title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: Digitized by Google 1&7 Groot was intiisschen de droeflieid wegens het ontsla^ pen van dezen grijzen dienaar des Heeren : De hinderen Israels beweenden mozes, in de vlakke velden Moahs, der- tig ddgen , en de dagen des weenens, der rouwe over mo- zes werden voleindigd. We mögen vaststellen, dat het Volk kennis zal hebben gehad van het oogmerk, waarom MOZES den Nebo beklom, zijne profetische ontboezeming over de verschillende stammen , zijn afscheid in verband met de aanstelling van jozua als opperhoofd der Israelie- tea zullen hun wel zekerheid verschaft hebben aangaan- de het oogmerk van zijnen togt. Mij dankt, ze zien hem de legerplaats verlaten en de hoogte van de bergspits be- khmmen, ze wachten op zijne terugkorast maar hij keert niet weder, en nu besluiten ze dat mozes ont- slapen is. Maar nu ook barst de storm van aandoenin- gen los in weemoed, trenrigheid en tränen. Menigßen herinnert zieh nu met schaamle en smartgevoel, het on- bcscheid, verdriet en verzet, waara^in hij bij zoo vele gelegenheden blootgesteld is geweest. Nu denkt men met dankbaarheid aan de belangeloosheid, opoffering enliefde, waarvan een veertigtal jaren in verschiilende voorvallen, geluige is geweest. De geheele natie deelt in den rouw over zijn sterven. In de vlakke velden Moabs worden dertig dagen toegewijd aan de nagedachtenis van eenen man, aan wien de Israelieten, onder het hoog bestuur van Jehova, hunne verlossing uit de slavernij van Egyp- le, hunnen togt door de Roode Zee, hunne wetgeving en ontwikkeld volksbestaan te danken hadden; wat zeg ik, dat ze nog als natie bestonden, waren ze aan mozes voorbede bij God verschuldigd; wanneer de Heer zeide: ^) Laat Mij toe, dat mijn toorn ontsteke en hen vertere, zoo zal Ik u tot een groot volk maken; dan pleitte mozes op Gods wondermagt, op den triomf van hunne vijanden, op Gods beloften aan Abraham, izAäK en jakob, en het be- rouwde den Heer over het kwaad, dat Hij gesproken had zijn volk te zullen doen, Maar toen de tijd van eeneq dertigdaagschen rouw geeindigd was, was er ook niets meer, dat den intogt in Kanaan verhinderde en werden er aanstalten gemaakt, om dat groote werk aan te van- gen, gelijk de geschiedenis ons vervolgens berigt. Groot was derhalve de droefheid over mozes dood, en van geslacht tot geslacht blijft hij in eene aangename herinnering voortleven. Zoo zien we ook in hem beves- 1) Exod. 32 : 10. Digitized by Google 166 tigd, dat Ae gedachtenis d^ rogtvaardi^en in zegening blijft^ Wanneer we M. HI den Heer dienen, naarstig en gelrouw zijn in hei ons aanbevolen werk, toenemen in genade Ibij God en menschen, dan verwekt öns sterveti tränen en rouw, naarniale we in ruimer of nieer beperk- ten kring hebben verkeerd. Het goede door ons gesticht, wordt niet vergeten. Ziet slechts op die wölk van ge- tuigen, die door alle tijden hunne namen hebben vereeu- wigd; herdenkt diegenen van uwe belrekkingen en vrieü- den, die door hun voorbeeld in woorden en werken nog spreken nadat ze gestorven zijn. Godvruchtigen I volgt hen na, door wel te doen aan allen, waar ge kant. Denkt dat de woorden des Heeren ook u aangaan : *) /A moet werken de werken desgenen, die Mij gezonden heeft^ zoolang het dag is, de nacht komt, wanneer niemand wer* ken kan. Uitgebreid is de taak, die voor u^ye verant- woording ligt, gedurende den körten en onzekeren le- vensdag, u gegeven om op aarde nuttig te zijn. Het is eene taak, die maatschappelijke, godsdienstige, huisselijke belangen en uw eigen welzijn insluit. ^) Laat uw licht al- ZOO schijnen voor de menschen, dat zij uwe goede werken zien, en uwen Vader, die in de hemelen is, verheerlijken ; en al is het dan , dat ge in den bloei uwer jaren of oud en zat van dagen ten grave daalt, tijdgenoot en nakonie- ling zullen met dankbaarheid aan u denken, en als ze uwe stille ruslplaats aanschouwen, met een' traan van weemoed in het oog van u getuigen: ^) Zalig zijn de dooden, die in den Heer sterven, van nu aan. Ja, zegt de Geest, opdat zij rüsten mögen van hunnen arbeid , en hunne werken volgen hen, Amen. 1) Joh. 9:4. 2) MattL 5 : 16. 3) Openb. U i 13. Digitized by Google WAT MOETEN WIJ, LATERE DIENAARS DES EVAN- GELIUMS, DER GEMEENTE PREDIKEN? VOORAPSPRAAK. M. H! ^vrede zij ulieden,'* zoo sprak de Heer meerma- lenbijdeontmoetingvan vrienden; Hij beval dengenen , die Hij uitzoud oni zijn Evangelie te prediken, waar zij ook inkeerden, te zeggen: y>vrede zij d^zeri huize" Geraeente van Oud-Alblas! voor de eerste raaal in betrekkiiig als uw leeraar voor uw aangezigt staande, zij ook lot u ge- zegd: r^vrede zij uT allerlei heil, om christüs wil , zij u van den Vader der lichten! Veelbevatlende wensch! ^vrede zij u!" diis ook vrede met God, die alle verstand te boven gaat. Welaan, laat ik raijn dienstwerk onder u beginnen , met u Hem te verkündigen, die door zijn gehoorzaam lijden en sterven vrede verwierf , die »onze vrede eV* door het geloof in zijnen naam. — TEKST: 2 Kor. IV : ß. »WaNT WIJ PRBDIKBN KIET ONS ZBLVEN , MAAR CHRISTÜS JEZÜS DEN HEERE; EN ON'S ZELVEN^ [dAT WIj] UWE BIENAREN [zun] om jbzüs wil/* VervuUe de plaats eener inleiding op onze tegenwoor- dige rede een kort onderzoek , a. naar hetgeen den Apos- tel aanleiding gaf tot het doen van de betuiging in den tekst; b, deelen wij mede eenige opmerkingen enaanwij- zingen, deze betuiging betreffende; c. alsmede eene her- innering , dat de Apostel dus deed , als hij hier sprak. 9«. Jaar. No. 10. 12 Digitized by Google ITO a. Oe aanleiding tot hetgeen de Apostel in den tekst sprak, was; er waren in de Korintische gemeente nlet weinigen, die liem beschuldigden , dat zijneEvanglie-pre- dikiiig al te eenvoudig was, zoodat dezelve op verre na niet halen kon bij de heerlijkheid der bediening van mozbs wet; vandaar hoofdst. 