title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: <36619156560019 yr-«. V-;-' <36619156560019 Bayer. Staatsbibliothek Digitized by Googlf BIOGRAPHISCH WOORDENBOEK. XIII. Digitized by Googlf A. J. VAN DER AA. BIOGRAPHISCH WOOßDENBOEK DER NEDERLANDEN, BBVATTENDE Levensbesohrijvingen van zoodanige Personen, die eich op eenigorlei wijze in ons Vaderland hebben vermoard gemaakt, TOORTOEZST SOOR K. i. H. HarderwIJk, EN Dr. ». ü. J. SCUOTEL. Ond 6 r nied6W6rkin9 van de Heeren: P. J. B. C. Robide tan der Aa, Prof. P. 0. tan der Cbijs, W. Ebkhopt, Dr. J. J. de Holländer, S. G. Kltbsha, P. A. Leupe, H. C. Roooe, T. A. Rohbin Jhr. J. W. TAN Stpeztbtn en anderen. DERTIENDE DEEL. /y' HAARLEM, J. J. VAN BBEDSBODE. Digiiized by Coogl Digitized by Google BIOGRAPHISCH WOORDENBOEK DER NEDERLANDEN. N. NAALDB (Arnoud) bloeide in den aanvang der achttiende eeuw en behoorde tot de Hattemisten of Libertijnen te Mid- delburg. Zie Kist en Royaards, Areh. toor Kerk, Getck, imonderheidin Ned. U. I. bl, 280. NAALDEMAN (Hendrik), mennoniet te Emden, Terzette zieh met anderen tegcn het banvonnis in 1556 legen S w an nt j e Butgers, zuster in de Embder gemeente, uitgesproken, en ofschoon Menno Simons in zij>t gcvoelen deelde, werd ook bij gebannen. Znlks geschiedde, vulgens Ott ins, in 1557. Hij vereenigde zieh nu met zijn aanhang tot eene afzonderlijke gemeente, eerst de Schturmakers, maar door Lievert Bou- wens, oudste te Emden, die doorgaans in het stuk van den ban zeer gestreng was, de Drekwagen genoemd, omdat zij, Tolgens zijn zeggen, allerlei Tuiligheid op- en aannamen. Zie ten Kate, Oes. der Doopsgez. tt Gro». cm. U. I. bl, IIS — 113; A, M. Gramer, Menno Simons, bl. 124. NAALDENBERG (A,), med dr., atudeerde en promoveerde te Franeker op eene Spec. crit, med. sistena obaervationea in lethcdi inter parturiendum uteri rvptura, Franeq. 1801. Hq schreef met J. S. Smit het berigt eener voorapoedige verloa- aing door de keiteranede, in Algem. Konal- en Letterb, 1805, D. II. bl. 370. Zie Uoltrop, Cat. med. ohir. bl. 254. NAALDtVIJK (Bocdewijn v.\n), aldus genoemd naarNaald- wijk, een aanzienlijk ambagt in Delisland, zoon van Willem 1 Digitized by Google 2 van Naaldwijk, in 1250 vermeld, waa ridder, kastelein op liet Slot Wijdenesse in West-Friesland. Toen de Friezen d't slot in 129G belegerden, was hij genoodzaakt het over te geven. Zie Kok, Vad. tVoord. I). XXIII. bl. 13iäj Ooadhoeven, Chron. van Holl, bl. 193; van Leeuwen, Bol, Hl bl. 1010. De bg deze schrgvers als ook bg Hoogstraten voorkomeode geoealogien agn zeer onvolledig. NAALDWIJK (Htoo van), zoon van Boudewijn van Naaldwijk, behoorde tot de vier mannen van graaf Fl oris V, die in 1285 zwoeren, dat de bisschop van Utrecht gehouden was vier sluizen te leggen in den Windeldijk. Hij huwde een jonkvrouw van Velzen cn met haar het ambt van maar> Schalk van den grave van Holland. Zie Gondhoeven, t. a. p. vau Leeuwen, t. a p. vau Oudenhoven, Zuidholl, bl. 329; van Wijn, Huiit. leeven, No. 1 bl. 116; Wagen aar, Vad. Hui. I). II. bl. 361. NAALDWIJK (Willem v.v.N), zoon, volgcns anderen, klein- zoon van den vorige, Hij was ridder en maarschalk van den grave van Holland. Hij stichtte en doleerde ter eere Gods een collegie van 13 kanunniken te Naaldwijk en wcrd in 1345 bij Staveren door de li'riezen verslagen. Hij huwde Sophia van Raaphorst, doch ter van Gerrit van Raap- horst en Agnes van Duvenvoorde. Zie Beka ln Joanne TV^ p, 118; Contin. Nangii ad annnm 1345.; Gondhoeven, t. a. p, van Leonwen, t. a. p. Kok, t. a. p. Wagenaar, Fad, Hut, D III. bl, 260; van W(jn, Nalez, D. I. bl. 356; Uuiiz, Leeven, No. 1. bl. 116; van Loon, Jloude Reg, van HoU, D. V. bl. 512, 513. NAALDWIJK (Hendrik van), zoon van den vorige, ridder, maarschalk van Holland, streed in 1396 met hertog Aal* bregt tegen de Friezen. In een charter uit de veertiende eenw leest men idat Gerard, heer van Voorne, op Saturdag van St. Geertruidsdag (die inviel op den 17 van lentemaand, des jaars 1337,) Henrik Willemszoon van Naaltwic verlijt hecft met eenige Iccngocderen, en d.iar onder, volgens den Brief zelven, itdat Goet te Hontsel, item de Maerscaltijd van Noert-Holland, ten Erfleen, die Heer Hughe van Na eit wie behuwlijkte an der jonckvrouwe van Velsen.” Hij huwde Haesgen, dochter van den heer van Schalkwijk, die hem kinderen schonk. llij voerde vier lelyen en een kruis van zilver in een veld van lazunr. Zie Gondhoeven, t. a. p. van Leeuwen, t. a. f . Kok, t. a. p. van Wijn, Huisz. Leeven, bl. 117. NAALDWIJK (Willem van), zoon van Hendrik van Naaldwijk en van Catharina, dochler van Hugo van Heenvliet, ridder, erf maarschalk, raad en rentmeester- Digitized by Google generaal van Holland. In 1427 werd hij door Jacoba van Beijercn naar den bisscliop van Utrecht gezondcn, ook was hij een der raden van hertog Philips van Bouriondie, door dezen met anderen ten jare 1440 gelabt, om de rekcningen van den muntmeester van Holland en Zeeiand op te ncmen. Hij overleed in 1444. Hij huwde Willem ijn van Egmond, vrouw van de Watering bij Uellt, die in 1482 te Antwerpen overleed, hinderen nalatende. Zie Gondhoeveo, t. a. p. van Lceuwen, t. a. p. Kok, t. a p. Barman, XHr. Jaarb, l). I. bl. 342, 343j v, 'i. Chija, dt il unten der Graaft. van Holt, en Zeel, bl. 403; Ciron. van het Iliet, Gen. D. VIII. bl. 418. NAALDWIJK (Hendrik van), oudste zoon van Willem van Naaldwijk en Willem ijn van Egmond, heer van Wateringen en Capeile aan den Yssel, ridder, crfinaarscbalk van Holland, dced orastreeks 1470 zijn slot te Wateringen tot een monnikenklooster hcrbouwen^ Hij nam in 1465 deel aan den oorlog tusschen Philips van Bourgondiö en de Luikenaars; huwde Machtcld van Kaaphorst Bartho- lom eus dochter en stierf in 1496, zij in 1497, eene doehter nalatende, Willemijne van Naaldwijk, Capelle en Wateringen, gehuwd met Jan, burggraaf van Montfoort. Zie Goadboevcn, t. a. p. van liecuwoa, t. a. p. en 1326. Kok, t. a. p. NAALDWIJK (Aoriaan van), broeder van den vorige, heer van Berg-ambacht, was een der hoofdeu der Hoeksche partij te Utrecht in 1480. Hij huwde Agnes, dochter van Jacob, heer van Warmond en .