title: Jaarboeken van het Koningrijk der Nederlanden : (1814-1822)
creator: Stuart, Martinus
text: De monfterachtige knevelaryen , aan welke Griekeniand blootgefteld geweest is , kondigden vrij luide aan , dat wij aan geene wettige en befchermende raagt gehoor- zaamden , en dat de legitimiteit zelve zieh zou bezoede- len , wanneer zij bare zaak verwarren kon met de han- deiwijze van die onverbiddelijke barbaren , die onze po- litieke yerguizing niet heeft kunnen verraurwen en die door eene febaduw van burgeljjke vrijheid in woede ge* bragt worden. Geene eeden , geene overeenkomften verbinden ons aan eene öns door geweld opgelegde overheerfching, welke* tan eene verderfelijke pest gelijk , de locht van ons va- derland befmet heeft. Onafhankelijk van het vooroitzigt Ap de gelukkigfte gevolgen , was het oogetiblik geko- men , niet om eenen nationalen en geeerbiedigden troon ömverre te werpen , niet om eenen , in wcerwil van deueifs onvolkomendheden , dragelijken toeftand aan den B 3 Digitized by Google ft» JAAR.BOEK- van 183». fchfjo vaa eene Inge beeide volmaaktheid op .ta oflTeren. neen , maar ora de ijzeren roede van onze vervolgers te yerbreken , geweld met geweld te keeren en een on- wraakbaar regt in plaats van eene onnistbarende , onwet- tige en vervolgzuchcige overheerfching te Hellen. Eene verfueijelyke adminiftratie , de waardige dochter van bet roofzuchtig beftunr van Ma'wmet III, dat vour- beeld van plundering en roofzucht , welks geilrengheid, dagelijk«, naar wil'ekeur der regering, toenam, ontrukce het verguisde volk tot den Iaaclten droppel van deszelfs bloed. Te vergeefs vermenigvuldigden zieh de klagten der ongelukkigen ; dezelve weergalmden zonder ooit de plaats te kunnen bereiken , waar die magt, welke ons met voeten trad , hären zetsl hield. Reeds boden wan- hoop en verlatenheid van alles , aan eenlge provincien , de afvalligheid van derzelver godsdienst als het eenig middel van rust aan , eu het Evangelie werd bedreiga met het verlies van de onverjaarbare regten , die hetzel« ye op de godvruchtige erkentenis des Griekfclien volki had vetworven. Zou Europa dezen raonderlijkeii mein« eed zonder cfgrijzen aanfchouwd hebben? Zou betzelve, fier op deszelfs volkomen Christelijke vereeniging, dezetj nieuwen triomf van den Koran op de Heilige Schrift, van de barbaarschheid op de befchaving, hebben aan» fchouwd? Wij moesten derhalve naar de wapenen grijpen , ota ten minfte met eer te bezwijken. Men bedriege zieh oiet in de oplosfiug van dit groot vraagftuk, Zoow.el it» het vak der (laatkunde , als in iedere andere zaak , volgt de ftraf op de dwaling , en deze regelt zieh fleeds naar den maatftaf van miskende belangen en omttandigheden. In het geval voorhanden hangt alles van de kracht der omlbmdigheden af. De eerfle ilap gedaan zijnde, zoo moest men , hoe onverhoeds , hoe geweldig die 00k ge- fchied was , op ftraffe van vernietiging, in dezelven vol^ harden. De revolutie , volkslievend in hare oorzaken , moest zuiks nog meer worden door de gebeurtenisfen , welke haar gevolgd zijn. Het vreesfelijk noodloc van alles, wat de Griekfche natie aan uitftekende mannen en doorluchtige geflachten telde , de vernietiging van ker n ken en fcholen, de bujtenfporigheden van eene woesta wraak , alles wees den afgrond aan , waarin de natie moest verzwolgen worden , indien zij de lafh^rtigheid had gehad van zieh te onderwerpen. Welke waarborgen voor hare veiligbeid kon de natid verwachten van barbaren , die alle#-» wat Gricksch is» Digitized Dy Googli JAARBOEK' va» iSaa, a$ verachten en fchenden? Door de gevaren van hären toe- ftand gewekc, zag zij zieh, doqr de geweldige uitber T Hing der eerfte bewegingen , ia de noodzakelijkheid ge- hragt van te vergaaa of van hare verlosfing te bewer- ten. Zwak en van alles verftoken , zou zij indedaad zonder herrtel ten ondergang gebragt wezen , zoo de Goddelqke Voorzienigheid zelve het wonder van hare be- haalde voordeelen niet had getvrocht en het opmerkzaan» Europa niec op nieuw had aangekondigd , dat zij de on- derdrukteo te hulp komt en in de zwakke hare raagt be- epont. Hoe, zou men dan , flechcs körte jaren na de verlosfiog van Europa , welke de magtigen en opper- hoofden der natien als een' wenk van de goddelijke ge- nade hebben befchouwd , de ftaatkunde moeten h erinne- ren, dat de Almagt over het gedrag van Kpningen en volken waakt en dat dezelve den heilßand der coekoaj- ftige geflachten uk her bloed doet ontfpruiten , hetweik de tegenwoordige met eene grootmgedige zelfsupofFe- ijng Aorten. Onze volken hebben , federt dertien maanden , vrfl meer gedaan , dan zij durfden hopen. Van het overige der aarde vertaten , het aandenken van een roemrijk ver- laden achter zieh hebbende , door deszelfs rampen aan- gedreven , zal Griekenland fteeds de moeijelijke loop- baan, welke het zieh geopend heeft, voigen, en aan de volken , zoo wel als aan de befchikkers van deszelfs noodlot, die ongetwijfeld niet ongevoelig daarvoor zijn, het fchouwfpel opleveren van een volk , dat voor zijn vaderbnd ftrijdr, en dat befloten heeft, in dezen kamp- ßrijd te zegepralea of om te komen. Zie daar het doel en de beftemming, die hetzeive van de Voorzienigheid heeft bekomen. Volhtrding is deszelfs pligt; alleen ln zijne bevTijdjng fielt