title: Beknopte Catalogus der Schilderijen en beeldhouwwerken van het Koninklijk Kabinet van Schilderijen 〈Maurithuis〉 te 's Gravenhage. 2
creator: None
text: bsb00081772_00102 06 BEELDHOUWWERK. na onder Rombout Verstappen en Francois van Loo ge­ leerd en Italië bezocht te hebben. Zijne vermaardste werken zijn het monument van de Ruijter in de Nieuwe kerk te Amsterdam , en dat van Tromp te Delft. Hij was werkzaam te Leiden , te Midwolde , te Delft, te Utrecht, maar vooral te ’s-Gravenhage. 364. Portret van den Stadhouder Frederik Hendrik (1584—1617). H. 0.77. Wit marmer. Borstbeeld. Gem. 11. V. II. 1683 ft. Afkomst onbekend. 365. Portret van den Stadhouder Willem II (1626—1650). H. 0 78. Borstbeeld. Wit marmer. Gem. 11. V. H. 1683 ft. Afkomst onbekend. 366. Portret van Maria Stuart, Prinses van Engeland, gemalin van den Stadhouder Willem II (1662—1694). H. 0.79. Borstbeeld. Wit marmer. Gem. II. V. tl. 1683 fc. Afkomst onbekend. 367. Portret van den Koning-Stadhouder Willem III (1650-1702). H. 0.77. Borstbeeld. Wit marmer. Gem. fi. V. II. 1683 fe. Afkomst onbekend. 369. Portret van den Admiraal Michiel Adriaensz. de Ruyter. (1606—1676) H. o.37. Borstbeeld. Gebakken aarde. Vermoedelijk bet model voor het beeld dat op zijn graf in de Nieuwe Kerk te Amsterdam in 1681 gesteld werd. Afkomst onbekend. 370. Portret, van den Admiraal Willem Josef, Baron yan Gliendt, (1626-1672) H. 0.41. Borstbeeld. Gebakken aarde. Vermoedelijk het model voor het beeld van dien vlootvloogd op het praalgraf in de Domkerk te Utrecht. (1676) Afkomst onbekend. XAYERY. JeanBaptiste Xavery, Vlaamsch-Hollandscli beeld­ houwer , geb. 30 Maart 1697 te Antwerpen, overl. aldaar 19 Juli 1742. Leerling van zijn vader Albert Xavery; bezocht Italië. Langen tijd in Holland werkzaam en ge­ durende eenige jaren te ’sGravenhage woonachtig. 371. Portret van den Stadhouder Willem IV (1711—1751). II. 0.82. Borstbeeld. Wit marmer. Gem. J: ll: Xarery. F: 1733. Deze en het volgende borstbeeld zjjn waarschijnlijk afkomstig uit de Groote Zaal van het Huis len Bosch. 372. Portret van Anna, Prinses van Engeland, gemalin van den Stadhouder Willem IV (1709—1759). H. 0.85. Borstbeeld. Wit marmer. Gem. J: 11: Xavery. F: 1736. 44 ITALIAANSCHE SCHOOL ITALIAANSCHE SCHOOL. XVIeeeuw(?) 349. Yenus. H. 0.675, B. 0.52. D. Deze schilderij is reeds beurtelings, maar ten onrechte aan Itapliael en aan Bazzi, genaamd il Soddoma toegeschreven. Aangekocht met de coll. Eainer 1821. -XVIIe eeuw. 341. De dood van Abel. H. 1.71, B. 2.23. D. Aangekocht door Koning Willem l te Antwerpen. - XVIIe eeuw. 356. Delila snijdt Simson’s haar af. H. 0.96, B. 1.25. D. Aangekocht met de coll. Reghellini 1831. - XVIIe eeuw. 355. Joliannes de Evangelist. H. 0.64 , B. 0.52. D. Aangekocht door Koning Willem I in 1831. - XVIIe eeuw. 398. Ecce liomo. H. 0.85, B. 0.68. P. Waarschijnlijk copie naar Dnmenico Feli (Rome 1589 — Venetie 1624). Eene dergelijke schilderij in de Oude Pinakotheek te Miinchen (No. 1238). Uit het Depót. - XVIIe eeuw. 359. God Vader en God Heilige Geest. H. 0.64, B. 0.42. D. Uit het Depót. --- School van Bologna. Eerste helft der XVIIe eeuw. 305. De marteling van S. Sebastiaan. H. 0.76, B. 0.62. D. Ten onrechte aan Guercino toegeschreven. Aangekocht met de coll. Reghellini, 1831. -Tweede helft der XVIIde eeuw. 321. Muziekmakende Meisjes. H. 0.56 , B. 1.02. D. Ten onrechte vroeger aan Luca Giordano toegesehreven. Aangekocht met de coll. Rainer, 1821. 56 MULIER. MULIER. Pieter Mulier de Oude, Hollandsch zeeschilder, geb. omstreeks 1615 te Haarlem , sedert 1640 Lid vaD het St. Lucasgilde aldaar , begraven te Haarlem 22 April 1670. Navolger van Salomon van Ruysdael en van Simon de Vlieger. Zijne vrij talrijke werken gaan tot dusver meest op naam van Pieter de Vlieger (die niet bestaan heeft) of Pieter Molijn; ook op dien van den Antwerpschen schilder Pieter van Loon. Zijn zoon was Pieter Mulier II, bijge­ naamd de Mulieribus of Tempesta. 549. Meergeziclit. H. 0.40, B. 0.61. P. Gem. I' M L. (aanéén). Geschenk van Dr. A. Bredius. 1889. MURILLO. lïartolomé Estébau Murillo, Spaansch historie-, portret-, genre- en landschapschilder, gedoopt te Sevilla 1 Januari 1618, overl. aldaar 3 April 1682. Leerling van Juan del Castillo te Sevilla, omstreeks 1642—1644 te Madrid werkzaam onder Velasquez, waar hij van de meesterstukken der Italiaansche en Nederlandsche scholen een blijveuden indruk verkreeg. Werkzaam te Sevilla sinds 1645. 296. Maria met het kind Jezus. H. 1.90, B. 1.37. D. Door Koning Willem I vóór 1826 te Antwerpen aangekocht; het stuk moet uit een klooster te Yperen stammen. MUSSCHER. Michiel van Mussclier, Hollandsch portret-, genreschilder en graveur, geb. 27 Januari 1645 te Rotter­ dam, overl. te Amsterdam 20 Juni 1705. Volgens Houbraken leerling van Saeghmeulen, Abr. van den Tempel (1661), Metsu (1665) en A. van Ostade (1667). Werkzaam hoofd­ zakelijk te Amsterdam. Onder zijn zeer uitvoerig geschilderd werk in Mieris en van der WerfFs trant, verdienen zijne genrestukken bijzondere vermelding. 123. Familietafreel. P. 0.90, B. 1.06. D. Gem. Ao: 1681 in Amsterdam Ml: v: Mussclier Pinxit. Vroeger ten onrechte als portret van den schilder en zjjn gezin. Aangekocht 1829. MIJTENS. Johauues Mijtens, Hollandsch historie- en vooral portretschilder, geb te ’sAvravenhage(?) omstreeks 1614, hegr. aldaar 24 Dec. 1670. Waarschijnlijk leerling van zijn oom Daniël Mijtens den Oude en van Isaac Mijtens. Werkzaam te ’s Gravenhage; 1639 in het schildersregister 02 POTTER, POTTER. Paulus Potter, Hollandsch dier- en landschap­ schilder, etser; gedoopt 20 November 1625 te Enkhuizen, begraven te Amsterdam 17 Januari 1654. Leerling van zijn vader Pieter Potter te Amsterdam en van Jacob de Wet te Haarlem (1642). Werkzaam te Delft (1646—1648) den Haag (1649-1652) overigens te Amsterdam. Uitstekend teekenaar, begaafd met een ongeloofelijken werkkracht, heeft hij, hoewel op 29jarigen leeftijd gestorven, een menigte schilderijen en fraaie etsen nagelaten. Zijn portret door B. van der Helst bevindt zich in het Kabinet. 140. De jonge stier. H. '2.38, B. 3.45. D. Gem. Paulus. Polier, f. 1G47. Kabinet Willem Y. lil. Het spiegelende koetje. H. 0.44, B. 0.615. P. Gem. Paulus. Polier f. 1648. Kabinet Willem V. 148. Vee in de weide. II. 0.35, 15. 