title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: Maar ook zuUen wij alzoo bij den Heere *ezüs, at leen evenzeer dat alles aan treffen , wat wij tot ver^ nieuwing en heiliging van ons van nature diep bedor* ven , boos en arglistig hart noodrg hebben. — Wy hebben toch allen van nature een ellendig , diep be^ dorven en boos hart. — Een hart, dat noodzakelijk vemieuwd zal moeten worden, zal het wel met ons 3&tjn voor de eeuwigheid. Een hart , dat de Iroebele bron is van alle ongeregtigheidr — Ach , waartoe zal dat booze hart ons in den loop van dit jaar niet kun- neu verleiden , bij zoo vele vcrzoekingen , die ons Digitized by Google 146 zuUen omgeven, btj zoo vele raagtige vljanden, die met ons booze hart zamenspannen ! Toeh l Er is siechts 6&n weg, om daartegen waarlijk verzekerd en gewaarborgd te zijn. — En deze wordt ons aange- wezen in de keuze, vervat in onzen tekst. — Tot jEZüs ans te wenden , is de ' eenige weg oxn waarlijk vernieuwd en geheiligd te worden. Hij alleen is in Staat om ons dat nieuwe hart te geven, dat wij nood- zakelijk behoeven. — Hij is verhoogd tot eenen Vorst en Jlaligmaker om Israel te geven bekeering ea ver- geving van zonde. — Hij heeft de gaven van dien Geest verworven , waardoor Hij wederhoorigen bij zieh wil doen wonen. — Zijne genade is algenoegzaam om in elke verzoeking ons staande te houden. — Hij is de Sterke Held , bij wien gewisse hulp is besteld , en die zijnen schapen het eeuwige leven geeft, en ze niet laat rukken uit zijne band, noch uit de band zijns Hemelschen Vaders, die, hoe de hei ook woede, niet gedoogen zal, dat hare poorten zijne gemeente ooit overweldigen. — 5^ Maar ook daarenboven, gelijk wy ten d^de opmerkten , is alleen in dien jezüs , dat alles te vin- den, wat wij tot troost en bemoediging kunnen noodig bebben, bij al het donkere en onrustwekkende, dat ons in dit jaar kan bekommeren, bij al de bezwaren en rampspoeden, die er in dit jaar voor ons kunnen aanbreken. — Wie zal het ons zeggen M. wäre moed tegenover die donkere toekomst, vinden wij alleen in jbzus. — In Hera bebben wij eene veilige loevlugt en sterkte , wij namelijk , die de toevlugt ge* nomen bebben, om de voorgestelde bope vast te bou« den. — Hij is eene scbuilplaats tegen den regen en eene verberging tegen den vloed. — Hern is alle magt gegeven in bemel en op aarde, en door Hern regeert de Vader alle dingen. Geen nood is Hern te groot, waarin Hij door zijne almagt geene uitkomst geven kan. — Hij moet als Koning beerscben tot Hij al zij- ne vijanden zal bebben gezet tot eene voetbank zijner voeten, en onder zijn almagtig Middelaarsbestuur zul- len alle dingen , wat er ook op aarde gebeuren möge, den zijnen moeten medewerken ten goede, — Wij bebben dan ook altijd goeden moed , dus sprak de Apostel paulus, met bet oog op dien Heere, aan Wien zijn bart door een levend geloof naanw was ver-» bonden. En zoo kan en mag met bem voorzeker ook wel elk Christen getnigen, in wiens bart de keuze van PETi^us door Gods genade leeft, ook bij de gedachte aan ZOO vele rampspoeden en eilenden , als bem dit jaar zuUen kunnen wedervaten. — Immers in den Heere jb- zus en in Hem alleen vindt bij waren en zekeren troost bij alle beproevingen dezes levens. — Ach! welke troost is bet, die de wereld beeft en ons geeft , bij treffende verliezen en rampspoeden P Ledig laat zij ons dan wel in nadruk aan wäre vertroosting. — In jezüs alleen vinden wij wäre troost. — Hij kan troosten zoo als geen mensch troosten kan , en Hij laat bet ge* Digitized by Google 148 wis den zijnen nooii aan troost in het midden bunner beproevingen ontbreken. Ja, Hij kau zelf in de smar^ telijkste wegen sterkte geveti, ora te roeraen zelfs in de verdrukkingen , en niet den dichter in het midden der onspoeden te zingen: »In de grootste smarten, Blijven onze harten, in den Heere gerust; 'k Zal Hem nooit Tergeten, Hera mijn helper heeten, AI mijn hoop en lust/' Of met den godzaligen van alphbn, met het oog op den Heer te betuigen; »Roem* wereld uw schat«- ten, enz/' 4^ Eindelijk Dog heb ik gezegd, om u die kenze Tan PETRUS in den tekst aan te prijzen. Niemand onzer weet wie dat zijn zal. — Niemand onzer weet met zekerheid, dat hij het niet zijn zal — Geene jeugd, geene gezondheid, geene sterke ligcbaams^ kracht zijn daartegen genoegzame waarborgen. — Of leert ons niet de ervaring het gednrig, dat ook de sterkste enkel Ijdelheid is. — Wat zal ons dan troos» ten tegcn eene zulke ernstvolle en ob troerende moge^- lijkheid. — Gewis, dat kan in waarhetd niets, das alleen die geloofsgemeenschap met den Heere jezü&« 4ie PETRUS in onzen tekst zoo treffend beleden beefl. — * De wereld toch ontvalt ons dan voor immer met al wat zij bezH, en wat zoii het dan baten, al hadden we odc de geheele wereld gewonncR, en de eenige kostelijke Josprijs onzer zielen verwaarloosd ? — Onze vrienden? Ach, zij können dan ook met den besten wil der we» reld ons niet meer toebrengen , noch ons in het leven J)ehouden. — Zij staan magteloos daar. — Onze jdeugden ? Wie dürft getuigen , dat htj ze beeft , die üroor Gods gerigt ziiHen kunnen bestaan ? — Gö#s Digitized by Google 149 krmbarUgbeid cii liefde? Maar vergeet gij nict, dat er ook gescbrevcn staat: »Onze 6od is een verterend vuiir.'