title: In de kustlanden van Noord-Afrika. Het Maghreb
creator: Kol, Henri Hubert van, 1852-1925
text: Alle grote, soms zoo moeilijke vraagstukken, van de koloniale politiek vonden in Tunesie, dankzij het Protectoraat, een bevredigende oplossing. In de Conference Consultative Indigene ligt tevens de kiem van het Zelfbestuur der toekomst, wanneer de pupil geen leiding meer noodig heeft en den beangeloozen raad van den Protector ontbieren kan. Een in werkelijkheid ethische politiek is enkel en alleen mogelijk door eerlijke toepassing van het Protectoraat; want dit laatste veronderstelt een band, een waren solidariteit tussen den Beschermer en den Beschermde, en sluit elk denkbeeld uit van verdrukking en uitbuiting, „car il faut rester équitable envers les indigènes" (Resident General Alapetite). Frankrijk is er dus in geslaagd de harten der inboorlingen te winnen; een morele annexatie is in gang. „Nous, Tunisiens Musulmans", aldus schreef een hunner, „acceptons franchement et loyalmente le Protectorat français dont nous sommes à même d'apprecier les bienfaits en dépit des erreurs commises, dûs surtout à une politique d'hesitation et de mefiance" (A. Zaouche in La Revue Indigene jan. 1907 p. 14). Toen in 1898 het bloed stroomde in de Straten van Algiers door moord en doodslag van een Anti-Semietisch gepeupel, kwam er ook oproeping in de hoofdplaats Tunis, doch wist de Bey door zijn persoonlijke invloed spoedig de rust te herstellen en het fanatisme te bezweren. Dankzij de impulsie van Frankrijk ging Tunesie zeldzamer snel vooruit, en heeft het in minder dan 30 jaren een hoge graad van beschaving bereikt. "Sa renovation économique et industrielle font de la Tunisie une des nations les mieux outillees pour les luttes économiques" (A Bouge p. 1331). Het heeft zijn havens en spoorwegen, zijn wegen en scholen, zijn politie en rechtspraak, zijn geneeskundige dienst en dienst van het armwezen; zijn crediet is bijna even solide als dat van Frankrijk zelf; zijn financiering kunnen als toonbeeld voor de meeste landen van Europa dienen. Het Protectoraat heeft een eind gemaakt aan de rusteloze binnenlandse oorlogen van vroeger, en de krijgslustige Nomaden kunnen slechts dichten en dromen van een leven van veldslagen en avonturen, dat zij nooit meer zullen kennen. "La poudre ne parle plus dans le désert", tenzij van tijd tot tijd bij geautoriseerde "fantasieën". Dan ziet men die weergaloze ruiters, met hun gebronsd gezicht en vorstelijke houding, den Witte burnous om de leden en het fraaie geweer slingerend aan den knop van het sierlijke zadel, rondwervelen, als vastgenageld op hun bevallige Arabische Rossen met de golvende manen en den wapperenden staart. Sinds 25 jaar werd echter de rüstige rust nergens meer gestoord. Alom heerst veiligheid van zee en goed, waardoor de Inboorling heeft geleerd te werken en te sparen, ondanks zijn geringe behoeften. Hij heeft nu, wanneer hij iets bezit, geen dieven meer te vrezen, geen Kaid die hem knevelt, geen Bey die zware belastingen heft, geen Marabout zelfs, die hem dwingt aalmoezen te geven. Er is dus geen gevaar meer bij sparen, en 'l'Arabe' begrijpt dan de waarde van geld; hij accumuleert, hij koopt grond, hij combineert geld met geld; hij ambiteert om zichzelf te kunnen uitbreiden, en in dit hoop niet alleen niet meer te weigeren, maar zelfs zijn werk te komen aanbieden (Joseph Chailley, La Tunisie et la Colonisation française, p. 44). De sommen, aan de spaarbanken toevertrouwd, leggen eveneens bewijs af van dit streven, de noodzakelijke voorwaarde van economische vooruitgang. Een groot gedeelte van het bezit der Arabieren werd steeds begraven in de Silo's die zij met veel achterdocht bewaakten; hun geld werd omgezet in sieraden of staven van edel metaal, die zij in de grond begroeven. Doch nu is er hoop, dat zij langs coöperatieve weg hun fondsen bijeen zullen vogen en aldus kapitaal vormen, wat de welvaart der gemeenschap ten goede kan komen, en de dreigende drainage door den vreemdeling beperken. Aldus ontstaat langzamerhand meer gelijkheid tusschen de voorheen zo scherp gescheiden standen. Naast een machtige aristocratie van het grootbezit stond een bourgeoisie van ambachtslieden en van loonarbeiders in de steden; op het platteland vindt men kleine pachters en deelbouwers, benevens "khames", nauwelijks vrij te noemen, met lastdragers en lazaroni. Doch de verschillen van bezit zijn anders geworden; nu de Bey en zijn hofhouding zien geen