title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: Zijn er bij den bloedvloed waarvan aanwezig „zoo kan men de geboorte niet ineens tegenhouden; maar is de bloedvloed zonder weeën; zoo kan de vroegtijdige of ontijdige geboorte nog worden gehouden, gelijk wij in de afdeeling over het miskramen gezien hebben: echter kan men voor een algemeenen regel aanvaarden, dat bij het zeventigste dag, dat na de bevalling van een bloeding overvalt, die nu reeds twaalf uur geduurd had, en in de zevende maand der zwangerheid voorzichtig, echter werd dezelfde nog gelukkiglijk tot bedaaring gebracht, door het gebruik van kamille. De zwangere werd zo wel, dat zij uitgaan kon, en huishoudelijke bezigheden verrichten; maar toen zij, veertien dagen na de afvloed, zeer vergramd op haar dienstbode werd, keerde de bloeding terstond weerom, en werd in weinige uren 200 keer hevig, dat de lijderes, omdat iemand bij haar kwam „(dewijl zij op het land wonende) aan het toeval, moest vervelen in datgene dat Eene terstond op haar oorzaak volgende bloeding doofmaking was. La 164 GRONDBEGINSELEN per schrijven, dat een bloeding zonder weeën, over het algemeen, gevaarlijker is, dan die, waarbij waar geboorteweeën tegenwoordig zijn; om dat deze bevorderd de geboorte, meestal, een haastig einde aan de bloeding maakt. Hoe later in de zwangerheid een bloedvloed ontstaat, hoe gevaarlijker hij is, om dat de bloedvaten in de zwangere baarmoeder geduurig grooter worden. De eerste pooging bij deze bloeding, in welke maand het moge wezen, en er moge weeen tegenwoordig zijn al of niet, moet het stillen van dezelfde zijn. Dit oogmerk kan in het begin door in- en uitwendige geneesmiddelen bereikt worden, en als deze zonder werking zijn, en de bloedstroom het leven der zwangerschap in gevaar stelt, zodanood de hand des Vroedvrouwen, meer het keeren, te hulp komen. Men kan, in het begin, aan de omtrek der schaamelijkheid en de zon, doeken met koud water en azijn leggen, en inspuitingen van hetzelfde in de schaamte doen: bloedrijk kan men aderlaaten: (voeg hierbij hetgene de Heer van BAVEN voorstelt, in de verhandelingen van het genootschap ter bevordering der Gezinsschap ter bevordering der Gezinsschapsgezondheid, enz. , 2de Deel, Bladz. 72. namelijk, het gebruik van strooken linnen, natgemaakt in azijn, en die met een stevige hand tegen, of als de nood het vereist, in de baarmoedersmond brengen; vervolgens de schaamte opvullen, of met pluksel of met vlas, bevochtigd met het voorgaande vocht, en dit alles dan met een goed verband ondersteunen, en naar dat de omstandigheden van het lichaam zijn, moet men, het zij verkoelend of versterkend geneesmiddelen geven. Als naamlijk de zwangere bloedrijk, rood in het aanziend, gevoelt zij hitte, benauwdheid, en is de pols vol of hard, zodanood zij ten eersten adergelaten wordt, en gebruik maakt van limonade, enz. Maar is zij niet bloedrijk, bleek in het aangezicht; zij heeft rillingen in de buik, en koude ledematen; is de pols zwak en klein, zo zuur als de aderlatingen en verkoelende middelen nadelig; hier moeten aangehouden zenuwsterkende middelen gegeven worden: bij het mengsel uit agar, melk, zilver, tin, kamfor, waarvan men alle kwartieren twee lepels vol ingeeft, heb ik mij verschillende keren, bij vreeselijke bloedingen in de zwangerschap, zeer goed bevonden. Soms kan men hier nog bij doen, sprietjes virgula, salpeter; soms ook zoveel als alum, vooral moet de vrouw in het bed de grootste rust van ziels- en lichaams-vermogens hebben. Het opium en de slaapmiddelen, welke geen zenuwsterkende middelen waren, heb ik altijd niet alleen niet nuttig, maar schadelijk bevonden. De bloedvloed in de geboorte heeft in gelijkheid (a) een te vroegtijdige loslatting van den moederkoek, (b) zeer zelden een scheuring van een groter vat aan den mond der baarmoeder, of aan den uitgang der scheidscheiding, en (c) het voorkomen van den moederkoek, tot een grondvat. De bloeding in de geboorte, deoor de scheuring van den baarmoedersmond, of de kweene lippen veroorzaakt, stilt zig van zelve: de bloedvloed door de scheuring der baarmoeder is reeds onder zijn afdeeling verhandeld; zodoende zullen wij ook de bloeding in de zwangerheid en in de geboorte, welke door het voorkomen des moederkoeks ontflaakt, op zijn behoortelijke plaats beschouwen: hiertoe In de uind: camomile „wordt door den Heer van ZWieten, in het vierde gedeelte zijner voortreffelijke Commentaren aangeprezen; maar ik heb voor een aantal jaren zelf het geluk gehad, met dit grote middel bij een vroegtijdige geboorte vergezeld te zijn: VAN ZWieten schreef de gezegde mixtur voor, met zulk een goed gevolg, dat de bloeding in een half uur, terwijl nauwelijks zes lepels gebruikt waren, bedroog, en in een uur geheel ophield; terwijl toch de geboorte zelf eerst na verloop van negen uren volgde: van die tijd af heb ik dit middel bij zeven verlossingen, maar hetzelfde gelukkige gevolg, aangewend; ik mocht die bloeding uit, welke voor de geboorte, door den op den baarmoedersmond voorkomenden