title: Inleiding tot eene geschiedenis der Nederlandsche diplomatie
creator: VREEDE, George Willem
text: Z. M. neemt de strengste maatregelen om den sluikhandel te beletten, en uit eigen beweging 5) heeft Hoogstdezelve tot dat einde den kring, binnen welken geen magazijn van 3) »De co quo le Trait6 da 16 Mars n’stait exeente zur aucum point de la part de In Hollande.” 2) „Que cette non-ex6ention exeitait le möcontentement de S. M. I. et R.” 3) 28 Junij 1810 (Riks Archief — Mission de Mr. PAmbassadeur von BUELL). %) »Le Roi mon maitre a 66 d’antant plas affeci6 de cette information, qu'il fait tons ses efforts ponr remplir arec exactitnde los conditions de ce Trait, quelgue onereusee qu’elles soient, et qu’aucun sacrifice ne lui cofte pour atteindre oe bat.” 5) „Et & oet eflet Elle a ports de son propre monvement le rayon — qui auperavant &tait de 2000 toisen des cötes, & cing mille toisca.” 456 koloniale waren of van contrabande-goederen mogt worden opgerigt, te rekenen van de kust af, aanmerkelijk uitgebreid. De twaalfduizend man die met de Fransche troepen gemeen- schappelijk op de Blokkade het toezigt moeten houden, zijn onmiddellijk ter beschikking van het Fransch Gouvernement gesteld: de drieduizend man die zich in Spanje bevinden, daaronder begrepen. In weerwil van den benarden staat der geldmiddelen en van de schier onoverkomelijke bezwaren der stremming van allen Handel en Scheepvaart, gaat de wape- ning der Vloot met snelheid voort. Reeds zijn de honderd vasrtuigen gereed, uit welke de Flottille moet besten. Het zesde of laatste fregat ligt ter reede, en in dit oogenblik is het gansche eerste Eskader onder het bevel van den Grasf van Huissen 1) in staat uit te loopen. Het derde Eskader zal insgeljjks binnen weinige dagen gereed zijn. Het tweede is niet z00 ver gevorderd, hetgeen aan bovenmenschelijke be- letselen te wijten is. Al de schepen van dat Eskader moeten met kameelen vervoerd worden, hetgeen slechts met hoog water en gunstigen wind geschieden kan. Evenwel zal alles wat de inspanning en goede wil vermag, te werk gesteld worden, en indien niet buitengewone gebeurtenissen in den weg treden, zal ook dit gedeelte van onze Zeemagt tegen het begin of in den loop van den herfst gereed zijn.” Ziedaar wat van de Hollandsche zijde ter nakoming van het afgeperst Tractaat was volbragt en nog verder net de uiterste naauwgezetheid werd. gedaan, terwijl men te Paris de gewetenlooze stoutheid had te klagen, dat geen enkel Artikel was ten uitvoer gelegd! En hoe daarentegen ver- vulde waroLeon zelf 2) de beloften en hetgeen LopEwıx in !) Admirasl DE wintER. 2) warorzons dagelijksche trouwbrenk werd rede in 1806 door nızsren aldus gebrandmerkt: =eet re malfrisant, quancun Trait6, aueune fa» nanreit retenir.” Mömoire zur la guerre entre TAngleterre ei la France, 1. de nachgelassene Schriften n. 0. nıraunn’s nich! phlologischen Inhalte p. 615. 457 redelijkheid had kunnen verwachten? Nog immer was de Handel met Frankrijk versperd !), en vrijpassen mogt de Koning niet gunnen of werden aan de belanghebbenden geweigerd. Doch zoo dan noch het een noch het ander te verwerven ware, zooveel ten minste meende Lopuwisk van het gevoel van billijkheid zijns Broeders te mogen hopen, dat deze eens vooral aan zijne Tolbeambten gelasten zou zich binnen de bij het Traotaat bedoelde grenzen te honden en dat zij de binnenlandsche scheepvaart en het vervoer van goederen van de eene stad naar de andere, niet wederregteliik verhinder- den. Werd die druk niet opgeheven en het Land daardoor verligt, het zou niet langer aan zijne Bondgenooten eenige dienst kunnen bewijzen. Die verligting zou als eene wel- daad worden aangemerkt; de Hollandsche Natie zou daar- voor erkentelijk zijn en met nieuwen ijver ’s Keizers veel- omvattende ontwerpen tot heil van het gansche Vasteland helpen bevorderen. De Koning zou al wat in zijn vermogen was, in dienzelfden geest bijdragen; de Natie, wier gezind- heid in ’talgemeen gunstig was, zou hem daarin onder- steunen. Uit een enkel voorval, dat welligt, zoo als meer geschiedt, al zijn gewigt te danken had aan de wijze waarop het was overgebriefd 2), mogt niets ten nadeele van het Volk worden afgeleid; men behoorde op het geheele verband der daden van de Hollandsche Regering en Natie te letten, en dan had de Keizer allen grond tot tevredenheid. En toch in strijd met hetgeen de Fransche Charge d’Affaires SERURIER had verzekerd, dat naroLeoner niet aan dacht Amster- dam te doen bezetten, was nu werkelijk op den eigen dag toen VALCKENAER het gewigtig onderhoud met den Hertog van 1) Wat was or van de brecd nitgemeten voordoelen geworden in GOLDBERGE Adviesen van 38 Maart en 18 April 1808 voorgsspiegelä? (Ingredienten voor de Negotiatien met den Franschen Keiser, enz. Archiel VRR HUELL.) 3) Met gehenrde mot den koetsier van den Ambanadenr DE LA ROCHR- BÖUCAULD. 458 Cadore had, op den 29 Junij het oflicieel berigt aan den Koning overgebragt, dat de Maarschalk oupınor wel degelijk last had !) zijn Hoofdkwartier in die stad te vestigen, en dat de Keizer den door Lopswisk ontslagen Burgemeester van Amsterdam 2), in zijn ambt hersteld wilde zien. „Men zegt, zoo meldde de Financier SERRUBIER aan VALCKENAEL den eersten Julij, dat wij hier Fransche troepen krijgen, en dat de Heer van px zoLı wederom Burgemeester zal worden.” Maar dien dubbelen hoon te verduren — dit was van den regtschapen Vorst te veel gevergd, en bij den gebleken onwil der Ministers en vooral der Krijgsbevelhebbers, g ut Amsterdam, als middenpunt der nationale verdedigfng aan het vreemd geweld weerstand te bieden 3), ’sKonings besluit nu onwankelbsar. „Reeds lang geleden, zoo luidt het aaı- doenlijk afscheid dat hij van zijne onderdanen nam 4), zug 1) HOGEnDoRP, Biographie p. 435. „Le Marschal en instruisit le Roi, qui pour gagner da temps, Iui demanda de suspendre aa marche jusqu’ä Varrirde des röponsende Paris A ses derniäres döpöches. Le Mar6chal avait desordres absolan.” 