title: Hanserecesse von 1477-1530
creator: Hanseatic League
text: 56* Digitized by Google 444 Wendüberblick Sontag zu Lübeck. — 1502 April 28. — a. Sitz van den Viersprachen Mandatentionelle Eide mtiden, zehn bij /iinen eede, dat und eine eoprnaii es, die welt freiheit in Kule gesponverseert hrpft, also und noch schon machen, in Ostlaat, als zu Lübeck, zu Ilamburgische ode haeniiutreut, zouwüik io per- sonen ende zomtijts Wi zienen stetenra, ttide pleght ment zin copmanseepe aldaer te riine om herwaerts über te bringen van copor van tarve, van vlaae, van wasse ende anderen goeden ; zegt oick, dat und nicht noch Suche hehbende in Hollund twee terminij^en laken. ClVriie van Amsterdam unde (rnii'i' ii' vati Ilonrne, bracht die in diese gegenwärtige Markt van Antwerpen und suchte se eine ge-imitat Jadüni, Düsseldie copman, OUrteriing. Maar und wartet unter welken ein genoemt Hansa van Kämpen und anderen Oisterlingen, die und op diese nicht en weet te noemen, wesende in vorherige verpändernde ende raede bij den older- man van der Oisterlicher hanzen, dat bij und Suche tipp terij^en laken nicht un darf ontfangen van hem deposant ; und wartet dieselben cop als eine ge-achtet, nicht bij deposant verkocht die vorherige zwei terij^en laken ninen weet genaemt Dierick van Meure, wonende an Antwerpen in de Wingaertstraete; auch anders zou do und im lilege nichtigen lüften zin copmansepo to doen in Ostland voomMevou, want rie (irdonnancien van den stapel, darum int vorandenunde ment ende artikel gerürt ist, die nicht aluch aldaer unterhält: eine copman van barwaerts über zin copmansepe doen in Ostland, noch oick de Oisterlingen selbe, en moeten de lakenen in Holland nicht halen noch koppen, onine vooits [Als to verkaufen eine igon anderen Oisterlicher coppluydeo. Ende nicht raeer en weet hieron äff. Pieter Pauwels, uit Leiden, 46 jaar, heeft daarmee te maken dat hij van de stede van Leeden, oud 46 jaar, geexamineerd op zijn toonbaarheid van de vereiste man is. Drie artikelen, zeventien bijeenziend, eisen dat hij van zijn dertigste een drapier is, maliend in lakenen van Engelse wol, die hij zomer en winter coopt in de loon in de markt van Audwei-pen of van Breda, als waarbij hij in de voorafgaande markt plicht heeft te frequenteren, om aldaar te vinden betalingen te doen. En dat hij, terwijl hij in deze gegenwoordige markt van Audwei-pen heelt gesien, daar in raandag en diasen dagen leistens in de principale don der marnixen, gesegeld waren 7 of 8 percel penningen Hollandse lakenen bij, die hij in de onderdanigheid van den Oosterling heeft gelegd, en loeist boren zeggen, dat desgelijk vele meer andere Hollandse lakenen gesegeld zijn gehad gewest in de voorgaande markt in meer andere plaatsen en herbergen. Eens bij (de hoofdman) te weten de voorgaande lakenen in de marnix van voorzegde vraag de zegelaar, die hij niet en weet te noemen, of de lakenen te beteren waren, dat ze alzodanig gerespecteerd waren, de welke hij hen antwoordde, dat nu ook nog beter zou kunnen zijn, zelfs tevreden, dat ja, wel een gouden op elke lakene. Zeg ik, waar als dat hij heeft gehoord, gesproken een genaamd Wilhelm van Achelen, robijnan van s'Hertogenbosch, die het Clin compensatie geploegen heeft beeldt te doen in Oostland, dat hij hen voorzienheid heeft gevoeld, en daarbij is de gever ten voeten gewaande, meer in Noordland, zijn compagnieepaleis te doen en aldaar te gaan en te varen en te frequenteren, te waar zijn, dat bij het volbrengen van het recht hield, te weten onder andere, dat hij geen Hollandse lakenen koos, en moest in Holland en de schepen en Noordzee openen, eenigen Oosterlingen in de vrije markten van Audsheren en Bergen, overmits welke hij permissie vroeg, meer te compagnieepaleis in Oostland, dode die in desens landen. Andere, te weten Gilles de Snit en Odolphus Smit, Wien de gelijk verbooden wat gedaan was, zullen geweest hebben geacht en hebben banterend vaak frequentend in Oostland. En niet meer en niet minder. — Digitalel door Google Webdiew Stadstata aan LBbeck. - UM April 28. — n. 894. 445 Van den 19de dagelijks der vooruitziende maand in de zelfde stad van Antwerpen. 7. Jan Jananm, geboren van Amsterdam, poorter wonoide in de stede van Andwerpeu, oad 56 jaer of daer omtrent, s^bt bii sünen eede gebeert ende iie- cxamineert up t'inhnurtpn van drn voomoinodfu iiiauilcmonte ende artidni , dat hü binnen 8 (»ft 10 rla^'cn licrwacrts hrvh Lifsit ii ll'/fren een pack ünllands lakencn oj) eeneu rolwagen vuor de herber{ithe vau t'reecaltf ende noch eeu audrre pack in een bays bii der m^e, de welbe packen geteykent waren mitter cronen, twellie een teyken e& van der Oistersflcber hanzeu; wiene tle voiis^ ievcD lakenen toe be- lioordcii. (lat on wort liii depposaiit nifl ; iiorli oick, lioo dat de Oisterlincen int stucke van lien stajHJle iien gedregen heblieu in de Berglie marct lesth»dei), wantt hiire uiet geweest en heeft Hü heeft vrcl borcu zcg^en, datter vele nicer ander HoUandssebe lakenen get^kent hebbeo geweeet mitter voonereven eronen in deser maerct van AiHhvrrpeD. Ende niet meer en segbt