title: Vierteljahrsschrift für musikwissenschaft
creator: Chrysander, Friedrich, 1826-1901 ed | Spitta, Philipp, 1841-1894, ed | Adler, Guido, 1855- ed | Schwartz, Rudolf, 1859-1935
text: "O, unse ielig lam, gib dich gicht beruhet, Bleib doch hochst, gewöhnt und sei bleibet wei. Ich denk, mit Leidet arme hier: die Berliner Handschrift B. BL 165 b enthält dieselbe Lied ohne Melodie mit. Men atzet hier ein daer, Oh sei sie die neer, oharmen, was viel zu wahr. Om meinen will ich wohl die T an, Ziehen, banden dat orts daunden; Just südwort doitgottlion, von denen war er b레이크, Oh llet T leidken breken, so bitterlich denkt doch. Wel sleegen warlich in sein hart, die hörte oft denk t doch, er fühlte, und nicht ein weint wie t mein. Tai wenig, viel oder sehr, oft nicht ein lied traurig binnen mit V, versborgen hart. Die hörte nomen iuder tüt, mit recht machte bis wohl sein ständig, want ist ihn such te hoffen Jesum die außer namen die denkt. was war sehr vorhält, nach Jesus hat er getan, 10. O Jesus lieb, was tuf, in Namen, ist mein in sein hart als auch Bezeichnung das 10 ein weiss zu finden ob be beter Medizin. In mein um zu gewinnen des wil das sei erfahren. Hier um bitte ich war ich gehe, oft war ich bin, stets, lege oft erst, dass du zu allen Zeiten v nac. Jesus v mein, du tust endlich auch v liegen. Lasse kommen in mein ain. Amen. Digitale Bibliothek." 6,5 ghi Beecht die neder. 7,1 hft ghi v com. 7,9 ant cruy. 7,3 v jyfJ war. ddof stekett. 7,5 leet r ledekistu. 8,5 of nitt m tjfL 9,5 mach wmure tyn. 9,9 wmt hd M hem tnet. Wfi felU cmiyu. BL XUIb. 9.0 ghy, ille ihens wyigart plant Dat sie-te lant, Daer ghi toe sist ver-co ren. Die schlecht ist un-apie - ke iuc, Die blu- schap Ott- begri - peli, Die ander selbst - reu. Die klarheit, Treed, vroechd, su-uer-beit, Die ibe-siu daer beest be - reit, en ia niet te no - men. Digitized by Google Niederländische gemeiste Lieder nebst ihren Singweisen etc. 1. O ehy, die ihesus vryngart plant, Verliet V op dat suete lant, Daer gM toe sist vercoren. Die schlecht ist onsprekelig. Die blu- schap onbeeripelic, Die V daer sei geboren. Die daerheit, vreed, vroechd, su-uer-beit, Die ihesu V daer heeft bereit co ii T niet te nomen. [Bl. XIV a.] 2. Jerushalem ist lant syn naem, Veel heiligen schoen, bequaam, Veruult mit allen Trueobden. Vao heen en eomt daer niemant in, Dan die int t he rt draecht ihesumQnif End ia vertiert mit dachden. Bas is hi, die syn wyngart plant, End neerstich dient, hem seer vi Om corts by hem te komen. 3. Och hoe onsprekelik elai, Dat god daer is, uns lieve vaer, Is wonder, meer dan wonder. "Hier is, die ewige is geweest, Ende allen dingen wesen geeft Daar boven en die onder. Vier hem, loopt alle aesthetische, Die haar doe verder en zijde aptejt Al tot de Unheiligen gouden muren. 8yn enigheid, marien aken, Is daar nog onderlijk schoon, Die het land van heeft gewonnen. Hij is zo aussicht, gemengd Veel schoonere, klarere ongelijk, Dan bondert daarentoe zonnen. Hij is daar, in dat zuurstellend land, Smaak lekker, vars, naar rechter baan, Voer voor alle dieren. Die hem anstuurt, is zo verblüht, Tegen datent tafel kan hem geen aandacht, Het is waar, die kan verscheiden. Maar reden die tijd en is daar niet, Daar immer meer en is jaarlijk verdriet Van binnen en van buiten. Mijn ja, daar eeuwig vroom en bleek Van alle burgers is men vit, Daar mag geen verkeerd gebrek. Maria is daar onophroken, Al rein in maagd, haar geest Haar Jezus te diensten. Maar zij is boven al gericht Van koning soen, haar lieve aart, Als baai om onderdoden. Zo klaar, schoon, frisch en zoet, Dat zij daar is in haar aart, En is niet te spreken. Waarom kronen, daar wonderlijk zeer, Al gouden leliengedraai, Haar kleur, haar scheen, haar geur, Goud, roos, haar voorbeeld tonen. Licht als die sterren en maan, Hier van de zonneschijn ontstaan, Zo doen van haar de zielen. Haar roes gaat boven alle smaak, En boven trompetten haar geluid En al geschaald der pipen. Die hoffen dragers als een kroon, En zingen, dat klinkt in de troon: Osanna, alleluia. Maar ook de maagden zingen, met de koning aart, En met de macht Maria. Hoe dat luit over hemelrijk, Hoe teken, klaar, uit en wonderlijk, En mag geen mens begrijpen. 9. Haar groen heeft om een roosencrans, Singsingen met ibeau aan den dans En ionen onder meerren. Dat cranskin heeft zoveel grof vijniet, Elke rooskin geeft meer clairiteit wat dan, Conne, man en sterren. Geen kwaad op een troon is zoveel uit, Dat ruiken mag, als cransken doet, Al waar ongeknipt vallen. 10. Si horen aan suikergaluwen, Conijn mijn gevoel, suiker bruid, En rust in mijn armen. Si zijn bevalen met Jezus mijn, Als cherubim en serafim, Van groter leven si beren. Oefenie die aan is haar Bl. XVb.] aanschijn, Si volgen stijgt lammetje, Hoedeet met witten scholieren. 11. Die engelen en zielen zijn graag een En zingen blad op onder een De koning van den troon: Loof eerbiedig een heer aanboft, Almachtig, eeuwig, heilig goed, Vreest niet, drie personen. Oh wat, die eeuwig heeft geweest En hemel, aarde met de leidraad Doet vrolijk jubileren. 