het zijne eenige , zijnc laatfte boop, Indien het echter aan onze natie was voorbefchikt otn onder het geweld van het aantal der ontzaggelijk hnlp- iniddelen van hären doodvjjand te vallen, dan zullen de Türken ten minfle hären val met hun bloed bekoopen ; de natie zal , op de wijze, waarop zij begonnen heeft te handelen, baren ondergang vindende, het nageflaebt dwingen, te bekennen , dat zij een beter lot verdiend had. De natie. In de perfonen harer vertegenwoordigerl vereenigd , na zieh zelve een provinfioneel gouverne- C ent, dat alle de gedeelcen en alle de belangen van Grie» mland omvat , te hebben gegeven , heeft gemeend, een« pligt te vervullen en de zaak der volken, aan wel- B 4 ‘ / Digitized by Google 4 Stuti-flor- men in 5j»nje, 14 JA A RBOEK van i8aa. ker hoofd hare vertegenwoordigers geplantst *ffn , te dienen, met openhartiglijk hären toeftand en befluicen, die zij heeft genomen , aan de Mogendheden van Euro- pa blooc te leggen. De goede uitflag , welken zij , fint» zij zieh heeft geconftitneerd , heeft bekomen , verfter- ken haar in den hoop van de vrede in de nationale onaf- hankelijkheid te znilen vinden, en van de weldaden der Europeefche befchaving te zullen genieten. Zij protes. teert bjj voorraad tegen alle fchennis van de onverjaar- bare regten , welke zij door ontzaggelijke opofferingen heeft verworven. Menfchelijkheid en godsdienst , da overwegingen der ilaatkunde en der betrekkingen, welke de natie moet aanknoopen, zullen, in deze omftandigheid , aan de Christen, mogendheden , in de wijsheid harer be- raadflagingen , de daden aanwijzen , die met de belangen harer volken en derzelver eigen roem , welke zij zieh voomemen aan de gefchiedenis en aan het nageflacht nt te laten, overeenkomen (i). Spanje, federt de gebeurtenisfen van het Italiaansch '.fchier-eiland, door ilaatsftonnen en partijfchappen heen en weder geflingerd, zag zieh van buiten mede door geftadig op elkander pakkende onweÄrswolken be- dreigd. Inzonderheid werd dit gevaar vermeerderd na het mislukken van den aanflag der Komnklijke ljjfwacht op den 7den Jijlij , flrekkende, om zieh Van den perfoon des Konings meester te maken , en aldus eene tegenomwenteling te bewerken , waarbij llroomen burgerbloeds in de (traten van Madrid ge- plengd werden. De gezanten der hoyen van Oos« tenrijk, Rusland, Frankrijk en Pruisfen deden, bt| deze gelegeriheid , aan den Spaanfchen Minister van buitenlandfche zaken eene nota toekomen van deft volgenden inhoud : ■ ■„ Na de beklagelijke gebeurtenisfen , welke in deze hoofd (lad hebben plaats gehad , wenden zieh de onder. geteekenden, die ten prooi zijn aan de hevigile onge- rustheid, zoo over den ijsfelijken tegenwoordigen toe- lland van Z. Katb. Maj. en deszelfs koninkliike familie, als over de gevaren , welke over derzelver doorluchtige hoofden fchijnen te zwevea, zieh op nieuw tot Z Exc. den heer Martinez de la Rofa, minister van boitenland- fche zaken, om hem, met al de piegtigheid, welke zul» (i) Staatscour. N°. 167. • • Digitized by Google / A A R B O E K v AH. iBAt. &5 ke citftekcnde belangen vorderen , de mondcltoge ver* klaringen te herhalen , welke zij de eer gehad hebben , hem , gisteren , gezamenlijk ce doen. Het lot van Spanje en van geheel Europa hangt thans van de veiligheid en onfchendbaarheid van den perfoon Zijner Kathol. Maj. en ■van dien van deszelfs doorluchtige famielie af; dit kost- baar onderpand berust in handen van ’s Konings gouver- nement, en het is den ondergeteekenden aangenaam, de uitdrukking te herhalen van hun gevoelen , dat dit on- derpand aan geene meer geachte en meer vertrouwens- waardige ministers kon worden toebecrouwd. „ De ondergeteekenden , boezeer volkomen te vreden met de explicatie vol edelaardighcid , braafheid en ver- knochtheid aan den perfoon des Konings , welke zij gis- teren nit den mond van Z. Exc. den minitler van bui- tenlandfche zaken hebben bekomen , zouden niettemin den heiligften hunner pligten te kort doen , zoo zij niet, in dit oogenblik, in naam hunner refpective Souvereinen , en op de plegtigfte wijze , de verkiaring herhaalden , dat de betrekkingen van Spanje met geheel Europa on- herroepelijk zullen afhangen van het gedrag, dat jegens Z. Kath. M. zal worden gehouden , en dat de geringfte, der Koninklijke Majefteit aangedane hoon, Spanje in eenen afgrond van rampen zou ftorten.” . >■ ■. Terwijl de Ambasfadeur van Engeland en de ^ Ne<teT. ^aakgelastigde der Vereenigde Staten de onderteeke- Undfche c«- njng dezer nota weigerden , en ieder hunner eene ** m te atzonderlijke nota aan den Minister deden toekomen. >y0Dne ’ bchoort het niet onopgemerkt, dat de gevolmag- tigde Minister der Neiderlanden , daags na het ge- beurde, ' Madrid had verlaten, zijnde deszelfs aan- komst aan het Lazaret van Bayonne , kort na de tij- ding wegcns het voorgevallcne , alhier bekend ge- worden. De onverwachte tijding wegens den dood van den Dood vao Engelfchen Staats-Minister Markies van Londonderj (Lord Casthrcagh) , welke, na gedurende eene on- T e "y. geßcldheid, in een’ hevigen aanval van zwaarmocdig- beid , de linker hals- flagader met een pennemes ge- opend te hebben, op den taden Augustus , op des- zelfs landgoed Nordcray, aan de gcvolgen was over- leden , bragt niet alleen in Engeland