hifaL 8. Jacob tornoliszon, trrhorfn poorter ende wonende ia der ste<ie vau And- werpen, oud 44 jaer oft daeromtrent , zeght bii ziiueu eede gevraecht ende ge- examineert op t'inbouden van den voomonwden maadonente «nde articlen, diA bU een weert ende boBtelleyn es, woaende int teyken van Hamborcb in des» stede van Audweq»en, aldaer eeni}?e coopluyden vau Oistland thuys lipgeu. Eude zoght gesien hchliende in descr tegewoordefrer uian t tot twee, drie ofte meer packen lakens, wat lakenen dattet waien cu weet hü niet, de welke geteykent waren uiitter keysera crone, maer oft datte tevken van den stapel van der OoatersBdie banie es oif niet, dat en weet bii niet dan van boren zeggen, dattet zo ea; «ide ofte de spIvc lakenp in de selvc packen zünde pesepelt waren, dat en weet hü oick niet. Eindelijk heeft uiteindelijk geweten, dat niemand eeuwig achterlijk blijft, wanneer de begeerte van de goede, die zo toepasselijk waren. Zeg maar zo, dat het hier geen verbod is en weet dat eenigen wellicht deden, die in Oostland plegen te banieren. Het viel vervolgens aan, gevraagd, dat hij niet gezien heeft en heeft eeuwigere lakenen, tekenen of zegelen in zijn huis en onderharten. Want hij weet dat zij in de pakhuizen gaan. Gevraagd, of hij het weet, hoe in de 15e eeuw ging, antwoordt hij: "Nou, niet helemaal geweest, het heeft echter." Van den dag aan dat hij in de stad van Antwerpen. 9 van Kellen, te weinig importeerder en wonende in de stad van ZHertogdom, oud 42 jaar, heeft daarentoe rente, zegt bij hun eede gevraagd op de inhoud van voorsereven mandements en artikelen, dat bij niet geweten en is, dat er eenige wegvoeingen of verboden gedaan zijn geweest aangaande de stapel in de Berghemierct laatleden van mijn genadigsten here geen nog andersins niet dat die Oisterlingen eenige Mollandsdelen lakenen gesegeld hebben noch ook in deze Antwerpsche markt, hoe wel nogtans dat hij, alsof bij Mogt, een koopman is, koopende de Hollandse lakenen in Londen, heeft bij gebroederd been in de voorsereven markten en de Oosterlingen verbood en aldaar geleverd en daar leveren, oft zij die gesegeld of geteken hebben na dat ze in horen banden gewest zijn, en weet hij niet, want hij niet afgesteld gesien en heeft gezegd ook, dat hij bij hun voortijdig met koopmansgepen heeft gehad in Oostland, maar binnen drie jaren herwaarts over heeft gelaten en geneerd been herwaarts over. Gevraagd, of het been bij den Oosterlingen verboden is geweest, zegt dat hij niet gehoor heeft gegeven nog geweten en is, van enige verbod nog niet meer op al gevraagd. 10. Dick van Meurs, geboren buiten het land van Meurs, koopman wonende in de stad van Antwerpen, oud 56 jaar, is gevraagd op de inhoud van den voorzienbaren douanemaster en artikelen, zegt bij zijne eede, dat hij in het bijzijn van de tegenwoordige markt zoekt heeft twee Hollandse lakenen te koop genomen (in totaal 3 werken), waarvan hij hoorde zeggen, dat ze daervoor verzekerd werden, en vervolgens verkocht aan de Oosterling Clilles, een koopman Joachim Duitschappi, en had die niet doorgeven aan de selve stuurman en had die niet terstond uitgezet, omdat de selve Clilles, die in Oostland plecht zomermij hield, een koopmansgepen te doen, en die selven lakenen in Holland gehaald hadden, bad dat; en welke lakenen de deposant voortafgaande verhoorde koos de Oisterling, genaamd Herman Honsrhe; oft de selve lakenen daarna gesegeld worden of niet, dat en weet hij niet, want hij niet afgesteld gehoord en heeft. Gevraagd, of hij geweten heeft, dat de Oosterlingen eens per jaar van huren koopman verboden hadden, de Hollandse en Vriesse lakenen te openen of te halen in Holland en die te brengen in de vaarten van Betlehem of van Antwerpen, zegt neen, hij. U. Pieter, (./Oliiis, poorter wonende in Hertogenbosch, oud 75 jaar, officieel daarna, gevraagd op het inhouden van de voornemde mandements en actiezen zegt, dat hij in deze maand van Andwi recht in de berberge van den moren, in zijn thuiskinder, en ook in andere plaatsen een herberg afzette had. Het bestaat in roodde euichte Hollandse die en Vriessche lakenen. Tot deze tay waren alle tenten, stalvezel van der Oostersche huis; niemand had deze zaak niet gezien en weet ook niet te noemen de persoon, die deze zaken had; weet wel, dat deze toebehoren dient is en hen persoon, die deze aldaar in de maart had, te weten Joachim Duytssche, Vrederick Kemsne, Frederick Tevkenmeer, Claus Vough, Aldrecht Kelderman, en in man Ronphe en anderen, alle Oosterlingen en cooperanten van der Oostersche handel. Zegt ook, dat deze als gemeenlijken hebben gedaan zegelen alle de lakenen, die niemand en andere Oosterlingen gekocht hebben in de voorgestelde Antwerpsche maart. En niet meer en weet niet huis. 12. De voornamede Joachim Butsche heeft mij bekend gemaakt, ter presentatie van Henrick Floriszoon, borstbemester van de stad Leiden, dat hij ende de gevolmachtigde, genoemd ende alle andere gevolmachtigde van de Oostersche huis, die lakeiën in justitie hebben, in deze voornamede maart, alle hebben gedaan zegelen. Dit inhoudt dat zij, inclusief