2) »Lo 9 Avril (1810) M. van DE POLL, bourgmestre d’Amsterdam, repat sa demission. II s’stait montr6 d’une oomplaisance extröme pour l’Ambas- denr La moomEroucauLn.” Doom. historiques LI, 242. — Hier wordt bodoeld de hiervoren bl. 802 genoemde WOLTERS VAN DER POLL, sedert S£natenr van het Keizerrük. — stRIck v. LInscHoTEn, Pertrauie Brise, 1.56 folgg. 3) mogznnopr, Biographie p. 485. »Cependant, sur Varis da Ministre do ia Guerro le General zarEnHorr, qui lai avait persund6 qu’en motiant Amsterdam en ötat do defenao, prineipaloment par linondation des alentonrs, on pourrait ®’y tenir fort longtemps; il (LODEwLrK) donna des ordres pour oommencer les pröparatifs et les travaux necessaires & P’exdention de ce projet. Cette conduite irrita l’Empereor, qui envoya au Maröchal oupmor lordre @entrer dans Amsterdam sans commeitre ponrtant auenne hostilitd & meins qWil n’y füt forc& par quelque resistance.” %) Dooum. kistorigwes T. 111, 288: »Il y a longtemps que je pr6vois lar- trmit6 od je anis röduit,” enz. Zie al de Staatastukken van 1 Julij 1810 overgenomen bij DE oanDEN, Zist. göndr. des Ivaitds de Peir, T. Xil, 265—272; enkele bij capzrIOUE, /’urope pendant le Consulat ei D-Eimpire. T. XV, 164 siv. 459 ik het uiterste waartoe ik thans gebragt ben, vooruit; maar ik zou dit niet hebben kunnen ontgaan, dan indien ik mijne heiligste pligten had verzaakt, en opgehouden de belangen van dit Land te behartigen, en mijn eigen lot aan het zijne te verbinden: — dit kon, dit mogt ik niet. Thans nu Hol- land tot dezen staat gebragt is, blijft mij als Koning slechts &6ne partij te kiezen, die van afstand van mijne Kroon te doen, ten behoeve mijner kinderen. Mijn Broeder, tegen mi) geweldig verbitterd, kan het tegen hen niet zijn. Hij zal immers wat hij voor hen stichtte niet willen af- breken PR hun het erfgoed ontrooven, want tegen een kind heeft hij geene gronden van beklag en kan die niet hebben. De Koningin-Moeder, aan wie krachtens de Staatsregeling, het Begentschap toekomt, zal alles doen wat den Keizer mijnen Broeder behaagt, en zal daarin beter slagen dan ik, die ongelukkig genoeg geweest ben dit nooit te hebben kun- nen treffen. En mijn Broeder zelf zal bij den Vrede ter zee, welligt al vroeger, zoodra hij den waren staat van zaken in dit Land kent, de achting welke zijne inwoners ver- dienen, en hoe hunne welvaart met de wölbegrepen be- langen van het Keizerrijk strookt, voor dit Land alles doen wat het regtmatig kan vorderen, zoowel uit hoofde van de talrjjke opofferingen aan Frankrijk gebragt, als wegens zijne eerlijkheid en goede trouw, en de belangstelling die het niet kan nalaten aan allen in te boezemen die het onpartijdig be- oordeelen !). En, wie weet het? Misschien was ik de eenige hinderpaal tegen de verzoening van dit Land met Frankrijk,, en is dit zoo, dan had en zoude ik er waarlijk eenigen troost 3) „Et & la Paix maritime, avant pent-öire, mon Fröre, connaissant Pötat des chosen dans os pays, P’estime que möritent ses habitans, — fora pour co pays tout ca qu'il a droit d’atiendre de ses nombreux sacrifices a Ia France, de sa loyaut&, ei de Pinterdi qu’il ne peut manguer d’inspirer & ceux qui le jugent "ans prövehtion. Et que sait-on? peut-&re anis-je seul un obstacle & la reconeiliation de co pays avec la France.” 29 460 in vinden, om het overschoi, mijner dagen als balling en kwijnend, ver van de dierbaarste voorwerpen mijner liefde te slijten. Dit goede Volk en mijn Zoon, ziedaar een voor- naam deel mijner beweegredenen; er zijn er nog andere even gebiedend voor mij welke ik moet verzwijgen, maar die men gissen kan !). De Keizer mijn Broeder moet zelf beseffen, dat ik miet anders mogt handelen. Hoe geweldig ook tegen mij ingenomen, blijft hij groot en moet hij bedaard oordee- lende regtvaardig zijn. Moge het einde mijner loopbaan aan de Natie en U hare Vertegenwoordigers, ten bewijze strek- ken dat ik U nooit misleidde, dat ik geen ander dgel dan 's_Lands heil gehad heb, en dat de misslagen welke ik mis- schien begaan heb, enkel te wijten waren aaı mijne zucht om wiet-naar het betere, maar te midden der meest bezwa- rende oınstandigheden, naar het beste te stzeven. De Koningin heeft dezelfde belangen als ik. — Hollanders! nimmer zal ik een zoo goed en deugdzaam Volk als Gij zit, vergeten: mijne laatste gedachte en mijn laatste zucht zullen voor Uw geluk zijn” 8). En 200 na dit roerend vaarwel, welks opregtheid geheel zijn volgend leven heeft gestaafd, en na alle voorzorgen, zooveel die van hem afhingen, ter verzekering van het regt !) Nameljk zooala LoDswIsK zelf verklaart, Dockm. TI, 290; »Pimpossi- bint6 de vörister oflencrmont.” 3) «Une nation aumi intöressante mais ausı Aifkeile que la vötre.” 3) »Hollandais! je n’onblierai jamais un Penple bon at vertuens comme derniöre pens6e, oomime mon dernier sonpir, seront poar volre Docwm. historigwee, T. 11, 206 (Proclamaile eit Haarkm 1 Juli; 1810. 