* — Neen voorwaarl niets M. HI dan de opregte geloofsgemeeoschap met jbzüs, welke hier petrüs beleed, kan onze zielen bebouden in de ure des doods, en ons raet blijde bope doen sterven. — In Hera alleen vin* den wij wat wij nergens buiten Hera vinden kunnen, een onfeilbaar middel legen den dood. — Hij tocb is de opstanding en bet leven, en wie in Hera gelooft, zal leven, al wäre bij ook gestorven. En een iegelijk, heeft Hij getuigd, die leeft en in Mij gelooft, zal niet sterven in der eeuwigbeid. Hij beeft door zijne op-« Standing trouwens, den dood overwonnen, en bet leven ea de onverderfelijkbeid aan bet liebt gebragt. — Uw hart werde niet ontroerd, dus sprak de Heiland yveU nig tijds voor dat laatste lijden en sterven, waardoor Big in nadruk dien laatsten vijand voor ai zijn volk zoude vernietigen, uw bart werde niet ontroerd, gij-i lieden gelooft in God, gelooft ook in Mij. In bet buis mijns Vaders zijn vele woningen. lijk gebriiik daarvan ons tot u wenden. — Digitized by Google 150 Gel. Toehl wij hebben u de keuze van petrüs heden voorgesteldy ora alleen in den Heere jezus al ons heil en al ons leven te zoeken , met afzien van alles , wat buiten Hern is. — Wij hebben getraeht, inzonderheid in dit nur, u het aanprijzenswaardige en hoogst be- geerlijke van znlk eene keuze, ook voor een iegeli|k onzer bij de intrede van een nieuw jaar voor te stellen. Thans rigten wij de zelfbeproevende vraag ernstig tot uw geweten; is die keuze van petrü« nu waarlljk ook uwe keuze? — Is het ook waarlijk de betuiging van uw hart: Heere tot wien zoude ik henen- gaan , buiten U ? Gij alleen hebt de woorden des eeu- wigen levensl Naar jezus alleen gaat mljn harte heenl Gevoelt , erkent en gelooft gij waarlijk , dat , wat de wereld u ook aanbiede, er buiten jezüs voor u geen waar heil noch leven te vinden is ? •— Of spreek ik welligt in dezen oogenblik nog tot zoo velen, die nog geheel vervreemd van die keuze, hun deel en heil en- kel in de wereld zoeken en bare begeerlijkheden ? die ofschoon zij ook christüs beleden hebben , echter met der daad Hem verloochenen , en naar het goeddunken wandelen van hun eigen hart. — Maar dan vraag ik u met allen mogelijken ernst en nadruk M. H. — Dürft gij nu dan al weder dit jaar zoo zonder jezüs in* gaan? -— Dil jaar, waarin gij immers toch niet weet, wat u wedervaren zal, en waarin u zoo vele eilenden treffen kunnen, en wat? zoo de wereld u dan ontvallen en aan u zelven laten zal , wat zal u dan troosten en bemoedigen ? — Zoo vele jaren reeds heefl de Heer u langraoedig gedragen, en geroepen, en gekloptl Maar nu kon het wel het laalste jaar zijn zijner genadebe- raoeijing; Ik vraag nog eens , dürft gij dan dat jaar zoo zonder jezus in te gaan , buiten wien gij nimmer waarlijk goede vruchten voortbrengen kunt. Maar gij beroept u misschien op hetgeen wij bij den aanvang gezegd hebben , dat die keuze van petrus eene heerlijke vrucht was des Heiligen Gcestes. — En dat aarzelen wij geenszins te herhalen , als de innigste Digitized by Google 151 overluiging onzes harten. Maar waarom beroept gij U daarop? — Zulks toeh kan wel uwe keuze am jbzus te zoeken niet tegenstaan. Iramers de Heer heeft op het gebed toegezegd den H. Geest ie zullen schen- ken, — Of beroept gij u ook vvelligt daarop, om uw' eigen', afkeer van die keuze te bemantelen ? Ziet daß toe, dat niet eens dat bedeksel uwer schände u in de eeuwigheid en voor het gerigt Gods op eene vreesselijke wij^e ontvallen raogel — Och , mögt ik in waarheid ook die keuze van petrü» de mijne noemen, want waarlljk, die keuze, is wel de zaligste en gelukkigste* — Is dat de opregte betuiging van uw hart M. HI dan is juist dat: »och mögt ik/' reeds een bewijs, dat het beginsel dier keuze in uw hart is opgewekt en leeft. — Op de knieen dan met dat »och mögt ik," voor den troon der genade, en daar uwe be- geerte uitgestort voor den Heer, die niet uitwerpen zal, al wie met zulk eene begeerte tot Hern komt. — Maar helaasi klaagt gij , mijn hart is nog zoo zeer met de wereld vervidd, en er woont zoo veel boosheid en ver- keerdheid in het binnenste van mijn gemoed, dat ik onmogelijk die keuze de mijne durf noemenv — Mastr zijt gij dan ook met die boosheid en werddsgezindheid van uw harte het eens , of is u deze tot smart en droef- heid, en zoudt gij gaarne deze gBheel, wäre het u raogelijk, daaruit wegnemen ? Dan hebt gij integendeel wel reden om u te verblijden in het goede, dat de Heere in u gewröcht en aan u verheerlijkt heeft. Kunt gij echter desniettemin uwe klagten niet weer- bouden ; wat wij u dan bidden , breng veel die klag- ten bij Hem, die alleen verandering in uwe klaagstof schenken kan, die alleen nfagtig is om door zijne gena^ de het oog uws geloofs te verlichten en uw hart te ver- blijden. — Daar kunt en moogt gij al uwe klagten vrijelijk brengen* — Hij kent uwe nooden. — Hij door- ziet geheel uw bestaan; Hij kent ja, de verkeerdheid en boosheid van uw diep bedorven hart; maar ook de stüle verzuchtingen , die gedurig uit de diepte uwer Digitized by Google 132 hooden tot Hern opstijgen , die daar opgaan , Over die boosheid van uw harte, en die als zoo vele bewijzen fcijn , hoe reeds de Vader u aanvankelijk tot zijnen Zoon heeft henen getrokken. — Is waarlijk die keuze van petrüs ook die van nw hart? Moogt en kunt gij het niet ontkennen, dat hoe zwak en twijfelmoedig en bestreden dikwerf, die keiis niettemin ook uwe doorgaande en opregte keuze uit- maakt? — 6 Dankt dan den Vader, die u bekv^aani heeft gemaakt om deel te hebben in de erve der heili- gen in het licht; die u getrokken heeft van uit de magt der duisternis en overgezet in het koningrijk van den S!oon zijner liefde. — 61 Welk eene stof van danken hebt gij niet daarin ontvangen I — Daardoor kunt gij nu met gemoedigdheid het nieuwe jaar weder intredeUi Wat troüwens ook dat u baren möge, als die keuze maar in uw hart leeft, kan de uitkomst niet anders dan zalig voor u zijn* — Vreest dan niet, noch ontzet u niet, wat u ook ontmoedige, maar geeft al uwe be* langen in de band van uwen Heer over, die, wat er ook gebeure, alle dingen zal doen raedewerken ten goede^ dengenen, die Hern liefliebben. — 2k)ekt vooral u naauw met uwen Heer vereenigd te houden; ook bij den strijd, die dit jaar u weder verbeiden zal. — Zonder Hem kunt gij niets doen; maar ook zijne genade is in elken strijd en nood algenoegzaam , zijne kracht wwdt in zwakheid volbragt. Amen. Digitized by Google MOZES DOOD OP NEBO. TEKST: Deut. XXXIV : 1-8. »TOBN GING MOZES OP, ülT DP VLAKKB VELDBN VA.