title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: Wat de hoogleeraar Schölten op den 24 April over zijne Verdiensten jegens de kerk en de wetenschap tot zijne leer- lingen gesproken heeft, is nit de Morgenster van den 9 Mei Digitized by Google 201 1855 bekend. Zijn portret bestaat op meer dan 64ae wijze in steendrnk. Hü schreef: Proeve eener navolging van Salomo’s Hoogheid, ’s Graven* hage 1837. Het boote weten in het Bijgeloof onter natie. Bott. 1840. Bekroonde verhandeling over de Efeeiers. 1847. De Kritiek der Tubingsche school beoordeeld. Vervolg op deze verhandeling. Het hedendaagsche standpunl van de .kritiek der N. T, Amst. 1849. Magatijn voor kritiek en exegeliek. 1850, 51 en 52. 3 d, Bekroonde verhandeling over de Joh. Schriften. 1852. scheidsrede gehenden te 's Heer Arendskerke op den ge- denkdag der Hervorming 31 October 1852. Oratio de Theol. pract. stndio, futuro Euang. Mitüttro prorsus necessario, 28 Mei 1853. Nagelaten Leerredenen.’Ldtd. 185 (uitgeg. door Prof. K ist). Polyxena’s dood uit de Hecuba van Euripidea in CalUope Toor 1838. Electras echtgenoot {vrije navolging van Euripidea Electra. VS. J — 76) in Zeeuwache Volksalm. 1843, bl. 62. Pruilerslied (eene nagedachtenis van zijne reis naar Heeze) in Europa voor 184. Z. Volkaahn. 1847. bl. 39. Toen mijn toontje geatorven was. (17 Sept. 1850) in Zee- land Jaarb. 1853 bl. 14. Beachouwing en dichterlijke navolging van het lied der liederen in Fakkel, latere Bijdragen (XV) 1843. Proeve eener bewijsvoering dat de woorden: > Zij «;ar«n allen bijeen'’ Hand. II: 1, cdleen van de Äpoatelen te verataan tijn, in Bijdragen tot bevord. van bijbelsche uillegkunde, D. V. bl. 1—48. leta over de opschri/ten der edgemeene Zendbrieven van Pau- lua met betrekking tot dertelver echtheid, in Jaarboeken voor Wetenach. Theol. D. V. St. I. bl. 88 — 123. De echtheid van Paulus brief aan de Efetiers oordeelkundig ondertocht, in Gida, 1849, No. 3 en 4. Open antwoord aan Dr. D. Harting, over de gloaaemalhe- orie, in Jaarb. voor Welena. Theol. D. IX. St. 2. Voorts Terhandelingen, beoordeelingen en artikelen in Bij- belach Woordenboek, Gida, Jaarboeken, Godgel. Bijdragen, Lieht en Leven, Kerkelijke Courant, Veralagen der Zeeuwache Predikanten- Vereeniging enz. Zie Dresselhuis, Levinsb. van Nierneijer in Versl. der Algem. Terg. der ilaaU, van Ned. Leit . 1 85.“! ; S e p p, Proeve eener Prag» , Ges. der Theol. »» Ned. bl. 148, 172, ^6, 219, 243 volgg. 246. 248 volg. « NIELS (Arnold) of Ny len, te Nijmegen geboren, trad Digitized by Google 202 te Qroningen in de orde der Dotninilcanen, bij welke bq bet ambt van prior bekleedde. Ook was bij pastoor van de Wal- burga en Maartenskerk, en nadat bij het ambt van aigemeen vicaris, bij het openstaan van den stoel, waargenomen bad, in plaats van Jan Knijf, tot bisschop van Groningen be- noemd. Ofschoon bij, ten gevolge derberoeringen, zijn wijding uiet ontving, bekleedde bij echter vier jaren de bisschoppelijke waardighei(i. De raad, de nieuwe leeringen toegedaan, dag- vaardde hem om rekenschap van zijne eer te geven en zieh jegens zekere bescbuldigingen te verdedigen. Hij deed zulks zöd, dat men hem uit den kerker, waarin men hem had ge- worpen, ontsloeg en hij naar zijn klooster terugkeerde, ja, men was genoodzaakt hem de geroofde goederen van St. Wal- bnrg en St. Franciscus weder over te geven. Na de inneming van Groningen in 1594, week hij naar Brussel, waar hij op den dag van St, Thomas van Aqnina (2 Maart) 1603 over- leed. Hij schreef: TroKtatuB de eoniroversiis fidex. Tractatus de Sacramentis in genere et specie. Sermones de B. Virgine, ms. Eoeposltio antiphonae Salve regina, ms. Zie van Henasen en van Kgn, Bat. Saera, T. Y. p. S87. 288, 294—296 Bor, Ned, Oorl. D. II. bl. 114; Oudh. van Gron, bl. 61, 83 vv. Chron. van Gron. en Omi.; Brandt, Biit. der Ref. D. I. bl. 667, 658; Brachem a, Get. van de Opk, der Kerkh. t* Gron. bl. 233, 227, 251. Hofstede de Oroot, Get, der Broederk, te Gron, bl, 55; Jöcher Adelung, Gron, Folki-alat. 1837. bl. 108, 109. NIELSIUS (Nicolaas), geboren te Campenhont, trad in de orde der Dominikanen, werd in 1584 theol. dr. teDonay, was gedurende 16 jaren prior provincialis en inquisiteur, en overleed te Gent den 29sten Januarij 1600, in den ouderdom van 60 jaren. Hy schreef Comment. in Genesjß, in CanUca Cantieorum, in Episiola» Pauli etc. ZieJücber, Foppens, Biil. Belg. T. II. p. 70; Faquot, Mtm. T. II. p. 916. NIELVIN. Deze naam komt op een der lijsten der ver- bondene edelen voor, doch is onbekend in de gesohiedenis des vaderlands. Te Water gist dat hier Robert de Melun bedoeld wordt. ZIe Ferd. der Edel. 0. III. bl. 163. NIEMANN (Johannes Erdewin), kwam omstreeks 1820 in Indie cn werd daar geplaatst ter algemeene secretarie, waar hij zieh ras deed kennte als een man van uitstekende bekwaam- heid. Tot hoofdhtmmies opgeklommen, vorkreeg hij eene nan- stelling bv do faotory te Decima en was opperhoofd van den Digitized by Google 203 Nederlandschen Handel in Japan van 1835-— 18S8. Z|jn igrer aldaar berokkende hem den wenach der Japansche regering by zijn verirek, dat bij niet mögt worden teni^ezonden. Later veatigde bij zieh te Ämaterdara, waar hjj door den minister van kolonien J. C. Baud in 1845 geraadpleegd werd over de redactie der vast te stellen nieuwe wetboeken voor Neder* landsch Indie. Hjj overleed in den ouderdom van 54 jaren in bet ambt Beiden op eene reis naar de badplaats Bentheim den 18 Junij 1850. 