3 dezes briefs die schoone ont- wikkeling van de voortreffelijkheid der Evangelie-Ieer ,^ vooral vergeleken met de vroegere bedeeling, waarna hij in ons teksthoofdstuk gewaagt van de wijze, op welke hij gewoon was te prediken. Voorzag nu de Apostel , dat men tegen deze zijne redenering eene bedenking zou- de inbrengen , ontleend aan den tegenstand , welke de prediking van het Evangelie bij zoo velen vond; bij voor- raad neemt hij ze uit den weg , door te zeggen : »indien dan ook ons Evangelie bedekt is,'* als met eenen sluljer, zinspelende op den sluljer, waarmede moze^ zijn aangezigt had bedekt en waarvan hij in het vorige hoofdstuk had Hielding gemaakt, ^zoo is het bedekt in degenen, die ver- loren gaan, m tye/Ae ," door welke »de God dezer eeuw/* de overste der wereld, de Satan, »rfe zinnen," de redelljke Vermögens der ongeloovigen, i^ verblind heeft, opdathen niet bestrale de verlichting des Evangeliums der heerlijkheid,^* van het heerlijk Evangelie van »chrtstus, die het bedd Gods is.*' De schuld der verwerping van het Evangelie, — der nutteloosheid van zijne prediking was dus niet gdegen in het Evangelie, evenmin in paülüs en in zijne medear- beiders. En kon het anders? want hij en zijne raedearbij- ders predikten niet zieh zelven , inaar Christus jezus den Heere; en zieh zelven, dat zij dienaren zijn** der gemeen- te »om JEZUS wil,** b. Wij merken op en wijzen betrekkelijk den tekst aan, 1. dat de Apostel kort, zeer kort ts in de verdedi- ging van zieh zelven , terwijl hij daarenboven deze zijne verdediging voorbeeldeloos dienstbaar wist te maken aa» ztjne roeping, de CHRisxüs-predikrng ; 2. dat hij de ver- kondiging van den geheelen raad Gods^ zoo hier als ei- ders, te zamen trekt in deze weinige woorden: »wif/^rc- diken Christus jezus den Heer*' Ontga ten 5. onze aandacht niet 's mans betuiging: ^»wij zijn uwe die- naars** Zoo spreekt een Apostel des Heeren. Wg, latere dienaars des Evangeliums, moeten dus prediken : I. Niet ons zelven; U. Christus jezüs den Heer; HI. ons zelven, dat wij uwe dienaars zijn om jezüswü 9c Jaar, No. 10. 12* Digitized by Google 172 I. » Wij prediken niet ans zelven," — Wanneer predik ik mij zelven? dus vroeg ik mij af, — en na eenig nadenken gelukte hei mij , de volgende bijzonderheden te bepalen ; 1. ik predik mij zelven, wanneer ik het grondbeginsel mis , waaruit ik prediken moet ; 2. wanneer ik iets an- ders en op eene andere wijze predik , dan mij is voor- geschreven; 3. wanneer ik in mijne prediking de eerder menschen bedoel , — niet de eer mijns Meesters. — 1. Het grondbeginsel , waaruit ik prediken moet, — reeds zijt gij mij met uwe gedachten vooruit, — isliefde tot den Heer. vervulde hetzelve geheel mijne ziel! lief- de uit het geloof in zljnen heiligen naara geboren , liefde uit gevoel van de onberekenbaarsle verpligling aan Hern , liefde, die alle dingen schade en niets doet achten bij de uitnemendheid zijner kennis. Naar liefde vraagt de Heer, en hem, bij wien Hij haar vindt, beveelt Hij: i^wiid mij- ne schapen." Paulus betuigde: »rfe liefde tot Christus dringt ons;^' en weder: »al wäre het, dat ik de taten der menschen en der engelen sprake , en de liefde niet hadde , ZOO was ik een klinkend metaal of eene luidende sehet geworden'^ M. H. ! die christüs lief heeft , is hoog met Hem ingenomen , ingenomen met alles , wat van Hem is en tot Hem betrekking heeft; hij ijvert voor zijne eer en arbeidt voor zijne zaak zonder te verslappen of te ver- tragen ; hij wordt niet mismoedig noch werkeloos bij tegenstand, maar Staat en strijdt en overwint. De liefde tot CHRISTUS maakt hem medelijdend, barmhartig, vrien- delijk en toegevend, — zij is sterk als de dood, — een vuur gelijk , niet uit te blusschen. En tegenover deze Hefde Staat onverschilligheid , zoo al niet iets ergers, — onverschilligheid , rampzalige vrucht van den bedorven akker van het menschelijk gemoed. Dat zij steeds verre van mij verwijderd zij en blijve, opdat ik mij zelven niet predikel 2. Wij bebben uitdrukkelijk in last het Evangelie te prediken , het Evangelie alleen en geheel. De Heer wil , dat wij dit doen zullen in diepe afhankelijkheid van Hem , op Hem, y>den Oversien Leidsman enVoleinder des geloof s^* ziende, — daarbij kloekmoedig, bescheiden, met teeder- hcid, standvastig. 3. Neen, de dienaar des Evangeliums, hij is niet on- verschillig omtrent het oordeel der aan hem toeverlrouw- de gemeente, Kan hlj zulks ? — mag hij ziilks ? — Het hoogste doel nogtans, waarnaar hij in alles, met diep gevoel van afhankelijkheid , te streven heeft , moet zijn de eere Gods. — Kan het anders, daar het bloed van CHRISTUS op Golgotha stroomde, opdat Hij zieh een volk zou^ heiligen, ijverig in goede werken? — daar alleen 's menschen waarachtig heil wordt bevorderd , wanneer God eer ontvangt? — ziet het in de Apostelen , zij stellen te- genover de strengste bedreiging van het Joodsche San- hedrin ten antwoord de mannelijke taal: y^men moet Gode meer gehoorzaam zijn dan den menschen.'' — Ziet het vooral in den Heer , die sprak , en overeenkomstig dit getuigenis in alles handelde: »/ä zoek mijne eer niet, maar de eer desgenen, die Mij gezonden heeft" Ach, dat zien naar de oogen van stervelingen , — dat onmatig jagen naar hunne gunst, hoe dikwerf heeft dit kwaad mij bezoedeld, — doen zwijgen , waar ik moest spreken, doen schikken, waar schikken was ver- boden. — En hoe onredelijk, daar al de inwoners der aarde bij God zijn als niets te achten, hoe onbetamelijk, daar de Heer al zijnen gaarn getrouwen