title: Sämmtliche Werke
creator: Leopold von Ranke
text: aenstons publieq soude maeken, de Conditie van Vreede 't welck ons niet weynigh soude embarasseren en op veile plaetsen pernitieuse effecter causeeren. — Kensington, l./ll. Decemb. 1693. Daer is niet aen te twyfelen of men waght in Yrankr. naer d' uyt- slagh van eenige negotiatie om den man van den H"" van Dycvelt naerder 172 «u« bcm «ricfwed^fel SEBil^elm« IH. 1694. Orders te senden, die evenwel nu al moeten syn aengekomen, en sal men in patientie verwaghten hetselve te vememen , wenschende zeer dat de conditie eenighsins aennemelyck mögen syn, want naer de wereltse saecken my toeschynen, staet het beter de yreede te maecken voor d'aenstaende Campagne als daemae, vreesende dat wy dan in geen veel beter staet sullen syn als tegenwoordigh , — Alhoewel de saecken al- hier in 't Parlement sigh wat beter schicken als in 't begin, en geyen my meer hoop van een goede eynde, daer is niet als den tyt, die te beklagen is, dat voorby loopt, 't welk niet en kan werden geremedieert hoe scbadelyk het oock is. — Eensington, 2./l'^- Maert 1694. Ick weet selfs niet was best is ofte Molo syne Gorespondentie io Vranckryk continueert ofte niet Ü.Ed. sal dat best kunnen van oordeelen, koste deseWe een equivalent nytwercken Toor Loxembourg het was wel te pyne waert dat by een Reys deroom naer Yrankr. maeghde, sonder 't welck onmogelyk zal zyn tot een vreede te geraecken. U.Ed. kan wel begrypen dat ick hem nnmogelyck op syne brieven kan antwoorden soo dat U.Ed. myne complimenten sal dienen te ihaeken en hem doen begrypen dat ick selfs niet wel en heb kunnen antwoorden. — Ick heb met verwondering gesien de satisfactie die Yrieslandt pretendeert, 't welck onyerdrogelyck is, want den Rang tegens den Heer van Holstein te decideeren is ondoenlyk. Dit syn pretensie die men formeert oni dat men geen accomodement en soeckt en om te voldoen aen beloften gedaen en Alfeldt, alsmede dat de Provintie haer Gedeput hebben ge- desadvoueert , wegens het arresteren van Deense sceepen. Kensington, 6./16. Maert 1694. 'T scheyndt dat Yrankr. Denemr. in den oorlogh niet en wil enga- geeren zonder dat Swede daer mede intreedt en ick sie uyt een relatie van Faliteau, dat mogelyk Denem. nu met den Staet en my wel sende willen concludeeren, ick meen dat desen tyt nu diende te werden waer- genommen en dat Brand wiert geautoriseert om met Denem. teslayten in ons Naem, want den tyt moet werden waergenomen met sulcken ver- anderlyck Tolck, en ick ben al continueel bekommert dat Indien de 6. van Oxenstem in Swede quam de sterven in desen tyt , soude die croon seeckerlyk andere mesures nemen en daer is ons soo seer aengelegen van die twee noordeser Croonen te separeeren, dat wy geen occasie moeten laeten voorby gaen om daertoe te geraecken. — Wy verwaghtea alle uer de brieven van voorleden vrydagh, hebbende twee daghen be- gonnen weder te vriesen en een stercken Nord-Oosten Wint gewaeyt — Ick heb eergesteren de facheuse tydingen ontfangen dat Bart met 8 oorlogh Scheepen en 22 Goopvaerdyscheepen, in Duynkerken is geraeckt in 't gesight van ons Esquadre die eenige uren jaght op hem hadden gemaekt. Ü.Ed. kan niet gelooven hoeseer my dit chagrineert, vreesende 2(u« bcm Sricftocd^fel SBil^ctm« IlL 1694. 173 datter al weder neghgenüe oüte quade conduite is geweest, niet legen« staende al de voorsorghe die ick hadt genomen. Ick heb doen opont- bieden den Officier die het Esqoadre heeft gecommandeert om van syn doen rekenscliap te geven. — Kensington , 30. Maert of 9. April 1694. Wy manqueren nu allhier vier posten uyt HoUandt 't geen niet weynigh chagrineert en is, want wy om bayten kennis syn van 't geen in d' werelt passeert, soo dat ick seer naer brieven verlang en h%dt gehoopt die na al te sullen hebben, want den dagh voor eergesteren, Ib de wint favorabel geweert, maer sedert weer in 't weste gekomen. — Het droerigh ongeval in the Straet en heeft my oock niet weynigh ge- chagrineert, maer tegens Godts handt is niet te doen als deselve om meerder genaden voor het tockomende te bidden en het verlies zoo veel doenlyk te herstellen. — Ick hoop nogh in d' weeck naer Paeschen van hier te vertrecken, waer naer ik seer verlang. — Eensington, 6./ 16. April 1694. Op het Deens werck en weet ick voor het tegenwoordigh niets meer te seggen als dat wanneer ick in den Haagh sal syn gekoomen, dat men dan serieuselyck sal moeten overleggen wat mesures men sal kunnen nemen. Wegens het groot werck van de Yreede heb ick U.Ed. in myne laeste geschreven, dat ik oock niet en weet doeromtrent yets meer te doen ofte te seggen tot myne komste. Ick vinde het brieffe een halft seer koel en ick ben van U.Ed. sentiment dat men op die manier oock moet antwoorden, want het schynt klaar dat sy door die wegh niet meer en 'willen negotieren. — Loo, 23. May 'smorgens. Yolgens alle advisen trecken den Yyandt sigh van alle kanten te saemen, in dien den Baron van Heyden in den Haegh nogh is, so ge- lieft U.Ed. hem seer ernstigh te presseeren om de Brand, trouppes alle te saemen te trecken sonder eenigh