title: Historie van het verbond en de smeekschriften der Nederlandsche edelen, ter verkrijginge van vrijheid in den godsdienst en burgerstaat, in de jaaren 1565-1567 / 3. (1795). - 558 S
creator: Water, Jona W. te
text: wonings te Zandwijk; als mede, det Klaas ven Zandwijk zijne woninge net drie ınorgen lands in ’tambacht van Was. fenaer hast. In Gelderland was ook cen geflacht van diem Raaın: waar to2 behoorde Warner van Zindwijk, ten jaarc 1440 in den Gulikfchen ftrijd dood gebleven. Zie PoNTA- wı Hifl. Geir. lib. IX, pag. 438, coll. di. VIII, pag. 3222 gt Epiflola XL, pc. &7 „in dylloge Ant, Muttkzeis deu Drieie, Zijng ver- 4066 VERBOND EN SMEEK- fellen we zen, met de Regeerders der flad in hevige en "* scfchillen, dan, over ’t aanftellen van een’ Schöut (w), dan, over 't verkiezen van een’ 'bijzonderen Ontfanger over den Lande yan Voorne (x), dan, over de verkiezinge | der (w) De Regeering klaagde overhem bij ’t Hof vaıı Holland, den 30 Juiij 1558, en vrocger, dat hij, naar oude en beltendige gewoonte, geen Schour aanftellen, maar iu perloon dit ampt wil- de bedienen. Dit echter is moeilijk te verftaan,, ‚naardien bij waarlijk, den 21 juni deszelven jaass, Willem Heerman tot Schout voor drie jaaren aangelteld hadt; volgens de Me&morialen ‚fol. gg en 56. Dan, deze was, misfchien, der Stad niet aangenaam, en befloot de Baillin zelf ook ’t Schoutampt waartenemen, tot dat hij een "verdrag inet de Regeeringe trof, 'waar b’j zij dien post voor zes jaareu in pacht kreeg, en aan Ser= vaas Kornelisz overgaf. Hier wede was die twist gedaan, en wel, zoo ’t fchijnt, voor een’ gerui- men tijd, naardien van Zandijk, geduurende de jasren 1558 — 1560, veeltijds afwezig was, en hij tot zijnen Stedehouder aangelteld hadt Par- thoud van Cranendonck, die met de Regeeringe ‚zeer wel overeenftemde; gelijk blijkt uit de Me= morialen 29 Junij 1558 en 18 Meij 1560. (x) In de maand Julij 1561 ontftondt tusfchen hem en de breede geäifdein van Voorne aan de cene, en de Kegeeringe der Städ aan de andere zijde, een hevige twist over deze verkiezinge. De Stad wilde zien houden aan ’t verdrag des jaars 1494, doch de Bailliu mer de zijnen dachten an- ders, en vertrokken misnoezd, vın dat zij Jan van Kerkwerve tog dien post niet kanden aangelleld krij- SCHRIFTEN DEK EDELEN. 457: der Wethouders, en het ter markt brengen yan ’t koorn in den Briele (y), dan weder- Cc4 om, krijgen. De Stad ginz te raade met Jan van Ties- long, haaren Advokaat in ’s Hage ,„ verkuos Kor- nelıs jakobsz tor Ontfanger, en kwam hier over in rechtsgeding met den bailliy. Meimorialen 2% Junij en 24 Julij 1561. (y) Den ı7 Juli 1561 zondt het Gereclit ee- niee afgevaardigden naar Brusfel, om van de ller- toginne te vragen de bevsstiginge van ’tprivilegie, betreffende: de verkiezinge” van de Werhouders, en ’t brengen yan ?t Vooinfche koorn op de Briel- fche warkt, De Bailliu was niet te vreden ner het lezen en zien der bevestiginge var ’r odtro yan. Maximiliaan en Filips ( Privilegien van dein, Briele bl. 108), doch begeerde gen atichnift daar van te hebben, ’t gene hem geweigerd: werdt, met een verwijt, dat hij zich tegen de, ftedelijke privilegien aankantre. Memorialen 22 Auz. 1561. Dat verwijt was niet ‘geheelenal ongegrond. Uit de Memorialen 13 Junij 1563 blijkt toch, dat de Baillia ’e [chenden van ’t pri» vilegie, betreffende ’t recht der Brieliche koorn- markt, bij fchikkinge merde overtreders uit de wee« reld,geholpen hadt, Ook weigerde hij hardnekkiglijk, de verkozene Schepenen te beiedigen. De Stad kreeg een’ befloten brief, tegen hem, van.den Flo- ve, gaflıem een vittrekfeluit het privilegie van den 9 Junij-ı5ı%5 (zie Privil,.van den Briele, bl; 123, 324), en begeerde, dat bij, diem achter» volgende, den eed aan de Regeeringe zou afııe» men. Hij bleef dit weigeren; waaroın ’t Ge=- recht een nader verzoek aan ’t Hof deedt, om in dezen naar oude herkomen te mogen voorlts varen. Memorialen. 22 Aug-, 3 Sept, 13 Sept. cn 6 Okt, 1561. i 48 VERB'ND EN SMEEK- om, over ’t ficlien van zekere, tegen cenige gevangenen inzgewonnen, berichten in han den van zijnen opvolger (z). Uit alles, wat van hem bek:in. is, fchijnt men te moe- ten opmaken, dat hij ftijfhoofJig, nerelig en van een’ woelenden geest was, doch re gelijk, dat hij ’t recht met vlijt handhaaf- de, waar van veelvuldige bewijzen in de verlijd- en pandzettingbock.n der ftad Brie- le te vinden zijn. 'Wijders, is ’r niet 0D- waarfchijnlijk, dat hij, ten tijde zijner be- dieninge, en dus voor 'r verbond der Ede- len, der Hervormde leere reeds niet onge- negen gewecst is, alzoo niemand, geduu- rende zijn Bailliuwfchap, wegens den Gods- dienst geftraft, en zeifs geen ftraffe door hem tegen iemand, uit dien hoofde, ge- £ischt is. Di: gefchiedde al aanftonds door zijnen opvolger. De gematigde denkwijze van den Bailliu van Zandijk zal hem naar ee ee EEE (‚z) Welke moeite ’t Gerecht en de Bail!iu yanı der Werve, den ‘23 Juiij 1562, aanwendden, on varı Zandijk tot de overgifte der informasien 5 omtrent fommige gevangenen zenomen, te be+ wegen, bij wilde hier tne echter nıet befluiten, zeifs niet, na dat men hem beloofd hadt zijne gemaakte onkosten wedertegeven, waar op hij wnders in den aanvang zeer bleef aandringen. SCHRIFTEN DER EDELEN. 