title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: Ende soortsoort verre der vercooper ten zelfde dagelijks andermiddags daarna aan de levering niet en doet, is der Cooper daarop niet gehouden goed tonzetting, en den. Bad sanbreedt geeft later bij de 3de Haufe ober Sie uitgemaakte non-verbaren bem Serfeusser, wanneer de Verkoopster in mora accipiendi staat, baar geldt, verder gaat hij naar de kasse om te kooppen b. t. b te fa. aan Serfeusser a tt faszelfcK hülfe. Ludna nadat bevestigd, sattbel drehte gij biefelbe, tot opbrengst baar geldt, room. Wens je on bij ber bla tot onbepaalde tijd en seponctie, daan valt het greep. Digitale toetsing aanbrengt, voorzichtigheid, ziend 4. Zie 3, 5- 3, 805. Prijs te betalen, en mag niettemin van den Verkoopster zijn hinder, schade en interesse van de niet-levering hoogkwaliteit. Maar als nog de Cooper, noch Verkoopster als zulke naar strengheid, als gesagd is, binnen den leesen dag niet en doen, zo zijn ze daarop ten beiden zijden van den koop ontslagen, en en kan noch de Cooper, noch Verkoopster tot des anderen last bij gebrek aan voorraad eenigen hinder of schade voordoen, dan begeren ze evenwel ten beiden zijden den koop te volbrengen, zulks staat hun vrij. Wanneer in het coopen en vercoopen eenige koopmanschappen geen dag tot die levering van het goed, of tot volledige voldoening van den prijs is gesteld: Dan mag de Cooper bij protest degenen daar met hij gehandeld heeft, binnen de derde dag tot voldoening aan te suiken, met daadlijk afblijven van te volken van zijde. En daarna verre alsdan diegenen daar aan het protest is gedaan, in de voldoening gebrek blijft, zo is de andere die het aansuik bij protest heeft gedaan, van het Contract, indien 't hem believen, ontslagen. 15. Maer soos voldoeninge daarvan begeert, soo magh hy die werdering van de verkochte Ware doen nemen, in soo verre hy Cooper is ene soo veel als die dan raeer bevonden wordt, wordt gewaardig te zijn, dan die is verkocht, magh hy met den schade, indes hy eenige heeft geleden, van den Vercooper verhogen. 16. En in soo verre hy Vercooper is, magh van gebroken, soo veel als 't zelf min gewaarderd wordt, dan is verkocht, met den geledenen schade van den Cooper voorderen, en moet in den een en anderen val die meerder of minder waarde goet gedaan worden. 17. Of d'eens of d'anders van Partijen binnen den der- Digitized by Google 404 Der 9>rotefl is ein ^rotofett $ur Srfdyefnffltfng be* augetnattbteit gleißet ©te Älage auö Dem Vertrage ip bar« ben $rotef* bebinflt« 3ebed> gilt Me* Mo* unter Äauf leutcit. Digitized by Google 808 ©elbernfdjed ganbre d>t. 4. Sit. 3. $. 4. den dag als zulke neerstigheid niet en heeft gedacht, of van den Contract voldaan te zijn, soo is en blijft ook alsdan den anderen ongehinderd van wegen denzelfde Contract, maar willende den Contract ten beiden zijden naar komen, mogen 't zelf doen. §. 4. Betaalmge van den Prijs en interest oft profijt van de coöperanten. 1. Gelyk die Verkoopers gebalden yn tot volkomen levering van het verkochte goed, zo zijn ook die Cooperen terstond na die levering gebalden tot betaling van den Prijz; ten ware dat zij op dag van gekocht baden, en dat zij daarin gebrekelijk vallen, des aanwese zynde, en dat het verkochte goed eenig jaarlijk inkomsten geeft, in te sake van de niet betalingen gebalden goed te doen doen den Interest van den Prijz, den pennik Sestien, van den dag af van de maening, ingevalle denzelfde Interest van hun wordt begeerd. 2. Maar als iemand eenige gerichte Goederen verkocht om terstond, oft ook op dag daar af betaald te worden, zonder eenige Interest te bespreken, bij gebrek van betaling, oft dat iemand ook aan iemand Geld geleend, oft onder geleend zonder bespreking en gelofte van Interest, zo verre hij op zijn tijd niet en betaald, zo en is der Cooper, oft Schuldner daarvan geen Interest schuldig, dan van den dag af, dat den schuldenaar ernstelijk is gemakt, en tegen hem schriftelijk protest gedaan van alle kosten, schade en Interesten van niet betaling, oft bij. Gebreken van sulcx, sedert dat by gerichtelijk gemaeK, ende tot zijn last heisch van kosten, schaede ende interesse gedaan (p. 406). 