rnaar ook al- B 5 Digitized by Google a« JAARB-QER van t9aa> hier en overal elders eene groo» ontzetdng ee weeg. — Te Brusfel vveru deze tijding, op den i4dea, door eenen Engelfchen kabinets-koerier aangebragtj, welke zieh dadelijk naar de Marldes van Welling- ton , aluaar vertoevende, begaf , waarop Z. H*. sonder verwijl de reis naar London aanvaardde. — De Markies van Londondery werd in de maand September door den heer Canning in het Ministerie opgevolgd. Bcnocming Het was tegen het einde van Augustus, dat het ftaeuxs™ 1 ***" algemeen kennis kreeg van onderfcheidene verande- ringen in het perfoneel der buitenlandfche gezaqt- fchappen , hebbende Z. M. benoemd : tot buitenge- woun Gezant en gevolmagtigd Minister aan het hof van Beijeren, den Bar- n W. Möller us, laatftelijk in «melde hoedanigheid aan het huf van Portugal gere'fideerd hebbende 5 — tot Zaaltgelastigde bij het hof van Madrid , den Burggraaf dt Qucbcck, tot dus verre Zaakgelastigde bij de Vereenigde Staten van Noord-Amerika; — tot Zaakgelastigde, bij het hof van Lisfabon , den Baron, W, Fagcl , Gezantr fchap-Sekretaris in Engeland j — tot Zaakgelastig- ! de bij het hof van Baden , den heer A. IV. Z. M. Held oder, ad interim bij het hof van Madrid fungerende ; — tot Gezantfchap-Sekretaris te Lon- don , Jhr. J. Boreel , gewezen buitengewoon Ge- zant en gevolmagtigd Minister bjj den Koning der beide Sicilien. Voorts benoemde Z. M. tot Zaakgelastigde bij de vereenigde Staten van Noord- Amerika, den Baron J. D. B. A. van Heeckeren van Enghinzen , Sekretaris van legatie bij het hof van Pruisfen.. De Baron De Baron W. Fagel echter had het geluk niet IV. reget ^ plaats zijner beltemming te bereiken , zijnde hij , «verleiten« gedl , rende deszelfs reize derwaarts , op den i7den November , en flechts nog drie mijlen van den Taag verwijderd, overleden. — Deszelfs lijk weru te Lisfabon met zoo vele plegtigheid , als de kortheid van den tijd toeliet , ter aarde beiteld. De trein , waarbij zieh insgelijks het Corps diplomatique en de Konfuls bevonden, wexd gevolgd door de officie- Digitized by Google frAt A RtB OBK fA»s tSfts, &7 rm ?*n bec Nederlandsch fregat Diana , ttrwdjl ym minuut tot roinuut falvo’s uit bet gefclmt ge- lost werden. Alle, die den overledenen gekend had- .<len* hetzij te ’s Grayenhage , hetzij op deszelfs vrocgcre ftandplaats te London, betreurden op eene ongcveinsde wijze deszelfs verlies. Nadat in de maand Octobpr de aanzienlijke leger- magt, welke Frankrijk op de grenzen van Spanje, onder den auun. van een gezondheids-cordon, had onderhouden, volgens befl-iit des Konings, in een Obfcrvatie-leger was veranderd , had tevens , in de- zelfde maand, de opening eener federt lang bemmde bijeenkomst der groote Mogendheclen, wegens den toeftand van zaken in Europa, plaats. Dit congrcs werd gehouden te Verona en duurde tot de helft der maand December , hebbende zieh in Spanje in- ntkldels als regen o m wen t e 1 i n gs- bc flu u r een regentfehap «evestigd , met den Hertog van Infantado aan Iiet fioofd, hetwelk deszelfs zetel eerst te Urgel en mderhand te Puvcerda hield. Door de Mintaire Kommisfie van de Duitfche Bcndsvergadering werd in dir jaar de fterktc van het bondgenootlchappelijk leger bepaaldelijk vastge- fteld , zullende het geheele bedrag in tijd van vrede zijn 301,637 man en 61a ftukken gefchut. — Het Ode legerkorps , waarvan de eerfte afdeeling doof het Koningrijk Sakfcn , Sakfen-Gotha , Sakfcn-Co- bürg , Sakfen-Meiningen , Sakfen-Hildbufgbaufen en twee Vorsteliike buizen van Reusf; de tweedc door het Reurvorftendorn Hesfen, Luxemburg, Nasfau t Sakfcn- Weimar, de Hertogdommen Anhalt en de twee Vortlendommen Schwarzenberg gelevcrd moest worden , bedroeg 31,036 man en 64 ftukken ge- fchut (1). Wegens het pro Deo bedienen van wec'erzijdfdie behoeftige onderdanen voor de Pruififche en Neder- landfche regtbanken werd door den Minister .van buitenlandfche zaken met den Zaakgelastigden van Z. M. den Koning van Pruisfen getcekcnd en * 4 ' ** \ ' '(•») Staatscour. N°. 936. Opening van het Con.'.rcs te Verum etu. StcrVte v»n bet Duitfche bomlslcger. Overeee- kmnst met Pruisfen. (SraatsM. N*. 41.) Digitized by Google S8 f A A R'B 0 E K f a Mi 484al ultgewisfeld eene verklaring en weder-verktäririg , gedagteekend van den aiften Augustus en, overeen- komltig een Koninklijk befluit van den 21 den daar- aanvolgende , door middel van het Staatsblad ter al- gemeene kennisfe gebragt, zijnde de inhoud als volgt : Het Nederlandsch gonvernement , van wege dat van Pruisfen , het voorftel ontvangen hebbende , om de be^ hoeftige Pruisfifche onderdanen , even als de Nederland- fcbe onderdanen, toe te laten tot het gratis voeren van geregtszaken voor de Nederlandfche regt banken; en Z. M« de Koning der Nederlanden , zieh bereid getoond heb- bende, om daarin toe te Hemmen, onder voorwaarde van eene onvolkomen wederkeerige behandeling ten aan- zien van de behoeftige Nederlandfche onderdanen voor de Pruisfifche regtbanken ; met dien verftande nogtans , dat de zoodanige vreemdelingen , welke zonden mögen verzoeken , om pro Deo in regten te worden bediend; aan dezelfde formaliteiten als de inboorlingen of ingeze- tenen zullen onderworpen zijn , en onder de uitdrukke- lijke bepaling , dat , door de te lluiten