferentie, ons, ende onsen Fisque toecommende , by dispositie van recht op de goeden van de ont fangers van onse Do* meynen, ende innecoramen, voor alle andere crediteu- ren, daer van de schulden sullen gecontracteert we- sen , naer dat sy heuren eedt gedaen hebben ; van welcke preferentie wy verstaen te gebruyeken jegens alle de voorseyde ontfangers , in wat Provincie sy ex- ercerent't stuck van heuren last, volgens't voorseyde piivilcgie Fiscael aen ons tot verscheyden reysen aen- gewesen." Digitized by Google ©clbe rnfcfc* Sattöredjt. 4. Sit. 7. $. 3. 849 faaotplicht «yn in de macht van den Schüldenaer, volgende't gcne onder den Tytel van „Preferentfe" is gesagbt 47*)» 1 1» Die aen jemandt anders ten achteren is , ende van hem eenige gereyde goederen , Schulden , Actien ende Cre- diten in handen heeft, wort geacht die selve te hebben als Pandt met vmndtscbap gegeven, Ende raagh daeromme voor alle andere Crediteuren daer op syn verbael nemen tot be- taJinge van syne tachterheyt 47^3» 12. Des raoet hy soo wanneer den Schuldenaer on* machtigh is gheworden om syne schulden te betalen , ende dat d'andere Crediteuren oock hun verbael daer op solden willen nemen, met geloofweerdigen Getuygen , oft anderssints doen blycken van den tydt van der overleveringe aen hem geschiedt , ende 't selve oock by Eyde behalden , als sulex versoebt wordt 474)* §. 5. Voordeel onder die Pandthebbers, ende wie men die Panden magh vercoopeu* tm ln*t versebryven , belasten oft Verbinden van ErlT ofle gereyde goederen , hebben die alste Segel ende Brieven oft bescheyt altyts voordeel oft preferentie voor die jongeren, al waert oock dat d een van den anderen niet en vermaen- den r voorbehalden nochtans , dat het versebryven , belasten oft verbinden , behoorlycker Wyse is gedaen, gelyck hier voor onder den Tytel van „Opdraghten" is gesaght 4j5). 47*) Sgl. ob. Fam. 457. u. 465. 4j 3) Der Klaugiger verteilte sein Stabiltät , tötett er bei Söchtö verliert, Kettt Stabiltät befahl eigentlisch Bann : Dach er beim Götzendienst, so gut wie aber besetztte ganzseitig pfandgläubiger nicht an den Kaffee abzuliefern braucht, aber ein Stabiltät tyat er an best Staat nicht, nach n.a. b. §. 475) ®. ob. Form. 210. Das Stabiltätbedürft gilt auch aber ersten Kostbarkeit auch. Sowohl wir bald herausgegeben. Maar als die bekentenis op een dag, ook voor diezelfde of andere schulden niet gelijkloopt op een reis, en in een adem geschiedt dan op verschillende uren of tijdsteden, dan wordt die eerste bekentenis gehouden voor de meest oude, en overigens geniet het recht van preferentie. Als een crediteur eenige panden niet vrundtschap in handen zitten, gesteld dat hij geen vonnissen of volontaire condemnatie tot last van zijn schuldenaar, of consent aan die te verkoopen van denzelfde en heeft, en mag die panden uit zijn eigen autoriteit niet verkopen, maar moet zijn schuldenaar gerichtelijk aanspreken, en vonnissen op hem verkregen, of die panden arresteeren en opwinnen, en vervolgens gerichtelijk op een merkt dag verkopen. Maar wanneer de crediteur beschikt over het consent van zijn schuldenaar, of gerichtelijk of onder zijn hand, om die panden zonder vonnissen, opwinningen, of rechtsvoordelen te mogen verkopen, dan moet de crediteur hetzelfde doen op een merkt dag, met een gezworen uitroep of gerichtsbode, ten hoogste prijs, en het meest daarvoor biedend. De crediteur, wil hij die panden verkopen, moet zijn schuldenaar die de panden toebehoort, uitnodigen zich te voordoen met een procesverbaal van rechterlijke beslissingen, zodat die schuldenaar in kennis van rechten is gesteld. 1 Digitale verzorgd door Google ©efstwitfört 8anbrf*t. 3$f. 4. Sit. 7. $.3. 851 Behoorlijke weetjes doen van de plaats, dag en uur van alle dergelijke verkoopingen, acht dagen te vooruit, zowel bij tegenwoordig in de stad of rechtbank woonende, als niet, aan den Scolitis ter plaats daar hij woont. 7. En of de crediteur van de schulden aan er besucht had om die panden te mogen verkoopen uit de band of anderszijts, naar zijn goedachten en belangen, zoodanig mag bij die verkoop doen in de beste manieren en plaatsen, en door die genen die bij meent den raeksten penning daarvan te kunnen maken, welken meesten penning daarvan gekomen, hij des versocht zijnde, gehouden is onder edig te verklaren. 8. Niettemin, als een crediteur ten tijde als zijn schuldenaar is gebroken, die panden nog onder heeft, alsdan is hij gehouden, niet ten gevolg van dat de schuldenaar hem voor dato van zijn breken als zulken consent van verkoopingen gegeven, als boven, diezelfde panden te arresteer en uit te winnen, zoodanig hij geen vonnis of gewilligde condemnatie tot laste des schuldenaars heeft, en die vooruit bij openbare uitroepingen gerichtelijk doen verkoopen, en heeft bij vonnis van de voorzitter gebeld, mag 'tzelfde ook te werkt stellen. 9. Elkeen is gehouden zijn principale panden eerst te vervolgen en te verifiëren, al eer hij op de bij of behulp panden of borg hebben kunnen komen, en in welk maten, en in wat manieren men zijn vervolging op zijn pand mag en behoort te doen, wordt gesproken onder de titel van "Renten en van Arrest der goederen en vervolging derzelfde" 478. 