3. Wel verstaande, dat al is dat z'n voor den gerechtelijke eischt betaling heeft versocht, en van schaden en interesten geprotesteert, evenwel de interest niet voorder gehecht kan worden, dan voor den tijd van zes maanden, t's sedert den proteste, en voortaan gedurende den processe, d welke zo verre daar naer ook jaar en dag interrupt, oft onvervolgt bleef, should den schuldener voor den tijd van den stand daarin niet gebald zyn. 4. Maar oft iemand eenige goederen, oft coopmanschap aan eenen anderen had gevonden, om bij hem verkocht, en den prijs van dezelfde tot andere goederen, oft coopmanschappen bekeert, oft anderszins aan hem over gemaakt te worden, oft dat ook iemand tenzelfde eind eenige inningen aan zijn factuur, oft agent, bij wissel of anderszins overgemaakt had, oft hem last gegeven om eenige penningen te ontfangen, in soo ver n als zulken factuur oft agent geen last terstondt, oft met de eerste gelegenheid, naer dat hij die penningen heeft ontfangen niet en volbracht, magh van wegen den schaden en interesten aangesproken worden, wie wel dat deszelfs niet en is geprotesteerd, oft geprocedeerd. 5. Van gelijke soort wanneer een facteur, oft bevelhebber eenige penningen voor zijn meester oft bevelgever heeft betaald, oft verschoten, het ware tot inkoop van eenige goederen, betaling van wisselbrieven, oft tot voldoening van eenige onkosten, van tolen, licenties, oft andere, die magh der wegen tot lasten van zijn committer oft bevelgever ook interest heisen, van den tijd af dat hij zijn penningen heeft verschoten, al waert dat hij deshalvens niet en had geprotesteerd. 407) 2e ad Bin&ntbot erfircefte (W) Wawitlid auf Rant. Utc nidjr. 808 @elbcmf<M £anbre$t. 3$!. 4. Sit. 3. S 5. ' 6* Niettemin op dat nog de Beveelgever, noch de Facteur in geen onverwachten oft onvermeidende Interessen by langh stilzwijgen, oft oogluiken van d'een oft ander en Valien, soo is de gene, die aan den anderen van wegen t gene voors. verstand ten achter zyn, gehouden tot bewaering van zijn gerechtigheid van schade ende Interessen (in soo vern by daer van gezoen gelolle en beeft) zijn achterheyt binnen vier Maanden by Brieven te vorderen, ende soo by daer van niet en wordt voldaan, noch geloofd ep bekomt, binnen vier Maanden daar nae te protesteren, ende binnen andere vier Maanden zijn achterheyt met den Interest van de selve met Hecht te eisen, ende te vervolgen, 't zy voor Recht @fte goede Mannen ten beiderzijden te kiezen, oft wel hem ondertussen versien van beboorlijke belofte. 7. De Veld gedaan hebbende, blijft hij op zijn geheel in zijn beschouwing van Schaden en Interessen, van den dag af dat hij zijn verlaging of verbetering heeft, en als hij binnen de eerste vier Maanden niet gebracht, maar daar na gerichtelijk Eiser gedaan heeft, van den tijdstip af dat hij hetzelfde gedaan heeft, en als hij nog de een, noch de ander gedaan en gehad, als dat hij ook jaar en dag na dat hij voor Recht, ofte goede Mannen zijn schuld begonnen heeft te beschrijven, zijn zaken onvervolgd lieten, zodanijkerlei van den tijdstip af van stilstaat geen Interesse kunnen genieten, dan wel van den tijdstip af dat bij zijn Proces begonnen en weerom aangenomen, of vervolgd tot den tijdstip van den Vonnis en voldoening van denzelfde. §. 5. Voor Cooper is gehouden te verschilven dat der Cooper (408). I. Alle Vercoopers zijn gehouden te verschilven dat der 408) Hier §. 1 janbel is geen onderwerp voor ordinair recht (n. 1-5), maar een zaak van auditing (n. 6.). De rechter heeft nadat de stukken gelegd zijn, de zaak met de getuigen afgehandeld (n. 7.). In geval van ontbreken van stukken of getuigen mag de rechter zelfs oordeelen (n. 8.). Deze bepalingen gelden na de herzetting van de rechtsgelijke procedure (art. 5 stedencartel); de andere bepalingen blijven van toepassing (n. 9.). De rechter moet na de afhandeling van de zaak de vonnis lezen, voor de tegengestelde partij en de getuigen (n. 10.). Digitaled door Google 2. Wel verstaande dat een Cooper geen verhaal van weerschap heeft, zo wanneer hij zijn vercooper tot weerschap en heeft aangevraagd, of dat hij zich buiten des vercoopers wilde of consent tot segsluyden heeft begeven, en is ingelaten, of dat hij den Clergeman met enige uitzonderingen had kunnen afweren, en zulks te doen had ongedaan gemaakt. 3. Alle wat ook gedaan wordt in erfbuurt, en erfzinnen, schikkingen en deelingen en alle andere zaken of handelingen, daar weerschap valt, als zijnde ook alsdan deel zo wel gehandeld in de weerschap, als anders. 4. Doch zo de Cooper, Mangelaar, of andere daar aan men tot garant gehouden is, kon dan bewijzen dat de Eisperceel recht tot het Goed had, en dat het eerder gaat redeneren en wegen om hem zijn eisch af te slaan, zo zal de Vercooper, of andere personen weerschuldig zijnde, niet verschoond van het verkochte goed vrij te leveren, of bij gebreken van zulks, de prijs met de schade en rentes op te leggen, en te betalen, dat hij tot weerschap niet en is aangevraagd. 5. Daar en valt ook geen garantie op coop van goederen die men heeft gedaan, wel wetende dat die eenen de anderen toebehoorden, of dat die verkocht werden tot defraude van des schuldenaars crediteuren, maar moet de Cooper alsdan hemzelf wyten, dat hij niet tot goeder trouwen heeft gehandeld, maar om een anderen te verkorten. 