overeenkomst , in geenen deele eenig nadecl of hinder zoude worden toe- gebragt aan het regt , dat de wet in de beide Rijken aan de ingezetenen toekent , om , in zekere gevallen , van da vreemdelingen eenen borgtogt te kunnen vorderen. Zoo is het, dat de heer ridder de SaMati , zaakgelas- tigde van Z. M. den Koning van Pruisfen , ingevolge de voorfchriften, waarmede hij voorzien is , verklaart, dat zijn gonvernement de voorfchreven wgzigingen aanneemt, en toeftaat , dezelve als een werkelijk deel vaa het ge- daan voorftel te befchouwen.' En dat de Minister van Bnitenlandfche Zaken van Z. M. den Koning der Nederlanden, als daartoe insgelijks ge- roagtigd , verklaart , dat zftn gouvemenent de gezegde verklaring aanneemt , en dat , door de uitwisfelmg vax de vorenftaande verklaring en contn-verklaring , alsmede door de bekendmaking van dezelve in de beide Rijken , de voorgenomen fchikking gehouden wordt bare volle bekrachtiging te hebben verkregen (i}. Te Brusfel werd, op den öpften Junij dezes jaars, iluwell k een ‘ buwelijk gefloten tusfclien den oudftcn minder- vanden i-Vins jarigen zoon van den Prins , van Canino , Luden vso Canino. ßuonaparte , en de oudfte dochter van Jofeph ßuo- (1) Staatsbl. N°. 41. Digitized by Google JAARäOEKIvan i8sä. *9 naparte , Graaf van Survilliers , bcnevens dcszelfs echtgenoot Marie Julie Clary , Gravin van Survil- liers , ter gemelde ftede deszelfs woonplaats heb- bende. rjz,a\. ■>' : In de eerfte bijeenkomst der Staten-Generaal , ge- ver**dering durende dit jaar gehouden , op den 4den Januarij /*“*'*“" werd door den heer van Alphcn verflag uitgebragt c " Lr * Hamens de leden derer Karner , 1 benevcns die der vcrila« der Eerfte Karner , eene Kommisfie uitgemaakt hcbbende , om Z. M. geluk te wenfchen mei de bebaakle over bang, winning van Palembang ; ivordende de Kommisfie V.oor de wijzc , op welke dezelve zieh van deze taak had gekweten door den Voorzjtter bedankt , cn het verflag voor kennisgeviqg aangenonien. ^Voorts werd ter tafel gebragt het cemraal verflag WciB opUtt nopens de nieuwe redactie van het ontwerp van berchikkfnk Wet omtrent de uitoefening van de Jagt in deh lan- jj en “ n K“ n * de van Overmaze , op den i8den December jongsN yin de jtft. leden ingekomen (i). — De beraadflagingen hadden,(staat»bi. op den uden daaraanvolgende plaats, wordende het 140 * 6 ‘^ ontwerp, nadat de heeren Nicolai , Reyphins , de Serret , Stasfart , Marechal , Trentefeaux , Fa- "bry Lortgrde en Dotrenge , alsmede de Ministers van Binnenlandlche zaken, het woord over hetzelve haddcn gevoerd, met een meerderheid van 60 ftem- nien tegen 2 aangeriomen. — De bekraclitiging der Eerfte Karner kwam in <u> den aalten Februarij , zijhde de. Wet pnder dagteekening van den 2iften ’ , Februarij uitgevaardigd en Van dezen inhoud: • > * AIzoo Wij in overweging h ebben genomen, dat, zoo lange bfj geene algemeene wet , gelijkvonnige bepalih- gen op het ftuk der jagt voor het ganfche Koniugrijk «Wien kijn gemaakt, het doelmatig is, de verordeningen , welke , door den gouverneur-generaal van den Neder- en .*! 1 '1 .siHi .r. j i.r :* : > (O Jaarb. i8ai. St. II. bi. »31. Het verflag wordt ge- vonden in de Staactcour. N # . 11. * r 'Ogk So JA A ft B OC R '«M ;1 IMa* Verpadering Mldden-Rijn , op cat fluk zlja daargefteld, ce doeo der Statcn- vcrvailenj Cencraal. n Zoo is het, dat Wij , den Rrad van State gehoord, en mec gemeeu overleg van de' Stateh-Generaal , h ebben goedgevonclen en verüaan , gelijk Wij g »edvuiden enver. itarn bij deze, dat r.an diegenea « welke onmiddelijk vdör de dagteekening van het bertuit van den gouverneur- gene.aal van den Neder- en Midden-Rijn , van den ,1 ißden Argustus 1814, het regt van de jagt hndden , dat ’ regt zal worden terug gegeven, tot dat op het link der jagt, bij eene algcmeene wet , gelijkvorm.ge .bepalingen voor het ganfehe Koningrijk zullen zijn gemaakt, mits zij zieh ged ragen .naar da wetten , rcglemeuten en be. •ol fluiten, opzigteHjk de jagt, welke in werking zijn in dat • gedcelte van het Pvijk , waarop de wet van den nden Juli} 1814 (1), niet van toepasfing is. wieuwe In dezelfde zitting wert! gelezen eene boodfehap des Konings ten gcleicfe van eene nieuwe redactiö nurgcriijk van Titel VI van het oritwerp van Burgerlijk Wet- tiWetboek. bock , handelende ' van de werkelnde gemeenfehap van goederen en dcrzclver gcvolgcn , ter vervan- ging van dien , welke bij Koninklijkc misfivfe van den aalten November 1820 aan de Vcrgadering was t«>e- C : .■ gezonden ; wordendc deze ilieuvve redlctifc ech- ter , op den i 5 den Maart, nogmaals door cenc Da- uere reöactie vervangen. — Iletkeifdfi had plaats otntrent eene nieüwe redäetie väq Titel VI( , hantlet lende over de fcheiding der goederen (a) , ingekoi fiicn op den uden Januarij en dp den i5u£n Maart« tevens met den VIden Titel , door eene nadere re- dactie vervangen. uuiotinp De centrale afdeeling bragt in gemelde zitting vaö den 11 den Januarij het algemecn VerlTag uit nopens het plaats gehad hebbehd onderzoekvan de vnordragt der \det , betreffende de zcyeijde u'itloting der uit- gelielde fchulcl (3). — De beraadflagißgeri deswege (1) Jaarb. 1814. bl. 405— 415. Deze nadere redactie worclt gevonden in de Staatscour. N°. 14. , - (2) Staatscour. 182a. N°. 