title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Het zien van den dag wordt daar uit den dop geprikt. (Zie D.A.C.) Bij een wat nieuws zien. (Zie BEUR.) Dat was nieuws, zei dronken Joost, en hij zag uit een nieuwe deur aan een oud varkenskot. (Zie BEUR.) Dat wat nieuws zien. (Zie LAND.) Nieuws doet het oude vergeten. (Zie HART.) Nieuws moet er zijn, zeiden de dieven, en hingen den beul aan de galg. (Zie BEUL.) Nieuws verblijdt, zeiden zot, en hij draaide zijn ten. (Zie MUTE.) Het nieuws verfraait (verkwikt) het hart, en versterkt den ouderdom. (Zie HART.) Altijd met al wat nieuw is wegloopen. Nieuwjaar is een wens, die tot de heilige nieuwejaars-dagen behoort. (Zie D.A.C.) Er zijn acht dagen, of ’t met Kerstmis op zomet Nieuwjaar. (Zie DAG.) Als ongeluk of kwadendag, dan heb ik den drieslagen Nieuwjaar. (Zie DROES.) Zo moet je maar schreeuwen: het is nog geen Nieuwjaar. (Zie DAG.) Zullen het maar op de Nieuwjaarsrekening afkrijgen, elkander het Nieuwjaar afwinnen. Nieuwkoop. Aankoop draagt eerst. Nieuwmarist. Die ene nieuwmarist, de andere niet dan alleen verkwistend. (Zie KLAPPIJ.) De nieuwsgierigheid is de wijsheid. Proeven of het kwaad bescheid is. (Zie BEKERID.) Niet iets. Krijgt nihil op het verzoek. (Zie DEATH.) Eerstijd, Er is nijd. Nietlijk, Dat is nijd. Bliksem en de nijd gaan de kleine huisjes voorbij, dan op de grote torens. (Zie BLIKSEM.) Bijna vergiste je, maar de nijd is daarom en. (Zie DOOD.) De nijd verteert zichzelf. Zo word in het hof geboren, erft in het klooster en sterft in het hospitaal. (Zie HOF.) Prachtig ziet hem de ogen uit. Voor de VII. 3,97, sort. VII. 88. Mater pr. VII. N. In de VII. O1. Sartorius quart. ER. Voor de VII. Vome bi. 200. Ontsnap bi. 439. Uhsenen tert. VII. 88. Tainiman I. 0.89, 170. 345, II. bl. 60. Gales bl. 40. Gruterus III. bl. 123. Meljer bl. 88. Mots bi. 19, 41. de Brune bl. 344, 33. Ontsnap bi. 450. Williams VII. & NIKKEL. De waarheid gezegd, Maakt haat en nijd. (Zie HAAT.) Do well, en wandel in de dag, De nijd mag zeggen, wat hij mag. (DAG.) Geen ambt zonder nijd. (Zie AMBT.) Gunst baart nijd. (Zie GUNST.) Haat en nijd is een kwaad beest. (Zie BEEST.) Haat en nijd sterft nimmer. (Zie HAAT.) Hem rijdt de nijd. Het geluk baart nijd en haat: Eet je vlooien, je krijgt geen muskaat. (Zie VEEL.) Het is de eerste kunst van een eerlijke staat, Dat men kan verdragen nijd en haat. (Zie HAAT.) Hij doet het niet uit haat of nijd, Maar wel om eigen profijt. (Zie HAAT.) Lijd nijd, Al grijpt hij wijd. (Zie WIE.) Luiheid met nijd fokt luizen als kameelen, (Zie KAMEL.) Mijd nijd. (Zie NIJD.) Na eer en staat Volgt nijd en haat. (Zie EER.) Nijd Baart spijt. Nijd Bijt. (Zie BIET.) Nijd gunt niemand deugd. (Zie DEUGD.) Nijd krijgt van spijt, Waar eere rijdt. (Zie BER.) Nijd loopt niet wijd. (Zie WIE.) Winst baart nijd. (ZIE NIJD.) NIJDIGAARD. De nijdigard moet sterven, maar de nijd is daarom niet gestorven. (Zie NIJD.) De nijdige is gestorven, maar heeft veel broeders achtergelaten. (Zie BROEDER.) De nijdige kwelt zichzelf het meest. (ZIE NIJD.) Wel lief nijpaars, het wordt den geheelen dag wijder. (Zie DAAG.) Mijn lief NIJPER. Dat is op het nijpertje. [De aard lisbeth geen witte staaf. Voor nijpertje zegt men geregeling nippertje.] NIJPTANG. Hij ribbelt de goudkist met de scherpste nijptang. (Zie GOUD.) Men zou het er met geen nijptang uithalen. (Zie GEHEIM.) NIKKER. Daar wordt een nikker gebraden. De donder verdrijft den nikker niet. (Zie DONDER.) Die van Gods geest verwarmd is, behoefte de klaauwen van den nikker niet te vreezen. (Zie GERST.) Het is het schuim van den ketel, waarin de nikker gezeten is. (Zie KETEL.) Hij ziet zoo zwart als een nikker. [Onze Heidense voorouders kenden de nikkers als watergeesten, die zwart waren, omdat ze tot de helse werden behoorden. Zie DE JAGERS Taalkundig Magazijn, 15e stuk, blz. 209.]. Laat de donder den nikker niet schenden. (Zie DONDER.) de Brune blz. 315. Wijheid blz. 189. 15 April BB. 18 Bartolus tert. I. 100, 13 van Alkemade blz. 110. 34 15 April. Gruterus I. blz. 97. de Brune blz. “. 15 Tuinman I. blz. 150. Martinet blz. 70. 31 15 april. Grootens I. blz. 117. Ontbijt blz. 400, 460. NIKKER. Men zou haar op een driesprong zetten, om jonge nikkers te vangen. (Zie DRIESPRONG.) NIMMER. Beter ten ontijd dan nimmermeer (of: Beter immer Dan nimmer). (Zie IMMER.) Het is vrij ver: van heden tot nimmermeer, (Zie HEDEN.) Het is een kind van Ninive. (Zie KIND.) Noach, Cham is met Noach in de ark geweest. (Zie ARK.) Dat is er een uit de ark Noachs. (Zie ARK.) Noach's gildekamer is afgeschaft, maar de gildbroeders leven nog. (Zie BROEDER.) Wat heeft het Cham gebaat, dat hij van Noach geboren was! (Zie CHAM.) Nobis. Eer en trouw is in nobelskroeg verzopen, (Zie BER.) En is ron afgeleid van nobelskroeg, dronken afgeleid van nobis; een nobel kruik of helle. Zie de beide verklaringen van ’t vorige en volgende eeuw. Hij zit in nobelskroeg, onder Lucifer’s staart, (Zie KROEG.) Nooi. De vrouw maakt den noen, de heer den avond. (Zie AVOND.) Men zal den knaap uitzenden op den noen, (Zie KNAAP.) Nok. Ga in de nok: ’t is scherpe wind. (Men zegt dit, wanneer men door den nood wordt gedrongen, waartoe men anders niet zoude overgaan.) Hij versiert de nokken van de ree met zulke wimpels. Nol. Het is een goede Nol. Hij is van Nolletje Een Babe OMINATIE. Hij staat op de