title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Hij belegt zijn woorden, als een paard zijn scheten. (Zie PAARD.) Hij bewijst het niet alleen met woorden, maar ook met werken. (Zie WERK.) Hij blijft aan zijn woord, als het slijk aan het wiel. (Zie SLIJK.) Hij blijft bij zijn woord, als de zon bij de boter. (Zie BOTER.) Hij blijft bij zijn woord, als een haas bij een trompet (of: trommel). (Zie HAAS.) Hij blijft bij zijn woord, als een haas bij zijn jong. (Zie HAAS.) Hij breekt daar vele woorden den hals om. (Zie HALSEN.) Zij geeft hem geen goed woord. Hij geeft woorden om te slaan. (Zie SLAAP.) Hij heeft een woord bij hem in het vat. (Zie VARK.) Hij heeft een woordje. Volgens PAN, in DE JAGERS Archief voor Nederl. Taalk., 1. 52.370, betekent dit: 'Op hem ligt de blaam, dat hij tooveren kan.'] Hij heeft er een hartig woord van gezegd. Hij heeft ook een stem (of: een woord) in het kapittel. (Zie KAPITEL.) Hij houdt zijn woord als een vrouw. (Zie VROUW.) Hij is al te dubbel in zijn woorden. 2 Hij is een man van zijn woord. (Zie MAN.) Hij is een slaaf van zijn woord. (Zie SLAAF.) Hij is heel op een kwaad woord. 3 Hij is mild met woorden en beloften, maar karig in het volvoeren (of: nakoming, ook wel: met handelingen). (Zie BELOFTE.) Hij kan de vijf (of: zeven) woorden geven. 4 [Men zegt dit van iemand, die woorden geeft, waar daden passen, en wel met opzichte, om te foppen. Waarom men juist van vijf of zeven woorden spreekt, vat ik niet. Aan een bepaalde toepassing toch valt niet te denken.] Hij kan wel een woord leggen, daar men een stukje brood legt. (Zie BROOD.) Hij kraamt schoone woorden uit. Hij laat hem de woorden weer in de keel (of: door den hals) halen. (Zie HALS.) Hij moet (of: wil) altijd het laatste woord hebben. Hij moet zijn woord opeten (of: weer inslikken), Hij mag wel willen, dat hij dat woord met zout had. Hij paait hem met fluweelen woorden. (Zie FLUWEEL.) Hij rekent de woorden van lieve lieden voor niet. (Zie LIEDEN.) Hij spreekt een woordje meer. Hij spreekt lange woorden. Hij geeft over.) Hij spreekt stadhuiswoorden. (Zie STADHUIS.) 1 Casspen bl. 6, 90, 138. 9 v. Alkemade bl. 157. 9 Sertorius sec. 111. 83. 3 Bartolus sec. 111. 29. 6 Gheurts bl.38. Zegerus bl. 8. Sartorius pr. VI.9. 3 Oonigen bl. 185. 6 Campen bl. 103. Meijer bl. 49. 7 Bervilius bl. 183°. Campen bl. 35. Gheurts bl. 44. Sartorius pr. 1. 87. v. Rijk III, bl. 76. 6 Taulman 1. bl. 277, 259. IH. 21 Taulman II. bl. 230, Herga bl. 38. 16 Campen bl. 87. 48 10 Sartorius sec. VI. 39. 12 Halbertus bl. 81. Wasenbergh II. bl. 138. 13 Zegerus bl. 38. Gruterus II. bl. 158, III. bl. 188, 14 Campen bl. 100. Bartolus tert. VIII. 94 15 Oonigen bl. 114. Gruterus I. bl. 114. Sel. Probst. bl. 168. WOORD. Hij spreekt suikerzoete woorden. (Zie SUIKER.) Hij staat op zijn woord, als een boer op zijn klompen. (Zie BOER.) Hij vangt (verstrikt, straft, of: doodt) hem met of: in) zijn eigen woorden. Hij voert het hoogste woord. Hij weet noch woord noch wijze daartoe. (Zie WIJS.) Hij weet zijn woorden wel te beleggen. Hij wil er geen woord van hebben. Hij wil van de zaak niets weten. Hij zal kwade woorden hooren, dat hij te lang uit is geweest. Hij zegt weinig met veel woorden. Honigzoete woorden brengen geen haver in de kast. (Zie: HAVER.) Hoor woorden, en geloof daden. (Zie: DAAD.) Iemand de woorden in den mond leggen. (Zie: MOND.) Iemand de woorden uit den mond zien. (Zie: MOND.) Ik heb er niet aan Spaansch woord tegen. (Zie: SPANJE.) Ik houd u bij (of: aan) uw woord. Ik wil mijn woord niet eten. In kruiden, woorden en gesten ten ligt de kracht. (Zie: GESTEENTE.) In weinig woorden veel bescheid. (Zie: BESCHEID.) In woorden zonder slot is 't kenmerk van een zot. (Zie: KENMERK.) Is iemand rijk, zijn woord wordt gehoord. (Zie: RIJK.) Korte woorden, en die vast, sluiten het best. Korte woorden hebben een einde. (Zie: EINDE.) Kwade woorden stichten niet. Weinig woorden, en veel zin. (Zie de Bijlage.) Weinig woorden, maar elk was er om. Men heeft zich zóó haast verwoord als vermoord. Men kan er geen woord tusschen krijgen. Men kan hem ligtelijk (of: met één woord) gaande maken (of: houden). (Zie de Bijlage.) Men moet hem de woorden uit de keel halen. (Zie: KEEL.) Men er het zwijn bij den staart, gelijk den man bij zijn woord. (Zie: MAN.) Men vangt het paard bij den breidel, en den man bij zijn woord. (Zie: BREIDEL.) Men zal om hem niet spotten alleen met woorden. (Zie de Bijlage.) Men zoude eerder van den eenen slagen — Dan van den andere goede woorden verdragen. (Zie: SLAAP.) Met drie woorden iets afdoen. Met één woord. Met goede woorden betalen. 19 Met woorden spijzen. 20 Mijn woord is mijn zegel. 21 (Zie de Bijlage.) Niemand mag bij hem te woord komen. 