409 zulke medchelpers in zijnen post hebben doen omzien, die in dezeltde gevoelens fton. den. Hocdanigen waren Pouwel Pietersz, wien hij ergens zijn? Stedeheuder tot aan- maninge van fchuld noemt, in zomermaand des jaars 1569 ter oorzake van Zijne gezind- heid voor den Hervormden Godsdienst op de galeije gebannen (a), en Ewout Corne- lisz, zijn Schout in den Briele (b), die, ten zelfden dage met den Bailliu van Zan- dijk, door den Bloedraad gebannen werdt , alzoo hij, wegens de ketters, de zorge over de artillerije gchad hadt, om dezelve, tot hunne verdediginge , op de wallen en voor de poorten der ftad te plaatzen, en’t Geuzen-teeken gedragen (c). Hei mis- “ noeg.n der Regeeringe ap den Bailliu van Zandijk zal de reden geweest zijn, dat zij, ‚den achtiten van wintermaand 1561, aan Joost van der Werve, Schildknaap , toe= ftondt, in ’t verzocken om ’ı Bailliuwfchap | Cocos. ve (a) Verlijd-en Pandzettingbnck ‚in Jun’ ı 569. (by Deze heeft noch den 13 Junij 1554, en dus omtrent het einde der bedieninge van N. van Zandijk, in deszelfs naam de vierfchaar gelpannen. (c) Sententien yan Alva, bl. ı&o. 410 VERBOND BN SNEUIK- ie bezigen den naam van Burgemeesters cq Werhouders , als vertegenwoordigende : de Regeerders der ftede,.en dit ampt te vra- gen bij wijze van privilegie - gelijk hij deedt, met dit gevolg, dat hem , in lentemaand des volgenden jaars ,. ’r bailluwfchap ve pacht wierde voor deu tijd van zes jaaren, gerekend van ’t einde der loopende pacht yan Nikolaas.van Zandijk (d). Na dat de- ze zich verlaten zag van zijn ampt, bieef hij echter binnen den Briele wonen, vers moedclijk tot den tijd der geduchte komfte van Alva in de Nederlanden. Waar henen bij toen gevlucht zij, en hoe lang hij noch geleefd hebbe, is mij onbekend. Zeker i ’r, dat ziine guederen, volgens Aiva’s von- nis, aangeflagen zijn (e), en dat men in den jaare 1573 noch meldinge van hem ger 'maakt vindg (f), Zijne nakemelingen, wel- (4) Het Bailliuwfchap van N. yan Zandijk eindigde den 24 Junij 1964. Zijn opvolger deedt ten zelfden dage den ced aan ’t Gerecht van dei Briele, en aanvaardde zijne bedieninge; Ihebbende hij reeds deu g Oct. 1563 den ecd gedaan aan de Juiden van de Rekenkamer. (e) MSS. Aauteek. van den Fieere van der Cragdt. (f) In de Rekeninge van S, Pieters kerk expir. 13 avond SCHRIFTEN DER EDELEN. 4Il we'ken men zegt, dat tot nu toc overig . zijn, kenne ik niet; veel minder were ik, of zij afftammen van Kornelis van Zandwijk of Zandijk, welken men vermocdt een’ zoan van den Bondgenoot gewcest 1e zij1, en wiens zuster Eva getrouwd was (&) mer Mr. Pelgrim van Loon, Raad des Heeren yan Brederode, en door Alva gebannen (h), EVERT VAN ZANTEN, een Klecfsch E- E. ya; delman, doch ten dezen tijde zich in de Zawen. Nederlanden, wellicht te Vianen (i), met de woon onthoudende, en misichien mer ‚ fommige geflachten yan ganzien (k) in dir 13 avond ı573 flaaty „, Van Nicolaes van Zan- di;ck op fin boumzaert, fiaende over die Ciae- fen, ’sjaers, allo die ingewonnen is — DIJEL”., (4) MSS. Aanteek. van den Heere von der Trugbs. | | (h) Sententien van Alva, bl. 34, 35- Ci) Ten miniten , te Vianen woonde , om- trent dezen tijjd, Gerrit Adriaansz, van Zanten; volzeus de MSS. Aanteekeningen van den SIeere van der Cragbt , die mij noch in bedenkinge gaf, of nier wisichien , in de Sententien varı Alva, Gerris behoorde te flaan, in plaatle yan Zverr. (k) Bij voorbeeld, van der Dusfen, van der Burgh en Meerman. Die blijkt uit de (lamregis- ters van deze gellachten bi) FERWERDA. Gebamnen. G. Ze- ers van Wasjenho- yen. 4il VERBOND EN SNEEK- dit Gemeenebest, toen en naderhand, ver maagfchapt, wordt in 't vonnis, door den Bloedraad over hem'geveld, en behelzende een bannisfement met verbeurdverklaringe yan goederen, befehreven als een der ver- bonden Edelen, die, in den jaare 156%, den post van Kapitein van een vaandel yoetknechten bediende, ten yvoordecle en tor bijftand der opıoerigen, en die 'ı kas- teel van den Berg, toekomerde aan den Graave van den Berg, tegen den Koning verdedigd hadıt (1). GHILAIN ZEGERS VAN WASSENHOVEN , afltammınde uit een oud Vlaamsch ge- flacht (*), was een zoon van Guillaem of | Ghi- (1) Sententien van Alva, bl. 126, ı30. De paam wordt aldaar gefpelt van Zanthben. In de Vaderl. Hiftorie van wAGEnAAR VI deel, bl. 211, flast van Zanre, — Ofen in welke betrek- kinge de van Zantens of Santens , die ımij in de Hollandfche en Utrechtiche gefchiede::iisfen der viiftiende en volgende eeuwen voorgekomen zijn, tot dezen Bondgenoot ftonden, kan ik niet be= palen. (*) Mer gelacht Zagers of Zerhers was oorfpronglijk wie Vlannderen ; doch veelen uit herzelve flocgen zich met de woon neder in Hollaud, fcdert het midden der zestien- de cenwe, Ointrent dezen tijd, was Jr Arnoud Zegerz van Wasfenboven Bailliu van Schoonhoven en den Lande van Blois. MSS. Aant. van den Hcere van der Craglt. — Pau! Zegers, Baillia van Roulers, zoon van Jan en Klara de Glercq , werdt door Koning Filips den IV in 't jaar | 2645 >» SCHRIFTEN DER EDELEN, 413 Ghilain Zegers, Ridder, Heer van Was- fenhoven, Ambachtsheer van Arentsberge en Arnmers aan de noordzijde van de Lek; Raad des Konings in ’s Hage (m), over- Jeden in den jaare 1564: Hij lier drie zoonen na, Jan, die volgen zal, Anthonij, getrouwd mer Maria Dormael, ei dezen Bondgenoot, van wien vecle bijzonderhe= den, waar of välsch, gemeld ftaan in ’t vonnis van Alva, den tienden van fprok- kelmaand des jaars 3568 tegen hem ge- veld; (m) HA werdt onder de Hollandiche Edelen, in ’ı jaar 1550 en 1549, geteld, doch onbevoegd gerekend, om ıer dayvaart te verfchijnen wegens de Ridderfchap: waar van de waarichijnlijke re» den in zijne Vlaamiche afkomite te zueken was, VAN GOUTHOEVEN bl. 620, VAN LEEUWEN bl, 686, 762, 1042. Ik vermoede, dat van den va- der,en niet van den Bondgenoet , gefproken wordt in een fluk, witgegeven door den Hieere van De WALL, in de Privilegien vau Dordrecht, bl. 1299 — 1233, wiens aanteekeningen, bl. 1230, die- nen vergeleken te worden. 