16. '''^3) JaarN 1821. -St» h bl. 23p eil StdaCicoui-, |&2. N*. 17. J A A kB O E*K van 1842. 3* hadc’en op den.iSden plaats. De Baron de Serret bragt een kort advies uity waarin hij de beweegre- denen ontwikkclde, welke hem tegen het ontwerp van Wet zouden doen Hemmen. De Minister van Financien hicrop geantwoord hebbende , ontßoad er Bog eene körte discusfie , waarbij de beeren Trcnte* feaux , Le Cacq en Kemper het wnord voerden en de Minister nogmoals kortelijk antwoordde. Het ontwerp wert! hierop met eene meerderhdd van 60 ftemmen tegen a aangenomen en ter bekrachtiging naar de Eerße Karner verzonden. — Deze kwam in op den aalten Februarij , blijvende in de Wet , weL- ke van den ailten derzelfüe maand dagteekent het montant , waarover de gemetde uitlooting zoude plaats hebben* op den iften Maart, hepaahi op eene fomme van rijf milüocnen guldens , terwijl, als gewoonl ijfc, nog vo<tr dien tijd eene fom van tien millioenen guldens uitgeftelde fchuld , met de daarbij behoorende kansbiljettea, zoude worden vei> nietigd (i). , : Tnsgelijks werd op den nden januarij gelezen eene boodfchap des Koaings-, ten geleide van een ontwerp van Wet, houdende verordeningen omtrent de heffing der belasting op de fuikcr , bepaalu bq de Wet van den isden Jultj 1821 , zijnde dit ont> werp vergezeld van eene memorie van toelichting omtrent deszclfs bepalingen. — Na tot onderfcheä- dene bedenkingen in de afdeelingen aanlciding gege- ven te hebben , werd het ontwerp op den 1 sden Maart door eene nadere redactie vervangen , waar- omtrent de centrale afdeeling het rapport op den -I3den Junij uitbragt. Te gelijker tjjd bragt dezelve rapport uit wcgens het ontwerp tot regeling van de heffing der belasting op de wijnen, omtrent welke eene Concept-wet was ingekomen , op den 3often Januarij , alsmede eene nieuwe redactie op den aalten Maart (4). — De twee rapporten in beide de taten fll Staatsbl. N°. 5» (2) Men vindt beide de rapporten in da Stuaucour. 143 eu 144. Vergadertog der Statcn- Generail.* Belasting op de fuikcr en wynen. Digitized by Google $a J A A R BO E K v ak' fB«a. VcrgaUeHng voorgelezen en toi' het drukken en ronddeelen der-' CencrMl. 0 " zelvc Piloten zijnde , ftelde de Prefident voor de beraadflagingen over het een en ander dezer onrwer- pen aan de otde te ftellen tegen den aiften. De heer Reyphins , ondetftetmd door den Baron de Sias/a rt , gaf hierop in bedenk ing , of het niet ver- kiefelijker wäre bij de discusfign over de afzonder- lijke Wetten , voortvloeijende uit de Wet van den idden Julij 1821. , de volgorde der belastingen , zoo» als die bij gemelde Wet voorkwam , in acht te ne- men. De Vöorzitter hierop gcantwöord hebbende : dat hij de twee Wetten op de fuiker en de wij- nen in de eerfte plaats had aan de orde gefteld , de- ■wijl de rapporten der centrale afdeeling op dezelve het eerst gereed waren, en derhalve ter befpoediging van de beraadflagingen van H.-Edel Mögende , de- wijl over verfcheidene andere aanhangige ontwerpen van Wetten , de werkzaamheden der afdeelingen nog niet waren tot die- rypheid geraakt,” befloot de Ver- gadering , de discusfien over de twee medegedeelde ' * .Wetten aan di orde te ftellen tegen den gemelden . .'..ly* I aiften 'der maand. i-*- Alstoen werden de beraadfla- re het'een5t geopend over het ontwerp omtrent asting.op de iuiker, waarbij de heeren Wer- brouck , Serruys , Lee Cocq , Graat van Hogendorp , ' Man Alphea ~,v Dotrenge en Reyphins , hetzij vöör hetzij tegen de coneept-wet , het woord voerden * 1 welke verdedigd werd door den Minister , belast anet de generale directie van ’s Rijks ontvang* ften Ci). De heeren Dotrenge en Reyphins , nog fkortelijk gefproken hebbende , werden de discusfien gefloten , waaroa de Wet in omvraag gebragt zijn- de , 77 leden vöör en 7 tegen ftetnden , wordende dezelve alzoo aangenomen en tot verzending naar de Eerfte Kätner befloten. Vervolgens werden de 1 beraadflagingen geopend over het ontwerp , rege- ilende de wijze van heffing der belasting.op de wij- ncn. De heeren Wer brouck, Graaf van Hogen- (1) Men vindt de adviezen ln de Staatscour. N®. 149# »5* . 155 «i 160. I Digitized by Google 33 JA4RB0EK van i8aa. tbrp, Baron de Stasfart , Dotrenge cn Le Cocq , deels vöör decls tcgcn het ontwerp , het woord Menend. * gevoerd en gemelde Minister ter verdediging gefpro« kcn hcbbende , verklaarden zieh , na de fluiting der discusfien, 55 leden vöör en 29 tegen het voorftel, wordende derhalve 00k deze Wet als aangenomen geproelameerd en ter bckrachtiging naar de Eerfte Karner verzonden. — Deze vereenigde zieh , volgens harc kennisgeving , op den 29(len Julij ingekomen , met beide de Wetten , welke van den 2 7 (len Julij dagteekenen (1). Op den i8den Januarij werd in de Tweede Ka- De heer va» mer zitting genomen door den heer van Hulthcm , wegens de Provincie Oost-Vlaanderen tot lid der- t i ng. zelvc benoetnd. Den ßoften daaraanvolgende werd aan de Kamer Ovcriijdcn eene roislive medegedeeld van de Baronesfe-Douai- riere van Rhemen tot Remershuizen , daarbij be- rigt gevende van den dood haars echtgenoots , Jhr. A. van Rheinen tot Rhcmershuizen , lid der Twee- de Kamer , alsmede Karaerheer van Z. M. en Raad der (lad Leyden , welke op den 25 (len Januarij , ter laatstgeraelde Hede, in eenen