22 Niemand zó slecht of ongeacht, Of hij wel een wijs woord bijgebracht. (Zie ONGEACHT.) Op alle redenen of wel: woord, of: vraag, dient geen antwoord. (Zie ANTWOORD.) Campen bl. 6. Meljer bl. 50. Sartorius tert. VIII. 33. Zegerus bl. 4. Campen bl. 47. Gheurt: bl. 9. Gruterus II. bl. 142. Merga bl. 17. Zel. Prov. bl. 110. Barterius pr. VINI. 98. v. Alkemade bl. 171. Tuinman 1. bl. 251, II, bl. Bartorius sec. X. 9. WOORD. Op een goed woord mag men veel doen. 1 Op eens anders woord te zeilen gaan. 2 Op kwade woorden goede redenen. (Zie REDEN.) Op ’s meesters woord zweren. (Zie MEESTER.) Schoone woorden en kwade werken Bedriegen dwaas en wijze klerken. (Zie KLERK.) Schoone woorden maken de kool niet vet, (Zie KOOLEN.) Schoone woorden maken de zotten blij. 3 Schoone woorden zonder meenen, Die verraders u verleenden. (Zie VERRADER.) Timmeren en metselen zijn dure woorden. 4 Tussen twee vrienden zijn maar twee woorden. (Zie VRIEND.) Uit-woorden gaan niet in. 5 Uwe woorden gelijken den struis: die is noch beest noch vogel. (Zie BEEST.) Van woord tot woord. 6 Veel (of: Schoone) woorden vullen geen’ zak. 7 (Zie de Bijlage.) Veel woorden verstouten. 8 Voor geld en goede woorden kan men overal te recht komen (of: is ergaal wat te koop). (Zie GELD.) Voor zotte (of: vuile) woorden doven ooren. (Zie OOR.) Vuile monden spreken wel schoone woorden. (Zie MOND.) Waar daden spreken, behoef men geen woorden. Waar een man alleen is, daar zijn de woorden maar half (ook wel: daar is geen halve taal). (Zie: Man.) Wat een slag is voor het paard, is een woord voor de wijze. (Zie: PAARD.) Wat men vastmaakt met zeggen, dat kan men met woorden weerleggen. Wee hem! die in een kwaad woord komt, (Zie: WER.) Weinig woorden, en die vast. Wie er zich aan laat gelegen liggen (of: Wien een ding ernst is), die behoeft voor woorden niet te zorgen. (Zie: DING.) Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt (of: wiens wil men eert). (Zie: BROOD.) Wie zich met woorden niet laat trekken, die helpen ook geen slagen. (Zie: SLAG.) Woorden bijten niet, Woord en daad zij een. (Zie: DAAD.) Woorden doen walgen. Woorden en daden verraden malkander. (Zie: DAAD.) Woorden en veren vliegen daar heen. (Zie: VEDER.) Woorden gaan door het vel niet. (Zie: VEL.) Woorden gaan in het lijf niet. (Zie: LIF.) Woorden gelden nooit. Woorden kosten niet. Woorden van een heilige, klauwen van een kat. (Zie: HEILIGE.) 78, 137, 170, II. bl, 318. Adag. guadam bl. 655, 50, 65, 67. Folgman bl. 186. Wamenbergh bl. &. Wijsheid bl. 143. Hosufi XX. Schelterna IL. bl. 17. Wassenbergh II. bl. 119. v. Waes berge Geld bl. 168. Modderman bl. 98. Bogaert 8 Graterus III. bl. 171. 9 4 Mei. Gruterus I. bl. 138. Sei. Pros. bl. 100. 10 Oumpen bl.100. 5 Mei. Graterns I. bl. 132. de WORM, Woorden, wild daar heen geworpen, worden niet begrepen. 14 Woorden zijn geen waterplas, die men kan op dweilen. (Zie PLAS.) Woorden zijn goed voedsel voor de ooren, maar de buik heeft er niet aan. (Zie BUIK.) Woorden zijn ruilzaken. Woorden zijn wind. (Zie WIND.) Woorden zonder meenen gelijken dreigen zonder slaan. 15 Ziften woorden niet te naauw. 16 Zijnen woorden misdag geven. (Zie DAG.) Zijne weigering met verpligtende woorden paren. (Zie WEIGERING.) Zijne woorden hebben zoveel invloed als de slagen van een gescheurde klok. (Zie INVLOED.) Zijne woorden klinken van geld. (Zie GELD.) Zijne woorden snijden als een scheermes. (Zie SCHEERMES.) Zijn woord is een evangelie. (Zie EVANGELIE.) Zijn woord zal voortduren gelijk de kanker. (Zie KANKER.) Zoo de man is, zoveel zijn woorden. (Zie MAX.) Zoo lang de vrouw wascht, krijgt de man geen goed woord, (Zie MAN.) Zulke woorden, zulk hart. (Zie HART.) Zulke zaken, zulke woorden. [De gedachten, waarmee de ziel verward is, dringen zij door de taal voort.] WORM. Daar is worm zoo klein, die zich niet kromt. [Er is geen vijand zo gering, die zich niet verdedigt, en schade toebrengt, wanneer hij wordt aangevallen.] Daar knaagt een worm aan. De bolworm heeft (rüdt, of: steekt) hem (ook: el): Hij is met den bolworm geplaagd (of: gekweld)). Hij is niet wel bij het hoofd. Men zegt ook: Zijn oordeel is door den bolworm ongezond. De tweede is zoo goed als de eerste, zei de visser, en hij haalde het tweede posje aan zijn eersten worm op. (Zie POS.) De vroege vogeltjes vangen de wormpjes. (Zie VOGEL. De worm komt van het hout, dat hij verbrijzelt en wormstekig maakt. (Zie HOUT.) Die hoeren aanhangt, krijgt motten en wormen, en verdort. (Zie HOER. Die weten wil, wat er in de worst gekapt is, moet een penshof den worm uit den neus halen. (Zie NEUS.) Het beste vleesch is der wormen spijs. (Zie SPIS.) Het is een boekworm. (Zie BOEK.) Het is een ongelukkige worm. Hij heeft wormen (of: mieren) in den schar. (Zie SCHaar.) Bij = 200 arm als de mieren (of: wormen). (Zie NIER.) Bij is z00 vriendelijk als een oorworm. Hij kijkt, of hij wormen poepen moet. Hij slaat een’ verse worm aan. Bij verheft zijn stem als een bok, die wormen in zijn aars heeft, zei Govert Wijsneus, en hij boorde den Haspelschen omroeper schreeuwen. Ieder wormpje steekt naar zijn macht. (Zie MAGT.) Negere Pier beeldde zich in, dat hij het