\lkeniade, en Reintje van Brakei, Jansdochter te Dordrecht, die hem kindercn schonk. Zie Goadboeven, t, a. p. vanLeeuwcn, t. a. p. Kok, t. a. p. van Alkemade, Jonker Fransen Oorlog ^ bl. 70. Naaldwijk (Heer Willem van) was een der raden van hertog Filips van Bourgondie, door hem, met anderen, ten jare 1440 gelast om de rekening van den muntmeester van Holland en Zeeiand op te nemen. Zie van der Cbüs, lie Hunten der Grauftei. Holland en Zeeiand bl. 403. NAALDWIJK (Jan van) zoon van den vorige, broeder van Hendrik vanNaaldwijk ontvanger van Leyden, werd in den aanvang der XV eeuw geboren. Philips van Bourgondie benoemde hem tot ridder. Den 11 Julij 1468 was hij bij de huldiging van Karel van Bourgondie als Graaf van Holland en Heer van Friesland tegenwoordig, cn een der 56 edel- Heden, die hem den eed van gelrouwheid aflegden. Na den dood Van dezen herlog, verklaarde hij zieh opentlijk tegen z(jue dochter Maria en wierp zieh tot een der hoofden vau de 1* Digitized by Google 4 partij der Hoekschen op. In 1479 werd hij met andere uit Leyden gebannen, welke stad de partij der l^abeljaauwen hield. Toen Leyden in 1481 door de Hoekschen veroverd was, werd ook liij tot een der lioofd mannen, aan wie hare bewa- ring was toevertrouwd, aangesteld. In het volgende jaar was hij een der aanvoerders van de lloeksche vloot, en ver- toefde tot in 148S te Utrecht, toen liij met Zweder van Montfoort cn VVnliuven van Brederode naar Jonker Frans van Brederode werd afgevaardigd om dezen, uit naam der Hoeksclien, het opperbewind aan te bieden. Toen deze dit aanvaard liad, verzaraelde hij te Sluis een vloot en bemagtigde Kotterdam. Jan van Naaldwijkwas ook toen onder de aanvoerders ; ook nam hij deel aan de bestorraing van Schoonhoven en de mhlukle aaiislagen op Sehiedam, Leyden en (louda, en aan den scheepstrijd op de Lek (1489). Hij gcraakte met 350 man, niet zonder gevaar, aan land en nam de wijk naar Montfoort, Toen de Rotterdammers, kort daarop, eenige vaartuigen met grauen, van VVoerden door de veenen naar huis wilden voeren, werden zij bij Moordrecht door 2400 Oostenrijkers aangevallen en verslagen. Jan van Naaldwijk, die er bij tegenwoordig was, werd gevangen genomen en te Dord- lee.ht in hecliteiiis gezet, doch voor gering losgcld ontslngcii, mits hij belocfde zijn best te zullen doen oin Rotterdam bij eerlijk verdrag in ’s konings banden te doen overleveren. Na de overgaaf van Rotterdam, begaf hij zieh naar Sluis, waar zieh het overschot der Hoekschen ophield, schuimde de zee en behaalde nu en dan buit op de Holländers cn Zeeuwen. Hij voerde het bevel over de vloot in den scheepstrijd bij Brouwershaven (1490;, werd verslagcn en week, na een zwaar verlies ondergaan te hebben, naar Sluis, van waar hij, als hoofd der Hoekschen, verscheidene togten, zoo tc water als te land, naar Holland, Zceland en Friesland ondemam, tot dat de opstand onder de Kennemers en West-Friezen in de lente van 1491, (’t Kaas- en Broodspel) hem eenige hoop gaf zieh wederom in Holland tc vestigen. Hij vertrok in louwmaand met zijn vloot van Sluis, van plan om te Zandvoort te landen; doch de dorpelingen zulks gewaar werdende, stelden zieh te weer en hielden de Hoekschen van het land, Naaldwijk zeilde toen voort naar Wijk op Zee, waar hij de dorpelingen te bedde overviel ; velen, die de wapenen grepen, van het leven beroofde cn eenige huizen in brund stak en plunderde. Van Wijk begaf hij zieh naar het Marsdiep, en bemagtigde de eilandeu Texel en Wieringen, slcet het grootste deel van den zomer op en omtrent deze eilanden, en hield de Zuider- zee en de zeegaten met zijne vloot onveilig. Eens echter begaf hij zieh naar Sneek, van plan ora met hulp der Sehieringers, die ^ne lijn met de Hoeksehen en Holland trokken, eene Digitized by Google 5 onderneminif op Hoorn of Enlchnizen te beproeven. Xa ver^fsche pogingen om een dezer stcden te verfassen, verliet hij de West-Kriesche kusten en keerde naar Sluis teru^, Nfen hield onder we^ scherpe wacht om liem te vatten, doch hij s;eraakte in het kleed van een lijfknecht van zekeren heer der Duitsche orde, behend!^ binnen die stad. Na het beleg; en de over;^ave dier stad in 1492, l)e^af hij zieh naar Parijs, Avaar hij over- leed , bij zijne huisvrouw Gillesje van den Lek of Polanen, Aveduwe van Floris van Kijfhoek, geen kin- deren nalatende. Zij hertrouwde met Filips van Spangen. Zijne heerlijkheden gingen in het huis van Zuilen over. Naald w ij k liet in 1478, zonder zijn naam, te Gouda bij Gherard de Leen een chronijk drukken, met den titel : Hitr hegint die Chronike ofte die Historie van H>Uant, van Zeelani, van Vrieslant ende van het stickte van Utrecht. Zij werd in 1483 te Leyden in 4o. herdrukt, en in 1663 gaf Petrus Scriverius haar te Amsterdam op nieuw uit in 4o. met den titel : Het ovde Ooutsche Kronycxken of Historie van Hollandt, Zelandt, Vrieslandt en Uytregt met een bijvoegsel tot de laatste graaf van Hollandt. Beneßens een ToeU Steen, ter proevingh van veel plaatsen deser Historie. Paquot, Scheltema, van Kämpen houden Jan van Naaldwijk voor den sehrijver van het geheel, en de eerste haalt twee handschriften der Cottiaansche bibliotheek aan, waarin hij als zoodanig bekend Staat, doch de Wind oor- deelt dat hij slechts de sehrijver is van het vervolg van 1437 — 1477, en grondt zijn gevoelen op eene aanteekening van Scriverius op bl. 129, hij den dood van Jacoba van Beijeren op het jaar 1437 »Ende hiermede eyndigen deselve Chronycken. Doe heeft die Auteur geleeft. T’geen dat voorts volgt tot het iaer 1477 is van een ander daer by gedaen, ton tijde als ’t eerst gedruct werdt.’’ Paquot prijst dit oude kronijkje, wijl de sehrijver de eerste geweest zoude zijn. die de oude fabelen ter zijde ge- schoven heeft. Scriverius daarentegen houdt het »voor mager en sober, met groove, lange, vette, dicke fabelen en beuzelingen doorspekt” en de Wind liet vervolg, ’t welk Jan van Naaldwijk er heeft bijgevoegd, voor het eenige belangrijke gedeclte er van. Op Cat. der mss. van Meer man en die der Bibi, der Leydsclie hoogeschool kumen mss. van deze chronijk voor, die A. Kl uit met den gedrukten tekst heeft gecollationeerd. Zic Luiscius, Hoogstraten, Kok, N i euwen h a i s, Kobus en de Iiivecourt Jöcher, Adelung en Rotermund, K. Snoius, Rer Bat. lib. XU p 177. 178 edit. 1620 in fol. Grnote ChroH hecir. XS.I C. 74 XXXI. C. 75; Velins, Bet van Jlourn, bl. 144, 145; Alkcmadc. Janker Fransen Oortog, bl 29, 70, 73, 79, 94. 149, 217, 248, 256. 265, 277, 278, 279; Handv. van Enkh. 11. 43; Brandt, Bes. van Enkh.; tJbbo Kmniiiis, Digitized by Coogl Lib. XXTX. p 451; Gondhoeren, Ciron, van Hol/, bl. 194. Boxhorii, Theatr. Holl, p 72, 73, 173, 299, 806; Orlers, Bet, van Leid, bl 2l6: Baien. Bet. tan Dordr. bl. 801; van Leenwen, Bat. III. t. a. p Waconaar, Vad. Bit! D. IV. bl. 255. 256, 271, 275, 276, i92; Paquot, Mem. T IX. p. 98. Scheltema, ilengelto. I) II. 2. bl 14, 15; van Kämpen, Ge», der Ned Leit. I). III. bl. 48; de Wind, Bih! . der Ned Ge»eh. bl. 81, 82; Cerisicr, Taf. der Vad. Get I). II bl. 308, 316. Bilderdyk, Geteh. de» Vad O. IV. bl. 276, D V. bl. 288, 294, 11. V. bl. 304; .M. Verbru gge, lliddcr S. van HaaUveijk, keer van Bergamt, laatite hoofd der Uoeksche Slaaltparlij anno 1488 — 1492. l)cv . 184.3 (ovcrdr. nit de Fakket); Be Nederlaag van Front van Bre- derode, of de laatite andern, der Hoekschen; door eenen Holl Dicht, uit het laatite gedeelle der XVe Beute betongen, ttiigeg. naar het oortpr, Hauät. met aant. van J. Koning in Bieutee Werk, der Maat», van BeJ. Lett. II. I. 2° st. Cat. Bill. mti. Meerm. p. 176, DO. 1062. Cat. Libr. mt». qui inde ab anno 1741. Bibl. Lugd, Bat. ace, p. 198, DO. 670. Cat. Burm. d 81. no. 3034. Arend, Geieh. de» Vad,! Chron. Vau ket Hilf. Gen. D. II. bl. 97; Collot d’Escary, Holl. Roem, D. A. I. bl. 174, D. II. A. bl. 58. NAALDWIJK (Pieter), Nederlander van geboorte, was in de eerste helft der zeventiende eeuw med. dr. te Gottenburg ln ZweJen. Hij beoefende de Latijnsche dichtkunst. Men beeft van hem: Libri duo Philippicorum, tive de equorum natura, electione, educatione, disciplina et curatione, L. B. 1631, 4o. Zie Foppens, Bibi, Belg. T. II. p. 994; art A. Ferwerda, T, I. P. II. p. 290. Jöcber en Adelung, art. Naarssen (Job. van). NAAR (18A.4C), rabbijn bij de Portugesche Synagoge te Amsterdam in den aanvang der zeventiende eeuw, schreef las reglos dedinim en zou in 1616 naar Italie zijn vertrokken. Zie Jöcber, i. v. N.\ARDEN (Henricüs), waarschijnlijk te Naarden geboren, was de eerste Nederlandsche dichter, die zieh in den vreemde vestigde. Men weet niets van hem, als dat hij in 1473 ge- arbeid heeft. Alleen kent men het volgende door hem ge- drukte werk: Magistri Johannis de Vemay in psalmos et cantica consue tudinaria. Aan het einde : Per me Henricum Naarden, M. CCCG. LXXIII IV die ante purificationis, hora sexta de nocte, Zie Mett, des Sciena. Hiit. 1847. p. 52. NAARSSEN (Jan van) of Naerssen, afstammeling van het Dorisch geslacht van dien naam, dat reeds in de 14e eeuw voorkomt, zoon van Hendrik van Naarssen en Heylig van Waes Lambrechtsdocliter, was Burgemeestcr (1403, 1404, 1414, 1417) schepen (1404, 1414, 1415) gasihuismeester of vader (1401, 1402, 1403) begijnmfester (1400) en thesaurier (1401) te Dordrecht. In bet laatstgemelde jaar, %oer hij. Digitized by Coogle 7 volgens Bale, op St. Symon en Juden avond om een boiwerk te maken tegen den hcer Jan van Arkel. Hij werd in 1419 raad van hertog Jan van Beyeren, huwde Hadewy, dochter van Gijsbrecbt Vranken, bij wie hij kinderen verwekte. Zie A. Komp, Lee, der doorl. Beere» va» Ariel, bl. 148; Baien, Beschrijv, van Dordr. bl. 1148. NAAESSEN (Eevixit van), zoon van Jan van Naars- sen, secretaris te Dordrecht en Elisabeth de Jonge. Baien vermeldt het volgende nopens zijn naam (Revixit); Toen zijn vader eens bij ontstoken doovenkolen op zijn kan- toor zat, gerankte hij door dien demp geheel buiten zieh zelven. Zijn huisvrouw op het kantoor körnende, meende dat hij dood was, kreeg hem met groote schrik in een andere kamer, en door bekwarae hulpmiddelen weder tot zieh zelven, doch, ten uitersten zwanger zijnde, verloste zij door ontstel- tenis van een zoon, dien de vader Revixit liet noemen, zeg* gende ; > Ik ben als weder levenil geworden.” Hij woonde te Antwerpen, doch vluchtte van daar om de geloofsvervolgingen te ontgaan, terwijl zijne goederen door de Inquisitie werden aangeslagen, en