nominatie, NOOIER. Elf is het gekken-nummer. (Zie ELF.) Er is nog een nummer op Meerenberg voor hem open. (Zie MEERENBERG.) Het komt op nummer aan (of: Nummer & en is er mee gemoeid). (Zie KEN.) Hij behoorde in nummer elf te zitten. (Zie ELF.) Hij is bang voor nummer en. (Zie BANG.) Hij is van nummer tien. [Men zegt dit van den Roomschgezinde. Het maken van een kruis (X) is de oorzaak van.) Hij moet in (ef: Hij heeft) nummer zeven. [Men bezigt dit voor erg krankzinnig. Het spreekwoord is mogelijk afkomstig van MARIA MAGDALENA, uit nie JEZUS duivelen wierp. Zie Mark. xv:9 en Luk. v: 2.] Hij past op nummer & en. (Zie EN.) Hij wordt op zijn nummer er. [Dat is: men wijst terecht. Het spreekwoord wordt gebezigd van den man, die zich te veel NEE zegt.] Knecht (of: Meid)! Loop, en tap van nummer zooveel. (Zie KNECHT.) 4. Bancho-Panca bi. 89. 5. Tuinman I. bl. 344. 128 Nommer &n gaat voor een juffrouw. (Zie 66 ON De papen, nonnen (of: monniken) zijn baginares niet zo heilig, als zij echter zijn. (Zie BAG Geen oude geit zonder baard, of nonnen zonde mompel. (Zie BAARD.) Hij doet nonnen-werk. [Nonnen-werk is onderscheiden van ken-werk. Door nonnen-werk verstan den tijd doorbrengen met bezigheden, en monniken-werk, het verrichten van over Hij zou wel een non uit het klooster kallen, KLOOSTER.) Hij is op zijn non. [Dat men zegt: hij is grams, of lig. Non is hier de kop van een tol.] NON PLUS ULTRA. Dat is het regte non plus ultra, zei dronken G en N liep met zijn hoofd tegen de muur. G1J8. | Noon. | Als de nood overwonnen is, volgt de dood. DOOD.) Duar de meijers tapen, wijn, De burg koornkoopers zijn, En deschepens bakken Daar is de gemeente in grooten nood. (Zie BRA Dat gij aan de muis geven zoudt, geef dat KAT, en maak van den nood een deugd. DEUGD. Dat is eens menschen regte vriend, Die hem in nooden dient. (Zie LAST.) Dat zijn noodschoten. De dood is een goed ding: hij helpt ons uit nood. (Zie DING.) De een dood, De ander is in grooten nood. DOODE.) De nood doet ook versaagde knechten Metg kracht en ijver vechten. (Zie IIJVER.) De nood dwingt. 4 De nood gaat (of: komt) aan den man. (Ziex De nood geeft kracht. (Zie KRAOHT.) De nood heeft scherpe tanden, en bijt fel. 5 De nood Is de bittere dood. (Zie DOOD.) | De nood leert wondren doen: Hij maakt den bie koen. (Zie BLOOD.) De nood toont den man. (Zie MAN.) De nood Vindt brood. (Zie BROOD.) De nood voorbij, God staat ter zij. (Zie @oD.) De waarheid is dood geslagen: de justitie i grooten nood. (Zie JUSTITEE.) Die den honger doodt, Die heeft grooten (Zie HONGER.) Die is in.nood, Die vreest geen’ dood. (Zie DO0i Die nood heeft, moet pompen. 6 Die op eens dooden (of: eens anders) schoe hoopt, Heeftnood, dat hij lang blootsvoets loc (Zie DOODE.) | Die zich uit den nood kan redden, is een gaauwe (Zie GAAUW. Eeden van schippers en beloften van vrijersz ınaar wind, als de nood over is. (Zie BELOFTA Een kleintje deert mij niet, zeggen de wijzen; d# I l!ın. 6v.d.Huls bi. 1. v. Lannep BI. 197, 17. 120. NOORDEN. siegen ontstellen zich de dwazen over dingen sie nood. (Zie DING.) rend in nood, Een vriend in dood. (Zie DOOD.) ne ander wijn, Gij zijt in nood, om zn. get geen nood vöör (of: boven) den nood van den sars. (Zie AARS.) : pn beter Srüpleeie dan armoede en nood. (Zie MOEDR. gend z00 rood, Of ’t moetom brood (ook wel: is voor nood). (Zie BROOD.) Be er nood : Worgen brengt den dood. it DOOD. been moet doen, wat de knie wil, en de knie, ide nood gebiedt. (Zie BEENEN.) iset het harte goed, dat de mond zijnen nood ft. (Zie HART.) Rs beier een goed vriend in den nood, dan de if. (Zie man.) ) gefischt, als men zijnen nood te bu niet al verloren, dat in nood is. 3 was zulk een nood niet, anders zouden ze wel: ), help! geroepen hebben. de een man was in den nood, Die blijft wel ie weelde dood. (Zie Doon.) ipt hem uit den nood. 4 deod Of in ten nood. (Zie DOODE.) als een uil in doodsnood. (Zie DooD.) povter nood, hoe nader bij God. (Zie aoD.) m den nood laten. 5 pn nood bezoekt men de vrienden. 6 a mod grijpt men zoowel naar een’ stront als een’ put ,„ zei Dries, en hij lag in het er. (Zie DRIMS.) ' a mod is een getrouw gebuur beter dan een Ser, die verre is. (Zie SROEDER.) a200d is genade beter dan regt. (Zie GENADE.) pa aood ziyn alle eren Kenn. (Zie GOED.) ls alle ding brood. (Zie BRooD.) ss liiden zelden nood; Pogchers hebben schaars Irood. (Zie BROOD.) Bp bet in den tijd, en gebraik het in den nood. 7 a1 200d. (Zie LEIDEN. a, er nood, Brengt de ziel ter dood. (Zie kan in nood wel water drinken, maar geen Me eten, (Zie AARDE.) keat den vriend in nood, Den rijke na den (Zie DOOn.) keat eens mans geduld, als hij in nood is. P* GEDULD.) ikwam in nood, of hij bragt er zich zelven breekt eed. (Zie EED.) - Wweekt iizer. (Zie IJZER. breekt wet, zei Niesje; daarom moet ik mijn’ tese kornetmuts opzetten. (Zie KORNET.) Mdoetkreupelen opstelten gaan. (Zie KREUPEL.) Ws BLM. 147. Meljer bi. 63. Uit de "ums". Halls blad 377-380. Richardson blad 33. Thesaurus blad 39. Gretser's Illustreerde Bibliotheek, blad 168, 1686. Scheltena, blad 58. Harrebootstraat. In de Brune, blad 330. Winschooten, blad 167. Tullemann, blad 228. Magasin, blad 84. Verzameling, blad 44. Evertsblad, blad 24. Modderman, blad 150. Nood doet oude knollen (of: een oud wijf) draven. (Zie KNOL.) Nood doet veel meer dan goede reden. N2 doet Bonn ö; goedgasten, druilgasten. (Zie GAST.) Nood gebiedt. 