\ MOAß , NAAR DEN BffRG NEBO, OP DE HOOGTB VAN PISGA, WELKE REGT TBGENOYER JERICHO IS; BN DE HEBRB WEBS HEM DAT GANSGHE LAND , GILEAD TOT DAN TOB *, En HET GANSGHE NAPHTHALI , BN HET LAND VAN BFRAIM BN MANASSB, BN HET GANSGHE LAND VAN JüDA , TOT AAN DE ACHTERSTE ZEE ; En HBT ZUIDEN, en HET EFFEN VELD der VALLEI van JE- RICHO, DE PALMSTAD, tot ZOAR TOE. En de HEERE ZEIDE TOT HEM : »DIT IS HBT LAND, DAT IK ABRAHAM , ISAäK EN JAKOB GEZWOREN HEB , ZEGGENDE .* AAN UW ZAAD ZAL IK HET GBVBnI IK HEB HET U MET UWE OOGEN DOEN ZIBN, MAAR GIJ ZULT DAARHBNEN NIET OVERGAAN. AlZOO STIERF MOZES, DE KNECHT DES HEEREN, ALDAAR , IN het land van moab , naar des heeren mond. En hu begroef hem in een dal, in het land van moab, tegenover beth-peor ; en niemand heeft zun graf gewe- TEN, tot OP DEZEN DAG. MoZES NU WAS HONDERD EN TWINTIG JAREN OUD , ALS HU STIERF ; ZUN OOG WAS NIET DONKER GEWORDEN, BN ZIJNB KRACHT WAS NIET VERGAAN. En DB KINDEREN ISRAELS BEWEENDEN MOZES , IN DB VLAKKB VELDEN VAN MOAB, DERTIG DAGBN ; EN DB DAGEN DES WEE- NBNS, VAN DEN ROüW ÖVBR MOZES, WERDEN VOLEINDIGD." Nadat mozes de ondankbaarbeid en ongeboorzaambeid der Israeliten, niettegenstaande de weldaden, doorJebova aan hen bewezen, benevens de afgoderij, waaraan ze zieh overgeven zouden , en die bun Gods raisnoegen zou doen ondervinden, in een* verbeven lofzang met dichterlijke too- nen bezongen ba||^, daarbij tevens in bet verscbiet huunc 9«. Jaar. No. 9. 11 Digitized by Google 154 wederaannenÜDg voorsteUende , en het lot dat hunne vij^ anden bedreigde, maakte 6od hem bekend roet de plaats van zijn slerven : *) »Ä7tm op den berg Aharim, [deze i$ de berg Nebo, die in het land van Moab is, die tegenover Jericho is; en zie het land Kanaan ^ dat Ik den hinderen Israels tot eene bezitting geven zal: en sterf op dien berg, waarhenen gij opklimmen zult, en word vergaderd tot uwe volken; gelijk uw broeder mron stier f op den berg Hör, en vergaderd wet^d tot zijne volken: Omdat gijlieden u le- gen Mij vergrepen hebt, in het midden der hinderen Isra- els, aan het iwistwater fe Kades, in de woestijn Zin; om- dat gij Mij niet geheiligd hebt in het midden der hinderen Israels, Want van tegenover zult gij dat landzien, maar daar niet inkomen, in het land, dat Ik den kinderen Is-- raels geven zal, Sraarlelijk was zeker voor mozbs de herinnering van een vergrijp, dat hem den weg naar Kanaan afsloot, maar op eene aangenarae wijze werd het vergoed door Gods belofte, dat hij nog voor zijnen dood dien dierbaren grond zou aanschouwen. Vooraf nam hij echter een zegenend afscheid van de onderscheidene stam- men Israels, en nu kon hij zijne gewiglige betrekking als geeindigd beschouwen. Wie nu ook de persoon we- zen möge, aan wien we deze mededeeling omtrent mozes uiteinde te danken hebben, zooveel is zeker, dat zij eene belangrijke bijdrage is, om de geschiedenis van dezen grooten man te voltooijen, en de gebeurtenissen , in de vorige boeken vervat, op eene waardige wijze te beslui- ten. De schrijver van dit hoofdstuk deelt ons ongekun- steld mede, wat er bij en na mozes sterven met hem is voorgevallen. Het zal wel niet noodig zijn, uwe aandachtige belang- Stelling tot de ernstige en gemoedelijke overweging daar- van uit te noodigen, dewijl we loch gewoonlijk begeerig Ssijn , de laatsle oogenblikken van beroemde menschen te kennen en we ons verlangen oralrenf het uiteinde van eenen man , die naast God als grondlegger van Israels kerk en burgerstaat moet worden beschouwd, tot ons onderwijs bcvredigd zullen vinden. ^) Want al wat tevor ren gcschreven is, dat is tot onze leering te voren geschre- ven; opdat wij door lijdzaamheid en vertroosting der Schriften hope zouden hebben, Het zal ons bij de ont- wikkeling van dit roerend tafereel niet ontbreken aan wenken tot onderrigt en bestuur, vermaning en ver- 1) Deut. 38 : 49—52. 2) Rom. 15 : 4. Digitized by Google 18l> Ijpoostihg voo^: ons gemoed onder verschillende vooryaUeti onzes levens , raaar vooral ten aanzien van dal plegtig en beslissend tijdstip, hetwelk met onzen dood eenen aanvang neemt en eindeloos voortduurt. 