perpetuum mobile vond; Ondertussen was 't een grote worm in een' klooster-stront. (Zie KLOOSTER.) Schapen en zijdewormen worden meest gezien bij grote en kleine mensen. (Zie MENSCH.) Van wormstekige wortelen kookt men nooit smaakvol hutspot (of: Van wormstekige penen kan men geen' geheelde hutspot koken). (Zie HUTSPOT.) Vrouwen met gekruld haar hebben wormen in het hoofd. (Zie HAAR.) Ze heeft 'n pakje geloosd zonder wormkruid. (Zie KRUID.) Het oordeel is door den bolworm ontsteld. (Zie OORDEEL.) WORS. Al na dat de gast is, braakt men de worst. (Zie GAST.) Dan ziet men de wanden al met worsten getuind, en de daken met grass gedekt. (Zie DAK.) Dat komt hem als den hond de knuppel, na 't stelen van de worst. (Zie HOND.) Het is bedelaars kost, zei de vrouw, en zij bakte eieren met metworst. (Zie BEDELAAR.) Dat is een bruiter van eene metworst, zei de mof, en hij zag eene halve kartouw. (Zie BRUISER.) De boeren hebben dikwijks dorst: Ze houden van een korte preek en een lange worst. (Zie BOER.) geeft geen spek in de worsten (of: geen suiker in de rijst, zo wel: geen meel in den zak). (Zie DEUGD.) Bruuwen trouwt en worsten koelt, Weet niet, wat er is in gedouwd. (Zie BRUWEN.) Weten wil, wat er in de worst gekapt is, moet een pennewif den worm uit den neus halen. (Zie NEUS.) Een hond is niet lang aan een worst gebonden. Het goed, al goed, zei Flip, en ik zei 't mee; Hoe goed is dan een worst, zei Piet, die heeft ertwee. (Zie EINDE.) Het komt hem (of: breekt hem op) als den hond de worst. (Zie HOND.) Het is een regte meelworst. (Zie MEEL.) Het is hondenworst in de vleesbal. (Zie HAL.) Het vet wil altijd bovendrijven, behalve in de rozen-worst. (Zie ROZIJN.) Het zal een kort einde nemen, zei de pap, en bij beet van een stuk metworst. (Zie EINDE.) Bij gooit met een worst naar een schenk. (Zie SCHONK.) Ik kon wel meenen, dat zijn neus een metworst is. (Zie NEUS.) Bij laat geen worst in den ketel. (Zie KETEL.) WINSCHOTE, blz. 367. Teunis 1, blz. 308. Folie 158. van Eijk 11, na blz. 87. de Jager Bijlage, blz. 117. Mannheim, blz. 189. Hij praat als een metworst, die het vet open is. (Zie VET.) Hij slacht Midas: die braadde de worsten aan de rook van stronten. (Zie MIDAS.) Hongerige honden eten wel beslijkte worsten. (Zie HOND.) Ik heb nooit smakelijker kost gegeten, zei de beste-moeder van Jan Tamboer, en zij bijte frikkadellen en een eindje worst van zeven duim. (Zie BESTE-) Ik schrijf u een worst met een pen. (Zie PEN.) In Luilekkerland zijn de huizen met pannekoeken gedekt, en met worsten ingeregen. (Zie HUIS.) Korte mis en lange braadworsten (of: soppen). (Zie MIS.) Men zal geen spek zoeken in het nest van den hond, of worsten in den hondenstal. (Zie HOND.) Met een metworst naar een stuk spek smijten. (Zie SPEK.) Waarvoor dient een varken, dat geen spek voor de worsten geeft? (Zie SPEK.) Zoo als de man is, braadt men de worst. (Zie MAN.) WORTEL. Dat is andere soort dan Leidse wortelen. (Zie LEIDEN.) Maakt ge u tot een wortel, dan vreten u de varkens. (Zie VARKEN.) Van pierstekige wortelen kookt men nooit smaakelijk hutspot (of: Van wormstekige penen kan men geen lekker hutspot koken). (Zie HUTSPOT.) Daar gestaagde minder plagt te zijn, blijft nog wel een worteltje van over. (Zie MIND.) Daar kwade grond plagt te zijn, daar blijft soms tijds nog wel een kwaad worteltje. (Zie GROND.) Dat is de juiste wortel. (Dat zal zeggen: de ware oorsprong, de wezenlijke oorzaak.) De bijl is aan de wortel des booms gelegd. (Zie BIJL.) Een boom, die geduurig verplant wordt, gedijt zelden (of: ooit goede vrucht, ook wel: kan geen wortelen schieten). (Zie Boom.) Een hovenier moet zijn gehobd, Die 't kruid tot in den wortel snijdt. (Zie HOVENIER.) Gierigheid is een wortel van alle kwaad. (Zie GIERIGHEID.) Hij heeft den wortel der wijsheid verloren. (Zie WIJSHEID.) Lerst met wortel en tak uitroeien. (Zie TAK.) Van dat onkruid dient niet het loof alleen, maar ook de wortel uitgetogen. (Zie LOOF.) Waar de wortel blijft zitten, zal weer gras groeien. (Zie GRAS.) Wat de wereld geeft, heeft geen vasten wortel. (Zie WERELD.) Wied het onkruid uit, eer het wortel schiet. (Zie ONKRUID.) Als de een wolf den ander eet, zoo is er honger in het land (of: woud). (Zie HONGER.) Daar is van nacht meer dan de molen in het woud omgegaan. (Zie MOLEN.) WOUDEZEL. Het is een woud-azel. (Zie EZEL.) Het woud is voor den wolf, de til voor de duif. Hij dartelt als de vogeltjes in het woud. (Zie voor GEL.) Hij is in het woud opgevoed. Hij speelt met het leven der landgenoten, als de wind met de bladeren des wouds. (Zie BLAD.) Houd uw beloften, al waren het zelfs in 't woud. (Zie BELOFTE.) Meent gij hier in een wild woud te zijn? Men zegt dat, van die in 't woud gebroed is. Vertel dat van mij niet; in mij zit geenszins zulk een woeste beest. Men bezigt dit spreekwoord van iemand, wien een groote ruwheid wordt toegedicht, gelijk van den onbeschaafden man: Hij is in het woud