9 Eee Nood heeft geen wet. 10 Nood is de sterkste vesting. Nood is een bitter kruid. (Zie KRUID.) Nood is een groot kruis. (Zie KRUIS.) Nood is sterker dan de dood. (Zie DOOD.) Nood leert bidden. 11 Nood leert uitvinden. 12 Nood leert veel kunsten. (Zie KUNST.) Nood lijdt geen gebod. (Zie GEBOD.) Nood moet de schaamschoenen aan een zijde zetten. 13 Nood stoot. 14 Nood zoekt brood. (Zie BROOD.) Nood zoekt list. (Zie LIST.) Oost heeft geen nood: Hij waait zich dood. 15 Spaar in tijds, zoo hebt u wat in den nood. 16 Trouw heeft brood, Als ontrouw ligt in grooten nood. (Zie BROOD.) Uit nood roert de kat haar poot. (Zie KAT.) Voorzichtigheid in nood Redt menig van den dood. (Zie DOOD.) Vrienden in den nood: Vier en twintig in een lood. (Zie LOOD.) Vrienden zijn goed; maar wee! die ze behoefte in den nood. 17 (Zie de Bijlage.) En de nood op het hoogst is, is de redding (mannen), Wat nood is 't, dat gij mijne laarzen vet maakt? (Zie LAARS.) Wel broodvrienden, maar geen enkele noodvrienden. (Zie BROOD.) Zo iemand is in nood, Wenscht bij zijn vijand dood, 18 Nood, nooddrang. De mens leeft gelukkig, die God zijn nooddrift geeft. (Zie con.) Schamen nooddrift is geen weelderij (of: lekkernij). (Zie LEKKER.) Noodig. Het is noodig; maar het kan wachten. Het noodigste eerst, zei de boer, toen hem zijn buren haalden, om zijn koe uit de sloot te trekken, en hij stak zijn pijp aan. (Zie BOER.) NOODWENDIGHEID. Eén te trouwen, is noodwendigheid; tweemaal, is malheur; driemaal, is dwaizheid. (Zie DWAIZHEID.) Noot. Beter laat dan nooit. (Zie LAAT.) NOORDEN, De wind is Noord. (Men zegt dit van iemand, die in een kwade luim is.) Magatjn 75. Modderman bl. 114. Harrebomee) Osmpen bl. 9. Cata bl. 507. v.d. Venne LI. 174. de Brune bl. 37. Sei. Prov. bl. 14. Meijer bl. 5. Schrant bl. 275. Adag. Thesaurus bl. 1. v. Lennep bl. 147. Ontsk b). 536. Richardson bl. 39. NOORDEN. Veer Noords. 1 Die zaak is zeer onvriendelijk of vrij onbevredigend. Hij bromt als een Noordsche beer. (Zie BEER.) Hij is al verder geweest, dan daar de zon bij Noorden scheen. Hij is met de noorderzon verhuisd (of: vertrokken). Dat wil zeggen: hij is, bij nacht, in alle stilte, heengegaan, en zonder zijn schulden te voldoen. Prof. visscher tekent hierbij aan: „200 jaar meenen is Noorderzen kortaf nacht, eigenlijk een zeemansmoord, toen het aan boord van onze schepen, en dat vond nog plaats ten bate van DE RUITER, algemeen gebrutseel was, het etmaal volgens de volgende wijze te verdelen: Noorderzon middernacht, Oosterzon en, Zuiderzon middag, Westerzon avond; thans zijn die uitdrukkingen buiten gebruik, en men heeft daarvoor even zoovele wachten.) Ik ben Noords, als ’t zoo niet is. Een verwenschting, waarmee men zich met de Noorderzei eelt. In die wateren heeft men veel noordenwind. Mijn geld rammelt in mijn zak, zei kale Geurt, als Noordsche bokkengekkel in een vilten hoed. Noordenwind, Akens kind, Luiks bloed: Nooit deed zulks goed. Noordenwind geeft niets, maar neemt ook niets. Dit landbouwkundig spreekwoord geldt den groei der planten. Van rechtsomvattend stofregen tot Noordenwind, zegt v. Hall, gaf ik drie dagen voor weer, hoorde ik dikwijks zeggen, en veelal naar waarheid. Als zoiets niet goed gezegd is: "Van noord stof komt regen of," gaf men bij MODDERMAN lezen, — stofregen behoeft immers geen regen meer voort te brengen. NOORDKAAP: Hij blaast als een noordkaap. NOORDOOST: Hij gaf hem een opzetter, dat hij Noordoost lag. De een heeft den ander zoo geducht geracet, dat deze niet wist, waar hij te land kwam. ZUIDWESTEN: Sneeuw, Noordoostenwind in zee. v. Eijk zegt, ter opheldering van dit spreekwoord: "Veelal volgt op een, uit het zuidwesten, noordoosten wind met vorst, en van daar zegt men: Z.W. sneeuw, N.O. vorst." NOORDSTER: Hij is de noordster, waarop ik mij richt. Wat weet de os van de noordster! NOORDWIJK: Het is goed Noordwijksch. Dat wil zeggen: het is niet van ijdelheid vrij te pleiten. Mogelijk is de spreekwijze ontstaan, omdat Noordwijk binnen de stedelijke rechten van de handweest, die hetzelfde, in 1308, Landbouwer bl. 71. v. Lennep bi. 148. 10 v. Duyse bi. 194, 8 v. Lennep bi. 253, 263. 4 v. Balllll. u%. 8. Modderman bl. 190. 11 Campen bl. 87. Meijer bi. 0. e 12 Servillas bi. 4, 10°. Gheurtz bi. 59, Mergh bl.34. 180 NG werden aangeboden. Het dorp, om zijn den alom bekend, is schoon gelegen, verschillende fraaije gebouwen, die niet zouden heren NOORMAR. Dat is een zoet lief beestje, zei Pieter de N en hij zag een platteluis. (Zie BEEST.) Hij riekt naar de Noormannen. 