title: Beknopte Catalogus der Schilderijen en beeldhouwwerken van het Koninklijk Kabinet van Schilderijen 〈Maurithuis〉 te 's Gravenhage. 2
creator: None
text: Voor alle tijden blijft Holbein als portretschilder een eerste plaats bekleeden door de meesterlijke teekening en de krachtige uitdrukking van het karakter zijner portretten. 2~6. Portret van Robert Cliesenian, met een valk op de hand. H. 0 59, B. 0.025. P. Inschrift: ROBERTVS CIIESEMAN ET ATI S . SV7E . XL VIII . ANNO. DM. MDXXX1II. Uit de coll. van Prins Johnn Willem Friso. Later op het Loo en in liet Kabinet Willem V. 277. Portret van een valkenier. H. 0.25, B. 0.19. P. Gem. 1542. ANNO . ETATIS . SUAE. XXVIII. Verz. der Eng. Koningen. Afkomstig van het Loo. Kabinet Willem V. TOEGESCHREVEN AAN HOLBEIN. 275. Portret eener jonge vrouw. H. 0.45, B. 0 34 P. Het is nog niet nifgemaakt of dit stuk eene copie naar Holbein is, dan wel liet werk van een ander schilder uit dien tijd. Verz. van Karei I, Koning van Engeland. Kabinet Willem V. COPIE NAAR HOLBEIN. 27S. Portret van Jane Seymour. Koningin van Engeland, derde vrouw van Hendrik VIII (1513—1537.) H. 0.29, B. 0.264. P. Uitstekende copie naar het origineel in het Keiz. Museum te Weenen. Uit de coll. van Prins Johan Willem Friso. Het Loo. Kabinet Willem V. 64 RAVESTEYN. De maten varieeren van H. 1.18, B. 0.975 tot II. 1.10, B. 0.92. Drie stukken zijn ./. Ravesleyn (aaneen) F., vier: R F., twee J. II. (aaneen) en een R. gemerkt Gedateerd 1611 zjjn 7 stukken, 1612 vijf, 1615 twee, 1616 een, 1621 twee en 1624 een stuk. In 1875, ’76 en ’80 uit het Depot. 119. Portret ran Amalia Elisabeth, gravin van Hanau, gemalin Tan Willem Y, landgraaf van Hessen-Cassel. II. 0.64, B.0.56.P. Boven gemerkt. Anno 1617. FIL’ DE HANNAV. Aangekocht in 1820. 120. Portret van Ernestine Jolande, prinses van Ligne- Aremberg, gemalin van Jan Graaf van Nassau-Siegen. H. 0.64, B. 0.54. P. Boven staat met later schrift: Ernestina, Femme de Conté lan de A'ass. Afkomst onbekend. REMBRANDT. Rembrandt Harmensz. van Rijn, Hollandsch portret-, historie-, landschapschilder en etser, geb. 15 Juli 1606 te Leiden , begraven 8 October 1669 te Amster­ dam. Leerling van Jaeob van Swanenbureh te Leiden, en, omstreeks 1623, gedurende zes maanden van Pi eter Lastman te Amsterdam. Tot ongeveer Juni 1631 te Leiden; verder tot aan zijn dood te Amsterdam werkzaam. Als schilder en etser overtreft bij alle Hollandsche kunstenaars in het schilderachtig weergeven der natuur in hare ver- schillendste uitingen; in de meesterlijke behandeling van het licht- en -donker, en wat zijne portretten betreft, in de volmaakte uitdrukking van het karakter. Hoewel het grootste deel van zijn loopbaan een gezocht en gevierd kunstenaar, had hij in de laatste jaren zijns levens (1654— 1669) met groote finantieele zorgen te kampen, terwijl juist uit dien tijd zjjn beste werken , o. a. burgemeester Six (1665) en de Staalmeesters (1662), dagteekenen. Tot aan zjjn dood werkte hij met ongebroken kracht, steeds iets hoogers, beters zoekende en bereikende. Van zijne 500 schilderijen bezit ons vaderland er nauweljjks meer dan circa 30 waarvan 14 in het Mauritshuis. Bjjkans alle groote Holl. schilders hebben meer of minder onder zijnen in­ vloed gestaan ; tot zijn zeer talrijke leerlingen behoorden Dou, Jaeob Backer, Gov. Flinck, Ferd. Bol, Phil. Koninck, Gerbr. van den Eeckhout en Carel Fabritius. •55C. Portret van Rcmbrandt's moeder Neeltje Willemsdr. van Zuytbrouck. (overl. 1640). H. 0.17 , B. 0.13. P. Bode no. 19. Geschilderd omstreeks 1628. Het pendant, de vader van Rembrandt, hangt in het Museum te Nantes. In bruikleen van Dr. A. Bredius (1890). VRIENDT. 89 363. Yenus Adonis’ dood beweenende. H. 1.50, B. 1.21. P. Gem. F. FLORIS, F. Aangekocht 1875 te Middelburg. YRIES. Roelof Jansz van Yries (of de Vries), Hollandsek landschapschilder, geb. 1631 te Haarlem, overleden na 1669. Te Haarlem onder invloed van de groote landschap­ schilders maar reeds voor 1659 te Amsterdam , waar Lingel- bacli eenige zijner stukken stoffeerde. 205. De kudde. H. 0.66, B. 0.805. D. Gem. /(. vries. Aangekocht 1873. WEENIX. Jan Weenix, Hollandsch stilleven-, portret-, landschapschilder en graveur, geb. 1610 te Amsterdam, overl. aldaar 20 September 1719. Leerling en navolger van zijn vader Jan Baptist Weenix. Werkzaam te Amster­ dam ; van 1664—1668 te Utrecht, van 1702—1712 te Diisseldorf (voor den Keurvorst-van de Palts). Dirck van Valckenburg was zijn leerling en zeer handig navolger. 206. De doode zwaan. E. 2.44, B. 2.92. D. Gem. J. Weenix. fc. Afkomstig uit de Garnalen Doelen te Amsterdam. Aangekocht 1821. 207. Dood wild. II. 0.795, B. 0.68. D. Kabinet Willem V. WERFF. Adriaen van der Werff, Hollandsch portret-, genre-, historieschilder en graveur, geb. 21 Jan. 1659 te Kralingen bij Rotterdam, overl. 12 Nov. 1722 aldaar. Leerling van Corn. Picolet en Eglon van der Neer. Werk­ zaam te Rotterdam, ook als architect; sedert 1697 hof­ schilder van den Keurvorst van de Palts, die hem tot Ridder verhief. Zijn zeer uitvoerig afgewerkte stukken in den geest der Leidsche fijnschilders waren vroeger hoog gewaar­ deerd. Zijn broeder Pieter en zijne navolgers en leerlingen misten zijne goede en overdreven zijne slechte eigenschappen. 208. Mansportret. H. 0.48, B. 0.395. D. Gem. Adrn. vand. Werff. fee ano. 1689. Aangekocht 1822. 209. De vlucht naar Egypte. II. 0.47. B. 0. 365. P. Gem. Clievr. vr. werff. fe. ano 1710. Op den achterzijde het wapen van den schilder in lakafdruk; volgens Hoet gaf hjj deze schilderij ten geschenke aan zijne dochter. Kabinet Willem V. HOUCKGEEST. 48 57. Gezicht op het inwendige der Nieuwe Kerk te Delft. H. 0.63 , B. 0.75. P. Gem. C 11 (aanéén). 1650. Kabinet Willem V. 58. Het praalgraf yan Prins Willem I in de Nieuwe Kerk te Delft. H. 0.56 , B. 0.38. P. Gem. C II (aanéén). 1651. Kabinet Willem V. HUCHTENBURGH. Jan yan Huchtenburgh, Hollandsch schilder en graveur van ruitergevechten , soms van por­ tretten, geh. 1646 te Haarlem, overl. 1783 te Amsterdam. Eerst leerling van Th. Wijck te Haarlem, vormde hij zich later onder leiding van A. F. van der Meulen omstreeks 1667 te Parijs. Hij bezocht Rome. Sedert 1670 terug in Holland en te Amsterdam geruimen tijd werk­ zaam. Tijdelijk in den Haag; 1708—1709 werkzaam voor Prins Eugenius van Savoye. 67. De stadhouder Hendrik Casimir II (1657—1696), een gevecht commandeerend. II. 1.21, B. 1.65. D. Gem. flughtenburgh. f. 1692. Het Loo. 6S. Een uitval. H. 0.52, B. 0.61. D. Gem. II.D. (aanéén). Kabinet Willem V. 69. Aanval op een konvooi. Maten , merk en herkomst als voren. HUIJSUM. Jan van Huijsum, Hollandsch bloem- en land­ schapschilder, geh. 15 April 1682 te Amsterdam, overl. aldaar 7 Febr. 1749. Leerling van zijn vader Justus van Huijsum , mede een verdienstelijk bloemschilder. Beiden waren werkzaam te Amsterdam. Hij is een der eersten geweest die zijne bloemen op een lichten achtergrond schilderde. Zijne teekeningen zijn uitnemend fraai. 