knechten loe- roept: »weest sterk en hebt goeden moed ; verschrikt niet en ontzet u niet, want de Heer uw God is met u, alom, waar gij henen gaat,'* — daar Hij geeft en geven wil •den geest niet der vreesachtigheid , maar der kracht, der liefde en der gematigdheid," — Gemeenle! die ik van harte als in de tegenwoordigheid Gods wensch te dienen, Ster- ke raij de Heer door zijne genade, dat ik ook in dit op- zigt raij zeiven niet predike, — dat Hij, dien ik eens als mijn' Regter verwacht, nimmer van mijgetuige: hij had de eer der menschen lief, — meer dan de eere Gods. Digitized by Google 174 Ben verfoeijelijk kwaad , — sla het diep geschreven in inijn hart — is het prediken van zieh zelven, Het is 2onde tegen eene der eerste wetten van christus koning- rijk — tegen de wet der zelfverloochening, Het is rais- kenning van 's Heeren Woord, hetv^elk belooft: i*die overwint , zal alles beerven , en Ik zal hem een God zijn , en hij zal Mij een zoon zijn.*^ Het isstoutheid tegen Hem, die den vreesachtigen en ongeloovigen zoo schrikkelijk heefl bedreigd. — Wanneer ik mlj zelven predik — u, gemeentel berokken ik schade, groote schade , — eeuwige schade. Plagt zieh de H. Geest niet te onttrekken , wan- neer wij niet prediken uit liefde tot christüs en overeen- komstig zijnen wil ? Nog eens, predik ik mij zelven — hoe zal het mij zijn, wanneer mijn sterfuur zal slaan — wanneer ik bij mijnen Zender tot vcrantwoording zal geroepen worden. — Wat bange klagten Doch neen, eeuwige Geest, die te zamen met den Vader enden Zoon, de waarachtige en eeuwige God is, geef mij afkeer, den diepsten afkeer van het prediken van mij zelven ! H. Ik herhaal de vraag : wat moeten wij , latere dietiaars des Evangeliums, prediken? — De Apostel beantwoordt haar stellig in den tekst, heinigewAe: i>wij prediken chris- tus JEZUS, dm Heer'* »Christus jezus den Heer** Het hier in het oor- spronkclijke gebezigde woord Heer beantwoordt, gelijk een beroemd Sehrifluitlegger der vorige eeuw zoo onte- genzeggelijk heeft bewezen, aan het Hebreeuwsche woord Jehova, christus jezus, — den gezalfden tot Profeet, Pries- ter en Koning — den Zaligmaker, benamingen, zeker door den Apostel gebezigd uit het diepst gevoel van eer- bied voor zijnen Zender, maar ook om den inhoud zij- ner prediking te doen kennen. Laat mij vragen: wat zegt het CHRISTUS jezus den Heer te prediken f Ik antwoordde zedig, — maar tevens met volle over- tuiging des harten — wij prediken christus jezus den Heer 1. wanneer wij Hem stellen tot het eenig voor- werp onzer prediking; 2. ieder Bijbelseh onderwerp zoo- danig behandelen , dat wij het oog onzer hoorders op Hem doen vestigen ; 5. wanneer het einde onzer predi- king is , Hem groot te maken en zijns naams te doen gedenken. Laat mij deze drie stukken kort ontwikkelen. 1. Wi] prediken christus jezus den Heer, wanneer Digitized by Google 175 wij Hem stellen tot het eenig voorwerp onzer predi- king. Zoo deden de Apostelen , — zoo deed paülüs. Vol van CHRISTUS jezus spreekt hij allerwege van Hem, — op alle plaatsen prljst hij Hem aan, ja, schier nimmer doop- te hij zijne pen in den inkt , dan om den naam van ja- zus te scbrijven. Hij noemt Hem: ^God boven al tepri}- zen tot in eeuwigheid ; — door wien alle dingen zijn ge- sehapen; — die alle dingen draagt door het Woord zijner kracht ; — God, in de volheid des tijds in het vleesch ge- opetibaard; — gehoorzaam geworden tot den dood^ ja, tot den dood des kruises ; — voorgesteld tot ecne hetooning mn goddelijke regtvaardigheid; — die, geene zonde gehend hebbende, tot zonde voor ons is gemaakt, opdat wij zon- den worden regtvaardigheid Gods in Hem; — voor de god- deloozen gestorven; — opgewekt ter reglvaardiging ; — opge- nomenin den hemel; — uitermate verhoogd; — gezctenaan de regterhand der Majesteit in de hoogste hemelen ;" hij noemt Hem: »Ac^ Hoofd der gemeente; — den Herder der schapen, groot door het bloed des eetiwigen Testaments/' met wien de geloovigen ^zijn gekruist, gestorven, begra- ben, opgewekt, met wien zij gezet zijn in den hemel, — in wien zij hebben de verlossing door zijn bloed,'' name- lijk, »cte vergeving hunner misdaden; — in wien alle schal' ten en gaven zijn verborgen — wien zij verwachten uit den hemel en die" alsdan »Aww vef^nederd ligchaam zal veran- deren en zijn heerlijk ligchaam gelijkvormig maken." Nog meer, christus jbzüs is de Geest, de inhoud — het wezen der H. Schrift. Nemen wij Hem uit dezelve weg, dadelijk wordt zij onverstaanbaar , en in plaats van le- vendig en krachtig, levenloos en ongerijmd. Immers Hij zelf heeft verklaard: >^dat de Schriften van Hem getuigden ; dal MOZEs van Hem geschreven heeft; dat al wat aan Hem geschiedde, door mozes, door de Pro feten en de Psal- men was voorspeld." — Wij moeten dus M. H.! of de Schrift niet prediken en wie heeft niet op de gedachte hiervan ? of wij moeten christus jezus den Heer , u ver- kondigen. — 2. y>Wij prediken christus jezus, den Heer," wan- neer wij ieder onderwerp uit de Schrift zoodanig behan- delen , dat wij het oog onzer hoorders op Hem doen ves- tigen. Ieder onderwerp I — zegt gij welligt met eenige bevreemding, en toch, zoo moet het. Immers niet al- leen heeft ons de Heere jezus den waren weg ten leven geleerd , maar Hij is persoonlijk , — Hij alleen , — Hij waarachtig, »rfe weg, de waarheid en het leven.