'Pari. Berigt. NIENG (Jak Jansz), burger en inwoncr van Hoorn, vond omtrent 1632 de diepmolens uit. Het eerste model door bem gemaakt, heeft de lengte van 2 voet 6 en cen balven dnim, is breed of w(jd 9 duim en hoog 6 en een balven duim, Hoornsebe voetmaat, alles buitenswerks gemeten. Dit model was, volgens Abbing, voor eenige jaren in stads fabriek nag te zien. Zie A b b i n g, Verv. op Teliut, D. I. bl. 12. HIENHOVEN (Michisi,, abt van), Nienive of Nieno- via. De abdij van dien uaam was een der beroemdsten in Viaanderen. Zij was gestiebt in 1137 en aan »de beiligo Cornelius en Cyprianns” toegewijd. Alt een der voornaamste edelen teekende ilichiel abbe de Nieee. de Unie van Bnisselt 1577. Zijn naam was eigentlyk Micbiel van Male. Hy bestierd« de abdij elf jaren en overleed in 1570. Zie Grama^e, Jnl. Belg. Flandr. p. 47; Sanderi, Flandr. lU, T. I(. p. 196; de Jonge, Vnie van Bruit. bl. 69. NIENHUIS (Hendmk), werd den 12den Febmary 1790 te Ten Boer, in de nabijbeid van Groningen geboren. Zijn vader, Lambertus Nienhuis, was aldaar sints 1789 predikant, zyne moeder beette Aaltje Tonckens. Beeds vroeg moest hij de ouderlijke zorg ontberen. In 1799 stierf zijne moeder, en körten tijd daarna, vestigde zieh zijn vader, die inmiddels zyn emeritaat had verkregen, met zijne twee Zonen zijne woon< plaats binnen Groningen, waar hij in 1801 overleed. Zijne voogden, Gerhard Cremer, predikant te Woltersum en H en- drik Braam, eommissaris tot de Wees* en Huwelijkszaken te Groningen, kweten zieh met ijver van hunne taak en ver* tronwde hnn pnpil aan de zorg van Karel Maller, die aan het hoofd stond eener bloeijende kostschool. Het onderwijs op de Fransche school maakte plaats voor de meer opzettelijke opleiding tot de wetenschappelijke loopbaan. Deze viel hem ten deel in den hnisselyken kring van prof. J. R. van E er- de, toen nog conreetor aan de Latijnsche sehool dezer stad. Ha een zeigarig verblyf aldaar, werd hy in 1806 tot de aca- Digitized by Google 204 deraische lessen bevorderd. Gedurende drie Jaren verdeelde hij zijn tijd tasschen fraaije letteren, geschiedenis en wijsbegeerte en de wis- en natuarkandige wetenschappen. In de Grieksche en Latijnsche letterkunde, Grieksche oudheden, vaderlandsche taal, stijl en welsprekendheid, was daarbij zijn leidsman de hoogleeraar Joannes Ruardi, in de logica en anthropclogie Cornelius de Waal, in de algemeene en vaderlandsche ge* achiedenis en Romeinsche oudheden genoot hij het onderwijs van zijnen nientor en vriend J. R. van Eerde. Met geen minderen vlijt volgde hü de lessen over Mathesis en physica van J. Baart de la Faille, en zijne zucht naar nuttige kennis deed hem insgelijks met graagte de lessen bijwonen van P. Driessen over de natuurkunde der planten en van Joh. Mul der over de Zoologie. Ook genoot hij gedurende twee jaren het .bijzonder onderwijs in de mathesis van Johannes Esveld. Dus behoorlijk toegerust en reeds aan een werk- zaam leven gewoon, ging hij tot de faculteit der regtsgeleerd* heid over. Seerp Grataraa onderweea hem het natuurregt, alsmede het staats- en het strafregt; Albert Jacob Duy* maer van Twist het burgerlijk privaat-regt, volgens den Code Napoleon, en Carel Christiaau Paehlig het Ro- meinscb regt en de geschiedenis van hetzelve. Den 25 April 1812 verkreeg hij de waardigheid van doctor in de beide regten, na het verdedigen eener Dissertatio ad locum Juris Napoleonici de divortio. Nog in iietzelfde jaar, waarin hij de academie verliet, trad hij in den echt met Anna Maria Jo- hanna Vos, dochter van den Zuid-Larenschen predikant Lambertus Vos en Anna Clara Carsten, beiden uit een Drentsch geslacht, vestigde hij zieh ter uitoefening der regtspraktijk als advokaat bij de Arrondissements-regtbank te Groningen, en genoot aldaar mede als zoodanig gedurende ruim tien jaren aller vertrouwen en toegenegenheld. Wat de cerste jaren zijner loopbaan als praktizijn betreft, wordt ge* meid dat hij, op verzoek van den keizerlijken procureur bij het Tribunal de Ire. instance, zieh tijdelijk heeft belast met de functie van grifiier van het vredegeregt, kanton de Leck, en dat hij, reeds weinige dagen na zijne promotie, tot in Julij 1818 toe is werkzaam geweest als avoud provisoire. Dadeljjk had hij ook een drukke praktijk. De kommervolle dagen, die het afscliudden van het Fransche juk vooraf gingen of onmid- delijk volgden, waren voor de ingezetenen van Stad en lande, daar de benden van Napoleon nog de sterkten inbielden, geen dagen van gemsten en gezetten arbeid. Ook Nienhuis deelde inet zijne jeugdige vrienden in de gevaren, welke het bewaken van Delfzijl medebragt. Naauwelijks was in Mei 1814 geheel Nederland van de vreemde krijgslieden gezuiverd en alles tot vaderlandsche ge- bruiken wedergekeerd, of Nienhuis werd benoemd tot lid Digitized by Google 205 van het collegie van Begenten over de gevangeniasen binnen de atad Groningen, nit welke betrekking hij echter nog vodr het eiude van het jaar eervol, op zijn verzoek, werd ontalagen. Den 4 Junij 1816 werd hij tot procureur bij de regtbank van eeraten aanleg te Groningen aangeateld, terwijl bij tevena als advokaat voor de balie werkzaam bleef. Bij besluit van 18 Junij 1822 werd hij tot plaatsvervangend regier in de regt- bank van laten aanleg en iii 1823 tot hoc^leeraar in het he- dendaagsch bnrgerlijk regt aan de hoogeschool te Groningen benoemd. Hg aanvaardde den 6den October van dat jaar deze post met eene redevoering de ratione, quam theoriam ap- pellatU process&s civilis, praxeos Judiciariae procuratrice et quasi parente, nimis neglectä. Toen Willem I in 1830 het Te Wapen uitsprak, was Nienhuis, even zwak van ligchaam als vurig van gcest, niet te weerhonden van op ’s konings roepstem de wapenen aan te gorden en het voorbeeld te volgen zijner ambtgenooten van Oordt en Vrolik, en op bgna zestigjarigen leeftijd liet hij zieh, in de Tweede Karner der Staten-generaal gekozen, die keuze welgevallen, daar het vaderland naar zijne inzigten niet minder in gevaar was door verraad of zwakheid in eigenen boezem, en te groote toegevenheid van koning en ouder hem besturende ministers. Beeds vroeger