tydverlies. — Het sal onmogelyk syn dat d^ ArtiUierie van den Staet te velde kan gaen Indien de be- dienden niet eenigh betaling ontfangen, ik versoeck dat U.Ed. het wil besorgen. Ick sal U.Ed. morgen vorder schryven. — In H Leger tot Roosbeeck, 1. July 1694. De saecken in Sweeden en staen my gans niet aen en het is goet dat U.Ed. aen Heeckeren heeft geschreven van eenige Ministers te traghten te gewinnen, maer men moet haer geen gelt geven voor en al cer dat men van haer verseeckert is, gelyck Vrankr. doet, want ander- sias men zeer facicl bedrogen wert. Men dient oock een wakent oogh 174 2fu« bcm «ricftrcc^fd SBil^ctm« in. 1694. te houden op Brand^, het waer goet dat Harn derwaerts ging als hy syn saeeken in Saxen sal hebben verright. — U.Ed. dient met Smettaa wel te spreecken, maer met circuxnspectie want wert daar yets met Brand, gemolieert hy zal het secreet van de Mis niet weeten. — Den Sindicus Piccard presseert my seer om een keer by my in 't leger te doen, 't geen ik wel magh leyden en ick versoeck dat Ü.Ed. het hem wil laeten weeten, volgens zyn schryven moet hy nu in den Hagh syn, hy vrees voor een affiront dat ik versoeck, dat U.Ed. hem wil afVeeren, 80 yeel mogelyck, want seeekerlyck hy dient trouw en wel. — In 't Leger tot Roosbeck, 5. July 1694. Ick heb dezen morgen ontfangen Ü.Ed. brief van den 3. dezer met de facheuse tynding van *t rescontre van Hidde de Vries met Jan Bart. Het schynt of den Hemel ons wil straffen, want menschelycker weyse hadt het soo niet moeten afloopen. Het is oock een groote onvoor- sightigheyt van Hidde de Vries geweest, synde Meester van d' Coop- vaerdeyscheepen hy dezelve niet d' eene have ofte d' andre niet heeft gesonden. Weetende dat Jan Bart in Zee was, en hoe hy sigh heeft geweert vrees ick maer sleght te syn geweest, naer dien hy soo ras is gekomen. Ick kan niet begrypen waer myn sceepen syn geweest; alsoo seeckerlyk daer Vier niet veer van daen hebben gekruyst en| Ordre hadden om te conjungeeren, het scheynt een fatalityt in dit geheel werck te syn en ick vrees seer voor de gevolgen. — Ick hadt al een geruymen tyt geleeden ordre naer Engeland gesonden , om meer van myne Scheepen by dit Esquadre te doen komen, maer myn ordres werden langsaem geobedieert, ick twyfele evenwel nu niet dat de VIoot er is of sullen opkoomen want het de laet is. — In 't Leger tot Roosbeck, 8. July 1694. Het chagrineert my seer om te Zien dat de Bescontre met Bart soo schandelyck is afgeloopen. Men moet met alle rigueur doen proce- deren tegens die Capt^ die haer devoir niet hebben gedaen. Het is my onmogelyck U.Ed. te informeeren wat resolutie in Engel an dt sal syn genomen wat verder met de Vloot aldaer te ondernemen, manquerende twee posteu. Ick hadt ordre gesonden ofte het mogelyck was nogh yets te ondernemen dat sy de Militie aen boordt soude houden want indien de Franse kust niet en wert ten minste geallarmeert soo krygen alhier al dat Volck op ons hals. Dit is het eenighste ooghmerck die ick daer in heb, want sy hebben geen landt Militie genoegh om yets groots de kunnen ondernemen. Ick en sie niet datter veel scheepen van nooden syn, om uyt de Vloot te detacheren om een suffisente Esquadre in d'Noordzee te hebben, insonderheyt als myn Scheepen daer by sullen syn, Dat is oock de Reede waerom Willem Bastianse dat Esquadre niet en kan Commandeeren en hed een simple Cap* sal moeten syn. Ick «u« bcm «riefwed^fcr Sir^clm« lü. 1694. 175 twyfele seer öfter 150 Man in d' vier Comp® in den Hagh sullen syn en ick yrees dat het in 't weerelt wat gerught sal maecken ofte men soo benoot was om volck, andersins ben ick daer wel mede te vryede. — In 't Leger tot Roosbeck, 9. July 1694. 'Smiddaghs. Naer het afgaen van myn brief van gisteren avond, heb ik U.Ed brief van 7. ontvangen alsmede twee pOsten uyt Engelandt waer uyt is vemeem, dat alhoewel nogh uiet positif was geresolveert hoeveel Land- militie op de Vloot te laeten, de resolutie lagh om dat Esquadre weder te senden op te Franse kust om deselve te alarmeeren, en te sien öfter yets soude kunnen werden getenteert soo dat ick niet en twyfel of die Vloot sal met de eerste goede windt weder in ze stecken. Ick sende U.Ed. hiemevens d' Ordres voor de ViSschery volgens de Goncepten-, maer ik geef U.Ed. in bedencken ofte het nogh nodigh sal zyn om die aftesenden, alsoo my uyt Engelandt wert versekert dat den sbout by Naght Hopson met 12 o 13 Scheepen tegenwoordigh op de breede veerteen is, die alleen soffisent is Bart aentetassen, hebben de by sigh dree o vier Scheepen van d' derde Hang , de vier o vyf scheepen van myn die op de Breede Veertien hadden gecruyst en met de Hol- landse soude conjnngeeren waeren naer de Gon Vliet geloopen by abuys van Ordres in deselven tyt als Hidde de Vries die ongelukkige Kan- contre heeft gehadt gelyck ik uyt de Engeische brieven vemeem, het scheynt een Fatalityt in dit geheele werck te syn geweest ende het is om alle patientie te verliezen datter altydt in Engelandt soo veel abuysen en negligentie in ordres syn. In 't Leger tot Roosbeck, 12. July 1694. Ick vrees dat myn Esquadr. nogh