12. Ook dit hem teer behandelen, Te horen van dat suiker nie De erebuurlijk leven En genieten Jezus volgen, Zijn wangart planten wunderen, Leven wereld si bezoeken. Want als haar tijd hier is gedaan, Sal hij si lieflijk daar ontvanger zijn, Gelijk die zool vercierden. 13. Tsal via duren zonder bloed, Het schoonste veel, dat was van goed, Vercierd met gouden bomen. Hij klaar bleneken dan de man. Digitaliseert door Google Wilhelm B&umker, De zon in de boven lucht, Met harde suikerteuten bloemen. Van pure goud is schoon paars, Met suikerteuten roos als doer toe, Die tuiten eeuwig duren. 14. Ik heb Hoewel veel van niet eet, Dan voel en is nog beter bereid, Dan enig leunen naar denken, Plant vrij, ghy zegt vlaar syn overblijkt. Mer zij dat ghy schiftheidlijk zit, Zo tijd eet al lenen. Oorspronkelijke tekst: http://www.letzte-urlauber.de/poem/#N#P#9. "werken" zal hij ooit oversien, End na e veden, loen. Och, waarom, hij is seer verblinde, Die tuitlic Toer eewig minnend, End wil dat land vergeten. Niettemin, wel zie ik mijn fundament, Dat aeoon velen vroeg soin fundament Met steun en end planeten? Och god, verleent een dergelijke. Om land te denken op die retributie Tand dtimum te bewonen! Een zweede Melodie vindt men onder No. 77. Daar is de tekst van het Lied te vinden. Strofen van drie regels (gepust. In de volgende tekst dagegen heeft het een neunentwintigste stroef met op- en afwending. In de Berliner Hand-dictiet LF. 117 is de tekst te vinden, voorzien van opmerkingen. Het Lied is te vinden in de Berliner Hand-dictie LF. 102. In een derde handschrift, LF. 1, laat de tekst "Dit is de wijze" duim om met geelpen bloemen te denken, de vervrouwen. Of de bovenstaande melodie aan de tekst ongekeld is, kan niet bevestigd worden. BL XVma. 10. Het is een dag der Troostbelten. Het is een dag der troostbelten. Want daarin heeft een maagdelijke heerlijkheid plaats. An groter loo: Een kruis dat is wonderlijk, Eerst wonderlijk, daarna heel geweldig, Daarom hief hij zijn armen ten hemel. Digitaal door Google verzorgd. Niederländische geistelijke liederen met hun zangwijzen, etc. Dat daar levent ondanks het eeuwige en daarvoor onbedrieglijk, Onbedrieglijk, zijn goddelijke goedheid. 1. Het is een dach der verweltheid in des koning huis, Want dmer heeft een nu niet gelten ontvangen van groter liefde en kuint, dat is zeer wonderlijk, geen middeleeuws genoegen, een meer menschelijke aanleiding, dat haar leven onbedachteloos en daar toe onbegrijpelijk, een goddelijke aanwezigheid. S. 1) Ze moeder is dochter wonderlijk, haar vader, waar hoorde iemand dat geheim? Hij is god en mens te samen, hij is knecht en heer, hij is over al, dat is meer onbegrijpelijk dan te vinden, te beschrijven en te verstaan. Waar hoorde iemand wonder meer? Hij ees geen man onder ons. 2. Doe de Tover kwam ijsus god zij loon aan de magiërs, die de wise staan, geleid door de ster, wonder van de natuur, dat hij in die lome macht kwam, eer hij enig dank begon te doen, maakte hij zichzelf het behagen, dat hij de borstens van de renaissance trok en de witte huid van de dag. 3. Godlijk, dat niet en het stilstaat dat glas, daar de zon schijnt, geloof ik, dat zij maakt en zal maken nooit eind en oor van reinheid. De moeder is gezegend, in wie het leven der engel loten leidt. 4. Het geheim dat niet en het stilstand dat glas, daar de zon schijnt, geloof ik, dat zij maakt en zal maken nooit eind en oor van reinheid. De moeder is gezegend, in wie het leven der engel loten leidt. 5. De heer, de herder ontbood des nachts bij het beesten, midden in de engelen blisuw groet, aan des koning seugten, die gewonnen had de macht, en in de duikelkin gewond; hij is als de wereld heer, van gebaarden soevereign, dan iemand was gevonden. 6. In den doneker van der nacht M> waet daer alsoe liehte, die prins wert indcn stal gefavadlti die al die werelt stiehte; men Tant hem in den wandeHMUtti die sterren maecte mitter haalt, doe hi die hemel wrachte; Iii Weende als een kynde mede^ die die wölken donre dede, ay hy voer op mit erachte. 7. ]joe nen die werrelt al beierefll doe ginc die maecht mit kynde, te bethleem al dair sie bleeff, hecodes en const niet vinden; men openbaerdet inden hotie, die glorie singen mit groten loue van der weerdichede: god, hür bouen in hemmelriic, verleen ons menschen op eertriie Tan gneden wfl eB viede. amen. t Iddt «deM. 1888. 13 Digitized by Google 186 Wilhelm B&umker, JBüumker, Das kath. detUsrhe Kirehenlitd I, 43. Van deti Dergh theilt tu s^in,^n Aufuitze «(Jee^telijcke Gedichtem einen fünf str fähigen Text au» einer Handtchrijt im IS. Jt^rhmhdtrt» mü und 90M dm Liid «1 dm 14. JttMnmderi, DU RtSkm' fol§» der Strophen üit 1, -2, G, 3, 4. Vgl. auch Hoffmann o. « O. Ko. 21, 22. ÜM mdtff^undtn lateiniteheH Text ßmdst man Im Mon; Sffmmn /, 97. BL XIXb. 11. Heer ?ader, hebt den ewigen loff. -\ -f-l-- Heer va-der, hebt den e - wi-gen loiF, Die ons be-xeit der eu - gc - len hoff, Mit u~wen suen, die gbi ons 8aiit| End ons of - doet den heischen biant 1. Heer vader, hebt den ewigen loff, Die ons bereit der cnpelcn hoff. Mit uwea socn, die ghi ons sant, End ons ofdoet den nelsehai braut 2. Maria vrou, ghi waort allren T)aer tue vercorcn, iuiders gheen, Die ons voert ])racht emanuel* Des was die bude gabriel. 