10 Hij slacht den Noorman: bij kan niet beschouwen, 11 De beide laatste spreekwoorden tot geltjk dit reeds is opgemerkt bij de woorden: Hij kijkt als een bok in Noor en De duivel voer hem in Noorwegen, Noormannen bij ons te recht een’ ziekte verkregen. Daar zijn al wat noppen aan. Hij is in zijn nopjes. Dat wil zeggen: hij is regt verheugd. Het is de pluis van het laken, gelijk als bij het spreekwoord: Kinderen zijn een zegen des Heeren; Maar zij houden de noppen van de kleding. Hier wordt nopjes genomen voor de kleding zelf, een plus wezig is, dus voor nieuwe kleding, of voor het feestgewaad, in Zegenstelling grof werkpijn. Kinderen zijn een zegen des Heeren; Maar houden de noppen van de kleding. (Zie KLEED.) Nora. Hevige norken zijn haast geraakt. (Zie NORK.) Noranies. Staat bij een verguld ABC-bordje, zei de boer, zag een notaris-bord met vergulde letteren. Dit is een kok die een notaris is. (Zie KOK.) Noten. Waden schudden de noten af, gelijk een ander. Koek dan pepernoten. (Zie KOEK.) De noot niet, die ons staat te kraken. De smaak van de noot rekt naar muskus, als de duivel naar noten. (Zie DUIVEL.) Meer dan de noten. Eerste noten kraakt men 't laatst. En wil hebben, moet den dop (of: de noot) af. (Zie DOP.) Hij kan (of mag) hij nu wel eens kraken. Is goed, zei notenkraker, en hij at zijnd S vijken. (Zie KRAKER.) Een mand van drie hazelnoten. (Zie BANKET.) Een kwail, een ezel en een notenboom moeten Dagen bekijk hem jaar BOOM.) Je te werpen. (Zie GRABBEL. Zweet heef je haren dop. (Zie DOP.) A geen pit in (0/: De pit is uit de noot). 3 Boutjes, hij zal weldoopen maken. (Zie DOP.) Is een oude noot. 4 (Zo beginnen men een oude vrijster.) Men barde noten te kraken. MAN. Het meer dan notendoppen. (Zie DOP.) Je noten; waren ze maar gekraakt. Met gaatjes. (Zie GATEN.) Het bem van de noot. [De noot, waarvan hij krijgt, is de deste Noot, naar in hare wort gehakt de taart, die Men iemand bakt.] Nootjes wel gekraakt. 5 Van het notenbooms geslacht. (Zie BOOM.) Akte kwade (of: e) noten. 6 Sgot van de noot. Als een kat, die men, met notendoppen Ze gebonden, op het ja heeft gezet. Bor. Wel pepernoten. (Men geeft deze den dronkaard te eten.) A milden Sint Egbert: hij geeft noten met M. (Zie KLAAUW.) Het erin als een ekster in een’ notenboom. (Zie Een nootje =.) Het, wie die noot gekraakt heeft. 7 Viel de noot wel kraken. Boten eten. 8 Mocht zich beschrijven, als hij hazelnoten at. 9 Er geen dode noot om. 10 Mijn uwe schenken nog noten (of: ) af- Pepelen (of: van den boom werpen).(Zie BOOM.) Mis u. 4. 7 Gheurte bl. @. u.1q. 8 Tuioman I. bl. 118. Lu 208. v. Leunep bl. 1% 106. Folie 1. 134. LiL ze 10 Gheurte bl. 43, 11 v. Lennep bl. 14. 13 Berrilius bl. 347. % 168, 17ı Teinman 1. bl. 912. a Wassbergen Vrijen bl. 8. Kit. n. 9 Sartorius sec. VI.31. Teinman 1. bl. 912, IL.bl 131 O. Ik zit hier niet voor doove neuten. 11 Loop naar Gogum, en haal nieuwe noten. (Zie GOGUM.) Notenkrakers moeten jonge tanden hebben. (Zie KRAKER.) Noten op visch, kaas op vleesch. (Zie KAAS.) Om een hazelnoot zou hij wel een proces voeren. 12 Veel noten, veel ijs, (Zie 178.) Waarom wil hij noten kraken, als hij geen kiezen meer heeft! (Zie KIES.) Zijn hart is zoo klein als een hazelnoot. (Zie HART.) NOTITIE. Wij zullen er geen notitie van nemen. NUCHTER. Het is kwaad, nuchterenmaal te wezen. (Zie mar.) Wat de nuchtere denkt, dat spreekt de dronkaard. (Zie DRONKAARD.) Wie dronken steelt, moet nuchteren boeten (of: wel). (Zie DRONKAARD.) NU. Het is een nufje als ten: (Zie DUNDORK.) NUK. De bok verandert wel van haar, maar niet van nukken. (Zie BOK.) NUL. Die op een nulletje ziet, is een knijpoogst. (Zie KNIJPOOGST.) Het is altijd nul, ik houd er aan. (Zie AAN.) Het is er aan van het jaar nul. (Zie AAN.) Hij is een nul in 't cijfer. (Zie Cijfer.) UT. Dat is een lust zonder vrucht of nut. (Zie LUST.) Die tegen zijn wil naar de kerk gaat, die heeft geen nut van de mis. (Zie KERK.) Die zichzelf kwaad is, is niemand nut. (Zie KWAAD.) God geeft ons niet, wat wij verlangen, maar wel, wat ons tot nut is. (Zie GOD.) Het geld, al tappende ontvangen, is niemand nut. (Zie GELD.) Het ongeval doet soms nut. (Zie de Bijlage.) Het recht recht ziet gunst noch gave, vriendschap noch eigen nut aan. (Zie GAFF.) Hij is der wereld niet langer nut. Noodig nut veelt zichzelf. Ongestadig, maar nut. Varkens doen niemand nut, voor zij dood zijn. Wat nut heeft het geld, dat in de kist gestapeld wordt! (Zie GELD.) Wie te goed is, om te dienen, doet nergens nut dan voor zichzelf. (Zie GOED.) Dat is eene O met eene P (of: O, P af). Het is eene ronde O: die tapt, die moet borgen. Hij is D, Q, M slim. (Zie *.) Men luidt zoolang O, totdat kersavond komt. (Zie AVOND.) OBLIGATIE. Obligaties Zijn tentaties. OCCASIE. De geboorte van eene goede occasie wil eene vaar- dige hand van de vroedvrouw hebben. (Zie GE- BOORTE.) Die kwaad wildoen, dien ontbreekt geene occasie. OCHTEND. Die verslaapt zijn ochtendwerk, bedorven is zijn dagwerk. (Zie DAG.) OCHTRUP. Je gaat me naar Ochtrup, pispotten bakken. [Men dit in het oostelijke gedeelte van Gelderland tot de kinderen, die dwingen, om mede uit te gaan. Het ziet op het Pruische stadje Ochtrup of Ochtorp, nabij onze grenzen gelegen, waar de in het spreekwoord gen voorwerpen in menigte vervaardigd worden.) OCTAAF. Hij is er meer dan twee octaaf van verwijderd. OEFENING. Door oefening wordt de kunst verkregen. (Zie KUNST.) Eerst na lange oefening wordt de leerling meester. Zonder oefening gaat de kunst verloren. (Zie Kunst.) Het zijn oefeningen (of: oefenen). Oefeningen doen. (Zie Oefeningen.) Zonder oefening gaat de kunst verloren. (Zie Kunst.) EL. Het zijn oefeningen (of: oefenen). Oefenen doen. (Zie Oefenen.) Oefeningen doen, zegt SMIJD, plaatst in onze taal te betekenen, een Eed doen; want Oordeel is een Eed, naar door de Ballingen of Bannelingen zie wel eer verbonden, dat zich aan ’t vonnis, over hen gevalt, zouden onderwerpen, en niet op de grenzen of verboden plaatsen zouden komen. En niet alleen, dat zij in ballingschap zouden gaan; maar ook, dat zij, nu verbannen geweest, en weer hersteld, niemand, om