6. Die een Peerde voor suiker en rein vercoopt, is... gehouden en verantwoordelijk voor alle die gebreken die aan het Peerde worden bevonden, binnen de tijd van eenen Maand, na er den coop, maar beeft bij zulcx niet toegezegd, en is wegen die gebreken van het verkocht Peerde niet gehouden, behalven van de gebreken van dempigheid of aanborstigheid, Rauwigheid, of snuivigheid, wie inzeggen van den Woedin die ben binnen de tijd van een week openbaar: ten ware dat de Cooper die gebreken geweten, en verzwegen badde. §. 6 Vrije Jaarmerkten 1. Alle Coopluiken, en alle goederen op de merkten, zowel komende als keerende en blijvende, tegenstaande enige bevelen, ofte verboden van hoger hand, geen ze ten de vrijeheid van dezelfde Jaar-merkten. 2. En is niet alleenlijk de Coopluiken, maar alle andere soorten van volk toegelaten, gedurende de Merkt vrijeheid, ter merkten te komen, aldaar te verkeren, wonen, en blijven, en weer te keeren, zonder in hunne persoon, ofte goederen, gearresteerd, verhinderd, ofte in eenige andere manieren belet zijn te worden. 3. Welke ook niet en mag geschieden voor enige Schulden, alwaar de Schuldenaar met Vonnis van enige Gerechten, ofte van de Rechtbanken deszelfde Quartier, ofte plaatsen daar toe verdamd, en die Executie bewilligd. 4. Die §. art. 6 is evenmin opgenomen in de beschrijving van de vrije Jaar-merkten, en is blijkbaar een verwijzing naar de wetgeving van den Wettelijk Beleid die na deze is gebleven, en in volledige Analogie met de overige §§ van die wetgenomen. 4. Deze in deze §. samengenomen wetten bevatten in alle trappen, behalve de jus necessarium, en behouden daartoe de juiste Satyrmaart bijgehouden, welke tevens de buren, voor de 3de Bauer bij de Satyrmaart gelden, bevelen dan wel: 1. Satyrmaartshandelingen mogen met angst volgen. 2. Niet-Satyrmaartshandelingen mogen niet volgen worden. Digitale geheugensvoering door Google De titel zegt al iets van het tijdsverloop dat aan de tekst voorbijgaat. Het is een regeling die in 1714 geldt, maar die in de volgende paragrafen zal worden uitgelegd, komt al snel duidelijk. Dit document is niet gemakkelijk om te lezen, aangezien de schrijver zich niet beperkt tot het beschrijven van de regels, maar ook veel uitdrukkingen gebruikt die voor de 21e eeuw moeizaam te begrijpen zijn. De tekst: "Het was altijd een zaak, dat iemand had vertegenwoordigd, alle excepties, graties, bevoordelen van rechten, ook speciaal op die merkt vrijeheid, zo zal hij nog steeds, ongeacht den ongeacht, genieten van de vrijeid, als voor." Niettemin, die binnen den jaar-merkt eenige schuld gemaakt heeft, die met gereidden geld, of binnen denzelfde jaar-merkt moet betaald en verricht worden, mag niet uit oorzaak van dezelfde schuld, binnen diezelfde jaar-merkt gearresteerd, en met recht aangesproken worden. Maar zo snel wanneer eenige schuld in of binnen de merkt vrijeheid is gemaakt, daarvan de dag van betaling in een ander jaar-merkt, of daarvoor is vervalt is, daarvoor en is de schuldenaar binnen zulke een ander jaar-merkt niet arrestabel. Niemand is vrij ten aanzien van jaar-merkt en van eenig misdrijf bij hem gedaan, daarvoor naar recht en land-gebruik levensstraffen is staande, maar mag den niet tegenstaande bij de Heer aangetast, en gevangen gesteld worden. Die van buiten op de merkt komen, om de vrijeid van zelf te genieten, zijn niet vrij van accijnzen, noch van andere ordinaire rechten die op de koopmansschap staan, maar zijn die te betalen schuldig, gelijk buiten de zelfde merkten. §. 7. Van Wederkoop." Soo wanneer eenige goederen verkocht en geleverd oft geërft zijn, met voorwaarden en beschrijving, dat der Vercooper binnen bepaalde tijd die weer aan hem zal mogen nemen, soo mag hij hetzelfde doen als het hem lief is, mits weer gegeven binnen den besproken tijd, den. Digitale uitgave door Google. Prisen daarvoor ontvangen, niet ten gevolg dat die goederen in derde hand waren gekomen. Maar als die besproken tijd verloopt, is de Cooper geensinds gehouden die besproken lossingen te gestand, noch en kan daar toe met Recht bedwongen worden: ten waarde dat ooit die kleinbevinden van den prijs of anderszins bevonden worden dat hetzelfde waarde geschetst, om onder 't besel van coop en toelating van lossingen binnen bepaalde tijd, 't goed tot geringen prijs zijn te maken of grote profijten van de inkomsten van die , in plaats van redelijk Interesse ten laste van den benauwdenden schuldenaar te laten vallen. Als een erve verkocht en opgedragen is, op voorwaarde en besprek, dat in zover den prijs niet op een bepaalden dag niet en wordt betaald, den Cooper van onverwogen sal zijn, zodat de Cooper het goed zal weerkeren, of den Vercooper laten volgen, of met gelijke woorden, zodat moet den prijs daarvan zonder enige meineed of aensluiting op den bestemden tijd betaald worden, of bij gebreuk van die, is de Cooper, doodt en te niets, en de Cooper of die in zijn plaats is gekomen, is gehouden den Vercooper tot zijn versoechneg, zijn goed weerom te laten volgen of wederkeren. 