6 Wauiieer we dan met een oog op onzen afgelegden levensweg, denken kunnen, dat het even als bij mozbs onze last en keus is geweest, om den Heer in geloof, gehoorzaanaheid en ge- trouwheid te dienen, al zijn we ons zelven vele zwak- heden en verkeerdheden bewust, we zullen dan welge- moed deze aarde vertaten en sterven in de hope der zaiigbeid. Daartoe zij God met zijnen Geest en zijne genade in ons midden tegenwoordig en worde onze overdenking van MOZEs dood op Nebo bevorderiijk aan de eer van zij- nen groolen Naara. Zoo eenig godvruchtige vergoeding bij smartelijk ge- mis ondervonden heeft, het was Gods getrouwe dienaar in de laatste oogenblikkeh van zijn leven. Toen ging Mo- ZEs op uit de vlakke velden Moabs, naar denj}erg Nebo, welke regt tegenover Jericho is. De laatste legerplaats der Israelielen > eer ze Kanaan introkken, was op de gren- zen der Moabieten; in dezen omtrek lag de bergketen Abarim, waarvan Nebo de hoogste berg en Pisga de ui- terste spits was; aan den voet van dit gebergte kronkelt de Jordaan en aan baren overkant ligt de stad Jericho. Met welke aandoeningen zal mozes den Nebo beklommen hebben, vervuld met de gedachte, dat hij op Pisga eene uitmuntende gelegenheid zou ontvangen, ora het aanstaande vaderland te beschouwen van Abrahams nakomelingschap, en ZOO vinden we vervolgens: de Heer wees kern datgan- sehe land; wanneer ik deze woorden uit natuurlijke oor- zaken wilde verklaren, zou uw gevoel M. HI mij van ongerljmdheid beschuldigen ; neen , we worden op iels buitengewoons gewezen: Jehova zelf was thans de gids van zijnen grijzen dienstknecht, en mögen we daarbij niet denken, dat Hij zijne gezigtswerktuigen zal hebben verhelderd en uitgebreid, zoodat hij klaar en duidelijk kon zien, wat hij anders slechts als in eene schemering had kunnen onldekken. Indien we ons daaryan willen overtulgen, behoeven we alleen te hooren wat mozes zag; Gilead tot Dan toe, en het gansche Nafthali, en het land van Efraim en Manasse, en het gansche land van Juda tot aan de achterste zee, en het zuiden, en het effen veld der vallei van Jericho, de palmstad, tot Zoar toe, I)c waar- 9^ Jaar, iVo. 9. 11* Digitized by Google m6 dige grijsaard bevond zieh op den berg Nebo, oostwaarts^ van Kanaan gelegen, ztjo oog weidde dus eerst in het overjordaansche, waarin Gilead, eene reeds overwon- nene landstreek gelegen was; daarna wendde hij zieh noordwaarls, iiaar Dan, het uilerste grenspunt van dien kanl; nu keerde hij niet zijn gezigt terug door Nafthali , Efiaim, Manasse en Juda, naar de aehterste of Middel- . landsehe zee, in het westen tegenover hem tot aan Zoar, de uiterste grenspaal in het zuiden , zoodat zijn oog ein- delijk bleef rüsten op de aangename vlakte, waarin Jeri- cho, de Palnistad gelegen was en längs welke de Jordaan- strooni heenvloeide. Welk een aangenaam uitzigt voor mozbs aan den avond van zijn leven. Met welk eene verrukking zal hij dien gewen sehten grond aanschouwd hehben, waarin bergen en dalen , rivieren en brennen malkander afwisselden ; welke zielverheffende gedachten zuUen zieh in dit gewij- de tijdstip aan zijnen opgeklaarden geest hehben opge- daan omtrent dat land, vloeijende van melk en honig. Mij dünig,, hij zag niet alleen de plaats, die elk der stammen zou bcwonen , raaar ook de piek , waar nader- hand de zetel van Jehova zou worden opgerigt, waar duizenden van offers voor den Heer van het heelal roo- ken, waar millioenen zouden nederknielen voor den Sehep- per van hemel en aarde. Hoe zal hij zieh verheugd heh- ben over dat land , in hetwelk Israel als een magtig en geeerd volk zou bloeijen! wat zeg ik! waar in later eeu- wen een Profeet, aan hem gelijk, door God zou worden verwekt, om het eeuwig ontwerp van genade en vrede te voltooijen. MozES had derhalve Kanaan gezien, en zieh in heilige verrukking verlustigd bij de gedachte aan eene toekorast, die den onpeilbaren rijkdom van Gods raadsbesluiten heer- lijk zou openbaren ; maar daarmede moest hij zieh ver- genoegen , en zoo gebeurt het meermalen , dat God de zijnen onbekrompen weet te vergoeden, hetgeen ze in sommige betrekkingen en omstandigheden missen. Wan- neer we voor God leven, hebben we te midden van alles, wat ons hier onthouden wordt, geen gebrek aan de blij- ken van zijne gunst. AI ziet ge, godvruchtigenl geen aardsch Kanaan, ge geniet een veel heerlijker voorregt, dat ge gekomen zijt, ") tot den berg Sion, en de staddes levenden Gods, tot het hemelsche Jerusalem^ en de vele 1) Hebr. 12 ; 22—24. Digitized by Google 157 duiaendefi der engelen; tot (fe algemeene vergadering ende gemeenie der eerstgeborenen ^ die in de hemelen opgeschre- ven zijn, en tot God, den Regier over allen , en de gees- ten der volmaakt regtvaardigen; en tot den Middelaar des Nieuwen Testaments, jezus, en het bloed der besprenging , dat betere dingen spreekt dan jbel , en dat hebt ge aan Gods genade le danken. Hierover verlustigt ge u op eenc wereld, die voorbijgaat met hare begeerlijkheden. Daar- uit entspringen de bronnen van uwe benioediging en ver- troosting onder ramp en verlies. Hiervan h«bt ge den voorsmaak in zulke oogenrblikken , wanneer ge bezield met de grootheid, van het goed, dat God heeft weggelegd voor hen, die Hera vreezen, aan de volheid van heerlijk- lieid en zaligheid denkt, die ii verbeidt, en wat zal het zijn, als de gordijn des tijds weggeschoven wordt, om u in het volkomen bezit te stellen van de goederen des eeuwigen levens. Doch wat het gedenkwaardige van dit plegtig oogenblik verhoogde, was de Goddelijke toespraak: Dit is het land, dat Ik ABRAHAM, ISAÜK en JAKOB gezworen heb, zeg- gende: uwen zade zal Ik het geven. Leefde mozes in het geloof, dat de Israelieten Kanaan erfelijk zouden bezitten, bad dit geloof hem gedurende veertig jaren met kracht , moed en standvastiglieid bezield, om allerlei bezwaren en gevaren, inspanningen en opofferingen gewillig te dulden, die aan zljnen raoeijelijken werkkring onafscheidelijk ver- knocht waren; welk eene versterking voor zijn geloof was thans de herinnering en verzekering der heerlijkste beloflen aan de Aartsvaderen gedaan ; God zou ze op zlj- nen tijd zeker vervuUen. Hij had den raad des Heeren op aarde uitgediend, en zou rüsten in vrede, maar de Onveranderlijk Getrouwe zou volbrengen, wat door Hem met