ouderdom van even 39 jaren , was overleden. — In deszelfs plaats werd later benoemd de heer van der Goes t welke op den 11 den Julij zitting nam. In gemelde zitting van den 3o(len Januarij werd , v “ ed e e c d n ei 'ö„ t ? overeenkomdig gedane kennisgeving van den Staats- werp van do- raad, belast met de directie van de Staats-Secreta- mein-lotery. rie , bij misfive van den 2 8 (len Januarij , door den Minister van Financicn , als daartoe door Z. M. gelast» de navolgendc voordragt gedaan. Edel Mögende Heeren! Het nienwe (lelfel van belastlngen levert een gunflig voortiitzigt op ten ganzien van den geldeljjken ftand des Rijks. (1) Overeenkomllig een befluit des Konings van den i8den October, hetwelk beneden nader zal voorkomen, waren zoowel deze als alle de overige belasting-wetten, uitgevaardigd ten gevolge het nienwe belastingllelfel van van den aiften Julij des vorigen jaars , eerst van kracht op den iflen januarij 1823. J. B. van i8aa. C Digitized by Google 34 JAÄRBOEK van i8ast. Vsrgaderlng De jaarlijkfche inkomften zullen In het toekomende de* Statin« voldoende zijn, tot de betaling der jaarlijkfche uitgaven. Ccnerasl. j) e bezuinigingen , waaraan Z. M. niet ophoudc te den- ken en te doen arbeiden , zullen wellige tot nog betere uitkomst leiden. Daartoe evenwel mag de zorg der Hooge regeringzich niet bepalen. Er moet meer gedaan: de aanwezlge achterfland van Vroegere jaren , en bet , bij art. 3 der wet van den a8ften December 1821, vooruit gezien te kort van bet tegenwoordige moet aangevuld. Buitengewone uitgaven , uit verfchillende oorzaken ont- fproten of te ontfpruiten, moeten gedekt worden, daar- toe worden middelen buiten de begrooting vereischt, wil men eenmaal zieh uit alle beflommeringen gered zlen. De wet , welke U E. Mog. thans aangeboden wordt , bevat die middelen , welke evenwel noch tot vermeerde- ring der nationale fchuld noch tot bezwaar der ingeze- tenen ftrekken zullen. De Koning heeft gemeend het redmiddel in de eigen- dommen van den Staat, de Domeinen, te moeten zoeken. Te meermalen is tot dezelve toevlugt genomen, maar de wijze, welke nu wordt voorgefteld, fchijnt verkiej- felijk boven andere te wezen. Zoo toch de vervreemding van de domeinen op zieh zelve reeds in meer dan d£n opzigt nnttig is , zij wordt het in eene hooge re mate , wanneer men aaarmede zulke voordeelen paren kan , als het tegenwoordige ontwerp fchijnt aan te bieden. De domeinen zullen dienen tot onderpand en aflosfing eener leening , welke het domein-beftunr in ftaat fielt , om , door eene langzame en doelmatige afzetting van de- iZeive , door eene voorzigtige uitgifte van papier , het- welk ten allen tijde voor klinkende munt verwisfelbaar is , en door een voordeelig gebruik van de gelden , het- zelve aankomende , niet alleenlijk in de behoeften van den .Staat te voorzien , maar na afloop van alle betaüngen nog een overfchot te behouden , ruim geevenredigd aan de waarde der vervreemde eigendommen. Het gezegde verdient eenige ontwjkkeling. De tot nu gehouden openbare veilingen van de domei- neu hebben niet altijd eenen even gewenschten uitllag ge- had; en wanneer men uit de hoeveelheid, welke terver- koop aangeflagen is ■, belluit tot de veel grootere , welke te gelde zal moeten gemaakt worden, dan fchynt de ge- Digitized by Google 35 JAARBOEK van i8ia. Wotte wtfze van verkoop niet die zekerheid te geven , VergaJering Welke noodig is ; en , hetzjj men uit het beloop van die der Suten- onzekere opbrengften, de behoeften onmiddelijk zouwil- < -’ CIU;riaL ‘ len voldoen, of wel daarin alleen de aflosfing vindenvan eene vroegere op te nemen hoofdfom; in beide gevallen blijfc de or.zekerheid dezelfde , en het Rijk vermindert deszelfs eigendommen aanmerkelijk en onherroepelijk. Het tegenwoordig ontwerp althans wijst voor de opge- romen gelden een voordeeliger gebruik aan. Een kapi- taal , hetwelk niet hooger dan twindg millioenen guldens klimmen mag, zat worden opgenomen , en gevestigd op eene waarde von vijf en zeventig millioenen ; niet otn dadelijk te Worden gebruikt, maar om daarin, zoo wel als in de domeinen zelve , te vinden eene zekerheid voor de geldfchieters , en voor de rigtige betaling der domein- biljetten, welke door het befluur zullen worden uitgege- ven tot de eindcn , in het ontwerp bepaald , en waarvan .tlraks nader. , .. ‘ De deelneming in deze leening, welke eene rente van Sl ten honderd verzekert , en bij jaarlykfche lotingen , aanvang nemende met den jare 1830, zal worden afgelost, fchijnt niet te kunnen achterblijven ; genoegzame zeker- heid en voordeel waarborgen die uukomst. Voor den Staat zelve is deze leening, meer dan anders leeningen zijn, voordeelig en nuttig: zij maakt de (lerkte uit van eene tweede geldelijke haucteling, die weder op bare beurt de gelegcnheid doet geboren worden , dat de Staat zieh op eene meer zekere wijze van deszelfs do- meinen ontdoen kan , namelijk door verloting. Het is zoo : bij bet zoeken naar vaste goederen heb- ben vele omftaudigheden , onder anderen 00k de ligging, op de keus invloed ; maar het is 00k waar , dat , juist om die reden, domeinen moegelijk te verkoopen zijn,; het is daarenboyen niet altijd het gevalf, dat juist de nabij wonende de meest gefebikte koopers zijn , 00k bebben de laatile tijdcn