3. Kerat was geboren in eertriic Van eenro maget wonderlic, Hi leet daer menich bitterheit Om onser alre salicheit. 4. Iii wert beaneden naderc wet, Diet al weimocht, hi woud niet Hi liet hem Tuchten yten hand Om vrees van herodes band. 5. Als de maecht gebenediit Had in geween haer tot tuit, [Bl. XXa.] Ging si ten tempel nader wet, Die moose had, voorgest. 6. Maria, vro ran hemmehite, Enquaemt daer hcrde willichlie, Ten had v nog geen noet gedaan, Mer ghi woud ooder die wet staan. 7. Ghi offerdet daer voert uwen zoon, Di beer is vanden bogen troen, bet. Twie cleijer tortelduifje; des si eenslief van kinderen. 8. Lof heb dat kind, die hoge beer. Die wy rol Ionen nooit meer En mogen na Hvn weerdiedieit, Gebracht si lii in ewige tijd. 9. Maria moeder, Loag t lyn. Gebenediisd so moeder, ghi 8}Ti, Want mitten zoon, die ghi ons bracht, Ons vader toem is al gesagt. 10. Maria vrou, door uwer dochter Bidt uwen loen, want ghi vermocht, Dat hi door syn barmhertigeit Aensie die kranke menschelijkheid. 11. Heer, door die bede dynre moeder, Soo bidden wy, wcest ons bedeuer, Soo dat wy inder lester tät Mit dt worden gebenediit. 12. Dat dit gheschiet, soo willen wy loven Den groten comijniu van hier boven End ee magtet, vrou maria, (BL XX b.] F.and sinfgen ter eer gloria. V.i. Gloria tibi domine, qui natus es de virgine, cum patre et sancto spiritu in tempora saecula. amen. 1 hadde paßt beter in den Vos. Digitized by Google Niederlindis geestlied IMm nebit ihren SingweUea tte. 1 g7 DU Smiftem üt dm kuimuehmt KirchmiUmb »T* km$ Vespelie Ronamuii, LaodU. 1850. Te lu - eis au - te tei - mi- num, re - rum cre - a - tor, ns praesal et custodii -a. Vergl. auch Blumker, Daa kath. deutsche Kirchenlied II. Bd. No. 247 H. Bl.XXb. 12. Ook is een kyn, gelijktrekend. Ook is een kyn, de kyn, geboren tot ons aan zeker groter gewinne, En vaker dat niet, wij waren verloren, daar toe dwong het kermens die mijnnen. Adem bracht ons ongeveer in grotere nood, Bij hem waren wij verloren, dat kint, dat dam uit des vaders schoot En loende den ouden toe. Wilhelm Baumker, Ter bevestiging een woestelijk lach, aldus gelach die moeder Van een kint, bij het vader, Een vreugde alder goeder. Hij was geboren ter riddersnacht Van een kruik met pure, Die heer, die nu al heeft gehoord, Een spiegel der creatuur. Dat maas, dat voordien schreef, Nou weer Terrible te bidden, Die moeder zweet, die maat bleef, Des willen wij ons verbeelding. In een griepje was hij gelegd Tussen twee stammen dieren, In hoed, als die architectuur ons zegt En zij bekenden feilen. Die al die wereld beeft genomen En dat klaar sonnig schijnt, Lach in die griepje bloed, al naakt; Hem wogen die kade-na gyne. Nog bont noch grauw was daar geland, Nog niet duisternis gehuld, In een onwaarschijnlijke kou was hij gelegd, Om ons wouden hij dit lieden. (Bl. XXI b.) Droog licht scheen in de zelfde tuin Doe Jezus werd geboren. Die hoofd Peoples worden zeer Trotscliet Al vader engelen sarden. Die eneelen zingen allen lof Met luide stemmen klar Daar boven in dat hemelse hof, Dat God geboren zou zijn. Digitized by Google 11. Dancken wy ghemeentelijk De heer god, van hier honen; Dat hi ons in worden help, Des willen wi hem aan liefde. Bidden wy, kleyn es groet, Desen suete zjide, Dat hi ons brenet in abraham's zoet Bvalie nit hem te een. 13. Een kyndekind, dat ons gelijk Ben een kind, een kind dat ons Dat scheen aan hem. Drie contrei, wt oesten land, Dat qualt me te horen. De ru, de ru, de ru, sa lern. Sic Tachtig, waar de bolek, Digitized by Google Niederösterreichische geistliche Lieder, nebst illusionen und schwungvollen, sowie. |39 Die, die neun, die zehn, die elf, Wir tagen in oesten land, Ist den sterren, syne, Wy komme, om te bieden Dat, dat zes, das zehn, das jehn, Een kyn, ete. Een kyndekyn, is on te geboren in Bethlehem, Des had Herodes toernek; dat scheen aan hem. (BL XXIIa4 1. Drie contrei, wt oesten land, Zwollen te Jeruzalem. Zij vraagden, waar geboren was die gemeinde der Joden, Wy zeggen in oesten land, Dat de terrein sstkt Wy bieden, om te bedelen Dat, de here, fyv. 'Een kyn, ete. 1. De vogel vraagt de tweede zu, waart kind, geboren was. Zij zeggen in Bethlehem, als die profeten lazen In Bethlehem sal komen Een heer, groot, Hij sal syn volg ter hermen Ut alle not. 3. Mer als herodes dat vemam, Det kynt geboren was, Soe wert hi toemieh gnia end remat hem des, Det hi Verliesen sende In riekke groet i dote, hoe hi mocht brengen dat kynt ter dote 4. Heroedes eme den ooningen toe: vakte wasim Süd soct dat kynt, Ende al mit noter weerdzaeit meer sesrt bi Is eoidiie, boesa ilua coniagen soe is dat kindeskyn, Men zegt, hi sal regieren dat nke mijn. 5. Mer als die koningin quaneen buten Jerusalem. Mit TToeobda dat ai sagen die Stern gaen voor hem, Den dat si daer vonden een kindenkyn, In doekelkyn gewondeen, mitter moeder syn. 6. In donderen daer een kindenkyn, dat was dertien dagen out, Si brochten hem in offerbanden mirre, wierooe ende goud Mit poeter weerdioheoena den nere groet voodent daer te male van hauwen bloed. 