eedzwering was bevestigd. Daarop kon mozes zieh vertaten, en de uitkorast heeft dit in een helder daglicht gesteld. God had aan Abraham gezegd : ^ ) Hef uwe oogen op , en zie van de plaats , waar gij zijt , noordwaarts en zuidwaarts, en oostwaarts en westwaarts; want al dit land, dat gij ziet , zal Ik u geven, en aan uw zaad, tot ineeu- wigheid , aan iSAäK : Woon als vreemdeling in dat land , e». Ik zal met u zijn, en zal u zegenen: want aan u en uwen zade zal Ik alle deze landen geven, en zal den eed bevestigen , dien ik Abraham, uwen vader , gezworen heb. \) Gen 13 : 14 , 15 , 26 : 3, 28 , 13. Digitized by Google 158 en aan jakob: Ik ben de Heere, de God uws vaders jäRH^- HAMs^ en dß God is^äKs; dit land, waarop gij ligt te $lapen\ zal Ik u geven, en uwen zade; maar ge weet M. H I f evens , dat na mozes dood , jozüa door God aan- gesteld als legerhoofd der Israelieten, den Jordaanstroom overgegaan is, en onder dQ begunstiging van Jehova het land Kanaan aan de nakomelingen der vrome vaderenals eene erfelijke bezitling is geschonken, verheerlijkt doop Gods waarheid en Irouw. Gerugsteund door deze toespraak des Heeren, Iwijfelde mozbs niet, of God zou op zijnen tijd opstaan om gedachtig den eed aan Abraham, isAäKen JAKOB gedaan , zijne beloften te vervullen. Het geloof daaraau bad hem gedurende een veertig jarig verblijf in dejwoestijn slaande gehouden, en sterkte hem in deze pogenblikken , om in eene zekere bope de betrekking te laten varen , waaruit Hij door God zelf ontslagen werd > en te rüsten van zijnen moeljelljken arbeid. Maar gelljk mozes in deze toespraak des Heeren bemoe- diging vond om in stille onderwerping aan den wil van Jehova, zijn verlangen, om Kanaan te betreden , vaarwel te zeggen , en in geloof de uitkomst over te laten aan Hem , die nimraermeer verändert , zoo is het leven van vrpmen eveuzeer eene oefening, eene berusting onder de vrijmagtige bestellingen van Hera , die niet antwoordt van zijne daden , en het is door het geloof. dat ze den uit- slag aan Hem overlaten. Waarop zijn toch, godvruch- tigen 1 uwe verwachtingen op aarde en voor de eeuwig- heid gevestigd, dan op de beloften van God en zijn Woord , en ze zijn in christus ja en amen, Laat uwe ondervinding spreken, van het tijdstip af dat ge zijne dienst gekozen hebt, of niet alle toezeggingen des Heeren vervuUing verkregen bebben? Heeft Hij niet in de ont- wikkeling van uwe lotgevallen, onder voor- en tegen« spoed, bij blijde en droeve dagen getoond, te denken aan hetgcen Hij tot u gesproken heeft: *) Bergen zullen wij- ken en heiweUn wanhelen, maar mijne goedertierenheid zal nan u niet wijhen en het verband mijns vredes zal niet wankelen? wat raeer is, uwe betrekking tot God door jEzus CHRISTUS, uwo vereeniging met Hem door het ge- loof is het gevolg van die heerlijke toezeggingen, welke uit zijn eeuwig welbehagen voortvloeijen. De zalige uit- zigten , die ge koestert omtrent uwe aanstaande verheer- lijking in den bemel, staan vast in Gods trouw» en het 1) Jes. 54 : 10. Digitized by Google 159 i$ in het geloof, dat ge er u op verlaai ouder aUc wis- selingen dezes levens en bij het naderen .vau den dood. Hoe meer uw geloof loeneemt in helderheid, levendigheid, kraclit en werkzaamheid, zult ge de bewustheid daarvan niet u omdragen; welk een genot is hetvooruwen geest, geloovig omtrent Gods belofteu te verkeeren , in bepi oeving vooral en druk; wanneer het somtijds nacht is voor uwe oogen , dan verheft ge u boven de zienlijke dingen tot Hem , die boven de sterren woont , en het u in zijn Woord, door doop en Avondniaal verzegeld, aan toespraak ntet laat ontbreken, wat zeg ik, gereed Staat in uwen laatsten doodstrijd, u te omringen met zijne goedheid en trouw in de vervuUing van zijne beloften, zoodat ge met stervende lippen kunt uitroepen: ^) Bezwijkt mijnvleesch en mijn hart, zoo is God de rotssteen van mijn hart en mijn deel in eeuwigheid, Maar onmiddellijk hierop laat de Heer volgcn: Ik heb het u met uwe oogen doen zien, maar gij zult daarheen niet overgaan, Ge weet M. H I dat mozes en AäRow , toen er in de woestijn gebrek' aan water was, waarvan ons Nuni. XX verslag wordt gedaan, den last van Jeho- va outvingen, om de steenrots toe te spreken met de toezegging. dat zij water zou geven , maar haar door twijfel en ongeloof geleid, tweemalen met den staf sloe- gen, die zoo dikwerf op Gods bevel gebruikt was om wonderen te verrigten , en hoezeer God zijne dienaars niet teleurstelde wegens deze afwijking van het goddelijk gebod, dat ze de rots niet slaan, maar toespreken zou- den, hun zijn heilig misnoegen te kennen gaf: ^) omdat gijlieden Mif niet geloofd hebt, dat gij Mij heiligdet voor de oogen der hinderen Israels, daarom zult gij deze ge- meente niet inbfxngen in het land , dat Ik haar gegeven heb, AäßON was reeds op den berg Hör tot zijne volken verzameld en dit zou nu ook op Nebo met mozbs geheu- ren. Maar? hoe zou God dezen misstap van zijnen grijzen dienstknecht nu nog verwijtend in zijn geheugen hebben willen terngroepen, om de vreugde, die hij thans bij het gezigt van Kanaan genoot, in eene smartelijke treurigheid te veranderen ? neen , hoewel mozes door ongeloof verhin- derd werd Kanaans bodem te betreden, was hetgeen in schijn eene straf was , werkelijk eene weldaad voor hem in de gevolgen. Hoe vele jaren had hi] reeds onder eenen 1) Ps. 73 : 26. 