10. De totale verzekering van enige schuld of achterheid ruimelijke goederen of Panden zijn verbonden, en te handen gesteld, en na het aan den schuldenaar andere partijen verplicht, die heeft niet alleen recht van pandschap van wegen eerste schuld, maar heeft ook recht van Retentie en Preferentie aan dezelfde Panden. 852 Gebroken ganbrecfjt. X1). 4. Zit. 7. §. 4. voor de na geborgde schulden, zonder dat hij gehouden is daarvan te scheiden: ten zij dat hij zowel van de ene als van de andere is voldaan, al en zijn hem die voor de na gevolgde schuld niet uitdrukkelijk verbonden. 11. De welke plaats grijpt in niet alleen ten opzien van den schuldenaar zelf, maar ook van zijn Crediteuren, die daarop rechten meenen aan hun verhaal te doen komen, zijt dat die alleen hebben verbintenis aan die persoon des schuldenaars, of dat hij hun ook verbonden heeft die goederen die den eerste Crediteur in panden heeft: ten zij dat degene die alsdan een tweede verbintenis heeft, daarvan aan den eerste Crediteur die weet doet, voor en als eer hij aan den schuldenaar voordeel verstrekking van credit of penningen doet of iets betrouwt. 11. Maar zijn de Panden die den eerste Crediteur verbonden zijn, Erfelijke goederen of Renten, zoodanig dat de tweede Crediteur die gerichtelijke verbintenis van pandt heeft, daarop zijn verhaal mag nemen, voor den eerste, ten respecte van de partijen die hij verschoof, verstrek of geborg had moeten hebben, zonder dat deshalve de eerste Crediteur tegen de tweede enig Recht van Retentie of Preferentie zou hebben, al en ware hem van situ gerichtelijke verbintenis geen kennis gedaan. §. 4 - Pandgiessen. i. Die geh onemt, mag daarvoor zijn Erfchap in rechtelijke pantschap geven, met bewilling dat der uitrekker des gelts aan Pandt onberekend gebragt sal, in plaats van Renten, tot dat hij't gelt weer geven sal, en bestaat als zulk Contract, zo na Recht, als Landts gebruk, als of het Pandt in handen gesteld waere, om bij den Verstrekker des gelts, op zijn gevaar de onzekere Vruchten te genieten, in plaats van Renten. §. 7. Soorten van contracten, betreffende het bezit van een hypothec, geeft de wet aan dat, wanneer een hypothec aangeboden wordt, de koper verplicht is om die hypothec onmiddellijk te accepteren, ongeacht of de hypothec rechtmatig is of niet. Verder stelt de wet dat, wanneer een hypothec onrechtmatig is, de koper niet verplicht is om die hypothec aan de rechtmaker te retourneren, maar dat hij de betreffende goederen wel moet overdragen aan de rechtmaker. 853. Dat de wet niet alleen plaats geeft aan rechtmaker om een hypothec aan te nemen, maar ook aan de koper om die hypothec onmiddellijk te accepteren, ongeacht of die hypothec rechtmatig is of niet. Verder stelt de wet dat, wanneer een hypothec onrechtmatig is, de koper niet verplicht is om die hypothec aan de rechtmaker te retourneren, maar dat hij de betreffende goederen wel moet overdragen aan de rechtmaker. 3. Dat de wet ook plaats geeft aan rechtmaker om een hypothec aan te nemen, niet ten onrechte dat die vruchten van de goederen zich hogere Solden mogen bedragen, als die gebeurlijke Renten van de Pandi-pennningen: Belangrijk dat het meerder inkomsten dan van Renten, bij voorgaande verpachting of anderszins, niet zeker en zeker, of dat hetzelfde de weg gaans niet en komt boven acht ten hoorder. 5. En of de een of de ander daarvan gebeurde of gebeurt was, zo moet de Pandi - deel vooruitgegaan worden, zodat hem te laten genieten met profijt van het Pandi Rentegewijze, of wel de Pantschap, ten versnec van de Eigenaar, te laten bekeeren in een losbaer Rentegewijze, tegens de penniken. Zestien 48o). 4. Welke Renten of niet behoort zijder tijd betalen en worden, zo mag de Rentier de Pandi daarvoor uit te winnen, en bij executie doen verkoopen, of ook anderszins rechtelijk zijn Schuldenaar vervolgen, om van zijn Schulden en verlopen betaald te worden, en niet langer met een ongelovig schuldner te doen te hebben. 5. Der Eygenaer van een verpandt goed, heeft altijd geoorloofd zijn Pand te Jossen, en tot die eind, ofte andere zints'hetzelfde te verkoopen, oft van anderen daarop penningen te nemen. Behelft deze dat hetzelfde zye zonder nadelen van de betaling van de voorgaande verpande penningen, zonder dat hem bij enige bespreking oft voorwaarden daar in beletsel gedaan oft maakte geslikt kan worden. 6. Die eenige goederen in pantaleonemt, is niet mag hij niet bespreken dat de Verpander binnen zeker tijd zijn Pandt zal kunnen lossen, en veel minder dat bij gebreke van die 9 voor die pant-penningen het verpandt goed zal mogen blijven behouden, en of de een oft de ander met de daad waren besproken, als zulke bespreking is kraakloos en van onwaarheid. "4Ba) - SBIeocrt)ofunfl - M QmeimfQtti^ - Xabrtc - ici pacta" Digitized by Google 854 ©f foernfcfKÖ Sanbrrc&t. Ztf.4. Zit8. S. 1 7. Dan als men themaant naecktelyck eenigh gelt leeot, op versekeringe van eenige goederen, soo magh men wel bespreken dat'tzelfde op seeckeren tyde weerhouden sal worden, oft dat men bij gebreke van dien, het verbonden goed zal mogen tot sulcken prijs halen, bij maniere van coop, als sy dat eens zullen kunnen worden, oft soo niet, aan personen hun des verstaande 'tzelfde zullen prijs geven of waardeeren. 