opgevoed. WOUDER. Wenschers en wouders zijn arme huishouders. (Zie HUISHOUDER.) WOONAUKER. Als wilde wouters, die nooit bij mensen kwamen. (Zie MENSCH.) Het is een wildeman (of: wilde wouter, of wel: wilde robbedoes, of: wilde dragonder). (Zie DRAGONDER.) Wouw. Dag keizer van de wouwen! (Zie DAG.) De kuikens zijn er boven den wouw. (Zie KUIKEN.) De wouwen vliegen zoo hoog (of: hoog boven de duinen). (Zie DUIN.) Hij leeft als de wouw en de gier, geen andere maat van deugd hebbende dan denklauw en de keel. (Zie DEUGD.) Ik mag niet lijden, dat de wouw boven het kieken is. (Zie KUIKEN.) Schouten en baljouwen grijpen als de wouwen. (Zie BALJOUW.) Schouten en baljouwen schuift men als de wouwen. (Zie BALJOUW.) Dat is schoon alsem, zei de boer, en hij zag een bos wouw op het venster liggen. (Zie ALSEM.) Wouw ligt een uur achter Roosendaal. (Zie ROOSendaal.) WRAAK. Dat schreeuwt om wraak. Het is een honds-wraak. (Zie HOND.) Toorn en wraak beraden zich niet lang. (Zie TOORN.) Waar de mededinger nabij is, is de wraak niet ver af. (Zie MEDEDINGER.) Wraak was nooit goed. Een wrak in zee dient voor een baken. (Zie BAK.) Hij borg zich op een wrak. (Zie WRAK.) Hij laat geen rattennest in de wrangen onbezocht. (Zie NEST.) Hij is een regte wrangpot. (Zie WRANG.) Hij is wreedheid voor de wolven en barmhartigheid voor de schapen. (Zie BARMHARTIGHEID.) De roedheid ziet hem de oogen uit. (Zie RODE.) God is geen spreker, maar in zijn tijd een ho. (Zie GOD.) Om de wringen klimmen. (Dat wil zeggen: wit den weg en bezigt dit spreekwoord, wanneer de boedel goed staat, daarom klimt men om de hek, gelijk de boer doet, in het eind den stier te ontwijken.) Haal geen onden wrok op. (of: weder boven). (Zie WRONG.) Het is een oude wrok, zei Harmen van Dolen. (Zie HARMEN VAN DOLEN.) Het is zoo versch als een wrongel. (Dat is: naar den aard der zaad kan het verscheren zijn. Wrongel is gestremde melk, waarvan men kaas maakt.) Hij heeft drie X’s op den rug. (Zie RUC.) Hij kan wel een X voor een V schrijven. (Zie XANTIPPE.) Xantippe worden nog wel geboren. (Het aantal booze vrouwen is meer Xantippe, de twistzieke echtgenoot van den wijzen CRATES, niet uitgescheiden.) Het is de dood van Yperen. (Zie DOOD.) Hij kent het van A tot Z. (Zie AAL.) Als er zaad in ’t bakje is, kan de vogel (Zie BAK.) Een mosterdzaadje wordt welhaast een grote (Zie BOOM.) Grote vogels eten geen kort zaad. (Zie VOEDSEL) Het is al kwaad: Zak en zaad. 10 Het is er zoo vol als zaad. 11 Het is maar late boekweit; zij staat mooi op land, maar er zit geen zaad in. (Zie AAN) Het zaad is wel onder de sneeuw, als de onder onder den pels. (Zie MAN) Hij is geen oliezaad waard. (Zie OLIE) Hij is zoo belust als een graag mus je op het (Zie MUS) Hij is zoo vet, of hij hennepzaad gegeten had. (Zie HENNEP) Hij klopt zijn zaad, Hij loopt op zijn laatste gras (of: zaad). (Zie GRAS) Hij schiet zaad. Dat is de gewone loop der wereldsche zaken. (Zie LOOPT) Hij betaalt zoon schuld. (Zie LOOP) Dat is de zaak in quaestie. (Zie QUAESTIE) Men meloenen uit raapzaad teelen kan. (Zie MEIS) Dat is de ziel van de zaak. 9 Dat is het einde en slot van de zaak. (Zie EINDE) Hij slacht de duiven, die de witte kooien beminnen, daar men kennepzaad strooit. (Zie DUIF) Hij strooit (of: zaait) kwaad zaad. 1 De beste zaak kan verloren worden. Hij zal nog kennepzaad uit mijne hand komen eten. (Zie HAND) De hardste zaken gaan door ’t gebruik te niet. Hij zit op, zwart zaad. De kleine zaken doen dikwijks de grote aanranden. Dat is: zijn goede dagen uit; daarvan. Alle zijn bezittingen alleen nog zooveel als overgebleven is, dat hij niet van honger omkomt. Men zegt dit van de liefde, die niet altijd aangename zaken te zeggen heeft; zij is onafscheidelijk van de waarheid. De man een vriend; maar daarom de zaak eene zwarte vogeltjeszaad, de vogels veel minder dan het midden geacht; waarom zij gewoon is de naam niet te noemen. Eerst het witte op te eten. De omstandigheden veranderen de zaak. Met den duivel om raapzaad gaan. Onraad neemt zak en zaad. De verstandigen weten een zaak te bechuren. Overdaad verdoet zak en zaad. Verkoop niet aan uwe vrienden, en koop geen zaad van de rijken. De Vlamingen zien het einde der zaken, en de zaken het einde der Spanjaarden. Zend den gek om arroos. De vos weet vele zaken, maar de egel weet er eén: zaaizarren. Zulk zaad, zulke vrucht gemaaid. De weet van alle zaken ligt in het tegendeel. Dat bijt als een zaag, die geen tanden heeft. De zaak heeft haar beslag. Het is een zaag, al snijdt ze niet. De zaak is in de 8 (Esse). Het is een zaag, die geen hout snijdt. (Ziehmeur.) De zaak is nog ver te zoeken. Korte zagen, goede zagen. De zaak is op een goeden weg. (Zie wxE@.) Men moet met een zaag kunnen boren, en met een boor kunnen zaagen. (Zie BOOR.) De zaak ligt ertoe. De zaak van een vriend is bijna altijd goed, en die van een vijand bijna altijd kwaad. (Zie VIJAND.) Wat zullen wij zaagen, als de planken te kort