461 der Troonopvolging genomen te hebben !), verliet LODEwI„K het Land, en trokken de Franschen na zijne afreize, de Hoofd- stad ongestoord binnen. Of de Koning geweld met geweld had kunnen keeren ey Thans nu de Hertog van axesıo in stede van zesduizend man, twintigduizend met schennis van het Tractast, aan- voerde, voorzeker niet; het heilloos verblijf te Parijs had den Volksgeest bedorven en van lieverlede aan het denkbeeld van een niet af te wenden noodlot gewend. De eene vernedering op de andere gestapeld had alle veerkracht verslapt en den kreet van verontwaardiging doen verstommen. En had men noch in 1804 onder het Staatsbewind, noch in 1806 onder SCHIMMELPENNINOK den moed gehad de handen in&en te slaan oım den vijand afte keeren, nu vond men er zelfs die naar de ijzeren roede van het vreemde juk scheuen te hunkeren. Het Hollandsch hart mogt nu en dan niet ontveinzen ®), dat er een algemeene verslagenheid heerschte, toch schreef een door LODEWIR tot Stasteraad verheven Bankier in die jam- merlijke dagen, meer voor de Beurs dan voor de Natio- naliteit beducht: „Ik heb in drie differente qualiteiten mijne opwachting gemaakt bij den Hertog van Rzacıo: een ieder is met mij over de vriendelijkheid van Z. Exec. geönchan- teerd en Hij is ’t niet minder over zijne receptie en heeft 1) Vorg. Bülege XXXVII bl. 180 volgg. 2) cken oEvaLıER in de Levensschets van den toenmaligen Charge @AMairen stnuRıER beweort, dat die Diplomast »ent le devoir douloureux dinformer ’Empereor que le Roi avait donn Voräre de firer zur ses troupes le jour od elles so presenteraient” (ie Amsterdam). Maar het gansche verhaal toont SERURIERS grooispraak-aan; eu, terwijl LoDEwisKs Ministers na ’s Ko- minge vertrek op hunnen post werkzaam bieven, improviscert de beroemde Eoonomist den Charg6 d’Affeires tot eene soort van Dietator sen ladzence de tonte autorit Hollandaise constitude!” 3) suaBURIER aan varcxanaca, 14 Julij 1810. »Doch de disowrage ia tot biertoe te groot onder de menschen.” HoGKNDoR? Biographie, p. 438 suis. La consternation füt universelle.” 462 herhasldelijk betuigd, dat zijne informatiön omtrent onze Natie en bijzonder omtrent de Amsterdammers ten hoogste erroneus waren geweest, en dat Hij om den Keizer dit wel te doen weten, zijn eigen zoon heeft gezonden om Z. M. van de waarheid te onderrigten 1).” Nederland moest een Wingewest van Frankrijk worden, om na dien geleden smaad en verdrukking, met des te nu- riger liefde tot vrijheid te ontwaken en ’s Lands onafhan- kelijkheid op hechter grondslagen te vestigen, dan toen in den glorierijken maar verdeelden Staat van het voorgeslacht, de zinspreuk der Unie telkens door de bitterheid der par- tijschappen werd gelogenstraft. En hij die zijn’ Broeder zoo onverbiddelijk in het verderf had gestort, was in zijne groot- heid te verwaten en verblind, om zich voor de klip te hoe- den, tegen welke hij zelf hem had gewaarschuwd. „Gij zit, had NAPOLEON aan LODEWISK voorgehouden, voor de Hol- landers minder dan een Prins van oranse 2), de telg van het geslacht aan welks zelfopoffering de Natie haren rang en gedurende een lange reeks van jaren, voorspoed en luis- ter te danken had.” Op zijne beurt zou de Overweldiger de magt dier waarheid ondervinden. Maar al dadelijk toen het onregt tegen den Koning van Holland was gepleegd, voorspelde een scherpziend Britsch Staatsman in zijne ont- boezeming aan een getrouwen Vriend van het Huis van ORANIE, uit die tweedragt onder de Leden der Keizerlijke Dynastie, haren onvermijdelijken val. „Ik begon waarlik, schreef Lord MALMESBURY aan HENDRIK FAGEL den 31 Julj }) SERRURIER aan VAICKENAER, 6 Juli) 1810. %) Docum. Aistoriques, T. 1IT, 262 suiv. (sit Ostende, 30 Mai 1310). »Vous tes moins pour ex qu'au Prince d’ORANGE, au sang duguel ils doivent le rang de Nation, et une longue suite de prosp6rit6 et de gloire.” Dat Lons- Wisk teen het geraar van cene herstelling van hei Huis van ORamsk op sine hoede was, blijkt uit de Instruolien van 25 Aug. 1809 voor den Minister REINHOLD te Berlijn, Bijlage XXIX, bi. 118. 468 1810 !), van den gewezen Koning ovıs een beteren dunk te krijgen, dan ik ooit had gedacht van eenig Lid van dat geslacht te zullen opvatten. Hetgeen in Holland plaats heeft, vult den beker boordvol van BUONAPARTES ongeregtigheden. Heeft 1ovıs ook de wasrdigheid van Connetable laten va- ren, dan is het duidelijk dat er tusschen hen geene afspraak heeft plaats gehad. Maar het zal dan slechts een regtvaar- dige wedervergelding zijn, als de Voorzienigheid BuonA- rantes nabestsanden tot werktuigen van zijn’ ondergang maakt.” En hij hield dien ondergang voor ontwijfelbaar, . indien Groot-Britanniö in den reuzenstrijd onwankelbaar en even onversaagd volhardde, en mits men in Holland niet te overijld 2), maar welberaden handelde; indien men daar niet een thans hopeloozen opstand waagde, maar geduldig de Dwingelandij verdroeg tot het oogenblik, waarop men op het uiterste voorbereid, zonder roekeloosheid de ketenen kon verbreken. Onzinnige stappen zouden nu slechts tot voor- wendsel dienen om de onderdrukking te verzwaren. Het uur der uitbarsting was nog niet gekomen 8): eerst moest 1) »My dear Greffier. (Archief raceı). Yon cannot feel more for all that is paseing and likely to pass in Holland than I do — it fill the cup of Bvonarantes iniquiiy. I begun to think better of the Ex-King zovis ihan I nerer thought I shonld of any of that racc. If he has flng up tho office of Comstable, it is quite clear that is no eonnivanoe, It will be more justiee- distribntive justico, if Providenee make suonarunres own Family, the in- stramentsof his destraction — that is really not improbable.” — Luczex vlagtte in hetzelfde jaar naar Engeland, en Mumar viel in het begin vau 1816, sarouzon af, (2. wijders orer het verblüf der raakıs te Londen in het tüdperk van 17951818, Bijlage XXXVINN). 3) 18 Februarij 1811 Lord MaLwzspunY aan m. FAGEL. »Your accounts from Holland are curions and interesting, bat to me painfal and affioting: — it is mot to be wished that any resistance should at #Ais mamens he attemp- td, for it would only serve to draw the bowstring of Tyranny tigbter.” 