2) Nura. 20 : 12. Digitized by Google 160 zwaren last gebogen gegaan, die hem bij dag noch nacht rust verleend«. Hoeveel moest er nog geheuren, eer dä> beloofde land veroverd was ? Wanneer de Israelieten de Jordaan overgetogen waren , zou zieh een tooneel van oorlog, verwoesting en dood openbaren, en kunt ge den- ken, dat dit voor mozes verkieslijk zou zijn geweest? Neen, de Heer gebruikte alleen zijnen misslag, om hem te overtuigen, dat, nu de Israelieten aan de grenzen van Kanaan gelegerd waren , niels dan zijn sterven den over- togt verhinderde, maar dat desniettemin Gods bdoften na zijn verscheiden naauwkeurig zouden worden vervuld. MozES dood was dus onherroepelijk bij God besloten, zon- der dat hij den voet in Kanaan mögt zetten, niettegen- staande zijn ernslig gebed om genade: *) Heere, Heere! Gij hebt begonnen uwen knecht te toonen uwe grootheid en uwe Sterke hand : want wat God is er in den hemel en op de aarde, die doen kan nmr uwe werken en naar uwe mogendheden! hat mij ioch overtrekken, en dat goedeland bezien, dat aan gene zijde der Jordaan is^ en den Li- banon ! De bede van Gods dienaar werd niel verhoord , en gevolgd door dit beslissend antwoord: Het zij u ge^ noeg ; spreek niet meer tot Mij van deze zaak. Ge kunt hieruit bemerken M. Af dat hoe zeer hetver- bod aan mozes om Kanaan in te trekken aan het hoofd van zijne geliefde natie, in de gevolgen voor hem welda» dig was, ongeloof echter daarvan als de oorzaak mo«t worden beschouwd, niaar indien God volgens zijne heilig* heid en regtvaardigheid de zonde niet kan gedoogen , en haar zelfs in zijne gunstgenooten op eene zigthare wijze bezoekt, wat is u dan te wachten M. Al^ die ook onder uiterlijk vertoon ran godsdienstigheid in dngehoorzaam- heid aan God toortleeft, afkeerig zijt van zijne zalige ge- meenschap en den weg ten verderve in ongeloof en on- bekeerlijkeid blijft betreden? Wanneer de Regter van het heelal de verkeerdheden en vergrijpen van de zijnen in dit leven doet boeten, zal Hij u dan sparen, wiergansche leven een zanienweefsel is van ongeregtigheid. ^) Indien de regtvaardige naauwelijks zaUg wordt , waar zal de god* looze en zondaar verschijnen? God draagt u nog in zijne langmoedigheid , heeft u nog niet overgegeven aan eene eindelooze rampzaligheid , arbeidt nog aan uwe behoude- nis, maar wee u, als de tijd der genade verstreken is, en de dood als een Koning der verschrikking tcft ukomt. 1) Deut. 3 : 24--26. 2) 1 Petr. 4 : 18. Digitized by Google 161 am u Gods vreesselijken toorn toi in alle eeuwigheid ie doen ondervinden; slaat loch de vermaningen en waarschuwin- gen niet in den wind, die gedurig tot u komen, laat ze ingang bij u vinden, u opwekken om den Heer te zoc- ken op dien weg, waarin Hij zieh aan zondaars, ookaan u wil openbaren : ') of veracht gij den rijkdom zijner goedertierenheid , en verdraagzaamheid, en langmoedigheid, niet wetende dat de goedertierenheid Gods u tot bekeering leidt? verhardt loch uwe harten niet, raaar hoort naar Hern, die u roept, naar Hern, die regtvaardig is in zijn spreken en rein in zijn rigten, zoekt te midden van het geiraar, dat u bedreigt, door christus in eene verzoende , kinderlijke betrekking tot Hern te komen, dan eerst, maar dan ook alleen,kunt ge in de onveranderlijke gunst deelen van Hem, die de getrouwe is van geslachte tot geslacht. Met zulk eene verzekering kon mozes blijmoedig den dood ondergaan. Hij had het beloofde Kanaan gezien; hij leefde in het geloof aan de vervuUing van Gods be- lüften , en in die hope blies hij den adem uit. Alzoo stier f MOZES y de knecht des Heeren , aldaar in het land Moabs naar des Heeren mond. Wanneer er gezegd wordt, dat HOZES stierf als do knecht des Heeren^ is dit de grootsto lofspraak, die van eenig mensch, hij ^zij vorst of onder- daaii , kan worden afgelegd , en te regt kan deze eer- naam aan biozes gegeven worden. Hij had zieh aan de dienst van Jehova toegewijd; hij was door God geroepen en aangesteld om als zijn dienaar de gewigtige betrek- king aan het hoofd van een volk, in het begin van des- zelfs ontwikkeling, met naauwkeurigheid en getrouwheid te bekleeden » en wanneer we de geschiedenis van dezen grooten man nagaan, toen hij zieh de zaak van zijne on- derdrukle landgenooten aantrok, tot dat hij op Nebo den geest gaf, zullen we allerwege ontdekken, dat liefde tot zijne natie in verband met de eer des Heeren en gepaard met de grootste opofferingen en onder de zwaarste be- proevingen , de drijfveer was, die hem bestuurde in zij- ne handelingen. Mozes stierf aldaar in het land Moabs , aldus genoemd, omdat het vroeger aan de Moabieten had toebehoord, aan wie het door smoN, den koning der Arao- rietcn, ontnomen was, maar die door zijne vijandige honding legen de Israölieten aanleiding gegeven had, dat 1) Kom. 1 : 4. Digitized by Google 162 z& hei ingenomen hadden, en nu door mozes aan de Ru- benielen en Gadieten loegewezen was, alzoo stierf mozes iildaar naar des Heeren mond, Men kan er door verstaan volgens het bevel des Heeren, over hem uitgesproken, Regens zijn vergrijp te Meriba; maar deze woorden kun- nen ook beleekenen: aan des Heeren mond, en welk een aangenaam licht verspreiden ze dan över de laatste oogen- blikken van mozes. De waardige grijsaard ontsliep raet God sprekende, zacht en zalig. In de onmiddellijke na- bljheid van Jehova verkeerende, zag hij het aardsche Kanaan , maar plotseling aanschouwt hij met een gebro- ken oog het hemelsch Kanaan, wordt zijn laatste adem- togt door den God der geesten en van alle vleesch opge- vangen . . . en mozei? is in het vaderland van de vrome aartsvaders. Wie M. AI zoo kan sterven ondervindt gee- ne aanvechtingen , benaauwdheden en smarten. Zoodanig M. H! was het