4» Maer als op alsulcke voorwaerde ofte bespreck der Cooper daerinne niet en is gegaat, hoewel ook alsdan der Cooper gehouden is hem daar na te richten, Zo en is nog-tans een derde persoon, die van der Cooper 't zelfde goed gekocht heeft, zonder van alsulcke bespreck geweten te hebben, niet gehouden, 't zelfde naer te komen, noch die goederen bij hem van den eersten Cooper verkregen, weder te keeren, dan zal der Vercooper ter saecke van dien, syn verhaal van Schaden ende Interessen hebben tegens den Cooper die met hem heeft gehandeld. 4i 3) pactum de retrovendendo sjat fftttcött>fg6 Eine bingücfye Statur, trab e$ gilt gegen ben briftcit 23cj7$er nur, wenn er in dolo malo tj. Diefer 2frt. tfi mithin nad) n. 4. gu öcrficfyeiu Digitized by Google ©etoernfört Sonbrecht XtyA. Sit. 4. §.1. 813 VIERDEN TYTEL Van Huere ende Pachten t' Oost. §. 1. Waer toe eenen Huerlinck berechtig is ofte niet 1. Een Verhuerder is gehalve den den Huerlinck het verhuurd Huys ofte Erve te leveren, doen ende laten gebruykken, volledig zijn Huere, soo verre het in zijn macht is 't zelfde alsoo te doen, zonder daartoe hy magh den Huerlinck uit het gehuurd Huys balden, als zoude hy hem zijn Interesse betaalen. 2. Die een Huys verhuert is schuldig 't zelfde alsoo te onderhouden van Muizen, Wanden, en Daken, tegens Wind en Regen, heimelijk Gemaecker doen regenieren in van vaste Deuren en Vensters, en andere noodzakelijke dingen te versien, dat 't zelfde gevoeglijk en zonder letsel bewoonbaar kan worden. Een Verhuerder en mag de Huerlinck niet doen verhuizen, oft bet Huys ruimen, al woude hy ook zelf daarin komen wonen, oft 't Huys in't geheel ofte deel afwerpen en vermakken, en de Huerlinck zijn Interesse betalen, als voor. Soo verre nog toch een Huerlinck het gehuurd Huys ofte Erve misbruukt, zy met oneerlijke Huyshoudingen, oft 'tzelfde bedervende, oft anderszins quaalyk bewonend, alsdan mag de Verhuerder de Huerlinck doen verhuizen, ter erkennis en goed doen van des Gerichts. De Verhuerder moet de Huerlinck ook helpen bij het onderhouden van het gehuurd Huys, en als het Huys op gelyken prijs verhuurd kan worden, oft dat aan de uitgesette Huerlinck te Vreden 't gebrek van de mindere Huren goed te doen. 6. Als ist dat een Huis verkocht of anderszins weggegeven is, moet niettegenstaande de Huerlinck, des niet tegenstaat, zijn Huis gebragt gebruiken, zolang die duurt, als waarde ook iets dat het Huis of Erve bij Executie verkocht zou zijn, overmits dat Huise, naer deses Quartier recht, voor Cooper gaat 46- 7. Het welke te verstaan is, als die verkoping niet en geschiedt bij wegen van Executie, uit kracht van voorgaande verpanding, alder dan de huise, zij van verloop van Renten, Tinsen, Erf-pachten, of verpande schulden, want in sulke gevalle moet den Cooper voor den Huerlinck gaan, als komende in de plaats van den gene die alder Gerechtigheid heeft gehad, die welke nog bij verkoping, noch bij verhuur inga, noch eenige andere handelingen des Schuldenaers verminderd, verärgerd of gekrenkt heeft kunnen worden. 8. Als komt die huise te cesseren, of uit te gaan, als der Huerlinck het gehuurd Huis of Erve koopt of geholp, of doet gelden tot zijn belang, zo wanneer niettegenstaande de koop hem niet blijft, maar wordt beschreven, zo behaalt hij zijn huise: ten ware dat die bij argelist waren afgegaan tot achterdeel van den Beschreder of Vernaarder, gelijk onder den Titel van „Beschreving of Vernaardingen" is gesproken 417. Alle huurders van huizen en erven mogen diezelfde vreemdelijk voorts verhuren aan de gewoonheid die hun bevalt, zonder consent van de eigenaar of verhuurder, zodra anders niet en is ondersproken, met der bescheyding. De huurder mag in het huizen en erven, een kamer, kelder, souterrain, pakhuys of ander deel van hetzelfde aan andere verhuren, zonder consent van de verhurer: Behoudzucht dat het huis daar mee niet verwanerd of beschadigd wordt, als voor, en dat alle huizen niet langer en duren dan die van het huis. De huurder mag het huis of erf bij hem gelegen stellen en schrijven tot gerief van zijn neringh, daar toe 'tzelfde hem verhuurd is: Behoudzucht dat hij 't