3645 veradeld. Noßilisire des P. B, tom. 1, Pag. 285, wu In den jaare 1601 was Gelcin Zegers van Wasicnhoven Predikant te Bodegrsve. Zie Kerkelijk Plakaathoek II deel, bl. 146, 147. Olhij cen zoom van eenen der verbonden Edelen geweest zij, gelijik men vermoed hecft, durve ik niert bevestigen. = Zukerer ig ’t, dat Ghilain Zegers van Wasfenhoven twee dochters hadt, Louize en Katharina , wrelke laatite getrouwd was met den Raadslieer Nikolaus van der Laen; volgens van LEEUWEN Bät, ill. bl. 755 en 2472. — Noch vinde ik, dat dit geflacht door huwelijk is verborden geweest met die van le Baillij, van de Perre, de Glärges en van den Langeberg. Men zie Recxeil GA nial,. de Familles orig. des P« B. pag. 213, Orartiers Ge filulogigues tom. I, pag. 220, LE CARPENTIER SGrt. ll, gag. 612, Nobilizire des Pı Br tom, U, pag. 443. Gelaunen; A'4& VERBOND ZN SMEEK- veld, waar bij hij gebannen en zijn goed vırbeurd verklard is (n). Eer hij ten Lande üitgeweken was, woonde hij te Voorbürg; en van hier veitrokken zijnde, Zijne ge- werdt hij ingedaagd. Men befchuldig ie Zei nem, dat hij, mer zijne broeders, Jan, en Willen! varı Treslong , over tafel te Voor- burg, in t.genwoordigheid van den Pries- ter, fchandelijke en lasterlijke redenen te- gen ’toude Roomfche .Katholijke geloof en den Godsdienst uirgefproken hadı, en, fiaar alle vermoeden , deel gehad aan ? breken van een beeld in de kerke van ’t genoemde dorp; 4a hij de verworpene en verfoeilijke predikatien der Kalvijnisten bij= gewoond hadr, en zelfs, nevens zijne broe- ders, tegenwoordig geweest was in de cer- tte precke, op de ruiterkamp bij de vaarf van Delft gehouden; dat hij vecl verkeerd hadt met Sonoij, van Haeften en van Bink« horst, die onder de verbonden Edelen be- hoorden, en groote begunstigers van de ket= ters waren; das hij hun teeken op de borst gedragen hadt , ten blijke, dat hij van hun verbond en aanhang; was; eindelijk, das hij geweigerd hadt den gevorderden ced te. doen‘, (m) Sententien van Alva, bl. 36 — 38, SCHRIFTEN DER EDELEN. 4ıf doen, gelijk door de Edelen, die Katholijk waren, in Holland gefchiedde, en uitdrukke- }jk aan zich behouden, de wapenen niet te willen opvatten tegen den Hervormden Godsdienst af zijn geweten. Of, en wan- neer , hij uit zijne ballingfchap wederkcerde, en welke zijne verdere lorgevallen waren, is mij niet gebicken, JAN ZEGERS VAN WAssEnHoVeN, broe $, Zegers der des voorgaanden, ftondt even weinig in En iu Alva’s gunste, die, den drieäntwintigiten van lestemaand des jaars’ 1568, hem voor altijd uir ’s Konings Landen bande, en alle Gebannen. zijne gocderen, roerende en onroerende , verbeurd hieldt. Zijne vermeende misdaa- Befrhuldi- den worden in ’t breede uitgemeten.. Hij Eger Was‘zeer verdacht van deelgenootfchap aan de verbindtenisfe der Edelen; hij liet zich vinden in hunne bijeenkomften ; hij hadk #erk aangedrongen op ’t teekenen van zeker gefchrift, ’t welke men zeide gekomen te aıjn van Graaf Lodewijk van Nasfau, en, naar alle waarfchijnlijkheid, het dubbel der gemelde verbindtenis(e' was; doorgaans reedt hij gewapend naar de precke der ketteren, en noodigde hunne Leeraars aan zijae tafel; - te 416 VERBOÖND EN $MEEK- te Delft hieldt hij ’t Nachtmaal naar de wij z* der Kalvijnisten; hij weigerde ’t doen des nieuwen eeds van getrouwheid, en afteftaan van alle verbindtenisfen tegen den Konings hoewel hier toe meenigmaal, in naam der Landvoogdesfe, verzocht en aangemaand (0). Gelijk de goederen van Ghilain mer de daad aangeflagen werden, zoo ook die van zijn: Zijn eeedbroeder Jan, onder welken ook zullen be or.lt aGiı- gejlagen. hoord hebben zekere retten, die hem, in 't jaar 1549, door zijneh vader afgeitaan wa- ren (p). Noch blijkt van elders (q); dat de Rekenkamer in den Haage, op last van Alva, in grasmaand des jaars 1570, der Bailliu van Wasfenaer magtiglle tot het ver- heilen van een achterleen, weleer behoord hebbende aan dezen Bondgenoot 5 wegens de voorledene beroerten thans voörtrlugtigy doch uit hocfde der verbeurdverklaringe den Koning aangekomen. Hij fchijnt in huwelijk genomen te hebben Margareta Ocm van Wijngaerden , dochter van Jan Oem van Wijngaerden tot Kroontftein, Bailliu van den: (6) Sententien var Alva, bl. 40. (p) MSS. Aant. van den Heere van def Cragbt. 