7. Des nachts, als die koningen sliepen, soo sprak de engel tot Maria: "But si niet keren en gaan door Jerusalem. Door een ander weg syn si gekeert In haar konings rijk, als men ons leert. 8. Nu laat ons allen loven dit suete kindenkyn, Dat hi ons moet brengen in dat rijk van hem, Daar hem die engelen loven in alle tut: Des morgen aan "amen" de Vader, welig zij het aarden lucht. Digitized by Google w — ^ — v> V-/ _ w v> _ - -H ^ _ \J ~ ^ ^ \J ^ \J \^ — ^ — w — \^ _ \^ — \-/ \^ . w — i>»e Melodie uMni mir k&rrwnpiri tu «ei». Die b- Vorzeidmung fehlt im Ori- ginal, Di0 folgmek mu der BerUner HtmMaiß ist eiHgbarers Hdidir. B. BL 91». Een kin-de-kyn is ons ghe-bo - ren in b«ft -1^!-1^ 1=f dot .keeft he - lo - des to • xeii, daft «oheen «n htm. I ^ I ■1^ -(Hl Die 00 - nino^hen wt o - ri - en - ten qua - men te m 1^ P ihe - ru • sa - lern, si yraech-den: woir is ghe-bo - len die co-ninc der io-den? wy saglien ia e*>dr- Digitized by Googli Niederl&ndische geistlichu Lieder &eb«t ihren Singwetsen ete. |91 i wy CO - men om te aen * be • den + - — - diät sue - te kin > de - kyn. 7«eI Am' HoffMum, Nieder lünditdu geütl Lieder No. 7. Da* Lied ßndet M mit «MMT aMUUn JMbdfo m 0Mbn JM. ^Moii^MdlMii DfufteMmA md der Niederlande tmt im 17. Jakrktmdtrt. Vgl Barnnktr, Dm kaih, XtrehmUüd J, 110, m. xxma. 14. Jhesns Is eeii kyndekyn eleyn. Ii • ' III ' ' 1 Jhe - 8U8 18 een kyn-de-kyn cleyn, Hem myu-nen al - le i her - ten lein, Laet ▼ TT die wer -reit niet be-diie-gen, i aal T lie-gen. r 1 i ge«]oef-di koer, si lMMllr»/r B. Bl 74mm» im- I.IkMUf ii 6«n kyndekyn «leyn, Hem mynnen alle Herten revn ; Laet T die wcrrclt niet bedriegen, gekMltti hoer, si sal v liefen. 2. Ihesu» is een kyndekyn scoen, In reinen herteu spant hi croen. Deser werrelt moet gU eteraen, Wil ghi ihesus mviine verweraeB* 3. Ihesus is soe ouef soet, Dftt io hem ynuner mynnen moet. * fehlt *ia«. VairumU I. ii e. Cleynen arbmt mit groet gewyn Vynt men in ihesus zuete myn. 4. Iheaus is mynre hertkyn troest, Ic woid Tnn allen liden verloeet. Nu laet ons mit Herten blide Ihesum louen in allen tiden. ft. Loff, gU»y, eer end weer- [BL XXIIb.] dicheit Moet iheau gyn' ewicheit. Want hi «vn dienres heeft bereit Die OEoen aer ewigher lelieheit. amen. Oigitized by Google 192 WÜhdm Biumker, ~ s./ _ w _ \J SU Dt« HancUchriß B. BL 74 a. enthält doMelb» IM, T^xt'l man bei Hnffmaun, Niedert. geisU. Lieder Ao. 77. Das folgende Lied der Berliner Handsckrijt hat fast dieteihe Melodie ; Hdfldtt. B. BL 36 a. KImder ht loefl die maglMt mrle. I l. " i Kiu - der nv loeft die ma - ghet ma - he, si be - met ▼an die pro - phe - tie, si he-uet enen so - ne, 81 IS i maghet ma-rie, dat wen- der en 'ge-achie ons nye. Dm iH iM WmM «h» ottm JB^nmmm »Ooitdit&r «Am MntmA Hymni de tempore et de sanetis. ii 1885. No. 17. Con - di - tor al - ine si - de - rum, Ae - ter - na lux cre - den - ti - um, Chii - ate Re-demp-tor o - mni - um, £x-aa*di pre-ces sup-pli-cum. FgL auch Bäutnkert Da» kath. deutsche Kirchenlied I, 4. Digitized by Google IMcdlndiMlie g«iitlialiA Lieder nebet ihren SingweUen eto. 193 15. Die lelikyiiB wit. Die le - - - H - kyns wit en de die 10- kyns roet, Dat syn-se, die ic mijn ne. Jhe - aus is die tue - te naem groot Hi is van g- e - den if - ] i sm 4 ne. Com, com, com, com 4-- 1^ beer ihe - sus com, Mijn - re sie - len bru - de - gom. 1. IKe klikyns wit ende die rooikyns roet, Dat SATise, die ic mijn Tijne. Jhesus is die zweete naem groot, Hi is TSB geneden sinne. Com, com, com, com beer Jhesus oom Mijnie zielen bin - [M. XXIV.] degom 2 Jhesus die wil bij ons bliken, is dat via hem niet verdrukt, Hi wil ons syn zelf geven Doe ons toe mede eeuwig leven. Com, com etc. 3. Jhesus, mijn vaderlijke zegeningen, Ik bid U, noert doch nul mijn brief, Want dit is mijn al om u gedaan, Dat ik die dag ten voordeel mijn ontfang. Com, com etc. 4. Och! mijn oor liefste heer, Naar U verlangt mijn hart zo eer, Mijn hart is zo ongesteld, Want dit is om u, dat hier vreugd quelt. Com, com etc. 5. Ach, het is zo onmogelijk, Dat overal ooit als die zee, En dat komt hem als hij luidt, Dat je eer nooit meer leiden. Com, com etc. Digitized by Google 194 Wilhelm Baumker, 6. Troost mij doch, Jhesus, nu ter tijdt En geeft mij na dat hemelse, Dat ik bequaam daar mag ontvangen Den kroon, en andere dansen gaan. Com, com etc. 7. Als ik voor die hemelse deur Sal oor te horen Jhesus woord, Zo wil ik ook die lieden zingen, Is dat hij diep, hij aalt ontspringen. Geloof com etc. 8. Indirectly, he had sprung, therefore, So that I could bid him to give his grace to me And cease, at last, to sing so sadly. Concit common cause. 9. Have I such a sense of him, So that I long to sing with him: Sanctus, sanctus Dominus. There, among the vines, I will leap to him. Come, come, etc. Versus w — w — w — A _ V — S. _ . V^* — . <w ^ _ _ \^. . v.« . >^ . \>. BLXXIVb. 16. Magnificat, nomen Mariae. Magnificat, Magni, quod annuntias Per Gabrielis, quem viderunt oculi vestri. Hodie plussim, cepit hic apparere, In Bethlehem, in Bethlehem, per viam Salutis, in proximo. Magnificat, etc. Tres, in unum. Virgo debet portare, Hodie, in civitate, Infantem regem, Hodie, in urbe Bethlehem. Infantem regem Per vim, per potentiam. Niederlansche geistliche Lieder nebst ihren Singweisen, etc. 1895 Elementa, etc. O, pater, cuius heri, o, Deus, qui hodie Salutis auctor, Magnus, etc. Let, ducut ductor. 