zijn! Die de zaak misprijst, die koopt ze. Aan die zaak moet gij niet tornen. Al denkende, wordt men der zaak wijs. (Zie WASE) Alle zaken, die men ziet, zijn bedrieglijk, en bekomen. In gelijken zin zegt men: Dat wat geschiedt, is onvast. Peren versmaadt, die wil ze eten, en mag ze niet hebben. Als de zaak gedaan is, dan is het laat, om te raadplegen. Zegt de kooper; maar als hij 't heeft, zal hij 't wel verwerken. Als hij meent, de zaak het naastbij te zijn, zijt gij 't roemen. Eer dikwijls het verste van verwijderd, die kan hooren en zwijgen, grote zaken kan hij leiden, arme zaken krijgen. Zorg voor uw zaken, die lang leven en ver reizen, leeren u niet met zaken die u niet raken (of: peizen, met eens anders zaken). Die lang leven en ver reizen, hooren en zien, bij tijde een zaak voorzien, is 't werk van wijze, veel vreemde zaken zien. Die naar rand wil hooren, zal vele zaken weten te redden. Die zaak niet te sterk aan. Die te hoge zaken bestaan, ziet men spoedig ontstaan. Die eene zaak van gewenst maken. Die van een zaak beroofd is, zou ik eene gewetenszaak van maken. Die van een zaak beroofd is, leert eerst haar waarde kennen. Die wijn drinken zonder smaak, doen een onbesuisde zaak. Die zaak gaat mank. Die zaak heeft een andere gestalte gekregen. (Zie GESTALTE.) Die zaak is bekend. 1 Die zaak kan gevolgen hebben. (Zie GEVOLG.) Die zaak verdwijnt in rook. (Zie ROOK.) Die zaak zal wel dood bloeden. Die zaak zit nog in wijde zakken. Het is hier spraak van een ver verwijderde zaak. Die zijn rijker geeft en zijn wijzer leert, Is dikwijls van den weg (of: Is ver van de wijsheid) gekeerd (ook wel: Doet zijn zaken verkeerd). (Zie RICHE.) Eene goede zaak behoeft niet vele woorden. (Zie WOORD.) Eene kleine zaak baart soms tijds een groot kwaad. (Zie KWAAD.) Eene zaak doen stuiten. 2 Eene zaak moet niet door vele handen gaan. (Zie HAND.) Eene zaak wel doorzien. 3 Eene zaak wel knauwen. 4 Eene zaak wikken en wegen. Een goed filosoof stoort zich aan geen wereldsche zaken. (Zie FILOZOOF.) Een zaak begonnen is half gewonnen. 5 Elk bemoeit zich met zijn eigen zaken. 6 Elk, die een zaak aangaat, moet men voor het recht eischen. (Zie RECHT.) Er gaan veel zaken in een mand. (Zie MAND.) Gaan uw zaken naar uw wensen, Dank God, maar pook niet bij de mensen. (Zie GOD.) Gedane zaken hebben (ook: nemen) geen keer. (Zie BER.) Geen aardse zaken, Die lang vervangen. (Zie AARDE.) Geen goede trouw houdt stand, wanneer men over een zaak tweemaal manen moet. (Zie STAND.) Geen kwade gewoonte verschoont een zaak. (Zie GEWOONTE.) Geen woorden, maar zaken. (Zie WOORD.) Geoorloofde zaken Mag een ieder niet aanraken, Grote zaken hebben grote hulp van nooden. (Zie HULP.) Het is een moeilijke zaak. 8 Het is een splinterige zaak. (Zie SPLINTER.) Het is een zonderlinge zaak in deze wereld: men laat het geluk liggen, om het vermaak na te jagen. (Zie GELUK.) Het is geen kleine zaak, eens konings schoonzoon te zijn. (Zie KONING.) Het is zaak, de vijf zinnen bij elkaar te houden. Het proces (of: Die zaak) hangt aan den spijker. (Zie PROCES.) Het teken wijst de zaak. (Zie TEKEN.) 1 Winschooten bl. 1%. 2 Sartorius sec. IX. 8. 3 Sartorius sec. X. 19. 4 Bartolus sort. VIII. 46. 6 dens bl. 136. 6 v. Moerbeek bl. 270. 7 Adag. Thesaurus bl. 9. 8 v. Moerbeek bl. 30. 9 v. Moerbeek bl. 353, 10 Tuinman I. bl. SW. 13 Winschooten bl. 19. 14 v. Lennep bl. 68. 486 11 Servilius bl. 159. Everts bl. 15 19 Winschooten bl. 50. Tuinman J. nal. bl. 29. ZAAK, Hij drijft de zaak al zeer sterk. 9 Hij gaat van die zaak zwanger. Hij heeft een goede plooi aan de zaak. (Zie PLOOI.) Hij heeft grooten last in kleine zaken. (Zie LAST.) Hij houdt de zaak slepende. 10 Hij bouwt de zaken op het sleeptouw. (Zie SLEEUW.) Hij is doorkneed in die zaak. Hij is jong, maar hem herinneren oude zaken. (Zie JONG.) Hij is met de zaak verlegen. 11 Hij is zeker van zijn zaak. Hij kent de zaken zoo goed als een pater zijn brei. (Zie BREVIER.) Hij komt vooruit (of: De zaken gaan er voort), eenvoudig een luiz op een roos. (Zie LUIS.) Hij laat de zaak drijven. 12 Hij loochent de zaak met stijve kaken. (Zie KAK.) Hij maakt er een halszaak van, (Zie HALSE,) Hij stroopt de zaken in de war. (Zie WAR.) Hij vat de zaak in het gewricht (of: bij het haar). (Zie GEWRICHT.) Hij weet de oude zaken wel op te warmen. Hij weet de zaak wel te bekleeden. 13 Hij weet de zaken gaande te houden. 14 Hij weet zijn zaken wel te bewaken. 15 Hij zal die zaak wel oplosen, 16 Hij ziet van de zaak af. 17 Hoop en troost zijn twee zaken, Die droeve harten blij maken. (Zie HART.) Ik ben die zaak al bezan. 