title: Leer- en handboek voor geneesen heelkundigen, om de voorschriften van in- en uitwendige geneesmiddelen behoorlijk interichten
creator: Tode, Johann Clemens, 1736-1806. n 83218017
text: “ Wij hebben hierboven gezien, dat alle Recepten uit de Apotheek worden vootgevulden. De voorraad moet dus bestaan in zaken, welken de Apotheker ten behoeve van Zieken, of die vrezen ziek te worden, reeds in voorraad heeft, of daar toe kan bekwaam maken, dat is, bereiden, of tot dit gebruik te zamen mengen. Ten voorbeeld kunnen de volgende Recepten dienen: Be. Ag. laxat. Vienn. Ziß. D.S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen. Be. Ag. laxat. Pienn. Ziß. Evapor. lenig. ine ad 3i. D. S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen. Be. Ag. laxat. Vienn. ziß. Sal. Sedlitz...z1., M. D. S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen. B. Ag. laxat. Vienn. 318, Elaeofacch. Citr. 38. M. D. S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen. Br Fr laxat. Vienn. im. Evapor. lenig. ine ad Zi. add. .. un Age Cinnam. 38.1..0; D. S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen. Be. Ag. laxat. Vienn. Ziß. Sal. Sedlitz. Elaeofacch. Citr. &. zß. M. D. S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen. Vijf eieren hebben wij in het eerstgegeven Recept een flacon, die zekerlijk in de Apotheek een samengesteld middel is. GENEESMIDDELEN. is, (want het Weener buikzuiverend Water is een aftrekzalf van Senebladeren, Coriander, en Corianderzaad, met Manna, en oplosbare Wijnextracten ver ondergemengd,) doch hier als enkelvoudig beschouwd moet worden, dewijl de Apotheker alleenlijk de gevraagde anderhalve ouncen van het Geneesmiddel, hetwelk hij reeds in voorraad heeft, of in allen gevalle verschoon niet, volgens het Recept, maar volgens het Apothekers-boek, gereed maakt, behoeft af te meten, zonder de een of andere stof, tot een geneeskundig gebruik bestemd, en bij hem in voorraad zijn, daar bij te nemen. Hier wil de Geneesheer niets anders geven, dan een goedgekeurd, zacht en ontstekingsverminderend ontlastmiddel, en dusdanig heeft de Apotheker in het Weener buikzuiverend Water reeds voor handen. Dit is een zoo goed samengesteld, als hij zelf zou kunnen uitdenken; het is zoo bekend, gebruiksvol en geliefd, dat zelfs de voorzichtigheid hem aanraadt dit middel te verkiezen. Wanneer hij zulk een Drankje van eigen samenstelling laat gereed maken, zou het ook meer kosten. Doch genoeg: hij blijft bij dit Geneesmiddel staan. Hij betoont zich hier een vriend der eenvoudigheid, want dit middel is in het Apothekers-boek wel samengesteld, maar in het Recept enkelvoudig. In het tweede Recept hebben wij ook maar een soort, doch die eerst bereid wordt, eer de Apotheker dezelfde levert. Hij zet dan in een daar toe geschikte pot op een zacht vuur, en laat 'er zoveel van uitdampen, dat het vocht tot op een once verminderd wordt. Volgens neemt hij dit alzoo verdikte middel. — Wat wil de Arts hier hebben? Dat de Zieke de volle gift van het Geneesmiddel in een verminderde, en dus gemakkelijk in te nemen, hoeveelheid bekomt. Veel kracht kan door een voorzichtige uitdamping niet verloren gaan. In het derde voorbeeld hebben wij een samengebrachte Soep, want het Buikzuiverend Water, en het Sedlitzzout, welke onder elkander gemengd moeten worden, zijn de ingrediënten van het ontlastmiddel, met zout afgezet. Het vierde Recept heeft ook een samengebrachte Soep, namelijk, het buikzuiverend Water, en de Citroen-suiker. Het laatste is zekerlijk ook een samengebrachte middel; de Apotheker bereidt het door het wrijven van een stuk suiker met de schil van een Citroen. Maar dit geschiedt volgens het Apothekers-boek; daar is de Citroen-suiker, even als alle geölideerde Suikeren, een samengebrachte middel; in het Recept is het een enkelvoudig ingrediënt. Het is een bijgevoegd ingrediënt van het buikzuiverend Water; beide worden met elkaar vermengd, om een minder walgelijk ontlastmiddel te wijken. In het vijfde geschiedt een bereiding, en vervolgens een menging. Het buikzuiverend Water wordt door uitdamping verdikt, opdat het bijgevoegde Kaneel-water geen te grote hoeveelheid van het geheel maakt. Er zijn hier dus twee ingrediënten, waarvan het ene de walgelijke zoete smaak van het andere verbetert. Het zesde Recept is een mengsel van drie ingrediënten. Het buikzuiverend Water maakt het hoofdingrediënt wit: dit moet de werking doen. Het zout moet deze werking ondersteunen, en de geöleerde Suiker moet aan de smaak een gedeelte vanzelfs onaangenaamheid beneemen. Dat de bepaling der Post in elk Recept de Hoofdzaak is, en dat aan derzelver duidelijke bepaling het meest gelegen zit, is klaarblijkelijk genoeg. De Voorafschrijvingen tot vervaardiging van Geneesmiddelen, bij de oude Schrijvers voorkomende, zijn daarom zoo onbruikbaar, dewijl daar in opgesplitst voor komen, welken wij met geen zekerheid, met de huidige gebruikelijke namen, bepalen kunnen. In de verschillenheid der ingrediënten, der soort; en ten aanzien van derzelver getal, ligt de grond tot een hoofd-verdeeling der Recepten. En op de soort der ingrediënten berust die der soort. Dit zal ik de volgende Afdeeling naderarden dan: Bewezen: De hoeveelheid, of quantiteit, is de maat, of het gewicht, of het getal van hetgene men als Geneesmiddel voorschrijft, het zij dezelfde van het geheel, of van de bijzondere ingrediënten, bepaald wordt; Dat deze bepaling van de hoeveelheid der stoffen een der noodzakelijke verklaringen in een echt Recept is, is klaar genoeg; a. Men bepaalt de hoeveelheid niet altijd op dezelfde wijze: droogkeksen worden liefst afgewogen, als het Sedlitz-zout of de Citroen-suiker in de hierboven opgegeven Recepten, vloeibare oplossingen worden afgemeten, als in dezelfde Recepten het buikzuiverend Water en het Kaneel-Water. Sommige