0.46. P. Gem. Paulus Polier F 1652. Kabinet Willem V. POT TER Pieter Symonsz Potter, Hollandsch historie­ ken re- , stilleven- en landschapschilder, geb. omst-r. 1600 te Enkhuizen, begraven 4 October 1652 te Amsterdam. Omstreeks 1628—1630 te Leiden als glas-schrij ver en schil­ der werkzaam, 1631 te Amsterdam waar hij 1639 aan het hoofd van een goudleerfabriek stond; 1647 tijdelijk in den Haag. Vader en leermeester van Paulus Potter. R;0. Herders met vee. II. 0.54, B. 0.815. P. Gem. P Polier, f. 1638. Men berimrteele dezen veriPenstelijken schilder niet uitsluitend naar dit werk, maar zie bijv. zijne stroosnjjders te Amsterdam, z;in stilleven te Berlijn, zijn corps-de-garde in de eoll. Dahl te Piisseldorf , enz. Aangekocht 187G. POURBUS Zie Francken. POIISSIN. Zie Dugliet. P1NACKER. Adam Pynaeker, Hollandsch landschapschilder en graveur, gedoopt 13 Febr. 1622 te Pynaeker bij Delft, begraven 28 Maart 1673 te Amsterdam. Vormde zich naar Jan Bot’n , reisde in Italië en was omstreeks 1649 te Delft, in 1657 te Schiedam, doch hoofdzakelijk te Amsterdam werkzaam. HOLLANDSCHE SCHOOL. 39 HOLLANDSCHE SCHOOL. Einde XYIde eeuw. 4. Portret van een onbekende. H. 0.68, B. 0.51. P. P. Inschrift: Werl i» dit Jaer lot Helft doorschoten, Ttcelck recl mcnschen heeft verdroten. AIV 1584., AET. 33. Elclc syn tij'. Obiil Ao 75. Aangekocht 1874. -Omstreeks 1614. 10-5. Portret van Jacob I, Koning van Engeland (1566—- 1625). H. 0.62, B. 0.515. I). Gem. 1614. Jacqucs, Roy de la Grande Rrdaigne. Honseïaers lijk? Uit het Depot, 1875. -Omstreeks 1620—’25. 457. Officier. H. 1.16, B. 0.965. D. Dit portret behoort bij de reeks officiersportretten door Jan can Rarcsteyn geschilderd. Het is echter bepaald niet van zijne hand. Uit het Depót, 1880. -—--- Omstreeks 1625. 470. Prins Maurits met gevolg aan kot strand te Scheve- ningen. H. 1.37, B. 1.997. D. In een Amsterdamschen Inventaris van 1644 komt voor : een groot stuck, synde Prins Manrits aan het strandt met de visschers door Adriaen ran Xii'ulandt. (Hollandsch schilder , geb. te Antwerpen 1587, overl. te Amsterdam 1658.) Aangekocht 1884 te Brussel. ---- Omstreeks 1630. 496. Portret van Cornelis Haga (1578—1651), gezant der Nederlandsene Republiek bij den Sultan van Turkije. H. 0 62, B. 0.465. P. Geschenk van Dr. J. E. Dibbets, 1873. -Omstreeks 1650. 570. Landschap. tl. 0 33; It. 0.62 Dit stuk is hoogstwaarschijnlijk van Antliony van Borssom , geb. te Amsterdam in 1629 of 1630, begraven aldaar 19 Maart 1677. In bruikleen van Dr. A. Bredius sedert 1893. 003. Kinderlijk uit liet geslacht Honigh. H. 0.455, B. 0.576. P. Geschenk van den heer O. M. L. Lambrechtsen van Rithera te Amsterdam in 1895. MAZZOLINO. 51 323. De kindermoord te Bethleliem. H. 0.31, B. 0.375. P. Gem. 1548: [sic] FE. Aangekocht met de coll. Rainer, 1821. MEITENS. Martinus Meitens III, Duitsck portret- en minia­ tuurschilder, geb. 24 Juli 1695 te Stockholm, overl. 23 Maart 1770 te Weenen. Gevierd hofschilder te Weenen ■ Leerling van zijn vader, die tot de Hollandsche schilders- faxnilie Mijtens behoorde, te Stockholm; na 1714bereisde hij vele landen tot 1724. 37. Portret van Frans I, Keizer van Duitschland. (1708— 1765.) H. 1.G6, B. 1.33. D. Uit het Depót, 1875. 38. Portret van Maria Tlieresia, Keizerin van Duitschland. (1717-1780.) Maten en herkomst als voren. Pendant. MEMLING. Hans Memling, Vlaamsche school. Geboren vóór 1430 (?), overleden te Brugge 11 Augustus 1494. Waar­ schijnlijk leerling van Rogier van der Weyde te Brussel- Sinds 1.478 te Brugge vermeld; bezocht misschien Keulen en de Rijnstreehen. Waardig opvolger der gebroeders van Eyck en van zijn leermeester. 595. Mansportret. H. 0.301 , B. 0.223. P. Aangekocht in 1894 voor f 6300. METSU Gabriel Metsu, Hollandsch genreschilder, geh. te Leiden 1630, begraven te Amsterdam 24 October 1667. Waarschijnlijk leerling van Don te Leiden; in zijn jeugd onder invloed van Hals, later zich Rembrandt’s licht­ donker ten eigen makende. Sedert 1656 te Amsterdam werkzaam. 93. De jager. II. 0.28, B. 0.235. P. Gcm. Metsu. 1661. Kabinet Willem V. 94. Het musiceerend gezelschap. H. 0585, B. 0.44. P. Gcm. G Melsu. Kabinet Willem V. 9>. De gerechtigheid, weduwen en weezen beschermend. H. 1.54, B. 1.225. D. Gcm. G. Metsu. (aaneen; onduidelijk.) Ka 1817 verworven. Deze schilderij waarschijnlijk omstreeks 1655 geschilderd, bevond zich 1667 in een huis te Leiden. TROOST. 79 ISO. De huwelijksaanvraag van Kaartje Jans. (Uit een blijspel van Tb. Asselijn: „Jan Claesz off gewaande Dienstmaaght; 1680.”) Kaartje Jans, heimelijk verloofd aan Jan Claesz, wordt door twee Mennisten bezocht, die haren vader om hare hand voor hun vriend Reinier Adriaanszen vragen. Zij ontvangen van dezen toestem­ mend antwoord. H. 0.61, 1!. 0.485. Papier. Pastelteekening. Gem. C. Troost 1738. Deze pastelteekening en de nrs. 179, 181—85, 191—93 zijn te Amsterdam in 1829 aangekocht. 181. De liefdesverklaring van Reinier Adriaanszen'aan Kaartje Jans. (Uit hetzelfde blijspel.) De deugdzame Reinier verklaart , na lang over de begeerlijkheid des vleesehes te hebben gepeinsd, zijne liefde aan Saartje Jans. Hij wordt door haar hartelijk uitgelachen. H. 0.605, B. 0.52. Papier. Pastelteekening. Gem. C. troost 1737. 182. De ontdekking van Jan Claesz. (Uit hetzelfde blijspel.) Saartje, vast besloten met Jan Claesz te huwen, ge­ bruikt nu een list om de toestemming van hare ouders af te dwingen: zjj brengt haar vrijer als dienstmeid verkleed in huis. Hare ouders, geheel misleid, dragen hem op, goed op Saartje te passen en op haar kamer te slapen, om haar beter tegen Jan Claesz te beveiligen! Den volgenden ochtend wordt alles ontdekt, Saartje Jans dreigt flauw te vallen en na een hevig tooneel ontvangen de geliefden de ouderlijke toestemming. H. 0.605, B. 0.49. Papier. Pastelteekening. Gem. C. Troost 1738. 183. De bedrogen medeminnaars. (Uit een kluchtspel van W. van der Hoeven: „Arlequin, toovenaaren barbier,” 1730). Arlequin, die zijn meester Anthonio bij diens dingen naar de hand van Sophia wil helpen , neemt de mede­ dingers Belloardo, een half krankzinnig doctor, en Capitano , een snoevend mil’tair, beet, door ze in een bespottelijke houding aan Sophia’s vader Pantalon, voor te stellen. Deze vindt ze te belachelijk en geeft Arlequin zijne dochter. H. 0.62, B. 0.50. Papi r. Pastelteekening. Gem. C. Troost 1738. 184. De oude echtgenoot op de vlucht gedreven (Uit J. van Paffenrode’s kluchtspel: „Hopman Ulrich”, 1670). De wulpsche Sybilla jaagt haren bejaarden en gierigen echtvriend uit het huis , door haren geliefde, Godefroi, in een schrikwekkende verkleeding te doen verschijnen. H. 0.555, B. 0.725. Papier. Pastelteekening. Gem. C. Troost 1738. BEKNOPTE.CATALOGUS SCHILDERIJEN .DÖOUWWEBKEN ’SGRAVENHAGE Ai.GEMEBSE I.ASDSDBCKKERU ** ' . " 42 nONTIIORST. 65. Iiind, vruchten plukkend. H. 1.10, B. 0.84. D. Misschien een der dochters van Prins Frederik Hendrik. Waarschijnlijk afkomstig van Honsholredijk. Kabinet Willem V 428. Portretten van Frederik-Wilhem I, Keurvorst van Brandenburg (16-0—1688) en van zijne gemalin Louisa llenrietta van Nassau (1627—1667.). II. 2.20 , B. 1.81. 1). Diende tot 1876 als schoorsteenstuk in het Mauritshuis. 