uitspattingen van weelde meer kunnen veroorloven, dreigen de inkomsten der luxe-industrieelen te verminderen, om van Europeesche concurrentie niet te gewagen. De Muslishche bourgeoisie gaat dus achteruit, maar het volk vindt meer en betere loonen voor zijn arbeid, en de verschillen van bezit toonen neiging tot dalen. En in deze bevolking, waar steeds een democratische geest heerschte, ondanks de despotie der Vorsten en de ongelijkheden der fortuin, ontstaat tevens meer solidariteit en gevoel van samenhoorigheid tusschen allen die voor Mohammed buigen. Een reden te meer, om door stipte handhaving der grondbeginselen van het Protectoraat, met zachte band en overreding te streven naar datgene wat men met ruw geweld en dwang nooit zal bereiken. Een vreedzame voogdij, alleen kan zulke gunstige resultaten leveren onder zulke ongunstige omstandigheden; dit Oostersche ras, de greep of de kracht, te willen wringen in het zoo enge keurslijf der Westersche begrippen, zou een roekeloze dwaasheid zijn gebleken. Door opvoeding en onderwijs, door arbeid en wetgeving, doch vooral door welwillendheid en broederschap, kan men elk volk leiden in de goede richting, het een trap hoger brengen op de ladder der beschaving, het tot gids en weldoener zijn. En deze ernstig gemeende probeve van Protectoraat is dan ook schitterend geslaagd; geen tijdelijke maatregel ligt blijkbaar in de bedoeling, bestemd om in volledige annexatie te eindigen. Dan zou men alle verkregen resultaten, waarop Frankrijk trotsch mag zijn, al het goede dat werd verworven, opnieuw in de waagschaal werpen; ziet zonder enige reden moedwillig berooven van de grote voordeelen der inheemse bestuursmiddelen; opnieuw en op eigen kosten moeten hervatten een grootsch werk, reeds ten deele voltooid. Dan zouden alle schoone beloften, door Ministers en Parlement te Parijs, door Fransche Ambtenaren in Tunesie geuit, niets anders zijn geweest dan ijdele woordenpraat, dan schaamtelooze huichelarij. Dat kan, dat wil ik niet gelooven; het tegenwoordige bestuursstelsel, "la politique du Protectorat" (Chailley) zal blijven gehandhaafd tot nut en voordeel van allen. De Inboorlingen zagen tal van misbruiken verdwijnen, waaraan zij vroeger ten offer vielen; meer welvaart zal hun deel worden; de Europeanen trekken profijt van de economische vooruitgang, van de ontwikkeling van handel en Industrie, en voor Tunesie-zelf bleef de administratieve en financieele autonomie gehandhaafd, waardoor Frankrijk voor geldelijke offers werd gevrijwaard, terwijl van het Moederland slechts toewijding en intellect werd gevraagd. Het heden is verzekerd, de toekomst is vol beloften, en dankzij het "Aman", d.i. de Bescherming van Frankrijk, zal steeds duidelijker een hartgrondig "Amin" (het zij zoo), van de kant der Inboorlingen van Tunesie worden gehoord. Nederland Schaal=1:3,500,000 Rotterdam W. L. & J. Brusse MCMXI. Tripolitanie Nederlandse Nederland Schaal=1:3,500,000 H. H. VAN KOL. In de Kustlanden van Noord-Afrika. Het Maghreb. Rotterdam W. L. & J. Brusse MCMXI. VOLLEDIGE TITELOPGAVE VAN ALLE WERKEN VERSCHENEN BIJ W. L. & J. BRUSSE TE ROTTERDAM, IN ALDERE BOEKHANDEL TE VERKRUGBE: Beelttrie. Brusse (M. J.) Boefje. Naar het leven verteld. De en 12e deel, met een naschrift: "Zeven jaar later" Goedkope uitgaaf. Prijs f 0,90, gebonden f 1 25 Brusse (M. J.) Boefje. Naar het leven verteld door M. J. Brusse (2e druk). Op veertien etenen in prent gebracht en verlucht met bladversieringen en beginletters door Dirk Nijland. Met een voorrede door Johan de Meester. Gebonden in perkamenten band met gouden stempels. (33 X 27½, cm., XX + 166 + 14 X 4 bladzijden. 14 prenten op Japansch papier, buiten de tekst). No. 1—100 exemplaren d'artiste, gewaarzegd door den schrijver en denteekenaar met handschriftelijke teekeningen. Prijs f 47,50. No. 101-300 gebonden in linnen f 25,— Brusse (M. J.) Het Nachtlicht van de Zee. 3e 1000-tal. Met een pentekening van Jozef Israels en een omslagteekening van J. B. Hengstlom. Prijs f 0,90, gebonden f 1,25. " Brusse (M. J.) Landloepers. 2e druk. Met een kopergravure van Prof. P. Dupont. Een schilderijtje van een band is op het omslag gereproduceerd. Wij vonden enkele exemplaren. Prijs gegeven voor 2,90 florin. B'nssen (M. J.) Landlopers. Zwerftocht van een dagbladschrijver onder stroopers en echoeiers. 4e druk. 5e 1000-Ul. Goedkope uitgaaf. Prijs voor 0,90 florin. Gebonden voor 1,25 florin. Russe (M. J.) Slavernij voor mooie kleren. Uit het even van de "Helders" aan confectie. Omslagtekening van Johan Breiden. 