gehuurd huis of erf geen schade of achterdeel aan doet, en dat hij in het verhuisen 'tzelfde weer op zijn kosten in als sulken staat en gerief, als 't was ten tijde dat hij daar in gekomen is. De huurder mag in het scheiden van de huizen uitbreken en naar hem toe verplaatsen alle'gene dat hij aan het huis of erf op zijn eigen kosten gemuurd, getimmerd of geplant heeft, mits stellend 't huis of erf in sulken staat, als hij 't gevonden heeft, als voor. 13. Sinds wanneer, toch den Eigenaar te Vreden, waren diezelfde beteringen of beoordelingen te betalen, ten gescheen van goede mannen, des verstands hebbende, of dat in het raakken van de huren waarbij besproken dat de huurder alles aldaar moest moeten laten, zo en mocht hij die niet weg mogen nemen. Deinen. 14. Huurlingen en mochten uit den gehuurde huis niet scheiden zonder weten, wilde en consent van de Verhuurder, en of zij hetzelfde deden, zouden met Recht bedoogen kunnen worden, wederom daar in te komen, en desevenwel de Verhuurder op te richten den schaden, die hij in toekomende tijden daar door zou komen te lijden. 418) lieber ben 83efd)itbb bei ber Sittermietlje: üflf. 5Inm.252. 15. De huurder en heeft geen Recht om na de uitschakking van zijn huur in het gehuurde huis of ter vererving te blijven, of hetzelfde te behouden voor den prijs die een ander daar voor zou willen geven, inaem mag de Verhuurder daar mee behagen en gerief hebben, die hem goed duurt, zonder tegen zeggen van de eerste huurder. 16. Welke plaats heeft, al waarvoor ook zaak dat de Verhuurder aan de huurder die huizen van te voor hen niet en had opgesagt, bij zo ook verneer die huur-cedele niet eenvoudig verteld dat die opzegging een half jaar, of drie Maanden te voren behoorde te geschieden. 17. Als na den omgang van den besprochen tijd, beide partijen zwijgen, en dat de hurenier drie weken en drie dagen daarna het gehuurd huis blijft bewonen, wordt hij verstaan hetzelfde huis op den oude voet en prijs weerom gehuurd te hebben voor den tijd van een heel Jaar. 18. En als de huurder of de hurenier als dan met den Jaar verstaat van de huur te scheiden, zo mogen diegene die daarbij niet en begeert te blijven, den anderen drie Maanden voor den uitgang van het jaar de huur opzeggen, op dat hij bequaemen tijd mag hebben om hem van een ander huis of hurenier te versien. 19. Maar als een of de andere partij binnen den tijd van veertien dagen die huur heeft opzegd, zo wordt niet verstaan dat die huur voortdurend verlengd moet zijn, dan voor het lopende half jaar, tot den naasten tijd dat men gewoon is te verhuizen, als te weten Pasen, en S. Remigius. 20. Tenzij aan welk ook plaats heeft ten aanzien van de huur of pacht van Ackerlanden of dergelijke. ©ribernfdjea Sanbredjt. 4 Xit. 4. 5. 2. 817 1. De Verhinderer van een huis ofte Land, heeft zija actie ofte klacht personeel, tot laste van den huurder daar met hij die faute heeft aangegaan, en niet tegen den tweeden huurder, daar aan den eersten dat huis oft Land ofte deel daar van, voorts heeft verhinderd, maar wel op zijn goederen die hij op het verhinderde Pandt vindt, soo hieronder wordt gesproken (4o). 2. Alle die goederen die op het gehinderde Pandt zijn gebracht, 't zij dat die den huurder zijn toebehorende, oft dat die hem zijn verhinderd oft geleent, tot huishouding oft oefening van zijn neringe, staan en zijn verbonden voor die huur, wie insgelyk voor de beschadiging en verargering van de huizen ofte grond, toegekomen door merkelijke onachtzaamheid oft toedoen van den huurder. 3. Dat welke plaats heeft, soo lang als diezelfde goederen zijn op 't Pandt oft in de macht van den huurder, en oft hij die by actie tot achterdeel van den Verhinderder van 't Pandt had gedaan, en die nog in zijn macht waren, soo mag de Verhinderder die tot zijn verzekering wederom op 't verhinderde Pandt doen komen (422). 4. En oft die waren gedaan en gebracht in handen van de Justitie ofte Gericht, al waard op 't vervolgende van andere Crediteuren, soo solden niet tegenstrevend, de Verhinderder in zijn geheel blijven, op diezelfde goederen oft penningen daar van gekomen, soo langh die niet en zijn gebracht, noch verdeeld, om zijn voordeel oft Recht van Preferentie te genieten. 4o) SBflf. n. 5. tt. 6. b. §. In IV. §. 