104. Portretten van Prins Frederik Hendrik van Oranje (1584—1647) en van diens gemalin Amalia van Solms- Kraunfelds (1602—1675). H. 2.10 , B. 1.9G. D. Misschien afkomstig uit het huis der familie Huygens; in 1828 door het Kijk aangekocht. 430. Portret van Prins Frederik Hendrik van Oranje. H. 0.75, B. 0.605. P. Uit het Depót, 1875. HONTHORST. Willem van Honthorst. Zie Holl. School. Omstreeks 1661. HOOGSTRATEN. Samuel van Hoogstraten, Hollandscli schilder en graveur van historiestukken , portretten, inte­ rieurs en genrestukken, tevens schrijver en dichter, geh. 2 Aug. 1626 te Dordrecht, overl. aldaar 19 Oct. 1678. Leerling van zijn vader Dirck van Hoogstraten en omstreeks 1642 van Rembrandt te Amsterdam. 1651—1658 te Weenen en Rome, 1662—66 Londen , 1668 tijdelijk te ’s-Gravenhage. In 1671 te Dordrecht, waar hij Muntmeester werd. God­ fried Schalcken. Arent de Gelder en Arnold Houbraken behoorden tot zijne leerlingen. 60. Een jonge dame in de binnenplaats van een deftig huis. H. 2.415, B. 1.79. D. Gem. S v II. De tegenhanger van deze schilderij werd 1891 te Londen verkocht, en was daarna hij den heer Ch. Sedelmeyer te Parijs. Kabinet Willem V. HOUCKGEEST. Gerard Honekgeest, Holland sch architee- tuur-schilderen graveur, omstreeks 1600 te ’s-Gravenhage(?) geboren , reeds 1625 lid van het St. Lucasgilde te ’s-Graven- hage, 1639 van dat van Delft. Leefde daar nog 1658. Waarschijnlijk leerling van Barth. van Bassen. Emanuel de Witte heeft hem nagevolgd. WYNANTS. 98 212. Boscligezicht H. 0.67, B. 0.87. D. Gem. J wijnanls 1659. Figuren toegesclireven aan Adriaen van de Velde. Aangekocht 1829. 213. De weg door de duinen. H. 0.76, B. 1.01. D. Gein. J. wijnanls. f. Ao 1675. Figuren toege­ schreven aan Lingelbach, hoewel deze in Nov. 16/4 overleed. Aangekocht 1830. IJKENS. Peter IJkens. Zie Coques. ZERESO. Zie Cerezo. ZIESENIS. Joliann Georg Ziesenis, Deensch portretschilder, geb. 1716 te Kopenhagen, overl. 1777 te Hannover. Leerling van zijn vader en onder invloed van Hyacinthe Rigaud. Sedert 1768 lid der schildersconfrerie van ’s Graven- hage, waar hjj den stadhouder Willem Y en diens ge­ malin herhaaldelijk schilderde. Hij was ook te Hannover, Brunswijk , Berlijn , enz., werkzaam. 462. Portret van den Stadhouder Willem Y. (1748—1806). H. 1.41 , B. 1.01. D. Eene herhaling van deze en van de volgende schilderij in het Huis ten Bosch. Uit het Depót (1881) 463. Portret van Prinses Frederika Sophia Wilhelmiua van Pruisen, gemalin van Prins Willem Y. (1751— 1820.) Maten en herkomst als voren. ZUCCHERELLI. Francesco Zuccherelli, Italiaansch land­ schapschilder, geb. 1702 te Pitigliano, overl. te Florence 1788. Leerling van Giov. Maria Morandi en Pietro Nelli te Rome. Voornamelijk werkzaam te Rome, te Venetie en te Londen, waar hij zeer gezocht en gevierd was. 350. Waadbare plaats in een boscli. H. 1.11, B. 1.31. D. Vroeger aan Agosl. Carracci en Murillo (!!) toegeschreven. Aangekocht met de verzameling Reghellini 1831. 30 FRANCKEN. aldaar 6 Mei 1642. Leerling van zijn gelijknamigen vader. Oom en leermeester (?) van Frans Francken III; werk­ zaam te Antwerpen. 244. Een bal aan het Hof van Albertus van Oostenrijk en zijne gemalin Isabella Clara Eugenia. Deze en enkele voorname gasten (in ’t geheel zeven portretten, in het midden Prins Philips Willem van Oranje, oudste zoon van Prins Willem I en zijne gemalin Eleonora van Bourbon, princes van Condé) zijn geschilderd door Frans Pourbus de Jonge (II), geb. 1569 te Antwerpen, overl. te Parijs 1622. H. 0.686, B. 1.135. P. Gem. Den }. [[ranch. Geschilderd tussehen 1611—1616. Afkomstig van het Loo. Kabinet Willem V. FRANCKEN. Frans Francken III. Zie NeeiFs en Ylaamsche School. FRANSCHE SCHOOL. Tweede helft der XVIe eeuw. 432. Portretten der gebroeders de Chatillon-Colligny. (Links de Kardinaal O (hl, in het midden de Admiraal Gaspar, rechts de Kolonel-Generaal Francois.) H. 1.91, B. 1.63. D. In 1707 reeds te ’s Gravenhage. —- Begin der XYIIIe eeuw. 294. Portret van een vorstelijk persoon. Misschien een prins van Nassau-Siegen? H. 1.30, B. 1.06. D. Kabinet Willem V. (?) Ten onrechte vroeger aan Juslus van Egmönd en Ilyacinlhe Rigaud toegeschreven. GEERAERTS. Martinus Josephus Geeraerts, Vlaamsch schilder van historiestukken, portretten en vooral grauwtjes in den geest van Jacob de Wit. gedoopt 7 April 1707 te Antwerpen, overl. aldaar 16 Febr. 1791. Leerling van Abraham Godijn. Werkzaam te Antwerpen. 24-5. De herfst. Allegorie. H. 0.85, B. 0.98. D. Kabinet Willem V. GELDER. Arent (Aert) de Gelder, Hollandsch historie- portret- en landschapschilder, geb. 26 Oct. 1645 te Dordrecht, begraven aldaar 28 Aug. 1727. Leerling van S. van Hoogstraten, en omstreeks 1660 van Rembrandt te Amsterdam. Werkzaam te Dordrecht. Hij volgde de laatste, breede manier van Rembrandt na. 40 HOLLANDSCHE SCHOOL. HOLLANDSCHE SCHOOL. Omstreeks 1600. 547. Galant gezelschap. H. 0.385, B. 0.54. P. Door sommigen aan Mathijs Kaiveu (1641--1721?) toegesclireven.. Aangekocht 1889. —- Omstreeks 1661. 498. Portret van Prins Willem ILI op tienjarigen leeftijd. H. 0.74, B. 0.59. P. Gem. Ao. 1661. Aelal: 10. Waarschijnlijk oude copie naar Willem Honlhorst. Uit het Depot. -Omstreeks 1680. 231. Portret van Prins Willem III, Honing van Groot- Brittannië. (1650—1702). II. 2.32 , B. 1.40. D. Door sommigen aan den schilder J. II. Brandon toegeschreven, die 1716 overleed. Misschien van Willem Wissing ? (1656—1687). Uit het Depot, 1875. 602. Zoetwatervisschen. H. 0.65, B. 0.82. Doek. Dit stuk, valsch gemerkt A. Cuyp, is misschien van Pi eter van Noirt. In 1895 te Londen aangekocht. - Einde XYIIIe eeuw. 561. Portret van Prins Willem Y (1748—1806). Pastel. H. 0.525, B. 0.54. Papier. Uit het Depot. 540. Portret van Adriaua Jolianna van Heusden, echtgenoote van den Yice-Admiraal J. A. Zoutman (1741—1800). Pastel H. 0.355, B. 0.285. Papier. Vergl. No. 539, Croix (P. F. de La). Geschenk van Jhr. Mr. V. E. L. de Stuers, 1887. HOLLANDSCHE OF YLAAMSCHE SCHOOL. Midden van de XVIIde eeuw. 319. Maria Magdalena. H. 0.67 , B. 0.52. P. Vroeger ten onrechte aan Carlo Dolci toegeschreven; veeleer van een Nederlaudsch schilder onder sterken invloed der Italiaansche school. Na 1817 in het Museum opgenomen. HONDECOETER. Gijsbert d’Hondecoeter, Hollandsck schil­ der van landschappen en vooral van vogels, geb. te Ant- ®taatzb£^2tfpi H2öaé;cti INLEIDING. Het Mauritshuis, het gebouw, waarin het Koninklijk Kabinet van Schilderijen bewaard wordt, is 1633—1644 door den Haag- sehen bouwmeester Pieler Post naar plannen van Jacob van Campen, den architect van het Stadhuis te Amsterdam, gebouwd voor Graaf (later Prins) Joltan Maurils van Nassau, Gouverneur van Brazilië. Bij zijne terugkomst vond hij zjjn paleis nagenoeg gereed en versierde het met tal van kunstschatten, waaronder landschappen , door Frans Post in Brazilië geschilderd, ter herinnering aan ’s Prinsen oponthoud aldaar. In 1660 werd Koning Karei II van Engeland tjjdelijk in het paleis gehuisvest Na ’s Prinsen overlijden , 20 Dec. 1679, kwam het Maurits­ huis in vreemde handen en werd in 1685 aan Gecommit­ teerde Raden verhuurd. Deze bestemden het tot logement voor Gezanten van vreemde Mogend heden, en o. a. voor den hertog van Marlborough. In December 1704 ontstond er brand in het gebouw; het werd daardoor geheel vernield, slechts de muren bleven staan. Bij den herbouw, in 1718 voleindigd, is het uitwendige in vorigen staat hersteld; van binnen echter werd alles veel eenvoudiger ingericht. Daarna is het gebouw opnieuw door de Regeering tot de meest verschillende doeleinden, omstreeks 1797 zelfs als staats- HONDECOETER 41 werpen of te Amsterdam in 1604, begraven te Utrecht 29 Aug. 1653. Leerling van zijn vader Gillis; werkzaam te Amsterdam en voornamelijk te Utrecht. 