3) «The moment for an explosion ie mot yet ripe. If we continue steady and firm and are mol dispirited by temporary or commercial evile, bat oon- tinue 10 act as we have done for these Iaat ten years, we ahall wear owf the fire and fuel of the rolcano.” 464 het vuur van den Vulkaan, door den oorlog op het Vaste- land langzamerhand bedwongen en uitgedoofd worden. Hij zelf, Lord MALMESBURY, zou die verlossing van Europa niet beleven, maar zijn Vriend raceı en andere jongeren wäl 1). Hij verklaarde dit alles met een profetischen blik te zien. De grijze Diplomaat had zich niet bedrogen. Reeds had de wel wikkende GWSBERT KAREL VAN HOGENDORP, die in 1801 tegenover het Staatsbewind alleen pal had gestaan en de vaan der Oonstitutionele Monarchie van oranae met edelen moed ontrold, zich uit het eenzaam Adrichem 2) naar 's Hage verplaatst, waar hij in stilte maar niet werkeloos den dag, door de Voorsienigheid tot het afschudden van een onwaardig juk aangewezen, gelaten verbeidde. 1) »Thö I cannot expeet to live long to see it, Jel 9ow and many olher of my best friends will. I feel confident, I speak Jike a prophet.” 3) 2. deze Gesch, II, I=%@ Stok, bl. 98, 200 volgg. DRUKFEILEN. Bladz. 227 »wuste” des: wufte, 30" 0360 en volgg BWULAGEN. Bann, Google BWLAGEN. I Betrekking toi Engeland. — Onze koloniale handel, in 't bijzonder de vaart op onze West-Indische Volk- plantingen. (18011808). Bladz. 1, 18. Dear Sir, T have received the very friendly letter you faronr me with of the 27 ulte, and am very sensible to the many very flattering and affectionate expressions contained therein, which with those I have experienced from many others of any good friends in Holland are highly gratifyiog to me, more so believe me than the manifestations of a public nature which your and their kind zeal wonld be desirona to shew me, and which, ifreally their wishes I conld very earnestly entreat, might be omitied. — All this however is rather premature at present: what more partionlarly interests us at this moment, ie the situ- ation in which oar Country may be placed by the definitive Treaty in regerd 40 its commercial existenee in geueral, and of the individuals who find them- selves in the predicament in which we stand, which we have no donbt will be an objeot of attention in the formation of this Treasy: till when we must patiently wait events. In the mean time I observe the expression of your wishes that, without waiting the signature of the definitive Treaty, the Britirh Gort would be prevailed on to permit Dutch ships to proceed to their Colonies with provi- sions $c. and to load back with produets to Holland, This cannot in the first änstance be expocted of it, as till the Preliminaries are followed by a defini- tive Treaty of Peace, uo peace is supposed to exist, as it is possible that it may not follow; tho, we all think, that there is little or no doubt. — Itis an other question, whether after the definitive Treasy is oonelnded, the Dutch ships may be permitted to navigate to their Colonies before the ex; the three months allowed for the zestitution. — Bofore eutering in this point, T must. observo to yon that endenvonrs have been made to reserve to the English A 2 proprietors of Plantations to obtain a much longer term and that in all pro- bebility, it will be granted. However this be, it is obvious that it is of very great importance both to the British Government and to the English ones of Plantations to retain as long as they can the privilege of bringiog Ihe pro- duets of the Dutch Colonies to England, and that it would be a very great sucrifice on their part, to permit any part of it to be carried direct to Hol- land untill tho Colonies are formally restorod. But in the supposition that this will take place, as it seems.mow understood, in three months after the notißcation of the ratification of the definitive Treaty ahall bo reoeivod in the Colonies, I shonld think that an expedient may be suggented so as to offer compensation to the English Nation for tho above mentioned sacrifioe regaired of them, and this on the following grounds. P It is manifest that the produetions of the Dutch Colonies have inereumd more than twofold since they were in the possession of (he English. Abore 60000 tons of shipping were employed last year to bring home the erops dl Berbice, Essegwebo and Demerary alone independent of Surisame, and it is obvious that the Patch navigation will not for a year or two to come afırd half the quantity ef ships required. In the mean timo yon will see my good friend, that no application can with any propriety be made iu the manner you propose, tho’ at same time I think we may all of us depend on the favonrable dispositions of tbis Conniry towards the subject of its ancient friends and Allie. — Believe me with the most cordial esteem Dear Sir, Your most obedt serrt, (Signed) HENRT HOPE I). 