uiteinde van mozes, denknecht des Heeren, en dien naam zal niemand onzer hem betwis- ten. Hij heeft er alle aanspraak op, met dezen eernaam in de gedachtenis van alle volgende geslachten te blijven voortleven , want hij heeft zieh denzelven gedurende den loop van eenen moeijelijken werkkring door woord en Wandel waardig gemaakt ; zulk een getuigenis mag door een ieder onzer wel op hoogen prijs worden gesteld, het is meer waardig dan de goederen des geluks, die met allen rijkdom, welke ze aanbieden, zoo velen beiaas! arm laten in God. Het is meer waardig dan de toejuiching van eene wufte volksmenigte, die heden zegent en mor- gen vloekt. Het is meer waardig dan het genot derzon- de, wier bezoldiging is: de dood. Zoolang ge u M. Hl aan goederen, toejuiching en zonde verslaaft, korat u de naam oiet toe van knechten des Heeren ; ge moogt u den- zelven onwettig toeeigenen, maar ge gaat met denzel- ven naar het verderf. Alleen dan, wanneer ge aan de dienst van God verbonden wordt, uit liefde tot Hem, het kwade leert baten en het goede doen, in gehoorzaamheid zijnen wil zoekt te betrachten, wordt ge knechten van God. Met zulk een eernaam kunt gij genoemd worden, die den Heer in opregtheid des harten vreest; dat zijt ge geworden, toen ge begonnen zijt Hem te zoeken, en u voor eeuwig aan Hem hebt toegewijd. Maar laat het nu ook uwe ernstige en voorldurende toeleg zijn om door eene naauwgezette en gemoedelijke betrachting van Gods geboden in uw spreken en doen te toonen, dat ge werkelyk in de dienst van God verkeert, en dan moogt Digitized by Google 163 g0 Q teveius verlaten op z^oe goedgunstigheid in uwe jongste oogenblikken ; zijt ge op aarde voorwerpen geweest vaa zijne liefde en trouw, in uwen doodstrijd zal Hij u niet verlaten. Maar maaU u dan ook in gezonde dagen genaeenzaam met de gedachte aan uwen dood en het heerlijk verschiet , dat u met denzelven geopend wordt , in een vaderland, waar vrede, heil en zaligheid wonen, dan zal de wereld , wanneer ge haar vroeg of spade ver- laat, met de herinnering van uwen godzaligen wandel, van u getuigen kunnen: ^) let op den vrome, en zie naar den opregtey want het einde van dien man zal vrede zijn. Maar wie zal nu zorgen voor de begrafenis van dezen dierbaren doode? Er was tocb niemand tegenwoordig,die dezen heiligen pligt vervuUen kon. De geschiedenis deelt ons daaromtrent het volgende mede : en Hij begroef hem in een dal in het land Moab$ , tegenover Beth-Peor. God droeg zelf zorg voor het stoffelijk overschot van zijnen getrouwen dienaar, en liet het waarschijnlijk door de dienst dier engelen ter aarde bestellen in een der dalen op den berg Nebo. Doch opraerkelijk is hetgeen er wordt bijge- voegd: en niemand heeft zijn graf geweteri tot op dezen dag. Men zou kunnen vragen: waartoe zulk eene geheim- zinnigheid met mozes lijk ? We kunnen deze woorden niet beter verklaren, dan door ze te vergelijken met eene plaatß van jüdas in zijnen brief vs. 9, waar we lezen: Maar MiCHJiely de Archangel , toen hij met den duivel tvoistte en handelde over het ligchaam van mozes , durfde geen oordeel van lastering tegen hem voortbrengen ^ maar zeide: de Heere, bestraffe u. Er schljnt hier gezinspeeld te worden op eenen twist tusschen mighaöl , dien danicl X: 15 en XII: 1 al een der eerste opperhoofden van de heirscharen des hemels noemt, en 1 Thess. IV : 16 als de engel der opstanding voorkomt, met den duivel, hethoofd der heische geesten, die Hehr, II : 14 voorgesteld wordt het geweld des doods te hebben, over het ligchaam van MozEs, Onwaarschijnlijk is het niet, dat die twist over zijne opstanding zal zijn geweest, en waarin michacl de overhand wel zal hebben behouden. Maar wat zou ons buitendien we^rhouden om te denken , dat hetzelfde voor- regt, dat aan henoch en elias te beurt viel, ook aan de- zen grooten man is toegewezen; en wat hier alles afdoet iSj hetgeen we vinden aangeteekend Mattheus XVII : 5, 1) Ps, 3T : 37. Digitized by Google 164 en vcm hen werden gezien mozes en Elias met Hern H zamen sprekende, Daailiit weten we, dat bij jezus ver- heerlijking op Thabor, mozes met elias niet als geesten, maar met een verheerlijkt ligchaam tegenwoordig waren en als zoodanig door het drietal Apostelen zijn gezien. Hoe treffend valt ons in mozes begrafenis de zorg des Heeren in het oog voor zijnen ontslapen dienaar, en al is het niet op zulk eene buitengewone wijze, het wordt nogtans door al de zijnen ondervonden, dat ze niet al- leen in leven en sterven , maar ook na hun verscheiden onder de begunstiging van hunnen God en Vader verkee- ren. Hij gedenkt in ontferming aan hunne dierbare bloed- verwanten, die hun gemis betreuren, en wanneer de vreeze des Heeren in hunne harten aanwezig is, kuunen ze hunne lotgevallen ook onder bezvs^arende omstandighe- den gerustelijk overlaten aan Hem, die zelfs dan, als ze niet meer op aarde zijn, een man is der weduwen, een vader der weezen, een trooster van bedroefden, en hen eeus vriendschappelijk zal vereenigen voor zijnen troon. Hij bewaakt hun zielloos overschot op den akker derdoo- den , als hunne verheerlijkte geesten het zoet smaken van het leven der eeuwigheid; welke blijde gedachten, god- vruchtigen! moeten hierbij uw gemoed vervuUen. Wat ge bij uwen dood achterlaat, verkeert in de hoede des Almagtigen en deelt in de zegeningen van uwe godzalig- heid, uw stof rust hoopvol in het stof der aarde. Laal vrij jaren en eeuwen over uw graf henen wentelen, en geslachten bij geslachten offers worden van den dood, maar de dag zal aanbreken, wanneer de verheerlijkte Middelaar als de overwinnaar van dood en graf zijn be- velwoord zal doen hooren: Staat op uit den doode, en welk een heugelijk tijdstip! dan wordt uit de kiera van uw verstorven ligchaam, een verheerlijkt ligchaam gebo- ren: *) want het wordt gezaaid in verderfelijkheid, het wordt opgewekt in onvej'derfelijkheid ; het wordt gezaaid in oneere , het wordt opgewekt in heerlijhheid ; het wordt gezaaid in zwakheid , het wordt opgewekt in kracht; een natuurlijk ligchaam wordt er gezaaid^ een geestelijk lig^ chaam wordt er opgewekt, Maar dan zijt ge aan henoch, MOZES en ELIAS gelijk, deelt ge even als zij naar ligchaam en geest in de onmiddellijke gemeenschap van uwen God> onder het ongestoord en onuitsprekelijk genot van een leven, dat u zal doen ondervinden, wat het zegt: ^)v€r- 1) 1 Cor. 15 ; 42—44. 