title: Inleiding tot eene geschiedenis der Nederlandsche diplomatie
creator: VREEDE, George Willem
text: | UTRECHT, | J. G BROESE H 1865. Fi A | PEEEEEH EEE nt \DE 34 usa d INLEIDING TOT EENE GESCHIEDENIS NEDERLANDSCHE DIPLOMATIE. Er >> 2 A INLEIDING GESCHIEDENIS NEDERLANDSCHE DIPLOMATIE. Mr. G. W. VREEDE, AUOOLREKAAR TR UFRACHT. Van de hervatting der vijandeljjkheden met Engeland (Mei 1803), tot de aftreding van Koning Lodewijk (4 Juli) 1810). ala z6union de la Belgique A la France a d6trnit lin- döpendance de la Hollande. Pour posssder ie Bhin tout | entier, V. M. doit aller jusqu’an Zuiderzee. La r&union | de ia Hollande A Is France est la suite n&cessairo da Ia r&union de ia Belgique.” Rapport van cRaMaanT. ‚Hertog van Cadore, aan NAPOLEON, — 9 Juli) 1810. UTRECHT, 3. G. BROESE. 1865. GESCHIEDENIS DER DIPLOMATIE YAN DE BATAAFSCHE REPUBLIEK. Door Mr. G. W. VREEDE, TWEEDE DEEL. TWEEDE STUK. Van de hervatting der vijandelijkheden, met Engeland (Mei 1803), tot de aftreding van Koning Lodewijk (4 Julij 4810), „La r6union de la Belgique & la France a detruit l’in- d6pendancp de In Hollande. Pour poss6der le Rhin tout entier, V. M. doit aller jusqu'au Zuidersee. La röunion de la Hollando A la France est la suite necossaire de ia r6union de la Belgique.” Rapport van cHaNraanY, Hertog van Cadore, aan waroLzon, — 9 Jul 1810. UTRECHT, J. G. BROESE. 1865. @edrakt bij Gieben & Dumont, te Utrecht, VOORREDE. Met Hollands inlijving bij hei Fransche Keizerrüjk, is het einde van het treurspel daar, van hetwelk in het voorgaande deel de eerste bedrijven werden vertoond, en waarvan thans de oniknooping volgt. Wij zien hier beurtelings het Staatsbewind der Balaafsche Republiek door den Eersten Consul, welhaast Keizer stelselmatig ondermijnd, vernederd en smadelijk ontzet; den Raad- Pensionaris SCHIMMELPENNINCK gevleid en begunstigd, maar na kortstondige verheffing, schaamteloos bedrogen en opgeofferd, en eindelijk NAPOLEONS eigen Broeder , den welwillenden , edeldenkenden Koning LODEWUK lot vertwij- feling gebragt. — Zoo ik de verdrietige taak heb mogen volbrengen, veler aanmoediging en werkdadige belang- stelling heeft die verligt; als wedijverden zij met mij in de zucht, om door de herinnering der lessen van het ver- leden, in deze tijden van het herlevend en door niet weinigen gevierd Bonaparlisme en Caesarisme, het Va- derland voor nieuwe misslagen en rampen te behoeden 1). Wie mei het geslacht van ORANJE aan het hoofd, onze onafhankelijkheid wenscht te handhaven; wie door geene Fransche Opperbevelhebbers of Gezanten, 200 laatdun- kend en verwalen als AUGEREAU en MARMONT, of als 2) V66r alles beb ik verpligting san de H.H. Baron van DER ons van DiwzsLanD, Baron BRANTSEN VAN DE ZIP, den Heer Inspeotenr der Regis- tratie TAN TOULON VAN DER &000 en Mr. a. VRR HUELL. Maar ookde H.H. Baron FAGEL, Ihr. BLOUT VAN SOFTERWOUDE, Ihr. 2... Riddor van nArrauD, Mr. H. HOOFt GBAArLAND, Dr. w. m. DU uIRU en lantstelük Mr. D. c. a, Graaf van HOGENDORP, hebben door even heusche als onbekrompene mededes- ling van familis-papieren of andere stakkon, mijn onderzoak bevorderd. Gelük ik mede aan den Heer Rijks-Archivarie Mr. L. PH. C. VAN DEN BEROR en aan de Bostaurders der Koninklüke an der Academische Bibliotheek, mijn” dank betuig. VI VOORREDE. SEMONVILLE en LAROCHEFOUCAULD verlangt beheerscht te worden, houde vöor alles den onwaardeerbaren Belgi- schen voormuur ongekrenkt in stand, en late dien nim- mer , wit lafhartige onverschilligheid of door eene of andere verleidelijke Alliantie begoocheld, straffeloos aanranden ! Nog steeds immers is de Napoleontische Politiek aan hare antecedenten getrouw. Nog is het waar, wat SCHIM- MELPENNINCK , in den aanvang van deze Eeuw, van den zorgvuldig aangekweekten naijver der Iwee grootste Sta- ten van Duitschland schreef. »Gij weet, dus luidde zijne vertrouwelijke depeche aan den Secretaris van Staat voor de Buitenlandsche Zaken, — wat de Fransche tac- tique is. Zoodra Pruissen niet in BONAPARTES vues zou willen werken, zal hij illico zich tot Oostenrijk wenden ; alles aan den Keizer beloven;; appels van tweedragt tus- schen Weenen en Berliin opzoeken, en door dien weg Pruissen naar zijn wil zoeken te dwingen }).” Hoe later Beijeren, Wurtemberg en Baden gewonnen werden , vindt men in deze bladen ontvouwd. En ioen, reeds velejaren na den val der Napoleontische heerschappij, de schran- dere FALCK wit Londen aan een bloedverwant, zijner waardig ‚den sleutel van de Staatkunde van het oogen- blik gaf, wees hij hem op de door het Kabinet der Tuilerien onveranderlijk" gekoesterde gedachte der wil- breiding van het Noordelijk gebied des Rijks. »Belgie — 200 kleedde hij schertsend de ernstige zaak in — is de bruid om welke gedanst wordt, en aan welke een ieder om ’tzeerst avances doel. Engeland wilde er zoo gaarne den Franschen invloed balanceren, en iels duur- zaams stellen in de plaats van de onibondene Unie mei Holland. Frankrijk daarentegen streefl maar naar iels zwaks en bouwvalligs dat op den eersten stoot ineenstorte, zoodra de groote Natie gereed zal zijn om hare natuur- like grenzen wederom te bezeiten zonder dat het een oorlog met de groote Mogendheden koste 2)” En alsdan !) Aan van DER Gons, 26 April 1803. 