deze verbanning ongelijk of schade zouden aandoen. Zelfs aan eenen, die om eenige misdaden gevangen, en weer uit de boeien ontslagen waren; zelfs de Krijgsgevangenen, die weer vrij ge worden, verbonden zich op dezelfde wijze door eenen Eed. Dit gevoelen wordt bevestigd door HOEUFF, 1% DE JAGERS Taalk. Magazijn, I. bl. 163.) OESTER. Dat is naar de nieuwste mode, zei Geurt, en hij vereerde zijn vrouw twee oesterschelpen, om er een paar oorlappen van te maken. (Zie aan) Dat zijn nieuwerwetsche mosselen, zei de mof, en hij zag een emmer vol oesters. (Zie EMMER.) Die oesters van de bomen plukken wil, moet naar de Indische rivierbomen gaan. (Zie BOS.) De mossel meent een oester, een muis een groot vorst te zijn. (Zie MOSSEL.) Het gelijkt ernaar als een snotje naar een oester. (Zie BEL.) Bel. Prov. bl. 309. Tullemann II. bl. @W. Bildt XXVI. v. Lennep bl. 149. Gheoarts bl. 8. v. Duyse bl. 331. Gheurt bl. 38. de Brune bl. 360. Hoeraapt dat ding zo wijd, zei Flip, en hij zag een open oester op strand liggen. (Zie DING) Zijn dat nu die oesters, daar ga je aan van gesproken hebt? vroeg de boer aan zijn bezend, en hij kreeg alikruiken te eten. (Zie ALIKRUIK) Grote schepen kunnen wat wagen; maar kleine moeten aan den oever blijven. Hij is aan den oever van ’t verderf. (OFFER) De winter was niet zo koud, de pap was zo oud, dat hij om warmte dacht, zodat men offers bracht. (Zie =. !) Hij gaat, al zou hij ten offer gaan. (HIJ) Hij wacht ernaar als de pastoor naar zijn penningen. (HIJ) Hij zal wel ten offer komen. Ik wil gaan, en brengen Pilatus zijn offer. (IK) Vrouwtjes, die gaarne hier en daar een offer vangen, moeten haren man de blauwe omhangen. (Zie HUIK.) OFFERANDE, Gehoorzaamheid is beter dan offerande. (Zie HOORZAAMHEID.) Zo de sint is, is zijn offerande. (OFFICIE) Alle officieren zijn smerig behalve dat van kaarsenmaker: dat ’s vettig. (Zie KAARBENMAKER.) Alle officieren zijn smerig, zei de kosters vrouw, toen ze een eindje kaars uit de kerk kreeg. (EINDE) Bruiloften en officieren worden van den hemel geschikt. (Zie BRUILOFT.) Die het officie geeft, geeft de wijsheid niet mee. Geen officier zo klein, of het is beter dan niet. Ik heb een honorabel en profitabel officier, zei Wefert, en hij bediende de schop- en bezems als substituut. (Zie BEZEM.) ÖFFICIER. Domine's komen om je wijn, en officiers om dochters. (Zie DOMINE.) Og was kouging van Bazan. (Zie BAZAN.) Grootmoeder Ok wacht het geluk ten schoonste uit. (Zie GELUK.) Het schuilt hem onder den oksel. Men bezigt dit van den Juliaard, ingeiligd zin, als wanneer men zegt: Hij heeft het voor de armen. Men kan geen reinen wijn uit een onreinen oksel tappen. OEL. Zijn oelen (af: ollen). (Zie OEL.) OLDERMAN. Al olderman, altijd olderman. Dat wil zeggen: ik heb dat nu eenmaal veroverd, en behoud het dus mijn leven lang. Het Groningsch spreekwoord, gelijk staande is: Eens burgemeester, altijd burgemeester. Voor beide: olderman en burgemeester, geldt niet 200 zeer de betrekking als wel de titel, die vervalt, ook na de aftreding. OLIE. Goede lieden kwaad worden, hebben ze den duivel in zei Japikje Veelpraat, en hij voelde regen; maar zij, kwant uit Jan Goedbloedse gang. (Zie DUIVEL.) Bet vuurtje gestookt is, giet hij er olie in. Een hoer dan een oliekoekenhuis; want er geen brand van komen, maar wel geblust zal zijn. (Zie BRAND.) Een oliekoek waard. (Zie KOEK.) Past als een stop op een oliefles. (Zie SCHOTS.) Past erbij al een oliekoek in een treurspel. (Zie TRAKT.) Zecept komt wel op propos, zei snappende het, en hij kreeg een drachma rottingolie. Met Drachma is als olie: men mag ze schudden, zodat - Amen wil, zij drijft altijd boven. (Zie DEUGD.) In woede Peterolie. Volgens SARTORIUS noemde men vroeger Stilende wijze die geneesmiddelen heilzaam, weke was vele verschillende bestanddeelen na- bereid, en in den vreemde bijeenverzameld spraken onze voorouders dan ookijze van de goede Peterolie, dat is olie, witte steenrots (PETRA) gevloeid. Het eerste van de olie. Kamp kan zonder olie niet branden. (Zie LAMP.) Het is best in het begin, en de honing op het midden dient de wijn. (Zie Wijn.) Het meelen gaat als van ouds. (Zie MOLEN.) Arbeid is als de olie: zij komt altijd boven. Die een lamp noodig heeft (of: Die het licht van de lamp wil genieten), moet er olie in doen. (Zie LAMP.) Die een harde kop wil verzachten, moet geoliede brood gebruiken. (Zie KOP.) Die een oliekop verkoopt, is een mooi staaltje. (Zie KOR.) Die een oliekruik heeft, kan niets dan olie bevatten. (Zie RUIK.) Die een grondnaam is, is beter dan een olie. (Zie NAM.) Dat een oliekruik kan, heeft een kan (of: een vat). (Zie KAN.) Dat een weinig (of: geen) olie in de lamp zit, is een lamp zonder olie. (Zie LAMP.) Met olie werken. Mer zegt dit, wanneer de noodige middelen ontbreken. Len, om een zaak wel te doen slagen, ontbreekt. Olie betekent hier se God geeft de olie zijn Dezeres artigheid niet dan in gebroken vaten. (Zie BARMHARTIGHEID. Het gaat, of 't gesmeerd is, zei Jaap; toen liet hij de oliekruik vallen. (Zie JAKOB.) Het is alleen profetenwerk: van een klein oliekruikje vele vaten te vullen. (Zie KRUIK.) Het is een oliekopje. (Zie KOR.) Het is olie in het vuur. (Zie de Bijlage.) Het olie-kruis, (Zie KAVIS.) Hij heeft een oliekopje. (Zie KOR.) Hij heeft meer olie in de lamp verbrand dan wijn ronkend. (Zie LAMP. Hij is geen oliezaad waard. 