70. Yrucliten. H. 0.21 , B. 0.27. Koper. Gem. Jan Van lluysum fecit. Aangekocht 1816. 71. Bloemen. H. 0.21, B. 0.27. Koper. Gem. als voren. Herkomst als voren. 72. ltaliaansch landscliap. H. 0 59, 11. 0.70. Koper. Ge.n. Jan Van lluysnm. Herkomst als voren. 78 TILBORGH. TILBORGH. Gillis van Tilborgh, Ylaamsch schilder Tan binnenhuizen en gezelschappen, geb. omstreeks 1625 te Brussel, overl. aldaar omstreeks 1678; 1654 lid van het Brusselsche St. Lucasgilde. Leerling van David Teniers II, dien hij navolgde en onder invloed van Gonzales Coques. 26.3. De maaltijd. H. 0.80, B. 1.05. D. Gem. TILBORGH. Aangekocht onder de regeering van Koning Willem I voor het Manritshuis. TISCHBEIN. Johann Friedrich August Tischbein, Duitsch portretschilder , geb. 1750 te Maastricht, overl. te Heidel- berg 1812. Leerling van zijn vader Johann Valentin Tischbein en van zijn oom Johann Heinrich Tischbein te Cassel. Hij bezocht Parjjs, Italië, Weenen, Arolsen,den Haag en Dessau. Daarna van 1800—1806 te Leipzig en eenigen tijd te St. Petersburg. 464. Portret van Frederika Sopliia Wilhelmina Prinses van Pruisen, gemalin van den Stadhouder Willem Y (1751—1820.) II 1.72, B. 1.35. D. Gem. Tischbein. p: 1789. Korte inschriften duiden aan , dat het schilder- en borduurwerk a-an den wand door deze vorstin was vervaardigd, l it het Depot. 1881. 386. Portret van Frederika Louisa Wilhelmina, prinses van Pruisen. gemalin van Willem Frederik, prins van Oranje-Nassau, later Koning Willem ] der Nederlanden. (1774—1887). II. 0.68, B. 0.53. Papier. Pastelteekening. Eene herhaling in het Rijksmuseum te Amsterdam. Uit het Depót, 1874. 46.5. Portret van Friedrich Wilhelm van Nassau-Weilburg. (1768-1816.) H. 1.61, B. 1.25. D. Uit het Depót, 1881. TIZIA.N0. Zie Yecellio. TROOST. Cornelis Troost, Hollandsch portret-, genre-, historieschilder en graveur, geb. 8 Oct. 1697 te Amster­ dam , overl. aldaar 7 Maart 1750. Leerling van Arnold Boonen en steeds werkzaam te Amsterdam, waar hij groote Regentenstukken schilderde. Hij heeft groote verdiensten als karakter- en zedenschilder. In zijne pastels gebruikte hij soms waterverven. ORBETTO. 59 ORBETTO. Zie Turclii. OSTADE. Adriaeil van Ostacle , Hollandsch genre-, portret- , sfcillevenschilder en etser, gedoopt 10 Dec. 1610 te Haar­ lem , begraven aldaar 2 Mei 1685. Leerling van Frans Hals en onder invloed van Brouwer en van Rembrandt. Werkzaam te Haarlem. Zijn eerste schilderwerk is in Brouwer’s trant met eenigzins koude, blauwachtig grijze kleuren; daarna schildert hij breeder, warmer van toon om later zijn stukken steeds afgewerkter te maken, met fijne , grauwe , doorzichtige kleuren. Ook zijne teekeningeu en etsen zijn uitnemend fraai. Zijn broeder Isaac, Oornelis Bega en Oornelis Ilusart, Michiel van Musscher en Richard Brakenburgh waren zijne leerlingen. •ISO. Boerenfeest H. 0.473 , B. 0.G36. P. Gom. A. v. Us'aie 1G3 .. Uit den eersten tijd van den meester. Te Londen in 1804 aangekocht. 557. Het huwelijksaanzoek. H. 0.G3 , 15, 0 51. P. Uit den tweeden tijd des kunstenaars: tusselnn 1G50—1655 ge­ schilderd. In bruikleen van Br. A. Bredins sinds 1890. 128. Boeren in een herberg. II. 0.475 , B. 0.39. P. Gein. At. (aaneen) Osladt. 1G62. Dit stak en het volgende is van zyn laatste manier. Kabinet Willem V. 129. De vioolspeler. H. 0.45, 15. 0.42. P. Gcm. Ar. (aaneen) OSTAI’i:. 1073. Kabinet Willem V. PAGHOLO. Zie Bartolonuneo. PALAMEDESZ. Antlionie Palamedesz., Hollandsck scbilder van galante gezelschappen, corps de gardes, portretten, landschappen en stillevens. Geboren te Delft pl. m. 1601 , overl. 27 November 1673 op reis naar Amsterdam. Onder Mierevelt’s invloed te Delft 6 December 1621 aldaar in het Gilde ingeschreven), later te Haarlem onder den invloed van Hals’school. Woonde te Delft. Hij even­ aart in de beste gezelschappen van zijn eersten tijd bijna ter Borch’s vroege werken. Leermeester van Ludolph de Jongh, broeder van Palamedes Palamedesz. Schilderde figuren in de werken van B. van Bassen , Anth. de Lorme en anderen. 72 SCHALCKEN. 159. Dame aan liet toilet. H. 0.75, B. 0.63. 11. Gem. G SI . . . eken. Kabinet Willem V. 160. De nutteloozo zedeles. H. 0.35, B. 0.285. P. Gem. G. Schelleken. Het Loo. Kabinet Willem V. 161. Het onderzoek bij den geneesheer. H. 0 35, B. 0.29. P. Gem. G. Schalden. Pendant. Herkomst als voren. 162 Damesportret met twee duiven. II. 0.215, B. 0.17. P. Kabinet Willem V. SCHALCKEN. Godfried Schalcken. Zie ook Dou (r. 33). SCHOEFF. Toegeschreven aan Johaunes Pietersz. Schoeff, Hollandsch landschapschilder, geb. 1609, overl. waar­ schijnlijk te ’s Gravenhage na 1660. Te ’s Gravenhage werkzaam onder invloed van Jan van Gojen tusschen 1638—1660. Zijne weduwe woonde er nog in 1681. Zyn schilderijen zijn weinig talrijk. 536. Landseliap met figuren. H. 0.93, B. 0.86. D. Afkomstig uit het gebouw der Rechtbank te ’s-Gravenhage; 1886 in het Kabinet. SCHRIECK. Zie Marseus. SEGHERS. Daniël Seghers, Vlaamsch bloemschilder, geb. 5 Dec 1590 te Antwerpen, overl. aldaar 2 Nov. 1661. Leerling van Jan Brueghel den fluweelen. Sedert 1611 lid van het Antwerpsche St. Lucasgilde. Hij bezocht Rome en trad 1614 als broeder in de orde der Jezuiten. Prins Frederik Hendrik en andere vorsten achtten hem zóó hoog, dat zij hem herhaaldelijk kostbare geschenken zonden. Als bloemschilder schoolvormend. Vele schilders hebben met hem samengewerkt. 256. Bloemkrans om een beeldje der H. Maagd. H. 1.48, B. 121. D. Gem. O. Seghers. Snclis Jesu 1645. Het beeldje is van Thomas Willeboirts Kosschaert. Nationaal Museum (?) Eerst na 1817 in het Manritshuis. 357. Bloemkrans om het portret van den Koning-Stad- houder Willem III. (1650 1702). H, 1.14. B. 1.06. 11. Gem. />. Seghers. Soctis. Jesu In 1842 werd dit stuk uit het Hnygenshuis overgebraeht naar het Mauritshuis. Het is waarschijnlijk een geschenk van den schilder aan Conslantijn Huyghens, secretaris van Prins Frederik Hendrik. Achter op de schilderij een papier waarop: donum ouctoris (geschenk van den schilder.) Misschien is het poitret niet tijdens Segher's levens geschilderd. 82 ULFT. ULFT. Jacob van der TJlft, Hollandsch landsehap-, figuur­ schilder en graveur, geb. 1627 te Gorinehem, waar hij in 1688 nog leefde Hij bezocht Italië en was te Gorinehem werkzaam. Zijn talrijke met roet gewasschen teekeningen stellen meest Italiaansche gezichten voor; hij was ook glasschilder. 