1. Magnum nomen Domini Emanuel, Quod Minuciatum est per Gabrielis Hodie apposuit in Israel, In Israel, Per potentiam in unum, Infantem regem, Virgo debet portare, Hodie, in civitate, Infantem regem. Virgo debet portare Per vim, per potestam. Nobis hic nascitur, O, pater, cuius heri, Deus, qui hodie Salutis auctor, Magnus, etc. 2. No, laet, ducut ducut in Treid, Et gebruken alle reden. Magnus, etc. 3. O, Jesus, dat subtile woord Is geworden mensch, dat komt tot woord Magnus, etc. 4. Ende öffentlich, hem alle Leute, Totally ähnlich, doch nicht genau, mag ich das. Magnum opus. 6. Das mag mein Herz machen, bedroht, Und mein Held nicht, er sollte liebe. Magnum opus. 7. Doch ich will singen einen großen Loeff, Da mein Herz mich boren in den Himmel. Magnum opus. 8. Iesus, Iesus, mein lieber Herr, Werte dich, und alle Ehre. Magnum opus. 9. Macht (daß) ich dich wieder in Ewigkeit (P) Nun und nach diesem dunklen Lauf. Magnum opus. 10. Amen, Amen, Amen, Alleluia, Wir wollen singen alle zu. Magnum opus. Das am Ende des 14. Jahrhunderts stammende Lied "Magnum bonum Dominus" wurde von several in laudibus und Joseph lieber Joseph neu gesungen. (Vgl. Schäfer, Das katholische deutsche Kirchenlied, I, 41). In der vorliegenden Fassung wurde dasselbe mit zwei Versen in der Volkssprache ab. Die Melodie dazu ist dem V. Psalmen Ton etc. Die Melodie dazu ist dem V. Psalmen Ton etc. Di-zit Do-mi-nus Dominus meus. Wilhelm Schäfer. In derselben Melodie, um eine Quarte erhöht, sollen die Todtenwinken gewundnen werden, sodass die Fortsetzung also lauten würde: "my laet dyn dochter in vieden, es gebrochen alle sehen, nochtktehend geh wie" Magnum nomen Dominus meus quod annuum et per aeternum est per Gabriellum, hodie apud paassus, in trajecto radii facta est leticia in Bethlehem. Digitized by Google Märkulische geistliche Lieder nebst ihren Singweisen etc. De Maria virgina natuus est rex. Fem Sie - ut di - ui - na vo - lu- it (le-men - ci - a. Ferum quid aliisque. Im Original: "Ferum quid aliisque", diter nomen de Maria, genuit. Bijna eindigt. 17. Een alremalleffelicken een. Een al - le - Uef - fe - Ii - cken een, Dat heb ik witten, Dat is het - sus van na - za - reen, Wilhelm Bäumker, Is Vau der maget gebooren. Suyosuyosuyosustu, Su, Suyosuyo, Su-yo, Su, Suyosuyo, Su-yo, Su, Suyosuyo, Sustu, Lieue suisten, le dat niet nu? Em alremalleffelickten een Dat heb ik witten, Dat is het - soort van na - za - reen, Suyo, suyo, suyo su, Suyo, suyo, suyo su, Suyo, suyo, auyo lu, Lieue suisten, le dat niet nu? Des willen wij nu blinde wesens, Kind hebben vroeger groot, Want hij is in ons gegeven, Dat de vaders schoten. Het was een grote tijd van schrijven, Och lange tijd hier te vooran, En de moet god prijzen, Want Jezus is geboren. Wij hadden hebben blie - (Bl. XXVIa.) Cap groet, Const wist ons wel besluit Hoe dat vaderlijke woeste In worden mens van mensen. 5. "In een kinderij geboren, end een zoon well gegeven, wij zijn daar toe verloren, dat wij dit inwendig plegen." 6. "God die vader heeft gegeven van menselijke oordeel, zijn koos tot een heden, die staat van rijk worden." 7. "Van deze suikersferechten, so willen wij die wereld heersen, waar wij trouwe knechten, dat ons nu moet ontkomen." 8. "Heren ons vader die in rijkheid, al zij wij armoede van hebben, denken wij getrouwe, hij heeft oud en wel begaan." 9. "Zij heeft ons nu zo seer begonnen, const wij dat wel begrijpen, want die mijn heeft hem verwond, zij en kan geen bom geweren." 10. "Omdat ik ben bij u terughobbelen, zitten met gedachte, zijt u die daar in liggend aanvankelijk ontdaan." 11. "Als ik dan begrijp, wat moet ik dan begrijpen, dan uit reinen grond een liedje te zingen." 12. "Als die engelen zongen met een beeldend geest, uit des harstens wonen tot die koninglijke feest." 13. "Dat deden zij met recht, want zij wisten altijd wel, dat hij was beer, al zij vroeg hij knecht, dat bewijst onze spel." 14. "Sij kondigen ons vrede, die liefde en geest zijn, al woonde wij nog beneden, wij willen altijd verzoeken." 15. "Met recht zal hij verblinden, zo wij dit onverwacht, dat ons in desenzijdelen tuin deze gracie is gegeven." 16. "Mensen maken met geheide sinnen, niemand meer van verhalen die onbeperkte krachten, die hij ons zoude bewijzen." Niederlandische Gedichte, Lieder, enz. De lange tijd was verloren, gingen de krachten verloren: God, menselijke krachten, Geworden tot één soort. Wat dals vaders toeren Was op dit om bi bij alsof groet, Dat soort mannen gabarant Strijd, zo zeer door mijnogen die doet. Des wij te liefhebben Beginnen op dat wij hier boven In mijnogen al volbracht. Want wij zijn roep rechtafen eigen Zu in deze tijden, Mijn waar wij in ons vaders land, Sinds middeleeuwen wij dachten. Daar is een goddelijk soort liefde Na zijn wil te gebruiken, End hebben van hem al gerijfd Alle andere weg uitsluiten. Daar is dat suikerige vaderland Vol van alle vrochten, Maar dat mij is zo onbekend, Dat