5 Hij meet met de (of: Er geeft) oliemaat. (Zie MAAT.) Hij riekt naar het geld, als een varken naar boom- olie. (Zie BOOM.) Hij wil het vuur met olie blussen. 6 Een iemand met muntolie wrijven. (Zie MUNT.) Een iemand slaan, dat hij olie p.... 7 Ik ben van de wijs, zei Lijs, en zij riep krentendientjes in plaats van oliekoeken. (Zie DING.) Mooi vet: hij is in de olie opgekookt. Dit is het beeld van den natshaal. Non semper oleum, zei de drommel, en hij sch... in de lamp. (Zie DROMMEL.) Olie met azijn gemengd maakt de beste saus. (Zie AZIJN.) Olie, wijn en een oud vriend is goede provisie. 8 Zij razen als olie in de pan. 9 OLIEZELF, Dat is het laatste oliesel. 10 OLIEFANT. Dat is de grootvader van de muizen, zei Egbert, en hij zag een olifant. (Zie EGBERT.) Een kind zou merken, dat dit figuurlijker wijze gesproken is, en dat een muis geen olifant, en een toren geen hoorntje is. (Zie FIGUUR.) Een olifant treedt onzichtig. Een olifant verslindt geen muggen. (Zie MUG.) Het is een rechtse olifant. [Naar zijn lompe ledematen heeft men de olifant tot het beeld van domheid gemaakt; van daar, dat men van een domoor zegt: Het is een rechtse olifant.] Het zijn vrienden (of: maats) als olifanten. (Zie MAAT.) Hij danst als een olifant op de koord. (Zie KOORD.) Hij gaat van een olifant zwanger, en brengt een vlieg voort. Hij lijkt hem als een mug een olifant. (Zie MUG.) Hij klopt, of hij een olifant ziet vliegen. Hij maakt van een vlieg (of: mug, of wel: muis) een olifant. (Zie AAR.) Hij slaat de olifant: als men hem wat belooft, dan moet men hem wat geven. Hij zou een olifant in een pisbak verdrinken. Hij zucht als een olifant. In een luis (of: vloo) is meer wonder op te merken dan in een olifant. (Zie LUIS.) Tuinman II. bl. 310. Tulnman 1. bl. 31. v. Duyse bl. 323. Gheurtz bl. 18. Bartolus soc. X. 9. OLIFANT. Inmiddels sterft de keizer, de olifant of ik (of wel: de koe, de keizer of de olifant). (Zie KEIZER.) Men kan geen olifant in een Duits doosje opslagen. (Zie DOOS.) OLIJVEN. Dat zijn onrijpe pruimen, zei Joris, en hij at olijven. (Zie JORIS.) Omloop. Het hart is wel een naam, maar de omloop deugt niet. (Zie HART.) OMMELAND. Ik doe een omlands reisje, zei Floor, en hij liep de eenekroeg uit in de andere weer in. (Zie FLOOR.) ONMZEIEN. Alle dingen hebben een ommezien. (Zie DIRG.) ONNES, Omnes al te gear, Ik zoowel als eenaar. (Dat wil zeggen allen te zamen, ik zoowel als...) Hij verheft zijn stem als een bok, die wormen in zijn aard heeft, zei Govert Wijsneus, en hij hoorde den Haagschen omroeper schreeuwen. ONSTANDIGHEDEN. De omstandigheden veranderen de zaak. Men kan de omstandigheden niet veranderen. Hij zoekt omwegen. ONBEZOEKT. De onbezochte, de onbedaarde. ONBEGONNEN, Beter onbegonnen dan ongeëindigd. ONBEGREPEN. Die eenvoudig grijpt, is onbegrepen. ONBEKEND. Al verloren, wat men den onbekende doet. Al verloren, wat men door onbekenden doet. De onbekende is de blinde. (Zie BLIND.) Het is den onbekende kwaad deugd doen. (Zie DEUGD.) Onbekend maakt onbemind. (Zie de Bijlage.) Onbekend, onbenijd. ONBEKENDHEID. Onbekendheid maakt onwetendheid. ONBEMIND. Onbekend maakt onbemind. (Zie ONBEKEND.) ONBENIJD. Onbekend, onbenijd. (Zie ONBEKEND.) ONBEROUWEN. Onbezien, onberouwen. ONBESCHAAMDEID, Onbeschaamdheid is soms profijfel. ONBESCHOREN. Ruig en onbeschoren. ONBESPROKEN. Het zal daarom niet onbesproken blijven. ONBESTANDIGHEID. Niets is bestandig dan de onbestandigheid. Hij heeft zich niet onbetuigd gelaten. 11 Het tweede woord is genomen van het werk van Han ONBEZIEN. Onbezien, onberoemd. (Zie ONBEROEMD. I. ONBEZORGD. De onbezonnen, de onbedacht. (Zie ONBEDACHT ONBRANDBAAR, Hij is onbrandbaar. ONDANKBAAR, De hel is vol ondankbaren. (Zie HEL.) De weldaden maken ondankbaren. ‘ Het is den ondankbare kwaad deugd doem. (Zie DEUGD,) Van de ondankbaren logis heeft men nog geen prijs. (Zie LOGIS. { ONDANKBAARHEID. \ Doe een’ gun wel, dan wordt met ondank beloond; goed, en hij zal u het gunstig behandelen, (Zie DOE) Ondankbaarheid is ongelijk. 12 Ondankbaarheid is ’s werelds loon. (Zie 100%) Ondankbaarheid stinkt voor Sint Elizabeth. 18 Op weldaden valt wel ondank in’t einde. (Zie ZIEN) ONDER. Gij zult het onderste uit de kist hebben. (Zie ONDER) ONDERBROEK, Hij heeft de koorts in de onderbroek. (Zie KOOR) ONDERDAAN. Als de koning niet zegende aan de wet, onderdanen oproekt. (Zie KONING) onderdanen die van zij aan zij gehaat wordt. (Zie HEBER.) ONDERDRUKT. De onderdrukte hebben het hard, zei besje, zag een' luis aan de muur. (Zie BESJE.) ONDERGANG, Hij bouwt zijn geluk op een ander's graf. (Zie GELUK.) Zang ondergang. 14 ONDERHOUD. Lekkere hoeren kosten veel van onderhoud. (Zie HOOR) ONDERNEMING, Die onderneming heeft hem den hals in gevaar. (Zie HALS. 2) Er zijn vele ondernemingen men wil houden. (Zie MAN.) Hij bracht hen de huurders in staat voor uur der pand. (Zie HUISRAAD.) ONDERPIEK. Zij zijn nieuwe gevels en onderpijn. (Zie GEVEL) ONDERSCHEID. Er is onderscheid tusschen menschen en dieren. (Zie MENSCH.) Er is onderscheid tusschen Salomo en zijn schapen; intussen wijze mannen doen wel zotte dingen. (Zie DING.) In v. KYkbl.16, 18 v. d. Venne bi. 2. 13 Campen bi. 51. 13 Apr. en 18 April d3, 14 Adag. Thesaurus bi. 58. PEKSCHEID. 