vestigde zieh wederom te Dordrecht, waar hij stierf, bij zijne beide vrouwen Magdaleentje N en Machte Id Evertsdoebter kinderen nalatende. Zei Baien, t. a. p. NAAESSEN (Revixit van), zoon van Thomas van Naarssen en Yda Gr aas, vestigde zieh als wijnkuiper of wijnkooper te Rotterdam, waar hij » de verklikker” werd genoemd. Toen de Remonstranlen te Rotterdam in 1619 ten getale van wel 3000 menschen achter het slot Hö- ningen bijeenkwamen om Albertus Hultenus, gewe- zen predikant van Buren, te hooren, zou hij eene aanzien- lijke som hebben bedungen, zoo hij den predikant dood of Icvend in handen kreeg. Onder zijne leiding begaven zieh een veertigtal Soldaten derwaarts, doch toen deze bij de ver- gadering kwamen, was de predikatie reeds geeindigd, en had men, . schreef iemand die daarbij tegenwoordig was, den raad van van Naarssen gevolgd, men zou op de burgers heb- ben geschoten. Hij huwde Anthonetta van Heel, doch- ter van Jacob van Heel en van Agnes Severyn en stierf in 1655, zij in 1662 beide te Rotterdam, kinderen nalatende. Zie Balten t. a. p.; Brandt, Bitt. d. Ke/, U. IV, 1. 798, 799- NAARSSEN (Johannes van) of Narssius, zoon van Revixit van Naarssen en Machteid Everts, werd 9 November 1580 te Dordrecht geboren, ontving alclaar het on- derwijs van Eranciscus Nansius en Cornelius Reke- rarius, volgde dezen naar Amsterdam en kwam in 1597 Digitized by Google 8 in het staten-collegie te Leyden, om daar op de benrs vaii Amsterdam onder Johannes Cuchlinus en Petrus Ber- ti us te studeren. Eeeds in het volgcnde jaar verdedigde hij onder dezen eenige Iheses elhicae de amicitia. Te Dordrecht leefde hij op vertrouwelijken roet met G erard us Joh annesz en Vossius, bij Tvien hij om geen oogenblik zijne lessen te verzuiraen en altijd bij hen te zijn, gewoon was zijn intrek te nemen, met Johannes Naeranus, Balthazar Lydius en andere geleerde mannen, met wie hij brieven en verzen wisselde; want reeds vroeg beoefende hij de latijnsche poezy, Taarvan nog verschillende gedickten uit zijne jeugd, geene on- gelukkige proeven, getuigen. In 1605 (volgens anderen in 1611) werd hij predikant te Grave, later de ambtgenoot van Henricus Leo te Bommel. In den aanvang van 1619 nam hij, die de Remonstrantsche gevoelens was toegedaan, zijn ontslag. Daar hij de akte van stilstand niet wilde teekenen, besloot men Aug. 1620 (bij hield zieh toen te Rotterdam op • dewijl hij altijd een schadelijk man en een bijzonder roer- vink der Remonstrantsche factie gewecst was” bij de synode van Gelderland op zijn afzelten aan te dringen en hem ter plaatse waar hij woonde, stilstand te doen teekenen. > In de Rot- terdamsche synode van Julij 1621 werd weder over hem ge- sproken. Men zeide, dat hij het land doorreisde, overal Re- monstrantsche boeken en geschritten slrooijende en verkoopende ; de Geldersche synode had zijne afzetting onnoodig geacht en de akte van stilstand was toen nog door hem niet geteekend. De burgemeester van Rotterdam beloofde, zoo hij zieh daar onthieid, die teekening te bevorderen. Het blijkt ook dat hij toen Schriften buiten ’s lands ten verkoop voerde en ze der- waarts zond. In de vergadering der Directcuren te Antwerpen, 9 Julij 1621, kvvnm van hem een verzoek in om lid te worden van de Broederscliap, doch, wijl zijn huisvrouw van goede mid- delen was, zijne dienst gratis te gebruiken. Zulks werd toege- staan met bijgaande verinaning over de > preeipitantie van zijn spraak,” en bedenking »of het niet beter wäre, dewijl hij nog in verscheide steden openlijk wandelen mögt, dat hij zonder pre- diken, goede diensten deed.” Volgens Brandt was, hij na dat hij zijn dienst te Bommel had neörgelegd, op raad van Rutgersius, naar Zweden vertrokken om zieh aldaar op de medieijnen toe te leggen. Uit een briet, in hooimaand 1619 uit Caen in Frankrijk aan Dr. van Someren te Dordrecht ge- schreven, blijkt, dat hij zieh aldaar onder Brixaeus en Mau- ritius in de geneeskunst studeerde en tot med.doctor bevor- derd was. Reeds in 1620 was hij echter in het vaderland terug en den 26 Maart 1622 werd hij ten huize zijner buurvrouw te Rotterdam , waar men een ander predikant zocht, ge- vangen genomen. Na vveken lang in hechtenis gezeten te faebben, ontkwam hij, door aan des cipiersdochter , onder Digitized by Google 9 schijn van boert, de sleutels te ontnemen, en haar, bene- vens zijne vrouw, die hem wns körnen bezoeken en van zijn voornemen wist, in zijn KC^^'^-t'-'niskamer op te sluiten. Weini^ie dngen daarna kwam hij te Maasland schier in handen. Sedert begaf hij zieh huiten ’s lands en bezocht Zwedcn, De- nemarken, Moscovien en Pruissen, en werd lijfarts en historie- schrijver van G ii st aaf A d ol p h, koning van Zweden, welken vorst hij naar Pruissen volgde ora gedureiide diens vcrblijf aldaar zijne daden des te beter te kunnen vernemen. Hij was het ook die hewerkte dat Grotius in Zweedsche dienst trad. In lateren tijd keerde van Naarssen naar zijn vatlerland terug, vertrok in 1635 naar Batavia als buitengewoon raad van Indie en overleed. er omstreeks twee jaren later. Hij was bekend met het Zweedseh, Duitsch, Fransch en Liatyn en vervaardigde zoowel in deze als in zijne moeder- taal gedichten. Het meest munttc hij echter als Latynsch dichter uit, doch ook als zoodanig waren zijne Verdienste mid- delmatig. Zijn huisvrouw Cornelia Spiering van Delft, schonk hem een zoon, Bernhard genaamd, jong overleden. Men heefi van hem : Riga devic/a ab Augustissimo Principe Gustavo Adolpho, Suecorum, Gothorum, Vandalorumque rege; magno principe Fin- landiae, Duce EMoniae, Careliaeque, nec non Noringriae Domino, ete carmine heroico descripta. Rigae Livonum Ger- hardus Schröder. 