4) Sententien van Alva, bl. 445. SCHRIFTEN DER BDLLEN, 4:7 den Haage, en van Katharina van Zijll (r). ALEXANDER DE ZOETE, gefproten uir 4. de Zee. een edel geflacht in Vlaanderen (*), Gouverneur van Zeeland omtrent den jaa= te ı576 (rr), fchijnt dezelfde mer Ale- xänder de Zocte van Laake, Gouverneur t Dd van (r) Genealogie van Oem van Wijngaerden, (rr) Zie hier boven ill Siuk, bl. 174, 175. " (*) Het geflacht de Zoere of Soete wordt door sMAL= LEGANGE, ‚in de ‚befchrijvinge der Wapenkaart van Zee» land, te recht onder den Vlaamfchen adel geboekt. In de vijftiende en zestiende ceuwen, waren verlcheiden van dezen flam ın de regceringe te Gent, en fummigen tot den Ridderftand verheven; volgens L’Espınoy Reckerch. de la Nobl. pag. 777, 780,051, en elderss. Of Anna Maria eıa Barbe van Zoeten ook tot dit geflacht behoorden, is twij= felachtig, Zij werden, door den Koning van: Spanje, in °C jaar 1655, herfteld in den adelftand van haare voorouders. Nobiliaire des Ps B.. tom. I, pag. 342. Zeker is ’t, dat de nakomelinglchap van den Bondgenont Joost de Zocte, om- ärent den jaare 1664, in Holiand noch in hoog -sanzien was, naar ’t fchrijven van LE CARPENTITR parts JIL, Pag» 83. Noch heb ik gevonden, dat het grflacht de Zocte 18 vermaagfchapt gewcest met Stalpırrt van-der Wiele, de le Boe, de Dilft en de Hertaing. Genealogie. van Stalpere y. d. Wiele, bij FERWERDA, EN LE CARPENTIER parr. III, pas. 261, 429, 637,5 die ook gewag maakt von Willem de Zoete, Heere van Hautain, Adıniraalvan Zeeland, van wien bij Bor, Wagenaar en anderen, veele bijzonderheden FE meld werden. — Van.den Bondgenvor Filips de Zocte van Hautain was onderfcheiden Zijn naamsenoot, en des- zells zoon of neef,. die in de Vaderlandfche Hittorie vom WAGENAAR, X dec! bl. 438, voorkonit. In de Notulen der Staaten van Zeeland, den 20 Febr. 1615, vinde ik, dat hij, door de Staaten van Zeeland bunoceınd zijnde tot een lid van den,Rasd van Staate , voor dien post bedank» tc, om dat hij döor de Algemeene Staaten tot Gouverneur %an Sluis in Vlaanderen aangefteld was. Mij is bericht „ dat hij in die ftad begraven ligt. — In den Booingaert dee Wapenen vindg ık: ZOETE, porte de füble, & cheyron d’ara gen 8 esaurfon dargens, & trois fleurs de lis de [üble F. de Zoete. Horde briefwisje- Jinze met Or« nje 4AIS VERBOND EN SMEEK- van Sluis in Vlaanderen, waar hij, volgens ontfangen bericht, begraven ligt, en zijn becld, in kunst:g marmer uitgehouwen , gezien wordt. Uit zijn huweljjk (rrr) met Margareta van Berchem, waren de twee volgende Bondgenooten voortgelpro- ten, die mij meer bekend zijn, dan hun vader. joost De ZOET£E, Heer van Villers, bleef aan ’t Vaderland getrouw , hoevrel bij, om erger kwaad te ontduiken, van daar vertrokken was. Geduurende den tijd van zijn verblijf buiten de Nederlan- d:n, hieldt hij, gelijk zijn broeder Filips, heimelijke briefwisfelinge met den Prins van Oranje ter reddinge van ’t onderdruk+ te Gemecnebest (s). Ik vermoede, dat hij de vader of grootvader was van Alc« xander de Zoete van Villers, getrouwd met Adriana van Aersfen,; als mede van Rılips, die, met zijne huisvrouwe Beatri« ce Hooftman , vrijheid aan de Staaten van Zeeland verzocht, om over heure leenen en (rrr) Suite du Supplöment au Nobiliaire des P. B. tom. l, Pag. yo. (s) vaN MKTEREN L] boek, bl. 59. SCHRIFTEN DER EDELEN, 419 en ambachten te mogen beltellen (t). Vas- Krijgeden ter gaat het, dat hij, in den jaare 1580, Meere von ’t krijgsbevel over Bouchain voerde, wan- ,.er in han. ncer Jan van Noircarmes, Baanderheer van Selles, deze ftad door verraad Zocht te ver- meesteren (u), doch in handen van den Bevelhebbet viel, en gevangen naar Ram- imekens gevoerd werdt. Minder gelukkig flaagde de Zoete in ’r volgende jaar in zijne krijgsondernemingen. Zijn leger was toen te klein en de beraling te echt, om den vijand te dwingen en ’t volk buiten muiterije te houden (v). Aan dapper- Wordt heid en beleid ontbrak het hem anders er niet. Dit zal de Staaten van Utrecht be. AP Yin Z wogen hebben , om hem tot Stadhouder over ’t Sticht aanteftellen (w).. Niet lang Did 2 daar» . (t) Genealogie van Aersfen 7 gener., bij FRE WBRDE, — Notulen der Staaten var Zee- and, den ı8 lebr, 1615. — LE CARPENTIER 1IT part. pag. 33 fchrijft, dat Joost de Zoete getrouwd was met Klara d’Anveux, welker moeder geweest is Maria de Montignij.' (u) vor XIV boek, bl. 208 [197, 198]. (v) VAN METEREN X boek, bl. 182. HOOFT XVII bock, bl. 781. em) WAGENAAR Vaderl. Hif,. VIII. deel, . 16, 410 VERBOND EN SMEEK- Srjd bij daama, gaf hij ouk blijken van moed in den ftrijd tegen den Spaanfchen held de Tasfis; doch wanneer hij in ’t hoofd ge- Gevangen. wond en gevangen genomen werdt. ’tLiep Geflaakt. aan tot het einde des jaars 1587, eer hij kon uitgewisfeld worden. Ten bewijze van ’t vertrouwen, toen in hem gefteld, Pu ftrekte zijne bevordering tot den gewig- tigen post van Veldmaarfchalk (x). F.de Zee. yiLıPs DE ZOoETE, Heer varı Haultaini of Hautain, broeder van Joost, bleef ook getrouw aan de zijde der verbonden Ede- Ien, en ftreedt dapperlijk voor ’t Vader- Jand, Het eerfte bleek, zoo uit zijne N fchriftelijke verftandhoudinge met Prins Granje. Willem den I, als uit den haat der Spaan- Engeland fchen, die hem den toegang naar Inge: er »rÖ0 and wisten te {luiten (y). Aan ’tlaarite benemen zijne krijgsbedrijven allen twijfel, t Bene Weel roems behaalde hij door ”t doen om« Anuwerpen auı.e Staat aan van Antwerpen, aan welke ftad den = a Staaten, toen, niet weinig gelegen was, De gelukkige uitflag van zijne gevaarlijke on- (x) sor XX boek, bl. ss [624), XXIH boek, bl. 90 [130]. (y) LE TETIT lior. XI, pag. 305, | SCHRIFTEN DER EDELEN. 