title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: beminde vlieg ik naar ik oordeelde, mijn ziel en ik moeten scheiden, daar toe dringt mijn gewoel, Soete Heiken, en wilt stets zorgen, dat ik u zal verliezen. Grote liefde draagt mijn verliefdheid, ik en wil niet tot nagedachten, dat ik u gemeen spreek: dat breken dat hart van mij. Soete liefde, wees mij gestaag! Ik wil niet aan u scheiden: geef aan die liefde mijn hart. Weimar. 1787. Nr. 19. De 4 droppen staan in geen rechten samenhang (s. Weimar. Jahrb. 1, 180.), weshalve ik 2 Strofen weghaalde en zwar de ganze 2., midden van de 1., de laatste, van de 8. de eerste helft. Nr. 95. Liebesklage. 1. De mei is zo genoegzaam tijd! Het spuit geen bloemen aan de twee, ik heb verloren al mijn vreugd, mijn gepeis is zo menig weide. Ik en was niet van goed hart vro, vro, vro, van goed hart. Als vro, mijn en was leeg, misquaem u iet. 2. Zal 10 langzaam in die moeten leven, schoon waard liefde, ik en gij? Mij duikt dat mis alle verdriet beven, ende mijn ledematen begeven mij. Ik en was niet van goed hart vro, vro, vro, van goed hart. Als vro, mijn en was leeg, misquaem u iet. 3. Kijk op mij, trouwelijke vrouw! Stil zit mij niet tot de dood af gaan? Hart, moet, zin en daar toe lijf suilen tot uw genade staan. Ik en was niet van goed hart vro, vro, vro, van goed hart. Als vro, mijn en was leeg, misquaem u iet. 4. Sta mij in steden, schoon liefde! Om uw wil draag ik grauw en grijs. Kijk op mij! en ken mij niet? Kijk op mij, zo moochdans worden wijsgewand. Ic en was nie van goeder herten vro, vro, vro, van goeder herten also vro, mi en waer leet, misquaem u iet. 5. Zeven jaar heb ik geploegd om te verkrijgen een bestandig lief, ik hebbe gerealiseerd in ware dooden : en zulde mijns ontfermen biet? Ik en was nie van goeder herten vro, vro, vro, van goeder herten also vro, mi en waer leet, misquaem u iet. 6. Ik zie hier gaan voor mijn ogen: och, op mij en achtse niet. och, lider qualic kan ik et gebochtgen, dat een ander heeft mijn lief. Ik en was nie van goeder herten vro, vro, vro, van goeder herten also vro, mi en waer leet, misquaem u iet. Antw. LB. 1544. Nr. 32. — Dr. 5, 3. tormenten (dogen). ff 1, 3. jolijt, Freude — 1,4. ghepeis, ghepeins, das Denken — 2, 1. druc, Traurigkeit — 3, 2. ter naot, in der Noth — 5, 1. pleghen, sich mühen — 5, 3. doggen, Leiden — 6, 3. qua-lijc, übel — ghedogen, efsldeni 200 f Nr. 96. Dein eigen will ich sein! Mijn hart alijd heeft verlangen naar u, die alderliefste mijn. Uw liefde heeft mij omvangen, Uw eigen will ik zijn. Voor al die wereld gemeen, 80 wie dat hoort oft ziet, heb ik mijn hart alleen: daar om lief, en bega me niet! In der Brüsselse Bibliothek sind drei Liederbücher mit Handschrift vorhanden, welche einst Margarethe von Österreich (f 1630) besaß. Es sind lanter französische Lieder, darunter nur ein hochdeutsches und ein niederländisches. Weil Margarethe diese Lieder sammeln und schön schreiben ließ, berechtigt noch nicht, sie auch für Verfasserin derselben zu halten, wie bisher geschieht, s. Belgisch Museum, 1, 198. Das obige Lied ist aus einer solchen Sammlung entlehnt, findet sich auch in einer Hs. zu Kamerijk (Willems Kr. 161.) und Doomik (Mensen Auseiger 5, 1852.) und gewiss auch noch anderswo. Willems hat im Belgisch Museum 1, 204. ein Facsimile davon gegeben, aber trotzdem in seinen Volksl. Nr. 15. den Text der Musik zu Liebe völlig verändert. Hs. 3. ontvanghen (omvanghen, in den anderen Texten: bevanghen). Nr. 97. Keine Ruh bei Tag und Nacht Ghequetst ben ik van binnen, doorwout mijn hart so sehr, van uwere ganzche minnen gequetst so lang so meer. Waar ik mee wandel, waar ik mee keer, ik en kan gerusten doch noch nacht, waar ik mee wandel, waar ik mee keer, gij zijt alleen in mijn gehucht. Aus einer Sammlung flämischer Lieder in Doomik. Warum Willems Nr. 16. das Lied ebenfalls der Margarethe von Oesterreich zuschreibt, weiss ich nicht. In den Souterliedekens 1540 ist die Anfangsseite als Mol. des 101 angegeben. Nr. 98. Ach, gedenke mein! 1. Hier sprac ik: Leid, wilt u mijns gedenken, dienen orlof wil ik ontfaen, mijn herteblut wil ik u schenken, dijn goetheit wil ik di laten. Ach, gedenke mijn! 2. Si sprac: Hebb ik dat wel verstaan? ach leider! moet wi ghescheiden zijn? dienen herteblut wil ik ontfaen ende legghent nevens dat herte mijn. O, ghedink mijns trouwe T Hi sprak: "Kan ik nog langer belijden van die passie in mijn hart." Wel droevelijk ging ze, deed ze schreien, die tranen sprongen haar ogen open: O, ghedink mijns T Dienst over dit droevelijk aanzien, dienst over dit droevende geval, dienst over dit zuur lijden, dat je hart binnen in mij bewoonst. Ik wil je niet langer belijden, hi sprak met een droeven sin: O, ghedink mijns! Hij nam een mes in zijn hand, hij sprak: "Hout van den bloed van mij! Waar ga je komen in een ieder land dat je denkt waar af te zijn, maar denk niet aan mij." O, ghedink mijns! Dienst over dit moeilijke besluit, dienst over dit pijnlijke geval, dienst over dit zware lijden, dat je hart binnen in mij bewoonst. Ik denk aan jou, mijn hart zal breken. O, ghedink mijns! Die jonge vrouw bleef in grote verlegenheid, dat was in al die tegenstrijgende standen, hij nam aan de barre sint Jan te borg: die tranen vielen haar in de mond. O, ghedink mijns! Ze stak hem een vinger aan de hand, dat was al jij finen goud, zo waar hij kwam in een ieder land, dat