18 Ik laat mij met die zaak niet in. 19 In alle werk en alle zaak Vindt elk geen’ smaak. (Zie AN.) In de meeste zaken Heeft men enkel slechts, die het rad aanraken. (Zie RAD.) In de stilte zien wij, hoe de zaken gaan moeten, — bij ’t gedruisj, hoe ze gaan. (Zie GEDRUISCH.) In hopelooze zaken is dikwijls het grootste geweld. (Zie GEWELD.) In kwade zaken goeden moed, Dat dient een’ man tot voorspoed (of: in tegenspoed). (Zie MAN.) In onmogelijke zaken bestond nooit verplichtend. In twijfelachtige zaken scheidt het lot. (Zie LOT.) Kleine zaken raken nooit groote heeren aan. (Zie HEER.) Krijgszaken wisselen alle dag: Die gisteren gaf, krijgt nu den slag. (Zie DAG.) Look en rook, uijen en bruijen, waken en braken zijn zes zaken, die kwade oogen maken. (Zie LOOK.) Magtspreuken zijn de laatste toevlucht van degenen, die hun zaak verloren achten. (Zie MAGT.) Men kan een zaak niet dood kijven, maar wel dood zwijgen. Men moet de zaak aan het rechte eind vatten. (Zie EINDE.) Men moet die zaak rijp laten worden. Sartorkis pr. X. 17. Winschooten bl. 46. v. Lennep bI.38. v. Moerbeek bl. 341. v. Moerbeek bl. 216. Winschooten bl. 339. ZAAK. Men moet geen actie maken van ongepaste zaken. (Zie ACTIE.) Men moet zich de zaken zoo sterk niet aantrekken. Moeilijke zaken doen in de hemel geraken. (Zie HEMEL.) Niemand is wijs in zijn eigen zaken. (Zie WIE.) Niemand kan (of: mag) rechter zijn in zijn eigen zaken. (Zie RECHTER.) Niemand verstaat de zaak beter, dan die haar bij de hand heeft. (Zie HAND.) Niet te lang bij één zaak, dan wordt gij niet dol. (Zie BE.) Nieuwe zaken worden eens oud. Nog advocaat, noch procureur zien ooit hun eigen zaken door. (Zie ADVOCAAT.) Dat is het punt van die zaak. (Zie PUNT.) Om een kleine zaak bij te etten, eet de wolf het schaap. (Zie SCHAAP.) Om kleine zaken kort te spreken. (Zie SPRAAK.) Op de zaken gepast, brengt het goud in de kast. Op krijgs- en oorlogszaken Is nimmer staat te maken. (Zie KRIJG.) Over die zaak moet men met zijn hoofdpeluum te gaan. (Zie HOOFD.) Over geringe zaken mag men licht heen stappen. Peper en kalk verteren vele zaken. (Zie KALK.) Rare zaken smaken beter. Steek u in geen staatszaken. (Zie STAAT.) Stok in de kaken, en in de zaken. (Zie KAAK.) Tegen een gedane zaak is geen remedie. (Zie REMEDIE.) Te veel bemoeienissen met andermans zaken maakt zichzelf ongerust. (Zie LIEDEN.) Van die zaak heeft hij al lang den roem en den room afgeschreven. (Zie ROEM.) Van kleine beginselen komt men tot grote zaken. (Zie BEGIN.) Van twee zaken moet men dagelijks de waarde meer te leren kennen: geld en geloof. (Zie DAG.) Van vergift en kwade zaken Mag men geen verdeling maken. (Zie VERDEELING.) Veel zaken der wereld zijn gemeenlijk, zodat de afdeelingen besluiten. (Zie OORDEEL.) Wanneer de zaak is in ’t begin, wees dan op raad bedacht. (Zie BEGIN.) Ware het zaak, dat gij hooilaat, gij zoudt een paard zijn. (Zie HOOI.) Wat koers zullen de zaken nemen? (Zie KOERS.) Wereldse zaken redden zich zelf. (Zie WERELD.) Wijs te zijn, en dan te minnen, Is geen zaak, om te verzinnen. (Zie VERZINNEN.) Woorden zijn ruilzaken. (Zie WOORD.) Zaak-waarnemen is ook godsdienst. (Zie GODSDIENST.) Zaken gaan voor. Ze dronken een glas, Ze plenken een plas, En ze lieten de zaak, zoo als ze was. (Zie GLAS.) Zeeroovers, tegen hun gelijken, doen zelden goede zaken. (Zie GELIJK.) Zij hebben het (of: de zaken) in &&n schip. (Zie SCHIP.) Zijne zaakjes doen. Zoo ge een zaak niet wel verstaat, Is het best, dat gij die laat. 4 Zorgen en waken Zijn heeren-zaken. (Zie HEER.) Zulke zaken, zulke woorden. (Zie wooRD.) ZAAL. Het is goed feest houden in eens anders zaal. (Zie FEEST.) ZACHT. Dat zachte: hoe kan men ’tlaten! 5 Zoetjes en zachtjes. 6 ZACHTMOEDIG. Een gezonde is geschikt tot wandelen, een wijze tot handelen en een zachtmoedige tot verduren. (Zie GEZOND.) ZACHTZINNIGHEID. Men wint meer door zachtzinnigheid dan door kwandaardigheid. (Zie KWAADAARDIGHEID.) Zechtzinnigheid is ee juweel. (ZieHu1s.) AD EL. Dat het paard doet, kan de zaäl niet boeten. (Zie PAARD.) Dat paard wil wel eten, maar geen’ zadel dragen. (Zie PAARD.) Dat past hem als de zadel aan eene zog. 7 De zadel is gereed , eer het paard gekocht is. (Zie PAARD. De zadel past den ezel niet. (Zie RZEL.) Die den voet in den stijgbeugel krijgt, zal ligtelijk in den zadel geraken. (Zie BEUGEL.) Die Hans meent te wezen in alle straten , wordt wel door een Hangje uit den zadel geworpen,, en landmeter gemaakt. (Zie HANS.) Die het paard niet slaan kan, sla den zadel. (Zie PAARD.) Die in den zadel niet kan, moet tevreden zijn, op de kroppier te zitten. (Zie KROPPIER.) Een gouden zadel maakt geen’ ezel tot een paard. (Zie EZEL.) Een paard drukken met den zadel. (Zie PAARD.) Hij heeft zich in den zadel gezet. 8 Hij ligt (stoot, of: werpt) hem uit den zadel. 