** Denkt Digitized by Google 176 slechts — kan eene geschiedenis , leersluk, les, verma- iiing, vertroosling \\oot ons belangrijk zijn — met uit- sluiting van christus? — Ja, de gansche openbaring des 0. en N. Testaments is de bekendmaking van God in CHRISTUS , — de bekendmaking van Gods heiligheid , lief- de , waarheid , geregtigheid , genade in christüs gisteren en heden en tot in eeuwigheid dezelfde. Getuigen alwe- der de Schriften van paulüs. — Er is in zijne redevoe- ringen en brieven eene groote verscheidenheid van zaken , doch alle worden door hem voorgesteld op zulk eenewij- ze, dat hij ze in betrekking en in verband brengt tot CHRISTUS JEZUS, den Heer. — Vermaanl hij, hetis: »wan- delt in de lief de , gelijkerwijs ook Christus ons lief gehad heefi en zieh zelven voor ons heeft overgegeven tot eene of-- ferande en een slagioffer, Gode tot eenen welriekenden reukJ* Slaat hij den toon der bestralBng aan, hij vraagt: •hoeveel te zwaarder straf meent gij , zal hij waardig ge^ acht worden, die den Zoon Gods vertreden heeft en het hloed des Testaments onrein geacht heeft, waardoorhij geheiligd was en den Geest der genade smaadheid heeft aangedaan? Geeft hij bestuur, wij hooren hem spreken: •datzelfde gevoelen zij in u, dat ook in Christus was.^* Hij leert: »christus, als wij nog krackteloos waren y is te zijner tijd voor de goddeloozen gestorven" Hij vertroosl de treurenden over het verlies van dierbare betrekkingen , üiet de woorden : r>Broedersl ik wil niet , dat gij onwe- tende zijt van degenen, die ontslapen zijn, opdat gij niet bedroefd zijt als de anderen, die geene hope hebten, want indien wij gelooven , dat jezus gestorven is en opgestaan , alzoo zal. ook God degenen , die ontslapen zijn in jezus , [weder] brengen met Hem.'* En voor de toekomst koes- lerde hij voor zieh en voor zijne medegeloovigen deze verwach ting: »mijn God zal naar zijnen rijkdom vervullen al uwe. nooddruft in heerlijkheid -door Christus jezus/* 3. Wij prediken christüs den Heer, wanneer het ein- de onzer prediking is Hem groot te maken en zljns naam te doen gedenken. En zeker, daar dit einde niet wordt beoogd, neen, daar wordt christüs de Heer niet gelijk het betaarat gepredikt. Zijne eer, zij moet ons hoogste doel zijn. Wat baat het, het verstand juist te doen den- ken van CHRISTUS, zoo Hij niet in ons hart wordt geopen- baard? — Wat nuttigheid is het, Hem te kennen, zoo deze onze kennis niet is eene levendige, eene geheiligde kennis, — zoo Hij door hetgeloof niet in ons hart woont ? -»Wij zijn gezanten" zegt daarora later in dezen briefde Digitized by Google 177 Apostel, Wiens woorden de grondslag zijn onzer fegen woor- dige toespraak : »van ghristus wege , enbiddenualsofGod door Otts bade, wij hidden van ghristus wege: laat u met God versoenen.*^ En niet alleen Hij , raaar ook zijne mede- arbeiders, — hei blijkt in al liunne Schriften, in alles, 't welk wij van hen weten, dat zij geen hooger doelkenden, dan zondaars tot jezüs le leiden. Vandaar dat zij zijn' per- soon veelzijdlg te beschouwen geven, — het hoofddoel en de daaraan ondergeschikte bedoelingen van zijn gehoorzaani sterven telkens aanwijzen, — de weldaden, door Hem verv^orten, gedurig vermelden en krachtig aandringen op hartelijke orahelzing van Hem, op innige geloofsvereeni- ging met Hem. — En wij, latere dienaars des Evangeli- ums, zullen , mögen wij anders handelen ? — Is cHRiSTu.<dan veranderd ? — Heeft Hij dan opgehouden de eenige weg len leven te zijn ? — Is dan nu de zaligheid in eenen an- deren? — Trouwens, zullen wij dit doen op eene wijze, eenigzins onze roeping waardig, wij, wijzelf raoeten diep gevoelen, dat Hij onze Redder is van eeuwige jam- meren; CHRISTUS zelf moet in oris eene aderzijn, vlietende tot in het eeuwige leven. Gemeentel dat het in raij onder u zieh ontegenzeggelijk openbare, dat dit mijn voorregt — mijn onuitsprekelijk groot voorregt zij ; dat dit vurig voor mij worde gesmeekt door allen, die den Heere jezus ghristus liefhebben van den H. De Apostel voegt zijner betuiging nog deze woorden toe: »wij prediken: dat wij uwe dienaars eijn om jbzüs ml." dat is, uwe dienstknechten , opdat wij u ghristus iEzus, den Heer zouden prediken. — Wij zijn uwe die- naars^ — merkt de tegenstelling! — ghristus is de Heer — wij, uwe dienaars in de cHRisTUS-prediking, — in alles, 't welk daarmede in onafscheidelijk verband Staat, en al- ZOO »geen heerschappij voerende over het erfdeel des Heeren** En dit leidt ons als van zelve tot de vraag: hoedanige dienaars zijn wij om jezus wil? — Ik antwoord: a. diep afhankelijke, b. gebrekkige, c. nogtans door ghristus verordenden. — Staan wij bij deze drie stukken eenige oogenblikken stil. a. Wij zijn van 6od diep afhankelijke dienaars. Och! dat dit gevoel mij nimmer begeve, opdat ik aanhoude in het bidden en mijn hart zieh nimmer verheffel — Men- schen, van gelljke beweging als gij zijnde, vermögen wij niets zonder God. Neemt Hij onzen adem weg, — ziet wij sterven. Zijn wenk doet ons zwijgen en spreken. Onthoudt Hij zijne hulp, — wij struikelen en vallen. -^ Daarbij , de last eener allergewigligste bediening rust op on- ze zwakke schouders. Wij moeten u ghristus jezus, den Heer, prediken , — ghristus, met woorden , die de H. Geest leert; wij moeten de wljsheid der wereld tot schände zoeken te maken; der zondaren geweten trachten aan te grijpen, wij moeten de ongeregelden vermanen, de zwakken pogen te sterken, de bedroefden te trooslen: en dit alles met ernst, — met opgewektheid , — bij aanhoudendheid, — dit alles biddende en aanhoudende in het bidden om den invloed van den H. Geest. Gewigtige taak, voorwaar! Daarbij, de vijanden, tegen welke gijlieden te strijden hebt, zij zijn ook onze vijanden. Wetende, dat dö Her- Digitized by Google 179 der Terslagen zijnde, de schapen der kudde terstrooid worden. — Ziel, zij hebben geenen anderen toeleg. dan om ons te veronlrusten — le plagen — zoo mogelijk ten diepsten val le brengen; zelfs naarmate wij door Gods genade