andere, dat hebben in wetgeving en ordeningen van de huisvesting. En indien dezelfde lakeiën niet postig waren, men en zou ze niet willen openen noch ontvangen in het gewone land, in dezelfde steden, en zouden de gevolmachtigden protocollen verliezen daarbij houden, mij ende den voornamede borstbemester biddende, dat wij hen niet benijden noch aanklagen, en zouden aan die andere gevolmachtigden, zin medegelieken. Zegt voorts, dat hij in deze Amsterdamse maart gekocht had van een genoemd Gilles de Smet twee stukken lakeiën, die hij gekocht en gehouden had in Holland; maar overmits dat de genoemde Gilles handelt ook zoon cooperator in Oostland, verkoopte hij die lakeiën niet door naar Amsterdam, maar moest dezelfde Gilles voorafgaande lakeiën verkopen aan een andere, die uit het cooperatorium kooswaardig was. En hoedde in zijn beste, dat een pooster van Amsterdam, genoemd Dierick van Meurs, dezelfde lakeiën van hem kohte. Uptonselven dach es nty oick opentlick irescyt nide verclaert bii eeuei geaemt Jan Brun, ende ea raed bii den oldermaus van der liauen voorscreveu. Wendischer Stadtregierung Lübeck. - 1608 April 98. n. 884. 447 dat alle die lakenen, die gebracht sind gewest bi Üosterlingen, wat lakeieu dattet sind, het zii Rollandssehe, Vriezenbe, Ylaemssdie, Brabantische oft andere, hebben inoten Besegelt sind mitten rapelzefrele. iii litervolgende huren ordineelen ende bevelen; tinl' achterzijde en zouden dit- lakenen noch verbracht mögen zii in Oost-Brabant, Zeyde ende verdaeid mijn noch voml, dat de cooplieden documente bore coopmanuscope in Oost-Brabant niet en mogen cooppen noch helen deze lakenen in het land van Holland noch Friesland, wanttet hemltiden verboden es bi den oldermaus, ratsh; ende regierden van den hanze stad. Van den 25 daghe in juni in s' Gravenhage in Holland. 14. Pauwels dictson, geboren in de stad van Schiedam, drapier wonende in 8^ Gravenhage in Hollanda, oud 40 jaar, off daerouitrent, zeg je bijninen eede gevraagd end ongezijfchomine op het houden van den vorenemende mandementen ende aalstroom, dat hing wesende in den 15e eeuw, lest den, na dien dat, alsoen bij hoorde (god zeggen), dat den Oisterlinghe op zijn huis en in de vorgadering bij een duurzame inquisitie gunstigst bevonden, hier, die bij niet en weet, een nieuw bevelen en verboden werd, tegen die Holländers en Vlamingen noch Bergen goed, bij zacht nogtans een pak Hollands lakens, ooit liggen op de straat, in de welke straat de Oisterlingen meest tthuis zijn. Don t ooit zien, Ende daarna hoorde hij rechten, genaamd Daniel Janszoon van Lams, dat hijzelf die pak en meer andere had zogen secretijn, in het slot mitten staatsgele van der Oisterische banse. Zeg je voorts daerop gevraagd, dat hij niet en weet, dat er eenige publicatie of uitspraak gedacht was, tegenkomtkomtrend op die uit te te Bergen voorzien, wat idsoc niet duurt hoorde, zeggen die wereldmachten van der zelfde spaan en hadden niet willen gehangen, hoorde ongekullid nemen op de vrijheid van de handel mochten. Zeg je ook, dat hij in de Antwerpsse herberg markt al niet deed staan, tot twee of drie pakken Hollands lakenen heeft gezien, tellen niet aan een kroon, maar een stapel teken dat ze gestapeld waren, oft die gestapeld met waren of niet, dat er meer hij niet en niet weet, in niet af. Hij heeft wel gehoord zeggen, dat in de herbergen van sitten moriaen en in andere diverse herbergen binnen Antwerpen vele laken waren gesegeld, gehad, maar hij zei weten niet, wie die toebelongen noch ook wie die besluit daarin gewogen zijn. Hij heeft ook nu onlangs in de voorgeschreven maart van Antwerpen gezien op de generale straatpijn, zijnde heren Hannan Ruiter en Hossen Geertson, beide kooplieden uit Oostzee, gehoord overleggen zeggen dat bevelen, dat men die laken van standen aan zegelen zoude, want die schrijven die aan voorman aanden, moesten te tijd. Zeg je ook, dat bij aanwezigheid in het gezelschap van den Oisterlingen in de voormelde markten van Bergen en van Antwerpen. Toonereven, lakens in Hela, te balsem die ook vroeger, vroeger, zie moeilijkheden, onderhouden en afgegaan de huizen en hoeren, koppen, mes te doen in Onstlund. Wapen drie kogelen, hebben ze in Oostland, hielen, verdedigen aldaar horo, gemeenschap, een leugen, ooit brachten. Doen, niet meer en weet hier, van den 26 dagen in den Haag. 15. Daniel van Landen, soentanic in den Hage, drapier en lakenwerker, oud 51 jaar, op dinsdag frequent. De precht op de Mochodden van den Unionisten in Amstel iiiriitf nulr ait cit n. hat lui in alle Dreyer dr mafrrtt'ii van Bergen op Zoom en te Zuiden van Antwerpen leden geweest, om zulke opinioenen van lakenen en van andere dingen dienende ter waarwerken, aan [w]eede, aluin, braziliaanse en andere, te bantijnen en te doen. En wedervanda en in de laatste Rechtelijke vragen voorzien zijn saan en sprak aldus meester Frans Cochem, advocaat van Holland, en Henrik Floriszoon, boekhouder van Leiden, die heen en weer en andere dingen zegden, dat zij aldaar gecombineerd waren, om te doen publiceren en in te dienst nemen verschierde brieven van