title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: Hätte sich das ein deutscher Gelehrter erlaubt, so würde er das etwa eine arge "verbastering" genannt haben. Zur Probe: 11, 3. ich war erst eine gute Mägdelijn, 4. nun muss ich van you mit kinden bleiben. 13, 3. an liegt mein hohe Berge tief nieder 16, 4. hier bestand er hem ten Grabe zu tragen. 17, 4. mein graues Ross beritten oder wennend. 18, 3. man findet der falschen Boden so viel, 4. ich will da genau gehen ritten. 23, 4. dass sie hier ter Erede wollten bringen. 26, 4. tun sie ihn gewähren werden da vorher. 65 26, 4. zu werden angewiesen. 27, 4. er soll noch mit you trauen. Nur eine einzige Lesart lässt sich rechtfertigen, nämlich 18, 8. 4., die anderen sind haltlos. Das deutsche Lied wird noch jetzt in vielen Gegenden Deutschlands gesungen, überall mit eigentümlichen Zusätzen und Wendungen, s. Schles. Volkslieder Nr. 4. Erk Liederhort Nr. 26. Ein alter Text ist bis jetzt nicht aufgefunden worden, deshalb aber ist das deutsche Lied noch keine "übersetzung" (wie Willems sich hier wie sonst gewöhnlich ausdrückt, wenn er auf das Deutsche verweist), es ist eben so wenig ans dem Niederl. übersetzt wie die schwedischen Lieder von Herzog Nils und von Herrn Malmsteins Traum, s. Schles. Volkslieder S. 11. Im Deutschen wie im Schwedischen nimmt Alles ein tragisches Ende: das Fräulein ist wirklich tot und der Ritter ersticht sich. CT 3, 2. das nimmt mich Wunder — 5, 4. denken, nach etwas trachten, streben — 14, 3. in Erscheinung tun für in Erscheinung tun, offenbaren — 24, 3. Leichentuch. Nr. 16. Tottenamt. 1. Het dagegen in den oosten, het luchtte overal; hoe weinig weet mijn liefke och waar ik henen ga, hoe weinig weet mijn liefke! 2. Och waarom al mijn vrienden dat mijn vijanden zijn, ik voerdu uit in land, mijn lief, mijn minnekeijn! ik voerdu uit in lande. 3. Dat is waarvoor ik je voer, stout ridder wel gemeend? Ik liggend in mijne armen met groter waardelijkheid, ik liggend in mijne liefde's armen. 4. Licht in uw liefde's armen? beloorghi en zijt slechts waar: gaat hen in de linden groene, verslagen zo leit hij daar, gaat hen in de linden groene. 5. Meisje nam haar mantel en ging in een ganse als tot de linde groene, daar zij den dode vond, als tot de linde groene. 6. Oeh licht in hier verslagen, versmoort als in uw bloed! dat heeft gedaan uw roem en uw hoge moet, dat heeft gedaan uw roem. 7. Och licht in hier verslagen die mij te troosten plaats! wat hebt u mij gedaan? zo vele droeve dagen; wat hebt u mij gedaan? 8. Meisje nam haar mantel en ging in een ganse als voor haar vaders poort die zij ontslooten vond, als voor haar vaders poort. 9. Och ik hier enkele heer of enkele edele man, die mij nu mijn dode begraaven kunnen helpen? die mij nu mijn dode 10. Die heren zwegen stil, zij en maakten geen geluid; dat meisje keerde haar om, zij ging als wenend uit, en zij ging weerom. 11. Zij nam hem in haar armen, zij droegen hem voor den dood in een even kortere tijd tot als vele stonden, in een even kortere tijd. 12. Met zijn witte zwaard dat zij de aarde op groef, met haar sneeuwitte armen ten grave dat zij hem droeg, met haar sneeuwitte armen. 13. 'Nee, wil ik mijn gaan begrijpen in een klein kloosterkijn en dragen zwarte willen en worden een nonnenkijn, en dragen zwarte willen.' 14. Met haar klaarder stem die misse dat zij zanen, met haar sneeuwitte banden dat zij dat belgen klaar, met haar sneeuwitte banden. Antw. LB. 1644. Nr. 73. (Uhland Nr. 95. B.) — Dr. 9, 3. 6. feit nu — 14, 1. met haar klaar stem, Omdat Amsterdam LB. 61. 70. (Hör. belg. 2, 101.) Str. 3. 'Waarom zou je mij voor een stoute ruiter houden?' aal onder de lindeboom groen, mijn troost, mijn waarde goed. Das wel gehouden was later schon verstaanbaar geworden, sonst zou hierin de eerwaardigheid niet op wel gehouden gereimd zijn, waarom Willems aanwaste: met waarde en groot. Na Str. 10. van deze slot: Met haar gehalen haeren dat zijder bloed afwreef, met haar sneeuwitte banden dat zij zich wenden verbonnen. (Später Lesart daarvoor: Met haar blonde haaren wreef zij hem af het bloed, met haar witte banden sloot zij zijn oogen toe.) Met zijn blanken zwaard dat zijder dat grauw groef, met hun blanken armen dat zij hem ter aarde droegen. Met haar blanken banden dat zijder dat belgen klaar, met haar heldere keel dat zij de vigilie zong. Nu wil ik mijn gaan begrijpen in een klein kloosterkijn en dragen de zwarte willen ter ere des tiefsten regen. Mit diesem Text des Amst. LB. stimmt ganz überein der aus Brederoo's Werken entlehnte in Le Jeune Volksmauzen Nr. 5. — Brederoo, der weiland beliebte Amsterdammer Volksdichter (1618), hat aus diesem Liede ein Trauerspiel gemacht. Es erschien erst lange nach seinem Tode unter dem Titel: „G. A. Brederood's Spektakel, op't ondt Liedt Het dag uit den Oosten. Op de Regel: Die quäkt, doet, quäkt ontmoet. Bei seinem in seinem Tod unvollendete gebleiben, und fortgemacht durch einen Liefhebber der Poesie, Amsterdam 1644." 