196. Optocht van een Romeinsch leger. H. 0.825, B. 1.345. D. Gem. Jacob vander Ulft F 1671. Aangekocht 1825. YECCHIO. Zie Palma. YECELLIO. Copiën naar Tiziano Yecellio, Venetiaansch historie-, portret- en landschapschilder, geb. 1477 te Pieve di Cadore in ’t Friaul, overl. te Venetie 29 Aug. 1576. Leerling van Giov. Bellini; later oefende Giorgione grooten invloed op zijne ontwikkeling uit. Hoofd der Venetiaansche school der XVIe eeuw, als colorist onover- troflen. Werkzaam te Venetie ; tijdelijk te Vicenza, Padua, Ferrara, Bologna en te Ween en , Augsburg , lnnsbrück en Rome. 343. Portret van Ottavio Earnese(?) en van zijne minnares als Yenus. H. 1.57, B. 2.13. D. Het beroemde origineel van deze schilderij bevindt zich in het Museo del Prado te Madrid. Geschenk van H. K. H. Sophia, Groothertogin van Saksen, geboren Prinses der Nederlanden, 1883. 358. Portret van Keizer Karei Y (1500—1558). H. 0.65, B. 0.54. D. Zwaar gesleten. Aangekocht (als echte Tizian) met de coll. Eainer 1821. YELAZQUEZ. Diego Rodriguez de Silva y Yelazquez, Spaansch historie- en portretschilder, geb. 6 Juni 1599 te Sevilla, overl. te Madrid 6 Aug. 1660. Leerling van Francisco Herrera den Ouden en Francisco Pacheco te Sevilla; onder Ribera’s invloed en door de werken van Rubens en Tiziaan , die h(j te Madrid leerde kennen, verder ontwikkeld. Hij bezocht tweemaal Italië (1629—31 en 1649—51) en was te Sevilla en te Madrid sinds 1622 als hofschilder van Philips IV werkzaam. Velazquez staat naast Rembrandt en Hals aan de spits der portretschilders die de XVIIe eeuw voortbraeht. 298. Portret van den Infant Karei Balthasar (1629—49). H. 1.48, B. 1.11. D. Eene herhaling van dit portret, in het bezit van H. M. de Koningin van Engeland in Buckingham Palace te Londen. Aangekocht met de coll. Bainer, 1821. AELST. Willem van Aelst, Hollandsch bloem- en stilleven­ schilder, geb. 1626 te Delft, overl. na of in 1683, waar­ schijnlijk te Amsterdam, waar hij sedert 1657 woonde. Leerling van zijn oom Evert van Aelst te Delft en van Otto Marseus van Sehrieck te Florence. Van 1645—1656 in Frankrijk en Italië. Rachel Ruysch behoorde tot zijne leerlingen. Zijn schilderijen zijn uitvoerig af gewerkt zonder in het kleingeestige te vervallen, en fraai van groepeering. 3. Bloemen H. 0.61, B. 0.476. D. Gem. Guillmo van Aelst 1663. Uit het Loo 1763, en uit het Kabinet Willem V. 3. Stilleven. H. 0.585, B. 0.47. D. Gem. Guillmo van Aelst 1671. Waarschijnlijk afkomstig uit de particuliere vertrekken van Willem V. ALLORI. Allessandro Allori, genaamd Bronziuo, Italiaansch (Florentijnsch) historie- en portretschilder, geb. 3 Mei 1535 te Florence, overl. aldaar 22 Sept. 1607. Leerling van zijn oom Agnolo Bronzino en navolger van Michel Angelo. Werkzaam te Florence. 303. Damesportret. II. 0.95, B. 0.73. P. Aangekocht met de coll. Hamer, 1821. AST. Balthasar van «Ier Ast, Hollandsch bloem- en stil­ levenschilder, geb. te Middelburg, werkzaam te Utrecht (waar hij waarschijnlijk leerling van Ambrosius Bosschaert was) in 1619; sedert 1632 te Delft, waar hij na 1656 overleed. 399. Schelpen. H. 0.078 , B. 0.125. Koper. Aangekocht 1876. AYED. .Tacques André Joseph Aved, Fransch portret- en historieschilder, geb. 12 Jan. 1702 te Douai, overl. te Parijs 4 Maart 1766. Leerling van A. S. Belle. Sedert 24 CORNELISZ. 1. Salome, dochter van Herodias, met liet hoofd van Johannes den Dooper. H. 0.71. B. 0.52. P. Gem. J. A. (waartusschen het huismerk van den schilder, ook door zijn zoon Dircli Jacobs; gebruikt) 1524. Dit stuk ging in 1775 uit het slot Oranienstein over in het Kabinet Willem V. TOEGESCHREVEN AAN Jacob Cornelisz. 433. Triptiek. Middelstuk: Salomo , de valsche góden aan­ biddende. Linkervleugel: de Koningin van Seheba bij Salomo Rechtervleugel: God verschijnt aan Salomo. Op de buitenvleugels de wapenschilden van Willem Sitnon Maertensz , gen. Slavcnisse, (1498—1557) en van Adriana Cornelis Eeuwoutsz.dr., zijne vrouw. (1506-1546). Middenstuk H. 1.075, B. 0.77. Vleugels II 1.075, B. 0.325.-P. In 1876 door Jhr. Mr. J. d‘. Wille o. C'tlëf* aan het Kijk gelegateerd. Waarschijnlijk is dit stuk niet van Jacob Cornelisz., maar van een met Herri met de Bles verwant schilder. CORTONA. Zie Berrettiui. COSIMO. Zie Piero. COSSIERS. Zie Coques. CROIX. Pieter Frederik de la Croix, Hollandsch portret­ schilder , in 1709 in Frankrijk geboren , overleden te ’s-Gra- venhage begin Dec 1782, waar hjj 1755 in het schilders- register ingeschreven werd. Hij was doof-stom geboren en was zijn eigen leermeester. Zijn portretten in pastel zijn veelal gegraveerd. 539 Portret van den Vice-Admiraal J. A. Zoutman (1714— 1793.) Pastei op papier H. 0.45, B. 0.375. Gem. PP: (aanéén) De La Croix fecil 1781. Geschenk van Jhr. Mr. V. E. L. ue Stuers, 1887. Zie het portret zijner vrouw onder Holl. School, Einde XVIIIe eeuw . n°. 540. CUIJLENBORCH. Abraham van Cuijlenborch, Hollandsch landschap- en figuurschilder, geb. begin XVilde eeuw te Utreeht, begraven aldaar 22 November 1658. Leerling en navolger van Poelenburgh. Sedert 1639 lid van het Utrecht- ’sche St. Lucasgild. 22. Diana met hare gezellinnen. H. 0.32, B. 0.39. P. Gem. A. V. Cuijlenborch f. Vroeger aan C. 1‘oelcnburgh toegeschreven. Na 1817 in het Kabinet gekomjn. 58 NETSCHER. sedert 1661 in den Haag. Tlieodoor en Constantijn Netscher, Johannes Vollevens en Jaeob van der Does de Jonge behoorden tot zijne leerlingen. 125 De zangles. H. 0.44 , K. 0.36. P. Gom. C. Xctsihrr. (aaneen) An 1665. Heeft vroeser steeds gegolden als portret van den schilder en zijn gezin. Kabinet Willem V. 126. Portret van den Heer.van Waalwijk. H. 0.18, B. 0.39. D. Gein. C !\etsclnr. (aaneen) 1677. Legaat van Jonkvr. P. E. A. de Forestier van Waalwyk , 1855. 127. Portret van de eclitgenoote van den voorgaande. Maten en herkomst als No. 126. Geril. 6'. Nclstlicr: (aaneen) [re 1683. NIEUWLANDT. Zie Hollantlsche Scliool omstreeks 1625. OCHTERVELT. Jaeob Oelitervelt, Iiollandsch genre- en portretschilder, geb. te Rotterdam vóór 1635, overl. te Amsterdam (?) vóór 1700. Volgens Honbraken leerling van Berckem. Navolger van Metsli, de Hoogh en ter Boreh; vooral van dezen laatsten. Omstreeks 1655—1672 werk­ zaam te Rotterdam ; in 1674 te Amsterdam. 195. De viscliboer. H. 0.555, B. 0.44. D. op P. Gom. Jac Ochlcrvclt. Aangekocht 1826. OLIS. Jan Olis , Hollandsch genreschilder, geb. omstreeks 1610 te Gorinchem, overl. na 1655, waarschijnlijk te Dordrecht, waar hij steeds werkzaam was. Zijn werk is dikwijls verward met dat van Jan Lys en van Dirck van der Lisse. 537. Portret van een geleerde. II. 0.25, B. 0.195. P. Gem. ./ olis. Aangekocht 1887. OOSTERWIJCK. Maria van öosterwijck, Hollandsclie bloemschilderes, geb. 27 Aug. te Nootdorp bij Delft, overl. 