provision aangaande den stapel bij beneden verklaren van moedigen genadigste bewareling; in tot zet voort, na dat zij twee of drie dingen aldaar gelegen hadden vervolgende de twee publicatief edict aangeheven, dat zij nietten drost, schout, borchtuhater en andere van de wet van Bergen gingen met een duurwaarder, die een deponeerakte niet en kende, in de Coatlinger buys. En weer ongeveer uitendelijk komende vraag had de deposant den voorzien advocaat en Henrik Floriszoon, hoe zij aldaar groeven waren nodig; die ben ik zegde, dat al wel, want de kosterlingen hadden een soort diert den bevelen en verbooden heel gedacht uit te rekenen van een voornemen brieven; bidde de zelfde advocaat en Henrik Floriszoon de deposant overmits dat zij reizen wilden uit Antwerpen om aldaar voorzien voor creëren brieven en jurisprudentie te doen congegan en uit te trokken, dat zij toesien wilden, oft de koopmanshuizen huren lakenen uiterlen zonden. Zoals zij tot voorover gedaan hadden. Uit welker bede de deposant daarop nierklauwde zacht, dat het sauerden dat ook de derde en Vierde dagen daarvan dezelfde Oosterlingen openlijk op de straat in de huizen en plaatsen van het stadsbergen deden, de Hollandsche koht en Friese lakenwerken verkopen met een loot, dat zij zouden bieden den stamhouderij; beest ook die der _'eli<'kp plaat in dezelfde manier als dat gebruikelijke en openstellen gillen die in de voorzien marete van Antwerpen. Ende nicht mehr ein weißes Weiß. Mtojr. Digitized by Google. Wedding in der Stadt und Rübe. 1508, April 88. 384. 449. Anderer Gekommen und Zugeben gezeigt in der Stadt. Teilen Amstetten op den ersten Tag von Juli, anno 1502 op t'inhouten des vorgenannten hinein und auf bestimmte Artikel, namentlich überarbeitet und hier dion von sich wegen der selben Stadt, darauf teilhätigen von Wort zu Wort, und wann immer Vollmacht: 16. Das die Stadt Mecklenburg und Schwerin dem Stapel hinzugefügt habe, so namentlich wie vor dem Mai 1546 des Herrn zugesprochen und dass Amstetten Bürger, die in Hamburg Kupfer und Eis am Nest Amsterdam geladen hatten, das Eigentum aus den Schiffen genommen und fortan zu nutzen und zu verkaufen, so weit die Eigentümer ihr Gut herüber haben mussten, in Hamburg das Schiff entladen, der Teil dort Hecken geblieben sei. 17. Claucl Sybrantszoon, poorter wonende in de stad van Amsterdam, vroeg om de toelating tot het bedrijf van de zelfde stad en bij mij, gevraagd om de juridische procedure van de voorseen voormelde artikelen en zegde bij zijn eed, dat hij bij voorbaat plechtig heeft gehandeld en verscheen in Oostzee, als te Lübeck en te Hauinburg, aldaar voorzieningen voor linie, olie, zeepe, haring, wijn en ander waren, en zij deed wederom aldaar voor koopmanspanden, hennep, vlas, koopwaren, wijn, asperke, peuk, tarwe en andere producten (geweldloos) lididen bij zijn baarwaar over bracht. Hij eens dat hij al zijn verstrekte willen bijgelegd liggende vier of vijf jaar niet meer of minder, zonder in het land te komen, hij zond diezelfde goederen en koopmanspanden in de stad van Amsterdam voor ravennen in banden van zilver, zilver, goud, vader, die zich voorzien van een depositaire. En hij was op die tijd geen enkele berichting van eenigen stapel. Maar niettemin de inzet van den stapel, zo dan heeft hij bij de depositaire in Oostzee voorzien niet gevestigd; als veele bij niet gezien en best, dat men aldaar den Tooncreven Stapel bouwt en handelt, dan dat bij wel bestaan boeren zeggen eenen, genaamd Jan Geritszoon koopman, wonende aldaar in dezelfde stad, een anderen, genaamd Zecger Ariaenszoon schipper, wonende ter Schelling ontdooien van Amsterdam in 14 of 10 niijien weggelezen, en ook meer anderen, die ook vaak vaarwel zeiden te gaan en aldaar onbekend geweest zijn, dat zij tegen den instellen van den voorzien voormelde stapel en zondenzetting na den verboden gedaan de Oostzee bij opmerkelijke uitzichtspunten en onttrekking, nu niet meer voorbijgegaan stopte recht op de Schinkel in Holland en Friesland, dat in de voorzien verzen steden van Lübeck en Hamburg nieuw gebracht dat stapelrecht hield, alsof men voor de voormelde verboden gedaan had. 18. Herman Hessson, geboren van der Schelling, wonende in de stad van Amsterdam, oud 60 jaar, off daervoor met, beleedt en geexamineert op tienbouden des voorzieninden en artikelen, zegt bij zijn eede, dat bij wel 20 jaar laakt en twintig meer fouten hoofdwerken hierover, hoef ik te melden, dat men van Reval in Lijfland, 15 augustus 1508, april 8, de koos van stapel ging, aldaar in Oostland, alhier in de stad van Amsterdam, overgeloot aan betalen, die koos goed en koosmansschepen uit hem de vloot om worden en de toort gedistribueerd aan kooplui, tot auditen, iv, belij, te borg en elders tot houdt hoorde, die triveven, die aan hen verkocht. Indeling als doe een wat vermeende misverstand, sprak van stapel, oude voortdurende eeuw, elke dag aldaar eenvoudig verkoop na zijn geloofte. Maar ziet, een beslissing van den zelfde stapel, zodat een verlichting, dat men hem niet toestaat, noch toelaat, en wil, eenig voet aldaar te