2, n. 6. Als de eerste huurder het huis voor een ander heeft verhuurd, is in geval van ontbreken van de huurders of andere gerechte goederen bij de tweede huurder op het pand gebracht, voor de voldoening van de eerste huurder en schade verbonden, al en waar deze hem ook maar gelegen of verhuurd is. Maar goederen van andere personen die eenige kleiders, kamers, pakhuizen, soldaten en dergelijke deelen van het gehuurde huis in huur hebben, en zijn maar verbonden voor dezelfde particuliere huur en de schade die door het huizen toe doet, of grote onachtzaamheid, het huis zou zijn overkomen, zonder dat die vanwege de voorafgaande huur geleend mogen worden. Een verhuurder mag de goederen op zijn pand bevinden en hem stilzwijgend verbonden, als voor, vanwege het huizenhuur en beschadiging van zijn huis doen beslagen, en uit winnen, zonder de huurder bij aan te spreken, de huurder geheel in zijn verantwoordelijkheid of tegenspreken, zodanig bij eenigheidsgevoel is. Als daar achterdenkend is van misbetaling, bij vertricking van de huurder, of verstekingen van de goederen op het pand zijnde, mag ook de verhuurder met toestemming van het gerecht, terstond na de arrest, dezelfde goederen doen opschrijven bij de gerechtsschrijver, in bijwachting van twee schepenen en laten bewaren, zo wel voor het loopende als verschenen huur. 9. Wanneer een huis, Game ofte Erve met den jaere verhuurd is, en mag men den huurlijk niet bedingen met vierdeel oft halven jaer die huur te betalen, ten waere dat dan anders waar besproken, in welke gevallen men den huurlijk telken besproken tijde mag doen betalen. SBO.r. o&. n. 1. (Sine ti$cntbümlid)e Unterführung ist feter jtntieit ber ^ersonen ^ob ben ^adjen ^e$ ^öfrrr* ^ttetyerg ^gemalt! — Digitaled door Google ©efoentfcM ^anbred)t. ^&t. 4. Zit 4. §. 3. 819 10. Huis-huren is atande tot huizing, niet tegenstaande geen exceptie die der huurlijk zoude willen voorbrengen, van wegen reparatie oft vermaakingsgelegenheid, bij hem aan bet geboorte huis oft Erve gedaan, en is den volgende der huurder gehad die geheiligde huizen te naam te plegen, oft der ^t Gericht te ^egen, en den Verhurer onder samen verzekerde te laten volgen 424). 11. En aangaande die kosten van onderhoudingen oft vermaakingsgelegenheden bij den huurder aan den busse gedaan, zullen partijen verzonken worden voor goede Mannen, om diezelfde te vergelijken, en te verenigen, zo zij kunnen, en ingeval van geen accommodatie, der partijen gescald met hun advies oft goed gedachte aan ^t Gericht overbrengen, om daar op recht gedaan te worden, naar behooren. 12. Zaken van Huis-huren moeten voor Scholten en Schepenen sommierlijk oft met kort recht bedongen worden, en zo der huurder ten eersten dag voor Recht niet en komt, en enige bestendige antwoord oft verweering voorbrenght, oft diezelfde binnen acht dagen niet en bewijst, wordt veroordeeld tot huizing, als voorzien. §. 3. Verpachtingen van goederen Alle verpachte gronden moeten na de voorwaarden van verpachting en anders niet, gebruikt worden, zowel van de genen die het goed gepacht heeft, als van de naegestelde Pachter, oft die in des Pachters jaren treedt. Een Verpachter is schuldig den Pachter die verstreken jaren te houden, zonder dat bij voor de omgang der jaren mag houden den Pachter doen uitstellen, oft hem daarin eenig hinder oft beletsel doen, oft Jaegen gebeuren. Voorbehoudt dat als de verpachting is gedaan op somere en zinvolle voorwaarden, komende tot voordeel van den Verpachter, en dat der Pachter diezelfde niet en voltrekt ofte naer en komt, oft dat bij hem daarin gebeurde ofte gehandeld wordt. Zoo mag de Pachter als dan van zijn Pachtingen ontslagen worden, met kennis en goeddunken van het Gericht. Zoo verre der Pachter in zijn pachtjaren zijn pachten niet en bejaloogd, en dat hij zich onderstond die Vruchten anders te verbrengen, zal in den val van de Verpachter ofte Grondheer, mits toesluiting der Schuldieren door het Gericht zijn pachten teruggeven. Wanneer de goederen door des Pachters na laatheid opzettelijk met af van de Aest-boomen, Eycken, oft andere middelen, verwnest en beschadigd worden, zal de Verpachter der wegen bij het Gericht toegelaten worden den Pachter van het verpachtte goed te stellen, en den aangezochten schade te doen betalen. 6. Bij zooveel verrijving van de deur des Pachters oft sijns huysgezins verstuimenisse ende nalatigheden het Huys, Schuur oft Stalling afbranden, zal dezelfde Pachter gehoord zijn den geleden schade den Eigenaar heer weerom op te rekenen. 7. Als een Pachter het gepachte goed laat liggen ongebouwd, oft dat hy ten einde van de pacht niet en vertrekt, tot schade ofte leegden den dank ende wilde van den Verpachter, zo zal de Pachter gehouden zijn alsnog schade goed te doen, ende daar en boven ter breuk gesteld worden, tot goedachten des Gerichts, naer gelegenheid der saecoke, zonderlinge zo wanneer hij op zijn tijd des aangesocht zit, niet en ruimt. 