8. Als aan iemand ten opsien van zijn gedaane of verschoote penningen eenige Erfschap gegeven wordt tot zijn gebruik, maar soo der besprek van onberekend gebruik, alsdan wordt verstaan zelfs geschickt te zijn op den last, dat de Pantehebbende verplicht zal zijn, van alle vruchten, opkomsten, en profijten van het Pandt, Rekening, bewijs en andere Reliquien te doen, en dat hij gene, dat die meer als de gebuurlijke Renten bedragen zal op de Hoiilsomnie van Jaar tot Jaar gekort worden. Ach, tot en titel van Borgbroch ten 483a). Bewilligde Lichtwebte. I eenieder mag zich voor een ander verbinden en Borg worden, die 'tzelfde niet is verboden, al waarde ook dat diegene daarvoor hij Borg blijft, onbevaam waren om schuld te maken, en zich daarvoor vastelijk te verbinden, als zijn, gehyldde Vrouwen, mindere van Jaarecht, Doorsiegers, en dergelyke. Commissarii beim Festanbe: 1. nlt. C. d. pact. pignor. KeM)fr$oKjcfc©r*ii. 1577 st. 20 §. 5. 485a) lager, allenfalls fall tbrokaat, Ketei. Digitaled door Google ©elbernfeM Sanbredjt. fyUA. Sit. 8. §.1. 855 1. Maar die genen die voor gehylickte Vrouwen, Minderjarige, en dergelijke onbequame personen Borg bleven, en hebben derwegens tegens hun verhaal: teilen waren dat bleek, dat die schuld daar voor die Borgliucht is gebracht, waar bekeerd tot hunne profijt. 5. Als iemand Borg is gebleven voor eens anderes schuld, die mag daar voor raad recht aangesproken worden. Behoudt dat de verborgene schuldenaar en zijn goederen tenvijfen versuchen eerst worden gepandt, en gevraagd: ten waren dat daar op geen verhaal en waar, oft dat de schuldenaar op andere plaats woont, en alhier ter plaats geen goederen en heeft, daar op in een situatie verhaal kunnen nemen. 4. Als een Borg hem behelpen wilt met die Exceptie van eerst te moeten aanspreken en panden de principale schuldenaar oft zijn goederen, raad hetzelfde doen voor die "Litis contestatie" oft rechtsvordering, en oft hij hetzelfde niet en deed, zal hem nadermaals daar mee niet mag behelpen, maar voor de schuld blijven verantwoordelijk en instaan, af oft hij zelf principale schuldenaar was. 5. Die Borg gebleven is voor eenige schuld als principaal, oft als voor zijn eigen schuld, die mag ook daarvoor aangesproken, verdamd en gepandt worden, zowel in zijn persoon als goederen, zonder dat hij zich kan ontschuligen onder het decreet, dat de verborgene schuldenaar daarvoor niet eerst aangesproken of gepand en zou zijn gewest. 6. In deel 10, § 1, wordt geleerd dat, als een borgh lichte luidte, of belofte inhoudt, van te blijven borgh als principe, bij gebrek van betaling, voorbehoudelijk, dat men alsdan moet doen blijkken, dat de verborgene schuldenaar tot betaling is aangezocht en geweest. 7. Item, wanneer de schuld is gemaakt op de 9de dag en dat iemand anders heeft beloofd te betalen, zo verre den. 8. In deel 10, § 2, wordt verklaard dat, als de eerste schuldenaar zijn dag van betaling niet komt en aankondigt, mag de Bever, naar de verloop van de dagen daarvoor ook aangezocht worden: voorbehoudelijk dat deze bleek, dat de schuldenaar eerst tot betaling is aangezocht en geweest, als voor. 8. Als meer personen geloven een som te betalen, elk een voor al, of als principe, of samenlik, en elk in het bijzonder, of ook in zulke manieren borgh worden, zo mogen zij dem volgende aangezocht worden, elk een voor al, zonder verdeling, ook niet tegenstrijdig, dat zij anderszijnd van het beneficie of beelpje van divisie of verdeling niet en hebben vertegenwoordigd. 9. Niettemin, als de dag van betaling wordt gegeven, of dat de dag die eerst is gesteld, na eenmaal wordt verlengd, de dag en verlenging mag de Bever ook genieten, alwaar dat hij als principe, of anderszijnd in het bijzonder, of als een voor al, hem voor de schuld had verboden. 10. Ende als een Borg die als principe oft anders is verbonden, deshalve wordt aangesproken, zo mag het bij desgenen daarvoor hy Borg is geworden, gerichtelijk aangesproken, om hem zelf te verdragen, dwelck den principe Schuldenaar alsdan ook gehouden is te doen. II. Ende zo den Schuldner sukkelt niet en doet, en den Borg bij mangel dessens in de schuld wordt verdamd, zo mag den Borg uit kracht van den Vonnis tegens hem gegaan, zijn verhaal nemen en hebben op den Schuldner, zo wel voor het principe, aan kosten, schaden en interesten, zonder andere Rechtspieringen daarom behoren te doen. Als twee ofte drie personen, samengeleken Borg zijn gebleven voor eenige Schuld als principe, oft een voor 1, oft elk in't bijzonder en samenerhand, en dat een van hun heeft moeten betalen, die heeft zijn verhaal op zijn mede-Borgers voor hun deelte, zonder dat van nood is te hebben enige opdracht ofte cessie van den Crediteur. Ende zo eenige van den Borgen niet machtig en waren om te betalen, zouden het gebrek bij hun samengelijken moeten worden gedragen, al oft daar niet meer Borgen en waren, die machtig genoeg zijn om te betalen: behoefte hun verhaal te hebben tegens de onmachtigen, als bij weerom enig middel bekommen heeft. 