2) Ps 16 : 11. Digitized by Google 1&5 zadiginei vcm vreugde is b^ %m aangezigi , UefUjkhedm zijtt eeuwiglijk in uwe regterhand, Wal de leefUjd van dezen dienaar des Heeren aangaat, wordt ons door den gesehiedschrijver berigt: mozes was honderd en twintig jaren oud toen hij stierf, een gezegen- de ouderdom voorwaar M. H! vooral wanneer men de zorgen en ongemakken in aanmerking neemt, waaraan deze grondlegger van der Israelielen onafhankelijkheid en volksbestaan gedurende de laatste veerlig jaren onderwor- pen was geweest; we kunnen er ons. geen begrip van maken, wat er aan verbonden was, als opperhoofd van zulk een wispelturig, ongehoorzaam en wederspannig Volk, met wijs beleid, vast geduld, kloeken moed en on- afgebroken volharding, deszelfs welzijn te behartigen en den wil van Jehova le volbrengen. Aan allerlei inspan- ning, verdriet en kommer blootg«steld, zien we hem tot de laatste oogenblikken voor zijnen dood ijverig werkzaam aan den bloei en welvaart van Israels nakomelingschap. Hoe zeer het aan hem niet vergund werd Kanaan te be- ireden, maakt hij echter met Mirjam en AäaoN eene gun- stige uitzondering op zijne ontboezeming in de woestijn: ") Aangaande de dagen onzer jaren , daarin zijn zeventig ja- ren, of ZOO wij zeer sterk zijn, tachtig jaren, en hei uit- nemendste van die is moeite en verdriet; voant het wordt snellijk afgesneden, en wij vliegen daarhenen. Maar gelljk zijn leeftijd buitengewoon boog geklommen was, zoo wordt ook ten aanzien van zijnen ligchaamstoestand raedegedeeld : zijn oog was niet donker geworden en zijne kracht niet vergaan , het oog beheert het zinluig des ge- zigts, waardoor we de voorwerpen rondom ons behoorlijk kunnen onderscheiden , en zoo was het bij mozes , het was niet donker geworden , aan geene verduistering onder- hevig, raaar het oog bevat hier levens alle zintuigen des hgchaams en deze staan in betrekking tot de redelijke Vermögens van den geest, ze waren allen nog helder en geregeld werkzaam , we behoeven daaraan niet te twijfe- len ; als we zijnen lofzang en zegenwensch met eenige aandacht lezen , ontdekken we , hoe zintuigen en Vermö- gens tot zijnen dood toe even als in vroeger jaren zieh in levendigheid en vuur openbaren : maar even krachlig was de toestand van mozes ligchaam, zijne kracht wijst ons op de levenskracht , die hij bezat , zij was niet ver- 1) Ps. 90 : 10. Digitized by Googk 166 ymn; hti had die frischheM en sterkte tot z^mn doott toe, welie anders gewoonlijk aan den bloel des levens in een vroeger tijdperk verbonden zijn, en waaraan moe- ten we nu zulk een welvarend ligchaam, zulke onbelem- merde werking der zintuigcn , zulke vlugge geestvernio-' gcns toescbrijven ? Zoovvel M. HI aan het gevolg van een matig, arbeidzaani leven, als aan de gunstige beschikking van Jehova, om zijnen dienaar, zoolang hij leefde, in Staat te stellen tot eene geregelde vervulling van zijnen gewigtigen post. Intusschen kunnen we niet nalaten op te merken, dat matigheid en werkzaamheid in de dienst des Heeren, de beste middelen zijn, ora ons leven te verlengen. De on- dervinding leert het helaasl in ontelbare voorbeelden, dat onmatigheid in spijs en drank , rust en arbeid , buiten- sporigheid in zinnelijke genietingen den grondslag leggen ora een ligchaam, door de zonde buitendien aan zog vele onheilen en gevaren onderworpen , te verzwakken , te ondermijnen, met ziekten en kwalen te vervullen, waar- door de zintuigen onbruikbaar worden, de geestvernio- gens verstompen en het dierbaar leven dikwijls in de helft der jaren afgesneden wordt. Maar wanneer de vreeze des Heeren in. het hart plaats gevonden heeft, leert de mensch prijs stellen op zulke kostelijke geschenken, die zöoveel bijdragen om ons verblijf op aarde te verlen- gen en genoegelijk te maken. Het is zoo, men vindt menschen , die er eene belamelijke zorg voor dragen , naauwgezet verkeeren in de beoefening hunner pligten omtrent God en menschen, en evenwel terwijl ze het meest nuttig schijnen te zijn, in den bloei huns levens, worden afgesneden, maar hoezeer God hiervoor wijze en weldadige redenen heeft, is het echter meer gewoon, dat zij, die hunne gezondheid steeds voor oogen hebben, doen, wat hunne band vindt te doen en den Heerwelhe- hagelijk zijn, tevens eenen goeden ouderdom bereiken, onder het genot van gezondheid en zintuigen, ligchaams- krachten en geestvermogens; want *) de godzaligheid is tot alle dingen nuttig ^ hebbende de belofte des tegenwoor- digen en des toekomenden levens, Indien ge M. HI daar- toe lust hebt, dan bezit ge in mozes een voorbeeld, hoe liefelijk de beste uitzigten voor deze aarde aan de heer- lljke verwachtingen voor den hemel onderling gestren- geld zijn. 1) 1 Tim. 4 : 8. 