185 ONGEDEELD. Een proot onderscheid, koning zijn of niet- mijlen leggen Tusschen doen en zeggen (doen en zeggen is groot onderscheid, wel: Zeggen en doen is twee, en nog: Met en doen peurt men er twee). (Zie MIJL.) moet onderscheid maken tusschen straten en Straten en tegen gelden hier voor grote en kleine belastingschulden; in den belasting- aanslag moet men dat onderscheid inachtervolgen. weet geen onderscheid tusschen de recht- en rechterhand. (Zie HAND.) makkelijk en kaauwen is onderscheid, de havik, en bij verscheurde de hennen, (Zie en geesten is een groot onderscheid. ONDERPIT. iemand in een gracht valt, zal hij haast in onderspit geraken. (Zie TERREIN.) ONDERSTERK. doen. ONDERVINDING. vinding is de beste leerrichteresse. (Zie LEERRICHTERESSE.) voor een leerschool, waarin de leer- duits zijn. (Zie vinding leert alles (of loert 't best). vinding maakt bekwaamheid menschen, (Zie H.) de ondervinding spreken. woorden zijn dochters der dagelijksche ondervinding. (Zie DAG.) ONDERWIJZING. wijngaard is geen betaling. (Zie BETALING.) ONDERWIND. klein onderwind, en dat voordachtig, Luttel ien, en die waarachtig, Goede manieren in men laten, Doen menigeen komen tot hooge Bel onderwinning tot rust (of: maakt A de). (Zie de Bijlage.) onderwind, weinig rust. Uitlanders zijn beter dan inlandsche ondeugd. (Zie LAND.) In soortenhandel dan stond in ondeugd. (Zie ) Gebraagd gelegd voor allerlei ondeugd. (Zie ) Pepper. (Zie ) Rag zit belemmerend tot in het gebeente. (Zie GELOOF.) Deugd wordt niet gekroond, Voor ze met ondeugd wordt beloond. (Zie DEUGD.) Eén ondeugd te onderhouden, komt duurder te staan, dan twee kinderen te voeden. (Zie KIND.) Hij is zoo vol ondeugd (of: leugens), als een ei vol zuivel. (Zie ) Hij ziet zich niet, Wat tot ondeugd onder het vleesken een: (Zie HUIK.) Nooit deugd ten ontijden, noch ondeugd in tijds, (Zie DEUGD.) Zelf loont haar eigen meester. (Zie MEESTER.) Ondeugd wil in ’t gemeen den naam van deugd hebben. (Zie TUCHEN.) Tegen ondeugd is deugd medicijn. (Zie DEUGD.) Voor deugd, ondeugd is te groot verdriet. (Zie DEUGD.) Weldaad Vergaat; Ondeugd Wordt verheugd. ONDIEFT. Niet te ondieft. (Zie ) Ondieft of niemendal. (Zie NIEMENDAL.) Ondieft stond niet lang. (Zie ) ONEORT. Dat zou er wel een doen, die onecht is. (Zie ) ONBEENIGHEID. Eenzaamheid gebrek maakt oneenigheid in den geest. (Zie BENZAAMHEID.) De beweegde Mens hij krijgt een ijs men groote eer, en hij krijgt ze ten onregte; de ander heeft oneer, en hij kan het niet verbeteren. (Zie ERR.) Die met oneer zijn besmet, Worden tot geen staat gezet. Niet te gast gaan of te nooden, is het beste middel, om bevrijd te wezen voor oneer, schade, spijt en schande. (Zie GAST.) ONEERLIJK. Al te begeerlijk maakt oneerlijk. (Zie BEGEERLIJK.) Beter arm dan rijk. (Zie ARME.) NEVEN. Oneffen Bier raad (Zie ) Oneven of dertien. (Zie DERTIEN.) ONFEILBAARHEID. In Frankrijk heeft de onfeilbaarheid zooveel te n, zei Mazarin, als een jongen, die een half vat t’huis brengt. (Zie FRANKRIJK.) ONGBAORT. " Niemand zoo slecht of ongeacht, Of hij heeft wel een wijs woord bijgebragt. 14 ONGEBONDEN. Ongebonden (of: Ongeslagen) best. 15 ONGEBOREN. Die ongeschonden wil zijn, moet ongeboren wezen. ONGEDAAN. Ongewend, ongedaan. hoden han wildbraad den boeren Men late den edellieden hun w ’ e hunne kermis en den honden hunnen hoogtijd Lim. V.T. v. Nyenbergh bi. 159. Bicharäson bL.25. 13 v. Alksmade bi. 97. Gheurtz bi. Bi. | p.Il.11. Winschooten bL 380, 377, Winsehooten bi. 528. Tainman 11. 51.108. Was- 14 Campen U. Ze. i Yelamnen I. Behrant bi. 15 Servilius bi. 107°, 178, 308 ° Pi U.300, Bverts b}. 333. Man- en Meljer bl. 73. DI. 16. April, 6 Aug, EB Sept. Grabemus m m U.27. Telnsaem I. bi. BB. 7 Mergk bl. @. Für. Orsierag 1. 61.117. Wijeheld bi. 139. 8 Bartorius pr. VII. 7D. Nr Te Un .ı7- 9 Gheurtz bi. DR. terists bi. 28, Oheuris bi. 46. Zogerusbl. 10 19 Maart. Gruterns I. bi. 117. ‚MM Naaeg, O4ng. Ydlman bL 351. Greterns 11 Oampen bl. 103. Meijer bi. 9. UN 12,0, DL 009, Bertorius pr. ZIE. 30, 0cc. 18 v. Hasselt bi, 6. ONGEDEERD. (hunne bruiloft, of: hun been), zoo blijft men ongedeerd. (Zie BEENDEREN.) ONGEDOOoPT. Het is een ongedoopte. 1 ONGEDULD. De vrouwen hebben drie£rlei tranen: vanleed, van ongeduld en van bedrog. (Zie BEDROG.) Hij brandt van ongeduld. Ongeduld is zelfkwelling. (Zie KwELLING.) ONGEEIND. Beter ee dan ongeöind. (ZieoNBEGON- NEN. OnGEL, Hij zal kaarsen van ongel maken. (Zie KAARS.) ONGELEERD. De ongeleerde wordt dikwijls geeerd boven den geleerde. (Zie GELRERD.) ONGELIJKHEID. Alle gelijk heeft nog zijn ongelijkheid. (Zie A-LIJKEID.) Geen blindeman zou er zoveel ongelijke gevonden hebben, daar een mug haar beentjes aan zou kunnen hechten. (Zie BEENEN.) Gelijk en ongelijk at de kaas op. (Zie GELIJKHEID.) Ongelijk deelt zich zelf wel. Ongelijkheid wordt zelden effen. Wie wat ongelijks voorneemt, al te hasst is het weer gescheiden. (Zie de Bijlage.) [Dit spreekwoord vindt men ondanks de moeilijkheden, die aan ongelijke huwelijken, nog eerder tot stand komen, ver zoet.] ONGBLUK. Alle ongelukken zijn rampen. Als ik mij voor het een ongeluk gewacht heb, ben ik in een ander gevallen. Daar is maar geluk en ongeluk in de wereld. (Zie GELUK.) Dat gaat naar Gouda of naar Vianen, om er ongeluk te heelen. (Zie Gouda.) Dat hem al het ongeluk bestaat. Dat is de stapel van al het ongeluk. De deugd wast in het ongeluk. (Zie DEUGD.) Des eenes geluk is des anderen ongeluk, (Zie GELUK.) Die een ongeluk heeft, mag naar het andere wel uitzien. Die maar een ongeluk zal hebben, kan den neus wel in zijn bed breken. (Zie BED.) Die maar een ongeluk zal hebben, kan liggen op den rug vallen, en breken den neus. (Zie NEUS.) Die 't een ongeluk wil ontgaan, ziet men in een ander slaan. Door des eenes ongeluk komt een ander uit de druk. (Zie DRUK.) Drunkies krijgen geen ongeluk. (Zie DRONKEN.) Dwazen hebben veel ongeluk. (Zie DWAAS.) Eene boze tong richt dikwijks veel ongeluk (of:) 9 Campen bl. 128. 