12 Nov. 1693 te Uitdam. Leerlinge van J. Davidsz. de Heem te Utrecht (?) Werkzaam te Delft en te Amsterdam. Haar schilderijen zijn weinig talrijk, daar zij langzaam werkte. Geertje Pietersz was hare dienstmaagd en leer­ linge. 46S. Bloemen in een vaas. H. 0.62. B. 0.475. D. Gem. Maria ra» OOslemijcl;. Aangekocht 1882 te Brussel. OOSTSANEN. Zie Cornelisz. OPSTAL. Zie Coqnes. 90 WESTERBAEN. WESTERBAEN. Jan Jansz. Westerbaen, Hollandsch por­ tretschilder , geb. omstreeks 1600 in den Haag, overl. aldaar in ’t Proveniershuis 19 Sept. 1686. Hij was leer­ ling van Evert Crynsz. van der Maes (1619), werd 1624 lid van het Haagsche St. Lucasgilde en was er herhaal­ delijk Hoofdman van, ook van de schilderseonfrerie, die hij in 1656 hielp oprichten. Zijn uiterst zeldzame portretten staan onder Gerard Honthorst’s invloed. Zijn zoon Jan Westerbaen de Jonge was ook schilder van portretten en Adriaen Hanneman’s leerling. 210. Portret van Arnoldus Geesteranus (1598—1658); van 1624—1631 op het slot Loevestein gevangen. H. 0.68, B. 0.585. P. Gem. 1647 Aet.... Gegraveerd door Hmdrik llary met onderschrift: Westerbaen pinx. Dit portret werd met het volgende in 1863 door Mr. H. P. van Ede van de Pais aan Z. M. Willem III vereerd, die het aan het Mauritshuis schonk. 211. Portret van Susanna Pietersdr. Oostdijk (1597 geboren), echtgenoote van Arnoldus Geesteranus. Maten en herkomst als het vorige No. WEYDEN. Oude copie naar Rogier van der Weyden, ook Roger de la Pasture genoemd , Ylaamseh historieschilder, omstreeks 1400 te Doornik geboren, overl. te Brussel 18 Juni 1464. Leerling van Robert Catnpin te Doornik; in 1449—50 was hij in Italië en sedert 1436 te Brussel werkzaam. Op Hans Memling en Dirck Bouts heeft hij grooten invloed uitgeoefend. 264. De afneming van het kruis. H. 0.785, B. 1.295. P. Zeer goede copie uit de XVe eeuw. Aangekocht 1827. WILDENS. Jan Willens. Zie de Tos (n\ 259). WILLEBOIRTS. Thomas Willeboirts, gen. Bosschaert, Ylaamseh historie- en portretschilder, geb. 1614 te Bergen- op-Zoom, overl. te Antwerpen 23 Jan. 1654. Leerling van Gerard Seghers te Antwerpen, navolger van Anth. van Dijck en Rubens; werkzaam te Antwerpen. 452. Afscheid van Yenus en Adonis. H. 1.555, B. 1.475. D. Gem. T. Willeboirts. Deze en nog eene schilderij (Dido) voor Prins Frederik Hendrik geschilderd, werden in 1642 met f 1200.— betaald. Verzameling der Stadhouders. Nationaal Museum. Uit het Depót (1875). SPINNY. 75 519. Portret van prinses Frederika Sophia Wilhelmina, gemalin van den Stadhouder Willem Y (1751—1820). H. 2.40, B. 1.70. D. Gem. Gme Spinny Pinxit 1769. Uit het Depót (1885). 232. Portretten van Carolina Wilhelmina, Prinses van Nassau-Weilburg (1743—87), en van hare kinderen. H. 1.045, B. 1 49. D. Geschilderd omstreeks 1777—78. Uit het Depót (1875). STEEN. Jan Havickz. Steen, Hollandscli genre- en historie­ schilder , geb. omstreeks 1626 te Leiden, begr. aldaar 3 Febr. 1679. In Nov. 1646 als student in de letteren in­ geschreven te Leiden. Leerling van Nic. Knupfer en van zyn schoonvader Jan van Goyen. Werkzaam te Leiden, van 1649—1654 te ’s-Gravenhage en van 1661—1669 te Haarlem, waar Adr. van Ostade op hem inwerkte. Als karakterschilder onovertroffen. Meer dan 500 schilderijen zijn van hem bekend. Richard Brakenbnrgh was zijn voor­ naamste navolger. 553. Boerenvreugd. H. 0.385, B. 0.56. P. Schijnt rechts gemerkt geweest te zijn. Uit zjjn eersten tijd. In bruikleen van Dr. A. Bredius (1890). 169. De schilder zelf met zijne iamilie. Met het devies: „Soo de ouden songen, so pypen de jongen.” H. 0.85, B. 0.93. D. Gem. Steen. 1655. Kabinet Willem V. 166. De „Kippehof.” H. 1.07, B. 0.82. D. Gem. J Steen, (aaneen) 1660. Kabinet Willem V. 165. De tandmeester. H. 0.33, B. 0.265 D. Kabinet Willem V. 167 Het zieke meisje. H 0.58, B. 0.46. P. Gem. ] Steen (aaneen). Gewoonlijk plaatste de schilder op dergel(jke stukken als deze en de volgende schilderij: „Wat baet hier medecyn — het is der mi ne pyn.” Kabinet Willem V. 168. Het bezoek van den dokter. H. 0.605, B. 0.46. P. Gem. J Steen (aaneen). Kabinet Willem V. 22 COQUES. 238—16. Daaronder: Een jaclit op wilde zwijnen door Peter Boel (1622—1674.) Rechts daarvan: Eenmaue- 238—14 en 15. schijn en een landschapje door Johan van Kessel (1626—79) gemerkt J. v. K. 238—9. Onder de kolom links: Landscliap vanPietervan Bredael (1629—1719). Gem. P. V. B. /'. en rechts: een 238—19. Zeestukje door. 238—1. Benedenhoek links: De bespiedde nimfen door Joliannes de Duyts (1629—1676) Gem. I. de. Duyts f 1671. 238—2. Daarnaast: Zeestuk van Jan Peeters. (1624 -1677) ? Gem. I. P. Boven den doörgang in het midden: 238—20. Het oordeel van Paris door Theodoor Boeyer- mans (1620—1678). 238—33. Daaronder : Leda , mede door Boeyennans. RECHTS van boven af: 238—22. De triumf van Silenus door Jan Cossiers (1600— 1671.) Onduidelijk gemerkt: Cossie. 238—23. Daaronder in een cartouche: Het water (allegorie) door Theodoor Boeyermans (1620—1678). Gem. T. B. (aanéén). 238—24. De vier jaargetijden door Th. Boeyennans. Gem. 238—25. T. Boeyermans F. en een ïtaliaansch landschap door.(onduidelijk gemerkt). 238—28. Daaronder: Een stilleven van vruchten door. .... 238—26 en 27. Links daarvan : De afneming van het kruis en een stadsgezicht, beiden door Johan van den Hecke (1620—1684). Gem. I V II. Rechts: een 238—29. landscliap door?.en daaronder een dorps- 238— 30. kermis door Peter Spieriuckx. (1635—1711.) Gem. Pr Spirinekx. 238—21. Onder de kolom links een landschap van Johan van den Hecke(1620—1684).Gem./. V. HECKE 238—31. en rechts Badende mannen van denzelfden schilder, Gem. I. V. HECKE. Benedenhoek rechts: 238—3. Een stilleven van PeeterGysels (1621—1690), Gem. Peetre Gysens en Yenus en Adonis van Casper Jacob 238—4. van Opstal (1654—1717). Gem. C. van Opstal 17 .... INLEIDING. 7 Toen Prins Willem V de Nederlanden had verlaten voerden welhaast de Pransche troepen zijn schilderijenkabinet naar Parijs. Dit geschiedde 7 Juni 1795. In het Louvre werden de in gausch Europa saamgeroofde kunstgewrochten opeengehoopt; een nooit geëvenaard schouwspel, dat echter niet lang zou duren. De Regeering der Bataafsche Republiek trachtte dit verlies te vergoeden door in 1798 in het Huis ten Bosch een nieuwe verzameling te vormen , die in 1800 reeds 201 stukken telde, maar in 1808 naar Amsterdam werd overgebracht. Later werd in het Traktaat van Parijs (30 Mei 1814) veel gesproken van de teruggave van de archieven, plannen en documenten, — aan die der kunstwerken moest de overwin­ ning van Waterloo voorafgaan. Yreesde men aanvankelijk door een plotseling terughalen van al wat Frankrijk’s legers hadden verovei-d, Lodewijk XVIII impopulair te maken, na Waterloo was er geen reden den vijand nog verder te ontzien ; ieder trachtte zoo goed mogelijk het zijne terug te bekomen. Colonel de Man en eenige andere heeren werden in 1815 naar Parijs afgevaardigd, om onze schilderijen af te halen. Natuurlijk verzette men zich daar tegen de teruggave; ook Lodewjjk XVIII wilde daartoe niet medewerken. Het Louvre werd ge­ sloten. Met geweld, onder militaire bedekking, moesten die heeren handen aan het werk slaan. (19—22 September.) Veel heeft Wellington er toe bijgedragen, dat ook Nederland zijne kunstschatten weder in handen kreeg. In transportwagens voor gekwetsten werden de schilderijen eerst naar Brussel, later naar den Haag gebracht, waar zij den 20 November 1815 met kanongebulder , klokgelui en ouder het gejubel der bevolking werden binnen gebracht. 