had een val van het paard eene dijbreuk reroorzaakt, die wel genas, maar eenen eenigzius gebrekkigen gang ten gevolge had, en in 1830, toen hij nog in Februarij met zijn ambtgenoot P. Hendriksz als afgevaardigde der hoogeschool het tweede eeuwfeest van het athenaeum te Deveu- ter had bijgewoond, overviel hem in het najaar eene borst- ziekte, die tot longontsteking oversloeg en hem den dood nabij bragt, maar in den zomer van het jaar 1834 trof hem een in de gevolgen meer ernstig ongeluk, door hem niet in- gezien, maar waaraan zijn medicas prof. J. Baardt de la Faille nog in 1859 zijne verlamming en zijn tot zgnen dood toe kwijnend leven hceft toegeschreven. Bijna geheel het akademie jaar 1834—1833 was hij bedlegerig, en toen hij na herbaalde toevallen, wederom hersteld, in de maatschappij op- trad, meende men in den beginne een flaauwe schim te ont- moeten van hetgeen Nienhuis vroeger was geweckt. Den Oden October 1845 sprak hij bij het nederleggen van zijn rectoraat de juata ac prudenti legum, quibus utimur, civilium aestimatione, en in het voorjaar van 1856 werd hem een zijner geliefdste leerlingen van Boneval Faure, thans hoogleeraar, te Leyden tot adjunct toegevoegd. Hij overleed 28 November 1862. »Hij was een door geleerd mau, muntte uit in sierlijke welsprekendheid, was beminnelgk in den omgang, telde ZOO te Groningen als elders, een groot aantal vrienden n was door zijne leerlingen geliefd.” üok in andere betrek- Digitized by Google 206 kingen waa hq werkzaam en nottig. Ais ouderling bij het oiasaikaal beaiuur te Groningen, werd hjjj door de hooge kerkvergadering van 1850 benoemd tot iid der algemeene synodale coinmissie. Gedorende drie Jaren bleef hij lid, en zijne adviezen oogstten doorgaans hoogen lof en goedkeuring in. Twintig jaren lang was hij grootmeeeter der Loge P Union Provinciale, gerestigd te Groningen. Koning Willem II scbonk bem de ridderorde van den Nedetlandscben Leeuw; het Utrechts OenooUchap van Künsten en Wetmschappen en de Maatachappij van Ned. LUterkunde benoemde hem tot lid. Ook was hij sedert € Jannarij 1818 werkzaam lid van het genootschap Pro excolendo Jur« patno te Groningen, ^n portret als grootmeaster bestaat lerensgroot. Hij schreef: Oratio de ratione etc. Gron. 1824, 8o. en in Ann. Acadt Gron, 1822—1823. Sandleiding bij akademisch« Voorletingen over het heden* daagsch regt, 2 stukken, Gron, 1827, 2de dr, 1881, 8o. Memorie van Regt« over het Erfpachtsregt, ingevoerd bij de wet van den 10 Jan. 1824, met betrekking tot de Groninget vaste Reklemming, Gron. 1831 (in vereeniging met mrs. H. 0. Feith, W. J. Quintus, H. Trip en H. deBanitz). Voorlesing over de wenschelijkkeid om bij de hersiening onter wetgeving deselve aan te vullen door een voUidig tamenstel van steUige regtabepalingen omtrent de middelen tot handhaving van regt, Gron. 1833, 8o. Akademische Voorlesingen over het Nederlandsch Burgeriijb Regt, Gron. 1849 en 1854. Fan het huweKjk en de regtsbetrekkingen, die door en ten gevolge van het huwelyk tusschen de echtgenooten geboren v)or~ den. Afzonderlijk en Suiten zijne voorkennis nitgegeven, en in 2de stuk van het eerste deel zijner Akadem. Voorletingen, Gron. 1854. Uedevoeringen in de Staten>Generaal, in Sandelingen ran de Regering en de Staten-Oeneraal over de hersiening der Grond- wet, 1847—1848, D. III. bl. 247, vgg. 819, 876 v^* 485, 525. leis over eene beweerde tegenstrijdigheid in art. 187 van het Nederl. Burg. Wetboek in Mrs. G. Diephuis en A. Ondeman, Opmerkingen en Sededeelingen, St. 11. hl. 23 — 29. Over het ongegrond« der regtspreuk Error communis jus facit, bepaaldelijk tot hare ioepassing op instrumentaire geiui- gen in Bijdr. tot Regtsgel, en JVetg, D, X. bl. 186—221. Ondertoek betreffende een« transHoire questie omtrent het vruchtgebruik door de wet aan de Ouders toegekend van de goederen itmner minderjarige hinderen in Ned. Jaarb. voor Regtsgel, en Wetg, D, I. bl. 120 — 189. t Digitized by Googie 207 Hvlde aan Mrm T, Baahma Trealing in Groninger Courant, en daaruit overgenomeu door prof. H. W. Tyde- man in zijne levenascheU van Tresling, in Hand, der llaata, van NecL. Leit. 1863, bl. 17. TreaUng, Memoria »an regte, over de ontteUing van eigendom, bij bealag op een ondeelbaar goed; hijzonder op eene bekletnde plaata, in 1823 door Nienhuis bezorgd. Ned. Wetboeken van Burg. Beglsvordertng door Mr. Ä. Oudeman, met eene voorrede van Mr. H. Nienhuia, Gron. 1842. Hij bezorgde ook een uitgave van het Nederlandeche TTtaselregt, vervat in den 6den en 7den titeJ van het Wetboek van Koop- Handel voor het Koningrijk der Nederlandeu, alleen ten ge- bruike bij akademiache leasen, Gron. 1836. Zie J. H. Philipse, Leventb. in Hand, van de Maate, van Ned, Leu. 1868. J. van Hall, Ned. Jaarb. voor Regttg. en Vetenl. D* XII. bl. 211 volg. De*. B{jdr. D. VII. bl. 334 volg. Dez. Nieutae Sydr. D. V. bl. 216; Dez. Ilandl. tot de Beoef. van het Burgerl. Begt (6iD8t. 1851), bl. 72; G. Diephuis, Handb . voor het Ned' Burg. Hegt, 1). I. bl. 78; Ann. Acad. 1840 — 1849. p. 543^ 1852—1 1866, p. 179; J. C. Voorduin, Oet. en Beg. der Ned. Wetb. D, I. bl. 69 (1); G. Wolters, Orat. de iie guae tristia aelaeta Aead, per annum praeter, accider.; p. 7 Anal, Aead. Gron, 1829 1830* Band, der Alg. Synode, 1850. bl. 250, 1851. bl. I 08 II 4 130 * vg. 290, 842, 1852. Bijl.B. bl. 12, 1853. bl 59, 233. Bijl B* bl. 136; Gron. Cour. 5, 28 Dec. 1868. ‘ * NtEROOT (Thomas), predikant te Wormer, gaf in jjgt licht: Be weg dea AUerhoogaten in Zijn heiligdom, ter inleidina van Zijn kerk in haaren vollen luiater in 't laatate der dagen of een Verklaaring der drie laatate hoojtatukken van Zachn riaa, Amst. 1765. Zie Boekz. der Gel. Wer, 1766. a. bi. 115 — 137. NIEROP (A. VA») Bchreef: De jocht van den doorluchtigen vorat Frederik Heijn^ drich, Prince van Oranjien: op de velden van Brabant Berchache ende Gelderlandt, in den aomer dea iaera 1629 be’ ginnende den 80 April ende eyndighende den 18 September Delft 1629 4o. ^ zie Cat. der Bibi, v, h, Prov. Oeich. v. N.