14- Die Borg die aengesproken wordt, en te lichtelijk syn verhaal te hebben, mag die andere Mitborgen gerichtelijk doen aanjanken, om die zaak te helpen verantwoorden, oft hun deel te betalen, en so zijzelf niet en doen, heeft tegen hun zijn verhaal uit kracht van den Vonnisse tegen hem gegeven, als oft zij zelf mede waren verdamd. 2. Gerichtelijk en noodzakelijk Borgplicht, toegevoegd aan de wetten (485 a). Als debiteur in enige zaak voor eenen Gedaechten of Verweerder wilt intervenieren, oft die zaak aannemen om deszelfde uit den Proces te halen, die moet als partij dat verschopt, oft daarop staat, voor al Borg stellen van ten recht te staan, en te gewijze te voldoen; en anderszins en mag hij tot de Interventie niet uitsteken worden (486). Die bij een ruwe actie aangesproken wordt, en is niet gehouden cautie of zekerheid te stellen van ten recht te staan, en te gewijze te voldoen: ten zy dat zijne antwoord gehoort of gezien, uit die gelegenheid van de zaak bevonden wordt sukkig te behoren. 3. Wanneer iemande verdamd is tot handvuldinge, en geen middel en heeft om met gerecht geld te voldoen, oft anderszins den Esscher te Vreden te stellen, en daarom moet lijden dat zijne goederen bij Executie verkocht worden, die mag van den Esscher zekerheid oft Borgplicht verschopt van de geexecuteerde weer in staat te stellen, oft hem derwegenaan in alles schadeloos te houden, in zoverre Door dectie van de oordeel van de zaak ten principale bevonnen, wordt zelfmoord te behoren. Des roet den verdachte, die de cautie vroeg, zekerheid begeert, onder Edt, des versocht zijnde, verklaren, van mening te zijn dat de zaak teels principale te hernemen en te vervolgen, en hetzelfde gedaan zijnde, en niet anders, is de Edt gehad als dergelijke versekeringsstelling te stellen. Die hem, volgende de uitspraak van de bantvulding, als Borgestelt heeft, en is uit kracht van zijn Borgplicht niet vorderd gehouden, dan voor de gecommutiseerde penningen, en niet voor de kosten, schaden en interesten; ten ware die Borgplicht hetzelfde ook uitdrukkelijk meebracht. Als die Borgplicht of versekering voor de bantvulding gesteld is, d.w.z. dat geschieden moet als eer de executie wordt vergund, moet de verdachte die penningen te delen in banden van partij, zonder dat bij volstaat mits die legende onder het Gericht. Gerechtelijke Borgplicht, zodat voortgewijst, bantvulding, oft een andere dergelijke zaak hier voor vermeld, en mogen niet bekend worden voor de Gerichtsschrijver alleen, maar raad voor Schepenen, die de Borgplichten ook niet mogen aannemen: ten zij partij tegenwoordig of immers daar toe gedaagd is. Alle personen die gehouden zijn Borgplicht te stellen, volstaan mits verbindend hun erfgoden, genoegzaam zijnde boven alle lasten voor die zaak ofte schuld, en Gerichtskosten, daarvoor raad Borgplicht moet stellen, des moet hij zelfs Gerichtelijk doen, en dat doenende verklaren onder Edt te lasten, (des versocht zijnde) die op zulke erfenissen staan, en die zegel en brief oft beschrijving van diezelfde goederen te vertonen. Van diezelfde volstaan die gen de gehouden zijn Borg te stellen, 't zy van ten recht te staan, en de gewijze. De geloofsbereid 1. 5{. pr. locati u. 1. 56. §. 2. 1. 63. de fidejuss. Geciteerd uit V. 13. n. ü. Digitale versie door Google De borgencfte, Saabreccht. Xty. 4. £ü. 8. S- 2. 859 te voldoen, of wegen eenige schulden, mits gerichtelijk stellende tot Borg een genoegzame persoon tot de Borgstochter. Eenen Borg wordt gehouden voor genoegzaam, zodra hij onder het Gericht daar het Proces is, zijn vaste woning en Huis halt, en aldaar Goopraanschap of andere gereyde goederen of actien heeft, en anderszins tot goed geloof, naam en faam staat, en bij geloofsgemakkelijke persoon en, zijner kennis hebbende, onder Eed wordt verklaard, dat zij hem machtig genoeg houden, en geloof zouden geven tot alsulke Borgstochter. Dwelke ook plaats heeft, al ist dat alsulke persoon en die men voor Borg wilt stellen, onder het Gerichte Cwie voorts geen Renten of Erfgoederen en bestaande: tot waar dat die zaak strekt tot onsterfelijkke versekerheid, of dat het Gericht na gelegenheid van de zaak bevindt anders te behooren. Ingeval de persoon die Borg stellen moet van ten recht te staan, en gewijze te voldoen, verklaarde onder Eed zijne uiterste inspannings gedaan te hebben om eenen Borg te vinden, en niemand gevonden te hebben, den hij daar toe badde kunnen bewilligen, noch Erfgoederen te hebben, die hij daarvoor zou kunnen verbinden, zo volstaat hij met Jura toe re cauatie, naar gelegenheid der zaak, en ten goeddunkende des Gerichts. 