1) Na de Koninklijke besluiten van 22 Nov. 1815 en 23 Juni 1816 plaatste Koning Willem I de schilderij verzameling onder het oppertoezicht van den toenmaligen Commissaris-Generaal voor Kunsten en Wetenschappen. Sedert dien tijd nam het Kabinet een plaats in onder onze Rijksinstellingen; en werden 1) Niet alle schilderijen keerden uit Frankrijk terug; ongeveer 68 stukken, hoewel niet de belangrijksten, zijn thans niet meer in het Kabinet aanwezig. SWANEVELT. 77 175. Italiaanscli laudschap. H. 1.145, B. 1.61. U. Gem. H: Swanevell f 1650. Na 1817 in het Mauritshuis opgenomen. 291. Laudschap. H. 0.525, B. 0.755. D. Het Loo. Kabinet Willem V. Tot 1891 aan Claude Lorrain toegeschreven. TEMPEL. Abraham van den Tempel, Hollandsch historie- exi vooral portretschilder, geb. 1622 of 1623 te Leeuwarden, overl. (volgens Houbraken) 13 Mei 1672 te Amsterdam. Leerling van zijn vader Lambert Jacobsz te Leeuwarden en van Joris van Schoten te Leiden. Reeds vóór 1648 tot 1 Mei 1600 aldaar en daarna te Amsterdam onder invloed van v. d. Helst werkzaam. Tot zijne leerlingen behoorden Michiel van Musscher, Karei de Moor, Ary de Yois en Frans van Mieris. 396. Portret van Johannes Antonides van der Linden, Professor in de medicijnen te Franeker en te Leiden (1609-1664). H. 0.88, B. 0.70. D. Gem. A v Tempel, f 1660. Aangekocht te Parijs 1876. Deze schilderij is bijna geheel en al copie van Rembrandt’s ets van 1647 , voorstelende denzelfden geleerde (Bartsch n°. 264). 397. Portret van Helena Grondt, echtgenoote van den vorige (1613 of 14 tot na 1665). Maten , merk en herkomst als het vorige No. TENIERS. Havid Teniers de Jonge, Vlaamsch genre-, historie- stilleven, landschap- en portretschilder en graveur, ge­ doopt 15 Dec. 1610 te Antwerpen, overl. te Brussel 25 April 1690. Leerling van zijn vader David Teniers den Ouden, en gevormd onder den invloed van Rubens en vooral van Adr. Brouwer. Werkzaam te Antwerpen tot 1651; sedert dien tijd te Brussel. Zjjne schilderijen zjjn uiterst talrijk. Hij had vele leerlingen en navolgers ; twee zijner broeders waren ook schilders. 260. De vette keuken. H. 0.57, B. 0.785. Koper. Gem. DAVID. TEIVIERS. F en Ao 1644. Een van Tenier’s beste werken. Kabinet Willem V. 261. De alchimist. H. 0.28, B. 0.375. P. Gem. D. TEfilERS. FEC. Het Loo. Kabinet Willem V. TERBORCH. Zie BÜRCH. SEISENEGGER. SEISENEGGER. Jacob Seisenegger, Duitsch historie- en portretschilder, geb. 1505 in Oostenrijk, overl te Linz 1567. In 1531 werd hij hofschilder van Ferdinand I. In 1532 schilderde hjj Karei Y te Bologna, tegelijk met Tiziaan, wiens breede schilderwijze hij later volgde. Tusschen 1535 en 1545 bezocht hij Spanje en België en uit dien tijd dateeren zijne beste werken. Omstreeks 1558 vestigde hij zich te Linz; zijn laatste werken meer onder Venetiaansche invloeden, worden steeds zwakker. 269. Portret van Elisabetli van Oostenrijk als kind. (1525-45). H. Ó.43, H. 0.34. P. Gem. rechts hoven I.S. (aaneen). Inschrift: EL1SABET . FERDINANDI . HUNUARIE . ET.BOHEMIE BEGIS . FILIA . ANNO . 1530 . ETATIS . SVE . 4. Dit en de volgende portretten waren vroeger toegeschreven aan Barlh. Bcham. Aangekocht niet de twee volgende Nos. in 1821 met de coll. liainer, 271. Portret van Maximiliaau van Oostenrijk als kind. (1527-76). H. 0 428, B. 0 34. P. Gem rechts hoven I.S. (aaneen). Inschrift: MAXI.Vil LI ANUS . FERDINANDI . HUNGARIE . ET. BOIIEMIE . BEGIS . F1LIVS . PRIMO . GEN1TUS . ANNO. 1530 . ETATIS . SUE . 3. Herkomst als voren. 270. Portret van Anna van Oostenrijk als kind. (1528—80). H. 0 435, B. 0.345. P. Gemerkt, links boven/.#. Inschrift: ANNA. FERDINANDI . HVNGAR1E . ET . BOHEMIE . REGIS. FILIA . ANNO . 1530 . ETATIS . SUE . 2. Herkomst als voren. SLABBAERT. Karei Slabbaert, Hollandseh portret-en genre­ schilder en graveur, geb. 1618 of 1619 te Zierikzee, begr. te Middelburg 6 Nov. 1654. Deze schilder, van wien slechts weinig bekend is, was werkzaam te Middelburg, waar hij o. a. in 1653 deken van het St. Lukasgilde was. In 1645 huwde hij te Amsterdam. Zijn werk is zeldzaam. 410. De droom van den soldaat. De schildwacht ziet zich in gedachten tehuis bij vrouw en kinderen teruggekeerd. H. 0 505, B. 0,39. P. Gem. A'. Slabboerl. Op den voorgrond links het portret van den schil 5er. Aangekocht te Parijs, 1876. SNIJDERS. Frans Snijders, Vlaamsch dier- en stilleven- sehilder, gedoopt 11 Nov. 1579 te Antwerpen, waar hij 19 Aug. 1657 overleed. Leerling van Pieter Brueghel II (1593) en van Hendrick van Balen. 1608—1609 in Italië, vervolgens weder werkzaam te Antwerpen. Hij heeft met vele schilders samengewerkt; zijne schilderijen zijn steeds zeer gezocht geweest. MONI. 55 110. De kantwerkster. H. 0.39. B. 0.325. P. Gem. I: Do Moni /.-. 1742. Aangekocht 1829. MOREELSE. Panlus Moreelse, Hollandsch portret- en historie­ schilder, geb. 1571 te Utrecht, ovetl. aldaar 19 Maart 1638. Leerling van Mierevelt te Delft. Heeft zich ook als architect onderscheiden te Utrecht waar hij werkzaam was. Vóór 1604 in Italië. Dirck van Babueren behoorde tot de 28 leerlingen die men van hem aangeteekend vindt. 118. Portret van den schilder zelf. H. 0.72, B. 0.625. P. Gem. (waarschijnlijk valsch) PM. (aanéén). Aangekocht 1875. MORO. Anthouie Moro (Mor) van Dashorst, Hollaudsch portret- en historieschilder, geb. te Utrecht omstreeks 1512, overl. te Antwerpen(?) tusschen 1576 en 1578. Leerling van Jan van Scorel te Utrecht omstreeks 1547. Hij bezocht Italië (1550 te Rome) was te Madrid hofschilder van Karei Y en Philips II en vertoefde te Lissabon en in Engeland. Sedert 1559 werkzaam te Utrecht en te Antwerpen Tizian’s werken bleven niet zonder invloed op hem, zooals zijn prachtige portretten bewijzen. 559. Portret van een aanzienlijk man. H. 0.67, B. 0.53. D. Gem. Anlouim. morus pinf/chal Ao 1561. Door velen gehouden voor de beeltenis van Prins Willem I van Oranje in zijn jeugd Men vergelijke een dergelijk portret door Adriaan Key te Cassel, Cat. no. 30. Aangekocht 1889. 