8°. Wie prosaisch Brederoo das schöne Lied aufgefasst hat, lehrt schon das Sprichwort: Wer Böses begeht, Böses empfängt, am welches er die ganze Geschichte sich drehen lässt. Der unglückliche Geliebte wird als ein leichtsinniger und liederlicher Mensch geschildert, der also ganz von Rechtswegen im Zweikampf unterliegt. Brederoo lässt ihn sterbend noch sagen von seiner Geliebten: — was sind Schlachtfelder drohende Gefahr, dass du mit deinem Roemer nur noch nicht mehr, die uns benommen hat, deine Kniefall und eure Ehre. Zwei ebenfalls verschiedene Texte in Scheltema Mengelwerk 1, 199-202 und L. G. Visscher Bloemlezing 1, 48-60. Willems (Nr. 48) hat unter allen diesen Texten eine kritische Auswahl (een kritische keuze) gemacht, aber mit wenig Glück: so hat er z. B. die dritte Zeile jeder Strophe der Melodie zu Liebe um einen ganzen Fuß verlängert, wozu doch wohl schwerlich eine rechtfertigende Quelle nachzuweisen wäre. Gleich in der ersten Strophe ändert er: hoe weinig wusstest du, meine Liebe, in der zweiten: ich voerde voerdu verre uten lande; gegen das Ende hin hilft er sich durch Hinzufügung von Beiwörtern: met huren reine schöne banden, met barre suerte heldere Stimme. Das Lied ist alt, schon im 16. Jahrhundert wurde sein Anfang zur Bezeichnung der Melodie geistlicher Lieder hinzugefügt, (s. Hör. belg. 2, 83). Willems weiß ihm noch ein höheres Alter zuzuschreiben. Dieses Lied war bereits in der ersten Hälfte des 14. Jahrhunderts bekannt, als die heilige Gertrud, Begine von Delft und geboren zu Voorburg in Holland, dasselbe täglich zu singen pflegte. „Referendo carmen ad dilectum suum Jesum Christum; weshalb sie dadurch den Namen Gertrud von Osten erlangte. Diese Begine war eine niederdeutsche Dichterin. S. Acta Sanct. Bolland. Januar 1, 348/ Ein niederdeutscher Text (bei Uhland Nr. 95. A.) aus Uhland's niederdeutscher LB. (Auf. des 17. Jahrh.) stimmt ganz mit dem Antw. LB. Das deutsche Lied hat sich nicht bis auf die spätere Zeit erhalten. Im 15. Jahrhundert sangen es noch die Bauern, es ist deshalb in einer Handschrift „Purengesang“ überschrieben. So abweichend es in der Mitte vom niederländischen Liede ist, so stimmt es zu Anfang und zu Ende mit ihm überein. Es steht zuerst gedruckt in Mone's Anzeiger 4, 455, dann bei Willems blz. 115 und Mittler Nr. 21. Für 3, 2. wel gehemt, stattlich - 4, 2. bello! ach - 6, 2. verschmoren, ersticken, überhaupt umkommen - 13, 3. wile, wiele, lat velum, frz. volle, Schleier. Willems erklärt schwarze wilen durch schwarze doeken, falsch: den schwarzen Weil trugen die Professenschwestern, er lag über dem weißen leinenen Schleier oder Beffet und ging bis über die Schultern, s. Schmeller baier. Wb. 4, 55. - 14, 4. belleken, Glöcklein. Für Nr. 17. Das sei Gott geklagt. 1. In Bruinswijk steht een kasteel, daarin woonde gebroeders zes, die een die had een meiskein lief, hier entstand geen condensie, dat klage je god, hier entstand geen condensie. 2. De ridders sprak een schiltemoed toe: 'Och, Hansken, lieve geselle, nu saadje met mijn alderbeste ros, laat ruisen over de veld, dat klagen ik aan god, laat ruisen over de veld!' 3. Doen hij dat groene woud over, quam, dat ros dat viel ter aarde: 'Help me, Marije, moeder god, wat zal mijns nu geworden, dat klagen ik aan god, wat zal mijns nu geworden?' 4. En hij herhaalde op een liedeken, hij zanikte, allen druk wouden hij vergeten, zodat luide dat op het salmen klaar, daar zijn liefde was gezet, dat klagen ik aan god, daar zijn liefde was gezet. 5. Ze stond haar hoofd ter tijnen uit met twee beweende ogen: 'Help me, Maria, schone moeder god! Mensen gaat mijn lief onthoofden, dat klagen ik aan god, mensen gaat mijn lief onthoofden. 6. Ze nam dat hoofd al in haar schoot, ze wist het van het bloed: 'Help me, Maria, schone moeder god! Hoe weigert me te moede, dat klagen ik aan god, hoe weigert me te moede?' 7. Ze nam dat zwaard al matenknop, ze zette op haar hart, ze liet het zo lijkensgewijs in haar hart gaan, dat had die ridder smart, dat klagen ik aan god, dat had die ridder smart. 8. Nu zijn daar twee geliefden dood, die een om des anderen wil, waar vint mensen nu in kerstentijd die dragen zulk minne, dat klagen ik aan god, die dragen zulk minne? 9. Nu zijn daar twee geliefden dood, ook waar zal mensen graven? Al onder een eglentier, dat graf zal rooskens dragen, dat klagen ik aan god, dat graf zal rooskens dragen. Antw. LB. 1644. Nr. 151. (Uhland Nr. 92. Willems Nr. 63.) — Schon die Reime zeigten, dass dies Lied aus dem Deutschen herstammt; vergessen ist hochdeutsch. Das deutsche Original ist noch nicht wieder aufgefunden. Der wilde Bosenstrau. Nr. 18. Die Nonne. 1. Ich steh auf hohem Berghen, ich sah über das Meer, ich sah ein Schiffchen dahin, da waren drei Ritter in. 2. Den ältesten Ritter, der in dem Schiffchen war, trank schön mit einem Becher, der köstliche Wein aus einem Glas. 3. "Ich brenech' nun, haarlosen Mädchen! dass uns Gott segnen möge! kein anderer sollte mich küssen, wärst du was für einen frommen Mann." 4. "Bin ich ein haarloses Mädchen, ich bin nicht allein, in einem Kloster will ich reiten, des Gottes Willen, das mit Recht." 5. Hier kommt: "Wohl schön junge Frau! als du ins Kloster gehst, wie werden wir dich wissen, wie du die Nonnenkleider alle stehst!" 6. Man brachte sie in das Kloster, ihr Hintertheil war tot, man fand in allem, was mein Herr von Menschenland nicht mehr Kind und war groß. 7. Der Ritter hatte so hastig vergangen, er sprach: "Sadelt mit meinem Pferd! dass sie ins Kloster gekommen, das ist das, mein Herr, so deutet sich." 8. Man brachte ihn vor das Kloster, er clopte an den Ring: "Waar is die jüngste Nonne, die hier letzten Weihendienst aufgetragen?" 9. "Die jüngste Nonne, sie kann nicht kommen, sie sitzt hier im Beschluss und sie ist Jesus' Brücke." 10. "Sie sitzt hier im Beschluss, und sie ist Jesus' Brücke: möchte ich sie einmal sehen oder sprechen, sie sollte wohl kommen." 