bewezen , dat menig een zieh het bezic heeft aangefchaft van ver af gelegene goederen ; nog vale aan te merken „ dat bet aankoopen en de kans tot trek- king twee zeer onderfcheiden zaken zijn. Eindelijk is 00k te dezen aanzien belangrijk de bepa- ling bjj de ontworpen wet, welke aan de trekking van .prijzen , beloopende / 3000 of minder , geld voor goed aanbiedt, hun, des verkiezende losrenten gevendeten b6- drage van eene fom , geüjk (laande aan de zuivere in- komften , waarop de getrokken prijzen geraamd zijn, met verzekering van eene redelijke afiosfing van de hoofdfom C 2 Digitized by Google 36 JAARBOEK van i8aa- Vergaderlng zetve. Terwijl voorts de kans wordt open gezet tot der s taten- hec trekken van geldprijzen , welker bedrag tot eene Oeneml. aanzienlljke hoogte gebragt is. Vijf loterijen znllen er plaats hebben , waarvan elke beftaan zal uit 15 millioenen goederen en acht miilioe- nen geld. ' Tot voldoening van deze geldprijzen znllen dotnein- biljetten worden nitgegeven , welke ten alle tijde in ge- reed geld verwisfelbaar zijn , en in alle des Rijks bclas- tingen als zoodanig zullen worden aangenomen, terwijl 00k bet domein-beftuur deze biljetten in alle deszelfs geldelijke handelingen met bijzondere perfonen.onder de- zelfde voorwaarden , zal kunnen uitgeven. De vruchten , welke de nederlandfche bank-biljetten aan- brengen, en die, welke van zoodanig papier inonze O. I. be- zittingen , na derzelver terugnamein 1816, getrokken zijn, zijn bekend. De voorzigtige behandeling te dezen aan- zien düdr en hier bewijst, wat men veiliglijk doen kan ; de nu uit te geven biljetten zullen een nog uitgebreider nut hebben. Het voornemen des Konings is een op zieh zelven ftaande Domein-Beftuur op te rigten , en in Brusfel te vestigen : dat beftuur zal zieh met de Nederlandfche Bank kunnen verftaan , en het is uit den aard der zaak , uit het wederzijdsch belang van beide inrigtingen, uit de perfonen, aan welke het beftuur der Nederlandfche Bank is , en dat van de Domeinen zal worden toebetrouwd , te wachten, dat zij zieh gemakkelijk zullen verßaan.om gezameniiik ten algemeene nutte , ten gerieve van den Staat en van deszelfs ingezetenen, te arbeiden ; alzoo zullen beider biljetten allerwege bekend en gangbaar worden, en daarin, weder, zal een gefchikt middel fe vinden zijn , om den tegenwoordigen nadeeligen Band des wisfels te verevenen. Het zal niet noodig wezen , om nn in meer bijzon- derheden , de domein-loterjjen betreffende , uit te wei- den , het ontwerp is daaromtrent duidelijk en behoeft geene uitlegging. Dit alleen dient welligt nog aangemerkt, dat de inlage in deze loterijen gemakkelijk gemaakt is door de be. voegdheid , om tegen eenen redelijken en voor de hou- ders voordeeligen prijs, ’slands effecten in betaling te geven ; dat de waarae der te verlaten domeinen , naar een inkomen van 3 ten honderd , berekend zijnde , voor een bijzonderen eigenaar , althans hoogst redeüjk is ; dat de getrokken domeinen, ten aanzien der gro.idbelasting Digitized by Googlel 37 /AARBOEK van i8aa. in eenen voordeeligen ftaat gebragt worden, daar, eerfte- lijk, van de bereitende waarde , een achtfle voor die be- lasting worde afgetrokken, terwijl zij, tot aan de invoe- ring van her kadaster , niet meer dan voor een achtfte van bet inkomen, zonder eenige opcenten zullen worden aaugeflagen: genoeg om aan te toonen, dat ook deze lo- terijen op liefbebbers rekenen mögen. Het zal er nu op aankomen om aan te toonen, op welke wijze in de behocften van den Staat , door de voorzeide mcatregelen voorzien wordt. Aan de eene zijde ftaat de fchatkist eenige tijdelijke voordeelen af, om, längs eenen anderen weg, zieh rijke- lijk vergoed te zien. Straks heb ik te kennen gegeven , dat een op zieh zelf ilaande dorne in-beftuur zal worden daargefteld. Reedi i s Z. M. bezig met voorbereidende maatregelen. Alzoo wordt de beheering van de domeinen afgefcheiden van de onmiddellijke zorg der regering. Alle de inkomften, -welke van de domeinen , en ter geiegenheid van dezen geheelen maatregel, zullen genoten worden, blijven aan het domein-beftuur, en komen niet indes Rijks fchatkist: op gelijke wijze doet de fchatkist aflland van de voor- deelen , uit de beide thans beftaande loterijen voort- vloeijende, welker zorge en behandeling almede aan het domein-beftuur overgaat. Dit verlies , evenwel , wordt aan den Lande vergoed door eene bepaaldelijke jaarlijkfche uitkeering, van wege het domein-belluur, naar den iiand der zaken bere- kend. Behalve deze uitkeering worden nog op het domein- beftuur overgebragt de verpligtingen , welke de wetten van den pden Februarij 1 8 1 8 en 31 den December 1819, tot ftijving van de amortifatie-kas voorfchrijven. Even zoo is het gelegen met alle de andere buitenge- wonc behoeften van den Staat, welke in het ontwerp van de wet duidelijk omfehreven en bepa&ld zijn. Het domein-beftuur, vrij in keuze tusfehen de aange- wezen middelen, moet zorgen, dat aan de fchatkist wor- den geleverd de gelden, tot voorziening in die beboef- ten vereischt wordende, fommige dezer gelden worden geheel renteloos verftrekt, om dat het domein-beftuur te dien aanzlen op eene andere wijze wordt fchadeloos ge- fteld uit de voordeelen , welke aan hetzelve te dien einde worden verzekerd , en welke anders gedeeltelijk aan de fchatkist komen zouden; van andere voorfchotten ixekt hetzelve van den Lande de matige rente van vier C 3 Vergadertng der Stateo- Ceneraal. Digitized by Google 3 * JAARBOEK v*ti J8aa. Vcrgadcring ten bonderd ; ook die alles wordt in bet ontwerp zelve «kr States- op eeni zoo klare wijze voorgedragen , dat het geene General. toelichting fchijnt te behoeven. Aanzienlijk zeker is de fom , welke hpt Land zal noo- dig hebben; aan den Koning wordt daarom bij het ont- werp een kredit geopend van vijftig .tnillioenen , ora daarvan geheel of gedeeltelijk en in zoodanige tijdvakken als de beboeften bet zullen vereifchen, gebruik te maken. Deze laatfte bepaling raoet allen fchrikbarenden in- dmk , welke in den eerflen opflag mögt gemaakc zijn , wegnemen. De fom van vijftig millioenen is bij ratning opgegeven, zij is het waarfchijnlijk bedrag der behoeften; maar eene bloote inzage daarenboven van den ftaac, daaromtrent op- gemaakt, en bij het ontwerp gevoegd, doet zien, dat ook die fom niet op eens maar over een zeer lang tijd- perk zal behooren gevonden te worden ; zij bevat toch niet alleenlijk reeds gemaakte, maar nog te maken on- kosten, in welke het echter voorzigtig en raadzaam is nu reeds te voorzien, te roeer, daar in waarheid de wijze dezer voorziening op zieh zelve gemakkelijk , voor de ingezetenen niet het geringfte ongerieflijk, voor het Rijk onkostbaar , ja in het eind voordeelig is. Men make dan uit deze raming der behoeften niet op, dat er eene leening van 50 millioenen noodig is , welker ren- ten en aflosfmg uit de domeinen moccen gevonden wor- den. Reeds vroeger is aangemerkt, dat de op te nemen gelden het bedrag van twmtig millioenen niet znllen mö- gen te boven gaan, dat nog die 20 millioonen niet ge- fchikt zijn tot dadelijke voldoening der fchulden , maar veeleeer om daarop andere geldelijke handelingen te bos- weh , uit welker winden en voordeelen de lasten gevon- den znllen worden, en wel zoo ruim, dat, indien niet alle berckening ontvalt, eene waarde zal worden overge- bonden, meer dan geeventedigd aan die der vervreemde domein-goederen , welk overfchoc eindelijk aan ’s Lands fchatkist te bäte komt. Zulke berekeningen in derzelver bijzonderheden be- * hören niet tot het wezen der wet; van te voren toch blijven zij »Ile flechts rainingen , want de omftandighe- den zijn niet te dwingen. De gemaakte berekeningen , welke thans aan U Ed. Mog. worden aangeboden, moe- ten daarom als loutere ophelderingen der wet worden aangezien , geljjk zy dan ook alleeolijk over de helfte Digitized by Google 39 JAARBOEK van 182a. van het bedrag der leening loopen, terw{jl ztj voor het overige matiglijk zijn ingerigt en op redelijke gronden nisten. Ik ga nu over tot de lezfng van bet ontwerp van wet, hetwelk de Koning mij gelast heeft ter dezer vergadering over te brengen ; Z. M. vertrouwt vastelijk , dat deze maatregel, met geraeen overleg van U Ed. Mog. daar- gefteld , de heilrijkfte gevolgeo voor ons vaderland zai te weeg brengen. — Vervolgens tot de lezing van het ontwerp overgaande , na de verklaring , dat Z. M. vastelijk vertrouwde, dat deze maatregcl , met ge- meen overleg van H. Ed. Mögende daargefteld , de heilrijkfte gevolgen voor het Vaderland zoude te weeg brengen CO » werd gelijktijdig met het ontwerp door den Minister overgelegd eene nota van het waarfchijnlijk bedrag der behocften van de fchatkist, in welke door het domein- bcftupr zoude moeten worden voorzien , en eenige berekeningen , tnct aanwijzing van den waarfchijnlijken loop der operatien van het domeinbeftuur. Ten aanzien dezer ftukken , wier omflagtigheid derzelver ge- heele ovemcming verbiedt , werd ter algemee- ne kennisfe gebragt : „ Dat de behoeften van de fchatkist , welke in de nota werden aangetroffen , dezelfde waren , die in het 24 de artikel van het ontwerp van Wet waren opgenoemd ; dezelve kon- den worden gefplitst in tvvee afdeelingen, waarvan de eerile de zoodanige bevatte, waarvan het do- mein-beftuur aan de fchatkist zoude voorfchot doen, tegen eene jaarlijkfche rente van 4 ten bonderd , en de andere die, welke renteloos door het beftuur zouden verftrekt worden : het gezamcnüjk bedrag der eerften was bij raraing gefteld op 37 millioenen, dat der andere op 13 milÖoenen, te zamen 50 mil- lioenen, welke nogtans niet in eens aan de fchat- kist zouden behoeven te worden verftrekt , m?ar flechts in .den loop van 5 jaren , naarmate de dienst Ci) Het ontwerp wordt gevonden in de Staatscour. Ti 9 . 27. C 4 ydrgaderlqg der ätaten- Ceneraal, ' Digitized by Google 40 JAARBOEK van 1822. Vcrgadcring zulks vorderen zoude. — De berekeningen waren ge- Ccncrai? n " hcel en al bij raming ingefteld, zoo als ook de aard der zaak medegebragt , loopende over een tijdvak van 28 jaren, te rekenen van 1822 tot 1849. — Bij de inftelling derzelve had men aangenomcn, dat tien millioenen gereed geld voor een gelijk bedrag aan domein-obligatien zouden gefoumeerd worden, hoe- zeer deze leening tot twintig millioenen konde worden opgevoerd, en dat, van de vijf en zeventig millioenen, waarop de waarde der te vervreemde domein-goederen berekend werd, een bedrag van vijf en twintig millioenen aan het beftuur zou wor- den overgelaten , voor welke losrenten tegen 3 pCt. 