8. Die hem vermoed huur ofte pachtting van eenig Huys, Goed, oft Land te hebben, is gehouden ten dagelijks van den eersten dagelang, bij ofte aan hem gedaan, roept bij gebreke van ruiming afgebrandede gebouwen moeten aber ber kaanmfeber roter aufbauen. Ob beim Verpachter ebenfalls aber ber kaanmfeber roter fällt. Die Unterebeneugnung. Voorts stelt beter metteidjt ber zmmu fefjen üKegel bei ber Emphyteus (t)flL unt. 8fom. 429): $3. J. de locatione et conduzione. 9. Ende offt een Pachter wilde seggen Recht van Eigendom, Tochte oft ander desgelix, tot het gepachtte goed te hebben, en raagt hij daar mee tot onthaling van hetzelfde goed tegen den Verpachter niet te helpen, maar moet zichzelf en voordien, aan hem ofte zijne Erfgenamen hetzelfde weerom ter handen stellen, en alsdan met Recht spreken, en daarop gerichtelijk uitspraak te wachten, op de verbeurt van vyfentwintig Grootgulden en verlies van de zaken. 10. Van gefixeerd die Pachters ende Huerlingen, die hun vermoeden eenige huizen oft Pachtingen aan eenige goederen te hebben, en zullen onder het deekszeil van die in het gebruik van de gehuURde goederen niet mogen blijven, oft hun diezelfde eenigste onderwinden; ten zy van de zelf hunne Gerechtigheid bij openbare Instrumenten oft Pachtcedel, onder die hand van den Verpachter promptelijk bij te komen. 11. Ende so om zo wanneer eenen Huerlinck oft Pachter sijne Erfgenamen, oft die Gerechtigheid van hem hebben, goederen naer omgang der hueringe oft pachtinge in zijn gewalt blijft houden, zonder op achterstand van den Eigenaar oft Erf-heer daar uit te vertrekken, en de oorspronkelijke oft zijnen nieuwe Huerlinck, oft Pachter plaats te maken, zo zal diezelfde Huerlinck oft zijn Erfgenamen daar toe verdamd worden, wie in geheel en al in alle kosten, schaden en Interessen, en in een half Jaar pacht. La. Ende oft hij, hem in de Ruiminge zo lang te zien, maakte, dat de Erf-heer met hem in Recht moest treden, zo zal hij daar en boven betalen een heel jaar Pacht, en ingeval hij tot den uitersten daar bij bleef, en daarop verwachtte, zal verdamd worden in dobbel Pacht, van alle den tijd dat bij hem op het goed zal gehouden gehouden, en ook dat al boven alle kosten, schaden en Interessen. 13. Als een Huerlinck en Pachter, oft iemand van zijnent wegen, naar omgang zijner Pachting, de Eigenaar-heer oft zijn nieuwe Huerlinck oft Pachter met raad oft daad, Directief oft indirectief, enig hinder, letsel, stelen oft dreygement aandoet in het gebruk ofte huizen van de verpachtte goederen, zo zal hij staan ter exemplarye straffe tot goed doen van het Gericht, naar gelegenheid van de zaak. i. Soo wanneer tusschen den Mcester ende Dicnst-boJcn geenen scekeren tydt is besproken , soo wordt verstaen da! die Dicnst-boden hun ten minsten hcbben vermiedt voor den tydt van een jaer, ende blyven sy naer den jaer , en mögen sy sonder danck van hunne Meesters, oft sonder wetfige oor- saecke niet scheyden, voor een ander jaer , op de verbeurte van hm inen Loon den sy te bevoorens verdient hcbben, tot behoeve van den Armen* a. Een Dienst-bode , die haer heeft verhüert oft ver- miedt, is gehalden in de huere te kommen , op de verbeurt« van een vierdeel Jaers van de selve huere, ende oft jemand! anders die huerde , oft gehuert zynde , aennaeme , naer dal 4^7) 2)er ©efinbefcertrag tpi'rb hier bürden 3 au* bea @effcf)r$pnnfte ber locatio condnetio angefetyen. £arin (fegt eine 8l6tt>eid)ung vom beutfd)en SKccrjtc , xoat tw felbett befanntlid) alä einen Vertrag eigner 9rt ine gamifienredjt bringt. SBon einem 3ü<t>ttgung$* r e d) t be$ Brotherrn iß bab er hier feine Siebe , über« t)aupt »ort feiner anbern ^errfdjaft , a(ö bie ftctj aui bem Mietverträge rechtfertigen läßt. 9Jad> n. 5. b. §. baben bie Sörobijerra Da$ Dienst ihre &efd)»erbett bei ben Angehörigen M GJefmbeö anzubringen, aber c^sc irgenb eine ©elbjtyülfe gegen ba$ (Sejmbc. Digitized by Google @elbemfcf>e$ 2ant>r«frt. Zit.4. §.4. 823 by van de jerste huere is gewaerschouwt, die verbcurt negen Gulden , te verdeelen in drie deelen , d* eerste tot beboef van den Heer, d' ander van den eersten Huerder, ende 't derde van de Armen. 3. Ende des nichttemin, muss der Dienstbote den Hueter folgen: ten waere, dass der selbe Dienstbote hier aus Hastigkeit auf einen anderen hätte verweist, und ten Haus von hatten ersten Meister oder Frau begehrte zu bleiben, want sie als dann das selbe raubt tun, mits vierzehn Tage zuvor, die neue Bürgerin vorauszusagen, und wieder gegeben den Meid oder Hueter-penninck die sie darauf mag haben aufgenommen. 4. Niemand mag einmal anderen Dienstboden, 't zy, dass sie vor langer Zeit an ihren Meister sind verbunden oder nicht, aus den selben ihren Dienst mit guten Worten oft Gelübde trecken oder verlieren, um bei ihren oder jenen anderen zu kommen dienen, auf die verbürgt von neun Guiden, tot Beböhrde, als vorher. 