11. Die jüngste Nonne ging vor den Ritter stehen, ihr Hintertheil war abgeschoren, die Minne war auch getan. 12. 'Gij meucht wel thuiswaarts te rijden, gij meucht wel thuiswaarts te gaan, gij meucht een ander te kiezen, mijn liefde is al verkeken.' 13. Doen ik een haveloos meisje zag, doen stiet gij mij met motte voet; hadt gij dat woord gesuggereerd, het had gedragen als goed. Oud Amst. LB. bl. 84. (Hör. belg. 2, 128); Oud Haerl. LB. 16. en 27. dmv (danach hier). In Oud Amst. LB. naar 5, 2. ende als gij uw wijdinghe antwoordt — 7, 4. dat uit dat mijn hart hier deert. Obschon deze Liederbücher veel jonger zijn dan das Antwerpener, zo hou ik toch de tekst in deze overlevering voor de alternatief; de vijfde in Antw. LB. hinzugefügte Zeile van elke strofe heeft alleen maar tot de uitdrukking van den anschein van een latere zusatzes. Von dem entsprechende deutsche Liede is geen oude tekst vorhanden, es hat sich nur mündlich fortgepflanzt. Es ist wohl das am meisten verbreitete Volkslied und wird nog heute in fast allen Gegenden Deutschlands gesungen. Nachweisungen Hör. belg. 2, 130. Schles. 73. Volkalieder S. 81. (damals nog nachsuitragen: Firmenich Völkerst 2, 111. Simrock Volksl. Nr. 22. Fiedler S. 150. Erk Liederhort Nr. 18c. MitÜer Nr. 276. von Ditfarth 2.Th. Nr. 18—23.) E.Meier schwäb. Volksl. Nr. 166. f Nr. 19 Die Nonne. 1. Ik stond op hoge bergen, ik baad teeter zee waart in, ik zag een scheepje drijven daarin waren drie ruiter in, de ene stond in mijn hart. 2. De alderjongste ruiter, die in dat schaapje was, die schaamt zich met eens te drinken den wijn uit een glas, god loont hem die dat was! 3. Ik breng je, dein haveloos meisje! Ghi zit van het havet bloot; om dat ghi een dein haveloos meisje zit, daar om ik je laat gaan, moet ghi er hebben ja geen goed. 4. Ben ik een dein haveloos meisje, ik ben niet alleen niet: in een klooster wil ik rijden, god loont hem die met riet, dat ik uit alle gehoorzettingen schiet. 5. Och jonge vrouw, als ghi in het klooster gaat en als ghi wijn drinkt, hoe gemakkelijk zoude ik weten, hoe je die nonnenkleider staan, als ghi in een klooster wilt gaan. 6. Maar doen zij in dat klooster kwamen, haar vader die was dood, men vond in al mijn heren land geen rijke kind en was niet van het havet bloot. 7. De ruiter had zo haast verbeeld, hij sprak: 'sadelt mij een peert! dat zij in het klooster zijn gekomen, dat mijner harten zo zere pijn, het is mij wel te riden. 8. Maar toen hij voor dat klooster kwam, hij eiste aan de ruit: 'waar is dat alderjongste nonnenkind dat hier leest wijngaard ontdoen? het is zo schoon een kind. 9. Dat alderjongste nonnenkind kan niet komen uit, zij zit al hier besloten en zij is het bruit van Jezus, zij looft hem overal. 10. Dat alderjongste nonnenkind staat voor de ruiter staan, haar haar was afgeschoren, die minne was al gedaan, nonnenkleedern had zij aan. 11. 'Ghi moet wel thuiswaarts rijden, stout ruiter! Ghi moet wel gaan, Ghi moet een ander verkiezen, mijn minne is al gedaan, ik heb een ander leven aangezogen. 12. Doe den 10 een dein haveloos meisken was, doe stiet ghij mij metten voet, om dat ik jong en arm was, ik en hadt doen geen spoet, stel nu te vreden uw moet. Antw. LB. 1544, Nr. 87. (Uhland Nr. 961 B.) — Dr. 3, 1. hrenghet u — 5, 1. jonge vrouw norme — 7, 1. had — 8, 1. fehlt dat, 4,5. genoegte, Freude — 5, 2. 8, 4. wijngaard, wijngaard. Weihe, sacerdotium — 6, 4. groot, angesehen — 7, 4. het daar mee, es dauert mich — 12, 4. spoet, Fortgang, Glück. Willems (Nr. 56.) hat diesen Text zu Grunde gelegt, aber öfter die Lesarten des helländischen Textes eingefügt; zuweilen auch eigene Änderungen gemacht, z. B. 4, 5. dat ik der Welt entvlied. Die 3. Str. lautet bei ihm also: Ich bringet u, haveloos meisken, dat u God segene moet! geen andere soudic verkies, waart ghi wat riker van goed, dat u geen mi n laten doet. und die 5. Str. Hi sprac: wel schone jonge vrouw, so ghi in het klooster gaat, hoe gheemt soudic het weten, als ghi daar de wijding ontving, hoe dat u dat nonnenkleed staat. Wie sich nun das Lied im Munde des Volkes nach und nach gestaltet hat, lernen wir aus dem folgenden Texte. Nr. 20. Die Nonne. Ik ging op hoge bergen staan en keek er naar te zee, waar een schuitje gevaren daar zat drie nonnen in, een, mijn zoete lief, zat er bij. Wat geeft men haar te drinken? De koelende wijn uit een glas: drinkt uit, o haveloos meisje! drinkt uit, o haveloos kind! een nonnenkens werd gy! Een nonnenkens wil ik worden, tot klooster wil ik gaan, mijn haar moet afgesneden, het nonnenkleed aangezeten: welaan, schoon lief, 't is haast gedaan! Hij stak zijn paard met sporen, hij reed er naar het kloosterwaart in, hij vroeg naar het jongste nonnenkens die er laatst was komen in, een, die laatst was komen in. Het allerjongste nonnenkens en mag niet komen uit, ze moet Maria dienen, ze is nu Jesus' bruid. Een, is ze Jesus' bruid? Mag ik haar zien noch spreken en geen enkele troost ontvangen, ik zal 't vier in het klooster steken, ik zal 't klooster doen vergaan, een, hoort mijn woorden aan! Het allerjongste nonnenkens kwam voor de tralie staan, ze zei: "jij stoute ridder! jij komt te laat hier aan, een, jij moet Jerusalemwaarts gaan." Hij stak zijn paard met sporen, hij reed het klooster uit, langs een zoo klare fontein waar hij in het water sprong, een, waar hij in verdronk. 