2) 2 Januarij 1881. (Aan Mr. 3. HORA SIccama). >>... VOORREDE. X nog in de jongst verloopen weken een vud-Minister van Buitenlandsche Zaken in Beigie, DECHAMPS \) gemeend heeft wit bezorgdheid over de loekomst van zijn Vader- land, zijne medeburgers op de verschijnselen des tijds waarschuwend opmerkzuam le moelen maken, 200 ver- krüjgt de onuitroeibare begeerte van den geduchten nabuur gewis een gewigtige beteekenis. Doch waar onwraakbare feiten voor ons liggen, kun- nen wij ons mel deze vergenoegen. ‚Onder den druk der eens in 1795 geslolen en sedert hernieuwde Alliuntie mel Frankrijk, destijds reeds meester van Belgiö, werd het voor de Regeringen die elkander in de Bataafsche Re- publiek afwisselden, hoe lang 200 moeijelijker, eene scha- duw van zelfstandigheid te bewaren. Met een Fransche krijgsmagt in het hart des Lands, met scheuring en verdeeldheid in ons midden, viel aan een krachtig na- tionaal verzel niet te denken. Vöör enna den Vrede van Amiens, miskende de Eerste Gonsul en Keizer de voor- deelen welke onze omzijdigheid hem zou hebben aange- boden. Hadden zijne troepen ons Land ontruimd en had men zich aldus te Londen van onze goede trouw verze- kerd kunnen houden, men zou ons de vurig gewenschle Neutraliteit niel geweigerd hebben 2). Nu integendeel werden wij en Koning LODEWIIK nog meer dan zijne voorgangers, in buitenlandsche oorlogen en onafzienbare ondernemingen meegesleept; — onze krijgsmagt moest 1) Is Convention de Gastein. — La France ei U’Allemagne — Situation de ls Belgique (Paris 1865) p. 55: „La deflance de la France — existe pres- que partoat, & Vienne comme A Berlin, & Saint-Pötersbourg comme A Lon- äres, & Rome comme & Turin, A Gendvo, & Cologue comme & Bruzelles.” Derhalve niet bij hot Haagsche Kabinet? De Schrijver had er gerunt de Ne- derlandsche Natie bij kannen voegen. 2) De onzijdigheids-politiek was ook die, welke Koning LODKwIIK voor Holland eeniglijk heilrük achtte. „Les principes fondamentanz de la conduite de la Hollande sont a. de patvenir A un dat d’indepondance reelle et de Nentralit6; b. &6pier l'oceasion favorablo, pour cela, avec calme, patienon et d&vonement. Ce fut toujonrs le fond de notre Poliligue. RöRLL doit s’en son- venir.” Brief van don gewesen Koning uit Zwitsorland, aan Prof. van LEn- war, 20 Nov. 1818, bij Mr. 7. van Leuner in het Zeven züns Vaders, bl. 350, 858. x VOORKEDB. zelfs naar Spanje trekken, en het Continentaal-Blok- kade-stelsel gaf aan den eerlijken Handel den doodsteek. Zoo weinig slaagde de ongelukkige Monarch in zijn sire- ven naar meer omafhankelijkheid en de erkenning van Hollands onzijdigheid; mel al zijn goeden wil en schoon hij vele bekwame en wakkere Raadslieden telde, door NAPOLEON gestadig en zoozeer gedwarsboomd, dat hij tel- kens na lang tegenstribbelen, gedwongen werd de onre- delijkste eischen in te willigen, met welke de ellende zijner onderdanen werd voltooid, en het bestaan des Rijks in de waagschaal gesteld. Wij zien hem ten laatste in de uiterste verlegenheid, de hulp van Keizer ALEXANDER inroepen, en ter afwending der inlijving, de opneming van Holland in het Rhijnverbond, als eene weldaad van den onbarmhartigen Broeder afsmeeken! 1). Maar de inhoud zeif der volgende bladen is, naar ik vertrouw, leerrijk genoeg. Het zal aan de aandacht der lezers niet ontglippen, dat dezelfde JOHAN VALCKE- NAER, die mel BLAUW en MEYER le Parijs, in 1795 de eerste wrange vruchten van hei heulen der uilgeweken Patriotten met de Leden der Fransche Convenlie had geplukt, in 1810 2) te vergeefs in die Hoofdstad alle krachten van zijn vindingrijken geest inspande om de vereeniging van Holland met Frankrijk te verhoeden. En hiermede besluit ik dezen arbeid, bij welks aan- vaarding , voortzetling en voltooijing, een doel onafge- gebroken, van het begin tol het einde mij voor de oogen heeft gezweefd, ter liefde van hetwelk de gebreken, die het boek ontsieren, ligter mogen geteld worden. UrsscHt, 22 November 1865. t) »Vainement Ia Hollande avait en 1810 cherch€ do soe regards inquiets une Puissance guelconque unissant les moyens A la volonte, pour prövenir sa rdanion & la France.” Nota van den Minister VERSTOLK VAN SOKLEN, 12 April 1826. in de Bülagen vaucksnagus depfche van 29 Junij 1810, die onder inister Baron VAN DER HEIM V. DUYVENDISKE berust. INHOUD. Hervatting der vijandelijkheden met Engeland. Woelingen van DAENDELS en verstandhouding van andere misnoegden met Frankrijk. Zwakheid van het Staatsbewind. Vrees voor eene inlijving bij Frankrjk. Nieuwe Alliantie der beide Republieken (25 Junij 1803) en Articles convenus (1 No- vember 1803). c. DE vOS VAN STBENWIJK door SCHIMMEL- FEnnoxcK te Parijs verrangen. De Schont bij nacht ver HUBLL bij BONAPARTE BONAPARTE te Brussel. Bataafsche Deputatie derwaarts. De sleutels van Vlissingen den Eersten Consul aangeboi ver mueLı Opperbevelhebber der Bataafsche flottille Aanmaliging van den Gezant sEmoNvILLE, van de Generaals sonser in Zeeland, MaRMonT te Utrecht. Knevolarij van Fransche Consulaire Agenten. Moed van c. 6. BIJLEVELD. Expeditie van BoxaranıB tegen Engeland beraamd; u. Fa- 68L; zijn aanzien te Londen. Geldnood hier te lande. Tweedragt; Franschgezinde faotie...........222200000. Moord van den Hertog van ENGHIEN; NaPoLEON Keizer. Voorspiegelin ig der inlijving. SCHIMMELPENNINCK over de renschelijkheid der verandering van Regeringsvorm, door NAPOLEON te Keulen gepolsd. ruchtelooze finantiele Con- ventie met het Huis van Oranje; Baron n’rvor. Ambas- sade ter huldiging van den nieuwen Keizer.. Schets van het Staatsbewind door MARMONT en skuormnze, Vier Leden op den eisch van naroLeon, ontzet........ Reddelooze Finantien. Emigratie. Faroxs beschouwing van den toestand. Verheffing van SCHIMMELPENNISCK, en de voordeelen, welke zij moest aanbrengen; onderhandelin- 'an NAFOLEON EN TALLEYRAND met den gangewezen Fandpensionari. vER HUBLL Admiraal, bij den aanzien stügend........... nn STRICK V. LINSCHOTBN, GOGBL; weifeling van SCHIMMEL- PERNINCK; NAPOLEONS onbestemde beloften. Ontwerp der Staat ing. SCHIMMELPENNINCKS verkla- ringen v6ör en na de aanvaarding zijner waardigheid.. Bladı. 1-10. 19—25. 55—69. . 70-74, . 