moederkoek, ontstaat; doch deze bedreiging niet, dan alleenlijk door de verlosanger of door den dood: echter geef ik in dit geval de voorbeschrevene mixtur, Om de misselijkheid, buikpijn, en zwakte voortkomend: dit middel werkt wonderlijk de waarde, die den baarmoedersmond schielijker verwijdt; ook kan men vroeger de vrucht wegnemen: men behoeft niet te vrezen dat de tand: camomile de bloeding zal vermeerderen: de beschouwing mag niet de ondervinding overeen komen al of niet, dit is zeker, dat ik De waarheid heb gezien, dat de bloedvloed door het gebruik van dit middel bij bijna alle zware en zware vrouwen „zowel voor, als in, en na de geboorte heeft opgehoogd, daar anderen alumen, fanez'sacon, en opium vergeefs hebben laten gebruiken. GROOT BEGINSEL, nen. Behoort dus alleenlijk de bloeding door een erg vroege loslating van den moederkoek. Nu Naar dat de moederkoek weinig, veel, of geheel is losgegaan, moet de bloeding in de geboorte, als ook in de zwangerheid, meerder of minder zijn. In den beginne van deze bloeding moet men alle die middelen beproeven, welken bij den bloedvloei in de zwangerheid aangeprezen zijn: men kan hier het breeken der vliezen nog bijvoegen: om dat door het ontlasten van het lamsvocht uit het hol der baarmoeder, dezelve zich kan verwijderen: door dat verwijderen worden de openingen der vaten eenigzins vernaauwd; hierdoor vermindert de bloeding, en bedaart soms geheel; de geboorte wordt dus zonder gevaar aan de Natuur alleen overgelaten, wat ik dikwijls waargenomen heb. Maar zodanig, in spijt van alle aangewende middelen, ook na het breeken der vliezen, de bloeding niet bedaar, en voor moeder en kind dodelijk wordt, zodanig moet, zonder vetzuur, de vrucht door de hand des Vroedmeesters uit de baarmoeder gebracht worden. De bloedvloei na de geboorte, heeft de volgende oorzaken tot grondslagen: a) Eenen teruggelaten, en half van de baarmoeder losgegaan moederkoek; b) een geweldige losreiking en uithaaling van den moederkoek uit de baarmoeder; c) een nog in de baarmoeder zich bevindend vreemd lichaam; d) een scheuring der baarmoeder, en, e) voor het meerdeel uit een verlamming der zich niet famentrekkende baarmoeder. Behalven de algemene geneeskunde verdient deze bloedvloek de aandacht van de weg(eneming der oorzaken die de vloek onderhouden: wij zullen hiervan op zijn behoorlijke plaats spreken: hier zullen wij alleenlijk beschouwen de gewoonlijke bloeding, welke, behalven de scheuring der baarmoeder, meest gevaarlijk is, van alle bloedingen welken na de geboorte door de verlamde, en zig niet zamentrekkende baarmoeder, ontstaat. "Niet zelden gebeurt het, dat een schielijke en onverwachte dood een geheel gelukkiglijk verloste vrouw onmiddelijk, of korten tijd na de verlosking, wegfleept. Dergelijke schielijke doedlijke toevallen, die hoewel wel eens voor andere oorzaken ontstaande, worden echter zeer dikwijls zonder eenen bloedvloek geboren, die door een volkomen traagheid der baarmoeder onttstaat. Men kent deze trouwheid der baarmoeder, door datzelfde dezelfde zich na de verlossing, niet vertrekt; als de buik groot en zacht blijft, en er zich geen bolronde ligchaam boven den schaambeensboog laat voelen; als er geen naarvleugel tegenwoordig zijn; als de verloste vrouw over geen pijn in het lijf klaagt, als de bloedvloeistof sterk is, zonder dat de lijderes er iets van gevoelt, hier moet men, ten eerste, den buik met warme doeken wrijven, en koud water of azijn over den buik leggen; deze door een fluitdoek omkleeden, en op den omtrek der baarmoeder drukdoeken leggen, met het gezegde vocht nat gemaakt; den mond en de baarmoeder prikkelen, het zij door inspuitingen van azijn, of door een smalle strook linnen, natgemaakt in azijn, en welke strook men tegen den mond, of als het nodig is, in het hol der baarmoeder moet brengen; de schoonheid vervolgends opvullen met pluksel of vlas, en dit voorzichtig tegenhouden door een daartoe dienend verband; inwendig moet men het te vooren beschreven zenuwmixtuur laten gebruiken: anderen hebben de vrouwen in een koud bad laten zitten: HYPPIA raadt inspuitingen met koud water in de baarmoeder aan: Ik zelf, heb een half dode kraamvrouw, door den geest van hartshoorn, in den mond en neus gegoten, aan het gevaar onttrokken. Wanneer nu, bij deze werkzaamheden, de kraamvrouw pijn en knijpingen in den buik voelt, zoo is dit een zeker teken dat de baarmoeder zich ver trekt; en zulk een lijderes wordt zekerlijk weer hersteld; maar naarvleugel, zonder pijn, zonder gevoel zijn zij den dood zeer nabij. Laat niet alleenlijk de baarmoeder, het middenrif en de buikspieren, maar ook dat alle spieren, aan alle delen des lichaams in werking zijn, om de geboorte te bevoorden: dit werkvermogen, dat de weeën veroorzaakt, kan onvolkomen, of ook vals zijn; hier door onwetendheid, of ook door iets anders. Het afgaan der ware weeën. De valse weeën. Het afgaan der ware weeën. Als in een natuurlijke geboorte daar de vorming des kinds goed, en anders geen gebrek aan de moeder is, de ware weeën weinig zijn, zwak