2e druk. Prijs voor 0,10 florin. Garenzen (Geertuida). Noord-Hollandse Vertellingen. Met omslag- en bandversiering van Kees van Dongen. Prijs voor 2,40 florin, gebonden voor 2,90 florin. Coeuvens (Frans) Burgermenschen. Prijs voor 2,90 florin. Gebonden voor 3,50 florin. Dekking (Henri) Op Dwaalwegen. Prijs voor 3,25 florin, smaakvolle gebonden, kop vermindert voor 3,90 florin. Dekking (Henri) Winterkoninkje. Prijs voor 3,25 florin, gebonden voor 3,90 florin. Gorki (Maxim) Slaapstee. (Nachtasyl), uit de onderlagen der samenleving. Tooneelspel in 4 bedrijven vertaald door Henri Hartog. 2e druk. Prijs voor 1,26 florin gebonden voor 1,65 florin. Hamme (L.) Welven in Mensengedaante. Roman uit het woekeraarsleven, met een voorrede van Mr. Job J. Belinfante, Voorz. van de Nationale Ver. tot bestrijding van den Woeker. 400 pagina's. Prijs voor 1,90 florin gebonden voor 2,50 florin. Hartog (Henri) Een Eigenwijs Schrijfster. (Anna de Savomin Lehman). Prijs voor 0,25 florin. W. L. & J. BRUSSE, UITGEVERS, ROTTERDAM Hartog (Henri) Sjofelen. Verzameling van de nagelaten werken van den schrijver met zijn portret. Voorrede van Lodewijk van Deyssel. Omslag- en bandversiering van Dirk Nijland. Prijs voor 2,90 florin, gebonden voor 3,50 florin. Krede Ben Heik. Achmed, gezegd de dorst naar liet Schoone. Het boek ontluiking. Oorspronkelijke Roman, 2e goedkope druk met portret van den schrijver. Prijs voor 1,50 florin; in linnen stempelband voor 1,90 florin. Leonhard (Frits). Vroolijke Makkers. Oorspronkelijke roman. Prijs voor 2,40 florin; gebonden voor 2,90 florin. Leonhard (Frits) Aan Lager. Oorspronkelijke roman. Omslagteekening van J.J. Aarts. Prijs f 2,40, gebonden f 2,90. Leonhard (Frits) Het Knechtje. Oorspronkelijke roman. Omslag- en bandversiering van D. Nijland. Prijs f 2,90, geb. f 3,50. Leonhard (Frits) Kleine Bandeloopen. Omslag- en bandteekening van D. Nijland. Prijs f 1,50, gebonden f 1,90. Leonhard (Frits) Emigranten. Tooneelspel in 3 bedrijven. Prijs f 1,25, gebonden f 1,60. Loveling (Virginie) Erfelijk Beleast. Oorspronkelijke roman. Met portret. Prijs f 2,90, gebonden f 3,50. Loveling (Virginie) De Twistappel. Oorspronkelijke roman. Prijs f 2,40, gebonden f 2,90. Lundqvist (Ernst) Talmi. Roman uit het leven te Stockholm. Geautoriseerde vertaling van F. Lahr Jr. Prijs f 2,10, geb. f 2,50. Martin (Hans) Danseresje. Oorspronkelijke roman. Prijs f 3,25, geb. f 3,90. Martin (Hans) Onder jongens en raaisjes. Prijs f 2,50, gebonden in stempelband f 3,25. Heerkerk (J.B.) Adelbert van Hoorne. Oorspronkelijke roman naar het handschrift van wijlen zijn vriend P.K. Aufekos, schrijver van 'Ananda'. Prijs innen f 3,25; in linnen stempelband f 3,90. Kleester (Johan de) De Menschenliefde in de werken van Zola. Met portret door Steinlen. Prijs f 0,50. Meyere (Victor de) Längs den stroom. Prijs f 2,50. Schmitz (Marie) Uit uren van Verlangen. Oorspronkelijke roman. Prijs f 3,25, geb. f 3,90. Hnresco (A.) Journalistieke manoeuvres met den Zedenspiegel. Prijs f 1,50, geb. f 1,90. Wyck (J.C. van) Wereldlente, Roman van heden-dagse christelijke moraal. 260 blz. Prijs f 1,90 geb. f 2,60. Serie: EEN BOEK VAN No. 1. Canter (Bernard) Twee weken Bedelaar. 4e druk met 2 portretten. 152 bladz. f 0,35. geb. f 0,66. No. 2. Coenen (Frans) De Zomerpenning van de Familie Kramp. 100 blz. Prijs f 0,25, geb. f 0,46. No. 3. Brusse (M. J.) In de Nachtburg 3e demk, 118 bladz. f 0,36, geb. f 0,56. W. L. & J. BRUSSE, UITGEVERS, ROTTERDAM So. 4. Hartog (Henri) In d'r nieuwe woning. Realistische novelle. Met 1 portret. 128 bladz. Prijs f 0,30, geb. f 0,40. No. 5. Lapidoth-Swarth (Hollene) Louise. Een novelle. 88 bladz. Prijs f 0,25, geb. f 0,45. No. 6. Cneadt (Rich. de) De Primas. Humoristische Novelle. 96 bladz. Prijs f 0,25, geb. f 0,45. No. 7. Leopold (Frits) Zwervelingen. 100 bladz. Prijs f 0,25, geb. f 0,46. No. 8. Claver (Ilute) De Vrachtrijder van Warmelo. 152 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 9. Speenhoff (J. H.) Avontuurtjes. 2e druk, 88 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 10. Cneadt (Richard de) De Secretaris der Dekenij. 160 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 11. Loghem (Mr. M. G. L. van) Proefkoningetjes. 128 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 12. Brusse (M. J.) Achter de Coulissen. 140 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 13. Speenhoff (J. H.) Philippina's Wonderliefde. Met 30 teekeningen van den Schrijver. 