75—83. zu Innoun, Bladr. De Ambassadeur stxunviLLs teruggeroepen. Personcel der Bataafsche Diplomatie. BRANTsEn Minister te Pa- rijs, de Generaal DUPONT-CHAUMONT te ’s Hage; MARı- VAULT, SERURIER, Charges d’Affaires. Depöches van BOUR- Deaux uit Berlin; voorteekenen van eene nieuwe Coalitie tegen Frankrijk. Haat van Gustaar aDoLr ıv, Koning van Zweden, tegen narorxon. Belangstelling van En- geland en Rusland in het lot van Holland; herstelling van het Huis van oRANJE en vereeniging van Belgiö met Holland beraamd............euceenenenennennennennnn 84— 92. De Opperbevelhebber marmoxt met de Fransch-Bataafsche krügsmage naar Duitschland ontboden. D. v. HOGENDORP als Minister uit Petersburg teruggekeerd. w. zuts. De Landing in Engeland al dan niet NAPOLEONS ernstig voor- nemen “ De Ministers v. SPARN v. VOORSTONDE te Weenen, wEs- TREENEN v. THRMaAT te Stockholm. Broosheid van scunt- MELPENNINCKs Regering; wenken van VER HUELL; hooge toon van MARMONT; Deputatie van den Generaal BRUCE ter gelukwensching van waroLeon. Veldtogt van Aus- terlitz. Depöches van BRantsen. Beijeren, Wurtem- berg en Baden bij het Tractaat van Presburg (26 Dec. 1805) begunstigd; ondank jegens de Bataafsche Repu- bliek Dood van rırt. Geruchten van eon aanstaande verande- ring in het Staatsbestuur hier te lande. murar Stad- honder ! Nienwe vorderingen van geld door TaLLerRAnD; brief van den Seoretaris-Generaal Bosscua. Wederkee- rige andrang van den Raadpensionaris te Parijs om be- ing van krijtende schulden. Ontevredenheid, vooral in Gelderland, over Goser en zijn Belastingstelsel; in- vloed van Mevr. SCHINMELPENNENCK.....u.0...0.. 2... 115198. 93—100. 101—114. LODEWIIK NAPOLEON Opperbevelhebber van het Noorder- Leger; bezoekt Holland; wordt door den Keizer in den Moniteur geprezen; BRANTSEN maakt op de teekenen der beoögde, erfeliike Staatsinrigting opmerkzaam. Oogkwaal van den Raadpensionaris. Brief van TALLEYRAND aan SCHIMMELPENNINCK. De Hoogleeraar BRUGMAns te Parijs. VER HUELL Op NAPOLEONS verlangen, naar Frankrijk ge- zonden. Eerste raadpleging van SCHIMMELPENNINCK met zijne Ministers... .129—142. Tolken der openbare meening; protest van MARIA ALETTA HULSHOFF en beroep van a =. zum op de stem der Natie, tegen de aangekondigde opdringing van Prins LovIS; ongunstige depöches van VER HUELL; Rapport vanzrucmans 142—15l. Waardig antwoord en nadere Instructien van SCHIMMELPEN- NINCK aan den Admiraal VER HURLL............u000.. Onderhond van dien Vlootvoogd met den Keizer en raL- LEYRAND; depöche van dezen aan den Raadpensionaris; 152—160. InRnoun, xım Bindz. Advies van den Admiraal v. KINSBERGEN door VER HUELL geraadpleegd; ontkent de mogelijkheid van tegenstand aan NAPOLEON te bieden Advies van GOLDBERG in SCHIMMELPENNINCKS bijzijn, voor de dadelüke inlijving bij Frankrük. ..ccoooanenceeee. 173-184. Depöches van BRANTSEN, door HUGO v. ZUYLEN V. NYEVELT overgebragt; aundrang te Parijs op afdoening der zaak; „reumie of een Fransch Prins,” tot dilemma gesteld. Het 161—171. Ontzag voor Praissen weörhondt de inlijving.. .185—191. De dood van wizzem v bevordert het Koningschap van LODEWUK.. ... eensenenen 192198. Nieuwe raadpleging te ’s Hage; Deputatie van H. Ho. Mog. naar Parijs benoemd. Uiting der openbare meening in de Republiek; misnoegde Edelen (v. raLLanpr)....... 199— 209. BRARTaEN raadt tot toegeefljkheid aan naroLEons eischen. 210294. Onderhandelingen der Deputatie met rauızraann; besluit, van het Groot Besogne te ’sHage. Brieven van m. w. Y. AYLVA a@0 BBANTSEN. LODEWIIK NAPOLEON Koning v. Holland (5 Junij 1806). Kennisgeving van die ver- heffing aan vreomde Hoven.. . 226234. Karakterschets van LODEwUK; zijne slechte gezondheid ; — waardigheid van Connetable van Frankrijk. Eerste mis- verstand met den Keizer. ver nueLL 's Konings algemeen gemagtigde in Holland; het koninklijk paar in den Haag. Begin van LoDzwirks eigen Regering. Bestuur der Diplo- matie onder het beleid van v. Der Goes. Verkoeling en verwijdering, eerlang oorlog tusschen NAPoLEoN en den Koning van Pruissen..... Onrrachtbare Vredehandel te Parijs onder het Bewind van vox. Losbandigheid der drukpers in aanvallen tegen Pruissen en Oostenrijk , door Koning LODEWIsK beteugeld. Holland tot deelneming aan den oorlog tegen Pruissen genoodzaakt. Anti-napoleontische berigten van ReINHOLD uit Hamburg ESRREIE GE 244—253. Verwijten van den Keizer aan LODEWIJK. BRANTSEN van de Negotiatie met Lord ranıovru en Lord LAUDzRDALE uitgesloten. Onze kolonien; de Kaap de Goede Hoop niet meer te herkrijgen. Generaal sanssens. Zending van den Generaal v. KxoBeispoRrr uit Berlijn naar Parijs. Onvermijdelijke nitbarsting van den oorlog; slag bij Jena (14 Oct. 1808). vopewisk in Duitschland; zijne Gouver- neurs-Generaal in Westphalen en Oostfriesland. Zijn arg- waan tegen NAPOLEON opgewekt door den Gezant DU- POHT-CHAUMORT . . 2... aeueeeneenennennern Kernen 254— 265. De Genersal pumoncrau tot opvolger van BRANTSEN be- noemd, door den Keizer geweigerd. Continental stel- sel. Decreet van Berlijn (21 November 1806). Lopr- wisks maatregelen, volgens waroızon onvoldoende. De- 2, 285243.. xır INHOUD, Blads. tatie naar Polen om den Keizer geluk te wenschen. itvallen tegen den Koning, te Parijs integendeel ge- roemd . .. 268973. Onderhandel aanwinst van Oostfriesland en lingen den afstand van Vlissingen, te Parijs en Fontainebleau; W. SIX, GOLDBERG EN P. V. LEIDEN v. WESTBARENDRECHT Commissarissen. Schennis van het Hollandsch grondge- bied door Fransche tolbeambten. LoDEwLuK hoe lang zoo meer van Frankrijk vervreemd en aan Holland gehecht. 274—285. Betrekking tot Spanje on Portugal; MErNERs, FaLcK, CHRISTIAAN VER HUELL, HUGO V. ZUYLEN V. NYEVELT; de Spaansche Ministers DE BOULTENY en anpuacate’sHage; de Portugesche D’ABAUSO en DE BEZERRA; V. GRASVELD in Portugal; v. WESTREENEN, v. NIEUWERKERKE; Geld- leening van Spanje bij work & c®; IZQUIERDO; troons- afatand van KAREL IV; FERDINAND vi; Tractaten te Bayonne door NAPoLEoN afgeperst; LODEWUK slaat de Kroon van Spanje af. Aftreding van van DER GOEs als Minister, schier gelijk- tijdig met de benoeming van den Admiraal veR HUELL tot Ambassadeur te Parijs, op NAPOLEONS eisch; D. van HOGENDORP Minister te Weenen, w. sıx te Petersbur; in de plaats van veR HUELL, eerst daartoe bestemd. Neerslagtigheid van BRANTSEN Utrecht Residentie geworden. van DER Gozs Groot-Kan- selier der Orden. Moeijelijkheid van zijn arbeid met den Koning. Y. SWINDEN en anderen weigeren het ridder- kruis. RöeLL Minister van Buitenlandsche Zaken. wıE- zvur in Holland tot het sluiten eener Leening voor Pruissen. 