't was geen acht dagen na desen, de nonne ging om brood, langs die zoo klare fontein daar vond ze haar zoete lief dood, in het water versmoord. 10. Zie keerdege hem, zie wendege hem, zie leide hem op haar schiet, zie riep met luider stem: 'ach, zoete liefde, zijt gij dood, zijt gij in het water versmoord? 11. En is hier geen een van beren of een edelman, die mij hier deze doden kan beleren en kan begraven kan? Ei, die hem begraven kan? 12. De nonne passeerde klooster, zette er haar nonnenkleed in, ze riep: 'adieu mijn klooster', ze riep: 'adieu de min!' 'Ei, ik ga naar daar mijn leven meer in', Vlaamsch: mondelijk aan de omgeving van Kontrei, bij Willems bl. 147. — Bij W. 8, 3. Uit de hoorn haerken. 1, 2. Tralie, frz. treillis, Gitter — 10. 1. Keerdege, n. w. e. n. d. e. g. G, mundartlich, part van keren en wenden. Nr. 21. Herr von Maldeghem. 1. Mijn heer van Maldeghem, die kwam gereden, buiten Brugge daar staat een lindeboom breed, daar vandje hij een herderken was, daar moeste vertolken als was hem leid. 2. 'Och herderken! Ik zoude je gaame vragen, mocht ik onbegrepen van je gezindheid: waar komt je die lusteloze boren? Desgelijk heb ik niet gezien.' 3. 'O heer van Maldeghem, rijdt weg uit je werder Straten! Want daar ligt je zo weinig aan; stook ik op mijn boren, mijn lammerkens zouden worden gram.' 4. Dat herderken deed dat hem die heren vroegen, hij zette den boren aan een heuvel: de lammerkens kwamen daar uit gesprongen, gelijk de haas loopt voor de hond. 5. 'Och heer van Maldeghem, wij geloof, wij geloven, zo moet ghij zijn! Ons lachen moet ghij betalen, wij drinken zo gaame den koelen wijn.' 6. Mijn heer van Maldeghem, ging in zijn buik, hij langde daar de penningen waren roten: 'houdt daar, lieve gesellen! dat is uw lachen te baten.' Want uw gesellschaft is mij te groot. Zij namen alle zijn ridders gesmeed en alle zijn zware goed, zij liepen hem weder te Maldeghem rijden, dat deden zij om zijn edel bloed. Antw. LB. 1544. Nr. 113. zonder Str. 8—11; zo ook bij Uhland Nr. 164. A. — Dr. 2, 1. verwezen (gezondheid) — 3, 1. fehlt vom. — 7, 1. geaarzeld. ff 2, 2. onbegrepen, aangezeten — waar, waarom — 3, 8. den hoor, steken, das Horn blåsen. f Nr. 22. Herr von Maldeghem. 1. Mijnheer van Maldeghem ging er al buiten jagen drie jongken buiten Brugge, daar stond er een linde breed; hy en vond er niets te jagten dan een herdersken klein; hy moest hem tegenkomen, bet was hem lief of leed. 2. Wel herdersken, wel herdersken! Ik zou er u gaarne vragen wat wonder avontuur is in dit bos te zien? van waar komt deze bomen, deze overschoon bomen? als ik hem laatst aanzag, behoorde ik aan mijn/ 3. Mijnheer van Maldeghem, ga hier uit onze straat! want deze schoone bomen en gaat er u niet aan; beschouw ik op mijn bomen, mijn overschoon bomen, de zesendertig ketelaars 4. Mijnheer van Maldeghem en wilde 't niet geloven, hy nam hem en zette hem aan zijn roaden mond. de zesendertig ketelaars kwamen uit 't bos gesprongen, gelijk de wilde hazen voor eenen tammen hond. 5. 'Houdt op, o kameraden, van kappen ende kerven! en slaet er toch mynheerken van Maldeghem nIet dood! ik heb met hem gereden ,door dorpen ende steden, zeven jaer gedronken en g'eten van zyn brood.' 6. Mynheerken van Maldeghem die schoot er al in zijn tassehe en gaf drie gouden penningen aen dezen herder koen, 'wy zyn ons zesendertig mannen van avonturen, er is voor d' een of d' ander geen koussen ofte schoen. 7. Mynheerken van Maldeghem! gy moet ons hier beloven, g*heel vaste gaen beloven al op uw eerlykheid, dat gy het niet zult zeggen of met geen penne schryven, als dat het bosch van Maldeghem met roovers is beleid.' 8. Mynheerken van Maldeghem die heeft stille gezwegen, hy en heeft het met geen pennen geschreven of gezeid, maer heeft met zynen voete 80 • te Bnigge in 't zand geschreven, als dat het bosch ran Maldeghem met roovers lag beleid. Joh. Wilh. Wolf, NiederlSndiflche Sagen (Lps. 1843.) Nr. 102. S. 163. ohne Angabe der Quelle (Uhland Nr. 161. B. mit alter Schreibang ; Snellaert onde en nieuwe liedjes Nr. 72.) Bei Wolf noch eine 9 — 12 Str. von Pradens van Dnyse hinzugedichtet. — Dr. 1, 2. uiter (buiten). €[ 3, 7. ketelaers, Kesselflicker, loses Gesindel. Die Kessler ge- hören zu den unredlichen, ungeachteten Handwerkern. Wegen ihrer fah- renden Lebensweise galten sie schon frühe für Landfahrer und Betrüger: so wird ihrer unter dem Namen chaltsmide schon im 12. Jahrh. gedacht, s. Genesis Fundgruben 2,31. Zeile 24 — 30.— 5, 1. 2. wird bei Wolf über- setzt: „Haltet ein mit Kappen u. Kerben'', kappen, hauen — kerven, einschneiden — 6, 8. koussen ofte schoen^ Strümpfe oder Schuhe. Willems heeft een van de obige afwijkende text in zeven stroken. Hij bemerkt dazu: 'Mijn vijand, gesungen in de omgeving van Maldeghem door Meneer Willems van Recloo en anderen. Men weist daar nog de graven, waarin de rovers, zoals men zegt, ingekerkerd waren.' Trotzdem scheint het me te zijn, alsof de Willemsche tekst Nr. 54 uit de beide obige samengetest is. Doch was mogelijk, dat hier een mondeling tekst aan de grond ligt. De drie laatste stroken luiden in alter, van W. niet goed doorgevoerd schrijven, also: 'Mijnheer van Maldeghem, gaat u welgekomen! Het is u wel gezond! Laat u betalen, wat drinken gaat u mee wijn. Sweer dat u nooit zult zeggen dat u in deze bosch met rovers hebt gedronken of rovers hebt gezien.' Zij namen zijn gesmiden en al zijn beste panden, hij moet zijn budel ruimen: 'houdt daar mijn penning toe! Ik wil het wel betalen, ik zal van u niet spreken, maar vreemdelingen, uw gezelschap is mij al te groot.' Mijnheer van Maldeghem mag weer naar Maldeghem rijden. Ze gaven hem vrij geleide al om zijn edel bloed. HI hij heeft stil geweghen, maar op de derde neergegeschreven hij ging naar die stede met ten van zijn voet. Nr. 23. Thijs van den Schilde. Het is goed vrede in alleduitse landen zonder Thijs van den Schilde, hij ligt in de Kelder gevangen, hij ligt gevangen zo zwaar op zijn lijf. Die vrolik al van den Schilde, zij lachen op hogere tafels, zij zagen die heeren, die burgers kwamen binnen, zij en zagen daar Thijs van hen het liefste been niet. 3. 