doet mij die versuchten. Daar wagen we Trolie in gelegenheid Die geestelijke gasten, Die hier naar korten arbeid Ontzinken in de eeuwige valen. Daar is dat wezen zonder grond Wij kunnen niet besinnen, Hem onze oude willen worden kondt, Konst wij hem leren denken. God die vader, die in het werkte In dit hemelse thoon, En al dat macht worden verteert Dat heeft de hele sone. Daar zal wezen ons eten Dat overuiterlijk lammekraai, Van den wolven gegeten, End houdt aan eten ervan gebraden lam. Die heilige geest zal [Ul. XXVIIIa] Tevreden maken van deze suikerige wijn Die zieken kunnen genesen, Daar is alzoo goed blief te zijn. Die lieve serafijnen Staan tot dienst daar al besteed, Loop dan dat ik luister Met aarzelen geen machtigheid. Deus, ik wat ik dier feesten In dat allerhoogste hof, Daar de bamenlijke geesten Hem dienst doen tingen lof. Ook, waar ik daar boven, Soo was mijn al te wel gheschiet, Soo mocht ik helpen luisteren Mijn allerhoogste suurde liefde. 33. Daar oud onbevangen, mijn hart kin om meer mijd, Zo was ook mijn verlangen, Zelig, zelig, geestvoll. 34. Mijn schuld, mijn schuld, moet ik mijn leven, Tis alsof met mijn gesteld, En niet te recht verbluffen, Ik en ik al zier met hem ten doel. 35. Hoor om ik mag wel schrijven, End gevoel droevig van sins, Daar ik dus lang na toe bijen, Eer ik mijn lief gewin. 36. Maar u lieve is hier boven, En ik hier beneden, Hij moet zolang komen, En zelden mijn te Vreden. 37. Want zonder een te geloven, Dunce mijn sterf, Ik en waar ook uit te Vreden, Zoek ik hem lang daarvoor. 38. Hij is zo recht mijn aanvallig, Ik en mag zijn niet onberecht, Hij is mijn ziele toevertrouwd, Wat kan ik meer begeheren! 39. In mijn zielken binnen, Zo moet hij altijd blijven, En met zijn kracht mijn denken, Alle anderheid verdrijven. 40. Hoe kwam van hier boven, Wij volgen hier beneden, En al dat wij vermogen, Zijn wij hem eeuwig weder. 41. Hij heeft gewerkt zwaar, Voer ons aan op het eind, Laat wij ons tot hem kerken, Hij en geert daar niet meer aan, Dat meerch van mijn zielken Dat moet hij al verteren, In hem om te verblijven, Is altijd mijn begehten. 42. Laat ons geven hart en zoon, Jezus, onze aller vriend, Hij heeft des veel met zijn zoon Op ons altijd zeer wel verdient. 43. Die aanvallige heer Is van groter verden, Ik geef hem prijs en ere, Voor al dat leeft op aarde. 44. Och, mocht ik hem kunnen Hier na alle mijn begeert, Als koste mij dat mijn sinnen U waarheid altijd wel waard. In de stemmen en de sterven, Wat niet een act in wijn of droog, Dat mogen wij geern als dicht. Het heeft een nu zoemer begonnen, Met lichte grotere droom Dat ik mijn geest nu al beschouwen En wil altijd een eigen hyne. Waarom komen wij vroeg op stond, En hebben lang gezoomd, nog al in zijn genade, De vloedrant aan niet ontmoet. Ik wil nu mijn twijfelachtig, Zelden altijd vast op hem, Ik hoop, hem nog te zien In dat Hemels Jeruzalem. Daar is alsof grote uitdaging, Ze leven in eeuwig leven, Ze zijn al onze zorgen quitt En vreugen boven hun. Die ons die Tader heeft gegeven, Wit hartelijker dromen, Die moet ons brengen in dat land, Al door de engelen domein. Zodan ik wel zou kunnen zien, Met mijn ziel mond, Met alsof hartelijker stem Mijn genieten wendte. [BLXXIXa.] In hem is nu hier al mijn hoop, Ook dat doet de hike schat, Die hij voor mij heeft ontzogen, Doe hem zo snot en herle braaf, Doe vloeityde fonteinen De Taderlijke dromen, Die al kunnen maken rech Van buiten en van binnen. Meer menselijkheid Mijn genieten wonden, Zo werd na een zware behaaglijkheid Oefenlicht al mijn zonden. Want dat zijn de rozen Roet van grotere dromen, Ze kunnen wel doen bloeien De ziele die van binnen Hij heeft de doneert Terwonnen En de hemd opgedaan, Zijn hart klopt wordt ontgonnen, Om ons daar in te ontvallen. Ik ben te klein te onbekwaam De Heer van mijn rekeningen Maar ik beveel Maar bouw de De lieve serafijnen Ze zijn, die hem zeer vereerden, Want zelden altijd plegen, Door hem zo moeten ze ontmoeten, Loft van mijn weg. "IC had soe gheern den beijigen geest. IC had 806 gheem den heiligen geest, al bev ic lang, willen van beer iEsus maken een nieuwe mus, blide dat syn moeder was, doe iEsus in haar armoedig lach, Dat waren, het heeft verloren dat goed gedacht, dat was terloren. Al onverborgen wye ihnen in syn hart draagt, die ene der niet zorgen. IC had soe gheern den heiligen geest, al bev ic lang, willen van beer iEsus maken een nieuwe mus, blide dat syn moeder was, doe iEsus in haar armoedig lach, Dat waren, het heeft verloren dat goed gedacht, dat was terloren. Al onverborgen wye ihnen in syn hart draagt, die ene der niet zorgen. Wy willen ons verhouden gaan in de pas, dan rijk ly vy al fluit van vrolijk ab in raam willen van Tegen kom, van haarpieren clan, van scrapbinnen die syn daar binnen al in den troon. Och mijn en mag genoegzaam niet, 99 keer kom ik onverborgen etc. Maria is die aller schoonste, zij mag wel syn, zoo wel hem die daar schouwen mag haar kleed aanschouwen, Zij mag ons allen maken vrolijk boven in de engelen choer, Als wij daar komen: Voorwaar daar is geen twijfel aan, aan ons onveranderlijk etc. Jezus is die betere