405. Haan met hennen. H. 0.52, B. 0.70. p. .Aangekocht te Parijs 1876. HONDECOETER. Meleliior d’Hondecoeter, Hollandsch schilder van gevogelte en van andere dieren, ook van stillevens, graveur , geb. te Utrecht in 1636 , overl. Amster­ dam 3 April 1695. Leerling van zijn vader Gijsbert en van zijn oom Jan Baptist Weenix. Werkzaam 1659—1663 in den Haag; sedert dien tijd te Amsterdam. 59. De raaf van de vederen beroofd waarmede hij zich getooid heeft. H. 1.78, B. 1 88. D. Gem. M d’hondecocter Ao 1671. Het Loo. Kabinet Willem Y. 00. De diergaarde van Prins Willem III op het Loo. H. 1.69, B. 1.54. D. Gem. M d'Hond'jcoetir. Afkomstig van het Loo. Later kabinet Willem Y. 61. Ganzen en eenden. H. 1.14, B. 1.35. IJ. Gem. M d'hondecoeler. Afkomstig van het slot Oranienstein. Kabinet Willem V. 62. Hoenderen en eenden. H. 1.13, B. 1.35. D. Gem. M. Ü'Hondekocler. Afkomstig als het vorige No. HONTHORST. Gerard van Honthorst, Hollandsch historie-, genre- en vooral portretschilder en graveur, geb. 4 Nov. 1590 te Utrecht, overl. aldaar 27 April 1656. Leerling van Abraham Bloemaert te Utrecht; gevormd in Italië, waar hij Gherardo dalle Notti genoemd werd, onder invloed van Caravaggio Sedert 1622 te Utrecht, omstreeks 1628 korten tijd in Engeland, van 1637 tot 1652 in den Haag. Zijne uiterst talrijke , somtijds uitstekende portretten zijn getrouw nagevolgd door zijnen broeder Willem van Honthorst. 63. Portret van Prins Willem II van Oranje (1626—1650). H. 1.19 , B. 0.94. D. Afkomst onbekend. 64. Portretten van Willem III en van Maria van Nassau (1642—1688) op jeugdigen leeftijd H. 1.30, B. 1.09. D. Gem. 0. Ilonlhorsl (aaneen) 1653. Was als schoorsteenstuk op het Huis ten Bosch. RUBENS. 69 254. Het vertrek van Adonis. H. 0.59, 15. 0.81. P. Rooses n°. 690. Het origineel berust in de Hermitage te St.-Petersburg. Kabinet Wilton V. 255. Angelica door den Heremiet belaagd. (Ariosto, Orlando furioso, VUIste zang.) H. 0.42, B. 0.56. P. Rooses n°. 872. Het origineel, met geringe wijzigingen in de com­ positie , berust in het Museum te Weenen. Aangekocht met de coll. Rainer 1821. SCHOOL VAN RUBENS. (Monogr. V. W.) 267. Melchisedecli brood en wijn aan Abraham aan­ biedende. (Genesis XIV, vs. 18—20.) H. 0.375, B. 0.275. Koper. Gemerkt V W. Misschien is V W het monogram van Victor Wolfooel (1612—52). Na 1817 in het Mauritshuis. 268. Het opzamelen van het Manna. (Exodus XVI, vs. 14—81). Tegenhanger van het voorgaande No. Dezelfde afmetingen en herkomst. RUISDAEL. Jacob Isaacksz van Ruisdael, Hollandseh land- schap-, stadsgezichten-, zeeschilder en graveur, geb. te Haarlem 1628 of 1629, begraven aldaar 14 Maart 1682. Waarschijnlijk leerling van z>jn oom Salomon van Ruysdael. Hij ontwikkelde zich onderden invloed van Oornelis Vroom, Guilliam du Bois, Allaert van Everdingen en anderen. Werkzaam te Haarlem en van ongeveer 1657 tot 1681 te Amsterdam. Hij bereisde de Vereenigde Provinciën en een deel van Duitschland. Zijne schilderijen die de natuur ge­ trouw weergeven en tevens van een diep gevoel getuigen, werden gedurende zijn leven weinig gewaardeerd. Meindert Hobbema behoorde tot zijne leerlingen. 158. De waterval. II. 0.69, B. 0.54. D. Gem. J n Ituisdaii (aaneen). In 1825 door ruiling met het Rijksmuseum te Amsterdam verkregen. 155. Gezicht op Haarlem, genomen van een duin te Overveen. II 0.56, B. 0.62. D. Gein. J v Huisdacl (aaneen). Aangekocht 1827 te Amsterdam. 154. Strandgezicht. H. 0.54, B. 0.655 D. Herkomst als No. 153. 534. De Vijverberg te ’s-Gravenhage. II. 0.625, B. 0.805. D. Gem. Juli. (aaneen.) De figuren worden aan l’h. Wouwennan toegeschreven. Aangekocht 1886 te Brussel, f 4800. VERMEER. 8S VERMEER. Joliannes Vermeer (de Delftsche Vermeer), Hollandsch schilder van binnenhuizen en stadsgezichten, gedoopt 31 Oct. 1632 te Delft, begr. aldaar 15 Dec. 1675. Leerling van Carel Fabritius en werkzaam te Delft. De weinig talrijke schilderijen van dezen grooten meester, die tot voor korten tijd aan anderen werden toegeschreven , munten uit door heerlijke lichteffecten, fijnen toon en een eigenaardige techniek. 03. Gezicht op Delft van de zijde van de Rotterdamsche vaart. H. 0.98, B. 1.17. D. Gem. J V M (monogram). Aangekocht 1822 te Amsterdam. VERMEER. Johannes Vermeer of van der Meer (rem Utrecht), Hollandsch historie- en portretschilder, geb. te Schoon­ hoven omstreeks 1630—’35, begraven te Utrecht 9 Aug. 1688. Reisde in Italië; werkzaam te Utrecht waar hij tot de regeering behoorde. 406. Diana en hare gezellinnen. H. 0.98, B. 1.05. Gem. JVMecr (aaneen). Het is volstrekt niet zeker, dat dit werk van don Utrechtsehen Vermeer zou zijn; vroeger werd het aan Nic Maes en door sommigen aan den Delftschen Vermeer toegeschreven. Als N. Maes aangekocht te Parijs 1876, frs. 10 030. VERMEULEN. J. Vermeulen, Hollandsch schilder van landschappen met ruiters en ruiter groepen, waarvan zoo goed als niets bekend is. Hij schilderde omstreeks 1640 in den trant van Palamedes Palamedesz en Jan Martsen de Jonge. 435, Het Kamp. H. 0.54, B. 0.82. P. Gem. J Vermeide. (aaneen!. In bruikleen van den heer C A. Garnier Heldewier te Brussel, sinds 1877. VERNET. Claude Joseph Vernet, Fransch marineschilder en graveur, geb. 14 Aug. 1712 te Avignon, overl. te Parijs 3 Dec. 1789. Leerling van zijn vader Ant. Vernet en van Bern. Fergioni te Rome. Werkzaam te Rome (1730—1753), later te Parijs en in Zuid-Frankrijk. Zijn zoon Carle en zjjn kleinzoon Horace Vernet waren uit­ stekende schilders. 393. De haven van Livorno bij stormweder. H. 1.—, B. 1.37. D. Kabinet Willem V. 393. De watervallen van Mecenate bij Tivoli. Maten en herkomst als voren. VERONESE. Zie Turchi VOIS. 204. De jager. (Vermoedelijk portret.) H. 0.29, B. 0.225. P. G' m. A D Veis (aaneen) f. Kabinet Willem V (1771 aangekocht.) VONCK. Elias Vonck , Hollandsch schilder van dood gevogelte, geb. 1605 te Amsterdam , begr. aldaar 10 Juni 1652. Werk­ zaam te Amsterdam’ Zijn zoon, Johannes Vonck, schil­ derde evenals hij doode vogels. 