worden, of geheel weg blijven, is het zeker, dat het zenuwvermogen der baarmoeder te vroeg is; men moet dus geduld hebben, dewijl hier zich niets laat dwingen: zit het kind nog in den ingang van het bekken, zoo behoef je bij de geboorte niet te verhaasten: is de vrouw volbloedig, dan moet men haar aderlaaten, een klusiver zetten, en andere onschuldige middelen voortschrijven, wanneer de tijd de baarmoeder te lang valt, en volstrekt geneesmiddelen begeert. Ook moet men zich altijd onthouden van heete, felle en brandende middelen, om dat men door dezelfde een bloeding of ongekende gevaar voor de baarmoeder kan veroorzaaken; doch als het hoofd van het kind reeds in het bekken, of wel zich in den uitgang bevindt, moet men het kind niet lang daarinnen laten zitten, uit vrees, dat hetzelfde door 't lang aanhoudend drukken van het hoofd en der hersenen, zal afvallen — Hier is de aderlating volstrekt noodig, als de vrouw niet buiten de uitgeput is, en dan kan men door de Zink en Cinnaam en andere eenigzins prikkelende middelen, bij voorbeeld, wijn, kaneel, safran enz. de weeën opwakkeren — De prikkeling van den baarmoedersmond, indien men denzelfde met de vingers een weinig verwijderd houdt; het wrijven des buiks en der borsten; het terugdrukken van het stuitbeen, verwekt zekerlijk de ware weeën — Hier is eigenlijk het geval, waarin men met den Rhoonhuismoostrecht hefboom, om te spreken, wonderen kan doen; het bijzondere van dit werktuig is, dat hetzelfde bij iedere duiking op het hoofd, een sterke en goede vlaai veroorzaakt, en als het hoofd niet te groot was, heb ik in eenige minuten vrouwen verlost, die vele uren lang geen weeën gehad hadden, daar het hoofd omtrent in den uitgang des bekkens, door het afnemen der weeën, zitten bleef: doch, als de baarmoedersmond door een al te groot hoofd te veel verzet wordt, moet dezelfde lam en ongevoelig worden; in dit geval moest ik mij altijd van de tang bedienen, om dat het niet mogelijk was, de weeën door de hefboom op te laten vloeien. De valse pijn, Als een barrende vrouw voelt of ook zachter pijn, gevoeld, welken de baarmoedersmond niet verwijden, maar zelf meer famentrekken, en hard maken, worden deze valse pijn genoemd; deze vertraagden dikwijls de geboorte, om dat zij de ware pijn onderbraken; ook kunnen zij het hoofd des kinds in een kwaad liggend brengen, om dat hetzelfde door haar van den mond der baarmoeder naar boven geperst wordt: welke beweging een tegengezette werking is der ware pijn, die altijd den bodem der baarmoeder en alles wat daarin is, van boven naar beneden persen : deze pijn ontstaan door een scheve ligt van de baarmoeder door volbloedigheid, door koude, door kramp, of andere Pijnen in den onderbuik, Naar het verzekeren der oorzaken moet men ook deze pijn, door een tegengezette ligging, door aderlatingen, door weekmaakende klysteren, uit kamelenbloemen met lijnzaad, melk, en olie, door warme doeken, door krampstillende middelen, bijzonderlijk opium, trachten te verdrijven; en dan zullen misschien de ware pijn beginnen als het tijdstip der geboorte daar is: bij de vermengde pijn houden dikwijls de ware pijn ook op, als men de valse niet tracht te stuiten: bij deze wilde pijn moet de baarmoedige vrouw niet persen; want zulks helpt niets, en zij verplicht te vergeefs haar krachten welken zij tot de ware pijn noodig heeft — Gemengde pijn zijn die, waarbij men gevoelt, dat eenige pijn den mond der baarmoeder verwijden, en de daarop volgende denzelfde weer famentrekken: in dit geval moet men de volbloedige vrouwen aderlaten; anderen opium en thee van kamelenbloemen laten drinken, waarvan ik de vrouwelijke werking heb ondervonden; de wilde pijn hielden op, alles werd stiller, en de ware pijn werden versterkt, Gebreken aan krachten. Ik heb waargenomen, dat de kwaad geachte dingen van verafgelegen deelen dikwijks op de verlossing invloed hebben; doch de meesten van deze gebreken zijn in de vermindering der krachten, of in de lichamelijke geestelijkheid van een jonge vrouw gelegen: wij zullen nu alleenlijk de algemene beschouwen. 1) Het verminderen der krachten bij het verarbeiden der weeën. 2) De ongeschiktheid van de baarenden tot het verarbeiden der weeën. 3) Het al te vroeg verarbeiden van dezelfde. WER .0) BD UN DIE. 1 Het verminderen der krachten bij het verarbeiden der weeën. Als de baarnde vrouw, door een voorgaande, of ook tegenwoordige zieklijke gevoelens van het gehele lichaam, zoo zwak is, dat zij de ware weeën met het daartoe noodig zijnde persoon niet kan verarbeiden, Zoo volgt gemeenlijk een langzame, zware last, en soms een onmogelijke geboorte: neemt men waar dat de natuurkrachten dusdanig de geboorte op geen enkele wijze ten einde kunnen brengen, zoo moet deze door de "hand des Vroedmeesters geholpen en volbracht worden. De ongeschiktheid van de baarnde vrouw tot het verarbeiden der weeën. De ongeschiktheid om de weeën te verarbeiden, kan bij die voor de eerste maal kraamden, een vertraaging der verlossing veroorzaaken: door het schreinen, en door de grote verandering van platslug tot de geboorte, waar- in de weeën onderdrukt, zonder dat zij recht verar- beid worden; of zij proberen dezelfde, uit vrees voor de pijn, te verminderen, en verlangen daardoor dikwijls de geboorte. In het vrije geboortehuis, bij Dr. Marx, te Wenen, heb ik, bij domme boerengemeisjens deze ongeschiktheid dikwijls met verdriet gezien: men moet dezulken leeren, hoe zij de weeën moeten verarbeiden; en als zij zich door goede woorden niet laten gezeggen, moet men haar noodzaklik harder aanspreeken. 