waarheid, dat weet ik wel, Daar hij aan het aanstaande tafel zit, daar taarten welvallen in. Hij is die waarheid, hij willet zijn, Hij geeft die kost, hij quieert die wijn, hij doet dat geernstig. "Hoedje van goud was er zo aardig, tuitje." Aan een overdag in de etalage, die edele man, Joseph, zag in zijn trouwring. "Hey, waar vond je dat in de kribbe daar?" een kindje schoen en een klager, dat was Emmanuel. Maria, zijn moeder, was daar bij en de engel Gabriël. Aan een onverwacht moment, die edele man, zijn moeder toegevallen, de edele vrouw, hoe had dit trouw om het hart gebracht en zingend, "Johannes!" De moeder had den rouw van binnen, Jezus stierf aan het kruis, maar Maria zag met grotere onverwachtheid. "O, moet ik daar aan mijn rijk aan leggen in waarheid!" Aan een onverwacht moment, die edele man, wie heeft mij geholpen aan dit heilig moment? Dat ik eerder deze dingen mijne voorhemmelde. Ik, in mijn omgeving, hou ik niet van die dingen, maar ik wil voor den dag opstaan en god loven. Had ik dat al mijn tijd gedacht, het zou mij vroom maken. Wie Jezus in zijn heilig hart draagt, die is er niet mee bezorgd. 3. God is die Vayn dat sich selbst sinn tann, Die wuten hemel nieder quam, Doch ein menschliche form a ca nam All onder mag de mager marien. 4. Och al dit heeft die munn gewracht, Laat ons deze werrkt laten af En leugen onder mijnnen dag, Zo moet wij vrede gecreërd. 5. Ay neret, wat heeft die Bl. XXI b.] Mijn hart, wat heeft die Bl. XXI b.] 6. Hij was rood en zwart gedaan, Om mijn hart wil woud hij dit Uen. 7. O mijn aller liefste heer, Altogether gescift van lucht en eer! Doet mijn doch leugen na uw leeraar, Ontgaat hij mijn, dit doet mijn seer. 8. Ik bid u, wilt u doch nog verstaan En laat mijn uwe mijn aan gaan; Ook leidt mijn inde recht haar hebben, Dat ik der zonden macht ontgaan. 9. Och witten meer toegeef, Mijn troost, mijn hoop en u mijn beet, Zeg in mijn hart kynd der mensheid saad, Zo kan ik zeggen, dat daar toe aankomt. 10. Heb ik dyn ontfermlijkheid In deze zware ellendelijkheid, Des ordels grote strengheid Bin ik dan quitt in de waarheid. 11. Emandid Litd emaid uttUr N0. 60. BLXXXIa. 20. 1 Ik zie den dag in oosten opgaan. Ich sieh den Tag in Osten auf, Oh, wie schön, liebst du mich, Verzeig mir, diesen Tag tonton, Mit Dankbarkeit in unserer Namen, Endlich alle Sünden wiederstehen. Oh, wie schön, liebst du mich, Ich will mit dir gehen, fest halten, Willst du mich mit deinen Armen, Da ich mache kann, bequem in deinen Armen. Geh nicht, es ist zu streng für mich, Dein Licht strahlt, und ich kann dich nicht anschauen. Die Sonne geht unter, und die Dunkelheit rollt ein, Mein Seelenlicht, und mein Glanz ist für immer verloren. Ich will nicht, dass du gehst, ich will mit dir bleiben, Sei mein Stab, bleib meine Stütze, bleib, bis der Morgen wieder da ist. Die Sonne scheint wieder, und eine neue, reiche Frucht bringt sie, Vergehet meine, meine Sünden, Gib mir deinen Frieden, liebste Gott, Gib mir deinen Frieden. Die Vögel singen, die Blumen blühen, Die Tiere fruchen, frühlich, Wie schön musst du sein in deinen Blüten, Vertreiben: die Mäusedecke, Viel schöner ist in, ja, du bist wunderlich, Dann was man hier auf Erden sieht. Auch hier, halt mich dar, gefälligst. Was für eine wunderliche Frucht, Was ist anders tun, als nach Vertröstung vertrösten. Aber hier, ist es hier gesehen; Hier ein, hier ein, hier ein, was wohl besser ist. Wie schön musst du sein in deiner Blüte, Vertreiben: die Mäusedecke, Viel schöner ist in, ja, du bist wunderlich, Dann was man hier auf Erden sieht. Auch hier, halt mich dar, gefälligst. 5.0 ihetu, beer der (Bl. XXXIIIa.) reinheit. Ghi siit, dacr al m}-n truest aenlayt, Ic myn veel meer v zueticheit, Dan aldcr wcrrclt suucrheit. Ie bid T guedertierenheit : Verleent myn hert oetmoedicheit, Op dal ic V mach syn bereit Loff n T in der ewige. Amen. — w — BL XXXIIIa. 21 Myn hert dat is in lyden. Daer si hem al Tei-bli-den Mit ihe-su e-we-Iio syn van sor - gen viy. Och heei hoe we is my; Alst my coemt in den sin, Dat ic daer niet en bin. Myn hert dat is in lyden, Afst daut't op hemelrijk, Daer si hem al verbilden Mit ihesii «welie Ebad syn ran sorgen vry. Och lic'tr. hoc we is mv, Alst my coemt in den sin, Dat ie daer niet en bin. Niederländische geistliche Lieder nebst ihren Singveisen etc. 205 S. Oeh io bin hier be- [BL XXXIIIa] bcaen, Daer bouen die ic niyn, Tis lange tiit geleed, En hocrde nict van hym, Hoe dattct mit hem s'taet. Nu ihesu lief, ontfaet Myn liel, die aldus seer om V quelt, lieue heer. 3. Wie sei myn boetschip dzagen Ihesu, mvn tuete liet? Och moent ic hem behagen, Dat waer al myn gerief, Soe woud ic vrolic syn. Mvn hert lüt diewü pyn, Als ic yt oati;;u-, Myn lief niet Tast en sta. 4. En weet gfaeen beter bode Te •gmden aen myn lief, Dan le my gheef tot gode. Hjn hert Uet syn myn huelt. Hl seit al wel verstacn. Hiervoor diët hert liet zien En daarin nee bi Teiüent Sym graci, die hem dient O zeer, o heer der heren, Kleed u weer overeens, Aensiet toch mijn beidergen, Och leeft u, als het doen, Het is u zeer begeert, Te zyn gevisiteerd Van V, o lief, te hant Mijn teer na te volgen In