1) De beroemde Bankier wil blükens meer dan 6öne zinsnede, als Nederlander mu- Voordeelen van onze Neutraliteit voor Frankrijk. Quelles que soyent les raisons qui ont engags l’Angleterre aux mesures hotiles quelle vient de prendre avec tant de pröcipitation 3), il ne faut qu’ane Portion träs-m6dioere de bon sens politique pour se coavainere que ceile prd- ipitafion meme ne pent avoir pour objet que de v’assurer dds l’entröe de In ‚gperre de tous les didommagemens que la position actuelle dos deux Puissances quelle menace d’attaquor, peut lui fonrair. Cea deux Puimauces sont la Frawoe ot In Hollande, Le Message du Roi le pronve, et certes il ne fant encore gu’une trös-mödioere portion de ce bom sens politigue dont je viens de parler, pour d&ousrir le mofif qui nous a proeard Phonneur d’&tre nommes dans ce Message. Eu effet dans la position de la France, l’Augloterre n’a rien A prendro d’elle qui puinse Ia dödommager des fraix de la guerre; — mais en revanche, quelle eat notre position A cot ägurd vis-d-vis d’ello? Aussitöt la paix conclue d ‚Amieus, Pesprit mercantile qui nous est inhörent, s’eat reveill# chez nous; ım- mödiatement nos chantiers se sont mis en activit, — non pour former des armemens hostiles, on pour augmenter notre Marine guerriere; — il est de notoriet6 pablique au oontraire, que mäme dis la signature des Preliminaires, le Gouvernement a donne ordre de cöder des chantiers de ’Amiraute aux ehantiers de Commerce, tous les onvriers dont on pouvait se passer, ei möme de leur fournir tout le bois de oonstruction qui se tronvait dans les premiere. — Le rösultat de cotto sage mesure a ötö quo dans co moment se trouvent en Pläne mer, arco de riches cargaisons, plus de. . . bätimens marchands; et Ton a 616 &tonn& en Angleterre gu’une Nation qu’on eroyait &puisde ait pa tronver Energie et les moyens nöcessaires pour reprendre si promptement son Penchant hördditaire et relever d ce point son commerce. — Voilä done en premier lien oo qui oreite A la fois sa cupidit€ et sa jalonsie; — il est ensentiel pour elle que tout cela tombe entre ses mains avant de retourner dans nos. ports. ri Mais co n’ent pan tont. — On sait avoc oombien de röpugnance les Anglais nous ont rendn nos possessions d’outre-mer: on sait los efforis qu’ils ont faita aprös cela pour oontinner encore Pendant quelgue lem» le commerce avcc nos gemerkt worden. — En nog in de Conventie van 7 Juli 1860 orar den aanleg van spoorwegen in Algeriö, noemt het Lid van het Engelsch Parlement m. 7. HOrz sich sbanquier & Londres ei & Amsterdam.” Verg. Duvanorzn, Collection compläie des Lois, Diereis, enz. T. LX p. 449 (Paris 1860). 1) Het vertoog is van de hand van ». a. TIUNE, blükens diond briefwisseling zoo met hat Lid van het Staatabewind srooss, als mot den. Secrotaris rau Btaat vam DAR 0ozs (93-87 Maart 1809). Verg. wegens de langdurige Staatsdienst van JoK Au. TINKE, de Notoleu ran het Staatsbewind 38 Spt. 1802, no. 60. a" 4 Colonies en Amerigue, surtout pour le coton; efforta dans lesquels ils ont gelement öchous. — Ces Colonies sont actaellement en notre possession; et pour en faire arriver ici le plat6t pomible les riches productions, nos Gon- vernans out m&me permis au commeroo d’acheter des vaisscaux des Anglais et des Americans. — Cela a encore monter le nombre des vaissesux, employ&s A chercher ces produetions, & plus de... bätimens. Tous ces vais- seanx, richement charges, doivent &tre aotuellement sur leur retour. — Il est done encore essentiel ponr les Anglaia que tont cela tombe entre lours mains avant d’arriver dans nos ports. Enfin ces Colonies mömes n’est-il pas essentiel aux Anglais de pouvoir les attaquer avanf que nous soyons, avec lo seconre de Ia France, en mesure pour les döfendre? Nonblions pas non pins que les Anglais, ayant pris ces Colonies au nom du Prinee d”Orangs, et n’ayant pu par cons£quent les traiter hostilement pendant le tems qu’ils en ont &t6 en possession, ont did ensuite obligEs de les rendre telles qu’elles so tronvaient au moment de la paix, c’est- A-dire dans un 6tat de prosp6rit6 beancoup plus grande que lorsqn’elles sor- tsient de nos mains, vu l’argent et le mombre d’esclaves gqn’ils y ont versds durant ce tems. Ces Colonies (actuellement qu’ils peuvent s’en rendre maitres en lenr propre nom) ont donc dans ce moment ane donble valear poar eux. — Pent-on done encore donter un moment du but de lenr pröupitation, — & le motif de l’honneur que le Roi nons a fait de mows nommer dans je M«- sage, ne saute-t-il pas aux yonz? Certes ce serait par oons&quent an bon tour A joner aux Anglais (qu’on me Pardonne oette expression banale dans une circonstanee aussi grave) si Fon poavait trouver moyen de leur escamoter ce motif; et la chose ne me parait pas impossible ei on #’y prend bien, et qu’on ne perde pas de tems. Sans doute qu’ane simple döclaration de uotre part de vonloir rester meudres dans cette contestation, quand möme nous Ia ferions du sga et avec Pappro- bation du Premier Consul, ne serait d’ancan effet eu Angleterre. On nous objesterait lonjours notre Alliance afensive et döfensive avec In France. — II faudreit done quelgue chose de plus,.— et mäme ce serait peut-äire le moment de mettre un terme ä cette Alliance offensive, qui ne peut jamais &tre d’aucun avantage & la France, si respeotable par ses propres forces, && & laquelle nous ponsons dtre beaugoup plus utiles dans un tat de Neutra- lit&; — au lieu gu’une Alliance offensive dans notre faiblesse setuelle, four- nira tonjours un pröiexte A l’Angleterre de nous comprendre dans la güerre, et doit par consequent Penoourager & attagner la France par la certitude quelle a de se dedommager des fraix de aa guerre avec elle, A nos depenr. Sans aller cependant ponr lo moment si loin, que de rompre notre Alliance avec la France, il me semble qu’il suflrait que le Premier Consul fit & notre priöre une declaration ouverte et oficielle, communiquee & toutes les autres Cours de I’Europe, par laquelle il nous dispensAt de toutes Ies obligations 5 rösultantes de notre Alliance arec la Röpubligue fraugaise et donnät en möme tems oräre & toutes les tronpes frangaisea de se relirer du territoire de la Räpubligue. — Je le demande; si une pareille D6claration solemnelle, suivie @ane pareille mesure, & laquello il fandrait donner la plus grande publicite possible, ne metirait pas un aussi habilo Nögoeiatenr que Mr. SCHIMMELPEN- wink le moyen !) @’öer aux yeux de la saine partie de la Nation