-Brabant, bl. 109 NIEROP (Mkindert van) kapLtein ter zee. Op nitnoodi- ging der Pransche regering zendde het Bataafsebe bewind, in 1797, twee fr^atten naar lerland. Dien ten gevolge liepen de Furie, kapitein Luitenant B. Pleisz en de Waaktaam- heid, kapitein M. v. Nierop nit Texel, die echter beide kort daarna genomen werden. Zie J. 0. de Jonga, Qeteh. van het Nederl. Zee», D. 66. bl, 332—339. Digitized by Google 208 NIEROP ' (Aklbrecht) was in 1672 oudste raad in den Hove van Holland. Hij was een der regters van C. de Witt, en werd door Maurita mede gemagtigd om de regering te veränderen en de nienw benoemde rroedachappen den eed af te nemen. Als zoodanig kwam hij ook te Dordreeht en te Haarlem. Zie Vaickenier, Vene. Europa, ü. I. Bijl, N**. 67, bl. ISO, 73S; A. Montanus, Leo. v. Ered. Hendr. bl. S16. 517, 634; tV a- genaar, Vad. Hitt. D. XIV, bl. 157, 197, 199, 201. NIEROP (Hendrik) regtsgeleerde en dichter. Men vindt zijne gedichten alleen voor de werken zijner tijdgenooten. Hij overleed te Hoorn, zijn geboortestad , 20 Mei 1666. Zie Vero. op Velins, Krön. v. Uoorn, bl. 94; van der As, N, B. Ä. C. Woordenb. Jöcher. NIEROP (Dirk Rembrantsz van) werd in 1610 te Nieuwe Niedorp geboren, waar hij het ambacht van schoenmaker uitoe* fende. Volgens Jöcher was hij malhematicus te Amsterdam en een verdediger van de leer van Copernicus. Hij bloeide tusschen 1658 en 1677. Volgens Dirk Borger van Sohoorl, stierf hij 4 Nor. 1682. Hij noemt bcm »een groot mathe* maticus, gcleerd en vermaard astronomicus.” »Die vcel boecken in zijn leven »Voor de stuurluy heeft geschreven.” Zijn Nieropper Graadboek heeft hij zelf veertien malen uitgegevcn. Op den titel zijner Oeffeningen Staat zijn welge- l\|kend, maar toch anders gesneden portret dan op dien van de Wisk. Musyka en de Wisk. Rekening'. op den titel De» Aertrycki hewcging, in de plaats daarvan een Schüdpad. Hij sclireef: Des Aerdrycks heweging in de Sonnestilatant, bewijsende dat dit geensins met de Christeiijke Religie is slrijdende enz. Met noch verscheydene Aenmerckingen, soo van de vindingh der lenghte van Oost en West, en andere, enz. ’t Amst. 1661, 4o. en 8o. Eenige oeffeningen in God-lycke Wiskonstige en Naluerlycke dingen, Waer in dat gehandelt loordt. Ten eersten. Van des Werelts Scheppinge. Ten tweeden. Een Meetkonstige beschryvinge des geheelen Aertkloots. Ten derden, het maeksel van alderhande kaerten. Ten vierden. Van de Cometen of Staerlsterren haer verschyninge, Amst. 1669, 4o. Mathematische Calculatie, d. i, Wiskonstige Rekening, lee- rende het vinden van verscheyden HemeUoopsche voorsteUen; alsmede ’t beschrijven en uytrekenen der Zonnewijeers; noch is hier bijgevoeght de Wiskonstige Musica, Amst. 1650, 1659, 1673, 1680. 8o. De uitgaaf van 1659 bevat als Inleydinge een Ondervoys om de Tafelen van de Logarithmus te maken naar ’t Fransch van Digitized by Google 209 E. Wingatc). En voorte: Iste deel De üytrekeninge d» Driehoecken; 2de deel Klootache Rtkeningen; 8de deel Betchryvinghe der Sonne-wyserij 4de deel Eenige Vraeghetuk- ken: En voomamelyck van de Weegh-konat: Aatronomia of Hemelloop mel een planeetwijter^ A.mst. loOÖ» 4o., 1659, 8o. Konst der Siuurlieden, Amst. 1696, 4o. Lootsmane Wegwijeer, 4o. Rekening der Driehoeken, inhoudende de TafeUn van de Declinatie der iSonne, mitsg. de Noordt-Sterren en andere voorname vaste sterren: berekent op den Meridiaen deser Landen; enz. alt’ samen van niemos overgesien. Ende nu met den zevensten en achtsten Druck overgesien, verbetert en vermeerdert met een tweede Tafel van de Sons Declinatie, etc. Tot Amsterdam, bij Abel van der Storck, etc. 1676, 1678, 1679. Er volgt met een nieuwen titel, doch onafscheidelijk by het voorafgaande behoorende: Almanach, nae den nieuwen stijl, van eenige achter-een-vol- ghende jaren, als van het jaer 1677 tot 1692* Ghestelt op den Meridiaen deser Stadt Amsterdam, bij Abel ran der Storck, etc. s. a. Voorts met nieuwen titel, doch mede by het vorige be> hoorende: Kort begrip van de nieuiee lichtende columme ofte Zee^spie- ghel, inhoudende linghs en dwers-courssen van de Oostersche, Noortache en Westersche Scheepvaart. Van nieuws vermeer^ dert ende verbetert, door verscheyde ervaren ZeeAuyden, ’T Amsterdam, bij Abel van der Storck, etc. s. a. De vijfde druk, Amst. bij Gerrit van Goedesbergh, 1666, met eene voorrede van 1664, duarachter den almanak en voorts de Lichtende Colomme, mede zonder jaartal, zoo als in de latere drukken van dit boeksken. Nieut-Dubbelt Nierper Graedtboeck, 1684, 1686. Onderwijs der Zee-vaert en andere Wercken, Amst. 1661/ 1662—1678, 1675, 8o. Bijvoeghsel (daar) op, Aid, 1673. Generale Beachrijvinge der Son-Eclipsen (van 1673 82) Aid. 1673. Tijdlbeschryvinge der Waereld, waer in gehandeld wordti 1. Van des Wereiats Ouderdom enz. 2. Van de Feesten praels enz. 3 Van de voomaamsie Oeschiedeniasen des We~ reldts, op Tijdkaertcn in ’t körte gesielt enz, 4. Van onze Burgerlycke Tijdt enz. Amst. 1648, 4o., 1659, 8o., 1662, etc. Nu met desen derden en vierden druck overgesien, ver- betert ende wel een derde-part vermeerdert bij Abel van der Storck, Boeckverkooper, op ’t Waler, bij de Nieuwe Brugh, tu de Delfache Bijbel, 1675, 8o. In dorso iituli; de eflBigies 14 Digitized by Google 210 ran Rembrants in hont, met een vera ran Traudenius er onder. De Vootrede tot den Leeter is gedagteekend; ge* daan in Nien>Niedorp in October 1671. Verdediging van de stUetand der Zon, Anut. 1661, 4o. Anttooord aan Coceejua. Almanach van den nieuwen etyl, van acht achter-een-vd- gende jaren, gecalcuUert op den Meridiaan der