dingen worden geteld; bijvoorbeeld, de dooren van Eieren, zoete Amandelen. Van anderen wordt de hoeveelheid tussen de vingers, of in de hand, om zo te spreken, door de grootte bepaald, als van kruiden, bloemen, en dergelijken, het geval is. b. Dan, zij moge bepaald worden, op welke wijze men wil, het is volstrekt noodzakelijk de hoeveelheid op te geven. Wat moet de Apotheker toch doen, wanneer men wel een zekere dosis genoemd heeft, maar er niet bij gezet hoe veel? c. Men kan echter de hoeveelheid onbepaald laten, en aan het, goedvinden van den Zieken vertrouwen, voor hoe veel geld hij, wil laten halen, bijvoorbeeld: Br. Antimon. crud. ppt. Sacchar. alb. &. p. 15 Flor. Sulphur. p. 15 M. F. Puly. D. S. ’s Avonds en ’smorgens 200 veel, als op de punt van een mes kan liggen. GENEESMIDDELEN: 95 In het eerste Recept, wordt even veel (quantum), van de beide ingrediënten voorgeschreven. Wanneer de Zieke nu laat zien, dat hij voor zesgen, dat hij veel meer, of veel minder, hebben wil, ziet de Apotheker in zijn berekening hoe veel hij voor dat geld leveren kan. Doch dit is verkeerd, ten geheel niet overeenkomstig met die juiste bepaling, welke de ziel van een Recept uitmaakt. Men moet daar een gemiddelde Hoeveelheid bijzetten, en dan aan de Zieken overlaten, hoe veel hij op eenmaal wil laten maken. In het tweede Recept staat, (quantum des der), zoo veel verlangd wordt. Dan, de Zieke zou de te weinig of te veel kunnen verlangen. Hier geldt, ook het geen zoo even (zie) is gezegd geworden. In het derde Recept staat van beide de eerste ingrediënten (partem unam), in deel; van het laatste (partes duas), twee deelen. Als mede verkeerd, en tot mistasting aanleiding gevende. Men handelt, zoo als hier boven (zie e.) is gezegd geworden. De hoeveelheid van den derde ingredient wordt juist niet altijd naar de maat enz. bepaald; men zet alleen, (g. f. quantum sufficit), zoo veel noodig is; en de Apotheker weet dan uit zichzelf, hoe veel hij moeten nemen, voor hem is dit bepaald genoeg. Dat het, mits de hoeveelheid der ingrediënten bepaald zij, niet noodig is, de hoeveelheid van het geheel te bepalen, verstaat zich van zelf. In het vijfde Recept (S. VII. 2.) is de geheele hoeveelheid anderhalf onces; want de halve once Kaneel-water komt in de plaats van de halve once, die van de anderhalf onces buikzuiverend Water, door de uitdamping, is verloren gegaan. J. Echter ziet men wel, dat de Zieke voor een half glas buikzuiverend Water betaalen moet, terwijl de Apotheker die geheele hoeveelheid heeft afgegeven. In het algemeen zal van deze en andere bijzonderheden, ten aanzien van de berekening der hoeveelheid, op zijn plaats opzettelijk gefproken worden. Het is te verwonderen, dat de grote galois, in zijn voortreffelijk boek, over het schrijven van Recepten, niet zo wel de hoeveelheid, als de soort en gedaante, in de beschrijving van een Recept heeft opgemerkt. 4. XL Ook geeft de hoeveelheid een grond tot een verstrekkende benaming van de vorm der Geneesmiddelen. Hiervan zien wij een voorbeeld in een Drankje, om op eens in te nemen, (Haarbus), een Mengsel, (Mixtura), een Slikbrood, (Bolus), en een Converteer, (Eleboeiwarium), als welke alleen door de kleinere en grootere hoeveelheid van het geheel van elkaar onderscheiden worden. 4. XII De zaken, die in de onderrichting voor den Apotheker niet altijd bepaald worden, en dus alleen in zekere Recepten van een wezenlijke noodzaak zijn, zijn de Hoeveelheid der ingredienten, de toebereiding, de gedaante, de verdeeling in giften, en de inpakking. Dit zal stuksgewijs worden aangewezen. 4. XIII De hoeveelheid der ingrediënten moet ongetwijfeld altijd bepaald worden, wanneer van ingrediënten gesproken wordt; echter geschiedt deze bepaling dikwisis zodanig, dat de eigentlijke Hoeveelheid aan het goedvinden van den Apotheker wordt overgelaten. Het volgende Recept kan ten voorbeeld dienen: BR. Gum. Arab. 5 f. Ag. Ceraforn. nigr. Zie F. Mucil. ten. cui ada. Syrup. Capill. Ven. Zie. D. S. Een verzachtend vocht , alle half uur een hele prik vol langzaam in te nemen. b. Hier wordt de hoeveelheid der Arabische Gom bepaald, maar hoe? Door de letters g. f. (guantum fixum,) 200 vial als noodig is, om, namelijk, drie oncen geconcilieerd water tot een niet al te dik vlaam te maken. Hoe veel daar toe vereist wordt, zal de Apotheker zelf het best bepalen. $. XIV. In de verhouding der ingrediënten tot elkaar, ten aanzien van derzelver hoeveelheid, ligt de grond van meer dan een verhouding van het geheel in gedaante en benaming. Dit ziet men in Mengsels en Drankjes, alsmede in Conserven en Slijkblokken, (Bolletjes,) in Sinaersels, Zalfjes en Pijlers. $. XV. De bereiding is die behandeling, welke de Apotheker moet te werk stellen, om een Geneesmiddel, dat al gereed is, om te leveren, overeenkomstig het oogmerk van den Arts, nog geschikt ten gebruik te maken, of om verschillende ingrediënten in de voorgeschrevene gedaante te brengen. a. Alles, wat de Apotheker met de onbereide Geneesmiddelen voorneemt te doen, om daar van Praeparaten en Mengsels voorraad te maken, behoort de Arts in het Recept hem niet voor te schrijven. Alle onderrichting, die het Apothekersboek geeft, betreft de Arts niet verder, dan dat hij zulks voor zichzelf in aanmerking neemt. Alleenlijk, wat er met de soort of ingrediënten gebeuren moet, heeft hij op te geven. b. Daar van zien wij een voorbeeld in de zes Recepten, (zie § VII. 5.) als in welken het buikzuiverend Water, en de versche te bereiden geöidee Suiker alleen met namen genoemd, maar de wijze van derzelver bereiding in 't geheel niet vermeld wordt; terwijl daarentegen de verdikking van het eerstgenoemde, vermits men geen zóó verdikt buikzuiverend Water in de Winkel vindt, uitdrukkelijk wordt opgegeven. De vermenging met Kaneel-water, met Cirroenszuur, is