koop, voorzien in de stad te venden, noch ook eenige croet, dat men stapelwaar aan te nemen, alhier te kunnen koetsen, bij cooplui van herwaarts over, aldaar in Oostland te mogen voortzetten. Ten was er, dat die metten stapelzege getekend waren. Zeggen voort, dat hij beeil besegelde genoegdheid had. Zeggen Ariaenen, aeppler gaging in de stapel, en die woonde ter Selin, dat hij nu alleen in die samenwerking was. In de sterfte van Amsterdam in zijn tijd, in zulk soom die vaak in de stapel, toebehoorden een kopje van elke soort, die hij de deposant niet kon noemen, moest daar weerom toe ontlenen, omdat de veilingen koopman, die hoorde toe, niet had en wilde, dat niets in een zijde van Amsterdam geraakten. Het kon dan al openbaar zijn, dat hij de deposant hoorde en verstond, dat de koers op de stapel veel sneller was dan op de vettere markt, waar hij vroeger was. Ende niet meer van een weetbare tijd, op welgevraagd en geëxamineerd. 19. Clays (laef, tzelwmren j>0(n1er, wotK udc in de stede van Anisterdainnie, oud 40 jaer off daeromtieut, /eght bii ziiuen wiiv geexauiiuecit eude gcvraechl tlnbouden des voornomden mandementa ende artielen, dat bii een weert ende bostellaiu es wonende in <]« s« i sti df in de irulden handt, aldaer die Oosterlingen plegen t'huys te Vvji>jv\\ t inle alnoch dorn, al- zürr rnnimeu; ende es inede fartenr vau den selveii < )osterlingen, /iin gasten, ende ouk vau anderen. Ende zeght wtl te wctene, dat de voiruoiuden Oosterliugen bouden alnoch eude sichteut den be- velen ende verboden vaa miios genadicbsten here yregen bemluyden gedaen bot« ist^ipelrecht^ als zii daer tevooren gedaen hebfien, ende emmer alsoe si*ar|i; ende dat bii tgf III', (latter geen goet meer herwairts over en cnmt, wnntt die gene, als die van den Bossche ende antb'r ende oick iiiede eeuige Oosterssche coopluydeu, die aldaer plageu te coopen , egceu goet meer over en zendeo , mits dat tuen bem uiet gedoogen en wilt, eenidi stapelgoet aldaer te coopen ende albier in de siede ende bude van Ilollant to brengen, liet en ni<)est<> voort ten Stapel te ßrug^e gevoert ziin. Zeght nirk , dat hii he«'ft hooren zeggen eeiien genaemt rictrr Clay^zoii, cüopnian woneude alliier in der stedc, die ziin facteurs heeft gehadt ende noch beeft liggeude in OosCIand te Lübeck ende te Hamborgh, dat Mi seoldidi weeende eenigen coopluyden aldaer badde gesonden zeker goedeu ende coopmanscepen, die hii deitiM>sant niet en weet te specificeren, ziinen vooniomden faoteurs, omme daer- iiiede betnliriL'c te dociie ziinen voornomden seuldenaerm. a!soe de eooidiiyib'U hier vooitiits gewoeniifk ziiu vau doeiie, wäre voor waere, ende goet voor goed te gevene mite der dilferencie van den gelde. Maer de selve ziin focteora hadden heni wederoinme geecreven, dat tselve goet, dat bii aldaer geaowlen badde, geen Wfloditclmr SddtetMg zu Löbeck. — 1502 Aintil 88. - ' n. 384L 4&1 botaliiiiie strecken eu ii)uclit<\ ovoniiiU ilattct teju'iis tstai>olrecIit \va.s, ende dat tselve ffoet niet gesegelt en was na der ontomiaBrie van dien. Mids welken de voorscreven Pieter Clayszon liadde moeU-n, om «iine voornonied«- scult te betalen, ^roii < |ieDnin<!en /enden, ende zün goet aldaer moeten laeten bliven. Kode niet nieer eu weet hiire äff. Pieter Jteynerszon, geboren in de port van deze stad Amsterdam, oud 40 jaar of daaromtrent, zegt bij zijn zienersede gevraagd te worden op tinhonden des voornemede niandemments en artikel, dat hij over 10 of 18 jaar gecompenseerd leeft in Oost-Lund, als te Lübeck en de Unihurch, alsoewel in persoon als bij een nieuwelijk huwelijk, genaamd Dierk Claaszoon, en de vader van drie jaar herwaarts zei en heel bij zich niet gedaan en zondelijkheid lieft in den instel van den staple, want bij die dienst inaotting van 20 en heeft de co-ops aan van herwaartsover tien maanden een co-ops opgevoerd, dat staatsrecht pennement was, opgeslagen; en was wel bij schrijven van zijn zienen werkt, pennement, Valentin Napels, woonde te Danzig, dat zij het in rechte der verdachte, den bevelen idee verboden gedaan van minder genadigste heren wegen der Oostzee, in hoere stapelrecht niet te komen grijpen de Hollandische of Vrijese goederen, dezelfde Oostzee lieden aldaar hetzelfde stapelrecht alsof zij op dezelfde Hollandsche en Vrijese goederen als op andere en alzoo ofte meer. In zul keuringen voor de voorzienende verboden. En hij de deposant, die in de stad van Danzig eenig milieu schulden heeft, zou aldaar door Lübeck en Hamburg nu onbeperkt vermogen hebben zon dan poort, als olijfhout en lakken, ontegenkov de schuld te laten vallen, alsdoorlichtingen Livonische of van doen, maar onverstandelijk deze te laten vallen, zou en heeft in dat poeval niet gepost en aldaar daarheen zenden, want hij de persoon iti in zijn bezit is, dat niemand aldaar zon dan voorbereid goed opgehouden zou hebben. En niet meer en weet hierbij. 