atadt Amater- dam. Hier ia bijghevoeght een eevingh-duytende Almanach, om door ’t teilen over de vingeren, de onbeweeglijke Feeatdaqen te vinden. Van nieuwa verbetert en vermeerdert, en de Ta^ feien van de lengte der dagen en nachten op 17 veracheyden aartaklootS’breatte geatelt, ’t Amst. bij Abel ran der Stork etc. 8. a. Een vroegere druk, mede zonder jaartal, is bij Gerrit van Goedesbergh, hebbende een Calender van 1666 — 1674). Lauts geeft bepaaldelijk het drukjaar 1680, doch deze druk is zonder jaargetal. Onmiddelijk volgt hierop: Generale beschrijving der Son-eclipaen etc,, Amst. bij Abel van der Storck, 1673. Almanach nat d/ n Nieuwen Stijl, van acht achter-een-vol' geraie jaren (1680 — 1686), gecalculeert op den Meridiaan der Stadl Amsterdam, ent. Van nieuw verb. ende verm, Amst. z. j. kl. 8o. Nieropper Almanach na den Nieuwen en Ouden Styl, op ’t Schrikkeljaar 1676. Bij een geatelt door Johannie Jacobat Stichler, en het op en ondergaen van de Maan door D. R, V, N. Amst. 1676, 24o. Kort Begrip van de nieuwe lichtende Oolumne, ofte Zee- Spiegel, inhoudende langha- en dwera-courasen van de Ooa- ierache, Noortache en Wester ache Schipvaert. Van nieuwa verm, ende verb. door verscheyde ervaren ZteXuyden, Amst. z. j. kl. 8o. Joumaal van de Reiten van Abd Taaman, bij D. Rat. van Nierop. Nederduytache Aatronomia, dat is: onderwijs van den loop des Hemels, leerende het vinden der plaetsen en bewegingen der Vaste Sterren, Son en Maen: als oock hare eclipsen of e«r- duysteringhen. Hem, den loop der Planeten, welcke door rekeuingh en oock tuygh-werckelyck met een planeet wijter aan- gewesen wordt, Hierbij gevoeght een Aen-hangh, dienende tot natder vercla- ringhe over den loop des Hemels. Ala oock eenighe voorbeel- den der Son-eclipsen, etc. Ende nu met den tweeden druck overghesien, verbetert ende vermeerdert, bij dentelfden Autheur, als oock een gedruckten Planeet-wyaer, t’ Amst, hij Gerrit van Goedesbergh, boeckverkooper op ’t Water, in de Deljach« Bijbel, over de Nieuwe Brugh, Anno 1618, 4o. Fol. 2 r.: Körte Verklaringhe van da Tydt-plaet, in ri|jm. \ Digitized by Google 211 geteekend: H. L., verso: Klinckdicht op den Ntderduydischen AHronomtca, geteekend S. O. Rups. Het daarop volgendes Tot den Leser, is gedagteekend. Tot Nieutoe Nierop, de Sonne omtrendt het begin des teyckens Tauri, in ’t IßbOste jaer nae Christus geboorte. Bladz. 16 van het eerste der op den titel aangeduide atakken, geeft R. te kennen, dat hem IFoar- neminghe ter hand zonden zijn gekomen ran eenen Tade Philips, Landmeter tot Schagen van 1620, en Dirck Pie- ter se Ab bestes, Landmeter in de Wieringer Waert, •ren den jare 1647, gedaan met een groot Quadraat van vijf roei haäf- middelijns, zoo als mede van J. van Heuvel, Dienaer des heiligen Evangeliums aldaer; en in het derde sink over de Son- eclipsen, p. 5, noemt hij eenen Corn. Symonsz. Rita, wonende tot Warmer (1644) neerstich arbeyder in het uyire- kenefi van voorbeelden, en eindelijk op p. 99 daaraanvokende wordt men gewaar, dat bij in den jare 1652 doende waa om een Europesche Paskaerie, nae lengte en breedte te maecken op wassende graden etc. Een vroegere uitgaaf verschpon^ Amsterdam, 1658, later te Keulen, 1698, 4o. ^ Zie Prof. La nt 8, F«rh. over den JFH- en Slerrelcundi«,. n » t. N. in Ferh. en Berigt. belrekkelijk het Zeev> . door Tindal en Jacob Swari, D. III. Uiu. Tyde. van Prof v^' 1842, bl. 124, 140; A J, van der An, Jardr!^ 1). VIII. bl. 101; Blanpot ten Cate, Oes. der Dnnn." D. II. bl. 165; Scboorl, Krön, van Medembl. bl 128'^ fir' « Sehrijv. en Schrift. Amst 1 Tas“ *».?* 70, 71; Tweej. Reizen rondom de Wereld (1720-1722) Dordp ' Voorta Jocher, Adelnng, Kobns en de Bivecourt s Maate, van Ned. Leit. D. II. bl. 466, 469, D. III. bl 620- Ä-fr Knghont, p. 113, 288; Bibi, de Grane, p. 66; Kaavtr van Ae Naavnr. van Arrenberg, bl. 376, 377; Nav. D. III. bl 32 a bl. 268; Müller, Cat. van FoHr. ' NIEROP (PiETEB Rembbandtz van), niet de zoon, maar de broeder van den vorige, was leeraar in de atuurmanakunat en Doopsgezinde vermaner te Hoorn. Zijn portret komt voor by Müller, Cat, ra« Portr. bl. 212. Zie Nav. D. III. bL 223, D. IV. bl. 268. NIEROP (Jan) geadmitteerd landmeter te Schoorl, werd met 80 gouden ducaten beloond voor zijn antwoord op de vraan • welke eijn de beste, spoedigste en gemakkelijksU m min kosi baare middelen om Neerlands zeestranden u verhoogen in Ver- handel. van het Oenoots. ander de zinspreuk FlorMtU liherai«, arles. D. II. St. I. Amat. 1780. «oerales NIEROP (Willem) onderscheidde zieh als Initenant in dienst der Republiek in den Munsterschen oorlog. Een afdeeling bisachoppelijke troepen had zieh over het moeras der Roor- tange, in een boach bij het dorp Ipsenhuizen geworpen en atond door meerdere gevolgd te worden. Kapiteln Stam 14 * Digitized by Google 212 kretsg last om met 500 Soldaten en eenige ruitera den vijand, van Wiens sterkte men onkundig schijnt geweest te zijn, aan te tasten. Op den 5 en 6 October 1666 had de ontmoeting plaats. De Munsterschen, sohoon voor ’t minst 2000 man sterk, werden, na een allerhevigst gevecht, volkomen geslagen, en met een aanmerkelijk verlies over het moeras ternggejaagd. Men ontdekte toen dat de vijand over het moeras was geko* men door middel van een zeer lange brug; en aan den luite* nant Willem Nierop, die bij het zoo even vermelde ge- vecht, met een honderdtal uitgekozene Soldaten de voorhoede had gehad, werd opgedragen deze brug te vernielen. Met 100 muskettiers trok hij derwaarts, joeg de wacht, welke zieh in eene bij de brug gelegene schans hevond, op de vlugt, ver- brandde de brug gehcel en ontving de getuigenis van een gewigiige dienst aan het bedreigde gewest te hebben bewezen. Zio Aitsema, Sakrn van Slat. en Oorl, B. XLV. bl. 649; Den Ent/eUchen en Mknslertehen Ourlog. bl. 236; Bosscha, Neirl, hel- dend, te land, U. II. bl. 83. N!ER3TR.