ook geen voorbereiding van de Winkel, en moet dus in het Recept worden voorgegeven. §. xVI. Dan, de voorbereiding wordt niet alleen weggelaten, wanneer zij, of in 't geheel geen plaats vindt, of in het Apothekersboek is voorgegeven, maar ook, wanneer zij uit het voorafgaande duidelijk blijkt, of de Apotheker alleen de naam der verlangde vorm behoort te weten. a. Tot het buikzuiverend Water in het eerste voorbeeld (zie § VII 2.) was in het geheel geen verdere voorbereiding noodig, dan die het Apothekersboek voorzette: als mede niet tot de geöidee Suiker, (zie § VII. 2.) b. Wanneer ik Kamillebloemen voorbereiden tot Thee, een Matras van Kruiden, een Klieder, enz. 200 is ingezelig geene voorbereiding noodig. Dit is een onbereide Geneesmiddel, het welke tot het genoemde gebruik, zoo als het is, kan gebruikt worden. Schrijf ik een paar Geneesmiddelen voor, die al tot een Poeder gemaakt zijn, om te zamen gemengd te worden, zodat ik geen verdere voorbereiding, dan de blote menging, behoeve te vermelden, bijvoorbeeld: * 3% Pub. Falapp. * Rhabarb. 5 g. * M..D.S. Beleg “Om op eens in te nemen. Hier VOORSCHRIFTEN van Hier zoude het geheel overbodig zijn, iets anders onder te zetten, dan de letter M, (Miste,) met het onder een. Hoc die menging gescheiden moet, namelijk, door het in een glazen mortier te wrijven, is aan de Apotheker beter bekend, dan ik het hem zeggen kan. Ook wanneer de ingrediënten, die de soort van het Recept uitmaken, van die soort zijn, dat de Apotheker de wijze der bereiding veilig befluiten kan, laat men dezelve weg, bijvoorbeeld: * 1. Pulv. Falapp. * Rhabarb. * Sal. Sedi, 5 gr. 10. * M. D. S. Ontlastmiddel, om op eenmaal in te nemen, * 2. Be** Pul. Sem. Cinae. gr. xv. * Elaterium. Citr. gr. X. * M. Disp. in Vlllpl. * S. Alle avonden een Poeder. * 3: * #9. Cerafinig. Zieve * Crem. Tart. 3vi. * Syr. Rub. Id. zifer. * M. D. S. Alle drie uuren een lepel vol. * 4 GENEESMIDDELEN, a * 4 B. Butyricum rec. non falit. Zieve * Flor. Zinc. subtilis. 3ii. * M. D. S. Tot witwendig gebruik. In het eerste voorbeeld is het Poeder van “Falapp” genoegzaam om aan te tonen, dat ook Poeder van Rhabarber genomen, en dat alles gezamenlijk tot een Poeder gewreven moet worden. Ook verstaat het zich van zelf, dat de Citroen-wieler met een Poeder niet anders dan door afraspeling moet worden gemengd. H. Evenzo moet het Water van Kerssteen en een Syroop, met de Room van Wijnsteen, een Mengsel (Mixtuur) opleveren, en het laatstgemelde alzoo met het eerst samen gewreven, en zoo goed mogelijk daar in opgelost, vervolgens ook de Syroop er bij gevoegd worden. I. Dat Boter met Zinkbloemen een Zalve moet opleveren, is almede klaar genoeg. K. Van een gemengd Geneesmiddel, welks gedaante er alleen behoeft te worden bijgevoegd, om aan de Apotheker een genoegzame aanwijzing ter bereiding te geven, zij het volgende tot een voorbeeld: B Camfor, gr. iv. Amygd. dulc. excort. q. Ag. Ceraf. nigr. 5vii. Syrup. Amygdal, 3i. F. Emulgeer ten. D. S. Alle twee uuren drie eetlepels vol. Oel Bi 7. Hier VOORSCHRIFTEN van J. Hier ziet de Apotheker uit de gegeven wenk, F. Emulgeer ten. (Fiat Emulgio tenuis,) men maakt er een dunne Amandelmelk van, op een voldoende wijze, hoe hij moet te werk gaan, namelijk, eerst de Camfor, met de Amandelen, en een weinig water samen te wrijven, vervolgens langzaam het overige water met de Amandelen onder elkander zodanig te wrijven en te vermengen, als tot een dunne Melk-drink gevorderd wordt, en laatstelijk de Syroop er bij te doen. Dit weer hij uit de grondbeginzelen der Apothekerkunde, en uit de dagelijkse oefening. M. Voorts zal van deze regels meerder gezegd worden in de 4e Afdeeling van de bereiding in het algemeen. XVII In de verschillende bereidingen ligt dikwijks de grond van de verschillende gedaantes en benoeming van de Geneesmiddelen. Daar van hebben wij een voorbeeld in Afijken en Dranken; het wezentlijke onderscheid bevat in de bereiding. b. Echter zullen wij bij vervolg zien, dat de bereiding bij de hoofd-verdeeling der Recepten van grondvlag gelegd kan worden. $ XVIII. De gedaante, namelijk, het voorkomen en de dikte van de voorge scheurde ongegeneerde of gemengde soep, wordt bijna onder dezelfde voorwaarden weggelaten, als van de bereiding is gezegd geworden. 1. Zoolms- is zulks niet noodig, dewijl de soep de gedaante behoudt, die zij reeds heeft; bijvoorbeeld, Poeder van Falappe alleen, of Poeder van Jasape met Poeder van Rhabarber, gelijk in het boven gemelde Recept, (zie $ XVI. e.). 2. Meenigmaalen blijkt dit ook uit den aard der ingrediënten en der bereiding, als in de bovengemelde vier voorbeelden, (zie $. XVI. e.). 3. In zekere gevallen kan zelfs de gedaante niet eens bijgezet worden, schoon eene bereiding of menging in het Recept voorge schreven wordt. 4. Tot voorbeelden kunnen de volgende Recepten geven: I. Elixir Tinctor. Stib. Huss. Syrup. Cinnam. 8. 38. M. D. S. Veertig druppelen ’smorgens en 's avonds. 2. B. Cort. Peruw. gr. m. conf; 31. Ag. Simpl. 3xvi. Cogu. ad remanent. $Xii. Colatura, D. S. Alle uuren een lepel vol. 5. Het zoude belachelijk zijn, wanneer men in het eerste Recept (d.) las: M. F. Guttae, (Mishel, Fiant Guttas,) men mengde het tot Druppelen, dat is, men maakte Druppelen tot Druppelen. 6. Even wonderlijk zoude het zijn, om in het zweede Recept te zeggen: F. Decoctum (Fiat Decotum,), men maakte er een gekookte Drank van. Dit zoude, na dat het doorzien bevolen is geworden, ten hoogste ongerijmd zijn. VOORSCHRIFTEN van Echter staat het aan de Arts, of hij in de onderrichting voor de Zieke de gedaante van het middel noemen wil: of hij, bijvoorbeeld, bij het eerste Recept zetten wil: Ontlastend Poeder; bij het tweede, Wormdrijvend Poeder; bij het derde, Verkoelend Mengsel; of bij het vierde, Opdroogend Zalvend. Ook kan zulk een aanwijzing van gedaante voor de Zieke, aan de Apotheker zelf ten wegwijzer dienen, bijvoorbeeld: For. Sambuc. Chamom. 