hij haars denken zoude. O, ghedink mijns! Die jonge vrouw was hem gescheiden, en ze bleef in grote rouw, ze sprak: "Onze hoogste god moet ons geleiden, en bekendmaken onze zoete Tronie! O, ghedink mijns! Die jonge vrouw ging op haar kamer zitten, haarszelf ging ze daar ontleden, een zuiver leven had ze aan gebracht, een heilige levenswijze ging ze doen leven. O, ghedink mijns! Noot aan de Gekroonde Hoed: Des Heren Jaarh. Nr. 58. — Willems: 3, 1. Ze sprak en kan niet langer blijven - 8, 3. Blijven - 4, 3. Blijven - 10, 2. Ontwikkelen (ontleden). ^1 1, 2. orlof, mbd. nrloup, die ErlAobnisB wegsttgelien ; der Weggehende empfangt den Urlaub dessen, der ihn entlässt — 1, 4. laen f. laten — 3, 1. verstehe ich so: Er (nicht sie wie bei Willems) sprach: ich kann nicht länger warten mit dem was ich im Herzen leide, ich muss den Abschied sagen, vgl, 4, 3. — ken fUr ic en — beien für beiden, wie 4, 3. — 5, 2. hont, *iimm! hier hast du! — 5, 3. so waer, mhd. swar, wohin irgend — 7, 3. er trank Johann^sminne, s. darüber Her. belg. 10, 97. — 8, 1. vingherlijn, Ring — 10, 1. säen, sofort — 10, 3. snver clcet, hier wol ein noch nicht getra- genes Kleid — 10, 4. levenleiden, Leb«n fübf«n. 203 f Nr.v99* Dein fiir immer! 1. Ic Bech adieu, wi twee wi moeten scheiden, bi u laet ic dat herte mijn, al waer ghi sijt, daer sali ooo sijn. tsi YVonA of pijn, :|: altoos Bult ghi die liefste 9ijn« 2. Adieu adieu adieu! tmoet immer weseii, adieu adieu! alst wesen moet. ic ben gfaewont, ic seeht u bloot, mijn hert lijdt noot, ghi sijt mijn medicijn. 3. Coßt ic u eer of doocht bewisen, dat sal ic doen nae mijn vermach, bi u te bliven nacht ende dach sonder verdrach, sonder besweer te sijn. 4. Och weerde boel, ic moet u altijt eren ende dienen. u in al mijn tijt, so worde ic alles trurens quijt ende lief, in jolijt uw eighen dienre wü ic sijn. 5. Belieft u wat, soet lief, dat laet mi weten, ghi sult mi vinden altoos bereit, met u te liden goet ende quaet, als ghi wel weet, ghi sult die liefste bliven. Ewich uw eighen, stadich sonder scheiden. Weimar. Hs. 1537. Nr. 15. — Hs. 3, 1. or (d. i. liacr für u) — 5, 5. Tielleicht zu lesen: ghi hlijft altoos die liebste mein, 3, 1. cost ic, könnte ich — 3, 2. vermach für vermögen — 3,4. sonder verdrach, unablässig. Nr. 100. Dein für immer! Ich sehe adieu, wie wir zwei müssen scheiden, trotz einer anderen Zeit, dann soll ich, dann soll ich trost verbeiden, ich laß bis zu dem, dass harte mein, wann wir zwei sein, daer soll ich sein, sei Leid oder Pein, al immer ich deine eigenen sein. Den deutschen Massaker-Boek, und so weiter. Loven, er, Peter Phalesius 1572. (Willems Nr. 156.) Ähnlicher Anfang eines 6-strophigen Liedes im Antw. LB. 1544. Nr. 100. Nr. 101. Es ist zu spät. 1. Ich drage in mein Herz, mein Leiden ist also groß, von den Abend bis den Morgen, durch und durch bin ich totter totz. 2. Ich dergleichen niemand klagt, wes Leiden dasselbe Herz, allein muss ich das tragen: och leider, ich finde kein Trost. 3. Och, Blaspheme ohne Minnen, hat sie mir vaker getan; als ich war aus ihrem Morgen, so war ich al verraten. 4. Sie war in meinem Ohr, gelinde die Sonne im Wund; merkt hinter meinem Rücken, als ein verrotterter Holz. 5. Haar lose Netze kann sie verspreiten, so die Ende viele Fäule; mit allen Winden kann sie wehen, gelinde die Wetterwolke. 6. Ich wollte nicht glauben: het werd mir vaker gesagt, wie das ist al verloren, da man an Kreaturen leuchtet. 7. Ich wollte nicht glauben, ich deutete mein selbstes Rat; des bin ich nun bedroht, och leider, es ist zu spät. 8. Dies Liedchen ist gesungen, och willst du das wohl verstehen, nimm daran ein Beispiel, wie man das soll umgehen. Weimar. Hs. 1537. Nr. 17. — Hs. 1, 4, der gewonnen — zu der (totter) — 2, 1. Tiemans — 4, 4. verdorren — 6, 2, tot — 6, 3. 8, 4. woe (hoe) — 6, 4. Uchtt. Zwischen Str. 2 und 3 noch zwei Strophen, die aber in völligem Widerspruch mit allen anderen; ich habe sie nicht geteilt im Weimar. Jahrbuch 1, 115. Die prosaische Schlüsselstrophe hätte auch noch entfernt bleiben können. fr 5, 2. die, oft — 6, 2. woke, oft. Ein wohlgeborenes Kind. 1. Da ginghen zwei gespielten Breken ende lesen Blumen. Daer bi daer stond dat grüne wout, Daer sangen die Stghelken, Jung und out, Daer lagten die zwei verhalten. 2. Die eine gespielte ter Mutterred sprach: 'gespielt, nun willst du mit raden! Hier ist ein alten man, der ist krummel und daer loh lame, der mit so scheueme name.' 3. 'Nenne mich einen Blockhead, so ist deine Sorge wäre, nenne mich einen jungen mecklenburger, ein solch wel gebohrt und ist. 4. Die jungen linde in der dorten um, die schön war daer in: 'Nach daer nie ein junges kind, ein solch wel gebohrt komme in deinen Sinn?' 5. 'Ja, die in meinem eigen kommt sal, die ist noch ungeborener, nun reite, gute Ritter, wahrhaftig in allem das gute das mir an mit spilt, das ist auch schon verloren.' 6. 