5. Männer und Frauen stehend tot guten Namen und Ehre, die vielen Dienstboten in Ungetreue oder Unwahrheit finden, und ihr Binnens Haus davon übergehen oder berichten, oft's selbe an ihre Ältern, Erben oder Toäsenden anugeben, und mögen der Wege, als oft sie ihr geliebtes oft gelästert hätten, nicht angesprochen werden um ihr's selbe gut zu machen, so wann sie des versucht zyn, bereit sind, ihr Unter Eide zu verklaren, dass sie nicht gefunden haben. 6. Moeurs, Timberluyden oft andere Werklieden, en hun Dienaren die zich verhuurd hebben om eenigen Dienst ofte Werk te doen, roepen zelf volbrengen, oft die hun aangenomen leven, magh hetzelfde leven doen bij andere tot hun kost, En daar, en boven verboden doen, dat niemand hun Werk en geven, tot dat zij eerst het aangenomen Werk hebben volbracht, en oft iemand daar legen deed, solde den schade zelf moeten opreiten, en in de boete van negen Gulden vallen, te verdelen, ab voor. 7. Als een Murer oft ander Werkman in eenig Werk is, en niet behoorlijk en quiek, die mag zelf vallen tyden verlaten en een ander stellen in zijn plaats, die het Werk volmaakt, zonder dat de eerste Meester of Werkman bij verbod van den Ambacht bij drie getuigen oft anderszins, hetzelfde raght beletten, en oft hij zelf deed, solde gestraft worden tot goedtuiken van het Gericht. 8. Die eens anderen Mans goed anneemt, om elders te vervoeren of te leveren, 't zy dat hij loon daar van heeft of niet, moet daarvoor in staan, en zelf betalen, bij 100 vern, het verloren of bedorven werd: ten ware dat het hem zonder zijn schuld afhandig waart gemaakt, bij gewalt oft andere manier, die niet te beletten en waart gebleven, bij gemeene nieuwsgierigheid en toesicht, oft dat die bederffenses zonder zijn schuld waart toegekomen. 9. Van Erfpacht goederen, die men in Latijn noemt, is in de Codes van 1740 een artikel voorzien, dat voor Erfpachthoeveelheden doet gelden, en aan een gemeene geef- en nemen zal, en de rechten en plichten die daaraan zijn gekoppeld. 428) VIII. 6. §. 1. n. i. 2. 429) Xta* ®e(bernfd)e SHeäV bthanMt ganj fonber&ar aflt @üter, bei melden auf leiten be* Söeflfcerä ficf> tai dominium utile („den pronjtclyckeo eygendom") subst, itaeft einer unb berfelben Dfegef, — mit 21u& nat)me ber ?ef)ne, — unb &»ar naefc Sfnafogte ber r6mifd)ert Emphyteusis. Quafer bei tarnen @ r b p a d> t* guter, bona em phy teutica, 3tRÖgitter un* unb biefelbe Pfaffe »on ©utenr unb von 55c(Tgredrt bqetcfcnen, roäbrenb mit biefen brei tterfd)iebenett 92a> inen nad) gemetnerfl bnttfcfjcm 9?crf)te aud) 3 gang »er* fdn'ebene ®ütfrffa(fen unb Sejtfcredjte bejeicfyne? n>er» ben. ffir ffaben be$b<rtb in btefem §. namenrtief} bie ©runbfäfce ber (©xbpad)t unb ber Smpbpteufe, bie tat gemeine fRtdft getrennt hat, burcfyeinanber. JDb bie SBaurengüter innerhalb ober außer ber Catenver* i nb u n 9 ffaben, änberte babet am Sejierectjte nidjts. Digitized by Google ©Dfrnf<M 2<mt>recfrt. Xty. 4. Sit. 4. $. 5. 825 , ,600a Emphyteutica worden naer Landtrecht gehalten f die op jaerlicxe Erbpacht zyo uytgegeven, 't zy van Gelden, Kogge, Weyt, Garste, Häver oft andere Vruchten oft diens- teo om die te betalen oft doen van jaer tot jaeren op bespro- ken tyt eode dagh ter saecke van den profitelycken eygendom die der Erfpacbter van den Erf-heer beeft verkregen. Er is veel ongerichtelijke goederen, vermogen tot erfgenamen uitgegeven, niet alleen bij die Heren die beëindigde Hoff, Laat en jurisdictie of rechtsvaardigheid hebben, maar ook bij andere gemeene personen, die volkomen eigenaars van hun goed zijn, als is dat ze geen rechtsvaardigheid, bank of laat hebben. Erflapechten Heren die gericht, bank en laat hebben, kunnen hun erfpacht gerechtigheid aldaar vervolgen en te werk stellen, en die ze niet hebben, kunnen daar toe gebruke van ordinaire Gebrechten van Scholten en Schepenen, of andere Gerichts-luiden daar onder het goed beboort. Tussen erfpachten en erfdelen is groot onderzoek, want erfpacht betekent dat een ander van de erfdeel gerechtigd eigenaar of erfman is, en de erfpachter alleen profijtelijk, of nutbaar eigenaar op de erfpacht daar toe staande. Maar erfen of grond-rente betekent, dat de erfnemer, of rentegelder daarvan zelfvolledige eigenaar is, en dat hij over te veel daar mee zijn vrije wil mag doen, als met zijn eigen goed, zonder den renteheffer aan te zien: ten ware dat hij anders zou besproken hebben. Als over de erfpacht Brieven en Zegels opgericht zijn, wordt alles naar inbedding der zelfde tussen den erfpachter, en erbe en hunne nakomelingen, of hun recht hebbende, gehouden, naar inhoud en vermogen. 