3½. Herb. Abrotan. 3½. Conc. M, D. S. Een verdeelend Poeder tot een Matrasje. Hieruit kan de Apotheker zien, welken graad van fijnheid het Poeder hebben moet. De gedaante geeft den grond tot de voornaamste verdeeling van Recepten. Wij zullen in de verhandeling van Recepten handelen van de Recepten tot Poeders, Kruiden om als Thee te drinken, Conferven, Pillen, enz. In deze order legt men in verschillende gedaante ten grondlage. GENEESMIDDELEN. De verdeeling in Gisten (Dosissen) is de bepaling van de hoeveelheid, die van het voorgeschreven Geneesmiddel telkens moet gebruikt worden. De meeste Geneesmiddelen worden op eénmaal gebruikt: men schrijft liefst meer voor, dan tot de noodzakelijke hoeveelheid is. Maar hoe veel telkens gebruikt moet worden, moet de Zieke, of zijn Opzichte evenwel weten: en op dat hier in geen misverstand plaats vindt, laat men in gewichtige gevallen de verdeeling door de Apotheker zelf doen. Zij wordt natuurlijker wijze weggelaten, wanneer het voorgeschreven Geneesmiddel op eenmaal gebruikt moet worden: dikwijls wordt zij ook alleen in de onderrichting voor de Zieke opgegeven. Van het laatstgenoemde hebben wij in de bovange noemde Recepten voorbeelden genoeg gezien; en zullen daar van meer op zijn plaats hooren. "In het verdeelen of niet verdeelen van het Geneesmiddel in Giften, ligt al mede een grond van onder scheid. Wij hebben reeds hierboven (zie $. XI.) aangegeven, dat de grootere of geringere hoeveelheid dit te weeg brengt. Nu is zulks hier hetzelfde geval. Hetzelfde Geneesmiddel, bijvoorbeeld, een Mixtuur, (zie $. XVL. ©) wordt tot een Drankje, wanneer ik daarvan alleenlijk zoo veel voorischrijf, als tot een Gifte noodig is. "De inpakking is de levering van het Geneesmiddel in iets, hetwelk geschikt is, om hetzelfde te bevatten, en door den Apotheker zelf daar toe wordt geleverd. "Dat toebehoren, daarvan hoge vaak Poeders, Paper, Ban Doozen, Glazen, Kruiken, enz.: Meestal zenden de Zieken zelf hetgene daarvoor mede. Auchtervlei, 10 Jg. Ook dit Auk, wordt in de Recepten niet vermeld, wanneer het zich vanzelf verstaat, of wanneer men weet, dat de Zieke zelf iets zenden zal, om het Geneesmiddel daar in af te geven. In Mixtuuren, Drankjes, enz. moet een glas, een pot, een fles, of wat het ook voor een hulpmiddel is, worden gekozen, even als een Doos om Pillen in te doen. Maar of Poeders in doosjes, flesjes, of alleen in papier geleverd zullen worden, is een vraag, die men dikwijks aan den Apotheker ter beantwoording overlaat. Wat de orde aanbelangt, in welke de onderrichting voor den Apotheker ingericht wordt, neemt men diezelfde orde in acht, in welke de Apotheker zelf het voorgeschrevene moet te werk stellen. De Geneesmiddelen. De Arts geeft door het Recept te kennen, dat hem de behandeling van den Apotheker, in de bereiding van een Mixtuur, Amandel-melk, Confectie, enz, wel is bekend. Dan, dit toont hij niet alleen daar door, dat hij de dingen opgeeft, welken de Apotheker gebruiken moet, om de verlangde vorm behoorlijk daar te stellen; maar ook door het plaatsen der ingrediënten, en der bereidende bewerking, in zulk eenorde, als in de Apotheek dadelijk wordt in acht genomen. Een hoofdregel in dit stuk is deze: dat eerst de hoofdmet nodig is, vervolgens de bereiding, de verdeling en de inpakking, en eindelijk het bijbehorende voorwerp voor de Zieke, op het Recept geplaatst, worden. Dit kan als een algemene regel zelden worden op haar plaats aangebracht, dewijl men veronderstelt, dat de Apotheker het reeds zoo goed weet, als men het aan hem kan voorschrijven, en dewijl dit Voorfchrift het Recept langzamer maakt. Daar van hebben wij een voorbeeld in Pillen. In het Recept derzelfde worden gemeenlijk alleen de ingrediënten genoemd, en de gehele bereiding, met de aanwijzing, in de M. F. Pill. (Met name, jij moet Pilla's vragen). De Taal, waarin de Arts in de onderrichting voor de Apotheker, bedient, is, ten einde bij ons, de Latijnse. Men zie deswegen het geen hier boven reeds is opgegeven, (zie $. I. s.). En meerder zal daar van nog gezegd worden in een afzonderlijke Afdeeling van de taal der Recepten. De Uitdrukkingen en Konstwoorden zijn zulke, als in de Arzencyklopedie overal aangenomen en gebruikelijk, en dus overal verstaanbaar zijn. Hier van zal ook op zijn plaats meer gezegd worden. De Konstwoorden en Uitdrukkingen geven aan de onderrichting voor den Apotheker de noodzakelijke beknopte informatie. Van de Teekenen, 200 wel van de Konstwoorden, die zelfs nu en dan tot een enkele Letter zijn ingekort, als van de eigentijke Scheikundige Teekenen; geldt ook het geen zooo aanvankelijk "OPBEVEH" (Czie $ XXIX.). Dat geen Scheikundige Teekenen behoort geleerd te worden, zal op zijn plaats blijken. GENEESMIDDELEN $ XXXI De Onderrichting voor den Zieken bestaat ook uit twee delen, namelijk zulken, die altijd moeten worden opgegeven, en zulken, die ook weggeleken kunnen worden: Hier in hebben de beiderlei ondertichtingen een gelijkvormigheid. Het geen altijd tot onderrichting voor den Zieken moet worden opgegeven, is het bepaalde gebruik. Hoe veel daar toe behoort, zal in een afzonderlijke Afdeeling getoond worden. Een voorbeeld, daarvan heeft men reeds bijna in alle de hier vooren opgegevene Recepten gezien. Het geen niet altijd in de onderrichting voor den Zieken gewoon is opgegeven te worden, is de benaming van het Geneesmiddel, volgens desselfs gedaan teheid, en het genees-vermogen, door den Arts beschreven. Het ware te wensen, dat dit altijd werd opgegeven. Doch hier van eveneens bij vervolg te omstandigheden gehandeld worden. De Taal, in welke de onderrichting voor den Zieken geschreven wordt, is die geen welke de Zieke, een zijn Oppasvader, het best verstaat. Voorbeeld: AANWIJZINGEN voor de Apotheek: Men zie hier voor $ I. z. — Hier na zal deswegen meer gezegd worden. SERRVW De Uitdrukkingen in deze onderrichting moeten niet geleerd, maar zeer verstaanbaar, en tevens zeer beknopt geformeld zijn. A, Ook dit blijkt uit het geen der vooren is op- gemerkt. B. Men herinnert zich, dat ook in deze onderrichting een behoorlijke beknoptheid heersen moet, (C. Teekens worden in deze onderrichting in 't geheel niet geduld, en zulks om vele handen redenen, waarvan in een afzonderlijke Afdeeling zal gehandeld worden. Eindelijk staat ook nog op te merken, dat dikwijks eerst door het gebruik, hetwelk bij deze onderrichting, voorgeschreven wordt, het middel zelfs volledige gedaante bekoomt. Dit ziet men, bijvoorbeeld, in Stovings, als men in blaartrekkende Pleisters, en anderen meer. FERKVIR De opgave van den naam van den Zieken, of van den persoon, die het Geneesmiddel gebruiken moet, (Czie $ IL en Il.) is zekerlijk van een wezenlijke noodzaak, om allerlei misvattingen, en zelfs de Kwakzalverij, voor te komen. PEN, De „GENEESMIDDELEN.” SI De veelvuldige voordeelen, die daar uit voortvloeien, zullen bij vervolg aangetoond, en, zoo ik mij vleien durf, overtuigende gevonden worden. Er zijn echter gevallen, in welke de ware naam van den Zieken niet wel opgeven kan worden. Maar dan behoorde liever een verdicht naam geformeld te worden, dan in 't geheel geen. Bij Voorheile Lijders laat men natuurlijker wijze den ware naam weg, Maar geheel onontbeerlijk is de bijvoeging der dag- tekening, als wat door veel misbruik kan worden voorgekomen. Van dit wezenlijk stuk, welks weglaten Hoofd verontschuldigd kan worden, zal op zijn plaats meer worden gezegd. De onderteekening van de naam van den Gezondheer van zeer veel belang is, klaar. Het Recept is een Soort van openbaar gefschreven, waarbij het Publiek altijd belang heeft, dewijl het steeds den natuurlijken, zometijlen ook den zedelijken welvaart eens Burgers betreft. Zulke stukken moeten uit geen duistere of verholen hoeken komen. Daarvan bij vervolg uitvoeriger. 8. ZEIT Maar dit is echter zoo noodzakelijk niet, wanneer de hand van den Arts genoegzaam kennelijk is, en hij des noods geraadpleegd kan worden. Ook dit zal nader ontvouwd worden. - - .& XLIII. De min wezenlijke stukken in Recepten,, die ook in een echt Recept ontbreken kunnen, zonder dat het daarom ophoudt een echt Recept te zijn, zijn het. Inleidings - tekens, het goede Schrift, geschikt Formaat, goede Inkt en goed Papier. Van elk van deze stukken zullen wij afzonderlijk spreken. LIx 8 . DER- GENEESMIDDELEN. ; DERDE. AFDEELING. 7 .o ©: ) | BE Hoofdverdeelingen der Recepten, 2 Mr r ) tig ash, $. XLIV. eb RL Sans D. echte Recepten (zie $. I.) kunnen naar het onderverdeeld getal der Geneesmiddelen, die in een stuk papier worden voorgelezen, naar de, of enkelvoudige, of uit ingredienten verhoven geheimeht, naar derzelver verschillende bereiding, gedaante of gebruik, en naar het verschillend oogmerk, waarvoor de Arts daarbij beschreven heeft, in BR ebeL ng Clasfer verdeeld worden. a. Van deze hoorns v van een zijn in het reeds verhandelde (zie $: 1.2. IX, XIV, XV, XIX. en XXI. ) verchiedene aangeroerd geworden,; b. Men zou misschien nog een aanmerking te rondvlag kunnen leggen, namelijk, of het Recept RI. Fosfeveeds maakt tot het geen zij zijn moet, dan of de Zieke of zijn. Oppasster: eerst hoor zien daar toe moet toebrengen. c. Een Boek van het Taalstelsel hebben wij in Starvingen, Rookmiddelen, en anderen, alwaar bij de Zieke eerst veel Dief moet, eer het eigentijke gebruik kan plaats vinden. VOORSCHRIFTEN van $XLV Naar mate en of meer Geneesmiddelen of soven (zie $ VIII.) op eenmaal, en op hetzelfde stuk papier voor dezelfde Zieke, worden voorgeschreven, is het Recept of enkelvouwdig, of meervouwdig. a. Wanneer ik, bij voorbeeld, voorfchrijf een Poeder van Campher en Kermes, vervolgens een verbroken Pleister, dan nog een verzachtend Slikmiddel, alles op hetzelfde papier, voor eenen Zieke, die een ontstekingachtigen hoest heeft, is dit een meervouwdig Recept. b. Wanneer ik voor verschillende verkoelende Geneesmiddelen, op een en hetzelfde stuk papier, voorfchrijf, is het bedenkelijk, of zulks vooegzaam een meervouwdig Recept genoemd kan worden. $ XLVI Wanneer een enkel Geneesmiddel, het welke in de Apotheek reeds bij voorraad gereed is, of volgens het Apothekers-boek wordt gereed gemaakt, wordt voorgeschreven, zoo is zulks ook een enkel, of simpel, of ongemengd Recept; maar, wanneer het Geneesmiddel ingrediënten heeft, die naar het voorschrift, in het Recept moeten zoodanig behandeld worden, dat er een Mengsel uit voortkomt, dan is zulks een nn. Compound of gemengd Recept. a. Het eerst wordt ook een Winkel-Recept (Formula officinalis,) en het andere een Lecerselijk Recept (Formula magisterialis) genoemd, (zie $ 12.) b. Voorbeelden van enkelvouwdige of ongemengde Recepten worden hier voorgeschreven; (zie $ VIII.) b. X. c.) en van gemengde in de overigen, (zie $I. d.d. VIILD ce XUla XVLeoed. XVII c. A.) Ly Zu zu $. XLVII. Naar de bereiding kunnen zij zekerlijk verdeeld worden; maar deze verdeeling vordert weerom, vele onderdeelen. 