404. Doode vogels. H. 0.355, B. 0.54 P. Gemerkt .... ck. Dit stuk werd aan C. Lelienberch toegeschreven. Aangekocht 1876 te Parijs. VOS. Toegeschreven aan Maerten de Vos, Vlaamsch historie- en portretschilder, geb. 1532 te Antwerpen , overl. aldaar 4 Dec. 1603. Leerling van zijnen vader Pieter de Vos en van Frans Floris te Antwerpen. Hij bezocht Italië en was te Venetië op het atelier van Tintoretto werkzaam. Sedert 1558 tot aan zjjn dood te Antwerpen. Zijn zonen Daniël en Maerten en Wenzel Cobergher behoorden tot zjjne leerlingen. 249. Mozes, de tafelen der wet aan de Israëlieten ver- toonende. Dit stuk behelst een groot aantal portretten der familie van Panliuys. H. 1.52, B. 2 38. P. Geschilderd omstreeks Juli-October 1575. Legaat van den heer P. van Panhnys, 1835. VOS. Pauwel de Vos, Vlaamsch dier- en stillevenschilder, geb. omstr. 1590 te Hulst, overl. te Antwerpen 30 Juni 1678. Leerling van David Remeeus, en waarschijnlijk ook van zijn schoonbroeder Frans Snijders, dien hij uit­ stekend navolgde Werkzaam te Antwerpen. 259. Hertenjacht. H. 2.12, B. 3.47. D. Vroeger aan Frans Snijders toegeschreven ; het landschap is van Jan Wildens. Kabinet Willem V. VRIENDT. Frans de Vriendt, gen. Frans Floris, Vlaamsch historie-, portretschilder en graveur, geb. 1518 of 1519 te Antwerpen, 1540 lid van het St. Lucasgilde aldaar, en overl. aldaar 1 October 1570. Leerling van zijn vader Cornelis Floris, later van Lambert Lombard te Luik- Na 1541 bezocht hjj Italië, vanwaar hij sterke indrukken medebracht van Michel Angelo's kunst; reisde ook in Holland. Maerten de Vos, Frans Francken I, Frans Pourbus , Anth. Blocklandt en vele anderen behoorden tot zjjne leerlingen. 50 MAGNASCO. te Genua 1681, overl. aldaar 1747. Leerling van Filippo Abbiati te Milaan en aldaar werkzaam; eerst sedert 1735 weder te Genua. Zijn werk wordt gewoonlijk aan Salvator Rosa toegeschreven. 32S. Landscliap niet een pelgrim. Ovaal. H. 1.38, B. 1.09. D. Aangekocht met'het volg. No., met de coll. Rcghellini, 1831. 320. Boerin in een landschap. Maten en herkomst als het vorige No. Pendant. 332. Biddende monniken. II. 0.53 , B. 0.385. D. Met het volg. No. in 1822 aangekocht. 333. Biddende (kapucijner monniken. Maten cn herkomst als het voiige No. Deze vier stukken werden vroeger aan Sa’valor Ttosa toegesehreven MAN. Cornelis de Man, Hollandsch genre-, portret-, kerk- sehilder en graveur; geb. 1 Juli 1621 te Delft, overl. aldaar 1706. In 1642 te Delft in het St. Lucas Gild ingeschreven, daarna gedurende langen tijd in Frankrijk en Italië. Iu 1654 te Delft tot aan zijnen dood. Hij volgt onder anderen II. van Vliet, J. M. Molenaar en Pieter de Hooch na. 01. Boerenbruiloft. H. 0.69, B. 0.84 D. Gem. C. de Man. (onduidelijk) Aangekocht 1875 te Parijs. MARSEUS. Otto Marseus van Schrieck, Hollandsch schilder van planten en insecten, geb. te Nijmegen in 1619 of 1620, begraven te Amsterdam 22 Juni 1678. Hij bezocht Italië (1652 te Rome) Frankrijk en Engeland. Werkzaam sedert zijne terugkomst bij Amsterdam. Schilderde o. a voor den Groothertog van Toscane en voor Maria de Medicis. Willem van Aelst was zijn leerling. 532. Planten en insecten II. 1.015, B. 0.755. D. Gem. OTTO Marseus. I). Schrieck 16G5. Aangekocht 1886 te Amsterdam. MAZZOLINO. Lodovico Mazzolino, Italiaansch (Ferrareesch) historieschilder, geb. omstreeks 1478 te Ferrara, overl. aldaar omstreeks 1528. Leerling van Lorenzo Costa of van Domenico Pannetti te Ferrara. Vervolgens onder in­ vloed van Ercole Roberti. Voornamelijk werkzaam te Ferrara. COLLIER. 21 402. Stilleven (Vanitas). H. 0.815, B. 0.635. P. Gem. C./. Gekocht als Dou in 1876. COOGHEN. Leendert van der Cooglien , Hollandsch historie­ schilder en graveur, geb. 1611 te Haarlem; begraven aldaar 22 Februari 1681. Leerling van Jac. Jordaens te Antwerpen. Werkzaam te Haarlem. Zijn werk is zeer zeldzaam, daar h(j maar als liefhebber schilderde; z(jn teekeningen zijn zeer verdienstelijk. 81. Christus zich aan Thomas vertoonende. („Breng uwen vinger hier , en zie m\jne handen , en breng uwe hand en steek ze in mijne zijde; en zijt niet ongeloovig, maar geloovig. ”) H. 1.11, B. 1.552. D. Gem. L. V. Coojlien 1654. Aangekocht 1876 te Londen. COQUES. Gonzales Coques, Vlaamsch portret- en genre­ schilder , geb. 1618 te Antwerpen, overl. aldaar 18 April 1684. Leerling van Pieter Breughel den Jonge en David Ryckaert II. Hij schilderde o. a. voor Prins Frederik Hendrik en vele andere vorsten. Bijgenaamd „de kleine van Dyck” ; werkzaam te Antwerpen. 238. Kunstkamer. Dit stuk, in 1683 door de Antwerpsche schilderskamer aan Jan van Bavegom, procureur van den Raad van Brabant te Brussel aangeboden, die haar in een geschil tegen de 6 gewapende gilden ter zijde had gestaan, is door verschillende Antwerpsche schilders samengesteld. Bijna alle stukken zjjn geteekend. De por­ tretten zijn alleen van de hand van Coques. Het bouwkundig gedeelte is door Willem Scliubert von Ehrenberg in 1674 geschilderd. (Deze schilder werd 1637 in Duitschland geboren en overleed omstreeks 1676 te Antwerpen.) LINKS, van boyen af: 238—10. De ontmoeting van Christus met den hoofdman over honderd door Peter Ykens (1648—1695.) 238—11. In een cartouche: De aarde (allegorie) door Erasmus Quollinus (1607—1678.) Gem. E. Q. 238—12. Italiaansch landschap, door Antoine Goubau. 238—13. (1616—1698). Gem. A. Goubay f. Daarnaast: Ascala- phius in een uil veranderd door Carel Emmanuel Biset (1633—na 1691.) Gem. C. E. Biset. /. Bayerische Staatsbibliothek <36647163230019 BEELDHOUWWERK. 95 FRANSCHE SCHOOL (?) XYIIIe eeuw. 374. Portret Tan Mr. Pierre Lyonnet, Secretaris van het Cijfer voor H. H Mo. de Staten-Generaal. Anatoom, entomoloog, teekenaar en graveur (1707—1789). H. 0.77. Gebakken aarde. Borstbeeld. Afkomst onbekend. HOLLANDSCHE SCHOOL. Omstreeks 1590. 550. Mansportret. H. 0.405. Borstbeeld van gebakken aarde. Geschenk van den heer Henry Willett te Brighton, 1889. HOUDON. Jean Antoine Houdon , Fransch beeldhouwer, geb. 20 Maart 1741 te Versailles, overl. 16 Juli 1828 te Parijs. Hij vormde zich onder Slodtz , Lemoyne en Pigalle, en vooral in Italië onder Oanova. Werkzaam te Parijs; gedurende eenigen tijd te Philadelphia, waar hij de buste van Washington maakte. 373. Portret van den Franschen Yice-Admiraal Pierre André de Suffren Saint-Tropez. (1726—1788). H. 0.92. Wit marmer. Borstbeeld. Inschrift op het voetstuk: l'etrus Andreas De Suffren, Grool-Kruis van St. Jan, Generaal van Alallha, Ridder van den Hn. Geest, Vice-Admiraat van Vranlrijk, Verdediger van de Nederlandsche Colonien,tn Oosl-lndien. 