1625. 4o. Neva Pomerelliae obsidione Polonorum liberata, ductu augustis- simi Sueciae etc. regis Gustav i Adolphi aliaque poemata Sueco- BoruHsica, .Moschouitica .Miscellanea Joannis Narssii Anasfasü f. Dordraco — Batavi. Stockholmiae tgpis Reusnenanis. Anno 1627. 4o Opgedragcn aan Frederik Hendrik en met lofitichten van 01a us Bure de Boo, Metropolis Hol- tHiens; Cos. reg.; Petrus a Naeldwyck. Bat. Med. Doct. (amico posuit Stockholrriae); Joh. S i m o n i u s in üpsaliemitim Academia ti Collegio Skyttiano oratoriae Pro- fessor; Joh. Matthias Gothus, III. Coli. Prof. Stockholm. Guslavidos sive de Bello Sueco — Auslriaco libr. tres. Poema- tum .Miscellaneorum Uber unus. Hamburgi, ex officina Jacobi Rebeulini. Anno 1632. Gustavus saucius, Tragoedia, in qua res Sueco — Polonicae in Borussia gestae, anno 1 627 majore ex parle er.arrantur. Cui accedunt Regis beatissimi defuricii Funebria; aliaque miscella- nea Latina et Batavica etc. Francofurti ad Moenum. Typis Wolfgangi Uoffmanui. Anno 1633. Guslavidos, stve de beho Sueco — Auslriaco Uber quartus : contineiis occupatam Thuringiam, Franconiam et loca quaedam ßnitimae. Franco/, ad Moen. Typis Wotfgangi Il'ffmanni. Paquot vermeid! nog van hem twee kleine dichistukjes achter de beide Panegyrica van den Prins van Oranje. Lugd. Digitized by Google 10 Bat Joh. Parts 1597 4o. Ook paf hij Rott. 1623 «jne Apoiogia , en de baron Beel dsnij der van Voshol, in 1837 zijn album, ook in liet Hy;d. overgezet, in het licht. Onder de Praest, ac. erud. vir. Epp. is er den van Narssius ad Sandiun (p. 198). Zie Baien, Beiehrijv. tau Dordr bl. 214, Il.'iOj Narsii, Gut- tavid p. 124, 129; Val. Andreas, Bibi. Betg. c. v. Fop- pcns, Bibi. Belg T. II. p. 780; Lniscius, IIooKstraton, Kok, N i e u we II linis. Kobus eii du Rirocourt, Biogr. TJnio ;Jöcher, Adelung, G. ilaithiae Contpeet . hiti Sfedte. Goti 1761. p. 557 P a q u o t. Ment. T. I. p. 263, 264; Brandt, llft. der Rep. D. IV. bl, 5, 3II, 526, 704. 714, 715; van V ij n, Nalez. op Wage> nanr'a Vad lliet. D. II. bl. 300, 301; S c h 0 I t e m a, G en L. 3/to. 1). III. Sf III. bl. 67, 68; van Kämpen iescb der Ned. Leu. en ll'el. I). III bl. 95; II o e U f f 1, Parn. Lat. Betg p. 124; Peerlkamp, de Poetis. Lat. Neirl p. 287 ; .S c h o t e 1, Kerk. Dordr. U. I. bl. 186, 264; III. Schoo! te Gordr. bl. 20; Praetl. ac erud, viror. Epp. p. 3.32, 333; Barlaei, Epiti.p. 129; .1. M olleri, Cimbria Ufer, T. II, p. 576, 599; Kist en R o y a a r d s, }ied Archief, I). I V, bl. 270, 0 o I I o t d’ E s c u r y, Äi//. ÄWf m. D . A. 1 1 1. bl. 139, 140; G I a s i n 8, Gadgel. Sedert. o. h w.; N. C. Kist, Sgnod. Handel, in de zaak der Remonatr. bl 1 07, verv ,; T i d e man, de Rem. Rroederai bl, 271, 272; de J o n g h, Ätphnb. Naaml. e. Pred. bl. 375; V. d. A a, N. B. A. C. tPourdenb. o. li. w. Cat. A.Fcr- werda, T. I p. 111, 290. NAARSSEN (Mr. Leonard van), zoon van Thomas van Naarssen, controleur van de convoyen en licenten te Rot- terdam, en Anna van der Strik. In Mei 1653 werd hij in regten betrokken over eenige oproerige woorden, doch de uitslag van dit geuing is onbekend. Hij was een ijverig prinsgezinde, die zieh in de verschillende volksbewegingen van zijn tijd bekend maakte. In 1672 bragt hij veel toe tot de verheffing van den prins van Oranje, en werd door de bur- gerij en later door den prins tot vroedschap verkozen. Uij huwde Anna, dochter vaii .Joris Borsbeek en van Maria van Deuren, die hem 2 hinderen schouk. Zie Baien, Beachr. van Dordr, bl 1154; VVagenaar, Vad. Hiat. D. XII bl. 281, D XIV. bl. 76. 77. 1 15. 194. NABUER of Nabur, kunstschilder en beeldhouwer te Oudenaarde, in de eerste helft der vijftiende eeuw. Zie Kramm. Lee. en Werk, der Holl, en Ft. Kuneiach. I), IV. bl. 1180. NABUR (JAoaoEs), beeldhouwer en schnjnwerker te Oude- naarde, in den aanvang der zestiende eeuw. Zie Kram m, t a. p NACHKNIUS (Jacob Jan), werd in 1712 te ’s Hage ge- boren, outving het onderwijs van Mattheus ter Westen in de scbilderkunst , begaf zieh van daar naar Amsterdam , Digitized by Googl 11 waar hij huwde. Hij vertrok later naar Oost-Indiö, waar hy overleed. Zie Kramm. en Werk, der Holl, en Fl. Ktmtlseh. D. IV. bl. 1186. NACHTEGA.\L (ABaaUAM Kz.) of Nagtegaal gaf in 1726 te Rotterdam in 4o. Men</eUlichlen in liet licht. Ook verrijkte hij liet toonecl met de vollende kluchtspelen : Het ioevalligh Bedrogh mielukt, kluchtap. Holt. 1719. De verwaevde Luibert, of de Getrouioe teyens dank, blijtp. ald. 1722. Steven van der Klok, Schoolmeeeter, Koster, Doodtgraever en Klokkeluider enz. en te Stayvoort, op het Klinkend Eilant-. miUtjaders de Uitvaert van zijn Grootje; kluchtiy blsp. Rott. 1722. De Uitvaert van Steven van der Klok, in zijn leven School- meester, enz. boertigc tragedie. Ainst. 