'Und wann das all verloren ist, das all uns noch wel traurig, und all ich all meinen großen guten, meine frischen hohen zu verternen met schönen Frauen.' Weimar. Hs. 1637. Nr. 39. — Hs. 1, 4.ingen — 5, 4. leck — (spilt). Liebesausflug. "In de Oostlaan wil ik de Taren, mijn blieven en is hier niet langer met een schöner vrouw, die heeft mijn hart in bedwang." Hierna nam dat meedekenen bij de hand, al bij de wittere hand, hielt ze op aan een einde, daar lag het een bededekken vast. Daar lagen zij twee verborgen, den lieven langen nacht van vandaag tot de morgen, tot dat scheen de lichte dag. "Wie op, ridders! sprak zij, dat meisje fin, keer uw herwaarts om, met welk een vogelje wilt u mij voorstellen." "Hoe zou ik mij omkeren, mijn hoofd doet mij zwaar zijn! En waar dat niet gebeurt, dan neemt u niets meer van mij." Had ik nu drie wensen, drie wensen als eerlijk, zo zou ik nu gaan wensen drie rozen op een stok. Die ene zou ik plukken, de andere laten staan, de derde zou ik schenken aan de Heester die ik haat. Aan gene roos en beide daar staan twee boomken, dat een draagt noten mucha, dat andere draagt nagelen. Die nagelen zijn zoete, die noten zijn ronk: wanneer zo zal ik kussen mijn liefste roos?" Dat ons dit liedje eens, zo wel geharmoniseerd, dat heeft gedaan een landsman: god geve hem een goed jaar. Antw. LB. 1644. Nr. 97. — Dr. 1,4. heet mij hertekenen heven. — Ursprünglich waren twee Lieder: Str. 2—6 gehören zusammen, dann wieder Str. 1, C — 9. Die Reime staan: haen (hebben) a. haei (heeft): ja er, so wie das in deutschen Liedern übliche sich (4, 2 sprach sich ein magdlein fein), weisen auf eine deutsche Quelle zurück. Nr. 104, Liebesausflug. 1. 'Na OosÜand wil ik .varen, daar woont er mijn zoete lief, over berg en over dalen, schier over der Heiden, daar woont er mijn zoete lief. 2. AI voor mijn zoeteliefs deurtje daar staan twee boompjes klein, den een draagt nooten van muskaten, schier over der heiden, den anderen draagt nagelen fijn. 3. De nooten zijn zoo ronde, kruidnagelen ruiken zoo zoet; ik meende dat mij vrijdde een ruiter, schier over der heiden, noa is het een arme bloed.^ 4. Hij nam ze bij der banden, bij haar sneeuwwitte band, hij leidde ze alzoo verre, schier over der heiden, daar zij een bedje vand. 5. Daar lagen zij twee verborgen die lieve lange nacht van den avond tot den morgen, schier over der heiden, tot scheender den lichten dag. 209 Holländisch: Thirsis Minnewit I, 101. ~ Dr. 2, 2. />i. — J.e Jeune Yolksz. Nr. 63. „Uit een blaauwboekje.'' 1 , 1. Oosterlarid — 7,3. nachtegalen — ■ 7, 5. vUegen — Auch in „De Oprechte Sandtvoor- der Speel- Winsen« 1719. bl. 13. (Hör. belg. 2, 170.) nnd in den Altd. Wäldern 2, 46. Ylämisch: Willems Nr. 19. Str. 6 — 9. — 3 , 3. 5. My vrydt er een ridder verhören ^ een ridder zoo stout en zoo vroed. Sehr verdächtig! Die beiden ersten Strophen finden sich wieder in einem schwedi- schen geistlichen Liede als Einleitnng, s. Svenska Folkvisor 1, 235. Till Osterland vill jag fara, dar bor aldrakärasten min, öfver berg och djupa dalar, allt tinder sä grönan lind. Allt för min kärastes hyddi«, dar stur tvä trän sä grön, som alltid äro beprydda med frukter som lukta sä skön. Den ena bar ranskotte blommor, den andra ncfjlikor smä. ff. f Nr. 105. Die bessere Stätte. 1. Naar Oostland willen wij rijden, naar Oostland willen wij met zorg, als over die groene beiden, frisch over die beiden, daar is er een betere steun. 2. Als wij binnen Oostland komen, als onder dat boogie huis, daar worden wij binnen gelaten, frisch over die beiden, zij zijn ons welkom zijn. 3. Ja, welkom moeten wij zijn, zeer welkom moeten wij zijn, daar zullen wij avond en morgen, frisch over die beiden, nog drinken den koelen wijn. 4. Wij drinken den wijn er uit schalen en 't hier ook zoo veel ons belieft; daar is het zoo vrolijk te leven, frisch over die beiden, daar woont er mijn zoete liefde. YiämiBch: Willems Nr. 19, an der Spitze der geschichtlichen Lieder, mit der Überschrift: „Uitwykelingslied (XII of XII, eenw.)" Willems bemerkt, dass aus dem Munde des Volkes in Brabant, Stückweise gesammelt, Musik und Worte. Man singt tatsächlich dies Lied dort bei den Banen um Johann im Monat Januar bei dem sogenannten Overhalen (Einholen) der Banen-dienstmägde, und somit als ein Ubendelonglied. Dieses Einholen geschieht in Wagen, die mit Blumen und Flittergold geschmückt sind und von vier oder sechs Pferden gezogen werden, die so schnell traben als sie nur können. Die singende Gesellschaft sitzt im Wagen auf den Kleiderkisten der neugemieteten Dienstmägde, und diese werden bei jedem Wirthshaus am Wege und bei der Ankunft im Pachthof von Volk beschenkt. Wenige Banen können mehr als drei oder vier Strophen, gewöhnlich nur die erste, weil der Wagen sehr oft stillhält zu einem Trunk und man beim Weiterfahren immer wieder das Lied von vom beginnt, doch alle erklären und singen, dass sie nach Ostland fahren, ohne eigentlich zu wissen, wo Ostland liegt; einige halten es für das Rosenland. Gewiss ist, dass man dieses Lied seit undenklichen Zeiten in den brabantischen Sätzen hört und es somit keiner Zweifel, dass uns dasselbe aus den Zeiten überliefert ist, als tausende Fläminger und Brabanter nach Ostland, d. i. nach dem Norden von Deutschland auswanderten und dort Niederlassungen für den Ackerbau gründeten. Bis in unsere Tage haben sie dort ihre flämischen Rechte und flämische Sprache (vom 12. und 13. Jahrhundert her) mehr oder minder bewahrt. Willems verweist nun auf die bekannten Schriften von Eelking, Hoche und Wersebe über die niederländischen Niederlassungen in Deutschland. Trotzdem halte ich das Lied für weiter nichts als ein ursprüngliches, später bezüglich gemachtes Liebeslied, welches bei der von Willems erwähnten Gelegenheit nebst anderen Liedern gesungen wird, denn die 5. Strophe "Keine War, ich ver rape nahe Ostland, ich gehe" war die ursprüngliche Lesart: "Naer O. wil