4. De Geneesmiddelen worden, of volgens het Voorfchrift in het Recept, niet anders bereid, dan zij reeds zijn, of volgens het Apothekersboek behoort te gescheiden, of de Arts begeert bij het Recept een bijzondere bewerking of menging. b. Men kan de bereiding zekerlijk ten grondvlak leggen, en op die wijze verkrijgt men Wateren, Spiritus, Amandeldranken, Mengzels, enz. Kantusfchen Water en Water is reeds ondergebracht; er is Mond-water, Keel-water, Wasch-water, enz. Er zijn Poeders om in te nemen, om te strooien, om op te spuiten, om te rooken, enz. Naar de verschillende gedaante kunnen zij verdeeld worden in Recepten tot Poeders, Conferven; Pillen, Dranken, Mengzels, Zalven, Pleisters, enz. Deze grond van verdeeling houdt overal geen steek. Er blijven allerlei Recepten overig, die volgens de gedaante der stof niet genoegzaam van elkaar te onderscheiden zijn; bijvoorbeeld: Gebruksdranken, Inspanningen, Stovingsmiddelen, Gorgeldranken, enz. zijn, wanneer men alleen op de gedaante let, niet altijd van elkaar te onderscheiden. De Geneesmiddelen worden, volgens derzelver onder verschillende gebruik, in twee hoofdzoorten verdeeld, namelijk, in inwendige en uitwendige. a. Deze groep bevat die geneesmiddelen, waar tegen het minst valt in te brengen. b. Er zijn echter Geneesmiddelen, die voor beide gebruik vatbaar zijn; bijvoorbeeld: het afwisselen of afkoelen van de lichaam kan in- en uitwendig tegen zwakte en bederf gebruikt worden. Naar de verschillende oogmerken, die de Arts heeft voor het voorgegeven Geneesmiddel, kan men de Recepten verdelen in Recepten tot genezing, tot verzachting, en tot voorbehoeding. De hoofd-oogmerken van de Geneesheer zijn, de tegenwoordige kwaal te genezen, het geen hij niet genezen kan, te verzachten, en het geen nog niet aanwezig, maar te vrezen is, voor te komen. Hij schrijft, bij voorbeeld, dan eens de Speukaanha als een Braakmiddel voor, om een ziekte, die uit de maag haar oorsprong, of van daar haar voeding ontspringt, te verminderen; dan eens geeft hij dezelfde in kleine Giften aan teeringachtige lieden, om het werven der suikers te bevorderen, en mitsdien het lijden van de Zieken te verzachten; en dan weer om eens als een Braakmiddel, om door een spoedig witwerpen van genuttigde ruwe spijs een koorts voor te komen. Het kan niet ontkend worden, dat men ook soms wijlen, enkel om aan de Zieken te voldoen, Recepten voor te schrijven; echter hebben deze meestal den van deze hoofdbedoelingen. Daarvan hebben wij een voorbeeld in de Recepten, welke men soms moet voorfchrijven aan ingebeelde Zieken, wien wel niets wezenlijk schort, maar die door dusdanig Recept gerust gesterfd, mitsdien verlicht, en tegen een gevaarlijke kwijning beschermd worden. Hetzelfde heeft ook plaats in de Recepten, waarin men bezwangerde Vrouwsperfonen, die op de bevordering der maandstonden aandringen, maar bij wie men de ware gesteldheid der kwaal bespeurt, met het voorkomen, als of men aan haar oprechtelijk geloof had, om den tuin leidt, en intussen aan het lichaam tijdverdrijf, om te openbaren, waar in Bigenzlak, de kwaal bestaat. eenen ingebeelden Zieken zijn je uit maaken, bij voorbeeld, Braakmiddelen. Deze zijn echter altijd als Geneesmiddelen te beschouwen; zij herstellen wel geene verlorene gezondheid, maar wel eene die zich schuil houdt, en niet te voorzicht koomt. Dat is 5; Icih VOORSCHRIFTEN van $D DI De hoofd-verdeeling, op welke wij het eerst behooren aan te geven, is van het enkelvoudig of meervoudig aantal der ingrediënten (zie $XLVI.) ontleend, namelijk, in enkelvoudige of ongemengde, en samengebrachte of gemengde, welke verdeeling de gewichtigste is. Dat onder de laatsten alleen die genen te vertonen zijn, die eerst volgens het Voorfchrift, bij het Recept opgegeven, gemengd, of tot het voortbrengen van een mengsel bewerkt worden, is reeds te meermaals door ons opgemerkt. LEI, Deze verdeeling is de gewichtigste, devrijl in alle Recepten de vraag is, of men een enkelvoudig of meervoudig gebralst Geneesmiddel wil voorschrijven, en tussen dezelven geen midden gevonden wordt. a. Dat ik of alleenlijk een ingrediënt, of meer dan een neemen moet, is zonneklaar.' Wanneer zelfs van een der meervoudige ingrediënten in het Geneesmiddel niets van belang behoort over te blijven, is evenwel het Geneesmiddel als gemengd te beschouwen, dewijl in de bereiding het een met een ander is bewerkt geworden. b. Wanneer ik, bijvoorbeeld, Gom Ammoniak in Azijn van Zee-azijn laat oplosfalen, en het dan weer uitdampen, zoo dat in de daad niets aanmerkelijks van de Azijn overig blijft, zoo is het evenwel als een gemengd Geneesmiddel aan te merken, dewijl ten minsten onder de bereiding, bij het Recept voorgeschreven, een menging heeft plaats gehad. Ki ELV DE ERGUIR OF gemengde Geneesmiddelen worden het meest voorgeschreven. a. Dit leert de dagelijkse ondervinding. Elke beöeffende Geneesher, die niet door dwaarse eigen liefde vooringenomen is, schrijft in zijn Recepten de meesten tijden meer dan den ingrediënt voor. b. Maar ongelukkiglijk gewent hij zich ligtelijk aan zulk een samenstelling, en wanneer hij een beroemd Arts is, wordt zijn Recept spoedig een Winkel-Recept. Men ziet het geen hier vooren (zie §. Il.) geklaagd is van den Geneesher, die niet een Spreusier volgt. 2 aan 35 277 ie er ar C zie $, LIV: 72 zifn 'och die Pr nen, welke, wanneer men van de edele eenvoudigheid niet te veel afwijkt, en tot zijn ingrediënten geen Mengzels verkiest, doorgaans het best naar de persoonlijke behoefte van den Zieken ingesteld kunnen worden. a. In de meeste gevallen ontdekt de Arts meer, dan een aanwijzing ter genezing. De eenvoudigheid, de ware hoofdplicht van de Geneesher, staat hem niet alleen toe, maar gebiedt hem zelfs, om, zoo veel mogelijk, aan allen op eenmaal te keer te gaan. b. Ik zegge, zo veel mogelijk, dat is, voorzover het zonder Kwakzalverij geschieden kan. Want men kan dit stuk te ver drijven; men kan, om verschillende veranderingen op eenmaal te bewerken, in zaken vervallen, die niet alleen verschillend zijn, maar vlak tegen elkaar inloopen. VOORSCHRIFTEN: van men kan dit stuk te ver drijven; men kan, om verschillende veranderingen op eenmaal te bewerken, in zaken vervallen, die niet alleen verschillend zijn, maar vlak tegen elkaar inlopen. c. Het geene, naar het uiterlijk voorkomen, door deze bestrijding der ziekte van verschillende kanten, door middel van enig Geneesmiddel, met de geloofwaardigheid: scheint te