1781. De Suffren verdedigde onze bezittingen aan de Kaap de Goede Hoop en heroverde op de Engelschen de kolonies Trinconomale en Goudalour op het eiland Ceylon. De Staten-Generaal schonken hem een gouden eeresabel ter waarde van f 18 000. Dit borstbeeld, in 1787 vervaardigd, wordt onder de beste werken van Houdon gerekend. Afkomst onbekend. KEYSER. Hendrick de Keyser, Hollandsch beeldhouwer en architect, geb. te Utrecht 15 Mei 1565, overl. te Amsterdam 15 Mei 1621. Leerling van Comelis Bloemaert te Utrecht. Sedert 1594 architect der stad Amsterdam. Hij ontwierp o. a. het praalgraf van Prins Willem I in de Nieuwe kerk te Delft. Vader van Thomas, Pieteren Willem de Keyser. 3C2. Portret van Prins Willem I yan Oranje (1533—1584). H. 0.80. Borstbeeld van gebakken aarde. Waarschijnlijk model voor het bronzen beeld van den Prins op diens praalgraf te Delft. Afkomst onbekend. VER HULST. Rombout Verhuist, Hollandsch beeldhouwer, geb. te Mechelen in 1624 of 1625, begr. te ’s-Gravenhage 27 Nov. 1698. Hij leefde en werkte voortdurend in Holland , 66 REMBRAND!'. 147. Suzanna in het bad. H. 0.475 , B. 0.39 P Gem. Rembranl ff 1637. (gedeeltelijk van later oorsprong.) Kabinet Willem V. 560. Studiekop. Yermoedelijk portret van Rembrandt’s broeder Adriaen Harmensz. van Rijn. (1597/1598— 1654.) H. 0.78, B. 0.6G. D. Gem. Rembrmil. f. 1650. Dezelfde man is meermalen door Rembrandt geschilderd en geetst; te St. Petersburg is o. a. een portret van 1654, een ander met een helm op thans in het Museum te Berlijn. Aangekocht van Ch. Sedelmeyer te Parijs 1891 , frs. 30 000. 610. Portret van eene oude vrouw. H. 4.197 , B. 0.158. P. Omstreeks 1657 geschilderd. Bij den heer /ï. Kann te Parijs bevindt zich een dergeljjk nog iets breeder geschilderd portret. Door Dr. A. Bredius in 1897 in Rusland aangekocht en in bruik­ leen gegeven. 584. Homerus. H. 1.08, B. 0.824 (Rechts en links afgesneden). D. Gem.... ndt. f 1663. Deze schilderij heelt waarschijnlijk den dichter voorgesteld zijne verzen dicteerende aan een persoon, waarvan men rechtsonder aan alleen nog twee vingertoppen ziet. Rembrandt heeft als model het borstbeeld van Homerus genomen , dat (1656 in den inventaris van zjjn goederen voorkomt. Terwijl de meeste schilderijen in het Katiinet uit zijn eerste werkjaren zijn (uitgez. n°. 560 en 610) is deze een specimen van zijn laatste steeds breeder wordende manier. In bruikleen van dr. A. Bredius (1894). RENT. Copio naar (luido Reni, Italiaansch (Bologneesch) historieschilder, geb. 4 Nov. 1575 te Calvenzano bij Bologna, overl. te Bologna 18 Aug. 1642. Leerling van Denis Calvaert en van de Carracei. 825. Cupido. H 1.14, B. 0.675. D. Aangekocht met de coll. Reghellini 1831. REIJC1ER. Jacob de Reyger, weinig hekend Hollandsch portretschilder, vóór 20 September 1645 in Engeland over­ leden. Tot nu toe is deze schilderij de eenige van hem bekende. 608. Mansportret. H. 0.218, B. 0.19. P. Gem. J. de Reijger f. Aangekocht in 1897; uit Engeland afkomstig. 8 INLEIDING. alle kosten voor de instandhouding en uitbreiding dezer Ver­ zameling uit de schatkist gevonden. Voorloopig werden de schilderijen in de lokalen van het oude Kabinet van Willem V (bjj de Gevangenpoort) geplaatst, om in Juli 1821 te worden overgebracht naar het Mauritshuis. Onder de regeering van Koning Willem I werden te haren behoeve een aantal aankoopen uit de schatkist betaald, waar­ onder de belangrijkste zijn Vermeer's beroemd stadsgezicht in 1822 en Rembrandt's Ontleedkundige les, in 1828, tot den prijs van f 32 000. Van 1831 tot 1874 is het Kabinet niet door aankoop uitge­ breid; sedert dien tijd werd het weder verrijkt met een aantal stukken , waarbij geschenken , legaten en stukken in bruikleen gegeven. Onder de belangrijkste aanwinsten verdienen vermeld te worden twee portretten van Frans Hals (1881 aangekocht); een studiekop vau Rembranilt uit diens besten tijd (1650), die in 1891 Rijkseigendom werd, en een strandgezicht van Simon de Vlieger, terwijl in 1896 het fraaie Distelvinkje van Carel Fabritius in het vaderland terugkeerde. Wordt ons Kabinet meer en meer met zulke kunstj uweelen verrijkt, dan blijft zijn roem, eene der uitgelezenste openbare verzamelingen van Europa te zijn, voortdurend gehandhaafd en bevestigd. 34 H AENSBERGEN. 601. Stilleven. H. 0.398, B. 0.300. P. Gem. Joh: Haensbergh Corco: fc;. 1665. Geschenk van den heer T. Huraphry Ward te Londen 1895. HAGEN. Joris van der Hagen (Verhagen), Hollandsck landschapschilder, reeds vóór 1640 werkzaam te 's-Graven- hage, begraven aldaar 23 Mei 1669. Wellicht omstreeks 1650 en 1657 tijdelijk te Amsterdam; waarschijnlijk ook in Gelderland en aan den Rijn werkzaam. Zijn zonnige landschappen hebben vaak groote verdiensten. 46. Gezicht in de omstreken van Arnhem. H. 0.65, B. 0.88. D. Gem. op een huis: 1649. Sporen eener hand- teekening. Het jaartal moet misschien niet als jaarmerk der schilderij beschouwd worden. Afkomstig van Hondsholredijk. Later Kabinet Willem V. 47. De Rhynpoort te Arnhem. II. 0.66, B. 0.88. D. Figuren van Adriain van de Veld'. Afkomstig als No. 46. HALS. E rans Hals, Hollandscli portret- en genreschilder, geb.. omstreeks 1580 of 1581 te Antwerpen begraven 7 Sept. 1666 te Haarlem. Leerling van Karei van Mander. Sedert 1600 tot aan zijn dood toe te Haarlem werkzaam. School vormend kunstenaar; na Rembrandt een der grootste portretschilders der XYlIe eeuw. Tot zijn leerlingen be­ hoorden o. a. zijn zes zonen, Adr. Brouwer, Adr. van Ostade, Ph. Wouwerman , en hoogstwaarschijnlijk Jan Miense Molenaer, Judith Leyster en Pieter Codde. 45!) Portret van Jacob Pietersz. Olycan (1596—1638). II. 1.22, B. 0.97. D. Gem. Art Suac ‘29. An 1625. Aangekocht 1880 voor f 10 000 met het volg. No. 460. Portret van Aletta Hanemans, echtgenoote van den voorgaande (1606—1653). II. 1.22, B. 0.97. D. Gem. Aelal. Suac 19. Ano 1625. Herkomst als het vorige No. HANNE3IAN. Atlriaen Hanneman, Hollandscli historie- en portretschilder, geb. omstreeks 1601 te’s-Gravenhage, begraven aldaar 11 Juli 1671. Leerling van Anthony van Ravesteyn en Daniël Mijtens I en navolger van Anthony van Dijck. Werkzaam te ’s-Gravenhage; van 1624—1640 te Londen. 241. Portretten van Constantijn Huijgens en zijne kinderen. In het midden Constantijn lïuijgens, Ridder, Heer van ZuyKchem, (1596—1687), bekend staatsman I £U. /(261 tl , Het Kabinet is kosteloos toegankelijk: van 1 November tot 1 Maart, van 10 tot 3 uur „ 1 Maart „ 1 Juni , 10 , 4 „ „ 1 Juni „ 1 Septemb. „ 10 „ 5 „ „ 1 September „ 1 Nov. „ 10 „ 4 „ Op Zon- en feestdagen eerst van 12‘/2 uur af. GOÜBAU 33 GOÜBAU. Zie Coques. GOVAERTS. Abraham Govaerts. ook Goyvaerts, Vlaamsch landschapschilder, gedoopt 30 Aug. 1589 te Antwerpen, overl. aldaar 9 Sept. 1626. Waarschijnlijk leerling, zeker uitnemend navolger van Jan Brueghel I. 45. Boschgezickt. H. 0.625, B. 1.01. P. Gem. .4. Govaerts (aaneen). 