niet in zee sal syn volgens de laetste brieven uyt Engelandt, den Voorslagh om Mariniers te werveu eu soude my niet qualyck aenstaen, maer haet project van Seer^ Sas in alleen particulier interest. — Ick ben gans niet te vreede wegens de komste van Heekeren, alsoo deselve ons alseer sal embarasseeren, ick en kan niet begrypen hoe hy dat dürft doen directelyk tegens Ordres. U.Ed. siet door het raport van Secret. de Wilde met wat voor een on- beschaemtheyt de Prins van Nassau de waerheyt negeert en wat men vervolgens te verwaghten heeft. — In H Leger tot Mont S' Andr6, 5. Aug. 1694. Ick had wel gewenst U.Ed sentiment en die van d' Secret' de "Wilde te weeten wegens het verblyt van het Esquad' of een gedeelte in d' Middenlandsche Zee, om myn Scryven naer Engelandt eenigsins te reguleeren. Voor my ik soude wel van sentiment syn dat een seer considerabel Esquad*" aldaer dese winter behoovde te bleyven maer ick voor sie seeckerlyck dat in Engelandt groote difficulteyten sal werden 176 »ud hm exxtftotd^\tl mifitlm9 UI. 1694* gemaeckt soo dat ick U.£d. niet positif en kan seggen wat daer van sal Valien, Ick scryf daer over inaer Engelandt en sal antwoort moeten verwaghten, want ik niet gaerne by myn Selfs in een Saeck van die nateur soude resolv^eren, sonder haer te hooren gelyck U.Ed. wel kan oordeelen, Het waer seer reedelyk dat Spagne tot de onkosten contri- baeerde maer daer heb ick geen verwaghting van. In 't Leger tot Montf. S* Andr6, 16. Aug. 1694. Met de brieven die ick deze morgen uyt Engelandt heb ontfangen sie ick dat men seer inclineert om het geheele Esquad' in d' Midd. Zee tot Cadix te doen overwinteren en alhoewel men my scryft dat ick met de naeste post positif haer sentimenten sal weeten soe kan ick wel vooraf sien dat het- daer op uyt sal loopen. Soo dat U.Ed. van nu af aen syn mesures daer naer kan nemen, Sy meenen niet dat een ge- deelte van 't Esquad^ suffisent soude syn, maer dat het geheel moet syn. In 't Leger tot Sombref, 19. Aug. 1694. Ick heb met de laetste post het advies uyt* Engelandt ontfangen wegens het verblyf van 't geheele Esquad^ in d' Middellandsche Zee en om de selve te doen overwinteren tot Cadix, welcke Ordre ick dien volgende aen Adm. Russell heb gesonden door verscheyden wegen, soo dat het nodigh sal syn dat den H*" de Wilde, daer van wert verwittigt, om syne mesures daer nar te nemen en hoe veer het vorder dient ge- communiceert laet ik aen U.Ed. oordeel. Ick soude meenen dat men > het soo veel mogelyk behoorde te secretteeren , insonderheyt voor Spaense en Franse. In H Leger tot Wanneghem, 29. Aug. 1694. De continueele marchen die wy hebben gedaen hebben my beiet U.Ed. eerder te scryven en op syne successive brieven 't antwoorden. Ick heb evenwel aenstonde op den receptie d' ordres afgesonden vol- gens de Goncepten naer Oostende voor de Scheepen tot Rescontre van d' Oost. Ind. Retourscheepen en met dese post zal U.Ed. ontfangen d' Orders aen Schoonenberg volgens de Goncepten van d' H' de Wildt, hiernevens gaet oock den brief van Quiros, die maer in generale termen en daer niet veel staet op is te maeken, ick kan oock niet gelooven dat Spagnie in staet is om veel te contribueeren tot het onderhout van ons Esquad*^ in de Middeland-Zee , want het onbegrypelyck is den mise- rable constitutie van haer finantie sonder eenigh hoop van redres. Ick ben seer bekommert dat d' Orders die ick aen Adm. Rüssel heb ge- sonden door de yregh van Italien met duplicaten, als mede over de Courognes om in de MiddeP Zee te verblyven en tot Cadix 't over- winteren te laet suUen komen, want uyt een brief van hem aan my ge- schreven van omtrent Cartagena van 14./ 24. July sie dat hy geen spoet 9{u« bcm ^rieftTjfj^fef Silljelm« III. 1094. 177 niaeckte om iu die Zeen lang te vertouven, behalve dat d' ordres die aen liem uyt Engelandt direct syu gesonden, heni eenighsins de über- teyt laeten om.'t huys te koomeii ofte aldaer te verbleyven, soo dat U.Ed. lightelyk kan denckeu wat hy sal kiesen, als hy liet maer eenigh- sins kan verantwoorden , soo dat ick het aprehendeer dat wy het effect van onse Expeditie niet sullen bebben 't geen aen 't gemeen seer pre- juditiabel soude syn, want ik oordeel het een Coup de partie te syn indien wy die vloot tot Cadix kunnen doen overwinteren en dat deselve \roegh in 't Voorjaar in staet is om in zee te gaen. — Konte mcn Denem. tegenwoordigh engageeren, het waer een goede saek, maen het moet door Brand'* geschieden, en men' moet seeker zyn, want ik niet €11 sie hoe den Staet en ick directelyk daer in yets kunnen doen. Als Ples naer Aken kompt sal het een goede gelegentheyt syn om met hem te spreecken, een expedient te vinden wegens de Toi op d'Elve sal seer dificiel syn. — In 't Leger tot Ronselaar, 9. Sept. 1694. Alhoewel dat d' ordres aen Adm. Rüssel al seer positief zyn om in de Straet te blyven en tot Cadix te overwinteren, soo Trees ick seer dat hy die niet en sei ontfangen ofte dezelve soo niet expliceeren, be- halve dat hy scryft van 3./ 13. Aug. van Barcelone dat hy in dien daghen soude van daer seylen direct naer