172 GRONDBEGINSELEN ver Als onverstandige Vroedvrouwen de voorzeggen weeg niet wel van de ware weet te onderscheiden bijzonderlijk bij zwangeren, wier baarmoedersmond zich reeds eenigen tijd voor de geboorte een weinig open en dan deze tot het verarbeiden dier weeën aanzetten, zoo wordt de baarmoeders vrouw verhit, verzwakt, het lamsvocht gaat te vroeg weg, en het hoofd des kinds neemt dan dikwijks een kwaadie ligging aan; Zo zich hierop de ware weeën instellen, zijn dezelven meestal zeer zwak en onregelmatig; des moeten de Vroedvrouwen zich met de kennis der weeën, en derzelver ver- fcheidenheid wel bekend maken, om bij voorvallende gelegenheden bekwaam te zijn. Gebreken der naast de baarmoeder liggende deelen. De pisblaas, de endeldarm, de eierstels, de takken der speenader, en 't in het hol van 't bekken liggende vet, kan eenig hinder in de verlossing veroorzaaken : hieronder kan men ook alle de ingewanden, in het hol van den buik liggende, betrekken: in 't geheel bevat de gebreken der naast de teeldeelen liggende deelen, in de volgende: 1) De ophopking der pis. 2) Het ophopen van de drekstoff. 3) Het zwellen der speenader. 4) Het gezwollen eierstok. VERFOTERID UN DIR 173 De ophooping der pis. Als een barrende vrouw zich niet in den beginne der geboorte van de pis ontlast, kan zij zich van dezelve dikwijks niet meer ontdoen, wanneer het hoofd reeds zo ver in het bekken is geperst, dat de pisweg toegedrukt wordt: hier hoopt zich dikwijks een grote menigte pis in de blaas op, zodat dezelfde een tweeden buik boven de schaambeenderen vormt, en de baarmoeder scheef moet drukken; de geboorte wordt langzamer, en bezwaarlijk, en de pisblaas is in gevaar van, door het hevig drukken op dezelfde, te barsten: in dit geval moet men de pis ten eerste, door een katheter, trachten te ontlasten; of, zo dat niet mogelijk is, moet het hoofd door de hand terug en naar boven gedrukt worden, zodat de blaas zich van haar inhoudende pis kan ontlasten: een teen, die in de hals van de blaas, of in de pisweg zit, kan insgelijks, als hij groot is, de geboorte bezwaarlijk maken; maar in geval het hoofd des kinds wat scheef ligt, en de bodem van de pisblaas famen-drukt, ontlast de vrouw dikwijks maar weinig pis: van dit geval zullen wij op zijne behoorelijke plaats [preeken. De ophooping van drekfios in den endeldarm. Meestal hebben de vrouwen meer lust, en eten en drinken ook meer, staande dan buiten de zwangerheid; het uitzetten der baarmoeder maakt bij haar ook niet zelden een verstopte of harde afloop; en de in den endeldarm opgehoopte drekstoff, kan de baarmoeder van haar natuurlijke plaats wegdrukken, en ook het bekkenhol meer opvullen: dus moet men niet verzuimen bij een naderende geboorte, eenige klysma's te laten, om de opgehoopte darmen te ontlasten, anders zou door het drukken van 't nederpersende hoofd een geduurige ontlasting der drekstoff, staande de geboorte, plaats hebben, hetwelk zondernoodzaakelijkheid is; te lastig is; of als deze uitwerpselen te hard zijn, kunnen zij ook een tegenstand der verlosking veroorzaken, hetwelk door den heer van Zwieten is gewonnen; Het verwijden of zwellen der spaanader; Aan het einde der zwangerschap het zwellen van de spaanader zich, of in den endeldarm, of ook, zoo als men heeft waargenomen, in de scheide laten vinden; drukt het hoofd in zijn doorgang den endeldarm gescheurd plat, en de geboorte wordt zeer pijnlijk; hier van daan is het, dat de vrouwen geen geweld willen doen, om de pijn te verarbeiden, waardoor de geboorte vertraagd wordt. Ik heb in dit geval eenige keer met den damp van water, ook door het aanzetten van bloedzuigers, niet azijn van goudglad, en wekkend maakende pappen, de pijn om den aars veel verminderd; Het zwellen van de eieren; Mijn heeft een of alle twee eieren; met water opgevuld, of verhard, en tot een verbazingwekende grootte uitgezet gezien: deze gezwellen kunnen de baarmoeder enigszins samen- of scheef-drukken, waardoor de geboorte naderhand traager, soms geheel onmogelijk wordt gemaakt, en dusdanig hulp noodzakelijk doen weezen; Gebreken der afgelegen delen. Onze gebreken der afgelegene "deelen worden geteld in de volgende gevallen; als 1) Wanneer de voor het eerst kraamende vrouw te jong is, 2) Wanneer de vrouw te oud is, 3) Als een barrende vrouw te vet is, 4) Als een barrende vrouw te waterzuchtig is, 5) Als een barrende vrouw te volbloedig is, 6) Als de barrende vrouw stuiptanden heeft, 7) Als een barrende vrouw mank gaat, 8) Als een barrende vrouw een boschelling heeft, 