12 v. Eijk 11. 3.91. 10 Berrillius bl. 143°. Campen bl. 128. Geurts bl. 13. Mots bl. 41. 9. Zegerus bl. 38, 34, 42. Idinau bl. 397. Gratius II. bl. 144, 160. de Brune bl. 8314, 453. Mergk bl. 16,20, 36. Sei. Prov. bl.6. Richardson bl.34. Tuinman II. bl. 198, Adag. guadam bl. 18, 28, 58. Folgman bl. 14. Adag. Thesaurus bl. 18, 54. Wiskeid bl. 130. WM Sopt. 59. 11 Prov. serlosa bl. 43. Gruterus II, bl.100. Mergk bl.36. Tuinman I. bl, 25%, 11. bl.198. Meier ONGELUKS brengt dikwijls grote schade aan. 9 Een ongeluk heeft liggen een broedertje of een (Zie BROEDER. Een ongeluk komt zelden (of: nooit) alleen. Een ongeluk luistert naauw. 11 Een ongeluk zit in een klein hoekje. (Zie 'n Er is geen ongeluk zoo groot, of er is ook een geluk bij. (Zie GELUK.) Er zal een groot ongeluk uit broeden. Geen trouwdag zonder ongelukken. (Zie van Geluk en ongeluk, gelijk zijne buren, BUURMAN.) Het is een ongeluksvogel. 12 Het lieflijke leed Baart ongeluk. (Zie sux.) Het Ongeluk komt met voorten, en het gaat met onen. 13 Het ongeluk komt ons toe, gelijk de knapste honden. (Zie HOND.) Het ongeluk schijnt verre, maar is dikwijls niet Het ongeluk wilde dat zoo. 15 Het ongeluk wordt eens moe, ons te vervolgen. Het zou een groot ongeluk zijn, indien er staltechnisch met zulk vee besmet werden. 16 Hij heeft altijd een rouw of een ongeluk. 17 Hij is tot alle ongelukken opgewassen. 18 Hij wil vrij zijn van kleinen druk, Maar grooter ongeluk. (Zie DRUK.) In geluk voorzien, in ongeluk gedacht. In het ongeluk moet men niet versagen. Is er ongeluk of kwel maar, dan heb ik droes tot een Nieuwjaar. (Zie DROES.) Men moet een ongeluk geen boodschap zeggen. (BOODSCHAP.) Niemand kan zijn ongeluk ontkomen. Ongelukken zijn kwel, al zou men duim maar in het bed breken met vlooien pen. (Zie BED.) Ongelukken zijn kwel, zei Fred, hij zou op bed een kabriool dansen, maar zijn hoofd, en viel op den vloer. (Zie DAAD.) Raad voor daad, zei de raademaker, en bij ongeluk in zijn vinger. (Zie DAAD.) Twaalf ambachten, dertien ongelukken. (BACHT.) Wie kan tegen ongeluk! Ze heeft een ongelukje gehad. Ze heeft een onecht kind ter wereld gebracht. (ZIE ONGELUK.) Hij is voor de ongelukkige in het verdriet. Zelden zoo ongelukkig, als men. Niet ongelukkig voor den tijd. Ongelukkig in het spel, gelukkig in de liefde. (GELUKKIG.) Tuinman II, bl. 198. Bogaert bl. 41. Bartorius tert. IX. 3. Van Alkemade bl. 186. Gruterus III. bl. 163. Magazin 58. De Brune bl. 301. Bartorius quart. III. bl. 219. Winschooten bl. 350. Tuinman I. bl. 83, II. bl. 96. Harrebomst bl. 1. (DIMAK.) ONGEMAK. Volledige is oorzaak van zijn eigen ongemak. (ZIE ONGELUK.) De mens baart groot ongemak. (ZIE MENS.) Kleine ongemakken kleven aan de mens. (ZIE MENSCHHEID.) Vijf vijanden spaart, en zijn vriend vertornt komt in ongemak. (ZIE VRIENDE.) Genade. (ZIE GENADE.) Van ongenade rijk. (ZIE HANS.) ON GENEUGT. Geen genoegde. (ZIE GENOEG.) Ongenoegde Maakt veel gezucht. (ZIE GEZUCHT.) ONGESCHONDEN, Als hij onschuldig wil zijn, moet hij ongeboren wezen. (ONGEBOREN.) ON GESLAGEN. Het is (of: Ongeslagen) beter. (ZIE ONGR-) ONGESTADIG. Zwaar, maar nut. (ZIE NUT.) ONGESTEMPELD. ONGESTEMD. ONGEFAL. Voor sommige plaatsen houden dikwijks voor pral. (Zie BUIT.) Poi wu boven al, Hij treft geen ongeval. Zon. Merkwaad laat drinken bij alle beesten, Dochter laat gaan tot alle feesten, Heeft 's jaar dit ongeval: Een hoer in huis, een stal. (Zie BEEST.) Gewassen mond heeft ongeval tot een doel. (Zie DOEL.) In ongeval maakt gemeen rouw. Rust wel. (Zie de Bijlage.) Verjaagt ongeval. (Zie HORDE.) Soms heeft ongeval nut. (Zie NUT.) Geval leert je om zijn. (Zie GELOO.) Geluk of ongeval: Hij krijgt het wel, die ’t za. (Zie GELUK.) Geluk of ongeval: Als ’t God beschikt, gij hebt geen ongeval, prijs den berg, en het dal. (Zie PUND.) Angeraal Laat niemand man. Geloof in alle Keert menig ongeval. (ZIE ONGEVORLIG.) ONGEVORLIG. Zonder gevoelig niet. (Zie ONGEVORLIG.) ONGERVRAAGD. Zonder ongeweigerd. (Zie de Bijlage.) ONGEWEIGERD. Zonder ongeweigerd. (Zie ONGERVRAAGD.) ONGEWEND. Zonder, ongedaan. (Zie ONGEDAAN.) IL BLIN, Moeder bij 108 9 Witsen 679. Stem bij 12. 10 3 Maart. Gruterus 1. bij 191. Verzorgt bij 107, 11 Sartorius pr. VII. 18. US, Meiler bij 2p. 19 Gruterus 111. bij 160. Zupati bij 535. Meier La, bij 109. x. 1L. 68, 13 v.d. Venne bij 9. un, 14 Cats bij 460. ine M.20, Ompen bij 10. Zegerus bij 15 Campen bij 5. Zegerus bij 57. 5 Oct. Gruterus rn X. 5. Meier bij 6, 137 1.61.91. v.d. Venne bij, 2,180. de Brune bij. ONKRUID. ONGEWIS. Al wat toekomt is, Is ongewis. Gewis gaat voor ongewis. (Zie GEWIS.) ’t Is ongewis, Al wat hier is. ONGEWOONTE. Ongewoonte breekt leen. (Zie LID.) Ongewoonte in ’t rijden brengt (of: Nieuwe ruiters hebben zure billen. (Zie BIJ.) Ongewoonte maakt blaren. (Zie BLAAR.) Ongewoonte maakt zachte zinnen, 13 ONGEZIND. 