117. Portret van een goudsmid. H. 1.185, B. 0.90. P. Gem. 4... TAT1S, XXXV. 1564. Kabinet fWill'-m V. MOUCHERON. Frederick de Moucheron, Hollandsch land­ schapschilder en graveur, geb. 1633 te Einden, begraven te Amsterdam 5 Januari 1686. Leerling van Jan Asselijn te Amsterdam ; lri bezocht gedurende drie jaren Frankrijk en was vervolgens tot aan zijn dood te Amsterdam werk­ zaam. Zijn landschappen stellen Italiaansche gezichten voor in den trant van Hackaert en Both. Adriaen van de Velde en Lingelbach schilderden figuren in zijne schilderijen. 131. Italiaansch landschap. Figuren van Joh. Lingelbach. H. 0.92 , B. 1.22. D. Gem. Moucheron. II. Aangekocht 1827. 13.3 De hinderlaag. H. 0.85, B. 0.70. D. Gem. Moucheron. Herkomst onbekend. 10 AYED. 1721 te Parijs, en 1731 aldaar lid der Akademie. 1751—1752 te ’s-Gravenhage waar hij Prins Willem IV herhaaldelijk schilderde. In 1753 keerde hij naar Parijs terug. 461. Portret van Prins Willem IV. (1711-1751) H. 1.13, B. 0.875. D. Gem. J. Aved f. 1751. Uit het Depot. HACKER. Jacob Adriaensz Backer, Ilollandsch portret- en historieschilder, geb. te Harlingen 1608, overl. te Am­ sterdam 27 Aug. 1651. Leerling van Lambert Jacobsz te Leeuwarden, later van Rembrandt te Amsterdam (1632), waar hij tot zijn dood werkzaam was. De portretten uit zijn eersten tijd zijn breed en krachtig geschilderd in de manier van Rembrandt; zijn teekeningeo zijn bizonder fraai. Tot zijn leerlingen behoorden o. a. Johannes de Baen en Wiggert Domans. 543. Mansportret. (Studie.) H. 0.715, B. 0.615. P. Aangekocht 18S8 te Brussel als Fenl. Hol en ten onrechte later toegeschreven aan Jacob l.ois; dit portret is van zijn laatste manier. BACKHUYSEN. Ludolf Backhuijsen , Ilollandsch zeeschilder en schoonschrijver, geb. te Einden 18 Dec. 1631 , overl. te Amsterdam 17 Nov. 1708. Leerling van Allart van Everdingen en van Hendrick Dubbels. Beder 1650 werk­ zaam te Amsterdam. 6. Do aankomst yan Prins Willem III te Oranjepolder, 16 Maart 1892. H. 0 58, B. 0.68. D. Gem. 1692. L. Balt . . huis. .. Uit het Loo. Kabinet Willem V. 7. Een haven op de Hollandsche kust. H. 0.55, B. 0.G9. D. Gem. Hultlluis . . 1693. Kabinet van dor Pot 1808. Tot 1825 in 's Rijksmuseum te Am­ sterdam ; sedert door ruiling in het Mauritshuis. 8. Do voormalige werf der O. I. Compagnie te Amsterdam. II. 1.30, B. 1.40. D. Gem. Bakhui: . . 1696. Dit stuk werd in 1842 uit het Ministerie van Koloniën naar het Mauritshuis overgebracht. BAEN. Joliannes de Baen, Ilollandsch portretschilder, en graveur, geb. 20 Febr. 1633 te Haarlem , overl. in het be­ gin van Maart 1702 te ’s-Gravenhage. Leerling van zijn oom Piemans te Embden en van-Jacob Backer te Amsterdam (1646—51). Sedert 1660 werkzaam in den Haag, tijdelijk COQUES. 23 Midden in boven den schoorsteen: 238—34. Hero en (le dochters van Nereus door? Links van den schoorsteen: 238—35. Karei Y naar Titiaan. 238—36. Portret van een prins en een prinses. 238—37. Philips IV. Oopie naar Yelasquez. 238—38. Twee portretten naar van Dyck. Rechts van den schoorsteen: 238—39. Philips II van Spanje. 238—40. Portret van een prins. 238—41. Portret van een Kardinaal. 238—42. Portret van een krijgsman. Geheel op zijde links: 238—5 en 6. Zeegezicht en ruitergevecht. 238—7 en 8. Landschappen door J. van den Hecke. Geheel op zijde rechts: 238—32. Land schap door ? CORNELISZ. Cornelis Cornelisz van Haarlem, Hollandsch historie- en portretschilder, geb. 1562 te Haarlemz overl. aldaar 11 Nov. 1638. Leerling van Pieter Pieters, te Amsterdam, later van Gillis Coignet te Antwerpen. Bezocht Frankrijk in 1579. Sedert 1583 onafgebroken te Haarlem werkzaam , ook als architect. Invloedrijk meester der italianiseerende richting; hij had vele leerlingen en navolgers. 22. De kindermoord te Rothlehem. H. 2.70, B. 2.65. D. Gem. C.C. (aaneen) f. A 1691. Uit het Prinsenhof te Haarlem en uit het Loo. Werd 1826 uit ’s Rjjksmuseuii! te Amsterdam naar het Mauritshuis overgebracht. 23. De bruiloft van Peleus en Thetis. H. 2.47, B. 4.20. D. In 1593 voor het Prinsenhof te Haarlem geschilderd. Afkomst als het vorige nummer. CORNELISZ. Jacob Cornelisz. van Oostsanen. (zich ook Jacobus Amstelodamensis noemende), Hollandsch his­ torie- en portretschilder en houtgraveur, geb. omstreeks 1480 te Oostsanen , overl. na 1553 te Amsterdam , waar hjj reeds 1510 werkzaam was. Leermeester van Jan van Scorel en van zjjn zoon Dirck Jacobsz. BRAKENBURGH. 17 BRAKENBURGH. Richard Brakenburgli, Hollandschgenre- portretschilder en graveur, gedoopt 22 Mei 1650 te Haarlem, overl. aldaar 28 Dec 1702. Leerling van Adr. van Ostade en Hendr. Mommers, misschien ook van Jan Steen , dien hij navolgde. Werkzaam te Haarlem en korten tijd te Leeuwarden. 544. Meisjesportret. H. 0.885, B. 0.705. D. Gem. It. Brakenburg, 1683. Aangekocht te Brussel 1888. BRAÏ. Salomon de Bray, Hollandsch historie- en portret­ schilder, architect, dichter en schryver, geb. te Amsterdam 1597, overl. te Haarlem 11 Mei 1664. Zijn zoon Jan was een goed portretschilder, zijn zoon Dirk de Bray een uit­ stekend houtgraveur. 437. Decoratief tafereel. Met inschrift: FR.HENR.NTASSA- VIVS AVRIACVS. NASC. DELF . IY . CAL. FEBR. CIOIQXXIV. II. 1.02, B. 2.53. D. Gem. S. D. Brag. (aaneen) 1651. Afkomstig uit de groote zaal van het Huis ten Bosch. Tot 1875 in het Depot. BREDAEL Zie Coques. BREENBERCH. Bartlioloineus Breenbercli, Hollandsch land- schap-, historieschilder en graveur, geb. 1599 te Deventer, overl. te Amsterdam (?) vóór 1659. Hij vertoefde zeven jaren in Italië, vooral te Rome, waar hij Adam Elsheimers’ invloed onderging en leerling van Bril was; werkte in z(jn eersten tijd in den trant van Poelenburgh; later breeder maar meer gemaniereerd. Werkzaam te Amsterdam sinds 1633. 134 Mercurius ontwaart de sclioone Herse. H. 0.18, B. 0.27. Valsch gemerkt C. B. Dit stuk was vroeger steeds aan Brcenbcrch toegeschreven en is een karakteristiek werk van zijne hand. Kabinet Willem V. BREKELENKAM. Quiringh Gerritsz Brekelenkam, Hol­ landsch genreschilder, geh. te Zwammerdam omstreeks 1620, overleden te Leiden in 1668. Werkte aldaar reeds vóór 1648. Zijn werk is zeer ongelijk, soms gelijk aan dat van Metsu en Pieter de Hoocb , dan weer te donker en zorgeloos geschilderd. 502. Het aderlaten. („De Kopster.”) H. 0.48, B. 0.37. 1‘. G. 0. t'. B, (aaneen). Jn 1892 door dr. A. Bredius in bruikleen gegeven. 52 MEULEN. MEULEN. Zie Termeuleu. MIEREVELT. Michiel Jansz Mierevelt, Hollandseh portret­ schilder en graveur, geb. 1 Mei 1567 te Delft, overl. aldaar 27 Juni 1641. Leerling van Willem Willemsz. en van Augustijn, daarna van Anthony van Montfoort. Werkzaam te Delft, tijdelijk te ’s Gravenhage, waar hij de hof­ schilder der Prinsen van Oranje was. Yele aan hem toe­ geschreven portretten zijn copieën in zijn atelier door leerlingen vervaardigd. Hiertoe behoorden onder anderen zijn zonen Pieter en Jan, Jacobus Delft, W. en H. van der Yliet, Paulus Moreelse en Jan van Ravesteyn. 