Engelandt sonder eenigh have ofte plaets aen te doen H geen- my ten uytersten bekommerd dat hy de ordres niet ent sal ontvangen. Het is seeker dat wy geen grootc af- breuk aen d' viant soude kunnen doen, als die vloot aldaer te doen overwinteren, soo dat het een groote fataliteit sal syn zoo deselve weder •t huys comt. — Ick meen dat men niet beter en kan doen als d'Equi- pagie voor het aenstaende Jaer op deselve voet te nemen als het voor- gaende; Ick heb gisteren weder terugh doen marcheren de trouppes die ick uyt Maestright en Luyck hadde getrocken met intensie om Huy te doen belegeren en tot dien eynde is den Hart, van Ploen derwaeiis ver- trocken, het sal nodigh syn dat U. Ed. aenstonds besorght by de H** Oecomm. Raeden, dat tot Maastright ofte Luyck by wissel ofte credit werdt gemaeckt by provisie eene somme van vyftigh duysent G' Behalve het geen niet aen Heer van Nortwyck moet werden gesonden en de dat tot dispositie van Hart, van Ploen tot d^ onkosten van Belegering als transport van An^ van Maestright en Layk, het soude een treffelyck eynde van Campagne syn, konte dit dessyn reuceeren 't welck den goeden Godt wil geben. Ick sal hier traghten den Yyant H amuseeren en in dien dezelve detachementen naer de Maes doen, van gelyck tc doen. — Tot Canterberg, 9./19. Novemb. 1694. Ick heb het geluck gehadt om deze middagh tot Marigett te Londen, hebben de de gemackelyckste en beste passage gel^adt die ick hadt t, »lantc'« ©erTe XXII. 12 178 3[u« Um «ricfwcd^fct m\i)tlm^ IIL 1694. kannen wenschen, ick ben hier van avont gekoomen om te vemaghten eii Morgen met Godts hulp tot Kensington te syn. — Kensington, 7./27. Decemb. 1Ö94. Het geeft my geen wonder dat de Fransen debiteeren dat ick de vreede niet en soeck, seeckcrlyck niet op haer manier maer wc) op redelycke conditieu, 't geen ick meen dat den Heer van Dycveld indien deselve de Franse H*" Wedersiet klaerlyk genoegh kan aenweyseii, 't geen ick oock meen niet ondienstigh te syn om haer daer van te traghten te persuaderen. Ick ben wel tenemael van het Sentiment van Pr. van Vaudemont, dat deze voorslagh die de Ceurvorst van Beyeren in 's Haghe heeft gedaen sal verhinderen het effectueren van 't project aen Quiros ter handt gestelt, maer aeu d' andre kant en sie ick niet mogelyck hoe den Staet en ick ons soude kunnen chargeereu met het senden en em barqueren van aght duysent man van Trouppes die wy in de Spaense Nederlanden hebben, soo det ick geen expedient overigb en weet als dat de Ceurvorst van Beyeren gepermoveert wert om syn Infanterie Neffens de Ses Naturelle Spaense Regim' daertoe te gebruyckeii 't geen door de H"* Quiros moet geschieden, want den P"" van Vaude- mont en kan daer in niet werden gebruyckt want syn persuasie soude daet in meer quaet als goet doen. Ick sende U. Ed. hiemevens een Memorie die den ambassadeur Van Spagne my alhier heeft ter handt gesteld wegens het ageeren van onse Vlopt aenstaende soomer, in d* Extensien en kan oock wel werden geseyt maer het ander art, en kan niet werden verändert. — Den voorslagh die Rörits aen U. Ed. heeft gedaen om Saxissche Trouppes aenstaende Campagne te gebruycken in de Spaerise Nederl**, is naer myn oordeel inpracticabel, want men soude een Nieuw Tractaet moeten inaecken over welckers condition men seeckcr- lyck niet eens soude werden, soo dat men op andere expedienten moet syn bedaght. — Kensington, 14./24. Decemb. 1694. Ick twyfele niet of den Heer Van Dyckvelt sal teghenwoordigh alweder in den Hagh syn gekomen en dat U. Ed. tc saemen sal hebbeu geresolveert hoe de bewuste negotiatie voortestellen alhoewel Ick moet bekennen datier veel difficulteyten syn om de geallieerdens geen om- brage te geven en dat het seer delicaet sal moeten werden gehandelt, maer ick en kan van myn voorigh Sentiment niet afgaen, dat dese nego- tiatie moet werden voortgeset en aen 'd handt gehouden. Den G. Caunitz zal oock U. Ed. spreecken wegens het geheele werck van de negotiatie van Vreede als den G. van Arentsberg aen my alhier doet> daerom is het onnodigh dat ik daer yets van mentioneere, als alleen dat hy my van dagh positif heeft geseyt dat de Marq. de Bourgameneto tot Weenen een volkomen piain pouvoir heeft van Spagne om weegens de Vreede te negotieren. Indien dat so is, soude men haest kunnen geeclairciscert syn op wat voet Spagne soude willen handelen en of Slue bcm «riefiücti^fcl Sir^cün« III. 1694. 