13. Als een Verweerder, die is gevangen, gearresteerd of anders, voor of na de Aanspraken gelofte doet, of Borg heeft gesteld van te Recht te staan, en het gewezen te voldoen, blijft dat niettemin onverminderd in alle zijn Excepties, zo wel tegen het dagelijks, Arrest, of aanstelling, als tegen de Incompetentie van den Richter. Een Borg van te Recht te staan, en het gewezen te voldoen, mag zonder voorgaande panden van den vervborgen schuldenaar, uit kracht van Vonnis tegen denzelfde schuldenaar gewezen, vervolgd en geplet worden, waarbij het ook zo, dat als een dergelijke Borg den Crediteur gereed en ongereed goederen bewijst, of toonde, de verduurde schuldenaar toebehoornde, onder het bewind van den Gerichte daar het Vonnis gewezen is. Ontlastingen van Borgtocht. Die heeft gesteld Borg van te Recht te staan, en het gewezen te voldoen, en wordt niet verstaan van zijn Borgtocht ontslagen te zijn, als het dat bij de Wederpartij wordt bekroond als niet machtig genoeg om te voldoen, of dat ook bij het Vonnis gewezen was, dat de Verweerder met zulke Borg niet en zoude volstaan, of dat Partij om die kwestie op de vervolgentheit of onvervolgenbeiden van zijn Borg te schouwen, eene andere Borg had gesteld: ten zij, dat de eerste Borg bij Partij of den Gerichte duidelijk wordt ontslagen. 1. De maer als die gene die hem tot Borg heeft gestand, sijne Borghtochte weergeroepen, als eer die is aangenomen, oft dat hij in het stellen van de Borghtochte opentelijk verklaart, dat hij niet en verstaat Borg te blijven : ten zy dat zijn Borghtochte voor volkomen versekerheid aanvaard wordt alsdan is die Borg bij gebrek van aanname van zijn Borghtochte ontslagen. 2. Item die hem aan een ander Borg heeft gestand, van iemand ten recht te brengen, soo dikwijks als het versocht wordt, ofte gelijk raen zijt, toties quoties, die is ontslagen na dat hij die persoon eens in tegenwoordigheid van Partij of zijn Procureur voor Recht heeft gebracht, en daar geprotesteert van zijn onafhankelijkheid. 3. Item als iemand Borg is gebleven van te Recht te staan, en het gewijde te voldoen, oft ook alleenlijk van iemanden ten Recht te stellen oft voor Recht te brengen, oft voor het lichten van eenige penningen, die iemand bij provisie zijn aangewezen, diezelfde wordt van zijn Borghtochte ontslagen, soo wanneer die binnen een Jaar geen Hechtshaft-dag in de saeculier is en dat die aldoor is overjarig. 4. Die hem Borg heeft gestand van het gewijde te voldoen, en wordt van zijn Borghtochte niet ontslagen, als het van de Vonnisse van de Rechtbank wordt beroep gedaan of Revisie verschopt, maar blijft in de na volgende Gerecht van beroep of Revisie ook verbonden, voor zover het Vonnis van de eerste instantie oft het Gerecht naermals wordt vernietigd. 6. Maar zo oft wanneer bij den Vonnisse van den naer-volgende Gerichte, anders oft wyders wordt gewezen dan bij den eersten Vonnisse is gedaan, daarin en is die Borghe van den eersten Gerichte niet gehouden: ten onwaardige dat hy liem uitdrukkelijk verbonden voor't gene soo in den eersten als andere naervolgende Gerichten zoude worden geweest. 7. Alle Borges wordt toegelaten wanneer der Schuldenaar langen tijd aan de betaling van der schuld sjummy is, oft dat het geding, daar voor bij Borg heeft gebleven, van't gezien langen tijd blijft duren, ofte dat bij sijne goederen onnuttelijk verbruickt, den Schuldenaar oft Verweerder van de saeccke met Recht te bedwingen, dat hy hem van sijne Borgschap ontlaste, ofte hem voor de beschadiging, die hy zoude mogen lyden, genoegsame versekerheid stelle. 8. Zo wanneer den Crediteur enige Contract met den verborgden Schuldenaar aanlegt, die eerste schuld veranderende, verminderende, ofte verminderende, oft dat hy van liem een nieuwe Obligatie oft Handgeschreibe nemt, zonder den Borghe daar toe te roepen, en sijn consent daar toe te hebben, alsdan is de Borghe aan denzelfde Crediteur niet meer gehouden, noch en magh van wegen sijne Borghtochte meer aengesproken worden. 9. Maar oft den Crediteur den Schuldenaar alleenlijk den tijd van betaling had verlengd, zonder vernieuwing oft verandering van de eerste Obligatie oft schuld, daar met en zoude den Borghe niet ontslagen geweest van de Borghtochte: ten waere den Schuldenaar, duurende den verlengde tijd, kwam te breken, oft anderssints onmachtig werd om te betalen. 10. Item als een Borgenaar na het vervallen van de schuld, de Crediteur met twee Naëbueren, oft ook gerichtelijk doet aanzeggen, dat hij zijn betaling op zijn Schuldenaar wil volgen, en dat hij drie Maanden daarin gebrekelijk is gevallen, soo en heeft hij geen verhaal op zijn Borg, al is dat daar na de Schuldenaar komt te breken, ofte onmachtig wordt om te betalen. NEGENDEN TYTEL. Van betaling, bewijsing, en compensatie ofte vergelding. 1. Alle Obligaties, Wissel-brieven, en andere Schuldaden, 't zy van Koopmanschap oft anderszins, staande te betalen in Ponden, Guldens, Dalers, Schellings, Stuiven, en dergelyke gemeene Munten, mogen soo, aangeboden die Heeftschulden, als verlopen, betaald en voldaan worden met kansbare gelden. 