50H. VALCKENAER.... Lof des Konings en der ing bij wresunB; der Hol- landsche Landvoogden in tfriesland, bij wıaRns..... 316—328. Opperbestuur der O.-Indische kolonien; maatregelen van SCHIMMELPENNINCK ingetrokken; H. W. DABNDELS Gou- verneur-Generaal Handelingen van D. v. HOGENDoRr te Kassel (30m. v. MuL- LER); en te Weenen. Oostenrijksche Leeningen in Holland. 831337. WILLEM FREDERIK VAN ORANJE (WILLEM 1); zijne betrekking tot den Eersten Minister van Oostenrijk, sTADIoN, v. GENTZ en STEIN. Ontwerp om dien Vorst aan het hoofd van den opstand tegen NaroLeox in Noord-Duitschland te stellen; zijn lotgenoot ROBERT FAGEL; oorlog door Oostenrijk tegen NaroLEoN gevoerd; Pruissen en Bus- land onbewegeljk. Zegepraal van Xarorzon; Landi der Ischen in Zeeland; gedrag van den Gen BRUCE door den Keizer veroordeeld. De Hollandsche Natie door den Franschen Senaat geroemd. Ongunstige vermoedens van den Generaal TABAYRE tegen LODEWLK opgerat.. 286—297. 298—306. 307-315. 323—330. 338-344. INHOUD, x Bladı. D. v. HOGENDORP als Franschgezind bij LoDewisk verdacht. Verhouding tot den Prins van oRanaz te Weenen. Mevr. V. GROVESTINS. VAN DER HOOP, HODSHON, De Ambassa- deur bij de Porte v. DEDEM TOT DE GELDER in gesprek met Keizer rBaxs over de Grieken; NaroLzon op den Koningen op Holland verbitterd. Bedreigingen te Schoen- brann... 345—353, LoDBwirgs randpleging en Besluit tot de reize naar Frank- rijjk. (Overkomst van VERHUELL, Advies van RöBLL). Woelingen van den Franschen Ambassadeur DE LA R0- cuzroucauı2. De inlijving van Holland aanstaande ge- acht. Ergerlijke uitvallen van waroLEON tegen zijn’ Broe- der; lasteringen in den Moniteur over de begunstiging van den sluikhandel, in het officieel Hollandsch dag: blad wederlegd. Fransche troepen in Brabant; te Dord- recht 354 381 1). Voorzorgen ter beveiliging van Amsterdam; van de Bank. (H. c. SERRURIER aan VALCKENAER). Geheime zending van LABOUCHRRE naar Engeland, ter afwending der inlijving van Holland. Instructien der Ministers van DER HEIM en MOLLERUS. Verhaal van THIERS, onjuist. De tusschenkomst van Keizer ALEXANDER door LODEWIJK iu- Afwijzende Nota van Lord weızesuey. Moedij var. ERMERINS in Zeeland. LODEWISK ziek a o0—a07. rouch£ legt de grondslagen van het Tractaat van 16 Maart 1810; afstand van Zeeland, Brabant, Maas en Waal. Depöches van LA ROCHEFOUCAULD over de voorgenomen verdediging van Amsterdam; antwoord van MOLLERUS, Deze Minister en KRALSENHOFP op de vordering van NA- POLEoN ontslagen. Groot Besogne te Amsterdam over het Concept-Tractaat. ver HueLL sluit het Tractaat met den Hertog van caDoRr; standvastig verzet van RÖBLL; tekst van het Tractaat. .. De Koning en Koningin teı het Traotsat door bet Weigerend Ligehaam. Pruissische geldleening. De Gezanten v. KNOBELSDORFF en LA BO- CHBPOUCAULD in aanraking met VALCKENAER. Inbreuken op het Tractaat, van de zijde van Frankrijk. Klagt van LA BOCHBFOUCAULD over hem aangedane Veieedigengen. waroLzons laatste brief aan Lopewisk. Personeel der Diplomatie. Daenners Koning van Jaral.............. 498—442. Toenemende vijandschap van den Keizer tegen Holland. LODEWISKS gedrag door den Admiraal VER HUELL zeregt- vaardigd. De Manrschaik Hertog van Reggio verlaat Utrecht en nadert Amsterdam. Nota van den Charge d’Affaires sERURIER. Geheime zending van VALCKENAER ij het drukken van bl. 879 is cen misslag in het pagineren begaan; het cijfer had 369 moeten zün. am INHOUD, naar Parijs; hij verwerft 10or bij nAPOLEON. Nota van den Hollandschen ee ateie Saıre ton betooge, hoe stipt onzerzijda aan den inhoud van het Tractaat was voldaan. Desniettemin eisch van NAPOLEON dat Am- zerdam door den ‚Eranschen Maarschalk bezet words. fe stemming; lijdeljkheid; geen verzet mogelijk. LODEWIIK Yoelarad ha den Troon en stelt een Be. tschap in ter handhaving der regien van den min- jarigen Koning. Zijin Vaarwel aan de Natie. Hollands inlijving bij het Keizerrijk. Oordeel van MALMEsBURYT over Koning Looewisk. Hij voorspelt waroLeons val en Netrlands wedergeboorte...cuennnannnnnnnneo- 4 Bijlagen I-XXXVIL.. Van de kervalting der vijandelijkheden met Engeland, tol de verheffing van RUTGER JAN SCHIMMELPENNINCK. (Mei 1803—April 1805). nn Bij het weder uitbersten van den krijg, wist men niet welk gevaar de Republiek het meest bedreigde, dat van den Brit, dien zij welhaast meester vau hare pas herkregen Volk- plantingen, van hare met de schatten van Indie, uit Oost en West beladen schepen zou moeten zien, dan wel dat van den Bondgenoot, die haar onderdrukte en uitzoog. Ging — mogt men vragen — de Eerste Consul met den toeleg om, Holland bij Frankrijik in te lijiven? of vond zijne Politiek meer baat bij de voortduring van het zelfstandig aanzijn van eene zwakke Mogendheid, wier vernietiging nog niet lijdelijk zou aanschouwd worden? Wat kon hij meer verlangen dan naar welgevallen over de strijdkrachten en hulpbronnen van eene Natie te beschikken !), die hem niets weigerde en gereed was de banden der of- en defensive Alliantie van 1795 nog naauwer toe te halen? Toch was er nu en dan, in den jongstverloopen tijd, wel het een en ander voorge- komen, dat bij het Staatsbewind achterdocht had kunnen 4) Z. de Politik van den Eersten Consul geschetst in het geschrift van p'naureuive, De Pötat de la France & la fin de Pan VIII, eu daaruit bij cararıouz, I’Europe pendant ls Consulat ei Empire de Napoldon, T. III, 145—157. »Eile (la France) sabstituera aux influences fEdöratives les influen- ces mililires,” euz. i 2 baren 1); in 't bijzonder, het heulen van misnoegden, ook van een Legerhoofd, zoo eergierig en heerschzuchtig als DAENDELS 2), met-invloedrijke Franschen; men had zich zelfs verpligt gevonden den woelzieken krijgsman uit de dienst te ontslaan, tot waarschuwing van anderen. Van toen af hadden velen hier te lande, wien