21. Johannes Gierijk, Clauzon, pebrooren uit Waterland, poorter wonende in de stad van Alsterdorf, en 75 jaar oud, geeft getuigenis op de intjondens van de voorseizen avond, dat hij bij het verraad, te weten van het jaar 85 tot het jaar 90, gelegen heeft in de Steden van Hamburg en Lübeck, aldaar doend een coopmanschap, bezielend die alhier in de stad zienen vrienden en anderen copuluigen, zienen meele gesellen, en woderte men hoorde sompopjes, die zui oostwaarts zenden, aldaar ontstaan; en op die tafel en was overig sprak van de staple. Zegt voorzover, dat na die insetting van de voorafgaande staple hij daar niet geweest en heeft noch ooit gezonden, want niemand wist, genaamd Bastiaan Goedkoop, wonende in de stad van Hamburg voorheer, en ook andere hebben hen de depositaire laten weten, dat men een recht dat stapelware is, spreepen oft aldaar zenden en zal dan na de autorisatie en dat zij zich rechtelijk gehandeld heeft van zullen voor genoemde wereld en meer anderen verstaan, dat men als nu terdeel aldaar dat stapelrecht opentelijk onderzocht, alsof men daar deden en gedaan heeft voor de declaratie en vervolgens de jure partibus van niemand persoonlijk de Heren wapen. Kunde dat hierover hij, de deposant, ook wistier een koopman en is van herwaarts over, die aldaar eenig stapelrecht zedend heeft luisterd aan geluiden, Zegt hij, dat hij heeft gehoord zeggen aan een penning. Zegt ook, dat hij heeft gehoord zeggen Zeger Ariaszon, schipper, wonende ter Selkburg, dat hij in de stad van Hamburg heeft gelegen, heeft met vier of vijf meestal koopmanszaken, tot het hoorende eenen koopman van Silezenburg. Hij moest weerzien dat laat ik ontstaan. Overig dat het stapelgoed was; hoe dat de koopman bij het voocht, zocht uit welke soort dat geschiede, en dat weet hij de deposant op deze tijd niet te vergelijken. Hij deponneert, zegt wel, dat in die vroomde stapele inpect had gefaak en dat hij had mogen vrijen coopen en vercoopen alsof hij voor de voorgeschreven inzet van die bijvoorheen plaats te doen, hij zoude tot luitgehoor hebben reizen zia voornamelijk handelsgepek gehandeld hebben in Oostzee; welke om der zelfs stapele via met Relatie had en nog steeds zal. En niet meer en geest van 22 jaar, dat hooren van Johannes, poorter wonende in de stad van Amsterdam, zegt dat hij zijn eed gezworen en geexamineerd op de voorste den des voornamede maandement en artikelen, dat hij wel 22 jaar lang alhier in de stad gewoond heeft en heeft binnen die tijden niet gewest van zijn vaders wiens vader in Oostzee plakte een handelsgepe te doen; meer zichtbaar tien jaar heren, dat de voorgeschreven zoon vader is gestorven, zodat heeft hij de voorgeschreven commercieel gedaan en en onderwijs heen des vader meer, dan bijna een of anderhalf jaar herwaarts heeft begonnen te draperen. En een boorde aldaar ten tijden van geen stapele spreken, hoewel met die nu niets, noch hoe meer die handel, evenzo weet hij niet dan van horen zeggen, zodat hij niet in Oostzee verkocht heeft. 23. Thielman IHeterszoon, geboorte naamloos, wonende in de stad van Amsterdam, op 48 jaar of daaromtrent, zegt bij dinen eede te zijn gevraagd op te treden in deze ontwikkeling van 13 jaar, dus wil hij wat verklaringen geven wat hij in die tijd heeft gedaan met zijn roepmanschap, als oorlog, dienst en andere waren, te Lübeck en Hamburg, daar verkoopde zijn vader hem de terreinen, maakte een soort gemeentewerken en herhaalde andere maatschappijen en herwaarts over te brengen, of te verkopen, zonder dat men hem op die tijd een letsel deed, uiteraard zonder dat men hem op die tijd een letsel deed, uiteraard zonder dat men hem op die tijd nog iets te voorzien, alsof hij heeft gehoord zeggen, dat en wist men van verhalen snel te spreken. Einde heeft hij de deposant, zichtend op de voorschriften, dat bij hem alhier gebouwd heeft, te menigen gewonen in Oostland voor te schrijven pakken lakens, olijven, zeep en ander voorzieningen aan zijn waardende factoren, die aldaar te Lüneburg en te Hannover wonen; nieuw sichtend die in de instelling van den een of andere staple zoeven gehoort hij de deposant niet gezondigd kunnen wai er voor de companie, dat stapelgoed gevoerd zou, wat hij heeft binnen een jaar herwaarts van en diverse brieven ontsangens van. Si hebben voorschriften weer worden en van andere, de welken de stadhouders leest en voorzichtig is, en apartelijk heeft hij zijn een ontsangt, die is geschreven op de avond van de laatste gescreven en gewenst in de stad van Hannover bij een genoegenlijke Tijger Rovere; bij de welken brieven onontboden werd hem de deposant, egeen stapelgoed aldaar over te zenden, dat ter niet ontsangt zijn en zou, en men moet senden hetzelfde goed opleggen, daar een geheel jaar lang onvervulde zou moeten blijven na hun ordonnantie van den staple. Als waarbij de deposant aldaar egeen staat uitgesteld ziet, heeft. Dan des is geleden een jaar of daaronder het deposant eens geaventuert heeft, van hier te zenden en zeker lakennieuwe den voorhooiden Pieter Bovere toe behoort, oft zij hadden mogen heimelijk door sluipen en bij de dan voorhandige Heler ontsangt worden, om hun profit met hun eigen goed te doen. Maar aldus dan zij in de stad van Lüneburg ter groot. Dit van de zelfde stad verweend, dat zij zo veel verplicht en