179 dezelve genegcutheyt teegepwoordigh heeft tot een Vreede. — Ick beu tenemael van U. Ed. opinie dat de propositien van Munster enkel be- drogh en amusementen zyn en U. Ed. heeft daerop uytermaeten wel ge- antwoordt, men sal nu hart zyn of liy het regt meent of niet en in cas van Jae, sal men ten eersten met hem dienen te sluyten op den voet als U. Ed. heeft gesproocken, men sal oock nu haest gewaer werden ofte het Denem. ernst is met ons de sluyten naardien den G. van Auers- berg my oock heeft geseyt, dat den Keyser den toi op d' Elve inwiilight indien Denn, effecteerelyck met geallieerdens wil traiteren en afstaen vän pretensie tot de mediatie. — SScUagc: Memoire pour former rinstruction pour le Baron de Goritz, allant ä Vienne. De regier les trouppes pour composer deux armees au Rhyn pour la Campagne prochaine. Que les armees soyent effectivement en Campagne ä la fin d'avril au commencement de May, et que des magazyns soient bien pourveus pour cet efet. — Que le Prince Louis de Baden reste en l'empire et ne soit point employe en Hongrie. Que l'Empereur recrute de bonne heure son Infanterie en Pjemont jusqu'au nombre de 12000 hommes comme il a offert. Qu'il negotie le transport de deux milles curassiers pour venir au service de l'Etat sous les conditions etc. Que les 6000 de pied que PEtat et moy faisons fournir en Piemont en place de ces 2000 curassiers, soyent payös ou entre* tenus par l'Empereur. Que l'on donne des ordres bien precis que les trouppes de- VEmpereur en Piemont entrent en campagne au commencement. de May et point ä la ün de Juillet comme ils ont fait deux ans de suitte. Que s'il y a moien que l'on conclue la paix avec le Türe m^me en cedant quelque chose. 12* 180 ^^u^ bem ^ricfmec^fcl 2Bt(^c(m« III. 1G94/95. 1095. Keusington, 25. Dec. 1694 of 4. Jan. 1695. Uet heeft Godt Almaghtigh gelieft drie daghen geleeden de ConiDgin met eene swaere sieckte te besoecken, men heeft eergisteren en gisteren gemeynt dat het de kindere pocken waeren, maer van dagh syn de docloreh van opinie dat het de maselen syn. Sy is Godt danck naer den tyt seer wel en men heeft redenen om alles goets te hoopen, ü. Ed. kan dencken hoe my dit ontstelt en my onbeqnaem maekt onv veel te kunnen scryven. Kensington, 22. Jan. of 1. Febr. 1695. Itel irreparabel verlies dacr den goeden Godt my mede heeft ge- lle ven te straffen heeft my iKt^livi staet gestel tom aen U. Ed. te kunnen scryven en tot nogh toe weynigit affaires te kunnen doen en het is niet sonder veel moeyte dat ick nu kan sci7ven. Ick heb door den G. van Portland soo veel doenlyck ü. Ed. doen antwoorden op syne brieven. Ick heb huyde die van den Januar ontfangen. Keffens het project van Tractaet met Denem. aentegaen, ick approbeere 'tenemael ü. Ed. consideratien die aen Leute tot antwoort voor my oock sal kunnen die- nen, U. Ed. versoeckende die te geven, myn dunckt evenwel uyt de pro- jecten te kunnen sien als of het Denn: ernst was te traiteeren 't geen sigh haest sal openbaeren. — De Proceduren tot Weenen koomen my oock vreemt voor, en de wegh die daer ingeslagen wert is niet om tot een promte vreede te geraecken die ick ü. Ed. moet bekennen, meer te wenschen als dit, en daerom soude ick geerne*sien dat de negotiatie van Molo wiert voortgeset soo veel doenlyck.' alhoewel ik wel vrees dat Yranckryck in dit myn groot ongeluck difficielder sal syn als van te Tooren, V geen wel dient gemenageert, maer ick moet U. Ed. in con- fidentie seggen dat ick my nu niet meer bequaeni en vindt om den oor- logh te voeren, ick sal evenwel traghten soo yeel als in my is om myn devoir te doen, hoopende dat den grooten Godt my daer sterckte toe sal geven. — Kensington, 29. Jan. of 8. Febr. 1695. 'T geen in deesen tyt seer fachens is, maer insonderheyt dat men hier en nogh minder in Hollandt in dit weer d' Equipage te water kan voorsetten, soo dat ick bekommert ben dat hetselve seer laet sal by koomen wat devoiren dat oock sullen werden angewendt, 't geen van seer pernitieuse consequentie soude kunnen syn in dien het waer is dat de Fransen in sin hebben om een effort ter zee te doen gelyck sy de- biteeren, 't welck men op allerhande manier behoorde te ondersoecken, om soo spredigh als mogelyk is de waerheyt daervan te weeten. Ick aghte niemend al het contraproject tot Weenen geformeert, en gelove %vl9 bcm »ncfrocc^fcl Sil^clm« III. 1G95. 181 niet dat liet in Swede sal kuünen werden overgelevert, om dat Vrank. seeckerlyk niet in d' preliminarien sal concenteren H geen klaer gcuoegh te s>en is uyt de decouverte, altoos het is naer myn opinie seecker dat op die manier van negotieren, de vreede niet en sal werden gemaeckt, ende daerom meen ick noghmaels dat men door de wegh van Molo het naerder moet soecken te brengen en indien de Fransen niet en kunnen werden bewogen tot een naerder conferentie tot Brüssel met den Heer van Dycvelt, soo sal men Molo wat naeder moeten instrueren om te scryven hoe wy van beyde seyde ons Ultimatums soude kunnen weeten en vervolgens sien ofte men tot een besluyt soude kunnen koomen, Ü.Ed. sal best ;w'eeten 't overleggen boe het op de voorsightighste manier sal kunnen geschieden. Ick en sie niet hoe [het doenlyck sal syn voor de Keyser en n^gotiatie van Fenningen in Hollandt te doen, altoos hier is het onmogelyck. Ick en vindt gans niet dienstigh dat den Staet de schult .van Spaense onkoste van de Genue te overnemen, maer wel dat deselve haer assisteeren gelyck ick oock wel mede wil doen om tot haer bctaling te geraecken. — Kensington, 12./22. Februar 1695. Ick soude niet veel swarigheyt maecken, omte verklaeren dat wy in een secrete conferentie ons Ultimatum soude seggen mits dat sy het haeren oock uyteu, en dat meen ick dat Molo soude kunnen scryveii want aen hem ons ulsimatum te confieren