het niet ontgaan was met welke onderscheiding de Ambassadeur SCHIMMELPENNINCK ge- woonlijk door BoNAPARTE werd bejegend, hunne hoop ter opbeuring van onze zaken, op dien uitstekenden Staatsman gevestigd 3), — die evenwel de ontwerpen der ontevredenen, onder deze van DAENDELS, door eene openlijke logenstraffing hielp verijdelen. Intusschen smeulde het vuur onder de asch en hield de gisting aan: „DAENDELS,” schreef VAN DER GOES, den 8 Maart 1803, „blijft woelende en de Armee te on- vreden ®).” Bittere klagten had de Secretaris van Staat vroeger over de geheime verstandhouding van sommige onzer Land- genooten met de Fransche Regering, uitgestort. „Dat er insidieuse informnatien van hier, door eenige woelzieke en 1) VAN DER GOES aan SCHIMMELPENNINOK, 6 Mei 1808: eWat er van ons binnenste worden most, weet do Hemel; zal en kan het Gonrernement ge- Iaten worden zooals het (hans is? z00 niet, wat zal men in de plants stellen ?” 2) Z. het verspreid Bulletin wor de Balaafsche Armöe, 7 Sept. 1802: »De Luitenant-Generaals DAENDELS en DUMONCEAU hebbeu gisteren op het Loo met den Ambassadenr SCHINMELPENNINCK gebesoigneerd, en zijn aan weers- kanten ten uiterste content gescheiden.” Faderl. Historie (vervolg) LXVIIIMe Deel (130° Boek) bl. 245 volgg. 3) Anderen hadden in 1802 op aoozL, als Hoofd van een nieuw Rewind, het 008 geslagen. — Verg. Mr. 3. a. sıiuem, De politieke en slaalkundige werktasmheid van 18. 3. A. GOGEL, (1864) bi. 34. 4) Aan SCHNIMELPENNINCK (confid.). — Niet weinig aohterdocht had het reods in December 1799 te ’s Hage gewekt, dat DErORGUSS, destijds Minister albier, op last van het Fransch Bewind had sangedrongen, dat DAENDELS, (vun homme qui röunit Is eonfianco des denz Gourernemente”) naar Parijs kwanı, »pour Eiablir an concert de mesures ntiles auz deux Gonvernements.” (Nota van 22 Frimairo jaar VIIT, Rüks-Archief). Het was naar aanleiding van hei hooggaand, boven vermeld, geschil over het aan ARUNE ontnomen Opperberel der Batanfsche troepen. 3 jaloersche menschen naar Parijs gezonden zijn, is — ver- zekerde hij — bij mij zonneklaar, en dat men daaruit pre- texten zal halen, om ons minder loyaal te behandelen dan wij verdienen, lijdt bij mij geen twijfel. De Generaal DArn- pers, de Heer van LEYDEN en eenige anderen zijn tegelijk en onverwachts, 200 ik hoor, in den Hage geparaisseerd, en sedert zijn er copiön van brieven vertoond, geschreven, z00 men zegt, in Parijs door een persoon, die het geheele vertrouwen van den Eersten Consul heeft; waarin gemeld wordt, dat dewijl men de principes van het tegenwoordig Gouvernement niet kan vertrouwen, men genoodzaakt is mesures te nefnen om de Alliantie niet te doen pericliteren ; dat de Minister stmonvizue in den Hage staat te komen om eenige veranderingen voor te slaan, en dat men in- tusschen genoodzaakt zijn zal hier nog cenige troupes te laten. Ik kan krijten, wanneer ik denk dat mijn Vaderland zulke lage wezens in ziju boezem voedt 1)!” Inmiddels was dit onweder voorbijgedreven, en welke waar- schijnlijkheid bestond er nu, dat men te Parijs van onze gedienstige zamenwerking tegen den geineenen vijand over- tuigd, tot die forsche maatregelen, buiten noodzaak zou besluiten 2)? Althans van den oud-Griffier racer, uit Holland naar Londen, nog gedurende den Vrede ieruggekeerd, weten wij, dat hij eveneens als zijn lotgenoot VAN NAGELL, over BONAPARTE’S inzigten op dat tijdstip oordeelde; die Staats- lieden geloofden niet aan hetgeen wegens het vermeend plan 1) Ann ScHINMELPENNIxcK, 81 Aug. 1802, (confid.). 2) stmonviuze deeldo den 9 October 1802, op last züner Regering, aan den President van het Staatsbomind mede: »Quo le Promier Consul avait appris, aver autant de surpriso que indigontion, que des personnes avides de r&volutions vonlaient de nouvean troubler le repos dans la Batarie, eu abusant möme poar cei effet de noms respeetables; et que le Premier Consnl eomme alli6 de la Repnblique, invitait le Gouvernement & prendre tontes les mesures nöoessnires pour maintenir Pordre des choses &iabli par la Constitu- tion,” (Annual Register, 1808 p. 878). L1ston aan nawsesnunv, 13 Oct. 1808. ı* 4 van inlijving van Holland bij Frankrijk verspreid werd; deze maatregel kon den Consul geen voordeel opleveren, of hij moest tegelijk bedacht zijn onze Kolonien in bezit te nemen. Anders had hij er meer nut van ons uit te mergelen 1). Werd de Bataafsche Republiek in eenige Departementen ver- deeld en aan de overige, welke het Fransch grondgebied uitmaakten, toegevoegd, zij zou op denzelfden voet als die Gewesten behooren behandeld te worden. Thans behoefde men haar niet te sparen, en kon men Land en Volk naar hartelust uitputten 2). Men gaf er eene nieuwe proeve van in de Conventie, welke onmiddellijk na de zekerheid van deu oorlog met En- geland, op het tapijt werd gebragt. De afschuw van Frankrijk en van de Franschen mogt daardoor nog toenemen en alge- meen worden, men kreunde zich niet te Parijs aan de ver- bittering van eene weörlooze Natie, in welke de publieke geest was uitgedoofd 8). Want hoe men het te ’s Hage wilde keeren of wenden, niets dan onze ondergang langs den een of den anderen weg, stond naar alle berekening voor de deur, hetzij dan door alle bronnen van welvaart te stoppen, hetzij door ons ten laatste in te zwelgen. „Dat Holland,” dus redeneerde uit Spanje onze schrandere aankomende Diplomaat !) mauuzssunr, Diaries IV, 193, (11 Febr. 1803): »raazı doubted about BUONAFARTE’® views of annssing Holland 1o Franco; said, unless frum de- sigus on the colonies, the measure would not be advantageous to him, and for the same reasons NAGELL had mentioned, viz, that he could aguesse them lu” - 2) marunssrar, Diaries IV, 190 (7 Fobr. 1808): »Rumoured in Holland that BUONAPARTE intends fo annez if to France, doubts it (NaaBır), as then the Dutch must be treated as weil as the olher annexed countries. Now he can squeoze and oppress Ihem as ho please. No apirit or means left in the conntry for regeneration.” 