1728. Lijksermoen over het ontijdig en droevig omkomen van Steven van der Klok, enz. op den 2 Febr. 1718 zeer eloquentelijk uiigesproken door den Eerio. Vnder Barthol, Orteis, Pitsloor der Gern ald. op rijm yestelt door Jan de Wasser, Zegvelt, bij Ouderwetse Floris van Nieukoop- Erlgen, overleden 1719, kl. 8o. meerinalen berdrukto. n in Jaarb. van Dordrecht, 1841. De Arglistige Juffer bedroogen of gevlugte Tooneelspeelster agterhaalt. Kluchtsp. z. j. en pl. kl. So. Zio Witsen Geyabeok, B. A. C, Woordenb. O. IV. bl. 464; d 0 V r i e», ooer de dichtere voa de I8e eesv. D. II. bl. 103; Coial. d. Tooueelsp. van W. II e m k e 8, No. 51; Cat. d. Bibl.v.d, Maate, van Ned. Letl. 1>. I. bl. 253, b. U9; A r e n b o r g, Naatnr. V, bock, bl. NACHTEGAEL (Clement) of Nachtegaal, waarachijnlijk vader vau de voorgenoemde K ra m m meent dat hij te Utrecht ia geboren en aldaar het graveervak beoefende Zie Kramm, {.eo, en Werk, der Holt, en Ft, Kunet-ScA, D.1V> bl. 1186. NACHTGLAS (C ), een kunstlief hebber te Utrecht, van Wien cenige prenten, doch van middelmatige Verdiensten bestaan, o. a. het portret van Fortunatas Scacchus, beroemd Italiaansch geleerde. Zie Kr a m m, Lee. en Werk, der Holl, en Fl. Kunit-ScA. D . IV. bl 1186. NAD (P.) bloeide in de eerste helft der 17e eeuw en be- oefende de dichtkunst, blijkens hetgeen men van hem vermeld vindt in den Zeeuivnche Nachtegaal en dessilfs dryderleg ge- sang. Middelb. 1623. Zie v a n d 0 r A a, i\T. B. A. C. IFoordenb, o. b. w. NADT (Jan van uer), ook gespeld Nat werd in 1434 door Uertog Eilips van Bourgondie in de plaats van Digitized by Google 12 Jacob Pieterszoon aansresteld tot Meester particalier zijner munten van Holland, Zteland en Vriesland; in welke hoeda- nigheid hij in ’s Gravenhage voor het Hof den eed kwam af- leggen. Zie van der C h ü s, de Hunten der Graaf xchappen Holland en Zeeland, bl. 395, 96, 99 en 443. NAELDEMAN (Hendrik), een compasmaker te Middel- burg. Hij was doopsgezind en verzette zieh legen hen die de tuchtoefening in al bare kracht wilden gehandhanfd hcbben, door in zeker werkje de zoogenaamde eclitwijding te bestrij- den, of, gelijk eigeiilijk het geval was, door het geschrift van Lubbert Gerritsen, inede een doopsgezinde, die zieh even- zeer daartegen aankanlte, in 1591 te herzien en verbeterd in het licht te geven. Deze tegenspraak had geene uitwerking. Naeldeman werd gebannen en zijnc aanhangers, bij wijze van beschimpiiig met den naatu van Compas- Mennisten aangeduid, en de racer streniie Doopsgezinden, doorgaans de oude Vlamingen genoemd, behielden de overhand. Zie Kisten Roynards, Hed. dreh, voor Kerkel. Getchied. I). IV. bl. 270. NAELDWYCK, zie NAALDWYK. NAEr.DHOUDT (Nicolaas), kapitein bij het Admiralileits- collegie van de Maze, een uitstekend zeeman, die zieh in den roemrijken tijd van Tromp en de Ruiter onderscheidde. Hij was bij den togt uaar (jhatham en werd belast, als cora- mandeur of bevelliebber, inet de sclicepsbevelhebbers Elardtdu Bois, Pieter Jacobze NanninghenCornelis Joosten S tn i c n t, benevens drie advysjagtcn, de noodige branders tegen den vijand op de rivier van Londen aan te voereii, het kasteel te be- schieten en met hun geschut voor de drie branders eenen weg te bauen tot de drie admiraalschepen, wier vernieling zou beproefd worden. Zij gingen den 23 Junij 1667 onder zcil, en Helen in de nabijheid van Upnor-Castle, niettegenstaande het hevig vuur uit de sterkte, het anker vallen. De dappere Naeldhoudt werd nu door van Nes met acht branders vooruitgezonden , met <lit gevolg , dat de vijandflijke branders, toen zij ontwaar werilen inet welk een onverzaagdheid Naeldhoudt zijnc branders aanvoerd- de, den moed verloren, hunne ankers kapten en nnar de koninklijkc fregaiten liepen , die door vrees insgelijks in overhansiing de vluclit namen. Doch Naeldbout Het den vijand geen rust. In allerijl volgde hij hem tn toen ont- stond er een hevig "eveclit tusseben de Nederlandsche cn Britsclie oorlogschepen cn branders, waarin Naeldhoudt, door de vijandelijke branders omsinsreld, groote koelbloerligheid aan Digitized by Coogl den dag legde, maar zieh tevens aan het uiterate geraar bloot* go.steld zag. Kort dnarna gerankte liij in gevccht met de bran- ders onder bevel van den schont bij nnebt Joseph Jordan. Hij is wederom de voorsle. Twee branders naderden hem en trachten hem aan te klampen, doch met eene zeldzame tegen- woordigheid van geest deed hij een zijner sprinkcis in allen spoed kappen, vvaardoor zijn schip zwaaide. Ilij weerde vervol- gens beide, schoon 70 van zijn volk uit schrik o-eiboord spren- gen, dapper af, en ontkwam aldus, tot verwonduring en blijd- schap van allen, het nakende gevaar. Zie Brandt. Lev. van de Ruiier, hl. 576; van den Bosch, Lev. en dad der doorl. Zeehela, 1). II bl 254; UoU. Jderc. 1667, J. V. d 0 Jo II g 0, Geld, van hei Zeew. D, II. 1)1. II. bl. 444, 461, 465, 1). III. Sl. I. bl. 414. • NAERANÜS (Servatius), ot van der Neer, ook alleen Servatius, Servatius .loannis, Servatius Wynants, Servatius Winandi, Servatius Wynants Nereusis, Servaas Jansz. Naeranus, Servatius Weertensis, Isaeranus Neerssen van Weert, Servaas .1 a n van Ncersoen van Weert genoemd, werd in het midden der 16e eeuw te Weert, in de pioviricie Limburg geboren. In 1575 en 157G was hij predikant te .Maastriclit en Hasselt. Vobjens een lijst der prcdikaiitcn in de classis van Maastricht, voorkomonde in Bvekzaol der Gei. Wereld, Juli/ 1740, bl. 76— 91 was hij tweede predikant te Maastricht, werd aldaar in 1576 in con- nectie met Masseit beroepen en vertrok in 1576 naar Goch. Volgeiis eene aanteekening van zijn eigen band was hij in dat jaar > dieiiaer des woorts in die heymelicke gemeynte tot Em- merick en in die andere Cleefse steden daer omtrent,’’ In 1578 kwam hij te Dordreeht, hield er een proefpreek, tverd er den 28sten .Augustus van dat jaar bevestigd, en bleef er tot zijn dood loe in dienst, schoon hij, volgens gebruik dier dagen, te ’s Hage, Utrecht en Amsterdam te leen werd gegeven Hij was een godvruciitig, gcinatigd en geleerd man, bevriend met Dathenus, Moded en