42i onderneminge deedt hem, van ftads wege, , met een’ fchoonen gouden keten vercerd worden (z). Geen minderen heldenmoed betoonde hij op den Kouwentteinfchen dijk, nabij Antwerpen, in den ftrijd tegen Par- ma; doch hier bezweek hij voor ’s vijands _Verkiest . . den dood Lo. magt, en befloot, liever in volle rustinge yon >syij. van den dijk te fpringen en in den modder ands genade, te verfmoren, dan in Spaanfche handen 7 vallen (a). Zijn regement werd:, federt, door Leijcester, aan Filips Sidneij gegeven, tot groot misnoegen van de voornaamite Be- velhebbers, die naauwlijks dulden konden, dat een vreemdeling, hoc verdienstelijk an- ders, aan de dappere Landgenooten van den Heere van Hautain voorgetrokken wier» de (b). STEVEN VAN ZUIJLEN, Een UrrechtschS. van Zulje Edelman (*), ftaat op de oorfpronglijke Ddz naam- (z) zor XI bock, Ll.272,273 [344,855]. (a) vor XX bock, bl. 33 [ 597, 598]. (b) noorr XXIV bock, bl. zofs. (*) In eene ontelbaare meenigte van oude gedenkftuk- ken, door A. Matthaeus, F. yan Mieris, K. Burman en vecie anderen uitgegeven „ wordt de naaın van dit guflacht zeer verfcheidenlijk opgegeven, b. v. Suien, Suilen, Zule, Zuileg, Zuijlen, enz. E£tuwen lang, was dit gelacht ia L ber 422 VERBOND EN SMEEK- naamlijst der verbonden Edelen, doch fchijnt als zoodanig niet bekend geweest te zijn aan Alva en zijnen Raad: want, in ’t vonnis, den zeventienden van oogstmaand 1568 aver hein ’t bezit van ecn groot aantal Ilccrliijkieden en Ridderhoffte» den, in en buiten "tr Sticht gelegen, waar van ook (le on« derfcheiden takken van dezen cdelen Stam zich gewoonlijk benoemden, b. v. Zuijien, Zuijliftein, Zuijlenburz, Lie- wendaal, Natewisch, Rijzenborg , Beverweerd, Zeist, de Hacr, Vleuten, Nijevelt, Ilermelen, Drakeftein, Warden- berg, Geereftein, Rijnswoude, Luinenborg, ter Vooren, den Eng, ter Horst, Barcsceftein, Zevender, enz., — De Heer yan Speen yarn Hardenflein heefg mij medegedeceld cene MS. Genealogie der Zuijlens, beginnende ınct Steven van Zuiilen,, die in ’t jaar 1200 Ivefde. - Van den tik Zuijlen van Nijeveli is boven gefproken bl. 179 — 132, in de aan- teekeninzen. = De Bondgenvot behoorde tor den tak der Zuijlens, bijgenaamd van der Hacr. ‘“Zijn oud- over- gro0t- vader Steven van Zuijlen, Killder, Heer van Zevender en Herimelen, nam in ’tjaar 1434 ter vrouwe Jofina van der Hacr, en verwekte wit haar drie zoons, van welken de oud- fte , Diederik van Zuijlen tot de Ilacr en Zevender, in echt kreeg Elizabeth van Zuijlen van Nijevelt. Uit deze Ouders werdt, behalven Andere kinders, geboren- Steven varı Zuijs ien, Ridder, lcenvolser van zijnen vader, Zi) beiden zijn Burscemeesters en Hoofdfchouten der ftad Utrecht. gewecst 5 volgens Conroisfünce' dela Nobl. d’U:r. pag. 67 , 68%. Andere Liizonderheden, ben betreffende, kan men in de Utrecht» fche Jaarbocken van k. BURMAN vinden, Steven vau Zuijlen verwekte, bi; Jofina van Astendelft, denen zoon, Dirk of Diederik van Zuijlen, vader van den Bondecnoot.: Zie de nor (d). Deze werde in ’t taar 1560 verlijjd met her Rid- dermatige huis ter Hoist. volsens de MSS. Aanteekeningen van den lleerc van «er Cr pt. De bondgenoor hadı ver feleiden broeders cu zusters. Önder dezeiven was Niko- laas van Zuijlen, Heer van de Ilser, Zevender cn Draken- barg, die in den jnare 1572, in plaatle van zijnen vader, en andermaal In 7552 Mootdfchour van Utrecht werdt. Conm. de la Nobl. Utrecht, gag. 069. ij hadt in huwelijk Eva van Schagen, dochter van Willem en van Elizaberh van Brovkhorst. Zi wonnen verfrheiden kinders , met wier opgave de gemelde MS. Gineslogie eindig. De owilte zoon was Julan van Zuiflen, Heer van de Ilaer cn Zeven- der, Hoefdtchout van Utrecht van 1608 tot 1622. Mij was geboren in 1573, trouwde eerst Agucs van Renesfe, daarna Geer SCHRIFTEN DER EDELEN. 423 hem geveld, en waar bij hij, toen reedsuit 't Land geweken, upenlijk gebansen werdt,' Gebarnen vindt men (c) hem allcenlijk befchuldigd, dat hij mede bevel gevoerd hadt over de beeldbrekers te Utrecht, en aan iemand vau hun, die misnoegd was over ’t vernielen van banken en ftoelen, in plaatfe van beelden, binnen de kerke der Jakobijnen, gezegd zou hebben: zwijg gij; zij weten hunnen last, Uit herzelve vonnis (d) ontdekt men, dat- hij cen zoon was van Dirk van Zuijlen, Dd4 Schout %s (c) Sententien van Alva, LI. ıtı. (d) Sententien van Alva, ‚bl. 107. — Hier door vervalt de gisfing van een’ mijner vrien- den, dat deze Pandgenoot zou geweest zijn een zonn van Gijsbrecht van Zuijlen en van Elgis van Utenham, en getrouwd met Henriet- te de Barres, weduwe van Filips de Bije. In tegendeel, het vermoesten der Heeren van Zlaer- folte eu van der Cragbt, dat hier bedneld wor« de een zuon van Dirk van Zuijlen, Ridder, en van 'Jofina van, Drakenberch, wordt daar door ten vollen bokrachtigd. Gecrtruid van Eennep, en ftorf in den jaare 1641. Hij over- kecfde derhalven zijnen zoon Dicderik van Zuijlen, dıe, bij afftand van zijn’ vader, den, 23 April 1622 Hoofilfchout te Utrecht werdt, doch den 6 Au:. dasraanvolgende over- kcedt, volgens Con. de kt Nosl. PUtrecht ‚ pag. 69. — Be- halven de reeds gemelde buwelijksverbindienisien, zijn.mij noch veele andere met de voornaamfte Nederlandfche sc» lachten voerzekomen, b. v. mer Borsiele , Wecmskerk , Cock van Opijnen, Mjenrod2, Racphorst, Egmond, Evcrs- dijk, Gendt, Spanzen, Teilingen, «de Wacl, Culeinborgf, van, der Does van Nnurdwijk, Rosfum, Lünden, Brake, Poclgcest , Hardenbrock ‚Burre van Amerongen, Klcede , enze 424 VERBOND EN SMEEK- $chout van Utrecht; die dit ampt, var 't jaar 