\hZ Junior (Johannes Leonardus) werd 4 April 1796 uit cen deftig geslacht te Rotterdam geboren. Voor den haudel, niet voor den geleerden stand opgeleid, genoot hij enkel eene beschaafde, geene geletterde opvoeding, maar tevens zulk een, die gcschikt was om gcvoelcns van menschelijkheid en echte godsvrucht bij hem op te wekken. Zijne zucht en aanleg voor de dichtkunst openbaarde zieh reeds vroeg, en werd door zijn verkeer met vele beminnaars en bcoefenaars der dichtkunst, vooral met Immerzeel, Feith enTollens, niet weinig aangekweekt en ontwikkeld. Vooral aan Immer- zeel had Nierstrasz, wat zijne opleiding als dichter aanbe* langt, onbegrijpelijk veel te danken ; deze was zijne gids op het voor den nieuweling onbekende pad naar den zangberg. Onwillekeurig vormde hij zieh in lateren tijd naar Feith en To Ile ns, z66 dat in vele opzigten zijn dichtkunst de kleur der hunne draagt, en hij van te groote, soms slaafsche navol- ging, wel niet geheel kan worden vrijgepleit. Zijne gedichten getuigen van zijneu echt godsdienstigen zin, van zijne liefde tot deugd en goede zeden. De gloed der waarheid bezieh zijne leerdichten. Zijne tafereelen zijn meesterlijk geschilderd, zijne verbalen vloeijend. Zijne vloeijende verzen zijn rijk aan treffende en gepaste wendingen, overvloeijend van nuttige en behartingswaardige lessen, met den woord, zij gaan uit het hart tot het hart. Zij mögen van geeu gebreken zijn vrij te pleiten: in kracht, juistheid en oorspronkelijkheid voor die van rijker begaafde Garden onderdoen, het kunstkeurig nage- slacht zal gewis aan Nierstrasz onder de sieraden van onzen zangberg altijd ecu plaats tockennen. Welke slagen hem in zijn maatschappelijke betrekkingen mogten treffen, met welken tegenspoed hij te kampeu bad. Digitized by Google 213 nimmer mordehij. Met christelijke bezadis;dheid verdroeg hy ook de mUkenning en den naijver, aan welke zijne letter- vruchten ten doel stonden, en die in sommige recensien van zijne werken, maar vooral in zeker geschrift Nieskruid voor den Heer J. L. Nieratrasz Jr,, gedrukt bij J. C. van Kesteren te Amsterdam, doorstraalde. I>e algemeene verachtin» welke den laaghartigen zamensteller van dit pamflet ten deele viel, was de welsprekendste wederlegging van een geschrift dat de eerste sehandzuil in onze negenfiende eeuw voor de Nederlandsche poezy opgerigt, moet zijn, doch door ieder Wiens hart wel geplaatst is, met medelijdend scbouderophalea werd voorbijgegaan. Nierstrasz was lid der Afaatachappij van Ned. Letterkunde, en overleed 2 Augustus 1828 aan een zenuwziekte. Hy werd te Alphen begraven. Op zijn grafsteen leest men de volgende regels van Toi lens: „’t Is Nierstrasz die hier rust. In ’s levens bloei ontslapen, „Verwierf hij ’t loon van braafheid vroeg, „Geen lofdicht siert zijn graf, geeu lauwer en geen wspen, „Z^n Wandel is hem lofs gciiocg. Hij gaf in het licht: Opwekking aan mijne Landgenooten in November 1813, ’s Hage, 1813, Kott. 1814. Wapenkreet, gr. 8o. (6 April 1815) ’s Hage, 1815. Zegeeang op den alag van Blaumont, 8o. (1815) ’s Hage, uitgegeven ten voordeele der gekwetste Nederlanders, De overwinning op Algiers, ’s Hage, 1816. De Verlosser en andere Gedachten, ’s Hage, 1820. De Nederlandsche Nijverheid (bekroond met den gouden eerepenning, door de Koninklijke Maatschappij van Schoone Künsten en Letterkunde te Gend in 1820), Gend, 1820. Dithyrambe op Petrus Paulus Rubbens (bekroond met den gouden eerepenning door en te vinden in de Gedichten en Verhandelingen van het Koninklijk GenooUchap van Taal- en Dtchtkunde te Antwerpen. John Howard, Leeuw. 1822. Hit aichtstuk boezemt dubbele bclangstelling in, wijl liet den «rrondslag ’legde tot de oprigting van de Maatschappij tot de zedelijke verbetering der gevangenen in ons vaderlanti. Eeuwtang bij het Vierde Eeuwgetijde van de uitvinäing der Boekdrukkunst, bekroond door en te vinden in de Werken van de Holl, Maatschappij van Fraaije Künsten en Weien~ schoppen, 1). VII. Aan Mr. leaak da Costa, Bott. 1825. Frans Naerebout, Leeuw. 1826, alwaar ook een tweede druk van het dichtstuk is versehenen. Gedichten, Leeuw. 1827. Verapreide gedickten in den Muzen-Älmanak en dien van het Schoone en Goede, in den Antwerpachen Almanak, uitge- geven door het Koninklijk Genootschap van Tael- en Dicht- Digitized by Google 214 künde, onder de zinspreok: Tot Nut der Jeugd, in de Chrie- telijke Getangen voor de Evang. Luth, Gemeenien in het Kon, der Nederlanden. (Qez. 24, 37, 49, 129, 222.) Z^'n afbeelding bestaat. Zie Kuntt- en LeUerb. 1888. D. II. bl. 40, 98, 1339. D. I. bl, 245, D. II. bl. 402, 421, 1838. D. I bl. 401; Band, von de Jaarl. Ferg. der Maate, van Ned. Leit, te Leyden, 1829; v. d. A a, B. B. A. C. Woord.; Schotei, Tollene en zijn Tigd, pasaim; van EampoD, Bekn. Gee. der Ned. Lett. O, II. bl. 40S. D. III. bl. 206; Dez, Mag. voor Wet, Kumt en Lett. D. III. bl. 309; Brief«, over J. Hoteard van J. L. N. uitgegeven door een Vriend der Menieh~ heid, Amst. 1833; Collot d’Eicnry, BoU, Roem, D. IV. (2) bl. 869; John Bowring, leie over de Holl. Taal en Lett, hl. 36, 87; Lnlofs, Ibei. en Bedenk, bl. 104. 