Adriaan van Blij- enburg. ln 1602 werd hem verlof gegeven zieh eenigen tijd van zijn dienstwerk te onthouden, ten einde zijne over- zetling van het Nieuwe Testament te kunnen voltooijen. Hij gaf deze het volgende jaar te Dordreciit bij Abraham Caiiin in 8o. in het licht, met den volgenden titel: ’t Nieuwe Tes- tament van nieuws oversien nn de Griecsche en Latijnsche Texten, ende ghecorriyeert van vcel Jouten, die in de voor- gaande Testamenten gevonden syn gevoeest. Hij overlced 24 Uecember 1608. Zijn zoon Samuel, toen predikant te Aniersfoort, betreurde dit verlies in een Latijnschen treurzaiig (iMerymae in obitum Pareiitis desidera- tissimi Servatii Naeroni etc.), Hij is tweemaal gehuwd ge- weest. Zijn eerste vrouw schonk hem vier zoneu, die volgeii. Digitized by Google 14 Zijn broeder Wjnandas Johannes, elders geiioemd Wy* nandus van Weert, dec I in 1582 te Dordrechi, een voor- slel en werd vcrvolgens voor de classis van Zuid-Holland door Levinus van der Borre, predikant te Geertruidenberg, geexaminecrd. In 1586 komt hij voor als predikant te Bles- kensgraaf en later te Eiburg. Zie Kobns eii de Kivccourl. Baien, Bet. va» Dordr.hi. Lo Lonj:, Boekz. der Ned Bijb. bl. 775, 776; S. Nacrani, Puem. p. 42; Soermans, h'erk. lieg.; de .Jon;;h, Naamr. der Fred, van Geld. bl. 376; liriindr, Get. der Re/'. I) III. bl. 867; Abr. Uutgers, Tweede Eeuag. waar ac\der Eaaml. der Leer aart tederl de Ilereorm te Amereloord, No. 8; .M . S c h oo k i n s, rf« Ca«o» JJltraj. p. 477; Kist en K'oyaards, Red. Areh. voor Kerk. Get. I). IV. bl, 298; Glasius. Godg. Ned. o. h. w. Schotei, Kerk. Dordr. I). I. bl. 121 181 volgg D. II. bl. 758. • NAERANU3 (Samuel), oudste zoon van den vorige, werd te Dordrenlit geboren en ontving aldaar op de Latijnsche school het onderwijs van Franciscus Nansius, Adrianus Mar- cellus en Cornelius Bekenarius. Heeds toen had hij smaak voor de Latijnsche poezy , blijkens zijne gedichten op Nansius en Bekenarius, als ook op zijne schoolmakkers Janus Butgersius, Johannes Narsius en Gerardus Johannesz. Vossius. Toen Bekenarius tot conrector aan de Latijnsche School te Amsterdam benoemd was, die toen den vermaarden Matthaeus Sladus aan het hoofd had, volgde hij hem derwaarts, doch in 1601 was hij mede te Dordreeht, en vertrok nog in dat jaar naar Sedan, met eene attestatie geteekend (ce 12 de Juillet 1601). Van daar ging hij naar Saumur, waar hij onderwijs schijnt gegeven te hebben. Ten minste in eene attestatie, geteekend door den predikant Bouchereau, leest men: Nous certifions que Mr. S. N. natif de Dordreeht, pendant qu’il a demeur^ entre nous faisant profession des bonncs lettres a en sa Charge deploy^ teile dext^rit^ et diligence, que nous en avons eu contentement et ses orUinaires auditeurs profit.” Vier of vijf jareu bleef hij vervolgens cerste regent en hoofd van het collegie en later hoogleeraar in de Grieksche taal te Sedan. Hier onderwees hij o. a. de beide zouen van Casaubonus en kuoopte hij vriendschaps betrekkingen aan met onderscheidene beroemde mannen, onder welke Dan. Ti len ns, G. Donaldson, Tusanus Berchetus, Guil. Cragius, Philips van Mornay, heer van Plessis en anderen. ln 1603 en 1605 ontmoetten wij hem in Holland, blijkens zijne handteekening in het album van J. Narssius en de handteekeningen van Godefridus Alcndorp, Andr. De- metrius en vele anderen. In Mei 1611 keerde hij, blijkens een attestatie, geteekend door Cappel en Frangois d’Or, predikanten te Sedan, naar Holland terug, waar hij nog in het zelfde jaar voor de classis van Zuiilhoilaud geexamineerd eu Digitized by Google 15 predikant te Haierswoude werd. Van daar werrt hij in 1617 naar Aniersioort beroepen, in 1613 we-;ens de Reinonstranten der provincie Utrecht naar de Syncxle te Dord recht j;edcputeerd, en in het volgend jaar van zijn dienst ontzet en naar Waahvijk vervoerd. Hier woonde liij eeiiiiren tijd en vertrok vervolgens naar Antwerpen, waar hij in 1619 en 1621 de vergaderingen der Broederen bijwoonde. In 1620 had hij wel gepoogd zieh naar Amersfoort te begeven, om zijne stervende en naar hem verlangende huisvrouw te bezoeken, mcar buiten de stad kreeg hij berigt van haar dood en tevens van de verbiltering jegens bera, die zöö groot was, dat men des nachts het huis der kranke vrouw omgeven had en tegen de vensters opgeklommen was, om hem zoo mogelijk in hechtenis te neraen. In de drie laatste maanden van 1621 hediende hij de gemeente van ’sGra- venhage. ln het volgende jaar begaf hij zieh naar Dantzig, om aldaar de dienst voor de Hollandschc koopliedcn waar te nemen. Uoor de Gecommitteerden tot verzorging der kerken werd hij in hunne vergadering van Februarij en Maart 1632 aan Amersfoort toegeschikt Samuel Naeranus bekleedde onder zijne tijdgenooten eeh hoogen rang als geleerde, waarvan een menigte brieven en ge- diehten, deels gedrukt, deels in harxlschrift aanwezig, ten be- wijze strekkeii. Als godgelecrde heeft hij zieh door slechts ^en geschrift behend geraaakt. Veel eer verwierf hij zieh door zijne Latijnsche gedichten. Peerlkamp noemt hem een goeden en bevalligen dichter. Ook beoefende hij de Neder- landsche pofey. Ile broederschap beval hem in de groote vergadering van 1638 het in het Latijn overbrengen der £rj^e Poorte van Poppius aan, welke taak echter later aan zijn zoon werd opgedragen. Zijne zinspreuk was hinc sursum, van Neer opwaarts. Hij huwde 1 Catharina Zwaneveld in 1620 gesturven, 2 M aria, dociiter van Pranciscus Junius. Uit dat laatste huwe.lijk werd een