3) warsessunv, Diaries IV, 257 (25 Mei 1803): „Great distress in Hol- land. Horror of the French universal,” Z. hiervoren de verklaring van van Der coxs, 11. Irte Stuk, Id. 308. 5 PALCK, ‚„ditmaal uit het gedrang blijven zoude, daarmede heb ik mij nooit gevleid. De kracht der omstandigheden was te groot om door voorzigtigheid, beleid en goeden wil te kunnen worden afgeweerd of tegengehouden. Nu zie ik dat de kans des oorlogs, hoe die ook loopen moge, altijd in ’t eind noodlottig wezen zal voor ons. Want of de oorlog zal continentaal worden en lang slepen en dan zijn wij geruineerd;; of hij eindigt spoedig met eene &vlatante ver- nedering van Engeland, en dan kan men ons gemaklijk inlijven in Frankrijk. Ik meen te mogen vaststellen dat het project der vereeniging niet sedert gisteren of heden in de hersenen van den Man der Eeuw huisvest, en het gevaar wordt, dunkt mij, ‚niet kleiner, omdat hij de geadjourneerde uitvoering zachtjes aan en door de kunstgrepen der Politiek voorbereiden wil. Bedrieg ik mij, of zie ik sedert ruim een jaar de Franschen de geopposeerdste partijen door hunne caresses levendig, ons Gouvernement in gedurige moeijelijk- heden, en dus het Volk in ontevredenheid houden? Welk ander bwl kunnen zij hebben dan hetgeen wij vreezen 1)P” Wat van dit vermoeden zijn ınogt, de meest bezwarende Conventie ter versterking der Allantie 2) tusschen Nederland en de naam-Republiek Frankrijk, ontving in den loop des jaars haar beslag. Eigenlijk waren twee Tractaten noodig ter regeling en uitvoering van den gewigtigen inhoud der bedingen van den gemeenschappelijk te voeren oorlog, en wat de eene Ambassadeur onzerzijds had voorbereid, zou zijn opvolger helpen voltooijen. Een eerste Verdrag, dat van 25 Junij 1803 (6 Messidor, XI jaar) werd te Parijs door 1) rauck, Brieven bl. 148, (Aranjuez, 10 Janü 1803, aau D. s. van LENNEP). 2) Streng genomen, was met den Vrede van Amions, het Hangsch Verbond van 16 Mei 1795 vervallen. Men bedoug dan ook weder in de nieawe Con- ventie (Art. 5). »Les Röpubliques Frangaise et Batave s’engagent A ne point faire de paix separde avec l’Angleterre.” 6 TALLEYRAND, uamens den Eersten Consul, en door den Ba- taafschen Gezant, DE VOS VAN STEENWIK, nevens drie Ge- deputeerden uit ’sHage, wILLEMm sıx 1), @. 5. JacoBson en 3. BLANKEN, ten behoeve van onze Republiek, geteekend; — den eersten November daaraanvolgende (9 Brumaire, XII jaar) , met opzigt tot het onderhoud der Fransche krijgsmagt hier te lande, in een nader Tractaat, door SCRIMMELPENNINCK op zijn vroegeren post teruggekeerd, en door den Staatsraad LACUFE, ten behoeve van Frankrijk, in ’t breede ontwikkeld 2). Doch vooral is die overeenkomst — wij bedoelen de in Junij beraamde hoofdpunten, gedenkwaardig om de tot in allerlei bijzonderheden vastgestelde middelen, die in het reusachtig plan van den Bersten Consul, de landing van een Fransch Leger op de Engelsche kust moesten bevorderen. De tot het welslagen van die grootsche onderneming onontbeerlijk ge- achte medewerking der Zeemagt van de Bataafsche Republiek, zou aan een voortreffeliiken kweekeling van den Admiraal VAN KINSBERGEN, aan den tot Schout-bij-nacht verheven CAREL HENDRIK VER HUELL, de gelegenheid aanbieden, om niet enkel op het krijgstooneel schitterend op te treden, maar ook daarns door „den Man der Eeuw,” zooals FaLcK zich uitdrukte, meer dan eens te worden uitgelezen als boven anderen geschikt, om het Vaderland in het onveranderlijk besluit van zijne Staatkunde te doen berusten. — Maar wij mogen de gebeurtenissen niet vooruitloopen. — Ten aanzien %) sıx, Lid van de Commissie tot de Oost-Indische Zaken te Amsterdam, saconson, Lid van den Raad der Marin, BLanxen, Luitenant-Kolonel en Commissaris der Marine; bijgestaan door den Seeretaris SMISsaEaT. 2) Artieles Comvenus entre le Citoyen JEAN GEBABD LAcUEE,, Conseiller d’Etat, Prösident de In Section de la Guerre, General do Brigade, enz. Et le Citoyon ROGER JEAN SCHIMMELPENNINCK, Ambassadeur enz., pour rögler la formation, Vadministration, Ia solde et Pentretien des dis-hnit mille hommes de tronpes frangaises, qui seront employds on Batavio, en vertu du Trait6, pass6 A Paris le 6 Messidor An XT, (25 Juin 1808); die Artikelen behelzen XVI Titels en besiaan 88 bledzijden druks, 7 van de wijze waarop de Negotiatie van het Tractaat van 25 Junij werd aangelegd en voltrokken, hebben wij van een’ ooggetuige de verklaring, dat zij grootendeels in de afwezig- heid van den Eersten Consul voortgezet, „vele nieuwe blijken opleverde onzer gansche dependenlie van Frankrijks wil 1).” Al dadelijk had BonAraARTE geweigerd den Commissarissen SIx 2), JACOBSON EN BLANKEN het verzocht gehoor te ver- leenen, zoolang zij niet van het eerste punt van hunnen diplomatischen last, te weten eene uiterste poging om de Neutraliteit der Republiek te verwerven, bepaald hadden afgexien en derhalve hadden voorgenomen, den Consul ınet dat onderwerp niet lastig te vallen 3), maar hem enkel over het laatste gedeelte van hunne Instructie, de regeling der zamenwerking in den oorlog tegen Engeland, te onderhouden. En „toen het er op aan kwam,” zoo luidt het berigt van den Secretaris van Legatie bij den Ambassadeur DE vos, „dat de Conventie door de Gevolmagtigdeu van beide par- tijen zoude geteekend worden, weigerde de Bataafsche Com- missie volstrekt zulke drukkende voorwaarden te onderschrij- ven, maar zij moest er wel toe overgaan om erger kwaad te voorkomen.’”” De almagtige Bondgenoot liet het aan bedrei- gingen tegen den zwakken Staat niet mangelen. TALLEYRAND gaf hun te kennen, „dat zij moesten weten wat zij te doen hadden, maar dat bijaldien zij niet terstond de Conventie onderteekenden, het siecht met de Bataafsche Republiek zoude afopen. Hij liet zelfs niet onduidelijk uitkomen, ») Mr. 3. 6. DE NEY VAN STREEPKERK, (unieekeningen enz., bl. 38 (tot December 1803). 