bestrijden, of waarlijk bestrijdt, vergoedt men ten minste gedeeltelijk daar door, dat men geene Winkel > Mengsel tot zijnde ingrediënten verkiest. Voor ’t overige vorderen de samengeteld Geneesmiddel de grootste opmerkzaamheid van de Geneesher, die de zelve voorschrijft; zij kosten hem de meeste moeite en kuns; maar zij tellen ook de ernst van de ziekte, die hij bezit, in het helderst licht, en doen hem de meeste eerbare aan. Men herinnerd zich het geene hier vooren, bijzonderlijk op het einde der eerste Zin, aangetrokken door de grotere verschilt in het samenstellen van Geneesmiddel en Recepten. Dit is uit het voorgaande duidelijk genoeg. Om deze redenen zullen wij bij vervolg ons voornamelijk met de samengetelde Recepten bezig houden, en naderhand van de enkelvoudige spreken. Dit is zekerlijk niet overeenkomstig met de gewone manier van een Verhandeling over het schrijven van Recepten. Men handelt liever van de enkelvoudige Recepten het eerst. Nog... Maar wanneer men in ’t oog houdt, dat het de eerste beginnende Arts te doen is, om een goed samengeteld Recept te kunnen opstellen, en dat het zwaarste, gewichtigste en edelste gedeelte van het Recept - [schrijven altijd daar in gelegen is, dat de soort volgens de regels van de kunst worden samengevoegd, zal men mijne wijze van behandelen billijken. VIERDE AFDEELING. Verdeeling der samengetelde Recepten. Het is allermoeilijkst alle de Recepten onder de algemene hoofdtitel te nemen; waar tegen niets valt aan te merken. A. Dit ziet men zelfs in het feitelijke van GAUBITZ, als waar in verschillende formulieren op twee verschillende platen staan, die in de grond van de zaak dezelfde zijn. B. Eerst spreekt hij van afrekstels van gekookte dranken, en daarop volgen inspuitingen, stovings, kleesjes, die echter ook afrekstels of gekookte dranken kunnen. Het is nuttiger, en meer overeenkomstig met de kunst, om de samengebrachte geneesmiddelen hoofdzaakelijk, volgens de bereiding, te rangschikken. Dit toont kennis van de bereiding van geneesmiddelen; dit trekt dus de geneesheer tot groter voordeel en eere, dan wanneer hij iets zo oppervlakts, als het gebruik is, tot een hoofdgrond legt. ALLE SAMENVOEGING DER INGRIDIENTEN GEFCHIEDT VOORNAAMLIJK, OF DOOR BLOTE SAMENVOEGING, OF DOOR VERWIJVING, OF DOOR OPLOSING, OF DOOR AFTREKking, OF DOOR AFKOOKING, OF DOOR UITPERSING, OF DOOR SAMENSMELTEN. Tot deze manieren van bereiding kunnen alle recepten gebracht worden. Zekerlijk is in verschillende van deze manieren van behandeling nog een verschillende bereiding; maar denk altijd de voornaamste. Na de bereiding beschouwen wij de gedaante der ingrediënten, en van het geheel, het welk door de menging ontstaat, naar maat van de meerdere of mindere droogte of vochtigheid, dikte of duncte, vaste of vloeibare samenhang. Hier naar moet men zich zekerlijk schikken, om het onderscheid der soorten te bepalen. Eindelijk kan men ook het nut en gebruik in aanzicht nemen. Deze beiden hebben aan de grote GAUBITZ den hoofdgrond tot verdeeling der samengebrachte recepten gegeven; doch zij zijn meer geschikt tot een onderdeeling, waarin ik dezelfde dan ook ten grondlage leggen zal. Eindelijk komen in de verdeeling der Recepten ook nog in aanblik de richtheid van het geheel, oft van iedere Gifte op zichzelf; het getal der Giften, ja zelfs het vocht; (Vehiculum), waarvan men bij het innemen af of niet gebruik maakt. Hooftzaakelijk, of wel ten dele, berust op de hoeveelheid van het geheel het onderscheid tussen Droppels en Mengzels; tussen Slikbrokken en Conserven; tussen Dranken en Mengzels; tussen Poeders en Poeders; (Pulveres & Species; ) tussen Inprijkingen en Stovings; tussen Stovings en Baden. De hoeveelheid van elke Gifte (Dosis) op zichzelf maakt ook een onderscheid tussen Droppels en Dranken; tussen Vochten en Mengzels. Het getal der voorgeschrevene Gifte is al mede een grond van onderscheid tussen Dranken en Mengzels, Slikbrokken en Conserven. Dat voor het overige bij vervolg altijd in de bepaling der Giften die geenen verstand hebben, welke voor volwassenen zijn bedoeld, spreekt vanzelf. Hoe het Vehiculum, of de vorm in welke een Geneesmiddel wordt ingenomen, zekerlijk wel niet in de verdeeling, maar echter in de bepaling der Voorzchriften van Geneesmiddelen, mede in aanblik mocht genomen worden, zal bij vervolg blijken. DE VERTAAL GENEESMIDDELEN. Eer wij verder gaan, zullen wij het stelsel van GAUBIUS opgeven, en er enige aanmerkingen bijvoegen. Het Boek heeft tot titel: Sibbelus de Methodo compositandi Formulas Medicinales, en kwam het eerst in 't jaar 1738. te Leiden in 't licht. Hij geeft de volgende soorten en verdeelingen op: I. FORMULA INTERNA: 1. Pulvis internus: a. Alcohol. b. Pollen. c. Species. d. Tragea. e. Bolus, Buccellum. f. Eleutherium. g. Eclegma, Lindus: h. Pilulae, Catapotia. i. Trochisci interni, Pastilla. 7. Eleutherium solidum, Be. Tabellas 8. Rotulae, Orbiculi. 9. Infusa interna. a. Haustus. b. Thera medicata. c. Lac medicatum. d. Serum medicatum 66 VOORSCHRIFTEN van e. Pinum medicatum. f. Hydromel medicatum. g. Cerevisia medicata. h. Tincura. i. Claretum, Nectar. k. Vino Hippocraticum. 10. Decoctum internum, Apozemia. 11. Succus expressus. 12. Emulsie. 13. Mixtura interna. a. Fulvum. b. Mixtura media. c. Mixtura contrafacta, GUTTAE. FORMULAE EXTERNA A. COMMUNES 3. Injeccio. 2. Adspersio, Pansum, se. 3. Epithematum, Fetus. a. Liquido. b. Siccum. a. Sacculus. b. Saccus. c. Cucurbita. e. Cucullus. e. Frontale. b. Scutum. a. Leatus. b. Punicum. c. Molle, Cataplasmata GENEESMIDDELEN. a. Calendulum. B. Crudum:urine 4. Balneum. a. Humidum. a. Universale: uspald. EL b. Semicupium, Infusum: c. Capilluvium. al 49 6. Pediluvium. 7. Maniluvium. 8. Lavatio, Lavamentum. 