1612. Afkomstig van Oranienstein. Kabinet Willem V. GOYEN. Jan van Goyen , Hollandsch landschap- , zeeschilder en graveur, geb. 13 April 1596 te Leiden, overl. te ’s-Gravenhage in April 1656. Leerling van Coenr. van Schilperoort en Isaack van Swanenburgh te heiden. van Willem Gerritsz te Hoorn, en van Esaias van de Yelde. Te Leiden terug vóór 1619, te’s-Gravenhage sedert 1634; reisde in Frankrijk en België. Zijn laatste schilderijen, meest monochroom geschilderd, zijn zijne meesterstukken. Hij had talrijke navolgers, o. a. Pieter Molijn, Sal. van Ruysdael, Aelbert Cuyp en Herman Saftleven. 551. Gezicht op Dordrecht van uit Papendrecht. H. 0.45, B. 0.715. P. Gem. v. Goyen 1634. O. a. op veiling Lippmann von Lissingen 1876 te Parijs en in de verz. Secrétan. Aangekocht 1889. GYSELS. Zie Coques. HAARLEM. Zie Cornelisz. HACKAERT. Jan Hackaert, Hollandsch landschapschilder en graveur , geb. 1629 te Amsterdam , overl. aldaar 1699 (?) Hij bezocht in 1653—1658 Zwitserland en Italië en was sedert werkzaam te Amsterdam. 470. Italiaansch landschap. H. 0.28, B. 0.345. P. Gem. J. II. De figuren van Joh. Lingeltach? Aangekocht 1882 te Brussel. HAENNBERGEX. Johannes van Haeusbergen, Hollandsch schilder van landschappen , historiestukken en portretten. Geboren te Utrecht 2 Januari 1642, overleden te ’s Gra- venhage 10 Januari 1705. Leerling van Oornelis Poelen- burgh te Utrecht, waar hij nog 1668 voorkomt. Daarna tot aan zijn dood te ’s Gravenhage. Zijn werk is soms moeilijk van dat van zijn meester te onderscheiden; in zijn laatsten tijd schilderde hij portretten. 135. Badende vrouwen. H. 0.175 , B. 0.225. Koper. Vroeger aan C. Poelenburgh toegesclueven. Kabinet Willem V. 3 18 BRIL. BRIL. Zie Rottenliammer. BRONZINO. Zie Allori. BROUWER. AdriaenBrouwer, Hollandsch-Ylaamsch schilder geboren te Oudenaarde in 1605 of 1606 , begraven te Ant­ werpen 1 Februari 1638. Woonde te Amsterdam omstreeks 1626. Leerling van Frans Hals te Haarlem (1628). Na 1631 te Antwerpen. Teniers volgde bem in zijn eersten tijd getrouw na. 607. Portret van den schilder (?) H. 0.24, B. 0.16. P. In 1897 te Londen aangekocht. BRUEGHEL. Jan Brueghel I (de Fluweelen Brueghel), Ylaamsch landschap-, bloem- en figuurschilder, graveur, geb. 1568 te Brussel, overl. 13 Januari 1625 te Antwerpen. Leerling van Peter Goetkint den Oude te Antwerpen. Hij bezocht 1593—1596 Italië en was te Antwerpen, tijdelijk te Brussel werkzaam. Hij had vele leerlingen, medewerkers en navolgers. Zijn zoon Jobannes Brueghel II schilderde geheel en al in zijn trant. 236. Het paradijs. H. 0.135, B. 0.195. K. Na 1817 in het Kabinet. 283. De rust op de vlucht naar Egypte. H. 0.215, b. 0.29. Koper. Figuren van ltollcnhammer. Het Loo. Kabl. et Willem V. 285. Christus de zielen uit het vagevuur verlossend. H. 0.265, B. 0.355. Koper. Gem. I. HUVEGIIEL 1597. Enkele figuren van Rottenliammer. Kabinet Willem V. BURI. Friedrich Buri, Duitsch historie- en portretschilder, geb. 1763 teHanau. Leerling van Tischhein. Bezocht Italië, later Dresden en Berlijn. 272. De zegevierende Cupido. II. 1.52 , B. 1.21. D. Geschenk van H. M. Frcdcriku Lnuisa Wilhelmim , Prinses van Pruisen , gemalin van Z. M. Koning Willem 1. Buri is de leermeester in het schilderen van H. M. geweest. CALIARI. Toegeschreven aan Carlo Caliari, ltaliaansch (Venetiaansch)r historieschilder, geb. te Yenetie 1572, overl. aldaar 1596. Zoon en leerling van Paolo Cagliari, gen. Paolo Yeronese, dien hij navolgde en van Giacomo Bassano. GELDER. 31 40. Juda en Thamar. H. 0.80, B. 0.975. D. Gem. Ade Gelder f. Geschenk van Mr. H. Graaf van Limburg-Stirum , 1874. GETTDORP. Geldorp Gortzius, genaamd Geldorp, Ylaamsch historie- en vooral portretschilder, geh. te Leuven 1553, overl. te Keulen 1616 of 1618. Leerling van Frans Francken I en van Frans Pourbus I te Antwerpen, waar liij sedert 1570 werkzaam was. Sinds 1579 te Keulen, waar hij schil­ derde voor den Hertog van Terranova. Zijn talrijke por­ tretten hebben goede eigenschappen. 318. Eene heilige in verrukking. H. 0.54, B. 0.44. P. Aangekocht met de coll. Reghellini 1831. GIORDANO. Luca Giordano, bijgenaamd Fa Presto, Ita- liaansch historieschilder . geb. 1632 te Napels , overl. aldaar 12 Jan. 1705. Leerling van Ribera te Napels; later onder Pietro da Cortona te Rome gevormd. Werkzaam te Napels, Florence , Rome , en van 1692—1700 te Madrid. Ontzettend vruchtbaar en vlug werkend kunstenaar, en daardoor wel eens minder goed teekenend. 331. Prometlieus. (Een gier knaagt aan zijn steeds weder aangroeienden lever.) H. 1.11 , B. 1.215. D. Aangekocht met het volgend No. met de coll. Reghellini 1831. 335. Sisyphus. (Hij moet een zwaren steenklomp naar den top van een berg dragen, telkens valt de last weer naar beneden, en hij moet dan op nieuw beginnen). H. 1.08, B. 1.19. D. Maten en herkomst als voren. Deze stukken werden vroeger ten onrechte aan Salvalor Rosa toegeschreven. GLAUBER. Joliannes Glauber, bijgenaamd Polydorus, Hol- landsch landschapschilder en graveur, geb. 1646 te Utrecht overl. te Schoonhoven omstreeks 1726. Leerling van Ber- chem , schilderde te Lyon bij Adr. van der Cabel omstreeks 1672 en in Italië onder den invloed van Gaspar Poussin (1674—1679). Te Hamburg tot 1685,later te Amsterdam en te ’s-Gravenhage. 41. Yertrek van Adonis op de jacht. H. 1.42, B. 1.605. D. De figuren zijn van Gerard de L^iresse. Waarschijnlijk afkomstig van het Loo. 48 LAURI. LAURI. Filippo Lauri, Italiaansch landschapschilder, geb. 1623 te Rome, overl- aldaar 1694. Leerling van zijn vader Baldassare Lauri, daarna van Angelo Caroselli. Hij schil­ derde dikwijls figuren in de landschappen van Olaude Lorrain. 323. Landschap. II. 0.69 , B. 0.56. D. Aangekocht met de coll. Reghellini, 1831. LEYSTER. Juditli Leyster, Hollandsche genre- en portret- schilderes, geb. tusschen 1600 en 1605 te Haarlem of Zaandam, overl. te Heemstede in Febr. 1660. Navolgster en leerlinge van Frans Hals; in 1633 echtgeuoote van Jan Miense Molenaer; werkzaam van 1636 of 1639 tot 1648 te Amsterdam, daarna te Heemstede. Hoewel door hare tijdgenooten hoog geroemd, zijn hare werken, (die voor Halsen doorgingen) eerst in de laatste jaren weder aan haar toegekend. Haar monogram bestaat eigenaardig uit de letters J. L. S. met een sterretje [leid-ster]. 564. Het verleidelijke aanbod. H. 0 309, B. 0.242. Gem. met haar monogram. In 1892 te Dusseldorp aangekocht. LIEYENS. Jan Lievens, Hollandschhistorie-,landschap- en portretschilder, graveur; geb. 24 Oct. 1607 te Leiden, begraven 8 Juni 1674 te Amsterdam. Leerling van Joris van Schooten te Leiden , en , evenals Rembrandt, van Lastman te Amsterdam (1617—1619). Van 1635 tot 1644 te Ant­ werpen (1631 korten tijd in Engeland), sedert 1646 te Amsterdam en in den Haag werkzaam , waar hij zeer gezien was. Zijn eerste werken zijn onder Rembrandt’s invloed, later volgde hij de Antwerpsche en zelfs de Venetiaansehe scholen. Zijn teekeningen en zijne houtsneden zijn uit­ muntend. Vele schilderijen van hem zijn verdwenen. 