'Gij roeters, gij rovers, gij heren van der straten! Waar heb je, Thijsken van den Schilde, gelaten? Waar heb je gelaten, die liefste boer, mijn?' 4. 'Och, vrouken van den Schilde, nou en laat u niet verlangen, dat Thijsken van den Schilde te Delden leidt gevangen, hij leidt gevangen zo zwarlijk op z'n lijf!' 5. Dat vrouken van den Schilde en wouden niet geloven, zij deden haars peerdje zadelen en gingen, zij reden te Delden al voor dat hoge huis. 6. 'Och, Thijsken van den Schilde, dat ben je nou hier binnen? zo steek je uw hoofdken al uit de hogere tinnen, laat mij aanschouwen uw fijne jonge lijf.' 7. Thijsken van den Schilde en liet hem niet verdrieten, hij liet zijn hoofdken uit de hogere tinnen schieten, hij liet haar aanschouwen zijn fijne jonge lijf. ■ 8. 'Thijsken van den Schilde, ghi en woudt mi niet gheloven, dat ghi bi daghe bi nachte soudt laten uw ruiten , uw roven, dat ghi soudt laten uw roven ter halver middemacht.' Hör. Belg. P. n. Q 82 .9. 'Ja vrouken van den Schilde, dat quam bi uwen schulden, dat ghi woudt draghen dat silver ende root gülden, dat ghi woudt draghen dat ^ode beslaghen gout.* 10. 'Och Thijsken van den Schilde, haddi dat woort ghe- Bweghen, met silver ende rode gout haddic u op doen weghen, dat u nu sal costen dijn fiere jonghe lijf.' 11. 'Och vrouken van den Schilde, en soude u dat niet verdrieten, dat mi die raven, die voghelen souden eten, dat mi souden eten so menich dein voghelken?' 12. 'Och Thijsken van den Schilde, en laet u niet verlanghen ic sal uw radeken met rooskens ombehanghen, daer op sal rüsten dijn fiere jonghe lijf.' Antw. LB. 1544. Nr. 69. (Hör. belg. 2, 137. Willems Nr. 108.) il 8, 2. rniten ende roven, plüadern u. rauben — beslaghen gout, Goldpl&ttchen , womit etwas beschlagen wird, an Kleidmig tu Pferdegeschirr. f Nr. 24. Die Gesellen aus Rosenthal. Stern: Van mijn beer van Valkenstein. 1. Wie wil hören een nieu liet? hoort toe, ic salt u singhen van drie ghesellen uit Bosendael, op vrijbuit wast dat si ghinghen. 2. Si ghinghen bilo bi nachte niet, maer si ghinghen op avonture so lanc tot dat si gheldeloos waren^ dat duerde een cort hallifore. 3. Als si ter halver weghen quamen, een coopman quam haer teghen: 4ech af) lech af jouw eoopmans goet. Wil je ghijder behouden, nw leven! "Ik leef niet af mijn coopermans goed ende daar toe mijn jong leven, Ik hebber noch silver ende rode goud ende dat zal icker jou geven." Die coopermans sinen tas ontsloot ende bij schonker wel honderd kronen: "Houdt daar, gesellen van Rosendaal, verteertse met vroutjes gebonc." Doe sprak de jongste als van de drie: "Die buit willen wij gaan delven, ende geven de cooperman zijn half goed weer, zodat hij een cooperman blijven kon." Doe sprak de oudste als van de drie: "Die buit willen wij gaan hoonen, ende koop een ons elk een appelgraaf ros ende rijden naar Antwerpen binnen." Als zij Antwerpen binnen kwamen, Antwerpen binnen de muren, zij werden op een pijnbank geleid: dat de doder haar jonge hart troost. "Nu ziet u, allemaal ons leden lam; waar gaan wij begnen? Ik ga wilde niet meer naar Rosendaal gaan ende boren de nachtegaal te zingen." O nachtegaal, dein vogelkijn, hoe hebt u mijn bedroghen? U placht te zingen onder een perzik, in veel schoon vroutjes ogen. O nachtegaal, dein vogelkijn, wat hebt u met leren te zingen? Ik zing in het woud, dein vogel stout, niemand kan anders mijn bedwingen; bent u in het woud, dein vogel stout, kan niemand anders u bedwingen, zo dwingt u de hagedis, de koude snee, zaat loof als van de linden. Vaal; Integraal des Staans n. Schmerzens, Grimm Gr. 3, 288 ff. Fehlt in den nl. Wb. — 5,1. tas, Tasche, Börse — 5, 3. hon daer, nehmt, das frz. tenez! — 6, 2. kleine, spalten, teilen — 7,2. honden für Hunden — 8, 8. pijnbank, Folter — 10, 8. placht, pflegtet — 11, 4. 10, 2. mijn für mi — 12, 1. bent für zijt. Nr. 25. Der unschuldige Knabe. In Oostenrijk daar Staat ein Haus sehr schön und wohl ten toone, van marmer en albastertsteen, en blinkt van gouden schoone. Daar op zee leit een jongeling teer op seinen hals gevangen, wel veertig vademen onder de aard bij adderen en bij slangen. Zijn vader quam tot Rosenberg al voor den toom gegangen: 'Och zoone, liefde zoone van mijn, hoe zwaar legt gij gevangen?' 'Och vader, liefste vader mijn, zeer zwaar leg ik gevangen, wel veertig vademen onder de aard bij adderen en bij slangen.' Zijn vader wel tot de beren sprak: 'Wilt mijn den gevangen los geven, drie honderd goudguldens zal ik u strak wel voor den jongeling geven.' 'Drie honderd goudguldens helpen u niet, die jongeling moet sneven: hij dritagt een gouden keten ziet, die brengt hem om zijn leven.' 'Dat hij een gouden keten draagt, die en heeft hij niet gestolen, die heeft hem vereerd een schoone maagd uit liefde onverholen.' Men haalde den jongeling uit den toom en gaf hem 't saeramente. 