105 ; N i e u w on li n i s, Kobni en de Rivecourt, Cat, van Tollem, bl, 49; Cal. van Clee^ff; Maller, Oal. van Portr. NIERSTRÄSZ (Mr. Hendbu), staatsraad in buitengewone dienst, kommandeur der orde van den Nederlandschen Leeuw, burgemeester, notaris en president van den raad van bestnur van bet koninklijk Athenaeum te Maastricht. Vroeger audi- diteur-militair in de provincie Limburg en lid der provinciale Staten, onderscheidde hij zieh door zijn uitgebreide kennis, onver- moeiden ijver en werkzaamheid, beider doorzigt en edel karakter. Hij overleed 18 Febrnarij 1853 te Maastricht, in den ouderdom van ruim 82 jaren. Zie Amet. Cour. 1855. No. 7249. NIERVAART (C. tan) leefde op het einde der zeventiende eeuw en gaf eenige stukjes in het Geusen Ltedboek. Zie V. d. Aa, N. B, A,C. Woord. NIERVAERT (C. D.) schreef: Opreckt onderwijs van de Letterkonst, bequaem om wel en volkomenlijck te leeren spellen en lesen, Breda, P. Selden- slach, 1701, 8o. Vau dit weinig bekend schoolboekje, op tvelks titel een aardig houtsnee viguet eene school voorstelt, is door M. J. L. C. Jacob, een verslag gegeven in iVieuws* blad voor den Boekhandel van 1859. Zie Cat. M, J, L. C, Jacob, T. II. p. 196. NIEUBERGER gaf in het licht Dagelijks Gebedeboek, Gron. 1728, 8o., Amst. 8o. Zie Abconde, Naamr, van Boek. bl. 260. NIEÜBURG (Jacobüs van deb). Op de bibliotheek der Maatschappij van Ned. Letterkunde te Leyden berust een hands. gctiteld: Het Welsche Liedtboeck, vercieri door veel geestelijke en eiet- roerende Getangen; — met nog een körten omtrek van nog einige Oorlogh-Liederen, tusschen de EH, Staten, den Keyser Digitized by Coogie 215 en Engeland legen den Konink van Vrankrijk en Spanje; — ■ te Samen vergaderd door Jac, van den Nienburg, tot Wel, 1717, 4o. Zie Ca/, der Maaiu van Ited, Leit, D. I. bl. 13. NIEUHOF (Johan), Nijhof of Nijhov, werd 22 Julij 1618 te Uelzen in ’t graafschap Bentheim geboren. Verlangen naar den vreemde, groote reislast en de ruime gelegenheid, die destijds het naburig Nederland daartoe tot het verzamelen van aardschen voorspoed aanbooJ, dreven hem naar Holland, en wel naar Amsterdam. Hier geraakte hij in kennis met het invloedrijke geslacht Witzen, en op ruim twintigjarigen leeftijd (1640) begaf hij zieh in dienst der W. I. Compagnie, waarvan Cornelia Witzen bewindhebber was, als koopman naar Brasilie Hetgeen hij aldaar, hetzij in ’t bestier des gouvernements en van ’t Nederlandsche bewind, zoo in ’t buigerlgke als krijgskundige, ’t zij ook voor de aardrijksbe- schrgving en de natuurlijke gesohiedenis opmerkte, heeft hg neergelegd in zgne Brasüiaensche Zee~ en Landreite, fol,, na zijn dood door zgn broeder Hendrik in 1682 bij de wed. Jacob van Meurs in het licht gegeven. Nadat in Brazilie de zaken door verschillende oorzaken ge« durig meer en meer waren achternitgegaan, verliet Johan in 1649 dat werelddeel, en begaf zieh over Nederland naar Benthem terug. Doch na drie jaren oponthoud aldaar, ont- brandde in hem de begeerte ook de Oost-Indien te bezoeken. Op den 23sten Augustos 1653, in het feist van den eersten Engelschen oorlog, voer hij weder uit Texel uit, zekerlgk op een koopvaardgschip, en, achter Engeland om stevenende bereikte zijn schip de Kaap de Goede Hoop, alwaar de kom- mandeur van Riebeek eerst sinds etteJijke maanden bezig was de Nederlandsche kolonie op vasten voet te brengen. Hij woidt uit over Zuid-Afrika in zijne 0. /. Zee- en Lanlreite en geeft ook eene kaart der kolouie, naar zijne eigene teekeniug, gelijk trouwens al de kaarten door hem ge- waarmerkt zijn. Den 80 April 1654 landde hg te Batavia aan. Weihaast leerde men den werkzamen man kennen en waarderen; dermate, dat hij door den gouvemeur-generaal Maetsuyeker om handelsbetrekkingen met China aan te knoopen, als eersten hofmeester benoemd werd. Hij bleef in China van 14 Augustos 1655 tot 31 Maart 1657. Dezc reis is door hem zelven op last van de bewindhebWa der O. I. Compagnie uitvoerig beschreven en later met ve\e (meet dan 150) platen van landstreken, natuurtooneelen en voort« brengselen in het licht gezonden. DU laatste echter liet hij zijnen boven vermelden broeder over, die het, bij Johan’s afwezigheid, in 1665 te Amsterdam in fol. (herdruktin 1670) in de wereld zond. Deze droeg, naar tgdsgewoonte, het werk. Digitized by Google 216 dat weldra in het Hoo^d. (1666, 4o. en herdrukt 1669, fol.), Pransch (1665, fol.), en ook in het Latijn (door prof. Hor- nius, Amst. 1668, fol.) overgezet werd, met eene uitvoerige opdragt aan de burgemeestera Hendrik Dirksz. Spiegel en Cornelis Witzen op. In 1654 uit China teruggekeerd, bleef hij niet lang te Batavia. Met de retourvloot van zeven schepen, keerde hij, onder het oppergezag van den heer Koenes, eersten raa4 van Indie, en later schepen der stad Lejden, naar Nederland terug. In Amsterdam teruggekeerd, onthield hij zieh bij zijn broeder Hendrik, destijds reeds aldaar, waarschijnlijk in handelazaken, gevestigd. Den 22sten October 1658 vertrok hij wederom, met eene, onder Adr. van Aelmonde uit- zeilende vloot, op het schip Arnhem, naar de 0. l,, en landde den 18 Julij 1659 te Batavia aan. Hij bereisde sinds velc hoeken der O. I., eerst Snroatra’s westkust, later Amboina, Boero, de Piscatoren, en Formosa, alwaar hij de eerate is, die de geschiedenis van Ds Hambroek vermeld. Ook Malakka, Perzie, Gamron, Ceilon, Madura, Tutucorijn en de Westkust van Hindostan liet hij niet onbezocht. Geen wonder, dat de Compagnie, in wier dienst hij zieh naar alle die plaatsen had begeven, den ijverigen man ten laatste in December 1661 tot opperhoofd in de toen juist den Portuge- zen ontweldigde vesting Coylan op de Malabaarsche zeekust benoemde. Hij was er tot Julij 1666. Het was deze aan* Stelling, die hem nog te meer in de gelegenheid stelde om zoo- wel door verdragen met inlandschc vorsten de handelsbelangen zijner beeren en meesters te bevorderen, als de binnenlanden aldaar in oogenschouw te nemen, Zeden, gewoonten en natuur- voortbrengseleii te leeren kennen, beschrijven en de laatstge- noemden af te tcekenen, ja ook om eene Landkaart van de cuat van Malahaar, Madura en Coromandel op fe maken, later ook bij zijne Reite, in 1682 aan het licht gebragt. Van 25 Julij 1664 tot 17 Dec. 1670 blei-f hij buiten Compagnie’s dienst op Batavia, en bestcedde er dien tijd om die plaatsen en omstreken te beschouwen en te schetsen en alle boomsoorten en