ik varen, naer Oostlaud wil ik gaan. Den Anfang hatte dieses Lied gewiss mit vielen anderen Liebesliedern gemein, s. vorher Nr. 108. Ich habe die grüne Straße so oft tief will ich gehen ist der Anfang eines anderen Liedes, so wie die 6. Strophe nebst den folgenden wieder zu einem ganz anderen Lied gehört. Schon Snellaert hat dies gefühlt und in seinen "Oude en nieuwe liedjes" Kr. 75. Willem's Str. 5 — 18. als besonderes Lied mitgeteilt, freilich mit dem nicht dazugehörigen Anfang: Ich habe die grüne Straße. Oostland erklärt Willems seiner Deutung des Liedes zu Liebe durch Küstenländer der Ostsee. Oostland, oosterland ist jede einer Völker östlich gelegene Gegend; so nannten die Niedersachsen das mit ihnen östlich grenzende Land Osterland, die Osterfürstentümer sind die sächsischen und mecklenburgischen Herzöge; ebenso verstanden die Balm unter Osterland hauptsächlich nur Österreich, und Osterfranken hieß in der alten Sprache das östliche Franken. Das Streben, alles in ein graues Altertum zurückzuführen, um dadurch den Glanz des Volksstammes, dem man eben angehört, zu erhöhen, scheint mir nur dann gerechtfertigt, wenn sich unbestreitbare Beweise dafür ergeben, sonst lässt man die Sache lieber dahingestellt sein, denn für das Verständnis wird dadurch oft doch nichts gewonnen und jede Forschung verwirrt und erschwert. Nr. 106. Die gebundene Nachtigall. 1. De zon is ondergegangen, de sterren blinken zo klar; ik wou dat ik met mijn liefste, schier over de beiden, in een boomgaardje waar! 2. De boomgaard is gesloten en daar mag niemand in dan de fiere nachtegaal, schier over de beiden, die vliegt er van boven in. 3. Wij zullen den nachtegaal binden zijn hoofdje al aan zijn voet, dat hij niet meer zal klappen, schier over de heiden, wat twee zoete liefjes doen. 4. Als hebt gij mij dan gegeven, mijn hartje is mijner gezond, ik kan nog evenwel klappen, schier over de heiden, wat twee zoete liefjes doen. Holländisch: Thirsis Minnewit 1, 101. Dr. 3, 3, geen meer. — Le Jean Volkszangen Nr. 63. 'Uit een blaauwboekje.' Dr. 2, 3. Nachtegaal — 2, 5. Vliegen — 3, 1. Men zal (Wij zullen) — 3, 3. Geen meer — 4,5. Van twee zoetste liefjes doorwond. Vlaams: Willems Nr. 19. Str. 10 — 13. Dr. Sy 1, 2, Ik zal u, o nachtegaal binden uw hoofd aan uw voet, ik zal u, wat je met je liefste bestand. Sehr verdächtig! Schiassstrophen des Liedes: Na Oostland wil ik varen, daar woont er mijn zoete lief. Offenbar ein besonderes Lied, das jenem angehängt wurde, weil es nach derselben Melodie gesungen wird — wie es bereits Mone Übersicht S. 215 bemerkt hat. Vo. 3, 2, voor mijn zuster — 3, 3. Klappen, uitplauderen. Nr. 107. Liebeslust und Leid. Vreucht en deucht mijn hart verheucht, noch eens zo moet ik treuren. Troost mij, lief, als ghij wel meucht, en laet mij troost gebeuren! Zoete lief, uw clair anschijn dat verheucht het hart mijn. Liefde te dragen en is geen pijn, als liefde met liefde gehoont mach zijn. Een Duits Muziek - boek enz. Loven hj Peter Phalesins 1572. (Willems Nr. 157.) Man hat sich mit dieser schönen Strophe nicht be-gungti, es wurden bald andere dazu gedichtet, die aber ganz entbehrlich sind. Snellaert teilt bei Willems bl. 367 noch zwei der Art mit aus einer hds-jhr. Samml. vom J. 1674. Nr. 108. Liebe zu allen Zeiten. 1. Den Winter ist een onweert gast, dat meer ik aan den dag. Ik had een boekje, en dat was waer in openbaar. Sie und war mit nicht getrouwen, des lijdt mijn herten rouwen. 2. Het gaat ten vastenavond waar, nu lengen ons de daghen. Mijn lief bootje mit een kraaljin van perlen fin, of ict soude willen dragen tot de daghen. 3. Daar na komt ons die lieben tijd, so spruiten ojib die bloemkens, sie springen licht so menigheid, coel is den mei, ik hoor den nachtegaal zingen van minnen. 4. Wat achte ik op den vogelensang of op quade niders tonghen! Mijn lief bootje mit haar armkens blank, ik weet haar dans; ik en zal mit nicht beroemen, mach ik daar in komen. Antw. LB. 1544. Nr. 25. (Uhland Nr. 41. B. Willems Nr. 152.) — Dr. 1, 2. dat fehlt — 2,5. ik (ict) — 2, 6. dage. Stimmt sieh mit dem zum Niederdeutschen neigenden Text bei Uhland Nr. 41. A.; aus derselben Quelle wollt Deutsches Museum 1780. IL S. 882. (Büchlein u. D. d. Hftren Volksl. Nr. 17.) Nach lote-tstrem mündlich, d. h. bearbeitet im Wunderhorn 1, 39. Der alte Drack hat noch folgende Strophen, die aber ein ungehöriger Zusatz sind n. deshalb auch bei Uhland weichen: Ghi zijt mijn lief, weet dat voorwaar, ik vare naar Oostenrijk. Schoonder wijf en zacht ik nie als ik see aensie, waar vint men haers gelijkens, haers gelijkens? Oorlof, schoon lief van Aerdenborgh! wij twee moeten scheiden, ik eet mijn korrencen groeuf, ik heb van doen. Maria wil ons geleiden als wij scheiden. Nr. 109. Liebe zur alle Zeiten. 1. Die winter is een onwetend gast, dat meer ik bij den dowe. Ik had een schoon lief niet verkoorn, en dat is waar: zij was met toch niet getrouwd, al haar rouwen. 2. Te paschen is die vasten uit, laat lengen ons die daghen. Mijn lief gaf mij een kranslein van perlen fijn, dat wil ik zo instelici dragen als mijn daghen. 3. Daar na komt ons die koel mei, die doet ons vrouwelijke bringen; hier brengt ons bloemken menigvuldig, koel is die mei. Ik hoor die nachtegaal zingen en springen. 