'Och rijke god van den hemel hoog, nu gaat het aan mijn ende. V Men voerden hem voort ter poorten uit, die leere moest hij opstijgen: 'Och meester, laat ik een kleine tijd mijn jong leven beschrijven.' 'Een korte tijd en laat ik u niet, of gij mij moet entrinnen.' geef ik een zijden doekje ziet, dat ik je oogen mogte verbinden!' Och, mijn oogen verbind ik niet, ik moet de wereld aanschouwen; ik zie ze nu en nimmermeer, dit leidt mijn hart in rouwen. Ik treur niet om mijn jonge lichaam noch om mijn jonge leven, maar om mijn vrouw, mijn moeder die thuis zit in droefenis en snijden. Zijn vader onder het gerecht stond, zijn hart dat scheen te breken: 'och zoon, liefste zoon mijn, uw dood zal ik wel wreken.' 'Och vader, liefste vader mijn, mijn dood en wilt u niet wreken, opdat mijn ziel niet komt in pijn, onschuldig wil ik sterven.' Des derde dags met klaren toon zag men een engel blinken: 'neemt af, neemt af den jongeling schoon, of de stad die zal verzinken!' Omstreeks drie uren na dieen dag is dood die was gewroken: daar waren al over de dertig man om den jongeling dood gestoken. Hollandsch: ScheitemaB Sammling. Anf. des 18. Jahrh. Ursprünglich deutsch, daran erinnern auch noch die Reime 10, 2, 4. entrarren (voor antrennen): verbinden und 8, 2, 4. sacrament (in het druk sacramente aecht): ende. Im Dr. fehlt 8, 3. hoog. 1, 2. fraai, schön — ten toon, zur Behandlung 2, 1. leit, legt, ligt — teer, zart, teder — 2,4. ad der, Natter — 6, 2. sneven, sterven — 9, 2. leer, ladder, Leiter — 11, 4. rouw, Trauer — 13, 4. wreken, rächen — 16, 2. gewroken, gerächt. Von dem deutschen Liede gilt für den ältesten Text der vom J. 1647, nur wenig Jahre unterschieden davon, sind die noch jetzt im Munde des Volks vorhandenen. Das Lied mag gegen Anfang des 16. Jahrhunderts entstanden sein; dass es um die Mitte desselben schon bekannt war, beweist eine musikalische Sammlung jener Zeit, s. Eschenburg's Denkmäler S. 447. Ausführliche Nachweisungen in meinen Schlesischen Volksliedern unter Nr. 8. S. 18, woselbst auch der dänische und schwedische Text besprochen wird. Uhland, Volkslieder Nr. 125, hat auch keinen alten Text als den des Fl. BI. vom J. 1647; er erwähnt auch einen niederdeutschen, in seinem unvollständigen niederd. LB. Nr. 72. Liebesprobe, 1. Daar zorg er een magere vroeg opstaan, om haar zoete liefde te zoeken gaan, en zij zocht bem onder de linden, maar kon er haar lieben niet vinden. Met een kwam daar een heer JWPgaany die zei: 'Kind, wat doet gij hier alleen te staan? Of telt gij alle groene boomen en al de gele gouden roosjes?' Ik tel er de groene boomen niet en pluk ook alle gouden roosjes niet; ik heb er mijn lieve verloren en kan er geen tijding van horen. Heb jij er je lieve verloren, kan je ook geen tijding van hem horen? Hij is er op Zeelands dōven en verkeert met alle schoone vrouwen. Is hij er op Zeelands dōven, verkeert hij daar met schoone vrouwen? Zoo mag de hemel zijn leidsman zijn met alle mooiste meisjes die bij hem zijn! Wat trok hij uit zijn mouwen? Een ketting rood van goud: die wil ik u, schoon kind, schenken, wilt u op uw lief niet meer denken. Als ware de ketting nog eens zoo lang, dat zij van de hemel op de aarde hangt, veel liever wil ik ze verliezen, eer ik een ander lieve wil kiezen. Doe ontroerde de beer zijn bloed: 'Schoon kind, ziet wel voor u wat je doet! Je bent er mijn rechtelijke vrouwe en ik wil er geen ander trouwen.' Holländisch: Volksliederbuch. Das holländische Lied ist alt und lebt wahrscheinlich jetzt noch hier und da im Munde des Volks; in Sammlungen des 16. und 17. Jahrhunderts habe ich es vergebens gesucht; nur in den Souterliedekens findet sich der Anfang zur Bezeichnung der Melodie: Aan de groene linden daar staat een dal - doch fangen mehrere alte Lieder so an, s. Uhland Nr. 27 und 15. De Anfang des deutschen Liedes gibt Fischart in seiner Geschichtskritik 1575. Kap. 1. Er ist eine Linde in jenem Tal, ist oben breit und unten schmal. Es wird noch jetzt allgemein gesungen, sie die Nachweisungen in meinen Schles. Volksliedern S. 42. Den ältesten Text teilt Uhland mit in seinen Volksliedern Nr. 116 an einem handschriftlichen LB. vom J. 1592, einen aus dem Ende des 17. Jahrhunderts. Erk, Liederhort Nr. 1 a. 4, 8. douwe für ouwe, entstanden aus landouwe, was wiederum nur landsouwe ist. ouwe, wasser- und weidenreiches Grasland — 6, 1. mouw, Ermel. Nr. 27. Die Königskinder. 1. Hier waren zwei Königskinder, sie hatten mal andere so lief, sie sollten bis mal andere nicht kommen, das Wasser war viel zu tief. 2. Was stand sie auf? Drei Kerzen, drei Kerzen von zwölf in dem Punkt, um damit zu behalten, Königsnote von Jahren war jene. 3. Mit einem Quell da ein Bächlein, ein altes verlangtes Bächlein, und das blies aus den Kerzen, da verdrängte den jungen Helm. 4. 'Och Mutter, seid sei, Mutter! mein Haubt tut mir sehr weh, mussticker ein kurzes halbes Stündchen spannen, als lange du die See?' 5. 'Och Tochter, sei sei, Tochter! allein und meint, sie will nicht gehen, doch auf deine jüngste Schwester und später die mit dir gehen.' 6. 'Meine allerkleinste Schwester, dass ist also deine Kinde, sie pluckt mehr als die Rosen, die sie in ihr Weiß vint.' 7. Sie plückt mehr als die Rosen und die Blätter lässt sie stehen, dann sagten mehr die alten Weisen: dass haben Königskinder getan.' 8. Die Mutter ging nach der Kirche, die Tochter ging ihren Gang, sie ging mehr als sehr da ihr Vater Fischer vant. 9. 