kruidgewassen, omtreut en verre buiten de stad in de bos* sehen groeijende, af te teekenen. Een derde deel zyner 0. I. Zee en- Lanireite is dan ook aan de beschrijving van Java, met menigvuldige af beeldingen van planten, plaatsen en dieren gewijd, gelijk dan ook eene kaart van Batavia Balavia en haar onderhoorigheden naar zijne tcekening gesneden is. Den 17 Dec. 1670 ging hij uit O. I. voor de tweede keer naar bet Yaderland onder zeil en kwam behouden den 9 Julij des volgenden jaars aan. In het uiterste nnjaar van 1671 begaf hij zieh opnieuw als koopman, in dienst der 0. I. Compagnie, naar Ooet*Indiä, ditmaai om nimmer weder te keeren. Nadat men op de Noordkust van Madagascar om ververschingen te Digitized by Google 217 bekomen, aan de bogt van Antigoa, ook wel Moordenaarsbaa geheeten, geland was, ging Nienhof met den stuurnian en eenige andere maats den 8 Oot. 1672 landwaarts in, om met de iuboorlingen haudelsbetrekkingen aan te knoopen. Doch niemand hunner kwam tcrug. llij was, volgena zijn broeder, begaafd met een goed ver- stand en andere deftige hoedanigheden, lustig en VTolv^t van aurn en aaugenaam in den omgaug, een \iel\ie\ibex ooV \n muzijk, en hij sprak verscheidene taten. Hij was ook geen oubevallig dichter, blijkens een gedieht onder het portret van zijn vrieud J. Steendam en andere gedickten in zijne Ooat- en West-Indiache reite (1682) en een onuitgegeven gedieht, door mr. Bodel Nyenlinis medegedeeld. Zijn portret, door een oubekende gesneden, vindt men met een tweeregelig vers van Jan V os voor zijn door zyn broeder uitgegeven Beachrijving van ’t Getandschap der Oost-Indiache Compagnie aan den grooten tartariacheti Cham, nu kegser van China, Het stelt hem op veertig jarigen leeftyd voor. Als oommandeur van Coylan inct een rol in de hand, en een zesregelig vers van Lingelbach er onder staat hij afgebeeld voor zijn O.en W. I. Zee- en Landrmte. Zie J o h a n N i e u h of , door Mr. J. T. Bodel MjenhaiSiin Bijdr. voor Vaderl. Qetchied. »n Oudheidk. verzameld en vitgegeven door Mr. Is. An. Ny ho ff. tlieutoe reek», D. 111 bl. 1. van Kämpen, Getch. der Utt. en ff'eiö. in de Nederl. I). I bl. 330. ]'). II bl. bl, 75, T>. III bl. 142. Dez. Getch. d. Ned. bniten Europa, D. II bl. 116, 121 ; IVerfeW. r«*«» D. X, XI. XIV ; W. Schonton, Zee- en Landreyzen bl. 199. Collot d’ Kscary, HoU, roem A 111 bl. 24U. J ö c h 0 r Gel. Lex. Ih. III S. 179; Adelung and R o> t e r m n n d, Eorlizetz. v. J öc her. Xh. V bl. 554 ; E b o r t b, Bibi. Lex. N. 1-1004 — 14809 Woordenb. d. Zamenl , Kobns on de B'- vecourt; Hand, v. d. Maale. d. Ned. Letterk. 1857 bl 59, 1860 bl. 26, 27; K r a m m t. v. p. bl. 1127; Maller, Cai. v. portreit. Nouv. Biogr. generale, i. v. Biogr. Vniv. i. v. NIEUHOF (llENDßiK), broeder van den vorige, koopman te Amsterdam, aan wiens pen wij de uitvoerige opdragten en voorredenen van Johaus drie reisdeelen te danken hebben. Zie bot vorig artikel. NIEUHOPF (Theodorus). Van hem bestaat een portret van den voorgenoemden Hendrik Nieuhof in zwarte kunst. Zie mr. Bodel N y e n h u i s, t. a. p, bl. 33. NIEUHOFF (A. R.) kunstschilder, die zieh ia 1658 te Leeuwarden ophield. Hij schilderde o. a. het portret van J d Veno, Advokaat voor het hof van Priesland. * ^ Zie ßudul Nyenhuia, t. a. p. bl, 32. Malier porir. bl. 206. ’ NlüHOFF (Bkbnabdos) werd 18 Maart 1747 te Lingen Digitized by Google 218 geboren, waar zyn vader geacht koopman en regeringslid was. Na in zqne geboorteatad de Latijnscheschool bezocht te heb* ben, werd hij in 1762 student aan het aldaar geveatigde akademische gymnasium, waar hij de lessen van Fr. Th. Wit* hoff, Ant. Phil. Wasmuth, Sam. Meiling, en diens broeder Jac. Henr. Meiling bijwoonde. In het najaar ran 1769 bezocht hij de hooge school te Leyden en was een der eerste discipelen van den vermaarden Dion, van de Wijn* persse, die in het vooijaar de Groninger hoogeschool met de Hollandsche verwisseld had. Ten jare 1773 werd hij pro* ponent en na het verdedigen eener Düaertatio inaug. de Setuu pulchri. (L. B. 1773 4o.) Doctor der wijsbe^rte. In het volgende jaar rerving hij Nie. Heneken als ho(^* leeraar in de wijsbegeerte te Deventer, en reeds den 7 Aag. Tan dat jaar werd hij tot gewoon hoc^leeraar der wijsbegeerte, wis* en natnnrknnde te Harderwijk benoemd. Te Deventer had hij zijn intrede gehouden met eene Or. de legg. not. evidentid te Hardeiwijk, deed hij zulks, 5 Jnnij 1776, met eene rede Pro recentiorum Phüoe. Natur ahm exomandi sensu rec tissimo (Hard. 1776 4). Men leerde hen al aanstonds kennen als een voorstander der proefondervindeljjke Studie, welke de werkingen der natuur bespiedende, hare dgemeene wetten zoebt te ontdekken. Geene uitgave schroomde hij om zieh de daartoe ver- eisohte hulpmiddelen teverschaffen, zoodat zijn physisch kabinet met de rijkste rerzamelingen van bijzondere persouen hier te lande kon wedyveren, ook verzamelde h^' Grieksche, Bomeinsche, Ooster* sehe en Nederlandsche munten, die eerst door verkoop in handen van Prof. Benvens en naderhand door legaat aan de Leydsche Hoogeschool zijn gekomen. Nog had Nieuhoff een aanzienlijk kabinet met schelpen en wat daartoe behoort, door zijn ambt* genoot Prof, van Lith de Jeude aangekocht en tot alge* meen uut opengesteld. In 1780 sprak hij als aftredend lector de arte fruendi bouis fortunae, tum privatae tum publicae (Hand. 1780 4o). In hetzelfde jaar tweemaal als promotor optredende, deed hjj eerst de telfkennis als eene voomame bron van ge- luk s — daama de Welenscbappen en Künsten als hulpmiddelen tot het menschetijke welsijn waarderen. B^' eene gelijke gele* genheid toonde hjj, twee jaren later, hoe des Ällerhoogste wijsheid en goedheid doorstraalt in het uiereldbestuur, die van den dienst en de vaste witten der natuurkrachlen en tweede oorsaken gebruik maakl. 