96 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 14. Boadjer (Ina) Ben dore plant. 118 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 15. Feith (Jan) Ter Zonne. Een sprookje van vruchteloos vliegen. 100 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 16. Gogh-Leonard (Anna van). Liefdesprok. 118 bladz. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 17/18. Nienhuis (K. T.) (Dr. J. A. N. Knüttel). Liefdes kronkelpaden. De roman van een jongen. Tweede goedkope druk. 234 bladz. Prijs f 0,60, geb. f 0,90. No. 19. Beerstecher (Henriette) Schuldig. Een roman. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 20. Zee (van der Daan) Offers. Prijs f 0,35, geb. f 0,55. No. 21. Haizing (Johan) Liefdes' Wraak. Een roman. Prijs € 0,35, geb. € 0,55. No. 22. Brasse (M.J.) Snok en Sam. Twee oude bajesklanten. Het ware levensverhaal van twee recidivisten. Prijs € 0,35, geb. € 0,55. Keizerbeschrijving. Hol. (H.H. van) In de Kustlanden van Noord-Afrika. (Het Maghreb) Met 32 illustraties naar foto's en een kaartje. Prijs € 4,90; fraai gebonden € 6,00. Brasse's Reisgidsen. Issa (G. van) Twee weken te Berlijn. Geïllustreerde Gids voor Berlijn met een kaart en een spoorwegkaartje. Prijs € 0,50. Brasse's Reisgidsen. Brasse (M.J.) De Harz. Een Harzreis door M.J. Brasse. Geïllustreerde gids voor de Harz met een uitslaande kaart. Prijs € 0,60. W.L. & J. BRUSSE, UITGEVERS, ROTTERDAM No. 3. Brasse's Reisgidsen. Dekking (Henri) Van de Rote tot de Scheide. Dwaaltochten over de Rijn-Hollandsche en Zeeuwsche eilanden. Met 30 tekeningen van J.B. Heekelo. Prijs € 0,50. Brasse (M.J.) en J.G. Veldheer. With Roosevelt door Holland bij M.J. Brasse, geïllustreerd met 40 pen en inkt Tekeningen bij J.G. Veldheer. Published by de Holland-Amerika Lijn. Rotterdam W.L. & J. Brasse. Prijs € 0,90. Terzels. Adam van Scheltema (C.S.) Stilte en Strijd 2e druk. Prijs € 0,60; gebonden € 1,10. Adam van Scheltema (C.S.) Eenzame Liedjes Prijs € 0,60, gebonden € 1,10. 3e druk. Adam van Scheltema (C.S.) Zwerversverzen. Prijs € 0,60, gebonden € 1,10. 2e druk. Adam van Scheltema (C.S.) Van Zon en Zomer Prijs € 0,60, gebonden € 1,10. 3e druk. Adam van Scheltema (C.S.) In de Dool. Prijs € 0,60, gebonden € 1,10. uitverkocht. Adam van Scheltema (C.S.) Een weg van Verzen Prijs € 0,60, gebonden € 1,10. Adama van Scheltema (C.S.) Levende Sieden: 1 Londen. 2. Düsseldorf. 3. Amsterdam. Prijs fl.06 per deel. Enkele exemplaren op geschept papier fl. 2,50 per deel. Boatens (P.C.) Het Trennspeel van Agamemnon. Naar het Grieks van Aischylos in Nederlandsche verzen overgezet. Met aantekeningen. Prijs fl. 2,50. Colen (A. van) Van Stad en Land. Prijs fl. 0,90. (geb. fl. 1,40.) Eelen (Jan) Lentelinde. Het Lied van een Jonge Liefde. Prijs fl. 1,50. Uitverkocht. Islees (Theod.) Recitatieven. I. Mijn land. — Vergeef ledigen. — Lente. — Herfst. — Ingenium. — Eros. — Aan den avond. — Kerkklokken. II. Utopia, Middeleeuws. — Didaktiek. Prijs fl. 2,50, geb. fl. 3,60. Martin (Hans). Bekentenissen. Omslag- en bandwerk ontworpen door J.G. Veldheer. Gedrukt op Hollands papier. Prijs fl. 0,90, geb. fl. 1,40. Schutter (Lodewijk de) Verzen. Prijs fl. 1, —. Shelley (Percy Bysshe). Alastor of de Geest der Eenvoud. In Nederlandsche Verzen overgebracht door Dr. K.H. de Raaf. Met portret van Shelley. Voorrede door Willem Kloos. Prijs fl. 0,90. Gebonden in leren f. 1,60. Wilde (Oscar). Een Florentijnsche Tragedie. Vertaald door Dr. K.H. de Raaf. Prijs fl. 0,60. Liedjes, Wijzen en Prentjes. Speenhoff (J.H.) 6e bundel. Nieuwe reeks. De laatste nieuwste onuitgegeven liedjes bevattende. Met pianobegeleiding van Louis Sohnitzler. Groot formaat. Prijs fl. 1,50. Gebonden fl. 1,90. W.L. & J. BRUSSE, UITGEVERS, ROTTERDAM Speenhoff (J.H.) 1e, 2e, 3e, 4e, en 5e Bundel. Met pianobegeleiding. Goedkope druk, volksuitgave, 80e - 1000-tal. Prijs fl. 0,50, geb. fl. 0,75 per Bundel. De vijf bundels in linnen band fl. 2,90. Van de eerste uitgaaf zijn nog enkele exemplaren verkrijgbaar. Zeden-spelen. Speenhoff (J.H.) No. 1. Loe. Tooneelspel in 6 bedrijven. Prijs fl. 0,35. No. 2. Het Ploertje. Tooneelspel in 46 bedrijf. Prijs f 0,35. No. 3. De Bosdokter. Speelspel in 46 bedrijf. Prijs f 0,35. No. 4. Een Vrije Vrouw. Tooneelspel in 46 bedrijf. Prijs f 0,35. No. 5. Drie Zeden-spelen. „De Voet", „Culturen" en "Kiekeboe". Prijs f 0,35. Boeken voor Jongens en Meisjes. Het Boek van de Training (Mevr. N.) Lente, Zomer, Herfst en Winter. Een sprookje met rijke illustraties van P. Cornelia de Moor. Een luxe boek voor jonge kinderen op zwaar geschept Hollandisch papier. Prijs f 2,50, geb. f 3,50. Dabert van Bensekom (Anna) en Johanna van der Pot, Anneke en de Klok. Fraai kinder-prentenboek in zeven kleuren gelithografeerd. Prijs gecartonneerd f 1,50. Dochter-Kanallebach (Anna van) Hektor. De Geschiedenis van een hond. Fraai geillustrceerd door J.B. Heukelom. Prijs f 0,90, geb. f 1,25. Sins (M.J.) Een dierenkolonie in een groote stad. Met 25 illustraties van W.F.A.I. Vaarzon Morel. 