4. Wat achter op der vogel sang, en op die elders tongen! Mijn liefke gaf mij haar armken blauw, ze weet haar dans, daar in zo kan ik me rosten, want mijn lust is groot. Weimarer Hs. Nr. 31. — Hs. 4, 4. Ik was oor de dans — ö, 5. (Maria) — 5, 6. Won (want). Die Hs. hat noch folgende twee strofen: Adieu, adieu, mijn schone lief! wij twee moeten scheiden. Jij hebt mijn hart in sorrow gemaakt, dag en nacht. Maria wil ons geleiden, want wij scheiden. Die ons dit liedje eerstvertelde, zij heeft er zo wel gesongen; dat heeft zij gedaan een jonge vrouw fijn bij den koelen wijn. Zij was haar boekje niet trouw, zal haar rouwen. Nr. 110. Ade, Antwerpen! 1. Adieu Antwerpen, genoegzame plek, van u moet ik er van scheiden. Ik lees daar in het liefste grein: God wil mijn boel begeleiden! Als je buitenland vaart Al binnen de eerste jaar: Hoe die verandert mijn bloed, Ik sterven een martelaar. Als je vaart over die zee, Van rouw wil ik sterven. Dat doet mijn jonge hart ween, Ik zal te malen bederven. Och Venus, vrouw, voert mijn schild, Aan uw roep ik genade, Help me dat ik mijn boel gewinn En staat met nu te Stade! Dat jaar is lang, mijn loon is krank, Mijn hoop heb ik verloren. Had ik mijn boel bij de hand, Geen goed en coron ik daarvoor! Och lacen, zij en acht niet meer op mij, Des lijdt mijn hart rouw; Zij heeft een ander lief dim mij, Zij was mij tot trouwen. Die dit liëken heeft geschreven, Hij heeft wel gezongen Ter ere van zijn zoete lief: God schijn zijn laveert tongen! De auteurs van dit liëken Hebben wel gezongen Ter ere van zijn zoete lief: God schijn zijn laveert tongen! Auteur: LB. 1544. Nr. 12. (Hör. belg. 2, 142. Woelm Nr. 154). Plein, frz. for, Platz - 1, 3. Grein, Herzchen, Liebchen. Plantin: "een Oregenken. Joly mignon. Glaphyms." - 2, 3. Die, oft - 3, 2. Rouw, Betenbana - 4, te Stade staan, mhd. Ze staten gestaan, helpen - 5, 1. Cranc, gering, schlecht - 7, 4. Schein, für sehende. Nr. 111. Maiblumen. In de mei had ik een bloem In mijn herten verwonderd, Dat is met deze koude winter Afgestorven. Dat bloemje licht verdwenen Onder de koude sneeuw: Als ik van u scheiden, goet lief, Dat doet mij wee. Sal ik van u scheiden, goet lief, Dat valt mij zwaar: Zo stel ik al mijn hoop en troost In het nieuwe jaar. Dat nieuwe jaar, dat komend Met vrolijk aan. Ik hoop dat mijn boek nog wel worden zal. Weimar, Hs. Nr. 38. Nr. 112. Het Einladen kan niet schaden. 1. Ik klommer den boom als op die met te hoog was, de takjes braken aan stukken en ik viel in het gras. 2. Leid, wil je met mij rijden? Uef, wil je met mij gaan? Ik zal je henen leiden daar de hele goutroosjes staan. 3. Ik wilde niet met jou rijden, ik wilde niet met jou gaan, mijn moeder zou me scheiden, mijn vader zou me slaan. 4. Waarom zou moeder jou scheiden? Waarom zou vader jou slaan? Je hebt de hele goutroosjes voor niets gedaan. Thirsis Minnewit 3, 99. Met weglassing der beide laatste couplets (Uhland Nr. 22. B. Willems Nr. 95). Zo moest de tekst zijn. Und er stimmt dann mit dem niederdeutschen bei Uhland Nr. 22. A. Thirslis Bünnewit fugt aber jeder Strophe noch eine fünfte Zeile hinzu, und zwar 1. en met een kam dicker mijn zoete lief aan rijden - 2. en ditte aal ik jou trouwe tot mijn vrouwe - 3. ette ik aou also seer gekalaghen worden - 4. gki hebt uw eertje also wel gehouwen. Nr. 113. Freud' und Leid. 1. Ik klommer den boom als op die met te hoog was, de takjes braken aan stukken en ik viel in het gras. 2. Leid, wil je met mij rijden? Uef, wil je met mij gaan? Ik zal je henen leiden daar de hele goutroosjes staan. 3. Ik wilde niet met jou rijden, ik wilde niet met jou gaan, mijn moeder zou me scheiden, mijn vader zou me slaan. 4. Waarom zou moeder jou scheiden? Waarom zou vader jou slaan? Je hebt de hele goutroosjes voor niets gedaan. de takjes braken aan stukken en ik viel in het gras, en met een quam daar mijn zoete lief aan rijden. Lief, wilt gij met mijn rijden, lief, wilt gij met mijn gaan, ik zal je naar je heen leiden, daar de gele goudroosjes staan en daar zal ik je trouwen voor mijn vrouwe. Ik wilde niet met jou rijden, ik wilde niet met jou gaan, mijn moeder zou mij scheiden, mijn vader zou mij slaan en ik zou alzo zeer geslagen worden. Waarom zou moeder jou scheiden, waarom zou vader jou slaan ? Je hebt de gele goudroosjes voor niets geen leed gedaan en je hebt je eertje alzoo wel gehouden. Ik lagger te nacht en sliep al in mijn zoete liefste arm, ik moest wederom uit. Lief, 't was heet, 't was koud, 't was warm! van de alderliefste moest ik scheiden. O scheiden, bittere scheiden, als het immers wezen moet! Hoe nu is dat wij scheiden, al van dat 's harten bloed! Hoe nu is dat wij scheiden van de geesten? Scheltema's Sammlung, Auf. des 18. Jahrb. ff 1, 3. Takjes, Zweigen — 4, 5. Gehouden, voor ge hon den 6, 2. Allez, allerdings — 6, 3. Nu, voor een ongeluk, ungern. Nr. 114. Das Krüppelchen und die feine Maid. Bij de Poort voor die poort daert waar een meisken fijn, dat woude niemand hebben, het soude een kreupelken zijn. Dat kreupelken heeft goed geld, goed geld, dat meisken is fijn. Met dieen quam daar een schoenmaker: 'Meisken, zou ik met jou...' 