2) Een tijdgenoot scheist dien Commissaris-Plenipotentiaris, als »een man van groote verwaandheid, list em valschheid, met weinig reäls kunde.” “3) van DER GoEs moldt aan schruweLrenninck den 26 Mei 1803: »Do Note van LISTON gaat morgen avond et de Commissarissen naar Pai ü zullen een franije som bieden om duzelve te appayeren. Gnd geve zentral kunnen blijven 1” 8 dat het alsdan wel des Eersten Consuls intentie zoude kunnen zin, ons Land geheel met Frankrijk te vereenigen en onder zijne heerschappij te nemen.. Wat wilde de Commissie in die gesteldheid van zaken doen? Tegen zulke argumenten valt niets te zeggen. Zij moest wel teekenen 1). Wij hebben de eerste openingen voor ons liggen, welke den Ambassadeur DE vos VAN STEENWIK, vijf weken te voren, door den Minister TALLEYRAND letterlijk waren ge- dicteerd 2). De Bataafsche Republiek , zoo eischte BONAPARTE, zoude hebben: 1°. te onderhouden en te betalen 25,000 man, , die door een Franschen Opperbevelhebber, Floofd der beide Legers, zouden worden aangevoerd; 2°. zoude zij de Holland- sche en Fransche Eskaders hebben te betalen, die men bij Texel en aan den mond van de Maas zoude plaatsen; 3°. be- hoorde zij drie kleine Vloten, ieder bestaande uit 300 boo- ten van ten minste tien, maar beneden de honderd lasten, uit te rusten; welke vloten aan den mond van de Maas en bij Texel zouden bijeenkomen. Elke vloot zou, voor twintig dagen van leeftogt voorzien, geschikt behooren te zijn om 20,000 man te vervoeren; 4°. moest de Bataafsche Republiek boven en behalve haren Minister te Parijs, een Officier of 'Generaal onderhonden, die met al de bijzonderheden van die wapeningen bekend ware en de noodige bevelen had om de krijgsverrigtingen in gemeen overleg te beramen. Ten aanzien van het tijdstip en van de bijzonderheden dier wapeningen, zouden de Agenten vau Frankrijk zich met die der Bataafsche Republiek hebben te verstaan. Na deze alge- 1) Mr. 2. 0. DE mer, Aanteckeningen bl. 34. 3) Depiche van DE vos aan van DER cozs, 19 Mei 1808 (per exira koe- rier); »Heden morgen werd ik door oene misive van den Minister TALLEY- RAND werzocht tot eene Conferentio san het Hötel der Buitenlandeche Betrek- kingen. Wannoer ik mij aldsar bevond, ward ik door den gemelden Minister verzocht de pointen op het papier te stellen, waarran ik de eer heb copie mite dezen aan u toe te zenden.” 9 meene overeenkomst zou men met de Ministers van Oorlog en van Marine bijzondere Conventin kunnen sluiten tot het ten uitvoer leggen van de krijgstoerusting, met inzigt om de schikkingen die vereischt werden, zoo min drukkend te ma- ken als doenlijk zoude zijn 1). De bevende hand van den Ambassadeur getuigt van de aandoening, met welke hij die eischen van den Eersten Consul op het papier bragt. „Het Staatsbewind zal ‚”’ schreef hij, „gelijk een ieder niet weinig verbaasd zijn over deze voordragt, maar hoe men de zaak ook moge inzien, het zal tot een besluit moeten komen. Het is ons allen bekend, welke de positie van onze Republiek vis-d-vis van Frankrijk is; het is ons niet minder bekend, hoe de Fransche Republiek thans bestierd wordt, en dat het. zoowel het belang der Bataafsche Republiek als van de Ingezetenen is, het Opper- hoofd van het Fransch Gouvernement niet te indisponeren, maar zooveel de ressources van ons Land permitteren, te ondersteunen en met denzelve @&ne zaak tegen den gemeenen vijiand te maken.”” De vorderingen, gelijk zij daar lagen, waren gewis te buitensporig, om zoo raauwlijks te worden ingewilligd; er zou ongetwijfeld in den loop der onderhan- 1) »La Republique Batave devrait 1°. nourrir et solder 25000 hommes qui seraient commandes par an Göndral en Chef Frangais qui commandersit les deux Armees; 2°. payer les Escadres Hollandaise et Frangaises qui se trou- veraient au Texel, et ä ’embouchure de la Meuse; 8°, r&unir trois flottillen, ehscunc de 800 batenux, de dir tonneaux an moins, et inferieurs ä cent ton- near. Ces flottilles se rassembleront A l’embonchure de Ia Mense et du Texel: chngae fottille pourra transporter vingt jours de vivres; 4°. Independamment un Ministre, la Republigue Batave entretiendra A Paris un Oflcier ou un General ayant tous les details de ces armements et tons les ordres, afın de eombiner les opöratione. Qoant au temps et au dötail des armements les Agens de Ia France s’ontendront avec les Agens de la Röpubligue Batavo. De ontruiming van Vlissingen! Waarsan dorst de Am- bassadeur denken, bijna in hetzelfde oogenblik dat de Over- heid van dit glorierjjk bolwerk der Nederlandsche Vrijheid, met gedweöe onderdanigheid hare sleutels aan den Eersten Consul ging aanbieden 1)! Bonararre had namelijk den al het jaar te voren aangekondigden togt naar Belgiö, en wel eerst naar Brussel aanvaard; welk verblijf in onze nabij- heid, naar het begrip van diplomatische wellevendheid, eene Deputatie uit ’sHage ten gevolge moest hebben. Schoor- voetend trok deze derwaarts. „De Deputatie die benoemd is om den Eersten Consul te complimenteren, wanneer hij in Brussel komt, 200 berigtte VAN DER GoxS aan SCHIMMEL- PENNINCK destijds nog in Engeland, bestaat uit de Heeren BRANISEN, BICKER en mijn persoon. Ik behoef u niet te zeggen, dat wij die commissie niet dan zeer gedwongen hebben aangenomen 2).”” En alsof dit kostbaar Gezantschap in den toenmaligen veegen staat van het Vaderland niet al bezwarend genoeg ware 3), telde men er onder de naar 1) Verg. het van edele verontwaardiging gloeijend Gedicht van 3. M. KEN- PEN, wegens hei gebeurde op den 12 Julij 1808, ın de Perkandelingen, Rede- weringen en Slaatkundige Geschriften van dien Hoogleeraar, III, 13—16 (uitg. van DE BOSCH KEMPER). %) Brief van 3 Mei 1808. ') »Wü zullen ieder 2 livreijen laten maken en denkelijk zooala in Brussel „ wewen bluanw met rood en zilver.” VAN DER GOKS aan SCHIMNELPENNINCK, 22 Juni) 1804. n Parijs Gedeputeerden een of meer die, na het teekenen der Conventie van 25 Junij, op de terugreize naar Nederland, sich te Brussel begeerden op te houden om