9) Als een barrende vrouw te klen is, 10) Als een barrende vrouw door een ziekte overvalt wordt, 11) Als de barrende vrouw dood is. Dit zijn de vrouw die voor het eerst kraamt, te jong in. Meestal heeft een nog al te jong zijnde eerste kraamende vrouw, een langzame, zwaardere, en pijnlijker geboorte, dan die meer gekraamd hebben, en ook die reeds den huwbare ouderdom bereikt hebben, om dat bij deze de uitwendige teeldeelen nog harder en onbeweegelijker zijn, en het toetjen der lippen ook nog vaster samen zit; doch als er, niet eveneen ander gebrek bij is, neemen deze geboorten meestal een goeden uitgang: men heeft gezien van een eerste geboorte, die geringen ouderdom, die ga lukkig verlosten zijn. Wanneer de vrouw, welke voor het eerst kraamt; te oud is. Men gelooft algemeen, dat eerste kraamende vrouwen; te oud zijnde, de zwaarste verlosking te wachten hebben; uit hoofde dat haar vezelen te hard en te stijf zijn en zich derhalve niet zo gemakkelijk laten trekken, om zich te verwachten: doch als er anders geen gebreken tegenwoordig zijn, voelt de ouderdom geen hinderpaal aan de moederzorg, omdat de Natuur als dan, van zichzelf, de verlosking volbrengt. Een eene barrende vrouw te vechten is... Een vroedvrouw heeft veel maagden en vrouwen voor onvruchtbaar verklaard; doch in onze landstreeken strijdt de ondervinding tegen deze meening; ik heb eenige hele vette vrouwen wezenlijk zwanger gezien, en zelfs eenigen van die verlost: de geboorte was alleenlijk wat langzaam, om dat zij haar weef een niet genoeg konden verarbeiden? Vette mensen kunnen niet lang den adem ophouden, en haar buikspieren konden zich, door het zware vet, niet krachtig genoeg op de baarmoeder samentrekken: men stelt bij dergelijke vrouwen den hinderpaal van de geboorte, in het vele vet om den mond der baarmoeder en der scheide; maar niet een ontleedkundige heeft rondsom den baarmoedersmond vet gezien, en het overtollige vet der scheide kan zich, een zacht lichaam zijnde, gemakkelijk laten samendrukken. Als de barrende vrouw waterzuchtig is... Er zijn vrouwen, die te gelijk zwanger en waterzuchtig zijn: nadert bij de zulken de geboorte, zodanig hindert het water in de buikholte aan de famentrekking des middenrif en de buikspieren op de baarmoeder, en dus ontstaat hierdoor een langzame geboorte: door aftapping van het water wordt dezelve niet verhaast, dewijl het altogether gevaarlijk is deze operatie te doen, om dat de baarmoeder aan... De oppervlakte van de voorbuik ligt, en dus zou de naald zonder kwetzing van deze, de naald tot het aftappen, niet binnen gebracht kunnen worden: men laat deze geboorte alleenlijk aan de Natuur over, al is deze wat langzamer; want men heeft toch genoeg ondervindingsding van dat de krachten der Natuur alleen genoeg zijn, om haar te voltooiden. Als de baarmoeder volbloedig is Volbloedige baarmoederd, brengen, door deze arbeid, haar bloed in een sterke beweging; hierdoor kunnen zich zo wel voor, als na de geboorte kwalen openbaren: de meeste Vroedkundigen hebben waargenomen, dat bij volbloedigen niet zelden de weeën zeer zwak zijn, of geheel wegblijven; en vaak Bein; dat maar een geaderde afleiding van het bloed veelvuldiger en sterker worden: de weefsels der baarmoeder trekken zich door het ontlasten der bloedvaten beter en lichter aan; en de zachte teeldeelen worden door een geaderde afleiding wat ontlast en verminderd: meer kan ook door een geaderde afleiding, bij jonge volbloedige vrouwen, de eerste gevoeligheid, fluiken, en de bloedverstopping; nadat de geboorte verhoedt is. In dit deel. 187 ftuipen doden meestal moeder en kind: als een barrend vrouw ftuipen heeft, zóó moet de Geneesheer de inwendige oorzaak zoeken weg te ruimen: de Vroedmeester moet maar alleenlijk waarnemen of de vrouw in deze ftuipen ook echt weeën heeft, of niet: in het eerst geval, 't welk door het openen van de barre moedersmond en door het groeien van het water gekend wordt, heeft men hoop dat de fluits die de baarmoeder heeft, het kind zullen uitpersen, zo er anders geen gebrek aan het kind, of aan de moeder plaats heeft: volgens de Natuur zelf gebeurt de geboorte niet, (daar er toch gevallen zijn, dat de ftuipen de baarmoeder overvallen, en het kind, zónder weten van de moeder, uitpersen,) zóó moet men het kind, naar de omstandigheden gericht, door de kunst verlossen; om dat de ondervinding heeft geleerd, dat de moeder en het kind meermaals behouden worden daar een scheepje verlossing gedaan wordt, dan dat die niet gedaan wordt: maar heeft een ftuipen hebbende kraamvrouw geen weeën, die de mond van de baarmoeder openen, zóó is de zaak veel gevaarlijker: in dit geval moet men de mond van de baarmoeder geen geweld aandoen: echter kan men trachten, door een terugdrukken van het stuitbeen, of indien men de baarmoedersmond door de vingers wat prikt, de weeën wakker te maken. Ik heb van twaalf zwangere vrouwen, welke in de laatste maanden, of kort voor de geboorte ftuipen hadden, niet een zien doorkomen. LEBMACHER verzekert hetzelfde, daar hij van een nog grooter