9 Hij rijdt een ongezadeld paard. (Zie PAARD.) Hij wordt in den zadel geholpen. Hij zal wel van zadel veranderen. Hij zit vrij vast in den zadel. Menigeen legt de zadel op de merrie, en een ander rijdt erop. (Zie MERRIE.) Zonder stijgbeugel in den sadelspringen. (Zie BEUGEL.) ZAK, Aan nieuwe zakken blijft het meel hangen. (Zie MEEL.) Aan zakken te binden en huwelijken te maken, kan men zelden eer behalen. (Zie EER.) Alle avonden den zak vol. (Zie AVOND.) Als de muis in den meelzak zit, denkt zij, dat zij de molenaar zelf is. (Zie MEEL.) Als de zak komt, werpt men den buidel achter de kist, (Zie BUIDEL.) Als de zak te vol is, dan is hij niet wel toe te binden. Als de zak vol is, knoopt men hem toe. [Men zegt dit van den gulzigard, die zolang eet, tot hij niet meer kan.] Als de zak vol is, zorgt hij zorgvuldig zijn ooren. (Zie OOR.) Als een zak: zwart van buiten, en nog zwarter van binnen. (Zie KOLEN.) Als gij ze in een zak doet, krijgt gij altijd een kwade bij den kop. (Zie KOP.) Als God ons meel geeft, en de duivel den zak toe neemt. (Zie duIVEL.) Als men dat het varken biedt, zal de zak gereed zijn. (Zie VARKEN.) Als men den zak ontbindt, dan ziet men, wat er in is. Als men een els in den zak doet, steekt er z mede de punt door. (Zie ELS.) Als men te huis komt, wordt de reisbak op zolder geworpen. (Zie HUIS.) Al te veel scheurt den zak. 3 Beter een goede raad dan veel zakken raad. (Zie RAAD.) Beter een stuk brood in den zak dan een vlo op den hoed. (Zie BROOD.) Bier tappen (of: Jenever schenken) is de laatste ering voor den broodzak. (Zie BIER.) Boter in de pap, spelen in den zak en hoeren in de kooi kijken gaarne uit (of: komen ten laatste al uit). (Zie BOTER.) Daar gaan veel beden in een’ zak, (Zie BEDE.) Daar gaan veel woorden in een’ zak, en eenden in eene kooi. (Zie EEND.) Daar is een aap te vlooien: wilt gij den zak op- houden (of: den staart vasthouden)? (Zie AAP.) Dat is uit den zak gespeeld. (Zie AAS.) Dat kan je voelen aan het draaijen van je zak. Dat slooit als haspels in een’ zak. (Zie HASPEL.) Dat vlijt zich als een zak met haspels. (Zie HAS- PEL.) Dat vult den zak niet. De eene koolzak maakt den anderen zwart. (Zie KOLEN.) De geldzak en de bedelzak hangen zevenendertig jaar aan een deur. (Zie BEDELZAK.) De knoop moet op den zak. (Zie KNOOP.) De Mei (of: Lente) koel en nat, Koren in het vat (of: Als de Mei is koel en nat, Brengt ze koren in den zak, ook wel: Maart droog en April nat, Geeft veel koren in het vat). (Zie APRIL.) De naad breekt den zak. (Zie NAAD.) De sterkste stopt den zwakke in den zak. (Zie STERK.) Deugd geeft geen spek in de worsten (geen suiker in de rijst, ook wel: geen meel in den zak). (Zie DEUGD.) De wijsheid van een' boer, De schoonheid van een hoer En zakdoekdragers kracht: ’t Is al niet veel geacht. (Zie BOER.) 188, 4 Gheurtz bl. 13. 2 Prov. serlosa bl. 5, Zegerus bl. 1. Gruterus II. bl. 126. Mergh bl. 9. 3 Campen bl. 5. 5 Oct. Gruterus I. bl. 91. de Brune bl. 379, 486. Tuinman I. bl. 167. Meljer 7v. Ball ll. bl. 2. 8 Landbouwer bl. 71. 488 6 v. Hall III. bl. 3. Bogaert bl. 90. 6 Harrebome Kind bl. 331. ZAR De zak is ontbonden. 4 Die den ander over kan, steekt hem in zijn’ zak, Die kunt gij in uwen zak steken. Die niet mest, krijgt niets in den zak. 5 Diepe zakken en geen geld. (Zie GELD.) Die zaak zit nog in wijde zakken. (Zie zaak.) Die zak is sterk genoeg. 6 Die zich met zijn’ sterker vergezelt, wordt van in den zak gestoken. (Zie STERK.) Die zoo spreken, zijn maar kaaskoopers en zakken. (Zie KAAS.) Een almanak, Een leugenzak. (Zie ALMANAK, Een broodje daags gespaard, maakt een’ zak tarwe ’sjaars. (Zie BROOD.) Een Ben zak houdt geen grain. (Zie 6 Een lege zak kan niet recht op staan. 7 Eens duivels zak is zijn even niet vol. (Zie VEL. Een us zak en een oude schoen behoeven gelapt te worden. (Zie SCHOEN.) Een volle zak kan staan, maar een lege zak niet Een zakkedrager, die in kolen werkt, behoeft schoorsteenveger zijn schwartheid niet te ten. (Zie DRAGER.) Er gaat veel geruis in een’ zak. (Zie GERUIS.) Er gaat veel zegeningen in een’ zak. 9 Geen’ halve cent in den zak en drie gulden het voorhoofd. (Zie CENT.) Geen lelijk lief noch schoon koolzak. (Zie LIEFDE. Geen zak zó kwaad, of hij is een bed (Zie BEDE.) Gij moet aan die zak niet heffen. Haspelen in zakken en hoeren in schuiten altijd boven anderen uitmunten. (Zie MASTER) Heb oorlog strooizak: ik heb een bed (Zie BED.) Het gaat al verkeerd, als de zakken den ezel gen. (Zie EZEL.) Het gaat hem als den koopman niet Westfalen, zie de beste kousen onder in den zak. (Zie KOOPMAN.) Het geld danst hem in den zak. (Zie GELD.) Het is al kwaad: Zak en zaad. (Zie ZAAD.) Het is al verloren, wat men in oude zakken (of: doet). Weldaden aan MER aan enig velen onvergelden, niet "dewyl = Oude lieden" maar omdat die weldaden verloren gaan, dien de oude lieden er geen genot van hebben. Het is een edelman, als zijne broek een peperzak (Zie BROEK.) Het is een haarzak. (Zie HAAR.) Het is een hoop kakelaars, die veel zakken te sluiten heeft. (Zie HOOP.) Het is een natte zak. Hij is geen bruikbaar mensch; hij nergens toe. Het is een rechte hoosak. (Zie Hoos.) Het is een rechte meelzak: hoe meer men erop klopt, hoe meer hij stuift. (Zie Meel.) Het is een rechte zoutzak van een mensch (of: Hij zit in elkander als een zoutzak). (Zie Mensch.) Het is een vette kaasbak. (Zie Kaas.) Het is een zuurmond: hij ziet niet anders, dan of bij