suete consolatie, o zeer, lieve heer, Is mijn een grote gracie, Ik bid u dat u zeer. Och houd ik hem in mij, Van liefde zijn ijver is vreemd, Want hoed thert is gewoon Zie maakten al gegaan. Waar blijft u weer overeens, En woord in niet ontwaarlijk Ik bid u, wilt u doch horen, Mijn hart dat is mijn zwaar, Temaal zeer ongekield, Het is om van dat kwelt; Van rouwen, ziet vergaan, Macht mijn troost niet ontfaan. Och wilt u mij niet begrijpen, Mijn aller liefste heer, Want zonder te geloven, En wijnsch ik nimmermeer. Ga zit mij hart, mijn zoon, Ik hoor u, spreekt mij in, Laat mij van van verstaan, Hoed u wilt ruim ontzoeken. Ik had u als gehard, O vliegt u lief in mij; Ga zit mijn hart, verlangend, Met u soen bin ik blij, Het is midden grote verandering Als dat in mij gevallen, Hoe gevaar, hoe zuur mag zijn, Zoudt al in de diepste pijn. Nu wilt u mij doch onttrekken, Ik heb u lang verbeid, Komt, doet mijn hart breken Met in suiker smaak. Zie is mij ook bang, Want gaat toe eert ook lang; Des ik bin ongewoon, Och lief, ik bid u, komt. Geh beyerd, veel tribulatie Is mij althans bereid. Heb ik verdient, och laag, Dat is mij welgevallen! Mijn dunkt, ghy staat mij te doen, Het is zomer niet alst plecht. Ich folge dem Pfad in meinem Torwart, En geschreibe ich meinen Brief. Wenn man dich erhöht, was — was — was — was So — was Was — v/W — N./ — _ — \V — _ — W — _ \^ ^ — _ — \V — _ — W — _ Nachdem wir — _ — ^ — _ — V/W — _ — W — _ _ — \^ — _ — W — _ — <J — _ — \^ — In der BMt0r BMukAriß (C) 8. 111 ümmM dU Utbtr$ehriftt »MH «rydv es» koche ritter so mennygen Heuten dach, eine, Vielwirth gehört derstem Lieb, obig Melodie an, Varianten bei Mogmann a, a. O. Jfo. 94 (n Str.). Digitized by Google Wilhelm Baumker, BLXXXIYb. 22. Odiy nT mMh te wel trueren. Och, ich mach ich wel trueren, Mein dunkt ich hab ter-zeiten Ich spär nach, willst du nicht truhen, Das ist wie eine andere Brief. Och, du mach ich wel truhen, Mein dunkt, ich hab verkehrt. Ich sprach, ich willst nicht truhen, Das ist wie eine andere Brief. Myn hert und all mein [Bl. XXXVa.]; cen ander bnctf. Binnen Syn sicher besorgt von binnen, In mein ist schwer verdriet. Ich wache stehen ter meynt Mein dunkt, zuläufig beginnen, "Syn lief und achtet mein nicht. Och wie soll ich mein lernen, Ach Wien soll ich mein keren, Daer ich mach trost aussprechen? Jenes ist mein Berufen, Und ruf will ich verfahren, Willst du mich dun verändern? Tis noth, ich will mich keren Zu haer end trost begehen. Die Macht der in end macht. Ich hoffe zu seinen Ehren Sei sie nicht um visitieren Und mache unverschuldet. 5. Maria koningin, Mijn hart troostertijn, Och hoe is dat gescheiden! Vooruit, - Ich waend in vijands mijn te harten niet, met liefde, Nu denkt mijn, tis zo niet, Nu nog in gaven tijden En kan ik mijn verbliden, Tis niet met mijn neast plees. Ik merkt aan allen zijden, Wat ik vernemen, tis lijden, Vos sou die stak mij leescht. Ik waen van dag tot dag, Nu zie ik hem behagen, Hij zie ik komen bij: Meer laat, naar mijn clagen, Denkt mijn, hem weidelijk via, Hij lift te maken van rood. Och dus is snel te weten, Te kennen zijn verbliden, En drukeloos zijn altemaal Ben wil tussendoor mogen, Meer ook tot allen tijden Tis mij te schreven schuld! Nee mag, wilt mijn ontfermen, Mijn verdwijnen en mijn komen Lac het niet verloren zijn. Ik bid, help mij toegeven Met mijn in vijands armen. Troost mij uit deze peuzel. Amen. Digitized by Google Niederländische geestelijke Lieder, met hun Singwijzen, etc. 207 De aanvang van het Liedje heeft een volklijke Weise. Troost, zende: sie wieder, Dagelijkse, teekens Böhme in zijn almeesterlijke Liederboek, No. 105, uit de 14e eeuw. Wol, wacht wel, wat wacht er, Weckens is aan de tijd. BLXXXVb. 23. Ik denk aan die dag. O God, te - hoorder van de dag, Van de - gebeden, van de bidden en van de - gebeden. Ik heb ik al wel verzaakt. Gij wilt mijn hart be - houden, Ik vrees niet met hem niet, daar al die mijn leit aan. Maria. Creatuur, din, klagen, din, bieden, end, din, gedaan. Heb ik al wel vertrouwen. Ghy wilt mijn genoegen, meer dan cruis met hem aanvallen, daar al die mijn leit aan, en wilt hier verbiten, end of na desens luiden. Mijn gensten solane onttogen; meer ghy en wilt niet strijden in bitterheid, in leiden, als hier voor hoef gelegen. Denkt, ten is geen rede, hier heb ik niet gesproken. Dat ghy komt in zijn rijk. Hierom, wild ik in vrede, verdient dat hier beneden met strijden vroomelijk. Die ziel, Maria, bloem der bloemen, dit heb ik wel verwend, het moet zo zijn gedacht; maar Boudt van mijn genieten, end mijn in streden nouwen, hoe zou ik blijven staan? Met decht die tijd verleden, als ik deed mijn gebeden, hij troost me zeer wel; maar bin ik nu vertrouwen, end bid tot alle steden, hij laat raad althans. Hoe zou hij mij dus begeven wat baat ware mij te leven, waarom ik niet beter doet! Van angst mag ik wel beven, want woedend wordt hij op mij verdreven, zo het gedaan mijn moet. Maria. O, die ik leerd te zijn, wat gij van Rood verliest en dat vreemd zijn althans, waar is dat profiteren, dat gij tenslotte mijn genoegen eten in dit kleine straatje. Digitale door Google. 