2. Dat is bet aan Pond voor Pond, Gulden voor Gulden, Daler voor Daler, bet aan Pond tot ses Gulden, den Daler tot dertig Stuiven, den Gulden tot twintig Stuiven, en andere Munt na haar natuurlijke loopende geld, ter plaats daarin gehandeld, ofte die betaling te doen besproken is, niet tegenstarend dat die Munt ontdaan is ofte verkleind. 3. UWaght ook 't zelfe geschieden, als waar dat soorten van Geld, oft Silberne Münzen waaren vermelt, Zo verre de prijs van alsulke Munt is begroot ofte gewaardeert op Schellings, Stuiven vers en dergelyke kleine Münzen. 4. Maer alsser besproken , ende belooft is, eenige schob te betalen met seeckere specien van gelde , sonder die weerde oft prijs daer van uyt te drucken , alsdan en magh men die niet betalen, dan met die selve specien, oft d'oprechte weerde daer voor van den tydt van de betalinge in anderen gelde. 5. AI ist dat een Obligatie raede brenght sekeren dagh op den welcken die betalinge moet gedaen worden, Soo 490) 6. bk fofg. Xtt. n. 11. 12. 490 «flf. Ob. Stallt. 140. De schuldeijer is daarom de Crediteur geen jaarlijk rente, oft interests voor deren, uit oorzaak, dat die betalingen op den aanbestemden dag niet en is geschied. Daarom mag alleen behoorlijk interesse esschien en vooruit, van den dag af, dat hij zijn Schuldenaar heeft doen betalen, oft dat hij behoorlijk daarvan heeft getesteerd, volgens de gene hier voor is gezegd, onder den Tyt van „Coop en Coopmanschap." Als iemand last ofte volmaakt heeft van een anderen schuldeijer oft renten te ontvangen, en dat hij bij zijn quittantie bekend voldaan te zijn, oft eenige somme ontvangen te hebben, als zulk bekendenis is van kracht, en weerstand kan worden, tot ontlading van de schuldeijer, als oft de Crediteur zelf die gedan had, zonder dat de schuldeijer van nood is die te weerstaan. Quitanties van ontvangen van wie grote sommen die ook mochten zijn, zijn van kracht, en raeksen volkomend geloof, als die zijn geschreven en getekend door den Crediteur, oft zijn volmachtig tot den ontfang, als en zijn die door geen andere getuigen mee ondertekend, zoo ook hier bevoor hen van Obligaties, oft Quittuncs hij havende bekendenis van eenigen handel oft schuld, is gezegd onder den Tyt van „Schepen Brieven." Niemandt eit gelijd van zijn schuldeijer in betaling te nemen enige gereyde oft ongereyde goederen, als waar't ook dat die bij Luiden, hun des verstaande, geweerd waren. Maar wil de schuldeijer zich daar mee ontladen, moet daar over met den Crediteur des eenens worden, oft wel zijn goederen verkopen, oft toelaten dat die door den Heere verkocht, en met den prijs zijn schuld betaald worden. 10. Van gelycken en is niemand gehouden in betaling te nemen enige schuld oft Obligatie bij assignatie oft bewijsing op een ander, en oft iemand die had aengenomen, blijft nog altijd de schuldenaar verbonden, tot dat 4o>) ©. ob. Stat. 406. Digitized by Google 864 ©effcernfcM aanbrezen ©)1.4. Sit. 9. n. 11-14. De creditor raakt de daad is betaald, oft anderszins van tijdschulden te vrijen gesteld, mits dat assignatie oft bewijsing op een ander geen betaling is, maar alleen dat tot versekering van de creditor ©)P> Niettemin, zodra de creditor den geassigneerden, oft bewezenen schuldenaar dag van betaling had gegeven, oft dat hij terugkomt in tijdt, had gelaten of verzuimd gebrek van betaling den schuldenaar aan te geven, en dat daartussen de bewezen schuldenaar onvermogen waar is geworden om te betalen, dan zou die overwijsing voor betaling strekken ©)4> Merkelijke tijdt wordt verstaan, als de overweesde creditor drie Maanden na de verschenen dag, oft assignatie, om zijn betaling heeft aangevangen, en ten oorde van denzelfde tijdt de schuldenaar niet en heeft gewaarschuwd van de niet betaling, ten ware dan dat opentlijk waar is besproken, dat bij de hulven niet en zou gekloppen zijn. 15. Als iemand bij zijn schuldenaar op een ander bewijs wordt geleverd, om bij hem betaald te worden, moet ook van hand tot hand, tot vier of vijf personen, en meer, die de overwinning aan nemen, in zoverre hij bij de tenaar niet en wordt betaald, heeft tot zijn voldoening verbonden alle die gene dat op hem bewezen is. 14. Als iemand zijn crediteur wijst naar een andere persoon, die hem belooft te betalen, 't zij hij schuldig is, of niet, en dat de crediteur verklaart met de zelfde persoon in zijn plaats te willen vreden te maken, dan wordt de eerste schuldenaar van de schuld ontslagen en heeft, en behoort voortaan de crediteur zijn actie alleen tegen degenen die de schuld op hem heeft genomen. 4. Het wordt uitgemaakt of de feiten rechtvaardigen dat de regel dat op alle formaan (indassaten) moet worden opgeheven, wordt opgeheven, in geval van volledige voorwaarden. 16. Men mag bij een schuld met een schuld bij compensatie, vaak Stellingen, opheffing, en vergelijken van schuld tegen schuld voldoen, maar het zelf en wordt niet verstaan van zelf te gebeuren, maar daar toe is van noodzakelijk, dat die de compensatie of opheffing van schuld tegen schuld wilt genieten, die met der dat te werken stelt, verklarend schuld tegen schuld te stellen, of te compenseren dertigen tegen dergen, 't zij in Recht of daar buiten. 