'Och Fischer, sei sei, Fischer, mein Vater Fischerring! würdest du ein wenig Fischen, so wäre wohl geholtes sein.' 10. Er schleuderte sein Netz in das Wasser, die Löwen die gingen zum Grund, hoe aber was da erfischt, Königsnote von Jahren war jungen. 11. Wat trok sie van haar hand? Een vingerling root van gout: 'houdt daar, mijns vaders vischer! daar is er den lone van jou.' 12. Ze nam hem in haar armen, ze_custen hem voor zijn mont: 'och mondelink, kost ghij spreken! och herte, waarheid ghij daar gesond!' 13. Ze nam hem in haar armen, ze spronk er mee in de zee: 'adieu mijn vader en moeder! van uw leven ziet ghij mij niet weer. 14. Adieu mijn vader en moeder, mijn vriendje alle ghelijc, adieu mijn zus en broer! ik vaarder naar het hemelrijk' Oud Amst. LB. bl. 79. (Hör. belg. 2, 112.) Oud Haerl. LB. 27. Crnk (1716) bl. 53. Bij Willems (Nr. 56) in 8 achtzeiligen Strophen, also 8 Zeilen meer als hier in sonst nnr hier und da allerweileend. Obschon „aus dem Munde des Volkes'', so kommen doch folgende beiden Strophen sehr verdächtig vor: Wat deed ze? Ze stak op drie keerissen, als 's avonds het daglicht zonk. 'och liefste komt, zwemt er over' dat deed 's konings zone was jong. Dit zag daar een oude quene, een alzoo vileinig vel : ze ging er dat licht uitblazen, doen smoorde die jonge held. Allerdings sind im alten Texte nicht hübsch die Kerzen von zwölf aufs Pfund, aber volksthümlich, dagegen Willems 's avonds das Tagelicht sank' doch höchst modern und selbstgemacht klingt Das vileinig (vilein, frz. vilein) vel ist sehr garstig und gewiss nur des Reims wegen von Willems beliebt worden. Das Lied von den Königskindern ist in allen Ländern deutscher Zunge verbreitet! sogar bis hoch hinauf in den Norden, s. meine Nachweisungen Hör. belg. 2, 114. 115. Außer den hochdeutschen Texten finden sich auch mundartliche: kylländisch Meinert S. 137, münsterländisch Mono Anzeiger 6, 164 (Uh>land Nr. 91), ostfriesisch Firmenieh Völkerstimmen 1, 15. — Dänisch Udvalg af Danske Viser 1, 47; schwedisch Svenska Folkvisor 2, 210. 1, 103. — Es ist sogar übergegangen zu den Wenden, s. Volkslieder der Wenden von Haupt und Schmaler 1, 86. und 2, 13. ff 3, 1. besje, altes Mütterchen — 3, 2. venijnde, veuijuig, giftig — 10, 2. lootjes, lodekens, die Bleikugeln am Fischemetze, das Gesenke — 14, 2. vriendekens, Verwandte. Nr. 28. Treue und Untreue. 1. "Het spruit een roosje aan geen landsdouve, ic heb gedient zo schoone vrouwe: "Rijck god wat loon sal ic ontfaen?" 2. "Hansken, wilt ghi daar uw loon af hebben, so komt nog daarvoor voor mijn bedde, "ic sal u lonen met mijn eigen lijf." 3. "Vrouwe, dat was met zo groten schande! Mijn edel beertje is uit in vreemde landen, hij sal nog daarvoor komen thuis." 4. Dat vrouwen lachen op hogere tijden, si sach haar edele hereen komen binnen, si giet hem droevelijk welkom. 5. "Jonafrou, dat ben ic seer ongeheilig dat ghi mij so droevelijk welkom, of heeft u iemand groot leed ghedaan?" 6. "Joncheer, dat sal ic u gaan vertellen: ghi hebt een knaapje onder uw gevelgen die maar om te slapen bij." 7. "Brennt mij dat knaapje als voor mijn ogen! Heeft hij daar schuld in, ic sal hem doen doden, ic sal hem doen zijn hoofd af slaan." 8. Si nam liaer Hansken bij zijn eieren, si bracht hem als voor den edelen landsheren, daar liet sie Hansken in sorg staan. 9. 'Hansken, zie hier, wie raad ik u soortgelijk, dat ghi met mijn huisvrouw hebt te doen, als ik in vreemde landen jagen ben?' 10. 'Heer, zei hij, heer, het is gelegen! Ze heeft met voor haar bedde doen komen, had ik gewild het ware al gescheurd.' 11. 'Hansken, ik wil u zeer wel geloven, ze heeft met elf knaapjes doen doden, maar zelfs zal ze de twaalfde zijn.' 12. Hij nam dat vroken al bij de hand, hij leidde ver in vreemde landen, daar liet hij haar het hoofd af slaan. 13. Hij nam dat hoofdje al bij de haar, hij smeet het in een fontein was klare, al daar haar zon noch maan bescheen. 14. 'Lecht daar, lecht daar nu, ghij valsche tong! Ghij hebt zoveel valsche liedjes gespeeld, ghij hebt gespeeld, maar zingt het niet meer. 15. Hansken, zei hij, ga je nu uit mijn ogen! Ghij hebt met mijn mooie vrouw doen doden en ze had je geen leitje gedaan.' 16. 'Heer, zei hij, heer, geeft mij mijn huid die mij zoveel kwalen heeft gebracht! Ik zal uit uw ogen gaan.' 17. 'Hansken, ga je nu van stal tot stal en neemt den besten roos van alle en reist daar mee ten lande uit! 18. En als ghij dan komt in vreemde landen, en spreekt van uw landsvrouw geen schande, want ze heeft u geen leitje gedaan. 19. Hansken die gingher van stal tot stal, hij nam den besten roos van alle, hij reed daar mee ten lande uit. 20. Maar toen hij daar kwam in vreemde landen, hij sprak van zijn landsvrouw geen schande, maar hij had eerst een liedeken afge-dicht. 3, 1. Tru (waer) 16, 1. Hoor Ol Gesindelohn. Nr. 29. Lieve, zonder Stand. 1. Daar reed er een ridder, al door het riet, en hij hief op en zong een lied en een liedje met heldere stem, dat het tusschen twee bergen klomde. 2. En dat verhoorde een jonkvrouw, fijn, zij lag er op haar slaapkamer alleen, en zij vloog met haar haartje met de: met de landsknecht wilde zij rijden. 3. De landsknecht had haar zo lief en waard, hij zette haar voor hem op zijn paard en voerde haar in korter tijd wel vierenzeventig mijlen. 4. Hij voerde haar over een akker was breed, dat was er met rode roosjes bespreid, hij ziede: 'vrouw, mag ik, gij moet achterwaarts staan, mijn grauwe ros is er zo moede van gaan.' 5. 