85. Borstbeeld van een grijsaard. H. 0.66, B. 0.52. P. Dit werk is uit den eersten tijd des schilders, + 1630; hij heeft naar dit model verscheidene dergelijke studies gemaakt. Te Leeuwarden en in het Kabinet Willem V als Rembrandt. LINGELBACH. Joliannes Lingelbach, Hollandsch schilder van Italiaansche landschappen, havengezichten en ruiter­ gevechten , graveur; geb. 1623 te Frankfort a/M , over­ leden te Amsterdam in November 1674. Navolger van Wouwerman; 1643—1644 te Parijs, 1644—1650 in Italië. Yerder tot aan zij n dood te Amsterdam. Hij schilderde figuren in de schilderijen van M. Hobbema , J. van Ruisdael, J. Hac- kaert, Ph. Koninck, J. Wijnants , A. Verboom en anderen. 80 TROOST. 171». De ontdektè schijndeugd. (Uit het gelijknamige blij­ spel van D. Lingelbach, 1690.) Filibert, voorgevende op reis te gaan voor zijne handelszaken , keert naar buis terug en verrast zijn neef Volkert in een tête a tête met zijne vrouw. Volkert wordt in een wascbmand gevonden , terwijl Dirk, de geliefde der dienstmaagd , even te voren in zijn schuilhoek — een kast — ontdekt is. H. 0.605, B 0.49. Papier. Pastelteekening. Gem. C. Troost 1739. 1S5. Pefroen met het schaapshoofd. (Uit het gelijknamige naar het Fransch van Poisson gevolgde blijspel, 1713.) Pefroen’s vrouw, die op goeden voet leeft met haren neef Ritsaart, plaagt met dezen haren echtgenoot op allerlei wijze. Hier zendt zij hem naar den slager terug met een schaapshoofd dat niet naar haren zin is. II. 0.63 , B. 0.505. Papier. Pastelteekening. Gem. C. Troost, 1739. 186. Een kransje bij Biberius. De volgende vijf teekeningen zijn bekend onder den naam: NEL UI; dit zjjn de vijf eerste letters der latijnsche opschriften dezer voor­ stellingen. JWemo loquebatnr (n°. 1.) (Niemand spreekt nog). De maten van deze en de volgende zijn ongeveer: II. 0.57, B. 0.73. Papier. Pastelteekening. Gem. C. Troost 1740. In 1829 te Leiden voor f 2500 aangekocht met de vier volgende nummers. 1S7. JErat sermo inter fratres (n°. 2). (De vrienden beginnen te redeneeren) Pastelteekenmg. Maten en gemerkt als voren. 1SS. ioquebantur omnes (n'\ 3). (Nu praten ze allemaal.) Pastelteekening.' Maten en gemerkt als voren. 189. Humor erat in casa (n°. 4). (Er komt leven in de brouwerij.) Pastelteekening. Maten en gemerkt als voren, zonder liet jaartal. 190. Jbant qui poterant, qui non potuere cadebant (n°. 5.) (Die nog op hunne beenen konden staan , gingen weg , die dit niet meer konden, vielen.) Pastelteekening. Maten en gemerkt als voren, met het jaartal 1739. 191. De twist der sterrekundigeu. (Uit P. Langendijk’s „de Wiskunstenaars of ’t gevlugte Juffertje”, 1715). Ineen herberg te Loenen, strijden twee sterrekundigen, de doctoren Raasbollius en Urinaal, met elkander over de zonnestelsels van Ptolemaeus en Copernicus en gebruiken daarbij de flesschen en schotels van hun avondmaal om 76 STEEN. 170. De brouwerij van Jan Steen. (?) H. 0 69, B. 0.81. D. Gem. J Steen, (aaneen). Kabinet "Willem V. In de veiling Benjamin da Costa, waar de Prins het 1764 kocht, werd dit stuk beschreven als volgt: „Een vrolyk gezelschap van Oud en Jong, zeer vol werk, zinspelende op ’s Menschee leven.” STEENWIJCK. Hendrick yan Steenwijck de Jonge, Hol- landsch-Ylaamsch schilder van kerken en andere gebouwen; geb. 1580 te Amsterdam of te Frankfort a/d M, overl. te Londen? omstreeks 1648. Leerling van zijn vader Hendrick van Steenwijck den Oude , die omstreeks 1580 naar Frank­ fort gevlucht was; daarna te Antwerpen en reeds vóór 1617 te Londen, waar hij voor Karei I werkzaam was. 171. Gezicht op een plein met aanzienlijke gebouwen. H. 0.47, B. 0.70. Koper. Gem. II. V S. 1614. Deze schilderij is een van zijne beste werken. Her Loo. Kabinet Willem V. STOOP. Dirck Stoop, zich ook noemende Theodorus en Rodriguez stoop, Hollandsch schilder en graveur van land­ schappen met paarden en ruitergevechten, geb. omstreeks 1610 te Utrecht, overl. aldaar 1686. Leerling van zijn vader Willem Jansz van der Stoop, een glasschilder. Werkzaam te Utrecht, maar geruimen tijd hofschilder te Lissabon; tijdelijk in Engeland (1662) en sedert 1678 terug in Utrecht. In zijne beste werken komt hij Philips Wouwer- man zeer nabij. 172. Gezicht op het klooster Belem bij Lissabon. H. 1.115, B. 1.79. 1). Aangekocht 1831 met de verzameling Iteghellini. Uit het Depot 1875. STORCK. Abraham Storck, Hollandsch schilder en graveur van zeestukken, haven-en stadsgezichten, geb. te Amster­ dam omstreeks 1630, overleden aldaar omstreeks 1710 (?) Navolger van Baclchuysen. 173. Zeestuk. H. 0.22, B. 0.31. P. Gem. A: Storck. F. a° 1683. Stadhouderlijk kwaïtier te Leeuwarden. Kabinet Willem Y. 174. Strandgezicht. H. 0.225, B. 0.31. P. Gemerkt als voren. Herkomst als het vorige No. SWANEVELT. Herman van Swanevelt, Hollandsch land­ schapschilder en graveur, geb. omstreeks 1600 te Woerden , overl. 1655 te Parijs. Leerling van Claude Lorrain te Rome, dien hij nastreefde. Omstreeks 1623 te Parijs, 1624—37 te Rome, 1649 te Woerden en van 1652 tot aan zijn dood wederom te Parjjs. 28 DIJCK. naar Londen waar hij 1632 den titel van Hofschilder van Koning Karei I ontving. Hij had talrijke leerlingen en navolgers. Zijn eerste werken onder Rubens en Cara- vaggio’s invloed zijn beter dan zijne laatsten. 239. Portret van een lid der familie Sheffield. H. 1.13, B. 0.98. D. Gem. Ael. suae 37. 1627. Anto. van Dijck. fecil. Kabinet Willem V. 240 Portret van Anna (?) Wake, echtgenoote van den voorgaande. H. 1.13, B. 0.98. D. Gem. Act. suae: 22. An. 1629. Anto van Dyck fecil. Kabinet Willem V. 242. Portret van den schilder Quintijn Simons. H. 0.98 , B. 0.84. D. Kabinet Willem V. C0P1E KAAR A. TAN DIJCK. 472. Portret van Jan III graaf van Nassau-Siegen. H. 0.73, B. 0.60. D. Uit het Depöt, 1883. DIJK. Philip van Dijk , Hollandsch portret- en genreschilder, geb. te Amsterdam 10 Jan. 1680, overl. te’s-Gravenhage 3 Febr. 1753. Leerling van Arn. Boonen te Amsterdam. Werkzaam aldaar en te Middelburg (sedert 1708). Tijdelijk te Oassel als hofschilder van den Keurvorst van Hessen. Hij volgde Adriaen van der Werff na; zijn koloriet is echter minder krachtig. 27. Jnditli. H. 0.28, B. 0.305. P. Gem. P: van Dijk 1726. Dit stuk kwam uit liet Paleis te Leeuwarden in liet Kabinet Willem V. 28. Luitspeelster. H. 0.155, B. 0.125. P. Gem. P. v. Dijk (aaneen). Kabinet Willem V. 29. Dame aan het toilet. H. 0.29, B. 0.23. P. Gem. Ph: v. Dijk. F: Dir stuk kwam uit het Paleis te Leeuwarden in het Kabinet Willem V. 