1564 tot 1572, bekleedde (e). Hier uit kan men opmaken, dat de vader in lief- de tot de Vrijheid merkelijk verfchilde, zoo van andere ftamgenooten (f), als van zijnen zoon Steven, wiens verdere bedrijven‘ niet tot mijne kennisfe gekomen zıjn. Volgens ?t gellachtregister, is hij in den bloeij zijner levensjaaren en ongehuwd overleden, zonder te deelen in de edele vruchten der waare Vrijheid; welk voorrecht zijne broeders en zusters, nevens heurc afltammelingen, ge- noten hebben, = u 'Ziet daar, geachte Landgenooten, mij= ne berichten omtrent de edele Bondgenoo- ten, hunne geflachten en pogingen ten nutte van Vaderland, Godsdienst, Vrijheid, Voorrechten; pogingen, die hen overwaar. dig maakten, dat hunne naamen met gul- den letteren in’sLands jaarboeken voor altijd aangeteekend wierden, en in ’t dankbaare ge- moed der nakomelingfchap, zoo lang ons Gemeenebest voortduurt , ingeprent blijven, | u a © BI]. (e) Conmoisfance de la Noblesfe WUtrecht, pag- 69; want het is niet te’ denken, dat een andere Dirk van Zuijlen van de Haer, Ridder, die in den jaare 1496 Schout van Uktrecht was, hier in aanmerkivge kan komen. (f) Sententien van Alva, bl. ırr, 112. SCHRIFTEN DER EDELEN. 435 BIIVOESGCGSELEN Tet de drie Stukken var dit werk. EERSTE $TUK. Binaz. 3 (ce). Omtrent her aantal der Hollandfche Edelen, bij de huldiginge van Willem den lil, in den jaare 1305, heeft de Heer Mr. pP. n. van DE WALL mij de volgende aanmerkinge medegedeeld: „ Dit verhaa!, dat Reigirslerg en van Leeuwer uit de zoogenaamde Divifie Kro- #ijk hebben overgenomen, koomt mij ge- heel ongegrond voor. Indien men de ech- te gedenkfchrifte : van dien tijd raadplcegr, zal, gelijk het mij toefchtjnt, zoo wel de inhuldiging te Haarlem, als her getal der Edelluiden haast vervallen. Onze oude Kronijkfchrijvers zijn, voor 200 veel de oudfte Landsgefchiedenisfen betreft, wei- nig te betrouwen, te weeten zulke, die in laater’ tijd leefden, gelijk de fchrijver van de Divife Kronsjk, want Melis Stroke en foortgelijken wil ik hiervan hebben uit- | Dd 5 8. 446 VERBOND EN SMEEK- gezonderd ”. Ik ben niet dwaas genoeg, om het naauwkeurige oordceel van cen’ Man, wiens kundigheden in de Neder- landfche gefchiedenisfen der midden- eeu- wen de mijne zeer wijd overtreften, ec- nigzins in twijfel te willen trekken, Blatz. ı5. Over °’t verbond tegen Granvelle in 't jaar 1563 kan men verge- liijken nopperus, Recweil des troubles des P. B. pag, 35. Hier op wordt ook gezien in de indaginge, ’t vonnis, den ban en de beide Apologien des Prinien van Oranje ; als mede in de vonnisfen van Alva en zij- nen Raad regen de Graaven van Hoorne en Egmond, te vinden in de Sententien van Alva, bl. 893 — 86. — Belangende de afkomfte van Granvelle, de Hoogleer- aar SCHRADER heeft mij bericht, dat hij, reeds in den jaare 1744, uit den mond van den sgrooten HEMSTERHUIS geleerd hadt, dat veelen zich bedrogen hebben ten opzichte van des Kardinaals voorou- ders, en bijzonderlijk van deszelfs g#oot- vader, alzoo ’t volkomen zeker is, dat hij uit cen adelijk geflacht voortgefproten was, en dat zijn grootvader de vonrnaamfte eer- amp- SCHRIFTEN DER EDELEN. 427 ampten te Befangon bekleed had. Men zie noch Supplöment au Nobiliaire des P. B. Pag. 17 — 19. Bladz. 33 (d). Men zie ook vicLıus AB AIJTTA in Vita | XClll, 2.8. 44. Bladz. 37. Tot antwoord op de vraa- ge, wie men door de vier Leden van Flaan” deren te verftaan hebbe? dient, dat hier mede bedoeid worden die van Gent, Brug- ge, 1Jperen en ’c Vrije van Brugge. Zie sanperus verheerlijkt Vlaanderen 1 deel, bl. ıı. Bladz. ag (w). De Nederlandfche le- zer kan over ’L hatelijke Veemgcerichte raadplegen T. zoeıJ Woord.n -tolk, bl. 740 —— 742. Bladz. 46 (y, z). Hoecwel ik geenzins ontkenne, dat her getal der gen.n, die, wegens den gezuiverden Godsdienst, ten tiide van Keizer Karel en Koning Filips, omgebragt werden, wat ıc ruim geno- men zal zijn; durve ik echter alle de ge- tuigenisfen der fchrijveren, die toen of kort | | daar- 423 VERBOND EN SMEEK- daarna lecfden, niet in twijfel trekken, Men zie , onder and.ren, CARFENNA in vratione ad Belgas, pas. 235, in ’t Serini- um Antiquarium van den lloogleeraar Ger- Des, en de aanmerkc.lijke woorden van KOORNHERT, aangehaald door den Hoog- leeraar korstepe in de nalezingen op de Bijzonderheden der 11. S. bl. 373, 574- Bladz. 56 (i). De aanmerkingen van J. J. prane (die zieh onder de letters E, V.P., dat is, Een Vlisfingsch Predikant, verborg ) in ’t Voorbericht yoor ’c ver- haal van den oorfprong der kerkelijke ge- fchillen in Nederland, weleer door den Am- fterdamfchen Burgemeester de Prij uirge- geven, bl. XXI — XXX, en in Vlis- fings Ecuwvreugde bl. 182 — 189, ver- dienen met opmerkzaamheid gelezen te worden. Bladz. 61. Wat 'er in de vergaderin- ge der WVliesridderen, ten dezen tijde, voorgevallen zij, word: omftandiglijk ver- haald door ?. neurerus Äb. XVl. rerum Auftriaco - Belgiec. cap. 8 a 9. — Dat ik den oorfprong van deze Ridder-orde tot hat SCHRIFTEN DER EBELEN. 429 het jaar 1430 bragt, is geen misflag; ge- ljk iemand mijner vrienden vermoedde; Want, als anderen ’t begin van deze Or- de tut den jaare 1429 brengen, gefchiedt zulks, volgens den zoogenaamden Hof-ftijlz 't welke ook ’sGRAVEZANDE (Zie beneden bl. 201) opgemerkt heeft. Men verge- ljke- van ıreuwen Bat. illuftr, bl, 699 — 701; Bladz, 62. sırana fchrijft, dee. I ib, V pag. 208, dat het Verbond der Edelen te Breda opgefteld was; waar in hij zich vergist. Bladz. 