9(1. Portret van Prins Willem I van Oranje de Zwijger (1533-1584.) H. 0.28, B. 0.23. Ovaal. Koper. Aangekocht met de 5 volgende Nos. in 1828. 97. Portret van Louise de Coligny, vierde gemalin van Prins Willem I. (1555—1620.) Maten en herkomst als voren. Gem. Mierevelt. 9S. Portret van Philips-Willem van Nassau, Prins van Oranje. (1554—1618.) Maten en herkomst als voren. Gem. Mierevelt. 99. Portret van Prins Maurits van Oranje. (1567—1625.) Maten en herkomst als voren. Gem. Aelatis 49 Ao. 1617 Mierevelt. 100 Portret van Prins Erederik-Hendrik van Oranje. (1584-1647) Maten en herkomst als voren. Gem. Mierevelt. 101 Portret van Frederik Y van de Palts, Kouing van Bolieme (de Winterkoning). (1596—1632.) Maten en herkomst als voren. Gem. Aetalis 16. Ao. 1613. Valsch gemerkt: Mierevelt. COPIE NAAR MIEREVELT. 220 Portret van Prins Maurits van Oranje. H. 1.19, B. 0.945. D. Geschenk 1819. MANIER VAN MIEREVELT. 507. Portret van Johannes Uyttenbogaert (1557—1644). H. 0.485 , B. 0.40. P. Uit het Depót, 1885 WOÜWERMAN. 92 216. Valkenjacht. H. 0.40, B. 0.505. P. Gem. als voren. Het Loo. Kabinet Willem V. ^217. De rijschool. H. 0.07, B. 0.775. D. Gem. als voren. Kabinet Willem V. ,^218. De hooiwagen. H. 0.40, B. 0.48. P. Gem. als voren. Kabinet Willem Y. _320. Het legerkamp. H. 0.70, B. 1.00. D. Gem. als voren. He t Loo. Kabinet Willem V. 221. Rustend jachtgezelschap. H. 0.35, B. 0.405. P. Gem. als voren. Kabinet Willem Y. WOÜWERMAN. Philips Wouwermau. Zie ook Ruisdael (n°. 534). WTTEWAEL. Joacliim Antonisz Wttewael. Hollandsch his­ torie-, genre- en portretschilder, geb. 1566 te Utrecht, overl. aldaar 13 Aug. 1638. Leerling van zijn vader Antonie Wttewael en later van Joos de Beer. Sedert 1592 lid van het Utrechtsche schildersgilde. Vóór dien tijd gedurende zes jaren in Frankrijk en Italië. Werkzaam te Utrecht, waar hij een eervolle plaats in de regeering der stad innam. Hij volgde Goltzius en de „ manieristen ” na. 234. Mars en Venus door Vulcanus verrast. H. 0.21, B. 0.16. Koper. Gem. I0ACH1M. WTEiVAEL FPC/1T. (jaar­ tal onleesbaar) Het Loo. WYCK Thomas Wijck , Hollandsch schilder van binnenhuizen en Italiaansche zeehavens. Geb. 1616 (?) te Beverwyk, begr. 19 Aug. 1677 te Haarlem. Gevormd in Italië onder invloed van Pieter de Laer en van Jan Miel. Reeds vóór 1642 werkzaam te Haarlem. Vader en leermeester van Jan Wijck, schilder van ruitergevechten. 469. De alchimist. H. 0.485, B. 0.41. D. Gem. TW'ijck (aaneen). Aanvekoclit 1882 te Brussel. WYNANTS. Jan Wijnants, Hollandsch landschapschilder , geb. omstreeks 1625 te Haarlem, waarschijnlijk te Am­ sterdam na 18 Aug. 1682 overleden; werkzaam tot om­ streeks 1660 te Haarlem, sedert dien t|jd te Amsterdam, waar hij ook het beroep van wijntapper uitoefende. Adriaen van de Velde wordt tot zijne leerlingeu gerekend. 74 SNIJDERS. 258. Dood wild. H. 1.13, B. 2.065. D. De jager is waarschijnlijk (omstreeks 1616) door A. van Dijde geschilderd. Kabinet Willem V. SONJE. Joliannes Gabrielsz. Sonjé, Hollandsch schilder van landschappen en soms van historiestukken , geb. omstreeks 1625 te Delft, overl. na Sept. 1707, denkelijk te Rotter­ dam. Leerling van Adam Pynacker, wiens Italiaansche landschappen hij navolgde. Van 1646—1654 lid van het Delftsche St. Lucasgilde; na dien tijd te Rotterdam werkzaam, waar hij nog in 1692 hoofd van het St. Lucasgilde was. 163. Landschap. H. 0.T3, B. 0 99. D. Gem. J. Sonje (aaneen) (. Aangekocht 1873. SOÖLMAIfER. Jan Franciscus Soolmaker, Vlaamsch-Hol- landsch landschap- en dierschilder, geb. te Antwerpen omstreeks 1635, waarschijnlijk in Italië overleden na 1665. In 1654 lid van het Antwerpsche St. Lucasgilde, in 1665 te Amsterdam wonende, maar in dat jaar naar het Zuiden „als schilder op ’t schip genaemt de Vrouwe Lorette varende.” Navolger van Berchem. 164. Italiaansch rijk gestoffeerd landschap. II. 1.15, B. 1.335. D. Gem. J Soolmaker. ff. Aangekocht 1821. SPAANSCHE SCHOOL. Omstreeks 1660. 297. Borstbeeld van een jong man. H. 0.435, B. 0.38. D. Aangekocht cioor Z. M. Koning Willem I in 1823. Vroeger aan Murillo toegeschreven. --- Omstreeks 1660—1670 299. Spaansch landschap. II. 1.04. B. 0.82. D. Aangekocht 1823 te Parijs door Z. M. Koning Willem I. Vroeger aan Velazquez toegeschreven. SPIERINCKX. Peter Spierinckx. Zie Coques. SPINNY. Gnillaume de Spinny, Vlaamsch portretschilder, geb. te Brussel 1721, begr. 13 Oet. 1785 te Eikenduinen bij ’s Gravenhage. Hij bezocht Frankrijk; sedert 1756 woonde hij in den Haag. 70 RU1JSDAEL. RTJIJSDAEL. Salomon van Ruysdael, Hollandsch schilder van landschappen , zeestukken en stillevens. Geboren te Haarlem (?) in het begin der XVIIde eeuw, aldaar be­ graven 1 Nov. 1670. Waarschijnlijk leerling van Esaias van de Velde en van Jan van Goyen. Werkzaam te Haarlem, alwaar zijn neef Jacob Isaacksz. van Ruisdael en zijn zoon Jacob o. a. zijne leerlingen waren. 566. Landscliap. H. 0.36 , B. 0.407. P. Gem. S Iiuysda .. I Aangekocht 1892 te Amsterdam. RUIJSCH. Rachel Ruijsch , Hollandsche bloem- en vruchten­ schilderes , geb. 1664 te Amsterdam, overl. aldaar 12 Aug. 1750. Leerlinge van Willem van Aelst. Zij huwde 1693 met den portretschilder Jurriaen Pool. Werkzaam te Amsterdam; tijdelijk in den Haag (1701) en teDnsseldorf, als hofschilderes van den Keurvorst van de Palts. In het getrouw weergeven van fraai gecomponeerde bloem­ ruikers is zij door weinigen geëvenaard. 151. Bloemen. H. 0.81, B. 0 60 D. Rachel Ruijsch f: 1700. Aangekocht 1826. 153, Bloemen. H. 0.46 B. 0.38. D. Gem. Rachel Ruijsch 1715. Sedert 1817 in het Mauritshuis. RIJN. Zie Rembrandt. SAFTLEVEN. CorneliS Saftleven, Hollandsch schilder en graveur van landschappen, binnenhuizen en vee, geb. geb. 1608 te Rotterdam, begr. aldaar 4 Juli 1681. Waar­ schijnlijk leerling van zijn vader Herman Saftleven den Oude (II). Brouwers’ en Teniers’ werken bleven niet zonder invloed op hem. Ook zijn broeders Herman en Abraham waren schilders. 53S. Landscliap met vee. H. 0.36 , B. 0.49. Gem. 1660 C Saflieten. Aangekocht 1887 te Amsterdam. SALVI. Zie Sassoferrato. SANTAFEDE. Toegeschreven aan Fabrizio Santafede, Ita- liaansch (Napolitaansch) historieschilder, geb. omstreeks 1560 te Napels , overl. aldaar 1634. Leerling van zijn vader Francesco , dien hij navolgde ; hij was werkzaam te Napels, na ook de Venetiaansche school bestudeerd te hebben. BEELDHOUWWERK, BLOMMENDAEL. Jan Blominendael, Hollandsch beeld­ houwer , in den Haag of te Breda geboren, te Rotterdam en te ’s Gravenhage omstreeks 1700 nog werkzaam. Yan zijne band is het grafmonument yan den admiraal Johan van Brakel in de Groote kerk te Rotterdam. 