waren, leiden de hand daartoe, en hebben aldaar moeten staan een geheel jaar lang onvervulde na de voorschriften ordonnantie. Gecorregeerd naar aanleiding van de correctie van Prof. Dr. J.A. van Someren. nancie. Een tijdje verdaan, jaar, zet je geeft, niet zulk goeds als de copULAAR verdomme met betere, zeker, zelf van penninge, rood de broker, eindigende; en niet alsdit goed, temaar, herwaarts, Over, gebracht worden, want niet aldaar niet verkoopen, en mocht; twaalf Compagnieën van dozen, een heel gezellig, es. En dat weet de depositant bij hem zelf, want telkern als waard en factuur van de goederen, commende van hier in hun band en ook ghinaerts gaend, wel geacht heeft voor zijn recht en arbeid alleenlijk 10 of 12 graten Vlaams, zichtend der tafel, dat de staple gestaat heeft. En niet meer weet hier; 24. Dierick Clayszoon, gehoord poorter, wonende in de stad van Amsterdam, oud 51 jaar, zegt met twijfelde eed gevraagd op de inhoud van deze voortreffelijke mandementen, dat men te Sloten en te Haarlem aanmerking opentelijk hondt en onderhoudt de ordinantie van den staple, alsof men daarvoor de voorbot van niemand respecteerde, laat staan wegen gedaan. En dat weet hij bij die, dat hij binnen drie maanden herwaarts gescreven had, een nieuwbouw van goeden vuin, genaamd Hannas Widler, wonende in de stad van Haarlem, dat hij hen solide wilde hebben zenden in een van de soepen van die stad, zeker quotiteit van 10 stuks van hier, genaamd munitie, want lijst zeer noodzakelijk van donder had. De welke Hauss Wichel, den voorscreven Brits uutfagende heldenmidde, ging naar daar - uide bi het dien van den gerecht van der zelfde stad en hem te kennen geboekt hebben van dien; maar hield in meer tijd niet laten in eenig schip van herwaarts over en moest dat doen laten in een kooi van den scepen te Sint-Maartensdijk te hielen breken, om dat te brengen ten stapel te Brugge. Dat welke had de depositant wetende geniette hetzelfde schip ter Veren in Zeeland en deel zocht veel, zodat het hem aldaar het schip a grote kosten gelevert werd en was bij den schipper. Zeggen vooruit, dat hij heeft gehad een agent eenen man van Edinburgh, genaamd Zeger Ariaenszoon, anders Reynhard, dat hij onttrent plaats gehad les gedaan in de stad van Hamburg, wasende gedaan had om onverwacht 6 reden kooplieden, toebehorende eenen koopman van 's-Hertogenbosch, hoe hij genaamd is en weet hij niet; en al was zodanig, dat dezelfde koopman aldaar in persoon voorhanden was gepresenteerd zijn eed te doen of goede hooping aldaar te zetten, dat de tweede koopman te doen voeren in de stad van Brugge ten stapel door de genadigste heren landen en holde, Terughalen de heren en regierders van de voorgenoemde stad van Hamburg, des niet tevreden wilden deden bij huren dienaren hetzelfde koopmansschip uit des voorgenoemde Zegem schip nemen en leidende aldaar onder den kranen daar het moest liggen; en dat overig dat de voorgenoemde koopman van den Bosch zijn voorovergenomen goed in zijn scepen niet laten en wilde, en dat hij wilde doen vormen eerst te Amsterdam en voorts ten stapel te Brugge achtervolgende de wetsgetrouwe van eede of borg te bij hem geven, alzo boven gesproken is, en de schipper van Hamburg, die zijn voorgenoemde goed begeerde te laten, wilde zeilen bij hem om in de wilde ase, dat dezelfde koopman zijn goed niet zou laten gaan en wist. En niet meer en weet hij hier af. Van den 4de dage van juli in de zelfde stad van Aken. 25. Dierick Sistruck, gebooren pooter, wonende in de stad van Aken, ondertekent 55 jaar, zegt bij deze gelegenheid zijn eede te geven, geexamineert en toegezegd op de twintigste van vorige maand, dat hij hier van voortgaat tot nienieuw stonden geweest heft met zijn co-operators, als olijfen, stoken en andere waren, oostwaarts tot wezen te Lübeck, te Hamburg en elders, en achterhaald. Of "Pii" tiit wf'I ilric jatT»»!! Inufk ^olef.'«'ii uhi&vr dochter, zPiHU-tulc h»'rwaertj> overe ou<lo siek onUaiiijondp /iin 0(><>|niinnsr»'|H'ti. Ma»>r sifhtcut 20 gUTon zm* eu heeft hiiux- iu pei-sot'ue ict; s'cwtTst vmU- held( alltfulirk ziiu waer' emU' commercepe seldmr tot menigeD esde divenecben vpyfien Resolten, aayt itedaen siehteiit der in-settiuiie vau den stapel, wnnt meo ovi-iiiiits d<>r ürdonnancieo, die mm Mwr hon-dondc ende oD<it ridud* mii' es aoiiirapiidp den sehen stappi', /oc en mach hü ilepo-sjit noch ander repliikleti oirk aldaer zeidf-n, ten zii <l;it h<nr worden it'H stapel geweest hehhe» eude gete>kenC miiien süipeltevkeu «die /.egel. Kilde eu moeten hoer goet, dat ni van daer willen doen brengen, in hueTs selfis mepen niet laeden, maer moeten datte doen in de acnepe te Hamburg ende eiders onstwaett thiiys hehnorende, als waarhi hiire nief <_'f>c(>(»|)iM;inscei}t en heeft sichtent der in-settiu^e vau den voorst reven staple, die nien aidaer houdende es, alzoe hü nieuigen penoen heeft hooren ˜egen, ende weettei oick uuyt tirieven, die van daeoen her-waets o?er frescreven zHd geweeat, alsoe vaate« als men dede voor f verbot van uiniis ^enadii-listen heren viege gedaan. Ende /onderlin^'e heeft hinnen 