'Neen, ghij, zeide zij, pech hebben! Ghij zijt met ook veel te quaal, het zal een ander zijn.' Dat kreupelken heeft goed geld, goed geld, dat meisken is fijn. Met dien quam daer een snijder, een meisje, woedend mee? "Neen, ghien, zei ze, speldjes!" Ghien, zijt u met ons veel te vaker te huis, het zal een ander zijn. Dat kreupeltje heeft goed geld, goed geld, dat meisje is fijn. Met dien quam daer een bakker: "Meisje, woedend mee?" "Neen, ghien, zei ze, kijkt u oven!" Ghien, zijt u met ons veel te zere bestoven, het zal een ander zijn. Dat kreupeltje heeft goed geld, goed geld, dat meisje is fijn. Met dien quam daer een coster: "Meisje, woedend mee?" "Neen, ghien, zei ze, een klein hoedje! Uw lepeltje is u veel te klein, het zal een ander zijn." Dat kreupeltje heeft goed geld, goed geld, dat meisje is fijn. Met dien quam daer een kreupeltje: "Meisje, woedend mee?" "Ja, ja," zei ze, "huppenstap!" Ghien, zijt u met ons ook zo nut, het zal geen ander zijn. Dat kreupeltje heeft goed geld, goed geld, dat meisje is fijn. Weimar. Hs, Nr. 37. — Hs. 1, 2, meskenn — 2, 2, wolstw und so immer — 2, 3. nenij. 3, 3. speltis, Spitzlaus — 3, 4. vake, oft — 6, 5. kuppe nstup, etwas: Hüpfensehritt; huppen, hüpfen und stup, stip, der Schritt; so heißt flandrisch der Wiedehopf huppetup. Nr. 115. Bleib bei Deinesgleichen! Het eerste daarheen in het nieuwe jaar, doen was het op een ander tijdstip, dat daar een eilandje op een grauwe steen zat, het spreidde zijn vederen als wijd. Den uil heftig op zijn vleugels, al ende vloog so ver in wilden wouden, dat heeft den arent so haastig vermogen. De volgende dat uiteinde also bond. Doen hij al in dat wilde woud kwam, daar sat den uil ende pronkte: "O uile, zei hij, uile, gij lijkt mij een vogel uit hetzelfde soort! Wat laat gij u zo ver denken?" Dat ik mijn zelf denk, laat dat dunkt mij, te wensen aan grote ere: eens jaar was ik een versehoefd vogel, nu vrijt mij een landheer. Hij greep dat uiltje bij zijn bekkens ende hij schudde hem als zijn pluimen. "O uile, zei hij, idle, lijkt gij mij een vogel uit hetzelfde soort! Dat wilde woud, dat zult gij ruimen." "Had ik dat van te voren geweten, doen ik sat op eenen graven steen, ik en had nooit op den arent gedacht, al had ik je uil gewest zijn beenen." Nu raadde ik alle meisjes jong dat zij haar eerlijk wel betracht en dat ze zo niet vrijen haar wareste lief, opdat ze den uil niet en slachten. Oudt Haerl. LB. 16. en 27. drok, ohne die letzte Str, — Dr. 6, 3. Leidt mijn Dochter geen Uil gegeven — 7, 3. fehlt 80. Das deutsche Lied (nach meiner Mitteilung aus Schlesien in Pmtz, Deutsches Museum 1852. Nr. 15.) war früher nur mundartlich bekannt: kuhlSndisch bei Meinert S. 69. (Mittler Nr. 583.) troppanisch in Fauustin £ns, das Oppaland 3, 89. Danach wirbt der Adler, der schönste Vogel um die Eule, die eine arme Waise ist. Aber Und wie sie kommen in Adlers Land, In Adlers sein Genistei Da gabs der Federn gar so viel, Aus anderen Vögeln gerissen. "Seht nur, seht, ihr Mädel jung! Und lasst euch niet verfähen: Die Knaben die am schönsten sind, Die sind die größten Lügner. Verschoon, verstoort — 5, 2. Scheiden, schütteln — 5, 4. Ruimen, verlassen — 7, 1. Hätte ich das vorher gesehen, könnten doch nur Worte der Eule sein, die sich in den Adler verliebt hatte und schnöde von ihm behandelt wurde; 7, 3. Musste deshalb damit in Übereinstimmung gebracht werden und ich glaube, durch meine Lesart ist das erreicht — 7, 4. Ausglich nachhaltig, gleichen. Scheiden tötet weh. 1. Richte Gott, wie soll ich klagen, dass heimlich leidet mein Herz. Mein Börsen ist mir verjagt, scheiden ist mir geworden Pein. Mein Börsen ist mir verjagt, scheiden ist mir geworden durchaus. Deshalb trieb ich über den Trennzan, mein Herz ist mir sehr gewöhnt. 2. Ich biete sie so milde, mit Witwe arme Blanche, dass sie bei mir willen bleiben, die Sommer und ist nicht lang. Sie und ich können bei mir nicht bleiben, sie und ich können bei mir nicht sein, sie will über den Trennzan gehen — adieu, alderliefste mein! 3. Muss ich nun von ihr scheiden, das tut meinem Herzen sehr weh. Deshalb vaert sie über den Trennzan, bis ich sie wiedersehe. Adieu, mein alderliefste! Mein Herz bleibt mir durch und durch, ich kann immer bei dir sein, bleibst du nun doch immer gesund! 4. Ein bitterer Kritt ist scheiden: das probiere ich wohl jetzt zur rechten Zeit, wie nie vorher von seinem lieben Freund zu scheiden. Ich weiß von anderer Pein. Mein Lieben vaert über den Trennzan, ich kann bei ihr nicht sein. Adieu, meine alderliefste! Es muss nun geschehen, scheiden ist. Antw. LB. 1644. Nr. 142. Die zweite Strophe knuffe und greift werden; wie sie im Trinken ist, verwirrt sie das ganze Lied, sie laute dort: Hi, bat mir so royale, Met Witten arineu haine, Daß ich bei hemalnde Wolle bleiben, Die Sommer und ist nicht lang. Ich und ich mach nicht bleiben, Ich und ich mach nicht sein, Ich will übergehend grüne Heide Zum ältersten und liebsten mein. Nr. 117. Scheiden größere Pein als süß Beisammensein. 1. Tis als verkeert dat plats te sein: Geh nocht, sol als, rains herten Freud, Das hat gehalten lieber scheidens Pein. Gott wil sie bewahren die süße Freud! Herz und Sinn ist unvergänglich: Gott hat meine liebste Boole gehalten Als ist den Wein lieber im Ansehen, In meinem Herzen ist hi verschaudert. 