vervvaardigd worden, nuitig te mögen zijn voor de zaak des Heeren — naar die mate verraeerderen zieh hunne list en woede. En toch, wij zullen eens reken- schap ftioeten geven van iedere ziel, ons toevertrouwd, — rekenschap van onzen tijd , kracht en invloed — wij moe- ten geheel des Heeren zijn. Achl »wie is tot deze din- gen bekwaamf** — Neen, maar *(mze bekwaamheid i$ tiit God** — uit CHRISTUS, »zonder wien wij niets kunnen doen/* — uit den H. Geest, »die een Geest i$ der wiß* heidy der kennis en der opeiiharing** b, Niet alleen zijn wij afhankelijke, maar ook in den zedelijken zin dezes Woords gebrekkige dienaars van CHRISTUS. Gel! de bewuslheid hiervan dragen wij bij onsom. Ja, naarmate de H. Geest ons ontdekt aan de gees- telijkheid en uitgebreidheid van Gods wet, naarmate Hij CDS bekend maakt met de heiligheid der natuur des Eeu- wigen , — naar die male is die bewustheid levendiger en krachtiger. — Zoo was het door alle tijden henen. c, Noglans, — men zie toe! — »wij zijn uwe dienaars om JBzus wit /' dat is, naar het gevoelen öok van be- Digitized by Google 1«0 roemde uilleggers, daarloe door christus aangesteld. Wij hebben dus eene heerlijke bediening, nict der menschen, maar Codes. De Heere christus , — en Hij en de Vader zijn iiu — heeft sommüjen gegeven tot Apostelen, sommigen tot Profeten , sommigen tot Evangelisten , sommigen tot her* ders en leeraars, en \Tel , — opdat het altyd geidende dezer woorden ieder in de oogen zou springen — zoo laat de Apostel onmiddellijk hierop volgen: r>tot de volmaking der heiligen , tot het werk der bediening , tot opbouwing des ligchaams van christus, totdat wij allen zullen komen tot de eenigheid des geloofs en de kennis des Zoons Gods , tot eenen volkomenen man , tot de mate der grootte der volheid christi." Daarbij de bestemming, den dienaarsdes Evangeliums aangewezen , is zij niet goddelijk ? Voorze- ker, zij is om onder nederig opzien tot den invloed des H. Geestes, »rfe oogen der menschen te openen en hen te 6e- keeren van de duisternis tot het licht en van de magt des Satans tot God , opdat zij vergeving der zonden antvangen en een erfdeel onder de geheiligden door het geloof in CHRISTUS.*' Eindelijk goddelijk is het bestuur, dat ons tot deze bediening leidt , — tot de plaats , waar wij haar te vervullen hebben. — Hoe? zal de Gods-regering over het kleinste gaan en niet over dit gewigtige ? Weet de Heer niet harten te buigen ? Vervult Hij niet zijne be- lofte: »/A zal u onderwijzen — en leeren den weg , dien gij te gaan hebt?', — Daarenboven, eene heerlijke be- diening viel ons ten deele. Wij dienen den getrouwsten Qn eenen oneindig goedertieren Meester — vsrij brengen de heilrijkste boodschap — wij mögen arbeiden aan de heilrijkste zaak. En Hij, die ons gadeslaat, wil ons Sterken naar gelang van onze behoeften. Bij Hera isbulp besleld. Zij het mijn voorregt op de voetbank van zijnen genadetroon veel om die hulp te bedelenl Gemeente van Oud- Alblas ! tot dit gewigtig werk zie ik mij geroepen onder u, wat zeg ik , tot verrigting van hetzel- ve sta ik reeds voor uw aangezigl. Te regt, zij t gij daar- om begeerig iets meer bepaald van onze wederzijdsche betrekking u te hooren herinneren. Ik zoek deze begeerte te voldoen. Daarom, laat mij met weinige mededeelen: 1. Wat ik onder opzien tot den Heer onder u wensch te doen ; Digitized by Google 181 2. Wal ik meen, zedig zij het gezegdl van u te mö- gen verwachten; 5. Wat ik van u bescheiden verzoeke. 1. Geloof mij — ik wensch niel niij zelven u te prediken , niaar christus den Heer. — Gij hoordel zoo even , v^at dit niet al bevat. Ik wensch dit te doen te allen tijde, allerwege, waar mij daartoe geschikte gelegenheid zal worden gegeven , op den predikstoel — op de calechiza- tißn — aan uwe huizen — bij uwe kranken en sterven- den. Ik wensch niet trouweloos te handelen met uwe zielen, wetende dat zij bij God eene oneindige waar- de hebben. — Ik wensch alles te doen, wat raijn pligt en uwe bescheidenheid van mij kunnen vorderen. — Och ! dat het mij gegeven worde , deze mijne hartelijke wenschen lelkens in vurige gebeden te veranderen. Reeds jaren mögt ik in het gewigtig werk des Evan- geHums bezig zijn in onderscheidene gemeenten. De laatste 7V2 jaren in Friesland, in eene zeer aanzienlij- ke. — Waar ik was, daar liet het de Heer mij niet aan zijne hulp ontbreken ; daar gaf Hij mij in meerdere of mindere mate zogen op mijnen arbeid — [soms rijken ze- g?n. Ik koester de hoop, dat Hij ook te dezer plaatse met mij zal zijn. Als Predikant bij de gezindte der Hervormden , ben ik de bekende en erkende leer derzelve van harte toege- daan. Haar wensch ik u te prediken — te prediken in hare Godewaardigheid — geschiktheid voor onze zondaars behoeften — in den invloed , dien hare geloovige aan- neming raoel uitoefenen op hart en w^andel. — Haar wensch ik te prediken in alle eenvoudigheid , biddende om den H. Geest, uit het hart, steeds gedachlig aan de Apostolische vermaning: y>zoo doet aan, als tiitverko' rerien Gods, heiligen en beminden, de innerlijke bewegin- gm der barmhartiglieid , goedertierenheid , ooimoedigheid , zachtmoedigheid , langmoedigheid" — Haar wensch ik u te prediken en tevens haar raannelijk te verdedigen met die bescheidenheid, die allen, maar vooral den dienaar van CHRISTUS belaamt. — Gunst van meuschen te bedelen , opgang te maken ; — ik zoek het niet. Uilerst afkeerig gevoel ik mij van al- les, wat in strijd is met hetGods gebod: r^indien het mo- gelijk is , zooveel in u is , hoiidt vrede met alle menschen.