hunne titel- en pronkzucht te voldoen en het overbodig huldebetoon aan BONAPARTE te vergrooten! Gretig hadden deze het gezegde van den Eersten Consul opgevangen, die hun bij het afscheid in de zoo moeijelijk verkregen audientie had toegevoegd, ‚dat hij hen welligt te Brussel nog zoude zien !).” Doch naauwelijks aldaar aangekomen, werden zij door een Besluit van het Staatsbewind verrast, dat den last behelsde, na het afleggen van een bezoek aan de andere Bataafsche Deputatie, naar den Haag terstond terug te keeren 2).” Het klonk wei wat vreemd, dat laatstgemelde Commissie en niet de eigen- like onderhandelaren, met de uitwisseling van de ratificatien van het onlangs gesloten Tractaat belast werd. Voor 'toverige sprak het wel van zelf, dat de Leden van het Staatsbewind BRANTSEN el BICKER, zoowel als VAN DER GOES met BONA- PARTE EN TALLEYRAND die zich mede aldaar bevond, te Brussel over den inhoud der Conventie in gesprek geraakten, en meer bepaald over de noodzakelijkheid om. betrekkelijk het onderhoud der 18000 man Franschen 3) hier te lande, de meest doeltreffende schikkingen zonder verwijl tot stand te helpen brengen. Over de heuschheid van den toon waarop dit onderwerp was aangeroerd, hadden zij reden voldaan te zijn 4). Niets evenwel ging in die dagen den Beheerscher van }) Mir. 3. 6. DE MET VAN STRERFKERK, Aantsekeningen bi. 35. 2) Daarentegen werd SCHIMMELPENNINCK door den Eersten Consul naar Brussel geropen, en overreed weder ala Ambassadeor to Parijs opte treden. 2. scumusurenuınox’s Gedenkschriften, II, 30 volgg,, 'en aldaar bi. 54 (8 October 1808) de Aanspraak tot BONAPARTE door den nieuwen Gezant gehouden. 3) En uiet 25000, zooale sanvankelük verlangd werd. %) «De Eerste Consul en do Minister TALLErRAND hebben zich daarover in Brussel zeer farorahel geuil.” (AN DER GOES aan SCHIMMELPENNINCK, 7 Oc- tober 1803). ® -. 12 ” Frankrijk meer ter harte, dan de bespoediging der krijgs- " toerusting ter zee tegen het gehate Engeland, en zoo kon gedurende zijue Belgische reize, een bezoek aan het eiland Walcheren niet verwaarloosd worden. Hij wilde er de haven van Vlissingen en het krijgsvolk te water en te lande, in oogenschouw nemen. Zijn misnoegen over de „ledighe’d der magazijnen !)”” en over de geringe toebereidselen tot den oorlog, over ven ten halve gebouwd fregat, dat men sedert geruimen tijd in dien staat: had laten liggen, gaf hij luide te kennen, hoewel men niets had gespaard, om hem en zijnen stoet „Vorstelijk”’ te onthalen. Hetzij dan onnaden- kend, of wel op bedreiging van den Generaal monner, had de President van het Gemeentebestuur van Vlissingen zich laten verleiden, den Eersten Consul de sleutels der stad bij diens komst aan te bieden. Had Bonararrz in alle Fransche steden, welke hij op zijnen tugt bezigtigde, dat zelfde eer- bewijs ontvangen, maar desniettemin de sleutels geweigerd , hier op Bataafschen grond, nam hij die met doorslepen op- zet aan, en deed het Staatsbewind die „zwaar drukkende vernedering ondergaan 2).” Eenigen tijd wist men anders te ’s Hage den Consul in eene gunstiger stemming te brengen door de allergelukkig- ste keuze van den koelzinnigen en vastberaden Officier, die als Commissaris-Generaal te Parijs 3), nevens den Ambassadeur DE vos, weldra op uitdrukkelijke begeerte van’ BONArarT# door SCHIMMELPENNINCK vervangen, de grootsche Expeditie te- gen Engeland van eene hersenschim tot ecne waarheid moest helpen maken. ver nurıL stapte den 21 Augustus 1803 1) Mr. 2. 0. op mer, Aanteekeningen bl. 36. 3) ox uxr v. srugerauax, bl. 36. 3) ven muRtz zelf noermt zich eenvondig »Commissaris der Batanfsche Ma- Fine bij den Eersten Consul der Fransche Republicg,” in zjne leiteren uit Parijs, 11 September 1808, aan den Rand van do Marine te ’s Hage. (Archief VER RUELL). 183 aan het Hötel der Bataafsche Legatie af, en beviel den Eer- sten Consul zoodanig 1) in de bijzondere conferentiön die hij met hem had, dat de Schout-bij-nacht niet enkel met de meeste achting werd bejegend, maar ook met gunstbewijzen overladen 2). soxararre had een natuurlijjik zwak voor eene schoone, edele gestalte, met beschaafde vormen gepaard, en die van VER HUELL moeten z66 ongemeen bevallig en inne- mend geweest zijn, dat een van onze Staatslieden verklaarde „nimmer iemand gezien te hebben die zulk een goed voor- komen had, en zich 266 wel wist te presenleren 3).” Zoo kon VAN DER GOES aan SCHIMMELPENNINCK eenige Oonwe£rs- wolken aankondigende, die hij bij ziine wederkomst te Parijs zou hebben te verdrijven, althans de verzekering geven dat VER HUELL allerbest ontvangen” was en men zich over die keuze zeer verheugde *). Maar toch werd het hoog tijd dat RUTGER JAN zich aan de Tuileriön vertoonde: „daar begiut wederom, zoo klaagde de Secretäris van Staat, naar het mij toeschijnt, kumeur bij den grooten Man te komen, niet- tegenstaande men hier handen en voeten los geeft om te voldoen 5).”” Onder de grieven van den Eersten Consul behoorde zelfs dat hij onzen onschuldigen Minister in Portugal 6), van ') Op den 4 September door den Ambassadeur DE vos aan BONAPARTE voorgesteld, was hij door dezen »op de gracieuste wijze geacorediteord.” 2) Bij het tractement dat ver HusLL van het Bataafsch Gouvernement ge- moot, voegde BONArauTE eene maandelijksche toelage van 2000 francs, „en maderhand nog veel grootere blijken van vertrouwen en welwillendheid.” (DE wer, Aanteckeningen bl. 30). 3) Mr. 3. 6. DE MEY VAN STRERPKEBK, 1. a. P. , A) VAN DER GOES aan SCHIMMELPENNINCK, 14 October 1108: »Het schijnt dat de Heer ver HUELL in groote gratio staat bij den Eersten Consul, dat mij zeer lief is,” enz. 8) vAR DER GOES aan SCHIMMELPENNINCK, 10 Sept. 1808. 8) »De Inatste ‚brieven uit Portugal zeggen, zo0 schreef VAN DER GOxS aan SCHINMELPENNINCK den 14 October 1803, »dat men aldaar en in Spanje zich niet wil schikken naar de geziuningen van Frankrijk,” 14 GRASVELD, „van verregaande Anglomanie” beschuldigde en op diene rappel aandrong. 