17. Zo wanneer nog eens iemand Crediteur waart van eenen persoon die naermals onvermogend waart geworden, en dat bij aan de zelfde persoon ook schuldig waart, als zulk schuld wordt door het onvermogen vanzelf verstaan ipso jure, of met der dat gecompenseerd en voldaan te zijn, zonder dat daar toe eenige voorgaande verklaring van compensatie van doen is, of dat hij gehouden is met die andere Crediteurs in concurrentie of verdeeling te treden. 18. En al waar het zaak is dat nog die schuld, noch die weder schuld, of een van de zelfde ten daag van de onvermogentheid vervallen en waren, zo heeft nog eens die compensatie alsdan plaats niet minder of meer dan of die waren vervallen. 19. Doch zo wanneer iemand na dato van het breken van den genen die hij schuldig is, eerst zijn Crediteur is geworden, als ingekocht of aan zich gewonnen hebende desselfs Obligatie, of anderszijnde, die zelf en mag als zulk schuld niet compenseren, of vergelijken, maar moet Witten. 8ste reeks. II. 55 Digitale verkoop 2 januari. Sit. 9. n. 20-L Letalen, ende met die andere Crediteuren tot gemeene te deling komen. Als een schuld wordt vermeerderd, verminderd, of veranderd, en dat daar af wordt gemaakt nieuwe Obligatie, wordt verstaan, dat de eerste Obligatie en schuld is dood, en tot niets gedaan, en dat overblijfsel nog steeds tegen de bekenners, noch hunnen Borgers derwegens geen actie meer in waar is, gelijk hierboven is gesagt onder den Titel van „Borgstotte." Maar dit niet tegenstandend, zo een Crediteur een paar Panden in handen heeft, die hem tot verzekering van zijn eerste schuld zijn verbonden, waarvoor hij zijn en zijn verplichtingen hem verbonden voor als zulke nieuwe Obligatie, of verlenging van schuld, bij tacite of stilzwijgende wil en mening van de een en de ander, volgend op hetgene hierboven is gesagt onder den Titel van „Panden". Exceptie die den genoemden Crediteur solden moeten tegen gaan, als van Betaling, Compensatie, Transactie, of andere, en hebben geen plaats tegen een derden, die als brenger van Brief, den Schuldenaar of zijn Erfgename aanpraakt: ten dat de Schuldenaar hem daar in mede tegen den Crediteur voor de overgave van de Obligatie in Recht had beholpen. Ook, al en had de Schuldenaar hetzelfde in Recht niet gedaan, zo mocht hij nog wel hem daar mede tegen den brenger van het Brief mij behelpen, als hij kon doen blijk dat hij voor dato van de weten aan hem gedaan, van het overnemen van de Obligatie die schuld aan den voor gaande Crediteur had betaald, of dat hij hemzelf bij Compensatie of anderszins daar af had ontlast. Set au Soleil et de rodenticide. Compte et ferme du conseil. Inleiïl! Ob. Strychnin. 462. 89'. 6- Stat. 382. E. ob. 9 m. 226. Digitized by Go I ©elebergenfde Santreeft. Zty. 4. Zit. 10. n. 1.2. 867 Insgelykens so ongeveer wanneer iemand als Transport hebbende van een Actie, ofte Obligatie, inhoudende de Clausule, Breuger's Brief, duur uit in zijn eigen na een, ende tot zijn eigen bewaard komt, eisen die en is niet gehouden toe te laten enige Exceptie van betaling, Compensatie ofte andere dergelyke: ten waren dat die gedaan oft te werck gesteld waren voor dato van de weten van den Transport, als voor 501. Veel minder magh alsulder Overnemmer van de Obligatie, 't zij bij Transport ofte overlevering derzelfde bij Reconceptie aangesproken worden voor'tgene den Originelen Crediteur den bekenner van de Obligatie schuldig moet kunnen zijn: ten waren dat alsulke overnemingen ter quade trouwen waren gedaan, om daar mee den bekenner van de Obligatie zijn tegen-verhaal ondergaan en te benemen. TIENDEN TYTEL. Van Brief van Respect ofte uitstel van betaling. In dit Quartier en magh niemand genieten enigen merkelyken tijd van Respect, ofte uitstel van betaling: ten zij dat bij daartoe verkregen heeft behoorlijke Brief, ofte Artel van den Prince van den Lande, onder den Zegel van Gelderland, en dat bete mete deel van den Crediteur zichzelf redelijk vindt, en dat daarin bewilligen, en dat overulks 't zelf bij Verwisseling wordt bestedigt 501. 2. Tot welken eind worden den Schuuldenaar voor het verleende van de Brief van Respect, ofte uitstel van betaling. 5oa) 3u Moratorien tfl eben fo He (Emrotfftgumj ber 9Jletir\)eit ber ©£äubtQer notfag, rote ju ben 9tad)# (aßen be$ gemeinen SRetfyte*. X'eCtere fmb im ®eU bernfdjen unbefannt. Digitized by Google 868 ©etoemfdjea Sanbredjt. Xl)l. 4. Zit.lO. n.3— 7. betaelinge , vergunt Brieven van Iniluctie ofte verw ill in ge , aen die van den Gerichte , daer onder by gcsetcn is , ten eynde dat sy voor hun ontbieden alle dessclfs Credi teuren , om te aenhooren die Redenen van syn versueck , ende han daer toe bringen ende verwilligen , ist doenlyck , ende soo niet , hun advys oft goetduncken daer over scbry ven , om voorts daer op gedaen te worden des men sal befinden te behooren. 