soude bedenckeljck syn, ick beken dat ick al veel speculatie heb oft men de negotiatie metDaguera niet facielder en tot onse meerder adventage en insonderheyt secretesse soude kunnen voortsetten, 't is seecker dat die man met veel meer voor- sightigheyt als Molo heeft gehandelt en mogelyck oock met meer der sincerityt, daerom soo meen ick dat ü. Ed. aan den Heer van Dyckvelt behoorde te 8Ci;yyen omte traghten die man in Brabandt te doen komen, want den tyt begint seer te presseren als men yets voor de Campagne sende doen. Ick beken dat ick voor de someren bekommert ben inson- derheyt in Catalonien, dat ick niet en sie, hoe het mogelyck is nute salveeren in 't abondonnement daer de Spaense in syn, want de vier Regem' die ick naer Cadix sent, schynt het eenighste secours te syn dat aldaer tydigh soude kunnen arriveren, t' welk evenwel ohsecker is en seer gering om Barcelone alleen te defenderen, het waere te wenschen dat het transport van die Trouppes, die in Viaenderen gereet werden gemaeckt, in d' selve tyd konte geschieden, want andersins suUen deselve niet alleen te laet komen, maer uyt mankement van Convoy sal haer transport onmogelyck syn, soo dat U. Ed. dat werck soo veel doenlyck dient te faciliteeren, maer ick kan wel dencken dat de Secre* de Wilde Biets sal doen sonder verseeckert te syn vant 't geldt ofte den Staet moetc aghterborgh syn. — 182 «u« bcm 53riefwcc^fcl Bil^dm« III. 1695. Richmond , 22. Febr. of 4. Maert 1695. 'T gcen my meest embarasseert in 't werck van de Vreede is de restitutie van Straesbourg want ick en sie niet dat de Franse voor als nogh daertoe te brengen sullen syn, en ik geloof nief dat de Keyser, als d' ander syen daer voor, eenigh Equivalent sal willen admitteren. Konte het daertoe werden gebraght, dat sy beyde gecontenteert waeren, dat die Stadt wierd gedemolieert en gerestitueerd aen d' Bischop, soo meen ick dat ick kans soude sien om heest tot een e^nde van 't werck te geraeken, daer naer ick daghelyks meer wensch en de noot- saecklyckheit van sie, ick meen niet dat het mogelyck is, door een Publicque negotiatie voor de Campagne eenighsints de»saeck van d' vreede 't advanceeren, daerom approbeere ick tenemael het middel dat U. Ed. voorslaet van te doen insinueren aen d' Fransen dat den H"^ van Dyckvelt van my is geautoriseert om myn Ultimatum te seggen, ick soude alleen meenen, dat dese insinuatie mogelyck beter d' A genta als door de wegh van Molo soude kunnen geschieden. — Richmond, l./ll. Maert 1695. Naer dat ick uyt de brieven aen Molo geschreven kan oordeelen geloof ick niet dat de Franse tot em naeder conferentie sullen syn te bewegen waer van U. Ed. nu apareret al sal syn geeclairciceert, maer ingevalle sy daer toe niet soude syn te bewegen weet ick niet ofte man niet sal syn geobligeert het Ultimatum aan Molo te doen seggen als de Franse, van 's gelycke willen doen, als deselve scheynen te belooven. Ick sie daarin soo veel te minder swarigheyt dat men het op soo een manier soude kunnen seggen dat men hem soude kunnen desavoueren als het noodegh was want hy is wel gewent wat 't adverteeren daer hy geen last toe en heeft, en een man van syn soort is het van die consequentie niet om gedesavoueert te werden als ymandt van meerder caraeter. — Het geen my murt embarasseert in dit geheel werck is Straeshorgb. Want daarin en kunnen wy niet treeden maer het aen den Keyser laeten, uyt alle decouvertes sien ick, dat konten wy de negotiatie tot Stock- holm voortsetten het d' apparentsie is om tot favorabeler Conditie te geraecken, maer de distantie van d' placts maeckt het onmogelyck om een körte eynde van die negotiatie te hebben, 't geen ick soo noodigh oordeele. — Kensington, 12. /22. Maert 1695. U. Ed. oordeelt seer wel dat he tons van d' uyterste aengeleghen- heyt is dat dese Negotiatie secreet bleyft daerom dient het seer voorsigtigh gemanieert, ick meen dat het niet ondienstigh sal syn, indien den tyt het kan leyden dat den H*" van Dycvelt een Keer in den Hagb doet om met U. Ed. te aboucheeren, synde seeckerlyck dat men saecken «u« bcm «nefnjf(^|cl Silftetm« III. 1695. 183 van die teere natuer beter mondeling als scriftelyck kau haudelen. Den Heer van Dycvelt heeft iny gescreven om een acte of autorisatie om die negotiatie voortesetten , ick en weet niet wel koe ick die sal instellen en daerom soo versoeck ick ü. Ed. om my daervon een con- cept te willen toe senden indien deselve di nodigh oordeelt. Kensington, 19. /29. Maert 1095. Ick Yoorsic seedcerlyck dat het een necessityt zal zyn dat tot Weeneü den H^ van Heekeren eerst een eysch doet voor den Staet in 't reguard van d' eonditie van Yreede, die dan naer Swede soude werden gesonden, als mede van mynent wegen waer ick niet vecl sie by te doen, 't geen alreede in myn reguard is geschiet, het was seecker best geweest had men kunnen vast stellen een seecker voet van negotiatie als een preliminair, maer daer en sie ick tegenwoordigh geen aparentie toe, naer de pas die te Weenen is geschiet en man saLnoodsaeckelycck tot een contre project moeten koomen, H geen ick meerck door den Oraaf