anglaise jasqu’ A Pombre möme d’un juste mofif de nous comprendre dans les hosti- Hits? — Et si Io Ministöre Britannique oserait-enoore apräs cela, sans se comprometire A la faco de toute 1’Europe, so serrir du motif de notre Alliance avec la France, pour nous traiter hostilement. — J’avone que pour obtenir une pareille Döclaration de la Franes, il fandrait encore se r&sondre 2 quel- quer nowveaus sacrifieee, dont cependant lo rdel ne deyrait se payer que dans le cas que cette d6olaration ot son offet en Angleterre. — Däelaration dont le Premier Consul, en mäme tems go’il ferait admirer la sagesse de sa Poli- tique et sa moderation, refirerait encore ce donble avantage, de priver d’un (eÖt& les Anglais de tous les moyens sur lesgnels ils comptent pour se d4dom- mager des fraix de la guorre, on de les forcer A se prostituer & In face de tonte Europe par une agression injuste; et de so mnager A Iui-möme des rossoarces infinies dans la prospfrit6 d’une potite Röpabligue, qui derra cette prospörit6 A la Neutralit£ qu’il Ini aura procur6e, et des forces de laquelle il n’a jamais rien A eraindre tant que la France reste en ponsession de Ia Bel- gique, qui faisait antrefois sa barriöre contre elle. (Archief van DER coms). 1) Zal moeten zün d m#me of en ötat, tenzij de Schrüjver in overhaastiug züne ge- dachten op het papier nitstortende, gemeend hebbe dat m’afrirais pas d un aussi Aabile Nögociateur reed to lesen stond. s BWLAGE II Betrekking tot het Graafschap Bentheim. (Notulen van het Staatsbewind der Bataafsche Republiek, 17 Januarij 1803, n°. 34® fol. 81). Gehoord zijnde het gerapporteerde door de Commissie van Finantie, de concert met den Seeretaris van Staat voor de Buitenlandsche Zaken, ter vol- doeniog aan het Besinit van den 4 dezer maand n°. 23, geöxamineerd heb- bende de Missive van den Commissaris der Bataafsche Republiek op den Ben- theimschen Landdag, den Burger a. H. CRAMER in dato 27 December 1802, boudende verslag van het verhandelde ten zelven Landdage, tot het bijwonen van welken bij, bij Besluit van den 9 Dewenber II. ne. 18, was gecom- mitteerd. Waarop gedelibereerd zünde, ia besloten, dat het verrigte door den Com- missaris dezer Republiek op den Bentheimschen Landdag za] worden geappro- beerd, gelijk hetzelve geapprobeord wordt mita dezen. Dat voorts de Minister van den Staat bij zijne Groot-Brittannische Majes- teit, ®. 3. SCHIMMELPENNINCK met toezending van copien, zoo van de boven- gemelde Missive en Bijlagen, als van de Memorie door den Commissaris CRAMER voornoemd, op den 3 September 1800, n° 32, over die ınaterie ter Vergadering van het toenmalig Titvoerend Berind dezer Republick ingeleverd, (te vinden in het Archif onder den datum van 19 September 1800, ne. 57,) zal worden aangeschreven, om zich zoodra mogelijk bij den Minister vau züne Groot-Brittannische Majesteit, sau wien de zaken van het Kenrvorstendom Hanover, en dus ook die des daaraan verpande Graafschaps Bentheim zijn ‚gedemandeerd, to vervoegen, denzelven van den staat van zaken vooraz. te informeren en onder bet oog te brongen dat het Staats-Bowind niet kan be- grüpen, hos het Kon. Keurv. Ministerie to Hanover op billijke gronden, de vorplegings-kosten van de in de Demarcatie-Länie gebruikte troupen van het Graafschap Bentheim kan vorderen, Dat, eonsdeels, hetzelve Graufschap niet aan die Demarcatie-Linie, maar “ 7 aan de, met den Franschen General van Damme gesloten en door de Re- praesentanten des Franschen Volks goedgekeurde Neutraliteit, deszelfs rust en veiligheid is verschuldigd, en alleon door die Neutraliteit is bevrijd geworden van de rampen van den oorlog welke heizelve in hare geheele uitgestrektheid, 200 door de terugiogt der troupen van de Geallieerden, als het post vatten van een gedelte derzelren op het Kasteel te Bentheim, en door de daarop gevolgde invasie der Franschen, reods had ondervonden; rampen, waartegen de overigo Landen van het Noordelük Duitschland , die tot de Demarcatie- Linie ziju toegetreden, zich heben beveiligd. Dat anderdeels, de Demarcatie-Linie, als zünde noch door het Hoofä des Rüks, noch door den Rüksdag gewettigd, niet anders kan worden beschoumd, als oeue associatie van bijzondere Vorsten, of Stateu, waarop geene Rüks, of -Wetten tospasselijk zn; zoodat de Land- of Pandsheer van het Graaf- schap Bentheim, zich daarin willende begeven, verpligt was geweest, om tot de betaling der kosten, die daartoe zonden worden vereischt, de toestemming der Standen van het gemelde Granfschap to vragen,, daar, ingevolge de Ir paragraaf der Concordaten, de Landhser, omder welken schijn of prastezt ulks ook zijn mag, niet bevoegd is, over de Lands-penningen tot andere eindens, als waartoe zij door de Standen sin ingewilligd, te dinponeren ; en in de 64 paragranf dier Concordaten, met duidelijke worden bepaald. wordt, dat, zonder toestemming van Zijne Excellentie, en bewilliging der gesamentlijke Slanden, geene buitengewone schatlingen , of verhoogingen dan Lasten, onder welke prastensie, naam,, schjjn of praelext van noodwendig- heid of gemeenen besie het ook immer zijn moge , in den Lande uitgeset of ‚geheven zullen worden, Dat dus de Pandsheer niet alleon niet bevoegd was, om dien last, zonder toestemming der Standen op het Graafschap Bentheim te laden , maar dat de- zelve, uitwijzens de Landdags-Prothocollen van de jaren 1685, 1695, 1696, 1700 en 1706, zeifs verpligt konde worden gerekend, om tot het bijwonen der Conferentien, die te Hildesheim over de kosten der Odservations-Armde zijn gehouden, Gecommitteerden der Standen te moeten convoceren. Dat hij Minister SCHNUKELPENNINCK, op deze, en zoodanige andere gron- den, als zich aan hem uit de