2. Die Nachtigall und die Läufer, Die Blümchen an der beiden stehen, Trompeten, Klavier und Hörner Und mögen von mir keine Freude ontfaßen, Das Scheiden hat mir alles getan. Ich bin ein hoffnungsloser Ritter, In Venus Gefangenschaft bin ich gefallen: Dus muss ich truren als lebenslang mein. 3. Richte Gott, ich bin meinem Leben müde, In Herzen leid ich himmlische Düngen. Essen ich, trink ich, was ich auch tue, Das ist Rat zwei beweinte Augen. Wie sollte ich konnen Freude betragen? Gott hat benommen meine liebste Gesundheit. Dieser Liebe hatte ich so tief gesogen, Tis mit Kummer tot in meinem Tod. 4. Vergebens und war noch nie so süß, Het Scheiden und ist viel mehr Verletzung. Die nicht und wissen meinen Not, Wie sollten sie kennen das Herz mein? Denn hier zu sein ist kurz-terming: Als liegen wir hier in blanken Armen, Denn einde muss als getrennt sein. God wil haar lieve ziele ontfermen! O, rijker dan beer, God, en waarde, geen zendt over u, riepen ik veel meer dan moort. Gij hebt mijn liefste lief gevonden, weest doch haar arme zielen troost, genadig God, ik bid u voor haar wil mijn hart sneven, op rechte minne was ik gestoort, ik bid u dat gij mij vergeef. Ik heb gefantaseerd veel dromen, dat niet en is dat mag noch zijn. Al in die staat van Rome, daar ligt begraven de liefste van mij op godsakker, al is aanwijzing. Daar droegen ze die ruiters van de bank, ik schenkte hem leiden den koelen wijn, zij wisten met mij zoo groten dans. Antw. LB. 1544. Nr. 148. — Dr. 3, 7. de liefste — 4, 4. zoude hij (zouden zij). Ik 1, 2. genoeg, genoegen — 1, 6. ongenoegen, genoeg an Freude — 1, 8. verschaald, schal geworden — 2, 8. tromp, trompete (jetzt Mannertrommel n. Jagdkom) — 2, 6. harteloos, arm, jetzt schmutzig, vgl. Huydan proeven 1, 17. — 3, 2. dienen, Leiden — 3, 5. betegen, zeigen, aan de dag legen — 3, 6. genoot, Genossen — 4, 1. het vergaderen, das Beisammen sein — 7, 4. consoleert, Trost — 5, 6. sneven, vergehen — 6, 6. zichtbaar — 6, 6. ruiters van der bank, Kriegsgewössen, Kameraden, banket, der Tisch, daher banken broeders, bankgesellschaften, die mit einem an einem Tisch sitzen, mit einem essen und trinken. Nr. 118, Treu bis in den Tod. Het ginghen drie gespeelten goed, spelen in dat woud, zij waren alle drie verbonden, den hagel en sneeuw was uit. 2. Die een die weende seere, die ander hadde hupschen moet, die derde begonste te vragen, wat heimelijk boetschap doet. 3. Wat hebt ghi mi te vragen, wat heimelijk boetschap doet? Het hebben drie ruitersche knchten geslagen mijn liefde ter dood. 4. Hebben drie ruitersche knachten geslagen uw liefde ter dood, een ander boel sult ghi kiezen en draghen hupschen moet. 5. Zoude ik een ander boel kiezen, dat doet mijnder herten so wee : adieu, mijn vader en moeder! ghi en siet mi nimmermeer. 6. Antw. LB. 1544. Nr. 80. (Hör. belg. 2, 110. Willems Nr. 69.) Am Sclilosse noch diese hier nur störende Strophe : Hör. Belg. P. II. 16 226 Die dit liëken dichte, dat was een roiter fijn, sinen bundel was seer lichte, daer om drinkt hi seiden wijn. 3,3. ruitersche en knchten, Landsknechte — 4, 3. kiezen, wühlen. Nr. 119. Ein Anderer soll die Rosen brechen. 1. Het was een geselleken was goed van prijs, hi had een boeltje in sinen sin, hi bad haar om die stadige min, oft zij zijn vriendinnetje wouden zijn. 'schone jongeheer, het mag niet zijn, daar en is niet meer dan een alleen die van minen rooskens root pluckt zal die bladerkijn. ik hoop, hi zal nog weer komen die vervroren dat herte mijn.' 2. 'Schone jonge vrouw, had ik den slotel, in uwen boomgaard gaan so woud ik gaan, die rooskens woud ik breken zijn, die bladerkens woud ik laten staan.' 'schone jongeheer, 't is wel te verstaan, ghi en mag het niet ane gaan, daar en is niet meer dan een alleen die van minen rooskens root pluckt zal die bladerkijn. Ich hoffe, hier noch wider kommen, die vertrauen das Herz mein. Schöne Jungfrau, in solchen Maßen, legge ich mein Haupt in uw Schoß: troost mich nicht in kürzer Stund, van Rauenen Mutter bliven Tod. Schöne Jungfrau, es gibt keinen Zweifel, dass ich bleiben von Rauener Tod, da es nicht mehr ist, als ein einziges Mal, die Blätter plücken, soll die Bladhöhle. Ich hoffe, hier noch wider kommen, die vertrauen das Herz mein. Schöne Jungfrau, du bist so stolz und rücksichtslos in deinen Sinnen: ich habe wohl höherer Berge sienen, dass uw Tochter niedergefallen sei. Schöne Jungfrau, das weiß ich wohl, dass mein Tochter fallen sei, da es nicht mehr ist, als ein einziges Mal, die Blätter plücken, soll die Bladhöhle. Ich hoffe, hier noch wider kommen, die vertrauen das Herz mein. Weimar. Hs. 1537. Kr. 46. — Ha. 1, 8. A (die) — 1, 10. der Freude (vertrauen) — 2, 1. Schlotten (Stapel) — 2, 4. hinein (Stapel). 4, 3. dalen, niedergehen, sinken. Nr. 120. Ein Anderer soll die Bösen brechen. Een jonge heer tekent goed van prisie, ghinc voor een jonge vrouw te staan, hi, zeide: 'Jonge vrouw, met goeden avise, mocht ik in uw boomgaard gaan? Ik zoude van den bladerkens plücken en die rooskens laten staan.' Ze antwoordde: 'Jonge heer, dat is wel verstaan, maar ten slot van rekening also niet zijn, daar is maar een alleen die van mijn boomken rein plukken zal een bladerkijn.' Hij zeide: 'Wel, overschoone jonge vrouw, laat me in uw boomgaard gaan en ik zal van die rooskens plukken en die bladerkens laten staan.' Ze zeide: 'Jonge heer, dat waar wel gedaan, maar ten slot van rekening dat ook niet zijn, want daar is maar een alleen die van mijn boomken rein plukken zal een bladerkijn.' Hij zeide: 'Wel, overschoone jonge vrouw, en verantwoordet niet zo snel! Ik heb veel hogere bergen sien dalen dan dat torreken tatter neder daalt.' Ze zeide: 'Jonge heer, ik geloof wel, maar ten slot van rekening dat ook niet zijn, daar is maar een alleen die van mijn boomken rein plukken zal een bladerkijn.' Hij zeide: 'Wel, overschoone jonge vrouw, ik leg mijn