360. Portret yan den Koning-Stadhouder Willem III (1650-1702). H. 0.79. Wit marmer. Ten voete uit. Gem. J. Blommndael. F: An: 1676. Afkomst onbekend. 361. Portret yan denzelfden. H. 0.80. Wit marmer. Borstbeeld. Gem. J. Blomnendael. F. 1699. Hagae Comitis. Afkomst onbekend. COLLOT. Zie Falconet. MJITSCHE SCHOOL. XVIIIe eeuw. 078. Portret yan Frederik Willem II Koning yan Pruisen. (1744-1797) H. 0.85. Wit marmer. Borstbeeld. Afkomst onbekend. FALCONET. Marie Anne Falconet. geb. Collot, Fransche beeldhouweres, geb. te Parijs 1748, overl. bij Nancy 23 Febr. 1821. Leerlinge van Mauriee Falconet. Zij bezocht Rusland in 1766, waarzjj o. a. een standbeeld voor Peter I modelleeerde, keerde in 1779 naar P ar ijs terug, daarna omstreeks 1782 te ’s Gravenhage en wederom te Parijs. 37». Portret van den Stadhouder Willem Y. (1751—1820). Borstbeeld. H. 0.79. Wit marmer. Gem. par M. A. falconet née Collot 1782. Afkomst onbekend. 3S0. Portret van Frederika Sophia Wilhelmina, Prinses yan Pruisen, gemalin yan den yoorgaande(1751—1820.) H. 0.84. Wit marmer. Borstbeeld. Gem. par M. A. falconetnde Collot 1782. Afkomst onbekend. DUGHET. 27 DUGHET. Gaspard Dughet, genaamd Gaspard Poussin of Le Guaspre Italiaansch schilder van landschappen en graveur, 1613 te Rome uitFransche ouders geboren, overl. aldaar 25 Mei 1675. Leerling en zwager van Nicolas Poussin, en diens navolger als landschapschilder. Werkzaam te Rome. 320. Italiaanscli landscliap. H. 0.47 , B. 0.62 D. Aangekocht met de coll. Rainev 1821. DUITS. Zie Coques. DU1TSCHE SCHOOL. 1626. 460. Portret van Sofia, Koningin van Denemarken en Noorwegen (1557—1631). H. 1.16, B. 1.03. D. Lang opschrift met alle titels der vorstin en het jaartal 1626. Misschien copie naar een schilderij van Jacob van Dort, in 1859 met het slot Frederiksborg verbrand. Uit het Depót, 1882. DUSART. Cornelis Dusart, Hollandseh schilder en graveur van binnenhuizen geb. 24 April 1660 te Haarlem, overl. aldaar 1 October 1704. Leerling en zeer handig navolger van Adriaen van Ostade. Werkzaam te Haarlem. Hij moet niet verward worden met Christiaen Dusart, Rembrandt’s vriend, historie- en portretschilder. 440. Boerenherberg H. 0.405, L. 0 495. P. Gem. Corn: dusart. Aangekocht 1877 te Parijs, f 3000. DUIJSTER. Willem Cornelisz Duyster, Hollandseh schilder van binnenhuizen (met soldaten) en van portretten. Geb. te Amsterdam in 1599 of 1600, aldaar begraven 31 Januari 1635. Waarschijnlijk leerling van Pieter Codde. Werkzaam te Amsterdam. Zijn vrij zeldzame stukken zijn goed ge- teekend en vooral zijde en satijn van kleedingstukken goed geschilderd. 408. Een officier. H. 0.405, B. 0.315. P. Aangekocht 1876. DIJCK. Antliorie van Dyck , Vlaamseh historie- , en portret­ schilder en graveur, geb. 22 Maart 1599 te Antwerpen, overl. te Londen 9 December 1641. Leerling van Hendr. van Balen en vooral van Rubens te Antwerpen. 1621—1626 bezocht hij Italië, vooral Genua, en vertrok kort daarop AANWINSTEN. (lot April 1898.) HALS. Frans Hals. «IS. Mansportret. H. 0,245, B. 0,195. P. Aangekocht te Amsterdam in 1898. VERBETERINGEN. Blad/, 1, reg. 1 v. o., staat 1S97 , lees: 1898. „ 10, reg. 16 v. o'., staat 1892, lees: 1692. „ 15, n°. 585 te plaatsen vóór n°. 19. „ 16, reg. 20 v. b., hieronder plaatsen: HORSSOM. Anthony van Uorssom. Zie Hollandsche School, omstreeks 1650 (n\ 570). „ 17, reg. 9 v. b., hieronder plaatsen: BRANDOX- Jan Hendrik Brandon. Zie Hollandsche School, omstreeks 1680 (n . 231). „ 18, reg. 12 v. o., hierboven plaatsen: BRUEOHEL. Jan llrneghel I. Zie ook van Balen (u°. 233), Kottcnhanimer 11“. 281,282) en Rubens (n°. 234, 253). „ 20, reg, 11 v. b. vervalt. , 25, reg. 1 v. o., hieronder plaatsen: DORT. Jacob van Dort. Zie Duitsche School, 1626 (n . 466j. „ 28, reg. 19 v. b., hieronder plaatsen: DYCK. Anthonie van Dyck. Zie ook Snijders (n ‘. 258). „ 29, reg. 20 v. o., achter 0.228 te plaatsen: P. „ 29, reg. 17 v. o., staat: BARTOLOMEO, lees: BAllTOLO MMF.O. „ 30, reg. 15 v. b., te vervallen: „en Ylaamsche school. ”. /I63 BEGEIJN. 18 BEGEIJN. Abraham Jansz Begeijn, Hollandsch landschap­ schilder en graveur, geb. te Leiden 1637 of 1638, overl. te Berlijn 11 Juni 1697, 1655 lid van het St. Lucasgilde te Leiden, 1672 te Amsterdam en 1681 te ’s Gravenhage vermeld. Sedert 1688 Hofschilder te Berlijn. Zijn werk staat onder den invloed van Berchem en van Marseus. 391. De steengroeve. H. 0.67, B. 0.80 D. Gem. A. Hegein 1660. Aangekocht 1876. BELLEYOIS. Jacob A(driaensz?) Bellevols, Hollandsch zeeschilder, geb. te Rotterdam 1621, begr. aldaar 19 Sept. 1676. Werkte te Rotterdam, vervolgens te Gouda tot ± 1671 en omstreeks 1673 te Hamburg. Misschien leerling van S. de Vlieger of van Julius Porcellis. Water en lucht zijn soms voortreffelijk in zijn schilderijen maar de schepen te zwaar. 535. Woelend water met schepen. H. 1.52, B. 1.165. D. Gem. Hellevois. Afkomstig uit het gebouw der Rechtbank te ’s-Gravenliage. 1886. BERCHEM. Claes Pietersz Berchem (ook Berghem), Hollanscli landschap- en dierenschilder en graveur, gedoopt te Haarlem 1 Oct. 1620, overl. te Amsterdam 18 Febr. 1683. Leerling van zijn vader Pieter Claesz, van Jan van Goyen , Claes Moeyaert, Pieter de Grebber, Jan Wils en J. B. Weenix. Hij bezocht waarschijnlijk Italië, en werd te Haarlem 1642 lid van het St. Lucas Gilde; later was hij te Amsterdam werkzaam. Onder zijn talrijke leerlingen noemen wij Jan van der Meer de Jonge , Hendrick Mom- mers, Karei Du Jardin, Justus van Huysum en Pieter de Hooch. Zijne teekeningen en etsen zijn zeer fraai. 11. Herderin. H. 2.52, B. 2.62. Levensgroote iiguren. D. Gem. Berrighem 1648. Aangekocht 1827, Veiling Gevers. 12. Wildezwijnenjacht. H. 0.49, B. 0.78. D. Gem. Berchem 1659. Kabinet Willem V. 13. Overtocht van een beek; Italiaansch landschap. H. 0.63, B. 0.77. D. Gem. Berchem 1661. Kabinet Willem V. 14. Aanval op een reiswagen. H. 0.95, B. 1.05.'D. Gem. Berchem. Aangekocht 1816, Veiling Douair. van Leyden, f 7100. MIERIS. 53 MIERIS. Frans van Mieris (le Oude, Hollandsch genre-, portret- en historieschilder, geb 16 April 1635 te Leiden , overl. aldaar 12 Maart 1681. Leerling van den glasschrijver Abraham Torenvliet, Gerard Dou en van Abraham van den Tempel. Werkzaam te Leiden , alwaar hij 1658 in het sehildersregister wordt ingeschreven, en vele leerlingen had, o. a. Willem van Mieris, Arie de Yois en Karei de Moor. Z\jn werk is altijd- zeer gezocht geweest. 106. De bellenblazer. H. 0.255, B. 0.18. P. Gem. M.DC.LXIII. F. van Mieris. fecl.Lugd. Bat. Yan dit stuk bestaan verscheidene herhalingen. Kabinet Willem V. 107. Portret van Florentius Scliuijl, professor in de medicijnen en de botanie aan de Leidsche Hoogesehool. (1619—1669). H. 0.21, B. 0.165. Koper. Gem. F. van Mieris, /ie. Ao. 1666. Kabinet Willem V. 