*' Mijne neiging is om in dit aangenaam oord, — in stilte le arbeidcn en u ten nulte te zijn. Nog eens! Ik zoek Digitized by Google 182 geen' opgaug ie maken , ik bedroef ongaarne iemand. Ik wensch voort te gaan te smeeken^ dat HiJ mij nederigheid leere, dat ik anderen möge uitnemender achten dan jnij zelven, Maar ook aan den anderen kant^ ik schaam mij mijne overtuiging niet. Ik zal haar vrij uitspreken te allen tljde, die overtuiging zal ik ook pogen te störten in de zielen van anderen, ik wensch mijnen Heer getrouw te blijven, getrouw aan zijne waar- heid, getrouw aan de leer der kerk, die ik diene en in de kracht Gods mij mannelijk verzettende legen allen , die haar bestrijden. % Gemeente van Oud- Alblas I Houd het mij ten goede, dat ik u mededeel, — zedig mededeel, — wat ik van u verwacht. Allereerst, dat gij mij gezet hoort, toeziende, hoe glj hoort, — dat gij mij hoort met toepassing op u zelven, bid- dende om den H. Geest; dat gij mij uwe kinderen, uwe Zonen en uwe dochteren toevertrouwt om ze te onderwijzeo , alsmede u zelven, zoo ^ij mijn bijzonder onderwijs behoefl of verlangt. Ik ben uw dienaar ora jszus wil , laat mij u dan dienen. Vragen wij te veel , wanneer wij vrageo n dienst te mögen bewijzen in de allergewigtigsle zaak — in hetgeen kan strekken tot behoudenis uwer zielen? — Vorder, dat gij mij dien eerbied bewijst, — op welken de stand der Evangeliedienaren aanspraak heeft en zon- der welken het schier onmogelijk is, iets ten nutte der gemeente te mögen uitrigten! Ik heb alle reden om te vertrouwen, dat gij mij in het- geen ik van u verwacht, niet zult beschämen. Mag ik ook Biet hopen u ten zegen te zijn? 6 Mögt met mynekomst in uw midden een nieuw tijdvak beginnen, een tijdvak van den rijksten zegen, voorbearbeid door de prediking der leeraren, die tot u spraken en onder u arbeidden, Het woord des Heeren luidt: »hierin is die spreuk waar- nichtig, een ander is het, die zaait, en ^en ander, die maait, Trouwens, wanneer ik zie op mij zelven, — ik twijfel niet of gij voedt dezelfde overtuiging in opzigt van u zelven , wij hebben in ons geeu grond om dit heil te ver- wachten. Maar, er is grond in de belofte, — in detrouw des trouwen Zaligmakers. Gemeente! zij uw oog, mijn oog op Hern gerigtl Om den invloed des H. Geestes be- delend gevraagd! Hij is groot van kracht en sterk van vermögen. — De gemeente, die ik verliet, had mij over het gelieel Digitized by Google 185 genomen, hartelijk lief. — Van zeer velen aldaar vielhet mij en de mijnen moeijelijk te scheiden. Doch uwe toe^ genegenheid , zoo eenparig raij loegezegd , uwe loege- negenheid alreede ons betoond , matigt aanvankelijk on- ze smart. Ik hoop verder uwe liefde te winnen. En hoe Ali? Immers door raij getrouw te betoonen aan mijne roeping. Ja, ook nu, gemeentel zij de last Gods onder u Yolbragt. Zorgelooze dienaars en dienaressen I hoe beklagenswaar^ dig zijt glj ; hoe diep ongelukkig voor u zelven. Gij ver^ smaadt gbristus, den weg, den eenigen weg des heils; gij stoot den arm van uwen weldoener van u af — gij kiest BELiAL boven Hera. — Och , kon ik u uw gevaar Fegt doen zien; kon ik u bewegen tot ghristüs te gaan, die geen' boeteling verstoot, die met arme zondaren vnl te doen hebben , die ze met goddelljk mededoogen aan- neemt, sehoon ze geene goede hoedanigheid noch geschikt- heid in zieh zelven hebben. Wat is u toch, dat gij zoo bandelt? Wat is u toch, gij hard slapende? Hoe zult gij bestaan voor het oog des Reglers, die te komen Staat f »Och of gij ook bekendet nog in dezen uwen dag, V gee» iot uwen vrede dienf* Verslagenen en verlegenen ! u zij ghristus jezus dea Heer^gepredikt. In Hem is tegenover uwe ledigheid volheid , tegenover uwe armoede rijkdom, tegenover uwe zonde, hoe zwaar en veelvuldig ook, eindeloosheid van genade. 6 Vlugt tot Heml Bereidwillig , allerbereidwilligst is Hlj om u te ontvangen. Hoe, gij hoopt vaak op de goeder* tierenheid der menschen en zoudt gij dan den allergoe- dertierendsten jezus wantrouwen? Roept Hlj u zelven niet tot zieh ? Strekt Hij zljne gezegende en zegenende han<^ den niet naar u uit? Bevestigde Christenenl prijst Hem, uwen Herder, prijst Hem , dankende , zingende , sprekende — bovenal door de- daad. Werde het u gegeven telkens eerbiedig onder zij» kruis te knielen. Daar wordt u gepredikt d^ diepte va» onzen val, maar ook de gadeloozegrootheiduwer redding; daar is rust, rust, die voorsmaak is des hemels, ja van: de hemelsche zaligheid, wel in trap en mate , maar geens- zins in aard onderscheiden. 3. Nog zij gezegd, — gemeentel wat ik bescheiden van u verzoeke. 1. Geef mij plaats, — plaats in uw hart. Zonder dit,, onze predildng kan onder u niet vruchtbaar zijn. Weder- Digitized by Google 184 keerig wensch ik u lief te hebben en te dienen met ge- willigheld en van ganscher harte. — Wat mij betreft, — vergeet het niet, dat ik mensch ben van gelijke beweging als gtj — in niij zelven zwak, vreesachtig. Nogtans, door de genade Gods diep afkeerig van alle, zelfs van de geringste oneenigheid — biddende legen hooggevoeligheid — niet in de zonde wandelende — CHRISTUS eenigzins kennende en wellust vindende om telkcns voor den grooten Redder mijne knieen le buigen — begee- rig om veel onder nederig uitzien naar den invloed des H. Geestes voor zijnen naam en zaak te arbeiden. Gemeente! geef ook plaats aan mijne echtgenoote ea kinderen. — Wal gij aan hen doet, reken ik als aan mij gedaani 2. Ik verzoek u verder — neem mij aan als zulkeen, die Gods Woord aan u heeft. De last luidt,luidttot niij: r*die spreke^ Inj spreke als de woorden Gods;" en tot u: *ziet toe^ dat gij dien, die spreekt, niet verwerpt," 3. Eindelijk, BroedersI bidt voor mij. Ik vraag het u ernstig en nederig. Ik gevoel dringende behoefte aan uwe voorbidding, want het v^rerk, dat ik