62, in de aanteckeningen. Ir de opgave van 't opfchrift, geplaatst op den ftcenen zuil, volgde ik, hier, zor en an- deren; doch ’t blijkt van elders, dat de inhoud eenigzins anders was, NMlen zie her Ill Stuk, bl. 210, zıı. Bladz. 69 — 76. Kort na-de uitga- ve van ’t I Stuk kreeg ik verfcheiden be- fichten of aflchriften van ’t Verbond der Edelen. De Amfterdamfche Hooglceraar ?. BURMAN gaf mij te kennen, dat hij ccn 430 VERBOND EN SMEEK- een zeer oud aflchrift daar van in ’t L3. tijn onder zijn oog gehad, doch herzelve bijna eensluidende mer de volkomenopgave van Burzundius en Eremundus bevonden hadt. Hier uit beoordeele men de aanteckeninge van den Hoogleeraar D. GerDEs Zäffor. renov. Euangelü in Belgin,. pag. 129. — De Heer van WASSBNAER heeft mij totg®- zonden een aflchrift van ’t Verbond der Edelen in ’t Fransch, ontleend uit eene oude en geauthentizeerde kopije van ’t zelve; waar onder drieöndertig Edelen hunne naa* naen geplaatst hadden. Die naamlijst, mij reeds vroeger medegede:ld; is in de Bij- laagen bl. 137 — 139 te vinden. Naar« dien het aflchrift des Verbonds, hier eıı daar, merkelijk verfchilt van de opgave bij Bor en le Petit, in Je Bijiaagen bl. 68 — 79 te vinden, heb ik niet ondien= ftig geoordeeld, herzelve woordelijk in de Bijlaagen letr. SS. te doen nadrukken. Wiijders, in een oud Publicatie-boek der fad &ses wordt het Kompromis in ’t Fransch gevonden , met het opfchrift Confederation , doch de woorden, welke ik hier, bl. 71, 72 en 73, tusfchen [ | ingefloten heb, Zijn ’er niet te vinden; volgens aanwijzin- ge SCHRIFTEN DER EDELEN. 43i Be van den Heere L. P. VAN DE SPIEGEL, die mij wijders berichtte, dat in dit zelfde MS. ftaat het Smeekfchrift der Edelen, in 'tFransch, en het antwoord der Hertogin- ne, gedagteekend Ze VI jour d’Avril 1566 avant Pasgues. Hier is, zekerlijk, een mis: Nag in ’t jaartal, om dat ’cr uit volgen zou, dat het verzoekfchrift cerst in grasmaand 1567, naar onze jaartellinge, aande Land- voogdesfe overhandigd zou zijn, ’t welke duidelijk aanloopt tegen den fchakel der Nederlandfche gefchiedenisen. — Twese oude aflchriften van de verbindtenisfe der Edelen in ’t Nederduitsch zijn mij ver- ftrckt door de Heeren Tu0E schwart- ZENBERG EN HOHENLANSBERG CN J. BUR- MAN. In beide ontbreken de woorden , die ik uit Bor opgegeven , doch tusfchen twee haaksken, bl. zı — 73, geplaatst heb, Voor ’t overige is het verfchil zeer ges ring. — Die zelfde kan ik zeggen van de Hoogduitfche vertalinge, welke in den jaare 1566 uitgegeven werdt, Bladz. 101. Uit zcker Dagregister, ten dien tijde gefchreven,, en onder de Bijlaa- gen leır. Q Q. geplaatst, zier men, dat de 432 VERBOND EN SMEEK- de Hertog van Kleef zich, den 8 Se pt. 1565 , te Vianen bevondt, in gezelfchap des Prinfen van Oranje, der Graaven var Egmond , Hoorne,, Hoogftraten,, Schou- wenberg, Nieuwenaar en Culemborg, ten huiz: van Brederode. Hier uit kan men aanleidinge genomen hebben, om te ver- moeden, dat de Hertog mede tot de ver- bonden Edelen behoorde. Bladz. 169 (f). Deze P. POijfeleur was de eerfke, die, in Nederland, de Geloof:- beliideniste in ’t Fransch CENT SEEN, gelijk blijkt uir een oorfpronglijk ftuk ; noch berustende onder de papieren der Waaliche Synode. Dat hij, ook door zijn huwelijk, op de aanzienlijkfte Nederland- fche geflachten naauwe betrekkinge hadt, heb ik ontdekt uit eenige echte ftukken, die mij, over een’ geruimen tijd, door, den H.ere 5. Steengracht, in leven Raad en Fiskaal ei Adiiraliteit in Zeeland, ten &ebruike vergund zijn, — W.AGENAAR , in de Vaderl. Hift. VII. deel, bl. 83, 348; 476, fpreckt van dezen zelfden man, doch älleenlijk onder den naam van P. de Pillerss Blide SCHRIFTEN DER EDELEN. 433 Bladz. 119. Indien men de eigen woor- den van Strada gadeflaat, zal men bevin-. den, dat waGEenaaR hem nier wel gevat heeft, fchrijvende in de Vaderl. Hiftorie,, VI deel, bl. 123, dat Nikolaas de Hames roemde, dat hij wel twee duizend Edel:n. tot de onderteekeninge van ’tVerbond over- gehaald hadt. Necn; hij poogde alleenlijk Anderlech daar toe te bewegen, door te zeggen, dat hij eene naamlijst van meer dan twee duizcnd edele onderteekenaars be» zit. Bladz. 133. In ’t gemelde Dagregis- ter, te vinden onder de Bijlaagen lett. QQ., ftaat _ aangeteckend, dat Brederode den i0 Maart 1566 naar Breda ontboden werdt, waar tocu vergaderd waren de Graaven van Egmond, Hoorne en Zwartfenberg , mitsgaders Monichuijfen en Joris van Holl, wien Brederode vooraf zondt met Graaf Karel van Mansfeld; terwijl Brederode zelf den zeventienden derwaards volrde, en drie dagen later naar Vianen wederkeerde: waar de Graaven van Culemborg en Lodewijk van Nasfau hem cerlang bezochten, Ee Blada. 454 VERBOND EN SMEEK- Bladz. 136. G. CLERMoNT fchrijft, in de opdrigt der Nederduitfche vertalinge van Greenhill’s verklaringe van Ezechiel, I-deel, bl. 7, 8, dat hit Smeekfchrift der Fdelen 20u ontworpen geweest zijn op ’t Slot Amelieftein, in ’t bosch van Vianen gelegen; doch hij brengt geen ander ge- zag bij, dan een men verhaalt, waar op zellfaam, en zekerliijk niet in dit-geval; flaat te maken is, Bladz. 