4e druk, voor de jeugd bewerkt, geb. f 0,75. Kunst. Kadama van Scheltema (C.S.) De Grondslagen van een nieuwe Poezie. Proeve van een maatschappelijke kunstleer tegenover het naturalisme en anarchisme, de tachtigers en hunne decadenten. Prijs f 3,90, in halfgeleerd gebonden f 5, —. Verrichte (H.P.) Beschouwingen over bouwkunst en barer ontwikkeling. Versierd met teekeningen door Johan Briedö, uitgelegd naar ontwerpen van den schrijver. Prijs f 2,90, in linnen atempelband f 3,50. Verrichte (H.P.) Studies over Bouwkunst, Stijl en Samenleving. Met 20 teekeningen naar ontwerpen van den schrijver door Johan Briedö. Prijs f 2,90; in linnen atempelband f 3,50. Verrichte (H.P.) Over Stijl in Bouw- en Meubelkunst. Met 51 teekeningen van den schrijver. Tweede verbeterde druk. Prijs f 2,60, geb. f 3,25. W. L. & J. BRUSSE, UITGEVER, ROTTERDAM Berlage (H. P.) Grundlagen und Entwicklung der Architektur. Vier Vorträge gehalten im Kunstgewerbeverein in Zürich von H. P. Berlage. Mit 29 Abbildungen. Preis f 2,25, gebundenes Buch f 2,90. Berlage; H. P.) Über die wahrscheinliche Entwicklung der Architektur. Preis f 0,60. Hutschenmühler (Wouter) Wolfgang Amadeus Mozart. Met een portret. Omslag- en bandversiering van FI Hutschenmühler. Preis f 0,95, gebundenes Buch f 1,25. Jacobsen (Dr. R.) Carel van Halen. (1548-1606) Dichter en proza schrijver. Preis f 3,90, gebundenes Buch f 4,90. Eloot (Herman van der) Tachtig Schetsen van Boerenhuizen in Nederland. Met een voorrede van Prof. Henri Evers. Omslag- en bandversiering van den teekenaar. Preis f 2,90, gebundenes Buch f 3,50. Knüttel (Dr. J. A. N.) Het Geestelijk Lied in de Nederlanden voor de Kerkhervorming. Preis f 4,90 gebundenes Buch f 5,75. Morris (William) Kunst en Maatschappij. Prachtuitgaaf f 5,90. Enkele exemplaren in perkament f 12,50. Pomes (Dr. H.) Over van Alphen's Kindergedichtjes. Bijdrage tot de kennis van de opvoeding in Nederland in de achttiende eeuw. Met een portret en 32 illustraties. Preis f 3,90. In linnen gebundenes Buch f 4,90. Prinsen (Dr. J. L.) Multatuli en de romantiek. Preis f 1,25, gebundenes Buch f 1,90. Roland Holst (R. N.) Vijftien fotograpieën naar zijn Wandschilderingen in het gebouw van den Algemeenen Nederlandsche Diamantbewerkersbond te Amsterdam. In halflederen portefeuille, met gouden Stempel van O. Mensing. Preis f 60, —. (Prospectus met 15 illustraties en leks in 4 talen f 0,40.) Roland Holst (B. N.) Vijftien afbeeldingen in boek. Drak van de Wandschilderingen door B. N. en Land Holst in het gebouw van den Algemeenen Nederlandschen Diamantbewerkersbond te Amsterdam. Met enkele opmerkingen over en korte beschrijving van de muurschilderingen. Prijs f 0,50. Ros (J. D.) Het ontwerpen van Vlakornament en een voorrede van H. J. de Groot. Met 3 illunstraties, waarvan 8 in kleuren. Prijs f 3, — , geb. f 3,76 of in 6 stukken compleet k f 0,50. Visser (Dr. Mait.) Milton's Prozawerken. Prijs 13; geb. f 4,90. Wensbegerte. Leopold (Dr. J. H.) Uit den Tuin van Epicurus. Met een afbeelding van Epicurus. Boekversiering van J. B. Henkelman. Prijs f 0,95; gebonden f 1,35. Leopold (Dr. J. H.) Stoische Wijsheid. Tweede druk. Prijs f 0,95, geb. f 1,35. W. L. & J. BRUSSE. UITGEVERS, ROTTERDAM Treslong (H. van) Civitas. Eene Inleiding tot de Philosophie der Gemeenschap, Deel 1. De wetten van het Gemeenschapsleven. Deel II. De Metaphysica der Gemeenschap. Prijs in 2 delen f 4,90. geb. f 5,90. Werktuigkunde. Tosnijer (J.A.) Practisch Werktuigkundig Hulpboek voor Fabrikanten, Ingenieurs, Technici, Chemici, Machinisten, Opzichters enzovoort. Metalen en Aalster. Prijs gebonden f 5,75. Wetenschappelijke onderwerpen. Droogendok (J. M.) en Dr. H. C. H. Mollente. Oude Amsterdamse Straatnamen (± 1400). Geschiedenisclerklaar. Omslag- en bandversiering van Johan Briënze. Prijs f 0,95; gebonden f 1,50. Eijkman (Prof. Dr. C.) Hygienische Strijdvragen. Prijs f0,60. Heyerman (L.) Artes. Handleiding tot de kennis der Beroepsziekten door L. Heyerman, Privaat-Docent in de leer der Beroepsziekten en Bedrijfshygiene aan de Universiteit te Amsterdam. Met een voorrede van Professor Dr. R. H. Saltet, 11 illustraties naar foto's en een alphabetisch register. XX + 598 bladz. Deel 1. Prijs f 12,50, in half leer gebonden f 14, — . Tekst per see: Deel II, de stukken met veel fotografische illustraties. Inhoud: De ziekten van de visser. — Nieuwe statistische gegevens. — Nieuwe wettelijke bepalingen. — Ziekten veroorzaakt door X-stralen. — De huisindustrie. — Vrouwenzarbeid. Heegermans (L.) Arts en Dr. C. J. Hulshoff. Beroepshygiene en Eerste Hulp bij ongelukken in de bouwvakken. Met vele illustraties. Omslag- en bandversiering van Johan Fried. Uitgegeven op initiatief van de Maatschappij tot bevordering der Bouwkunst. Prijs € 1,10; gebonden € 1,50. Heymans (L.) Arts. De Sociale betekenis van de Beroepsziekten en Bedrijfshygiene. Eerste openbare voordracht aan de Amsterdamse Universiteit, als Privé-Docent in de leer der Beroepsziekten en Bedrijfshygiene. Prijs € 0,60. Heymans (L.) Arts. Het Onderwijs in de bedrijfsgezondheidszorg. Voordracht gehouden te Delft bij de opening van den cursus in de Sociale en Technische Hygiene aan de Technische Hogeschool. Prijs € 0,60. Heymans (L.) Arts. Gezondheidsleer voor Arbeiders. Met 28 illustraties. Prijs € 1,50, gebonden € 1,90. Hoff (Dr. L. van 't) Geneeskundige Gids voor den Scheepskapitein. Geïllustreerd. Prijs gebonden € 1,25. Jopinkse (Dr. H.) Licht- en andere Stralen. Prijs € 0,90. Lintum (Dr. C. te) Uit den patriotentijd. Met 47 Historie- en Spotprenten uit de Verzameling van Ptolk. Geïllustreerd door G. van Bijn. Prijs € 1,50, gebonden in 18e eeuwse stijl € 1,90. W. L. & J. BRUSSE, UITGEVER, ROTTERDAM Meyer (W. J.) De Rechtstoestand van Gemeente-ambtenaren en werklieden. Prijs € 1,90. Herkelbach (Mr. H. M.) Naar aanleiding van de Collectieve Arbeidsovereenkomst. Prijs € 2,50. Noff (Prof. Dr. G. C.) De noodzakelijkheid van het geneeskundige onderzoek voor het huwelijk. Prijs € 0,60. Ratgers (S. J.) De betekenis van het Beton-IJzer als constructiemateriaal. Rede uitgesproken bij de aanvang zijner lessen als Privé-Docent aan de Technische Hogeschool. Prijs € 0,60. Ratgers, c.-i. (Wolter) Nieuwe Hoofdzaken in de Stelkunde. Prijs € 3,00. Steenhoutswerkersarbeid en Steenhouwersslekte. Rapport van een commissie, bestaande uit afgevaardigden van de vereniging van Delftsche Ingenieurs, de maatschappij tot bevordering der Bouwkunst, het genootschap Architectura et Amicitia, De Vakafdeeling voor Bouw- en Waterbouwkunde van het Koninklijk instituut van Ingenieurs en de Sociale-Technische vereniging van Democratische Ingenieurs en Architecten. Prijs f 1, —. Vereeniging van Trooststudenten te Leiden. Een Wereldcorrespondentie van Meisjes-Studenten. Opstellen uit verschillende Staten over Vrouwenstudie. Prijs f 1,50. Vähelm. (Dr. J.) Handboekje: De Mythologie der Grieken. Met 25 illustraties. Prijs f 0,95. Geb. f 1,15. Waard Jr. (C. de). De uitvinding der verrekijkers. Eene bijdrage tot de beschavingsgeschiedenis. Uitgegeven met steun van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen. Prijs f 2,70. Zyderlaan (Mr. N. P.) Wettelijke regeling van het Levensverzekeringbedrijf. Met een woord ter inleiding van Mr. J. van Scheveningen. Prijs f 1,75. Academische Proefschriften. Quaterlinck. (A.) Beiträge zur Mikrochemischen Analyse einiger Alkaloide und Drogen. Mit besondere Berücksichtigung der Methoden von H Behrens. Illustréerd. (Universiteit Bern. Niet in den bandel.) Japles (J. N.) Een Strijd tegen de verbruikscoöperatie. (Universiteit Leiden. Uitverkocht.) Jacobsen (H.R.) Carel van Mander. (1548-1609). Dichter en prozaschrijver. (Universiteit Leiden). Prijs f 3,90, gebonden f 4,90. Knüttel (J. A. N.) Het Geestelijk Lied in de Nederlanden voor de Kerkhervorming. (Universiteit Leiden). Prijs f 4,90, gebonden f 5,75. Klinkenberg (L. M.) Die Greenwich Deklination Bestimmungen von Polaris, 1851-1905. (Universiteit Leiden. Niet in den handel). Herkelbach (H. M.) Naar aanleiding van de Collectieve Arbeidsovereenkomst. (Universiteit Leiden). Prijs f 2,50. Pomes (H.) Over van Alphen's Kindergedichtjes. Bijdrage tot de kennis van de opvoeding hier te lande in de achttiende eeuw. Met een portret en 32 illustraties. (Universiteit Leiden). Prijs f 3,90, in linnen geboekt f 4,90. Rombach (K. A.) De Orthodiagraphie en haar waarde voor