van Arenbergh, dat van 't Hof van Weenen van Niews sal worden geinsisteert, maer om een eynde van de negotiatie te sien is my onbe- grypelyck. Middelerweyl sal het seer goet syn dat de secrete ne- gotiatie syn voortganck magh hebben, maer ick moet bekennen dat my gans niet aen en Staet te sien uyt U. Ed. laetzte dat seeckerlyck d' in- tentie van Vrankr. is den H** van Dycvelt buyten die negotiatie te hou- den, dat een seecker tyken is van geen opreghte intensie om tot een •conclusie te komen, maer alleen twcespalt cn confusie in de Jlepublieq trachten te veroorsaeken. — Kehsington, 19. -29. April 1695. Ick oordccl, datter geen andere expedient teegenwoordigh is als de «ecrete negotiatie tot üytreght syn voortganck te doen hebben, maer vooral sal dienen te werden gesorght, dat het den alderuyterste wert gesecreteert, en ick ben meest bekommert dat de Fransen de secretesse soo seer niet cn soecken, te willen pretendeeren paspoorten en sauf conduits voor een Heer en syne Domestiquen , is seer suspect of «y een eclat soghten» voor de Naerburigheyt van Amsterdam en ben ick «00 seer niet bekommerd, om reedenen die ick U. Ed. mondelingh hoop te Seggen. — Voor soo veel de generale Negotiatie aengaet meen ick absolut dat in Sweden op die secrete weyse behoort te continueren en ick soude soo avers niet syn om een Voorslagh voor Spagnie te doen tuschen de Pyrenesse en Nimweghse Vreeden, maer het soude niet wel kunnen ge- schieden voor cn al eer ick in den Hagh sal syn, gelyck ick oock aen G. van Arembergh alhier heb geseyt, die my heeft gecommuniceert, dcse nevensgaende copie van een brief van J. Kinsky, 't geen een antwoort is op 't geen ick cenigen tyt geleeden aen G. van Arensberg had geseyt, II. £d. sal daeruyt sien in ^t reguard van dat important point van Strasbourg al seer naerby koomen, Ick heb aen M^ Lesington ordre 184 2(w« bcm »rtffwc(^fcl 3öil^e(m« III. 1695. I gesoadeu oin te insiterea op het preliminair point in myn regaard, daer ick niet wel en kan afgaen in 't Publieq. — Kensington, 30. April of 10. May 1695. Ick hoop dat de saecken met den Heer van Dycvelt soodanigb Bullen syn geadjusteert dat de Negotiatie tot üytreght ten spoe- dighste syn voortganck magh hebben en dat ick op myn aenkomste in Hollandt) die daertoe sullen werden afgesonden, tot üytreght sullen syn gearriveert. Het Parlement heeft voorleede weeck niet' können scheyden en ick twyfele even wel niet ofte overmorgen daer van een eynde te maecken, en aenstaende Satiirdagb te Vertrecken. In 't Leger tot Besselaer, 20. Juni 1695. Ick vinde, dat de H^' van Dycvelt de Negotiatie seer voor- sightigb heeft begont maer indien la |Eocbe soo fier bleyft en niet nader en wil koomen soo isser niet te doen. Ick voorsie oock dat als bet op een plaets soude aenkommen , dat wy met Amsterdam suUea syn geembarasseert, maer dat is niet te helpen en men sal daer met voor- sightigb eyt en evenwel vig.eur moeten tegengaen. Ick ben meest bekommert voor de secretesse, daerin men alle mogelycken preciiutien dient te gebruycken, maer willen de Franse sclfs het debiteren en pu- blieq maeken, is het niet te beletten. — Loo, 29. Sept. 1695. Het sal ten alder uyterste nootsaeckelyck syn dat het gelt tot de fortificatie van Namen aenstonds wert gefurneert en U. Ed. kau het lighteu uyt het gelt voor my genegotieert rents dat. het aenstons wert geramplaceert, dan sal still geen advance behoeve te doen 't welck hy beswaerlyck soude 'kunnen doen, behalve dat hetselve maer tot een middel was voorgeslaegen tot dat by den Staet gelt konte worden ge- vonden. Want ü. Ed. weet wel dat ick my een quade affaire in Enge- landt soude maecken indien het aldaer bekend was, dat ick gelt fiimeerde tot reparatie van fortificatien van Namen, maer door dit expedient, kan alles werden gevonde sende tyt verlies. — Altrop, 1. Novemb. of 21. Octob. 1695. Het verlies van dese laeste drie oostindise Retourscheepen sal hier te lande groote ongemack veroorsaecken et ick vreis seer dat dese com- pagnie daer door tenemael sal syn geniineert un banqueroet, wat quaet effect dit in 't aenstaende ' Parlement sal doen kan ü. Ed. light be- grypen; ick beken, dat dese twee Verliesen groote ongelucker syn en men oock wel reeden heeft te suspecteeren datter verraderey onder loopt 't welck by veel alBier oock wert gelooft en seeckerlyck onder- «u« bcm «rtcf«)e(^fc( Si(^c(tn« III. 1695. 