3. Op welcke Brieven alsdan voor den Gerichte ge- daeght worden alle die Crediteuren des Schuldenaers , den welcker a Idaer gehalden is , als hy daer toe wordt versocht , sijn middelcn ende handel te veropenbaren , ende te kennen te geven , ende die Registers ende Pampieren daer van ten voorschijn te brengen , raet verclaeringe onder Eydt , dat hy anders geen middelen noch Rcecken-boecken , Registers , oft Pampieren en heeft , noch en weet, noch ter quader trou- wen van hem heeft gedaen , dan hy heeft verclaert. 4* Ende op dat men jnagh weeten wie op de sehre Brieven syn gedaeght ende gehoort oft niet, ende tegens wien oversulex der Schuldenaer 't voorgaende behulp van Rechte solde mögen gen i eleu oft niet, Soo is het Gericht schuldigh daer van aenteeckeninge te halden, tot eens jegelicx bericht ende behulp. 5. Op de Brieven van indentie ofte van verwillingen van de Creditoren en mag het geen schriftelijk Geding ofte Proces gemaakt willen, maar moet het Gericht partijen mondeling verhooren, en op datgene dat zij ten beiden zijden verstaan, hun advies oft goed gedacht over schrijven, oft die Brieven van Respect ofte uitstel behoren te worden verleend te worden of niet. 6. Die Brieven van Respect wilt verkregen, moet doen blijkken, bij genoegzame attestatie oft ondertekening, van schade en verlies bij hem geleden, en dat die is toegekomen sonder zijn schuld, oft oorzaak daar toe gegeven te hebben: ten zover dat partij zich bekent. 7. Als die Brieven van Respect ofte uitstel zijn verleend, moet de Verkrijger derzelfde binnen een Maand daar na doen blijkken aan alle zijn Creditoren voor Recht, en aldaar zijn Brieven aan te tonen, dat zijn Creditoren na den vergunde tijd stil worden gesteld volgens de wet, of anderszins en bij gebrek van zulks, zijn dezelfde Brieven machteloos en van ongeoorlof worden, volgens de wet. 8. Als die beschrijving van Borgtocht ofte verzekering voor Recht zijn gesteld of gebracht, zo mogen die Creditoren die wederleggen, en in zoverre verre schuldigheid valt op die vermogelijkheid en onvermogelijkheid van de Borgers, oft verzekering, wordt de Verkrijger van de Brieven gegeven uitstel van een Maand, oft min, om die macht en vermogelijkheid derzelfde te bewijzen, oft anderszins daarvan te verzoeken te zijn. 9. Ende in soo verre die Crediteuren ter contrarien wilden doen blikken van de onvermogentlichheid van de Borgen oft versekeringen, soo wordt hun tot sulcken einde ook gegeven uitleg van eenen Tafel oft minder, om daar van te doen blikken, oft dat andersins die Borgen gehouden stilten werden voor machtig genoeg, en 't zelfde bewijs gedaan zijnde, wordt daarop soo korting Recht gedaan, als 't enigheins mogelijk is. 10. Niemand en kan bedwongen worden, te bewilligen in enige aanspraak bij de gebroken Schuldner met enige van de Crediteuren gemaakt, soo verre daarbij enige quitescheldingen van de schuld te gedaan zouden worden, oft dat men dagelijks van betaling zou geven: ten ware dat het meeste deel van die Crediteuren daar in eens waren, en dat dien volgende, 'tzelfde als zou worden gewezen, gelijk te voorzien is gesagt. 11. Als is dat enige Brieven om die Crediteuren tot uitleg van betaling te inducen, oft te bereden, oft ook Brieven van Respijt oft uitleg van betaling zijn verleend, des niet tegenstandend, mag bij de Crediteuren voorts gegeven worden, om te hebben kennis en aanwijzing van Lening schulden, zonder nadeel van de zelfde Brieven. 12. Brieven van Respijt, oft uitleg van betaling, en hebben geen plaats te geven tegen geprivilegierde schulden, als die van den Prince; van die Weesen, Momboirs, en andere Beheerders van der Weesen goederen, van Stadls schulden, van kosten van Begraafplaatjes, van vermakingswaar, van Bruggen en Wegen, en dergelyke. 13. Van gclycken en hebben alsdan die Brieven geplaatst tegen onderhoud van personen, en dat geven dat tot onderhoud is gegeven oft geleverd, noch tegen kosten oft leeringen van Rinderen, ergens bestaat, noch ook tegen den loon van Dienst-boden, oft eenigen anderen arbeidsloon, noch tegen eenige arme of jammerlijke personen, die anders geen middel en hebben om eerlijk te leven. 14. Item en hebben geen plaats tegen bepand Creditors, noch tegen hetgene in bewaarnissen is betracht, noch wegen achterhoud van Administreer, oft onderwind van eens anders goederen, noch tegen den Verkoper heffende den prijs van zijn verkocht goed, dat welk nog onder den Cooper is berustende, noch tegen den Eigener heffende betaling van zijn verhuren Huizen oft Landen. 15. Desgelijk en hebben geen plaats tegen schulden komende uit eenige misbruiken oft misdaden, oft die gemaakt zijn na dato van het ongeluk oft verlies, ter zaak van de welke men alsdan behulp zou willen genieten, noch die komen uit des Schuldenaars bedrieglijke handel, noch ook tegen schulden die men niet en heeft willen bekennen, en nochtans worden overtoond, en overschulden bijgevoegd in kracht van gewezen zijn aangewezen, noch ook ter zaak van Gerichtskosten daarin men is verdamd. 