getal, in ftuipen zijnde, maar ten leven heeft zien behouden; en bij welken de geboorte spoedig is afgelopen. Ik geloof dat de ftuipen der zwangeren gevaarlijker zijn, dan die der barrenden vrouwen; wel verstaande die ftuipen, die door de zwangerheid als haar oorzaak ontstaan: want Astmatische en die der vallende ziekten, als ook die geen die door de pijnlijke verwijding van de baarmoedersmond ontstaan, zijn niet zo gevaarlijk. Als een baarend vrouw mank gaat, of eenen bogchel heeft. Het bekken bij eenen bogchelachtige of manke vrouw wel gevoeld, heeft het zelfs zijn rechtmaatige wijdte, zodanig behoefte men niets te vreezen; maar heeft de vrouw bij den bogchel een borstziekte, hetwelk verhinderde den adem lang terug te houden, en de weeën behoefte te verarbeiten, zo kan de geboorte door deze oorzaak langzaam worden: is de bogchel door de engelse ziekte ontstaan, zoo is gemeenlijk het bekken ook smaller, en gebrekkig gebleven, ’t welk dan een zware geboorte veroorzaakt. Gaat een vrouw mank, door de engelse ziekte, of naar een niet herstelde ontwrichting van het been, zoo kan de geboorte zwaar zijn, als het hoofd van het been op het bekken een drukking maakt. Dit is een baarend vrouw te klein is, Maar voelt in dit geval, dat het kind door zulk een klein bekken niet heen kan komen, en men vreest dus een zware geboorte: echter moet men hier de voorzienigheid der Natuur bechouwen; want meestal hebben kleine vrouwen ook kleine kinderen, en, tog hebben kleine vrouwen, naar gelang van haar lichaam, grote bekken; maar, is deze kleineheid des lichaams door de engelse ziekte ontstaan en is het bekken daardoor gebrekkig geworden, zoo is niet het flatteur, maar de ziekte de oorzaak, die het lichaam tot een natuurlijke geboorte onbekwaam heeft gemaakt. Als een baarend vrouw ziek is. Vrouwen, die aan een zware of langdurige ziekte kwijnen, moeten dikwijks een zwaren arbeid ondergaan, dwars door hun zwakte, om de weeën te verarbeiden: zij overvallen meestal voor de geboorte, of kort na deze: men telt tot de gevaarlijke ziekten, de borstziekten: bijvoorbeeld, amborstigheid, steken in de zijde, enz., die verhinderen, dat de vrouw den adem niet lang genoeg kan inhouden, en alzoo, bij de geboorte, de noodige persing niet kan doen. Soms hebben zwangere en baarmoedende vrouwen, kort voor de geboorte, een bloedig staar, of sterven ook wel in een stroom, in eenen bloedvloed, door een scheuring der baarmoeder, of andere ziekte: het is wonderlijk te horen, wat de Natuur doet, in dergelijke gevallen: men heeft waargenomen, dat de vrucht uit het lichaam van de moeder is geperst geworden: doch op zulk een geboorte mag men niet altijd wachten: het is wel eens gebeurd, maar in honderd dergelijke gevallen zoude het misschien niet weer gebeuren: men moet des het kind liever keeren, of hetzelfde door de keizerlijke hand naar buiten brengen: door het keeren als het teken van de dood nog onzeker is; daarentegen door de keizerlijke hand. “Va Ber0/ ED: KR: N DiE. ad1 faede als de dood zeker is: deeze operatie .moet.op de zelfde plaats als men gewoon ıs,en met dezelfde voorzich- tigheid gedaan- worden als bij een levend voorweip, ‘om dat de moeder (zo-zij nog naderhand bekwame)) niet door de wonde fterve. FuRE De vruchtlooze gewoonte van de zwangere vrouwen, die dood zijn, onder het voorwendiel dat het kind dan kan ademhaalen, den mond der moeder met een ftuk hout open te houden, is zeer te belagchen:: het ware beter ‚eene doode vrouw warme pappen op "den buik te leggen, denzelven te wrijven, om het bloed door die warmte in het kind’ vloeibaar te houden: het door de fnede. naar buiten gebragte Kind is zeldzaam levendig, indien de operatie niet terftond nha het over. lijden gedaan wordt. De zwaare en tegennatuurlijyke geboorte, door een gebrek aan het kind cn deszelfs deeen, De geboorte.kan zwaar, en ook tegennatuurlijk worden, dvor cen gebrek, dat aan het kind, of alleenlijk aan die deelen die tot het kindbehooren , plaats :heeft.: De gebreken welken aan het kind: plaats hebben , zijn of aan het hoofd, of aan het lijf, of aanıde lieging: de gebreken die aan de inwendige deelen plaats hebben, zin aan den navelftreng, of aan den moederkoek, of iu de vliezen, of, eindelijk, aan het lamsvocht. De .gebreken aan het hoofd.- D: gebreken aan het hoofd zijn de volgende: ı) Het alte groote hoofd des kinds, 10 2) — möonltereufe hoofd. 3) —— Waterhoofd. 4) — .dubbelde hoofd. . .. 5) De verbeening der fontanel, M 3 182 GRONDBEGINSELEN ver Behalven de kwaade liggingen van het hoofd , moeten deeze gebreken op. zig zelven befchouwd worden ; de kwaade liggingen vorderen eene bijzondere verhandeling, aangezien haare menigvuldig verfcheidenheden. Het ultime grote hoofd des kinds, Het het bekken zijne natuurlijke wijdte, maar is daarentegen het hoofd des kinds te groot, zoo moet er een zware, of wel een tegennatuurlijke geboorte ontstaan: de volgende kenmerken heeft men van dat het kind te groot is. 1) Men neemt waar, dat de geheele hand gemaklijk in het bekkenhol gebracht kan worden; ’t welk ook een teken is, dat het bekken niet te nauw is. 2) De buik zakt niet in den laatsten tijd der zwangerschap; en dus verneemt men ook geen inzakking van den "baarmoedersmond, zoo als in de lichte geboorte. 