stukken, in de behandeling der zaak mogten voordoen, aan den Minister van Züne Kon. Majesteit zal to kennen geven, dat het Gourernement dezer Republiek zich heeft moeten verwonderen, dat het K. K. Ministerie te Hanover, na meer dan twee jaren in het weigerend Besluit der Standen, en de daarvoor, door den Bataafschen Gecommitteerde , op den Bentheimschen Landdag büjgebragte redenen, te hebben berust, op den onlangs te Bentheim gehouden Landdag, de restitutie dier kosten, op eenen dreigenden toon, is komen te vorderen. Dat deze Republiek, ads eerste Landstand, zich daartegen moet verzetten, en dat zi, als Guarandenr van de regten en voorregten van het Graafschap 8 Bentheim, ingevolge de daarvan, op den 18 Februarij 1707 1) geteckende Acte, niet onverschillig kan ziju aan alle atteinte, die daaraan mogt worden toegebragt. Dat het Staats-Bewind dus vertroumt, dat de Minister van Zine Groot Britt. Majesteit, omtrent de tosdragt dezer zaak behoorlük onderrigt, zoodra doenlijk, die voorzieniog wel zal willen doen, dat het K. K. Ministerie te Hanover op de voldoening of restitutie der verplegings-kosten van de De- marcatie-Armde niet langer instere, en zich derhalve onthonde, om ter be- koming derzelve eenige executive middelen tegen het Graafschap Bentheim in het werk te stellen.. En zal Extract dezes, met copie der bovengemelde stukken, worden gezon- den aan den Secretaris van Staat voor de Buitenlandsche Zaken, ten fine van executie; alsmede geljk Extract aan den Commissaris CRAMER, gedepfcheerd tot informatie; sonder resumtie, Hoe die betrekking van den Staat tot Bentheim, een einde heeft genomen, kan men zien uit de brieven van Koning LopEwısK aan zijn Minister van Buitenlandsche Zaken. „Monsieur VAN DER Gors. Lo Comts de Bentheim ayant ete r&uni aux Etats du Prince 3040H1r, Grand-Duc de Clöves et de Berg, je viens d’ordon- ner au Sieur CRAMER, mon Commissaire Royal pres de la Didte da Comte de Bentheim, de se rendre A La Haye pour y attendre do nonyenur ordres, — II me semble que le Comt6 de Bentheim, faisant partie da Grand-Duche de Berg, ce Commissaire est inutile. Le Sieur cramzr &tant Hollandais, peat-il dire appeld aux Etata de Berg & Dusseldorf‘, par lo Grand-Dus, ot devait-il 8y rendre pour complimenter le Prinoe soacHım, au nom de ia Diäte? que vous en semble? Sur oe, Monsieur VAN DER GOES, je prie Dien qu’il vous ait en sa sainte garde. Aix-Ia-Chapelle le 81 Aoft 1806. ou 2.” 1) Verg. xıuir, Primas linese Hist. Federum Belgü Federati, p. 158 2. Index Chro- wolog. no. 849; — en Mi. c. aran muman, Foorrede io Gab. de Wal, Inleiding tot de wetenschap van hei Buropesche Polkenregt, bl. WILL (Groningen 1888). 3) Naar het oorspronkelük handschrift (Archief var DER aoks). En nader: „Monsieur van DER 00Es. J’ai regn Ia leitre que vons m’arez derite le 28 Aoüt dernier, expliguant les motifs qui ont port6 le Sienr cRamER, ä se rendre & la convocation de la Dite de Bentheim. Mon intention est que vons renvoyez sur le champ, le Sieur CRAMER A son poste, et que vons lui donniez les Instructions necessaires. Sur ce, Monsieur vAN DER GOES, onz. Aiz-la-Chapelle 6 Septembre 1806.” BOLAGE IIL SEMONVILLR's verschillende toon, beurtelings gebiedend, aederig, vleijjend, kruipend. (Bladz. 23.) En vous remereiant mon cher Ministre, de vos denz offices dont le com- elumm seul a 6t6 eommunigu6, je dois vous apprendre qu'il eat indifdrens que la remonte soit fournie comme ’annde dernidre pourvu quelle soit assurde, aux Corps qui vous presentent leurs röclametions. La question n’est done plus que de determiner le Gouvernement frangais & cet acle de oonrenanee reeiprogue en m&me tems qu'il est acte de justice. — Il mons fant ua pes de tems et des demandes direcies, et murtout quo celles-ci ne soyent point appuyden sur ce qui a Eid refusd une fois, et co qui lo serait doublemeut W’apres les plaintes des personnes qui n’siment point qu’on se mfle de cr qu’elleo regardent exelusivement comme lours a@ires; il faut bien cependant s’en mäler pour leur propre inter&t, et celui des deux Pays. — Je,confe d votre prudente et discrte amiti une Note Verbale dont vous oonnaisses d&jt le eontenu. Si l’Administratiun de la Guerre eat invitee et r&solue de. se reufermer danb les r&ponses gndrales, je ne doute point qu’en Evitant tontes les discussions de la mi ınce, nous ne parvonions au but deaird, et dont en tont ötat de cause j’ay Phonneur de vous ropeer quo Veffet sera rempli par celni A qui vons asvordez quelgue confiance. Ce Landi. Hommages et amitid fddle. 1Aimbasendeur de France so tronve foros d’insister aupres da Secreiaire @Etat van DER GOES sur l’argence des eirconstances qui reelament de la part du Gouvernement la plas prompte deliberation. Le General vIorom 1) ayant regu du Premier Consul l’ordre de pourroir & In defense da pays par des dispositions generales et qui embrassent toutes 1) De latere Maarschalk, Hertog rau Bellune. 11 les troupes frangaises ct bataves, se voil dans P’obligation de diriger vers ostie rösidenee une demie Brigade de tronpes frangaises qui marche anjonrd’huy. L’Ambassadeur en prevenant de ootte disposition le Gonvernement, se flatte qu’aucan eitoyen batare ne concesra d’inguietude sur la preseneo temporaire de corps accontumes A Ia plus exacte diseipline, et qa’il ne sera point donne Wordres suscoptibles de contrarier ce monvement. Le Göndral vIoror attend A Delft \a röponse du Gonvernement, et si comme le soussignd Yespero, ce Gön6ral y regoit Ia confrmation des diepositions que le Gonvernement paralt avoir pris pour son commandement, il y &tahlirait son quartier-gendral, L’Ambassadeor a Y’honneur d’offrir au Socrötairo d’Etat ’hommage de sa haute consid6ration. 