de bepaling van de hartslag. Geïllustreerd. (Universiteit Leiden. Niet in den handel). User (Chart.) Milton's Proza werken. (Universiteit Utrecht.) Prijs € 3,90, geb. € 4.90. Waal (A. J. C. de) Evenwichten in Quadratuur systemen waarin twee vloeistoffasen optreden. Geïllustreerd. (Universiteit Leiden. Niet in den handel). Zyderlaan (N. P.) Wettelijke regeling van het Levensverzekeringbedrijf. (Vrije Universiteit te Amsterdam). Prijs € 2.70. Opvoeding, Onderwijs, Studieboeken enz. Blenburg (le. Lt. Art.) (W. P. Hubert van) Het Zweedse stelsel van gymnastiek. Uit het oogpunt van lichamelijke vorming beschouwd onder andere in vergelijking met het Duitse stelsel. Met 94 illustraties. Prijs € 2,50. Blenburg (le Lt. Art.) (W. P. Hubert van) Beschouwingen over Gymnastiek naar aanleiding van het Rapport der Sub-Commissie ingesteld door de Staatscommissie van het onderwijs. Prijs € 0,40. Coster (J.) De Vereenvoudiging in de Engelse spelling. Prijs € 0,25. Deatmann, Arts (Lize). Over de Hoofdakte en Ver-spilling van Energie, en de Voorstellen der Incenschenkingscommissie. Door Lize Deatmann, Arts te 's Gravenhage en gewezen hoofdonderwijzeres. Prijs € 0,25. Dok (W. M. van) Liedjes om te zingen in de school en thuis. Tweestemmig, in noten- en cijferchrift. 130 blz. Prijs € 0,50. Disse (J. S. G.) en J. M. Scheffer. Grondslagen der Lichamelijke opvoeding op Lagere en Middelbare Scholen en Gymnasia. Theoretisch Handboek voor candidaat-onderwijzers en leeraren in de gymnastiek en voor allen, die belang stellen in de lichamelijke opvoeding van onze jeugd. Prijs € 1,90; gebonden in linnen € 2,25. Egener-Van Eijken (Chr.) Een geval van Hoorstommen bij een kind en de behandeling daarvan door Chr. Egener Van Eijken. Prijs € 0,25. Generaal van Eggen (Chr.) Methodisch-Hygienisch Spreken. Het genezen van stotteren en andere sprekgebreken. Handleiding ten behoeve van Onderwijzers, Ouders, Opvoeders en Sprekgebrekigen. Handboek voor zelfonderricht. Geillustreerd. Prijs € 0.90, gebonden € 1.25. W.L. & J. BRUSSE, Uitgevers, ROTTERDAM Hoogenboom (W.) en A.S. Moennan. De Loopende Hand, van 1e druk. Cursus voor alle sluitende loopende schrift, in zorgvuldige voorbeelden, behalve Toor het eerste leerjaar. Methodisch samengesteld voor de Lagere School door W. Hoogenboom, Leeraar MO, en A.S. Moennan, Hoofd van een School. No. 1. Schrijfboek voor het 1e Leerjaar, 1e helft, voorzien van 96 voorbeelden, 48 blz. 4e druk. € 0,15. No. 2. Schrijfboek voor het 1e Leerjaar, 2e helft, voorzien van 96 voorbeelden, 48 blz. 3e druk. € 0.15. No. 3. 128 voorbeelden voor het 2e Leerjaar. 128 blz. 2e druk. € 0,20. No. 4. Schrijfboek voor het 2e Leerjaar, 48 blz. € 0,06. No. 5. 96 voorbeelden voor het 3e Leerjaar. 96 blz. 2e druk. € 0,20. No. 6. Schrijfboek voor het 3e Leerjaar, 48 blz. € 0,06. No. 7. 96 voorbeelden voor het 4e Leerjaar. 96 blz. 2e druk. € 0.20. No. 8. Schrijfboek voor het 4e Leerjaar, 1e helft, 48 blz. 2e druk. € 0,10. No. 9. Schrijfboek voor het 4e Leerjaar, 2e helft, 48 blz. € 0,06. No. 10. Verzameling voorbeelden voor het toegepast schrijven in de hogere klassen der Lagere School, voor Herhalingsscholen en Inrichtingen voor M.U.L.O. 48 blz. € 0,45. No. 11. Schrijfboek, behorende bij de verzameling voorbeelden van het toegepast schrijven. 48 blz. fl 0,00. No. 12/17. Taal- en rekenboeken voor het 1e, 2e en 3e leerjaar. 48 blz. per nummer fl 0,05. Toelichting bij de Loopende Hand. 2e dr. fl 0,10. De voorbeeldenboekjes Nos. 3, 5 en 7 hebben een formaat van pl. 0.5 bij 17 cm. Hoytema JW, Van, Op Hollandsche jongensnaai baaiten, Wenken voor wandelingen, vakantietochten en jongenskampen. (Niet verkocht). Huyts, leeraar in de paedagogiek, (Jobs H.) Johanness Arnos Comenius' Groote onderwijsleer. Bewerkt tot dienst van cursussen voor de Hoofdactie en zelfstudie, voorzien van een beknopte levensschets. Prijs fl 0,90. Hats, leeraar in de paedagogiek, (Jobs H.) Schets van Methoden. Hulpmiddel bij de Studie voor onderwijzers-, hoofdonderwijzers- en lerarenvergaderingen. Prijs per No. fl 0,25. Compleet alle nos in een deeltje ge cartonneerd fl 1,75. No. 1. D. Kanon en A. Hont. Het onderwijs in de Vaderlandsche Geschiedenis. No. 2. E. Heimans. Het onderwijs in de natuurlijke historie. No. 3. H. Donia en T. Jansma, Handleiding bij het onderwijs in de natuurkunde. No. 4. W. Koops en J. Oosterkamp. Eenvoudige aardrijkskunde voor de volksschool. No. 5a. C. H. den Hertog en J. Lohr. Het onderwijs in de Nederlandsche