onder u le volbrengen heb , is allergewigtigst. Bidt voor mij , dat de Heer mij zelf onderv^rijze, raad geve ; dat zijn oog op mij en de mijnen zij! Bidt voor mij, opdat hier mijne bediening rijkelijk ge- zegend zij ; opdal zondaars worden bekeerd en gered van den eeuwigen dood. Bidt voor mij. God is het al- leen, »rfte den wasdom geeft,'* En wij, hoe meer wij den invloed des H. Geestes mögen genieten, zooveel le meer zult gij opgebouwd en verlroost worden; hoe meer wij mö- gen loenemen in geestelijke genade en gaven, zooveel te beter zuUen wij in staat zijn u ghristus den gekruistele prediken. Broeders! »bidt voor mij , opdat het Woord des Heeren zijnen loop hebbe en verheerlijkt worde ook onder u," en Gij, H. Geest! bid zelf in ons met onuitsprekelijke zuch- lingen. Amen. Digitized by Google 'T VOORREGT VAN DIE IN OPREGTHEID WANDELEN. Digitized by Google Gezongen: Ps. CXIX : 1 , 2. Gez. LXU : 9. Ps. LXXXIV : 6. Digitized by Google *t VÖORREGT VAN DIE IN OPREGTHEID WANDELEN; De 119 Ps., hoe raenigmaal ook gelezen of gezongeiii is alUjd weder nieuw. *t Is de eigenschap van Gods Woord in *t geraeen , dat het den haarsligeu en belangslellenden lezer altijd boeit. Die het honderdmaal gelezen heeft^ wil bei de lOlemaal Biet Dog meerder graagle lezen. Doch laat ik hierover thans niet ui(wijden, niaar mij bepalen bij den 119 Ps., door vele godgeleerden met regt genaarad een Alfabeth der godzaligheid. Elk vs. behelst een' lof van 's Heeren Woord, of eene betuiging van *s Dichters ongeveinsde liefde er voor, of een gebed om ge- nade ten einde er zieh naar te kunnen schikken. In de aangeheven zangverzen prijst hij, »welgeluJizalig de opregten van wände! , die in de wet des Heeren gaan , die zljne geluigenissen onderhouden, Hern van ganscher harte zoeken;" Een zijddingsch verwijt aan die de ge- lukzaligheid en wäre vergenoägdheid builen God zoeken en buiten den weg zijner inslellingen. Neen, zij vinden niet, en zuUen niet vinden, wat zij zoeken, maar — die in de wet des Heeren gaan, die zuUen vinden. Hij noemt heu met een' bijzonderen liaam: »opregten van wandel." Bij dien naara wensch ik u en mij zelven in dit nur te bepalen , en u de voorregten te doen kennen , aan dezeii titel verbotiden. Möge menigeen bekoord worden en den weg der zonde verlaten, om te gaan in de wet des Heeren; Möge de opregte in ons midden zieh krachtig gedron- gen gevoelen, om langer zoo meer zijn wandel te versie- ren, en voorts wel getroost in den Heer zljne dagen lö slljten. 9 Jaar, No, 11. 15 Digitized by Google 188 »Hu ZAL HET GOEDE NIET ONTHOUDEN DEM6ENEN, DIE IN OPREGTHEID WANDELEN." Ps. LXXXIV l2b. Daar is een naluurlijk en daar is een geestelijk heim- wee. Gelijk het eerste een onwederstaanbaar verlangea is naar aardsche betrekkingen eo woonplaats, alzoo is het laatste een smachtend verlangen naar God, naar den Heere jezus, naar zljne gunst, naar zijn huis^ naar zljne dienst. 6ij behoeft niet meer te doen dan onzen tekstps. aan- dachtig le lezen, om u een juist denkbeeld te vormen van het geestelijk heimwee. De dichter kent dat wee. Hlj bevindt zieh in den vreemde^ kan niet opgaan gelijk hij plagt, en hlj roept: »hoe liefelijk zijn uwe wonin- gen, 6 Heer der heirscharen !'* Meer bepaald drukt hij zljn' gemoedsloestand uit in de woorden: »mijne ziel is begeerig en bezwjjkt ook van verlangen naar de voorho- ven des Heeren; raijn hart en mijn vleesch roepen uit tot den levendigen God/* Hlj gaat voort, en voor zljne verbeelding plaatsen zieh musch en zwaluw, die aan het tempelgebouw hun nest vinden en hij benijdt ze of *t wäre. Daarna roept hij uit: »v^elgelukzalig zijn ze, die in uw huis wonen, zij prljzen U gestadig. " — Hierna stellen zieh voor zijn' geest de optogten naar het heiligdom, de duizendtallen Israels, die zingend en jui- chend van alle oorden des lands toestrooraen, die bij de brandende zonnehitte in het bekende dal der raoerbezie- booraen God stellen tot bunne fontein, en verkwikking vinden in een* milden .regen, door God gezonden. De dichter ziet die menigte gaan van kracht tot kracht, hlj ziet ze eindelijk voor God in Sion verschijnen, en zijn verlangen wordt nog sterker naar de tegenwoordigheid des Heeren; »hoor mljn gebed, neem het ter ooren, 6! God Jakobs," roept hlj. En opdat zijn gebed zekere verhooring vinde, voegt hij er bij: »6 God, ons Schild ! zie en aanschouw het aangezigt uw^s Gezalfden." — Nog- maals drukt hij zijn sterk verlangen uit in het lle vs. terwijl het 12« zljn nu zeer versterkt verlrouwen uitspreekt ; en — hoe zalig hem dit vertrouwen is, is de uitboe- zeming zijns harten aan *t slot van zljn* heerlijken Psalm. Als de H. zanger zijn vertrouwen uitdrukt in het woord van onzen tekst, dan is het ons, alsof hlj gezegd had: Digitized by Google 189 »hei möge mij gaau zoo hei wü, H zij ik nog lang in den vreemde moet omzwerven, of dat het in Gods raad an^ ders over mij beslolen is, de Heer zal maken dat het goed is, want wat wankele en waggele, dit staal vast: Hij zal het goede niei onthouden dengenen, die in opregU heid wandelen.'