23 Prairiel an XI SEMONVILLE. Dimanche. Je vous prie mon cher Ministre, de vonloir bien faire savoir AM. BR. que le General BEURNONVILLE m’annonce A Pinstant Parrivee de Is procu: tion bien en rögle desorie que ne retardera ni les travaux lä-bas 2), ni ceux si importans iei, quoique moins ostensibles ponr op6rer une rönnion si desirable, et A laquelle je m’estimeray toujonrs henrenz d’avoir contribud en quelgue chose. Rocovez les expressions de mon dendre dävouement. Ce Vendredi 3). SEMONVILLE. Vous n’ötiez pas sorti que j’ay rogu des nouvelles de Paris. Soyez parfaitement tranquille sur ce que nous disions font & henre: ıl y aura prompte fin aux intrigues, Moreau eat relevö de ses deux anudes de dötention: l’Empereur eat pleine- ment satisfait de la deeision du proods: il le proave comme vons le voyez par cet acte d’indulgenee. Point d’Archichancelier d’Etat nomm6. Pourguoy pas paix prochaine, si comme tout y conduit la Rögence s’6tablit pent-dtre au moment od nous parlons, ou bien A une Epogue trös-rapprochee? L’Amiral a rega nos paquois, il est A Flessingne. Tont ceci pour vons mon eher Ministre, — j’anrais march6 sur von pas 1) A Monsirur Monsieur var DxR 00x8 Secretaire d’Etat. 9) BEANTSEN? ’ 9) Te Berlin. 12 Pour en canser avec vous, mais au moins je n’ay pas perda de tems A grif- fonner, malgrö un pen de friıon. ° Brulez mon billet je vone prie, et oomptez anr mon #ernel attachement 1). Combien vous ötes bon! je n’ay point d’expressions pour vons remercier „ mon cher Ministre; dans le moment ol j'ay regu votre billet, ä peine pou- vois.je le lire, encore moins vous r&pondre: permettez — que demain mes premiers pas soient pour aller vons serrer dans mes bras, et vous nom- mer mille fois mon bienfaiteur. — Je vous dois mon fils, et 'honnenr de toute une famille qu’il perdait in- volonteirement gnoigue, avec la r&oolation gändrense de tonjours supporter le danger sans le faire courir 2). }) Au Citoyen vam num oozs, Ministre des Relations extörisures, 3) Niet gedagteckond. BWILAGE IV. Bladz. 28. volgg. De niet langer te verbloemen toestand van 's Lands geldmiddelen. &eereet, Extract nit het Register der Bealniten van hei Staats-Bewind der Bataafsche Ropabliek. Vrüdeg den 80 November 1804. Bij resumtie gedelibereerd zijnde op de Missive van de Extra-ordinaris Am- bausadeors der Bataafsche Republick bij den Keizer der Franschen, geschrevon te Parije den 28 deser en geadresseerd aaı" het Staats-Bowind, Departement van Buitenlandsche Zaken, en houdendo kennisgeving van hunne eorste andientie bij Hare Keizerlüke Majesteiten op den 18 en 20 daar te voren, on inzon- derheid op dat gedeelte der Missive. waarbij dezelve verslag doende van de oonversatie met Zijne, Keizerlike Majesteit over den staat van zakon binnen deze Republiek, het Staate-Bewind informeren, dat Hooggedachte Keizerlüke Majesteit ter gelegenheid van ’s Lands finantielen toestand sprekende, in het algemeon had te kennen gegeven: dat men Ast werk van de Finantie niet in sun hart aanlastie; dat men altjd ontoereikende middelen gebruikte,, en de sahen door ongepaste dilayen en eene kwaljk berekende hoop op gunstigere Omstandigheden, niet konden gered worden; dat drukkende maatregelen wel hard waren, maar dat de nood die gebood, en men met vigueur mosst door- tasten; — Is besloten de Extra-ordinaire Ambassndeurs der Bataafsche Repu- bliek bij den Keizer der Franschen aan te schrüven en te kennen te geven, dat het Staats-Bewind niet zonder gevoelige aandoening de door den Keizer NAPOLEON gebezigde uitdrukkigen heeft vernomen; dat dit gevoel des te smar- telijker wordt, daar hetzelre die gerustatellende bewustheid heeft, dat de door het Gonvernement voorgeslagen middelen tot het bedoelde oogmerk toereikende moesten zijn, en dat zoo al de uitkomst niet altijd aan de verwachting heofl beantwoord, zulks niet aan de vastgestelde mantregelen, maar aan de onge- lakkige omstandigheden der tijden most worden toegeschreven. En zal Extraet dezes worden gezonden san den Socretarie bij het Departe- ment van Buitenlandsche Zaken bij absentie van den Secretaris van Staat voor dat Departement, om daaraan onverwijld de noodige execatie fo gevon. ‚Aocordeert met wooras. Register, (get.) ©. 0. HULTMAN, Voor copie conform BOSSCHA. BILAGE V. Bladz. 24 volg. Klagten der ingezetenen van Utrecht Over MARMONT. ° Extract uit de Resolutien van het Gemeente-Bestaur der Stad Utrecht, (gedrukt) dag den 1804. In deliberatie gelegd zijnde, op welke wijze ann het gerequireerde van den Franschen Generaal MARMoNT, als ook voor de verdere Generaals en hunne Staven, ingevolge het 74e Artikel van het 6° Hoofdstuk van het Reglement tusschen de Fransche en Bataafsche Gouvernementen op deu 22 November 1803 wederzijdsch geconvenieerd en geärresteerd, zonde kunnen worden vol- daan, heefl de Rasd, na rijpe overweging, en ter voorkoming van grootere onbeilen, zieh genooddrongen gevonden, tot het Iogement van te moeten employeren de Haizinge van staande op de binnen deze stad, zullende hier voor een Billet van Inkwartiering worden afgegeven. Accordeert in kennisse van mij Den Haag 20 Maart 1804. D. 0. DE L&EUM 1), aan het Gemeente-Bestuur van Utrecht. Burgers! Uwe miseires omtrend de beklagelijke toestand van mijne geboortestad , door de ongehoorde vorderingen van den Generas] wanwonT, hebben mij zeer sangedaan; in de deliberatien deswegens in het Staats-Bewind, was de meerderheid van gedachten dat gül. niet had behooren too te geven, wel ver- 1) Lid van het Stastsbewind. — Wordt in de Aarakterscheis der Represenianten, Le- den der Nationale Vergadering, tot de Patriotten gerckend, sschoon zeer ongelijk aan zich zolven” (b. 10). 