'Waarom zou ik achterwaarts staan? had ik er mijn vaders raadje gedaan, daar toe mijn vrouw moedertjes wille, ik had er geweest een keizerin.' 6. Had gij er geweest een keizerin, en ik er een markgraaf zijn zoontje bin, zoo laat het u, mooi meisje, niet rouwen, want morgen zal ik u trouwen.' 7. Eer ik was uw getrouwde wijf, veel liever verloor ik mijn jonge lijf; eer ik was uw getrouwde huisvrouwe, ik liet liever mijn hoofdje afhouwen.' 8. Eer zij er dat woordje ten halve sprak, haar hoofdje al voor haar voeten lag, en met een al zo scherp zwaard sloeg hij er dat hoofdje ter aarde. 9. Hij nam het hoofdje bij het haar, hij wierp het in een fontein was klaar, een fontein was diep van grond: leg daar, jou lagendende mond! 10. Leg hier, leg daar, jou lagendende mond! gij hebt mij gekost zoo veel duizend pond en zoo menig penning rood goud: uw hoofdje is al afgehouwen. Holländisch: De vrolijke Oost-indies-vaarder, Amsterdam. Volkslied, vgl. Le Jennie bl. 292. — Ein offenbar altes Lied, das aber im Laufe der Zeit, da es sich nur mündlich fortpflanzte, ganz verdorben und deshalb unklar geworden ist. Auch dem entsprechenden hochdeutschen Liede ist es nicht besser ergangen, s. den Text bei Nicolai, Almanach 2. Jahrg. Nr. 21, und die aus mündlicher Überlieferung geschöpften neuen Lesarten, sowohl bei Erk, Liederhort Nr. 28. als Wunderlich, Neue Ausgabe 1, 39 — 41 haben ihm nicht aufzuhelfen vermocht. CT 1, 4. klemmen, gellen, s. Eliaen ed. Hasselt 1, 299. Nr. 30. Untreue schlägt sich selbst. 1. Te österbeken binnen daer staat een steenen huis, daer rijdt alle daghen een edel lantsvrouw uit. si rijdt uit alle daghen, zelf heeft si een zo goed getrouwen man: die liefde die zelfverlove stond in haar behagen. 2. Die here toetonder vrouwen sprak: "wel edel jongefrouw mijn! sehr wonderlijk Dungen mi ter oren gekomen zijn, mi is ter oren gekomen, hoe dat ghi motten schrijver gaen sparen in de wijn en te spassen boeren gaen in der stören." 3. "Och here, zeide si, here, wel edel here mijn! van alle sulke dingen wil ik onschuldig zijn: ik en quam nooit in der stoijen. 't is zo menighe vrouw, zo menig eerbaar wijf, zij worden also die belogen." 4. Smorghens vroeg alst was schoon dag die here reeet van huis, mer des avonds also spade so quam hi wiederom naar huis. hij streed op sijnder salen: daar vand hi sijn schreiner bij sijnder joncfrouwen staan, zeer vriendelijk dat zij op elkaar zagen. 5. Die vrouwe tot baron heer sprak: 'wel edel heer mijn! Van al zulke zaken moet ik nu schuldig zijn. laat uwen moed doch zinken! daar twee soete liefde samen vergaderd zijn den rijnschen coelen wijn zou ik bemachtigen denken.' 6. 'Den rijnschen coelen wijn die ik u schinken zal, daar zult u wel op denken alle uw leven lang, u zult daar om wel denken! Ik zal u beide te gader doen zetten in eenen zak, als in der massen zal ik u doen terdrinken.' 7. Hij nam daar beide te gader, hij stakse in eenen zak, hij worpte al in der massen die mass die was nat. hij worpte al in der massen: daar stonden zo veel heren, zo veel edele mannen, die dat met bewondering ogen zagen aan. Antw. LB. 1644. Nr. 162. — *Dr. 1, 7. in haeren sinne (in haer behaghen). Die letzte Strophe findet sich fast ebenso wieder in einem jüngeren Lied nach den bosselaer, Ondt Haerl. LB. 16. drok bl. 39. % 2, 7. boelren, buhlen — stove, Badstube — 4, 5. streiken, gaan — 5, 6. vergadert, versammelen. Nr. 31. Heimliche Liebe, 1. Wie wil horen een goet nieu liet? ende dat zal ik ons zingen als van der edeler minne van een ridder en joncfrouwe, ze droegen verholen minne. 2. Die vrouwe op hogere salen lacht, van also verre dat zij zag, zij zag hem van zo verre, zij zag hem komen gereden veel klaarder dan een ster. 96 3. Hij stak zijn hand onder zijn deut, een vingertje was daar berekend, dat worp hij in den Rijn. de vrouwe op haar sale lach, seer node zou zijt verloren laten blijven. 4. En zij had een dier vondelhond, dat konst wel duiken tot in den grond, zo diep in de genen grond, dat hield haar dat vingerlijn in zo kortere stonden. 5. Doe zij dat vingerlijn ontvingen had en zij dat heel wel bekijk, zo stond daar in geschrift: "Och rijk heer god, hoe salig hij was, die Lazarus mochte zijn. 6. Zij ging voor haar vader staan, voor haar liefste vader: "Ziet, vader, ik moet u clagen, ik ben bezoedeld met Lazarie, ik moet uit alle mijn maghen." 7. "Och dochter, sprak hij, dochter mijn! Hoe zou dat moeten geschiken? want jij bent zo schon en boven alle landvrouwen zo spant jij die kronen." 8. De vader al tot de dochter sprak: "Och dochter, wel liefde dochter mijn! Hoe ga ik dat kunnen weten, waar u die vreemde Lazarie ten eerste uit zal breken?" 9. Dat meisje dat niet laten en dorst, zij nam een mes, zij sloeg haar borst: "Ziet, vader, ik zal u betonen!" Zij en consens daar na in zeven jaar gespuiten noch geschoon worden. 10. Men ging haar daar een huisje maken buiten des weeshuis al van der Straten, men hoorde haar een zelle, die haar al door de stroom rannen god zou kunnen die Lazarische belle. 11. Daar in lach zij zeven jaar, dat zij niet meer aan zon en maan en zocht niet meer dan tot een tijde, zij liet haar deur open staan, zij zag den ridder komen rijden. 12. Zij wieschte haar handen, zij waren schoon, zij leidde het paard op de sadelboom, zij liet de zon op schijnen. Doch kende hij dat vingerlijn dat hij woerd in den Rijn. 