3) Als het hoofd bij de hevigste weeën nog maar nauwelijks nederzakt. 4) Er groeit een zeer klein en vlak water, voor het hoofd des kinds: 5) De baarmoedersmond opent zich meer en meer, maar het hoofd blijft gestabiliseerd in de bovenste opening, of ingang van het bekken vandaan. 6) De fontanel en pijlnaad schuiven tegenover elkaar. 7) Men voelt den geheelen ingang des bekkens, met het ingeperste hoofd zeer nauwkeurig opgevuld; zoo dat het nog maar nauwelijks mogelijk is een vinger daar tussen te brengen: ook bevorderen de hevigste en zeer langduurige weeën, het hoofd, binnen vier-en-twintig uren, weinig of geheel niet. 8) Op het laatste breekt het water, hetwelk weinig is, zoo dat eenige geloven dat het kind in ’t geheel geen water gehad heeft. Het hoofd kan een vierden, een halven, of wel een geheelen duim te groot zijn; hieruit volgt nu den verchillenden graad der zware hoofdgeboorte; wij zullen dezelfde in drieën verdeelen en beschouwen. De eerste graad is die, als het hoofd in zijnen omtrek een duim grooter is dan natuurlijk. Deze geboorte kan aan de natuur overgelaten worden, 1) Zolang men fecund en sterke weeën waarneemt; 2) Als het hoofd bij iedere vlaag meer puntig wordt; 3) Als op het hoofd, een gezwel ontstaat, hetwelk in grootte toeneemt; Als de arbeid maar weldra vier-en-twintig uren geduurd heeft; men kan altijd nog langer afwachten, wat de natuur zal doen; om dat deze dikwijks in zes-en-dertig uren het hoofd nog meer verfthelt, en verlengt, zodat het ongeveer tweemaal zo lang als breed wordt, en soms de geboorte zonder nadeel voor moeder en kind volbrengt: men moet hier alleenlijk zorgen, dat de drek uit den endeldarm en de pis uit de blaas ontslast blijft, en een of enige aderlatingen doen, om de ontslocking van de baarmoeder voort te komen, maar de weeën moeten langzaam verwerken. Maar is in de tweede graad het hoofd groter, zodan het bekneld blijft; of als de weeën of vlaaien gestaag en stevig aanhouden, en aldus verwerken worden, "zoo helpen zij het hoofd wel vooruit, maar de baarmoedermond scheurt dikwijks, als ook de scheide, de pisweg en de bilnaad, of er ontstaat een ontslocking van de teeldeelen, welke in het kraambed niet zelden tot versterving overgaan; zij die als dan niet stoppen houden, daarom, meestal, een onvermogen om de pis en de dreckstof op te houden: ook ontstaat er, als de weeën alst estevig verwerken worden, soms een scheuring van de baarmoeder, waarna de kraamvrouw zeer onverwachts sterft; een toeval, hetwelk te vooren reeds beschreven is. Alle deze gevallen zijn zeldzaam; maar meest gebeurt het, dat na zes-en-dertig of acht-en-veertig uren de weeën geheel wegblijven; het hoofd wordt niet pumper, maar raakt geheel bekneld, naamlijk of in den juicedang, of in het hol zelf, of in den uitgang van het bekken, naar dat het door de weeën is voorgesprengt, toen dezelfde er nog waren. In den derde graad, wanneer het hoofd overmatig zwaar is, geraakt het reeds in de bovenste opening van het bekken bekneld: hier baaten ook de sterke weeën in drie of vier dagen lang niets: wordt de baarmoeder, in de weeën, niet door het hoofd ingescheurd, zodanig komt aan dezelfde een ontwikkeling, die in versterking overgaat, en moeder en kind tegelijk ombrengen. Hieruit zien wij, dat er drie vormen van zware geboorten zijn, welken door een al te groot hoofd veroorzaakt worden; de eerste graad wordt door de Natuur gelukkiglijk ten einde gebracht; de tweede graad moet, men door kunst, en door een zachte en langzaame verarbeiding der weeën hulp komen te kunnen; en de derde graad moet geheel en al door de kunst volbracht worden; vooral wanneer men geen weeën meer kan opwekken; of als het hoofd door de weeën niet meer wordt ingeperst, of ook, als er een dringend toeval, bijvoorbeeld, een scheuring of ontwikkeling van de baarmoeder te vrezen is. Als de weeën alleenlijk door gebrek aan krachten weg-blijven, en er nog geen ontlasting der baarmoeder, of een ander dringend toeval tegenwoordig is, kan men de vrouw goede wijn met opium geeven, als ook eenige komkommer met water of iets prikkeldraagend zetten, den mond der baarmoeder wat prikkelend maken, of het schaartbeen achteruitdrukken: bijzonderlijk als de vrouw wat gerust heeft en daardoor nieuwe vlaaien te verwekken; wordt door deze weeën het hoofd niet voorduuriger geperst, zodat men onderzoekt of hetzelfde zodanig groot is, dat het niet eens in den ingang van het bekken heeft kunnen gedrukt worden; of het hoofd in de bovenste opening of ingang, in het hol, of in den uitgang of onderste opening is ingeperst, en aldaar bekneld-is geraakt. In alle deze gevallen moet men wel letten, of het kind leven, dan dood. is het hoofd zóó groot, dat het in zulk een lange tijd niet door de ingang van het bekken is geperst, en zijn er gewisselijke tekens dat het kind nog leeft, zo