hoofd in uw schoot: mocht dit nu geen troost geven, zo blijf ik van trouwen dood.' Ze zeide: 'Jonge heer, u hebt geen nood, u verliest uw tijdt, daar is maar een alleen die van mijn boomken rein plukken zal een bladerkijn.' Antw. LB^ 1544. Nr. 42. — Dr. S, 3. Hoogere bergen sien dalen. tis beter dat ghi van mij vliet, ghi doet doch al verloren pijn: mijn boekje moet een jong man zijn. 2. Schoon lief, ik zoude mij geeme paren, waert uw geloofte nu ter tijt. spreekt een oude queen van zeventig jaar, out en verrompelt alsof ghi zijt! aan u en is doch geen profijt, ghi en tappt niet dan verschillend wijn: mijn boekje moet een jong man zijn. 3. O waarde suver jaghet, herte en sin hangt al aan di. sta u te vreden of ghi moghet, wi en dienen niet te samen, ik en ghi. out en versleten dunkt ghi mi, wat zoude ghi schrijven in mijn briefje? mijn boekje moet een jong man zijn. 4. Schoon lief, wilt doch doen mijn avies, so sal ik u maken van goed rijp. een jong man staat bat in mijn prijs, gelijk hoef altijd zijn gelijk. wat zoude ghi doghen op een tijt dan dronken drinken als een swijn? mijn boekje moet een jong man zijn. 5. Ik kan wel klagen mijn verdriet, ik minne en en word niet gehoor. nu swift, zegt si, luister faes! Vrijt eilers daar ghi troost gehwon. Ik heb bemind een jongeling, mijn herte verblijt in zijn aanschijn: mijn boekje moet een jong man zijn. Antw. LB. 1544. Nr. 37. 9 2, 8. weib, Frau, ahd. weibena, mhd. kone; im Mnl. schon mit dem Nebenbegriff alte Frau, deshalb auch mit dem Zusatz o u d e weibene — 2,4. verkommen, voll Bimieln — 8, 6, frankreich, Schreibpapier umbrach frankica — 4» 1. aris, advijs, Meinung, Bath — 4, 6. dogen, taugen — op enen tijt, einmal, einst — 5, 8. In feseae, Lumpenkerl; beiKil. „lorenfaes, lorenfant. Ignarus homo, homo parvi pretii, homo frivolos*' — 5, 4. anders, anderswo — 5, 6. verbilden, fröhlich werden — anschauen, Anblick. Nr. 122. Es war mir ja nicht leid. 1. Het jaer doe io een out wijf nam, si was berompen. ic conde haer nicht ghehelpen der ouder trompen. 2. Ic ging wel hen ter kerken, ic klauchte god mijn noot: help rike god van hemel, och waer dat out wijf doot ! 3. Ende doe ic wieder van kerken quam, dat oude wijf was doot: help rike god van hemel! verwonnen is al mein noot. 4. Ic spande aan mijn wagen wel vijfentwintig roos, daar met so ging ic jagen al naar den kerkhof. 5. Ende doe ic op den kerkhof quam, dat graf was haer bereit. en deed daar om truren? het was mij ja nicht leid. Weimar. Hs. 1537. Nr. 36. — Hs. 2, 1. fehlt wel — 2, 4. fehlt och — bf2, fehlt was haer. Der niederländische Text stimmt mit dem hochd. eines fliegenden Blattes der Kanegnnd Hergotin (Weimar. Bibl.)^ gedruckt in meinen Schles. Volksliedern S. 231. zn Nr. 199. Kin anderer alter Text ans einem hdschr. Liederbuch ist gedruckt in M. M. Mayer, Des alten Nürnbergs Sitten und Gebräuche 2. Abth. 1. Heft. (Nürnb. 1835.) 8. 47. Hienach u. nach dem Fl. Bl. hat Uhland Kr. 292. seinen Text aufgestellt. Effent 1, 2. Verompen, volledig vol van rimpels — 1, 4. Trompet, Maultrompet, Brummeisen. Nummer 123. Het is niet zo boos gemeend, 1. Ik wil van deze avond nog eens uit vijven gaan: om mijn zachte liefde te spreken, of mijn jongere hart zal breken, moet ik voor haar venster staan. 2. Slaapt u of waakt u, mijn lief, mijn toeverliefde? Of ligt u in een droom? Zoo peist dan aan een persoon, die hier voor uw venster staat! 3. Ik slaap en ik waak, maar alzo vast niet. Ik hoor wel aan uw treuren, gij meegd mij niet geheuren, om hem de liefste niet. 4. Klappers en klaprozen, die zaaien haren zaad. Ik zal u wel winnen. Zoete liefde, verkeert uw zinnen, want ik zoek eenigen raad. 5. Klappers en klaprozen hebben u niet gedaan. Gaat bij uw liefde verheven en die zal u wel troost geven! Blijf dan hier niet langer staan! 6. Lief, doe uw deur open, al zonder kwaad vermoeden! 't Is alzo klein zaak, eet lief, Staats mij te spreken, want gij zult mijn vriendschap doen. 7. 'Ik en wil mijn deurtje voor u niet open doen, nog mijn venster niet ontsluiten. Stouten ruiter, Staats er buiten, kiest een ander die 't gaam doen. 8. Zoo mag ik dan wel wandelen, zoo mag ik dan wel gaan en dolen op de straat. Lief, gij zou niet mij in laten, en wat heb ik misdaan? 9. Wilt gij dan zoo gaan wandelen en wilt gij dan zoo gaan? Keert nog eens herwaarts om, lief, ik zal u wel bij komen, blijf nog een weinig staan! Zeiden, peizen, peinzen, denken — 4, 1. Klappers en klapwiek, Klatscher en Elatscherinnen — 5, 3. Verlieven, erhaben, edel — 6, 2. Qua, vermoed, boos vermoed, Argwohn. Bosalinde. Liefste Rosalinde, waarom weent gij? Zeg mij, wat is de oorzaak van uw droevig gezicht? Misschien dat ik u zou kunnen maken blij. Waarom zucht gij, waarom ducht gij? Zeg het mij. Jongman, ach mijn droefheid is al veel te groot: ik beween de dood van mijn vader en mijn moeder! Ik zit hier nu alleen, ik ween, ik zucht, ik krijg van de pijn. Vader, moeder, zuster, broeder, ben ik kwijt. Zoete Rosalinde, 't doet mijn zelf te pijn: ik wenschte dat uw droevigheid wezen mocht de mijn, dat wij samen zouden zuchten in het gemein, ik zou helpen, ik zou stelpen uw geween. Jongman, ik bedank u, dat gij in mijn smart tracht te zijn de troost van mijn lyend hart; maar gij troost met woorden, en ik krijg daarom mijn beminde dode vrienden niet terug. Is het dat mijn trouwe dienst aan u behaagt, ik zal uw beschermer zijn, zoete meid. 