^ Het is aan 't Woord Gods zeer eigen, het leven bij eene wandeling te vergelijken. De boeken zoo van het N. als 0. V. zijn van deze vergelijkingen vol. Wij wor- den vermaand, »waardig te wandelen der roeping, met welke wij geroepen zijn;" »tewanrf^/e» waardig hetEvan- gelie van christüs." In den l?19e Ps. worden, terslond in den aanhef, gelukzalig genoemd »de opregten van Wandel, die in de wet des Heeren gaan," en hier in den tekst, zal God »het goede niet onthouden dengenen, die in opregtheid wandelen/' De vergelijking is zeer eigenaardig. Alle menschen zijn wandelaars, maar de wäre Christen, gelijk de dichter, bewandelt een' anderen weg. De Heiland spreekt van eene enge paart en een* naauwen weg , leidende ten leven , in tegenstelling van een' breeden wegen wij de poort, die ten verderve voert. De dichter, die zieh rangschikken mögt onder de wandelaars op den engen weg , oraschrijft hen als »die in opregtheid wandelen." Op andere plaatsen der Schrift heeten ze »die door het geloof wandelen." En omdat ze wandelen door 't geloof, wandelen ze in opregt- heid , dat is: ze doen zieh in hun leven als y* opregten'' kennen. En wat is het nu, in Bijbelstijl, zieh als een opregte doen kennen ? Het is zieh doen kennen als wier toeleg is te leven in geheele overeenstemming met Gods wil. Gel. ! merkt op : daar is op deze wereld , zoolang wij uitwonen van den Heere, niet eene volmaaktheid naar de wet in al bare deelen onberispelijk betraeht, maar — eene volmaaktheid naar het Evangelie, in op- zigt op al de begeerten en bewegingen van den nieuwen mensch , — eene volmaaktheid van toeleg en meening. Die deze bezit, wordt gezegd ^ in opregt heid iewBindelen," schoon bem te allen dage nog veel gebrek a^nkleeft« doch dat hem tot leed en smart verstrekt. Van die nu aldus wandelen in opregtheid , vertreuwt de dichter, »da^ God hun het goede niet onthouden zal," On- der het goede hier genoemd , is alles begrepen , wat zij tot hun wezenlijk heil voor dit en het volgend leven be- hoeven. Dat zal hun niet onthouden worden. Niet Off/hou- den is eem dubbele ontkenning, die in de taal der Hei^ Digitized by Google 190 ligen eene Sterke bevestiging inhoudt; 't zal hun derhal-> ve zekerlijk toegevoegd worden. En wie zal het hun toevoegen ? Die zijn volk eene zon en een schild is , de Heere. Ze mögen derhalve aan duizend gevaren zijn bloot- gßsteld, Hij zalzorgen , HiJ zal hun 't goede niet onthouden. Die in opregtheid wandelen onder ons , willen hier on- getwijfeld meer van weten. 't Is dan ook maar geen klein voorregt, dat hun toegekend wordt: »jfft; zal het goede niet onthouden dengenen , die in opregtheid wandelen,'* Welaan Gell laat ons biddend peinzen. Wie zijn ze , die in opregtheid wandelen ? en hoedanig is hun voorregt? Zittdaar twee punten van aandacht, wier breeder ontvouwing ons gezegend zijl Wie zijn ze , die in q)regtheid wandelen ? Die in opregtheid wandelen zijn geene natuurlijke menschen meer. Daar is wel onder natuurlijke menseben eene soort van opregtheid in bestaan en wandel, diehen beminnelijk maakt^ als b. v. in dien jongeling^ die op- regt meende alles onderhouden te hebben , en vroeg : »wat onlbreekt mij nog?" Maar het wandelen in opregt- heid, hier bedoeld, veronderstelt niets minder dan een nieuw hart , dat de geboden Gods heeft lief gekregen. Die in opregtheid wandelen zijn dus opregt geloovige en bekeerde menschen, wier lust de godzaligheid is. Zij worden gezegd in opregtheid te wandelen, omdat hun hartelijke toeleg is te leven in geheele overeenstem- ming met Gods wil, Wij willen zien , waar het al uit blljkt , dat dit hun hartelijke toeleg is, Het blljkt uit vele en velerlei zaken. Allen kan ik onraoge- lijk noemen ;maar ik zal trachten de voornaamste tekiezen. Vooreerst blijkt, dunkt mij, hun hartelijke toeleg om te leven in geheele overeenstemming met Gods wil, uit hun zucht , ora dien wil in allen deele te weten. Zij ken- nen van dien wil , die de tien geboden naauwkeurig van buiten welen. Zij kennen van dien wil , die verstaan , d^t aan de liefde Gods met geheel het hart, en aan de liefde des na asten als ons zelven, de wet en de profeten hangen. Ja zij kennen er van , die verstaan , dat de wet geestelijk is , zoodat zij niet alleen een goede daad wil , maar ook een goed hart. Maar zij kennen er meer van, die Digitized by Google 191 beseffen eo gevoelen , »dat faet oBiiiogelijk isGod le beha- gen zonder geloof." — Die er nu altijd raeer van willen weten^ met overtuiging^ dat in alle volmaaktheid eenein- de te zien, maar Gods gebod zeer wijdis, — die doen van een toeleg blljken, om in geheele overeenstemming te leven met Gods wiL Ten andere blijkt deze toeleg uit hun verlangen naar toenemende onldekking. Menigmaal schrikken zij voor zieh zelven bij het immer ontdekken van nieuwe bron- nen van bederf, en zij zoaden haast den man gelLjk worden, die zijn aangeboren aangezigt in een' Spiegel be- merkt en weggaat en terstond vergeet hoedanig hlj was. Haar zij hebben, door genade, de noodzakelljkheid inge* zien eener grondige kennis van hun hart, neiging en daden. Zij weten Dok, dat er een Gethseman^ is en een Golgotha, 2oowel als een Sinai, waar zij telkens met huane nieuwe ontdekkingen heen vlugten tot ver- zoening, en ziet, zij willen niet blind blljven voor de diepte hunner eHende: zij willen zieh de gelegenheid nietbenonaen zien, zieh telkens te vernederen voor den driemaal Heilige, en — zij doen van toeleg blijken om in overeenstemming te leven met Gods wil. Ten derde blijkt deze toeleg uit de wijze , waarop zij schuld belijden. 't Is hun niet genoeg, zoo maar terloops te zeggen ?- »wlj zijn zondaars ," maar 't is behoefte voor hun hart , bij hunne bijzondere struikelingen stil te staan , zc inct naam en ioenaam op te noemen , niets te verschoo- uen of te vergoelijken, maar veel meer ook de verzwa- rende omstandigheden bloot te leggen voor den Heere, als b. V. dat ze gezondigd hebben in weerwil van de waarschuwingen van hun geweten, dat ze zieh schuldig gemaakt hebben aan herhaling van misdaad, dat ze de herhaalde misdaad herhaald hebben op nieuw. 't Is hun be- hoefte, al wat zij weten, te belijden. Ze willen geen gehei- men voor hunnen God hebben , en — zij doen van toeleg blijken om in wäre overeenstemming te leven met Gods wil. 