14 datien herwnerts hören z* "Jirni einei scipper, wnHemt Zeiger Aorfszon, alias LU' nberle, wonende t Kynchuysen, dat lui au onlancx wesende in de stede van Hamburg gelede gelaeden in zin scip zeker quantitdt van sooper toehehoorende eenen commissie van ta'Leitogenbossche, hoe min name es en weet faik niet, maer men en oudt niet trodopoi nnrh toelaaten, dit de sche soipj>er dat kogier voeren zoude, eude wart hem datte uuyt zin VKoi geschreven scip renomie t ondrr den graaf geleyt, aldaert gebleven was liegende'. Kade niet meer en weet hiire atf. 26. Hillebrant Clayszou, geboren in Waterland 's-Gravenzande, wonende in de stad van Amsterdam, ondertekenaar 44 jaar om die reden, zorgt bij zijn leven eede geloofwaardigheid up to the line, voorzien van twaalf handtekeningen, heeft in zijn leven. An Le Luiteck, te Haarlem en elders. Maar tegenwoordig, zowel in de instellingen van de stad als van de haven, zorgt hij voor geen concurrentie, en dat overmacht dat de beorde van de stad dan onderziet, waartoe hij was toegelaten, werd ook voor het verhoor gedaan van zijn ondernemingen, gebracht door de genaamde heren. En dit weet hij, bij dat hij hier binnen is gekomen, aldaar geweest heeft om zeker zaken, die hij daar te hebben had, daar heeft hij gezien en geboren heeft. Overmits welke de zelfde deposant en vele meer andere kooplieden hebben gedaan, aldaar hun waren te tonen; want zodanig aldaar voeren of zenden lieten gaan goederen en waren, zij moeten die laak nu de zeef en olie, die men hier in de stad nu voor het vervoer te Brussel te staple heeft gedaan, weerom hier terug te krijgen. Dat tot grootere onzekerheid en onrust zou voorkomen. Omdat men in Oostland voor de avond niet toelaat dat de kooplieden van herwaerts over aldaar eenig stapsgoot leed hebben. En niet meer en weet zijn affaire. 27. Hugf Vollvrants/dii . ■^cliftnreii te Wassi-naer bii lieyden, poorter wonende in deser stede van Amstenlant, uud 42 jaer ott daeromtreut, zeght bii ziiueu eede ge- vraecht op tinbouden dea vooniomeden mandements ende articlen, dat bii wel weet, dat men in Oostland, als te Lübeck, te Hand)orch eude elderä, onderhoudt de orclonnaucie van den staplr, nhoo ^vcl u]> men de<le voor t'verl)ot van miinen ge- rindiclTsten heren. ende datte bii dat ul geuieeue es; emle oick hü heeftet ziiuea i)roeder, genaemt Jan vau Spaeugieu, wouemle iu .süravenhjighe, die biunen 14 dagen aldaer in Oostlaod geweest heeft omme eenige zaken, die hiere te doene badde, hooren legg^n, dat ment gemeyniicken ende oop^tlilcken aldaer onderiiondt, ') VgL §§ J7, IS, 21, I Digitized by Google Wendtadier SOOkAMg n Lttbeck. — 1«08 A|iril 28. — b. 884, 985. 455 oick inede, dat lueu cj^ccu goet lao<teD eii inoet daii iu de Oostoi^sche sccpeu ende niet in de scepeu van herwasrts overe. Ende hü deposant, die hierroortiits plegbt aldaer u> coopnianscepen, heeft et ftelaeten om der steplen wille. Ende niet meer en Weet Inirc :ilT. Vau (Ich 7"" (lai:o van jiillio aiiin) IöOlI in s'iiravcnliairc. 28. Jan. Volbrautszuii, alias van iripaongien, gebouwd van Wassemeuer, wonende in den Hage, oud 44 jaar of daaromtrent, zegende bij reinen eede gevraagd op de inhoud des voormelde contracten, dat hij wel weet, dat in de steden van Lübeck, Hailkirch, Lauenborg, starkolick (onderhoor den stapel), gekocht nu een dreef voor de voorraad van muis genadig geston worden gehoord, wegen gedaan, te welke de nieuwste uienelite van hen co-opteiden de steden van Lübeck, wel gedenk zijn. En dat hij bij niet gelet op de datum van buiten drie weken is, dat hij in de zelfde voor steden van Lübeck was; aldaar bij eenigen co-opteiden van de zelfde stad gezegd dat zij in groote inlichting er waren bij den heren en regering van die eren en hadden hen geleerd verhoord; hoe dat niet de juiste geweest en oudheid van den stapel waren co-opteauscepe verstooken en te nieten viel van dag tot dag, en dat het gras voor haar duurde op de straten was afgedaan was, verzoeking en biddend, dat de voormelde heren zoveel doen wilden, als dat de zelfde stapel afgegaan werd, ofte dat zij in die zelfde dagen onderhouden in den andere havensteden tijdens, als te Runswiek, Danzig en andere vele. Want men nergens stapel rechten en ordonnantie van die ene en middel tijd dan in de steden van Lübeck, Harburg en Lauenborg. Op de helft verzoeken, zoals hem de posant gesagt had, antwoordden de co-opteiden dat zij hen deswans bronsten wilden. En tot die eind verstaan bij de groepsaat, was hij echter van den stam gekraakt, ondanks dat niet veel anders te spreken in de steden van Muelene, inde vier molen van Lübeck; hoewel voortgegaan had, en weten zij dezelfde niet, want zij van daar reisde. Zeventig ook, dat zij wel wist wat ze had. 38S, Wilhelm von Courteheuse (gouverneur van Waajeven ordinaris des Etats etc.) hégényt dem Grafen von Nassau, Statthalter-General dan Harm von Maigty, Ritter der Kammer dem großen Kabinett mit ein, die es auch, dass auf Ansuchen der Deputation der Staaten von Holland und Friesland des Streiks Mandat von 30. Mai mit den inserierten Briefen Juni 18 in Antwerpen. 