143, reg. 3. Naderhand is mij- ter hand gekumen een Privilegie, waar bıj de Landvoogdes, den 8 April 1566, aan Michiel d’ Hemault , gezworen drukker der ftad Brusfel, vrijheid gegeven heeft tor het drukken van ’t Verzoekfchrift der E- de!en en van ’t antwoord der Hertoginne, met verbod aan alle anderen, om die te drukken en verkoopen. Men zie de Bijlaa» ‚gen bl. 223, 224. Bladz. 146 148. De gegrondheid van °s Prinfen vermoeden , dat Simon Renard. niet fpoedig uit Spanje naar deze Landen zou mogen wederkeeren , blijkt uit den brief van d’Alava aan de ie » ii SCHRIFTEN DEK EDELEN. 435 bij zor II bock, bl. 77 [110]. Ik kan hiet in ’t zekere zeggen, dat Claude Re- nard, die, in den jaare 1583, te Madrid tot den adelfand verheven werdt, volgens No- biliaire des P. B. tom. I, pag. 73, zijn zoon Bewesst is. Bladz. 227, 228. Detwee naamlijsten der edele Bondgenooten, hier beichreven , worden hiet bewaard op de Register- en Leen-kamer van Holland , maar op de Finan- tie-kamer, onder de Documenten, fpecterende tot het Domein van Vianen en Ameiden. De Heeren van DER CRAGHT en VAN WIJN deeden mij dezen misflag opmerken. Verge- ljk mijnen brief aan wAGENAAR, achter ’s Mans Leven g.drukt, bl ı82. Bladz. 232-234. Eett ander aflchrift van deze naamlijste der Bondgenooten is mij toegezonden door den Heere J. vısser, die herzelve letrerlijk overgenomen hadt uit een MS., onder Hem berustende, en waar van de titel is: Compendium off Extracten getroc- ken uit verfcheide originele Chartren en papieren den Lande van Hollandt concerncerende. Dit Compendinm is gemaakt in ’t jaar ı6y5y, en Eez2 ont« 456 VERBOND EN SMEEK- ontleend uit zeker MS., geintiteleerd: Crös nolugie ofie Memoriael der placaten, ordonnan- tin, Eliten, Trataten, item privilgien 5 Donatien ,„ Chartren, Octroijen, Keuren &e. x00 van de Prien en Graven, als de Heeren Staten van Holland, te Jamen gejlelt bij Jonk- heer Matthjs van der Flouve „ d.e van voor ncmen was, om dit werk door den druk gemeen te maken, indien de dood hem zulks niet verhinderd hadt, Waar deze Chronolo- gie gebleven zij, weet men niet; doch het Compendium. is noch in wezen, en de Heer vissER hadt „ over eenige jaaren , cen af- fc :rift daar van laren maken. Door dit be- sicht en de vergelijkinge der twce affchrif- ten, is mi) ’c volgende gebleken : vooreerst, zij) komen in de opgave der naamen ge- nosgzaam overeen,, en ’t geringe verichil is, doorgaans in ’t II en III Stuk van dit werk ,„ aanzewezen ; ten anderen „ deze naamlijst is niet door F. van MiErIS fü» mengeitekl, doch, zonder twijfel, geheel- lijk uit cen handfchrift van J'. M. van der Juve overgenomen , waar omtrent ik, bl. 233, zeile, niers mer zekerheid te konnen bepalen; wöjders, her blijft onzeker , van waar van der Houye deze naamlijste der Bond« SCHRIFTEN DER EDELEN,. 457- Bondgenooten ontlcende; eindelijjk, in plaat- fe van ’topfchrift,, te vinden in de Bijlaa- gen bl. 33, ftaat in ’t affchrift van den Heere vısser dit hoofd: ,„, Confederatie off verbondt der Edelen van Nederlanden teegens de tirannijceque Regeeringe van Spaengien ,„ mitsgaders d’ Inquifitie 1567. Bij welck verbont fij fijn protefterende voor God ende alle menfchen, niet te wil- len attenteren „ ofte ter handen te trecken eenige faecken, welcke fouden mogen ftrecken teegens J’eere Gods, ofte tot ver- minderinge vafi grooth. van Coninck van Spaingien ofte fijne ftaeten, maar wel ter contrarie haer intestie te wefien voor te ftaen den Coninck ende fijnen flaer, eh om te bewaeren alle goede ordre, en poli- tien teegens een hoop vreemdelingen, ende geaffectioneerde ten welvaeren van Lande van h:rwaerts over, die geen forge en had. den voor de eere ende glorie Gods, ef oock meed van het welvaren van de gemeente , maar alleenlijick warın fosckende te ver- fıeden haer eijgen ambitie eA giericheijt, jae tor costen van den Coninck ende van alle fijjne onderfaeten, erde was onderteijc- kent,”” — DeLeijdfche Hoogleeraar r. vay Bez OUDEN» 438 VERBeND EN SMEER- ounenporp beroept zich, in zijne MSS. Aanteekeningen, van welke ık elders nader verflag duen zal, relkens op 't MS. Mem- riaal van Jonker Matthijs van der Houve „ doch meldt niet, van wien Hem ‚dat handichrift ten gebruike vergund was. Ik vermoede, dat Hem daar uit door F. vaw Mieris de naamlijst der Bendgenooten medegedecld was. — Behalven de vier gefchteven lijsten der verbonden Edelen , gemeld bl. 226 — 234, ismij, federt, noch eene vijfde naam- lijst ter hand gekomen, door de vriendlijk- heid van den Baron van WASSENAER 5 die dezelve onder een oud affchrift van ’t Ver- bond, hier boven bl. 430 vermeld, gevon- den hadt. Zij is, in veele opzichten, on- derfcheiden van de vier andere. Graaf Lo- dewijk van Nasfau heeft ’er eerst zijnen naam op geplaatst. Men treft ’er eenige Bondgenvoren aan, die op de overige lijsten niet ftaan. Uit het onderfchrift fchijnt men te mogen vermoeden, dar deze lijst uir cen oorfpronglijk ftuk nagelchreven is. Zij is geheel te vinden in de Bijlaagen bl. 137 — 139. Bladz. 260, 261 (ec). In 't jaar 1492 | | over- SCHRIFTEN DER EDELEN, 439 overleedt Adam var Berchem „ en liet na Adriaan, Jakoba , Joanna en Elizaberh „ verwekt uic Katharina, eenige dochter van Iman van Ophem , Heere van Mlocricke- MSS. Genealogie van Reijgersberg, bl. 22. lk denke, dat hier bedoeld wordt, of Hen- rik van Berchem, Ridder, zoon van Adri- aan en Margarite van Schoonhoven, of zijn zoon , uit Margarite van de Werve ver- wekt, Antonij van Berchem, Ridder. 