9. Embrocation, Stillicidium. b. Papillotum. a. Vaporatio humida. b. Sufatum. aa. Pulvis fuscalis. ws) bb. Nicotiana. keuzend cc. Tracheoglyptites. Rus dd. Bacillum. Na ee. Aviculae: Amin ff. Taedae. 85. Emplastrum. a. Ceratum solidum. b. Dropax, Picatio. c. Sparadrapus, Tela emplastrica. d. Ceratum, Cerotum, Cerealeum. Unguentum a. Unguentum. b. Unguentum potabile, Gene Olumtarium internum. c. Balsamum vulnerarium externum. d. Balsamum odoratum. e. Linimentum, Litus, f. Epispasticum. g. Die. VOORSCHRIFTEN VAN a. Dropax. b. Sinapismum. c. Vesicantia. d. Primum. a. Siccum. b. Molle. c. Liquido. PROPRIAE 1. Caput dicatae. a. Cucurbita. Rn b. Frontale. 2. Collyrium. a. Liquido. b. Siccum. 3. Nastalia. a. Errhina. a. Liquido. b. Mollia. c. Siccum. d. Odoramenta. 4. Stomatica. a. Dentifricium. b. Liquido. c. Molle. d. Siccum. 5. Genera. a. Liquido. b. Molle. c. Siccum. Hiëlios B. Mollis. GENEESMIDDELEN. Mellis. Succus. Gargarismus, a Kean Scutum. Clysma intestinale. Suppositorium, glans subsidia, &c, Pessus, Nodulus uterinus. Hier hebben wij twee en dertig soorten, en wanneer wij die geen, die eigentlijk geen ver verschillende soorten zijn, toch voor verschillende soorten rekenen, over de vijftig soorten. Een ontwerp, dat in de daad zeer afschrikwekkende is. Hoe veel herhalingen van a en dezelfde gedachte hier plaats vindt, blijkt overvloedig, doch wel het meest uit de bijgebrachte voorbeelden. Een paar voorbeelden van ongeregelde schikking zijn reeds hiervoor (zie $. LIX.) bijgebracht geworden. Over 't algemeen heeft de echte keuzefitel veel ingemengd van 't geen de Geneeskunde betreft, hetwelk men echter als bekend moet veronderstellen. Noch zullen wij hier de Formulieren bijvoegen, die in de Formulae Medicinales van DE 'CORTER worden opgegeven: 1. Pulvis internus. 2. Bolus. 3. Electuarium, 4. Linctum. 5. Pillulae. 6. Tabellae, 3008 Comprimé. 7. Conditum, Confervatum. 8. Infusum. 9. Decoctum, sive Apozemum. 10. Emulsion. 11. Mixtura. 12. Haustus, Potium. 13. FaliPIum. 14. Guttulae. 15. Spiritus. 16. Fons. 17. Emplastrum. 18. Epithemum. 19. Cataplasma. 20. Lavamentum. 21. Vapor. 22. Sucus. 23. Pulvis externus. 24. Emulsion. 25. Linimentum. 26. Unguentum. 27. Turundae. 28. Collutio, Gargarisma. 29. Collyrium. 30. Irrhumum. 31. Suppositorium. 32. Pessarium. $. LXVII In de verdeling der samengebrachte Recepten, die mij toekomstig schijnt de meest gepaste te zijn, wordt de bereiding ten grondlage gelegd. Men zie hiervoor $. LXI. Wij maken derhalve de volgende vier hoofd-verdeelingen van samengebrachte Geneesmiddelen: Mengsels, waar onder ook Oplossingen gerekend worden; Verwijtering (Wrijting?) en Zamenstellingen en Uittreksels. Hoewel zeer door zulk een wijze van beschouwen, dat geen waar op het in het voorbeeld van een goed Recept hoofdzaakelijk aankomt, het Kruid-mengkundige, in een helder licht geplaatst wordt, blijkt vanzelf. LXVII. Men herinner zich echter altijd, dat er verschillende Recepten zijn, welke bereiding meer dan die van de (zie $LVI) opgegevene bewerkingen vordert, of dan eens op deze, dan eens op geen enkele wijze bereid wordt. Ten voorbeeld daarvan zijn sommige ernstige Geneesmiddelen. LXIX. Het eerste hoofddeel, = Mengzels, (Mengzeis,) zijn die samengefüllte Geneesmiddelen, waar in meer dan den ingrediënt zoodanig verontwaard worden, dat niets daarvan achter blijft, en zonder dat er een sterk hittet verkwist wordt. a. Door den volkomen overgang der ingrediënten tot elkander, onder verschillende zij bezig van Aftrekzels, gekookte Dranken en Uitpersingen. b. Door het niet verkwisten van sterkte het bereid worden van Percoleren en Samen-mengen. LXX. Zij worden, of door enkele samenmingeling, of door omroeren, of wrijven, of flooten, snijden, en dergelijke, of aan te den, of ontbinden, te weeg gebracht. Daarvan wordt bij elke soort melding gemaakt. LRXI. In de onderklasse van deze hoofd-klasse wordt de vorm en dikte in aanmerking genomen. a. Dit alles stemt met het voorgaande overeen, zie $LXI. en LXII). b. Dit is ook van het wezenlijke belang voor den Apotheker, de hoofd-persona, voor wie het Recept geschreven wordt. LXXII. Volgens de vorm en dikte zijn er vijf onderdeelingen van Mengzels: Vochten; Lijksmiddelen; Papieren; Deeg; Poeders. Men ziet, dat hier de dampen en dichtheid, de vaste en vloeibare samenhang, de vochtigheid en droogte, ten grondvlag liggen. De eerste onderdeeling der Vochten, (Liquores,) zijn die geen, welke de dikte van water, ten hoogsten van een dunne olie, hebben. Door deze hoogere graad van vloeibaarheid onderscheiden zij zich van Lijkmiddelen en Smeerinen. Deze onderdeeling is de meest gebruikelijke en talrijke. Bij de verdeeling der Vochten wordt eerst op het gebruik, en vervolgens deels op de dikte, deels ook op het gebruik en de hoeveelheid, aandacht gegeven. Bij een verdere onderdeeling moet men volledig het gebruik in aanmerking nemen. Van de onderdeeling der Vochten heeft men dus twee Afdeelingen, (Sections,) een Geneeskundige en een Heelkundige Afdeeling. De eerste is tot inwendig, de andere tot uitwendig gebruik bepeld. De Geneeskundige soorten zijn vier, namelijk; Droppels; Dranken; Dranken en Mengsels. Droppels (Guttae, Guttulae, Mixtura contra rotas,) zijn een, tot inwendig gebruik bepeld, gemengd Vocht, het welk snel door de mond of weinig ontdekt wordt voorgeschreven, en tot een zeker getal Druppels met het den of andere Vocht ingenomen. Er zijn ook wel Vochten tot uitwendig gebruik, die in gedaante en hoeveelheid met de Druppels zeer veel overeenkomst hebben; dan deze worden nooit Druppels, waar volgens derzelver gebruik Insufflaties, Oogwaters, enz. genoemd. Wanneer van de Druppels er misschien rond of honderd en twintig op eensmaal gegeven worden, gelijk bij ons met een gemengd Vocht uit de Tincura Rhei aquosa, en de Liguur terrae foliata tartarica het geval is, laat men ze ook wel kortstondig Zepen-gewijze inneemen. 