is er maar een middel over, waardoor hetzelve van den dood kan worden gered, naamelijk de keizerlijke snede, een operatie die toch ook voor de moeder twijfelachtig is. In dit geval is het keeren, de hefboom, en zijn de tangen vruchteloos; want, al keerde men het kind, zóó ware het toch niet mogelijk het overgrote hoofd naar buiten te brengen: met de hefboom zou men het vlugge scheefdrukken, en anders niets verrichten, de tangen kan men niet aanwenden, om dat het hoofd nog boven den ingang van het bekken staat; alzóó is hier de keizerlijke snede, als het kind nog leeft, of het ontlasten der hersenen, wanneer het dood is, het enige middel; maar is het hoofd alreeds meer dan op die plaats in den ingang van het bekken bekneld, zóó, moet men, als de lucht wegeblijft, gebruik maken van den hefboom, deels om nieuwe lucht te verwekken, deels om het hoofd wat af te drukken. Indien dit instrument niets helpt, zodanig moet men overgaan tot de tangen, ten einde door dat middel het hoofd; als 'ware, met ijzeren handen, naar buiten te trekken; maar kan men ook daar tegen niets witvoeren, en kunnen zij niet op de rechte plaats aangelegd worden, of is zulks reeds gedaan maar zonder goed gevolg, zodanig kan men eindelijk, bij een levend kind, de schaambeenklieven, en bij een dood kind het hoofd van de hersenen ontlasten. Nu is het ligtelijk te vermoeden, dat deze drie operaties met meerdere zwaarigheid verknocht zijn, wanneer het hoofd nog in den ingang is, dan als 'tzelfde in het hol, of in den uitgang van het bekken is bekneld geraakt. De wijze, om deze operatie te bewerkstellen, zal ter behoorte lijke plaats geleerd worden. Het monsterachtige hoofd. De mismaaktheid des hoofds niet overtollig groot, en zijn de beenderen van hetzelfde niet al te hard, zodanige hoofden zonder enige hinder, even als een wel gevoeld hoofd door het bekkenhol heen; maar heeft de mismaaktheid en de hardheid der beenderen een te grote grootte of ongeschiktheid tot het doorgang veroorzaakt, gebreken welke door een Vroedmeester alleenlijk door het gevoel waargenomen worden, dan moet hij uit het vergelijken van dezelfde, met andere toevallen, en uit het beschouwen der werkingen oordeelen, wat hier het best gedaan kan worden; want dit is het gewoon waarin een Vroedmeester bij zichzelf raad moet zocken: in enkele gevallen kan men in deze omstandigheden geen regels aan de hand geven, om dat er een oneindige verfcheidenheid in de mismaaktheid der hoofden plaats heeft, voornaamlijk komt het alleenlijk aan op den graad van de grootte des hoofds. Ik heb waargenomen, dat het weeke bekkeneel des kinds, in de smeerders lichaam, door het opgehoopte vocht, verbazingend groot uitgezet kan worden: naar mate nu zulk een kind met het hoofd of met de voeten door het bekkenhol gaat, naar mate vindt ook het hoofd altijd hinderpalen. Komt het hoofd eerst voor, zodat men die toestand wit de grootte, om dat hetzelfde zich overal sterkt in den uitgang beknelt: voor en na een bijzonder groot gezwel op het hoofd, even als of uit een, twee hoofden werden gemaakt: doch dit gezwel is zacht op het gevoel, en het hoofd wordt vooren na, tegengesteld, in de lengte gevormd. Men heeft waargenomen, dat kinderen met zeer grote hoofden gelukkig zijn verlost: want de weekheid der bekkeneelsbeenderen deze ziekte eigen, laat een ongegelijkde verlenging des hoofds toe: men heeft ook waargenomen, dat onder de geboorte het hoofd op zijde is opengeborsten, en na dat het water zich ontlast had, de geboorte gemakkelijk is volbracht: echter heb ik tweemaal gezien, dat het bekneld is geraakt, en alleenlijk door de kunst naar buiten gebracht is. Een Vroedmeester zou de geboorte van een kind met een waterhoofd wel wat verlichten, als hij met het verborgene lancet enige niet diepe infwijkingen deed in het gezwel, dat op het voorkomende hoofd gevonden wordt; maar meestal is het een inwendig waterhoofd, hetwelk een infwijking door de beenderen heen tot in het hoofd, noodig had: is dus zulk een kind nog levendig, zodanig wordt het zekerlijk door ’t ontlasten van het water, gedood; want de ondervinding heeft geleerd, dat alle kinderen die een waterhoofd hebben; zodat de gezondheid doorboord worden, terstond na de operatie, sterven. Als nu zulk een hoofd in het bekken bekneld geraakt is, en ’t kind nog leeft, zoo vordert het geweer een Vroedmeester, om te trachten hetzelve met kompres werktuigen, dat is met den hefboom, of met de tang ter wereld te brengen; maar heeft een Vroedmeester zekere tekens dat het kind dood is, zoo kan hij een inflatie in het hoofd doen, om daardoor het vocht te ontlasten, en dan valt het hoofd samen. Heeft de vrouw dan nog leven, en is zij niet te zwak, dan verlost het kind zeer gemaklijk, maar zoo niet, moet hetzelve door een stomp werktuig uitgehaald worden. Het tweede geval van een waterhoofdsgeboorte, daar het hoofd niet door het bekken heen kan gebracht worden, en met de voeten reeds geboren is, vordert die handgrepen, welken in een andere afdeeling der voetgeboorte zullen verhandeld worden. 