taal. I. Oefeningen in het spreken, lezen en stellen. No. 5b. C. H. den Hertog en J. Lohr. Het onderwijs in de Nederlandsche taal. II. Oefeningen in het onderscheiden en juist gebruiken der spraakkunstige vormen. No. 6. M. B. Hoogeveen, J. Ligthart en H. Scheepstra. Het aanvankelijke leesonderwijs. No. 7. C. F. A. Zernike. Ons rekenonderwijs. No. 8. P. M. H. Welker. De terugkeer tot de natuurlijke schrijfmethode. Dr. J. H. Inhoudsoverzicht van Jean Jacques Rousseau's Emile of de opvoeding, door J. H. Huyts, leeraar in de Paedagogiek aan de Bonds cursus voor de Hoofdakte te Rotterdam. Prijs f 0,10. Dr. H. Licht- en andere Stralen. Prijs f 0,90. Dr. C. te. Uit de Patriottentijd. Met 47 historische en spotprenten uit de Verzameling Van Stolk. Geïllustreerd door G. van Rijn. Prijs f 1,50, gebonden in 18e eeuwse stijl f 1,90. Verzameling van Alphen's Kindergedichtjes. De opvoeding hieraan. Van de achttiende eeuw. Met een portret en illustreties. Prijs f 3,90, in linnen gebonden f 4,90. Dr. K. H. de. Een Nieuwe bundel. Leesboek voor Gymnasia, Hoogere Burgerscholen en Normaalscholen. In linnen. B. Heukelom. Deel 1 en 2. 2e Druk. Een Gids op nieuwe banen. Leer- en natuurteekenen op de lagere school, eerjaar met 22 illustraties. Prijs f 0,60. Ontwerpen van Vlakornament. Met 1000 voorbeelden van H. J. de Groot. Met ruim 300 afbeeldingen. Prijs f 3,— ,geb. f 3,75 of in 6 stukken compleet à f 0,50. J. D. De Nieuwe Rijting in het Teekenonderwijs. Prijs f 0,30. E. Hoenberg. Administratie- en handelskennis voor vrouwen. Wat elke ontwikkelde vrouw dient te weten van Boekhouden en hetgeen ermee in verband staat. Met modellessen toegelicht. Prijs f 0,90 gebonden f 1,25. (Voor leeraressen aan Inrichtingen van onderwijs voor meisjes is op aanvraag een present exemplaar ter kennismaking te krijgen.) Mr. J. M. van Hulst. Karakter. Prijs f 0,10 (bij 50 ex. ter verspreiding f 0,05, bij 100 ex. f 0,03, bij 1000 ex. f 0,02) 5e druk. 1000— 1200 dertigsten. Irley Druwel (C. L.) Plane Vir. Wat de jeugd van bare leiders verwacht, mag. Met een voorwoord van K. Casimir. Opgedragen aan Prof. Dr. P. H. Damste. Omslagtekening van H. G.J. Kramer. Prijs f0,35. W. L. & J. BRUSSE, UITGEVERS, ROTTERDAM. Theim (Dr. J.) Handboekje: De Mythologie Grieken. Met 25 illustraties. Prijs f 0,95. Geb. f 1, Verschillende onderwerpen. Berg (Jr. van der) De Verplichte toegang tot Sesamolie bij de Margarine. 2e druk. Prijs f 0, Het Golden Boek voor de Tabercolense Elander gegeven door de Vereeniging tot bestrijding van de Tuberculose te Rotterdam bij W. L. A Brasse. Prachtuitgave in percaline f 25, — . Goedkopere uitgave in papieren omslag f 1,50. Andere edities zijn niet verkocht. Uitgave ten behoeve van het kinder-Hospitaal te Katwijk aan Zee en de kassen der Vereenigingen tot bestrijding van de Tuberculose in Nederland. Krede Ben Heik, „Het boek voor de Geleidene 40 vragen en antwoorden over de Leer van „Een Oostersch Israel." Prijs f 0,44. Schönberg (E.) Eerste Schönberg's Praktisch Huisboek met toelichtingen, raadgevingen en begrootingssysteem voor 52 weken. Versierd door Job Briedj. Prijs f 1, — . 2e verbeterde druk. Schönberg (E.) Wat kan en moet de winkelier in het Warenhuis leeren? Uit Amerikaanse, Duitse en Franse gegevens samengesteld door E. Schönberg, accountant te Amsterdam. Met een voorwoord van J. S. Menkens, Voorzitter van den Midden-Handelsbond. Toegevoegd met illustraties en modellen. Prijs f 1,60, geb. f 1,95. Schönberg (E.) Administratieve en handelskennis voor vrouwen. Wat elke ontwikkelde vrouw moet weten van Boekhouden en hetgeen ermee in verband staat. Met modellen toegelicht. Prijs f 1, geb. f 1,25. Stillevis (Annie) Een Meisje-Student over Een Meisje-Studentje. Prijs f 0,35. Tandheelkunde en de genezing van tandpijn in Nederland. gegeven door de Ned. Ver. tegen Vallende ZU Prijs f 0,25. SCHÖNBERG'S PRACTISCHE HUISHOUDBOEK VOOR 52 WEKEN Met toelichtingen, raadgevingen en begrootingen; systeem, versierd door Joh. Breide. Tweede verbeterde druk. Keurig gebonden. Prijs 1 1 - In Januari 1912 verschijnt: HET REDDINGSWEZEN IN VREDES- EN OORLOGSTIJD; Tijdschrift uitgegeven door den Koninklijken Nederlandschen Bond voor Reddingswezen en Eerste Hulp bij Ongelukken. Het Oranje-Kruis en Het Nederlandsche Roode Kruis. Prijs per jaargang van 12 inaandelijke afleveringen f 3, —. SOCIAAL DT Kol, Henri Hubert vpji Kustlanden van Noord- Afrika PLEASE DO NOT REMOVE CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY. 