185 BOck op sal Yolgen. U. Ed. sal uyt myue laetste hebbeu gesieu dat ick meeu yooral noodigh dat de Tronppes tot de Armeen vor d'aeastaende Campagne "werde besorght en dat men naederhandt lightelyck d' Operation sal kunneu concerteeren , soo dat ick seer aprobeere 't geen U. £d. met Gorits en Frise heeft besogueert en men sal dienen door alle middelcn traghten hetselve tot een spoedige effect tc brengen. Ick ben wel te vreeden van Nieuw Jaer af aen te contribueren 't geen ick voorleden Jaer aen Subsidie aen d' Ceurvorst van Saxen heb gegeven, mits dat eflfectivelyck het totael van de trouppes wert geaug- menteert; konte de cercles het doen het waer wel het beste, macr ick vrees — etc. Kensington, 29. Nov. of 9. Dec. 1695. Ick bekeu aen U. £d. dat ick nogh seer wenste naer enredelycke vreede, want ick bekommert ben dat wy 't aenstaende Campagne met weynigh adventaege sulien kunuen doen. Indien den vyant haere Troup- pes soo merckelyck vermeerderen als d^ advisen medebrengen, ende ick en sie uiet hoe wy het van onse kant snllen kunnen doen, soo dat naer alle aparentie den vyant ons weder supericur aenstaende Campagne sal syn. Kensington, 3./ 13. Dec. 1695. De saeckeu in ^t Parlement alhier gaen tamelyck wel voort, maer ick vrees altyt dat de difficulteyten van saecken selfs het seer lang sal doen traincren, alhoewel daer genegentheyt scheynt om soo veel doenlyck eene körte sessie te maecken. Insonderheyt het werck van d^ Munt is seer intricaet en heeft seer veel difficulteyten waer in d' opinie wonder- lyck differeeren en seer beswaerlyck tot een conclusie sal kunnen wer- den gebraght en evenwel daer hanckt alles aen. Ick ben seer bekommert dat de Negotiatien van penningen in Hol- laudt soo sleeght voortgaet, en dat men van alle kanten scryft dat d' oof'saeck voomamentlyck daer van soude weesen de quantityt van Loteryen die voorhanden syn, dat de particulieren geen gelt meer leegh hebben. Dat öoo synde soude van d' alder uyterste gevolge syn, en ick en sie niet hoe het mogelyck soude syn om in den Staet de saecken gaende te houden en ick en weet geen prompt retoedie voor sulcken eminent quaet en sal seer gaerne van ü. Ed. doeromtrent wer- den geeclairsiceert. Ick send ü. Ed. hier nevens een project die ick heb obgestelt voor d'aenstaende Campagne, waer in U. Ed. sal remar- queeren, dat om de bewuste vier Legers te formeren soude manqueeren 20 Battail : en 30 Esquadrons, waer die te vinden sal de swarigheyt syn en daerop dient te werden gearbyt, ick versoeck dat U. Ed. copie van dit project aen G. Frise wil senden om uyt mynen naem aen Pr. van Baden te werden gecommuniceert om syn sentiment daer op te weeten en tot Weenen het werck soo veel doenlyck tot effect tc doen bringen. — 18G ^vl9 bem »nefroed^fet Stl^elm« III. 1696. Keusington, 17./27. Decemb. 1695. Ick approbeere het provisioneel antwoort den Heer Boreel aen la Licres gegeven, maer ick sie wel dat sonder men tegenwordigh van Toumay afsiet, dat van die negotiatie niet en sal vallen, en bcn 't ene- mael van U. £d. sontiment dat, als men Vrank. soude kiinnen brengen om de vier bewuste Steeden tot een Eqiiivalent 't pffreren, dat men dan het werck seer aparent in syn bände soude hebben ende toot een vyfde placts soude men kunnen eyschen Fumes gefortificeert indien den H' van Dycvelt het niet ongefortificeert heeft geeyst, w^aer omtrent U. Ed. sigh by hem dient 't informeeren, ofte Philippeville dat seer weel tot de barri^re soude dienen ende ick meen dat men op die voet een eysch soude behooren te doen om daer door te traghten Frank, 'te ngageren de vier eerste plaetsen t' offreren. Hoe dese saeck nu op het beste te manieren, laet ick aen U. Ed. voorsightige directie die daerover oock de sentimente van den H' Bycveld soude kunnen in nemen. — Kensington, 7./17. Jan. 1696. Ick meen dat men gelyck heeft om wat bekommert te seyn wegens het werck in Holsteyn en soude my tenemael conformeeren met U. Ed. sentiment om die TrQuppes over te nemen met gevende een subsidie aen Cell en Hanover 't geen ick oock aen Schutte heb geseght, het sal nu daerop aenkomen om d' selve soo goed koop te krygen als mogelyck. Ick hoop dat Sweden sigh dat werck van Holsteyn GottP wat meer sal behartigen op het geene Ur Ed. aen Elitenhoff heeft geseght, maer ick vrees dat Heekeren in die saeck gelyck heeft, dat om dat werck in Sweden geen paert en sal werden gesadelt en vervolgens aen Denm. de faculteyt gelaeten om doer in te doen wat deselve goet sal vinden. — Ick en ben gans niet gestight in het antwoort dat Kinsky he^ft ge- geven in reguard van secrete Negotiatie, want die en beduyt niet met al en is opgestelt met soo danige reserve, dat daervan altyt kunnen resilieren als suUen goetvinden en selfs vreese ick noyt tot sulcke ne- gotiatie suUen willen koomen en d' eyenwel en sie ick niet dat men beter kan doen voor als nogh om 't antworden soo, als U. Ed. heeft geconci- pieert, en vervolgens versoecke dat het selve aen L. Lexington eo Heekeren magh werden gcsonden indien het nogh niet is afgegaen. — Ick sal met verlangen te gemoet sien het antwoort dat Boreel op syn laeste scryvens sal ontfangen, 't welk ick seer aprobeere, want ick U. Ed. nogmaels moet bekennen seer te verlangen om tot een eynde te geraecken van dat groot werck, seer bekommert synde voor succes^en van d' aenstaende Campagne soo te landt als te waetter. Het is nu maer al te seecker dat den vyant van intensie is om syn Esquadre Schcepen van Toulon in dese Zeen te brengen en U. Ed. sal «u« bcm S3ricftt)ec^fel Söil^cJm« IIL 1696. 187 hebben gesien iiyt het scryven van Rooke hoe weynigh aparentie het is dat wy het siillen kunnen beletten, en ick bekenne dat ick de conse- quentie daervan insonderheyt voor ons alhier seer apprehendeore. — Kensington, 4./14. Febr. 1696. 