zakken scheuren wil. (Zie Mond.) Het is niet noodig, dat men zakken met zijde naait: men doet het wel met blauw garen. (Zie Garen.) Het is nog al goed, dat de kleinen den grooten niet in den zak behoeven te kruipen, zei het kleine Geusje. (Zie Geus.) Het is nog al goed, zei het kleine mannetje, dat de grooten ons niet in den zak steken. (Zie Groot.) Het laatste geld in den zak weegt het zwaarste. (Zie Geld.) Het mag wel uit een zak met boonen geteld worden. (Zie Boon.) Het moet verden zak of vanden band. (Zie Band.) Hij denkt alleen, om zijn zak te vullen. Hij denkt ook: laat den haas maar lopen, ik heb toch den brief in den zak. (Zie Brief.) Hij draagt een el in den zak. (Zie El.) Hij draagt het geld in zijn zak, maar er is een gat in. (Zie Gaten.) Hij draagt zijn adelbrief in den zak. (Zie Adel.) Hij is uit den grooten zak. Hij heeft den zak vol. Hij heeft een brief in zijn zak. (Zie BRIEF.) Hij heeft een scherp gezicht: hij ziet door eenen reis-zak, zodat er niets in blijft. (Zie GEZICHT.) Hij heeft een slag met de meelzak weg. (Zie MEEL.) Hij heeft geen scheur in de zak (of: Zijn zak is niet kapot). (Zie SCHEUR.) Hij heeft geen rode duit op zak. (Zie DUIT.) Hij heeft het verstand in de zak. (Zie VERSTAND.) Hij aan kak, Maar weinig geld op zak. (Zie GELD.) Hij heeft zeker een rode daalder in de zak. (Zie DAALDER.) Hij heeft zijn blauwe zakken wel gevuld. [De blauwe zakken staan niet in den besten reuk, naardien het geld bevatten, dat op oneerlijke wijze verkregen is.] Hij heeft zijn borgen in de zak. (Zie BOR.) Hij heeft zijn ogen op zak. (Zie OOG.) Hij heeft zijn vrienden in de zak. (Zie VRIEND.) Hij heeft zijn zak genomen. [Dat wil zeggen: hij heeft zijn afscheid genomen; of wel: hij is vertrokken.] Hij heeft zijn zondags goed alle dagen aan, en zijn' schat in de zak. (Zie DAG.) Hij houdt zijn pijpen in zijn zak. (Zie PISPIJPE.) Hij is een regte geldzak. (Zie GELD.) Hij is met een natte zak om de oren gesmeten. (Zie OOR.) Hij is zoo bekwaam als een kous tot een peperzak. (Zie KOUS.) Hij kan een zak met wijn vullen. (Zie Wijn.) Hij kan van zijn mond geen zak maken. (Zie MOND.) Hij klopt hem het geld uit den zak. (Zie GELD.) Hij klopt op den meelzak, dat het stuift. (Zie MEEL.) Hij komt ook nog een' duit in het zakje leggen, om er een oordje weg te halen. (Zie DUIT.) Hij koopt kat in den zak. (Zie KAT.) Hij krijgt den zak, met de bandenerbij. (Zie ganD.) Hij laat zich in den zak proppen. Hij liegt, dat men er zakken bij droog zou. Hij loopt altijd met de handen in den zak. (Zie HAND.) Hij loopt in geen' zak. Hij loopt op eens anders zak. Hij moet altijd den laatsten man den zak opgeven. (Zie MAN.) Hij omhangt zich met een' natte zak, om droog te worden. Hij praat, alsof hij een schapenhoor in zijn zak had. (Zie SCHAAP.) Hij praat zichzelf in den zak. Dat wil zeggen: het is een leugenaar, die zooveel onzin voortbrengt, dat hij de samenhang van verliest, en zich in zijn eigen woorden verwart. Aan TUINMAN "Schijn het spreeknoord toe, ontleent te zijn van de zakken aan waar in een onvoorziend coefent r zijn eigen bal ie ah? van aan dit Be de m tafel ‚‚een elij als ons tegenwoordig. ar 2 overwegende n doch verenigt zich later met de hem gemaakte aanmerking, dat deze festing „wat ver zocht” is, ‚‚liever den- aan het jagtgebruik, om gevogelte of andere dieren in een zak, b.v. die van een fuik of eendenkooi, telokken.” Doch daar hier van geen lokken sprake kan zijn, is het veele eher „wat ver zocht” de noemen, om aan een' zak van een fuik of eendenkooi te denken.) Hij schaamt zich als een ezel, wien de zak ontvalt. (Zie EZEL.) Hij slaat zijn paard met de haverzak om de oren. (Zie HAVER.) Hij sloeg de zak, en meende het ezeltje. (Zie EZEL.) Hij steekt ze allen in de zak. Hij vertrekt met pak en zak. (Zie PAK.) Aij zal den zak wegdragen. Hij zal er niet veel van in zijn zak steken. Hij zal klopzak hebben. Hij zit in de schuurzak. Dat is: hij wordt van beide zijden bestreed. Men zegt dit vooral in het omberspel, wanneer de slagen van de hoofdspeler over en weer worden afgetroefd. Ieder zal de molen gaan met zijn zak. (Zie MOL.) Iemand den hooizak zenden. (Zie HOOI.) Iets vullen, gelijk de kat een hooizak doet. (Zie HOOI. Ik heb hem in mijn zak. Ik ken hem door en door. ZIE Bogaert bl. 3. BARTORIUS sec. VI. 59. TOINMAN II. bl. 163. TOINMAN I. bl. 197 v. EIK I. bl. 39, II. bl. 62 ZAK. Ik kan het wel in mijn zak steken (of: stoppen). Ik kan met mijn elleboog niet in mijn zak komen. (Zie ELLEBOOG.) Ik vist mout: wilt gij de zak ophouden? (Zie MOUT. Ik zal de zak zelf naar de molen brengen, omdat ik het meel liefst wil terughalen. (Zie MEEL.) Ik zou hem wel een knapzak vol hooi toevertrouwen, had ik borg voor het leer. (Zie BORG.) In een zak daarmede. Zet dat maar over boord geworpen worden. In zak R. (Zie ASCH.) Knippen in de haaizak slaan. (Zie HAAR.) Kom met een zak om soppen. (Zie SOP.) Lutherisch in ’t geloof en Lutherisch in de zak. 