zoon, Joannes, geboren, die volgt. Hij overleed in 1641 te Amersfoord. Zijn zoon vervaardigde op hem dit grafschrift; „Der dengden oeffenaar des Heeren waarheits-preoker, „Die quaden inyde en lee, gchcnsier nara tot wreeker, „Die cerc aan Godt, cn naii zijn naasten stiehtiii)' gnf, „Iloe hnog in nedrigheidt, die leidt hier Neer in 't graf. Hij schreef: Onderwij-iing in de Christelijke re/igie, gesteh bij vragen en antwoorden, naar de belijdenis der Remonstrantsche Gerefor- meerde Christenen, milsgaders derzelver formulieren ende ge- beden des Heiligen Poops en des Heiligen Arondmaals, vol- gens Tpey en üermout het oudste onderwijsboekje der Remonstranten. Volgors Cattenburgh verscheen er te Rot- terdam in 1640 een tweede druk in 8o., vermeerdtrl met een aanspraak tot de tieken en eenige gebeden. Kogge vermeldt Digitized by Google 16 in zyn Bibi, der Ned. Oetchr. bl. 103, nog eene vierde uitgave, Rott. J. Naeranus, 1664, 8o. Hij schrijft het werk ecliter aan Episcopius toe. Tegen dit werkje schreef Abraham Heydanus, Wiens geschrift wefir werd bestreden door Joh. Naeranus. Volgens Koecher behoorde hij tot de predikanten, welke hunne aan- merkingen en bedenkingen over den Heidelbergacken Catechie- mu.i der Nat, Sgn. in 1618 aanboden. PoSmata ad magnißcos Academiae Leydensis curatorea. Dor- draei Excudebat Franciacua Boraalerua, 1611, kl. 4o. met gedieht van Janus Kutgersius. Ook vindt men gedichtcn van hem bij Gruterus. Del. T. III. p. 630 — 693, en vroe- ger bezat P. van derSchelling Epigrammata maa. van hem. Vddr de Ina/. Oral, van Voasius, cn in de albums van Rutgersius, Narssius enz. körnen Lat. en in Apollo’a Harp Nederduitscbe gedichten van liem voor. J. Scheltema wil (lat het Sliclitelyk banquet of eenvoudige Chriatelijke Echta- en BruiloflawetUn, alle deugdlievende en bondoaardige jonge- Heden toegepaat mal de apreuk: ’t Begin en alot zij heiligheid en deugd, En met een woord: doe wel en tij verheugd, gevolgd van een liedeke door Naeranus gedieht. Het is gedrukt in 1613. Brieven van hem aan Conr. Vorstius, Abraham Hey- danus, Guil. Hattem en aan N. N. körnen voor in Fpp. Eccl. et Theol. Amst. 1684, fol. p. 380, G04, 608, 6o9, en onder de Epiat. Select centur, M. Euari, H. Grotii, M. Meraennia, M, Gittichil et Naerani, Amst. 1677, 4o. (Ep. 77, 78, 79, 80, 82, 83) brieven tussclien Ruarus en S en J. Naeranus; brieven van Is. Casaubonus aan hem in Epiat. celeb. Vir. — Ex Sain. Litt. J. Brantii, p. 286, 287; en in Epp, Eccl. p. 142, van G. J. Vossi u s in G. J, Voaaii. üp de Hibl. der Remonstrantsche kerk te Amster- dam berusteu mss. brieven van G. J. Vossius, Dionysius V ossius, Franciscus V ossius, C. Barlaeus met Latijnsch gedieht, Beauchamp, J. Beverovicius, G. Canterus, Isaac Casaubonus, C. Rekeuarius, A. M. Ramsa- cus, Jacobus Gerhardus, Andreas Gebhardus, J. Uy tenbogaert, Andreas Colvius, Johannes Hus- wedelius, Guil. Keimet, Matthaeus Sladus, DaniSl Sa e ca n US, en anderen aan hem, vooria Epiatolae ad Varioa, Getuigsehriften van hem met een paar gedicliten, en eene verzameling van Latijnschc gedicliten van Samuel Naera- nus, meest gecopieerd door P. van der Schell iiig. De heer van Dam van Noordeloos te Rotterdam is in bezit van zijn album. ln de Bibliotheck van Pamfletten van Müller en Kogge körnen voor Diaputatie van de vrijewiUe; Digitized by Coogle it daervan . . . . ander ’/ bdeyl D. Dan. Täeni, Prof, in de Theol. binnen Sedan ghedispuleerd heeft, Anno 1606. Samuei Naeranua Servaaazoon wl Hollanl, lel het origineel overghe- tel, 1611. Propulaatio contumeliarum quibua G. Voetiua in Theraite suo pctit S. Naerannm, 1638. Zie .Jöcbcr, Adelung cn Rotermund, Kobas en de Ri- TOCOuri; Hut, tan de kerkberoertc in Holl. 1773) bl. 55. vnn Ucmtncl. Beschr. tan Amertf. bl. 169; Goudhoeven’s Chton. l'l. 225; Brandt, Dagic. Rey.; Dez Hitt der Ref. I). II, bl. 201, 241, 216, 247, 251, 252. 280, 28 , 559, 479, 970, D. IV. bl. 31; IJy lenb og aer t, Kerk . Ge», bl. 1062; Uand. der Nal, Sylt. I), IV. bl. 17; Itegenboog, Ilitt, der Rem. D. II. bl. 45. Ko och er, Ihsl. der Ileidelb. Cat. bl. 271; Alkemade en van der Schelling, Bet. tan de Briet, bl. 162; Baien, Bet. tan J)ordr. bl. 212; Scbeltcma, Geseh. en Lett, ilengetta. D. III, St III. bl. 57, 64, 148; l)cz Anna en Maria TeueUchade, bl. 136; van Kämpen, Get. der Lett. en IFei I). I. bl. 188; van der An, N. B. A C. ll'oord. o. h. w. Ypey en Dermout, Cet. tan de Hera. Kerk in Xed. I). III. bl, 333; J. Tidoinan, ZI« Cat. Ht. der Rem. bl. 17 vv. Ilcz. de Rem. Broed. bl. 259, 262, 264, 349, 350; Gin «ins, Godg. h'ed. o. h. w. Dez. Get. der Nal. Sgn, 3® nfl. bi. 65, 66; Scbotel, Hl. Schoo!, bl. 43; Kerk. Dordr. D. I. bl. 183, 187, 189, 526. D. II. bl. 758; II o c u Ift, Varn. Lat. Belg. p. 126; Peerlkamp,rf« Poet. Lat. Neerl. p. 286. Gruterns. Del, T. III. p. 680 — 693. de Grane, Oral, de Vota. Jan. p. 49. M, ScboockiUB, de Canon, l/ltr, p, 477. Bpist. eeleb. vir. Ex ter. Brantii, p 286 Btbl. Script. Rem. A. tan Callenbareh, p. 113. Scheltemn, Oter het Vrpen en Troutcen, bl. 147, 218. Rot- geraii, Poem p. 332. Libror. Rar. Coli. T. 1. p. 582. Vos- aii, Ep. p. 146, 165, 333, 377, 433. D. van Hoogs traten. Ged. bl. 58 volgg. A. Rntgcra, Tweede Keuwgei. enz. Noaml. der Leer. bl. 57. van Rhenon, Pred. tan Amertf. bl. 123. II. O. Kogge, Btbl. der Rem. Get. bl. 103, 135, 197. Müller, Bibi, tan Ned. Pamfl. 1). I. bl. 122. Cat. C. tan Alkemade en P. tan der .Schelling, bl . 59 . Cat. der Bibi, van de Rem. Kerk te Amtl. bl. 19. Nav. 1). I.S!. bl. 272. 