title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: Die nagelen die sind soete, die noten die sind ront: wannen er so aal ic cossen zijn ze liejes roden mont? Antw. L.B. 72, 5: Aan de toren mijns vaders hoge daar staan twee boomkensijn, die een draagt noten mutsaten, die ander goede nabehoelden. Die noten die sind soet, die nagelen die sind goed, die wil ik die liefste dragen tot een frisch en vrijen moest. Antw. L.B. Nr. 129, 10: Ten einde van mijns liefstes hoofd daar staan drie boomkensijn, die een draagt noten mutsaten, die ander draagt nagelkijn. Und ebenso noch in einem späten Liede im Sandvoorder Speel-Wagen, Amst. 1719. bL 13, nur mit der Ab- weichung: Aan de toren mijn zoete liefde Berg und Thurm bedeutet Jungfrauschaft. So Nr. 15, 5: Ik weet nog een zo hoog berg boven alle beighen is hi hoog, die sal ik nog in dal brengen daar om is dat ik poging. und Nr. 120, 3: Ik heb veel bergen zien hoger dalen, dan dat torenken dat terebant neder daalt. Kläffer, böse Zungen. Antw. L.B. Nr. 3, 5 und 6: Dat goede gestadige minnaars zijn, wacht u van quade tongen, si sind veel argzer dan fijn, dan quade slanghen jonghen. Dese nijders sind argzer dan fijn, dese quade valsche klappertaart tongen; als si yreacht aensien dat doet hem pijun, si hebben haast gehonghen. Antw. L.B. Nr. 52, 4: Na bid ik alle mutters fin, dat si hem willen wachten tegen quade tongen, geen argzer fijn, schieten bi dag en ook bi nacht, si hebben so menigherhande gedachten. Antw. L.B. Nr. 150, 4: Dese nijderatonghen hebben gebracht, dat ie van haer ben gehouden. Antw. L.B. Nr. 8, 3: God geve die nijders alle mijn leit, god geve quae tongen alle mijn leit, die quaal ran mijn liefstest zegt. Antw. LB. Nr. 202, 6; quaade tongen breken, wel een been en si en ghenezen, geen. Etränken, Strafe ehelicher Untreue. Nr. 30, 6: Ic sal in beide te gader doen staan, in eenen sac, als in der Masen sal ic u doen verdrinken. Die nun darauf folgende Strophe findet sich in einem späten Lied also wieder (Oudt Haerl. LB. 16. dr. bl. 39): Hi namse daar beide te samen, hi stacs in eenen sac, hi worps als in der Masen, in der Mase was goed en nat dat sach daar so menig stout miter, so menig vroom edelmann met haren wel winnende ogen. Vgl. Grimm RA. 696. Enthaupten, ebenfalls Strafe ehelicher Untreue. Nr. 28, 12. hi leidese reer in ireemde lande, daer liet hi haar het hoofd afslaan. Hangen für Verführung und Entführung. S. Nr. 34. 35. und Nr. 43, 7. oder Enthaupten Nr. 78, 10. Nr. 79. Willems Nr. 89, 22. f Nr. 1. Hildebrand. 1. *Ic wil te land riden, sprac nieester fiQuebrant, die mi den wech wil wissen te Barnen in dat land! si zijn mi onbekend geweest 80 menighen langen dag, in driehonderd jaren VTOU Goedele ic niet en sach.'* 2. 'Wild te land riden,' sprac. herzog Abeloen ghi winter op der markten den jonghen held is coen ghi winter op der markten den jonghen Hildebrand: als quam die onder twaalf, van hem word aengherant.' 3. 'Soud die hi mi daar aanranden met eenen evelen moet, ic doorhouwe hem een schilt, ten doet hem nooit meer goed ic doorslae hem seinen schilt met eenen schermenslag dat hijt seinen vroa moeder een jaer wel klagen mag.' 4. 'Dat en soldi niet doe,' sprac joncheer Diederic, 4. Hij heeft den jonghen Hillebrant met goederen lief, hij zult hem serveert groeten als door den wil van mij, en dat hier uit laat rijden zo lief als ik hem kan zijn. 5. Als metten zelfde woorden hier die groene gaard op ran tot in des merken pleine Hillebrant die oude man, tot in des merken pleine daar hij den jonghen jaan. Wat doet desen oude grijs hier in mijn vaders land? 6. Hij voert e'en hamstring louter als waardig eens konings kind, hij maakt mijn jonge hart met senden ogen blind; hij zou etsohemen blijven en houden uw ghemal met een hupschen geluid die oude loei en sprak: 7. 'Zou ik etsohemen blijven en houden mijn ghemal? Van striden en van vechten daar is mij af gesproken, van striden en van vechten als op mijn heenvaart, dat zeg ik u wel jonghen held, daar wordt af grijs mijn baert. 8. Ik zal den baert voor u af rukken en daar toe zere slaan, zo dat u dat rode bloed over uw wanghen zal gaan; uw hamstring en uw schild moet u met geveende bij, en blijven mijn gevangen, behoort god dat leven mijn. 9. Mijn hamstring en schild daar heb ik mij met genoegen, ik was nooit mijn daghen van een man verward. Zij lieten daar haar woorden, zij gingen met zwaarden slaan, en wat zij daar bedreven dat moet wel verstaan. 10. Die jonghe bracht den ouden een as so svaren slach, mer dat hi van al zijn dagen nie so seer verwaert en was; zijn paert dat sprang te ruggen wel twintig vademen wijit: den slach die ghi daer sloeght heeft u geleert een wijf. 11. Soude ic van vrouwen leren, dat waar mi grote schande: ic heb nog ridders en heren binnen mijns vaders liynde, ic heb nog ridders en ongerechten al in mijns vaders hof, was ic niet geleert en hebbe daarover lere ik nog. 12. Het kwam zo dat den oude liet zinken zijn schilt, zo dat hi den jonghen Hillebrant zijn zwaard al onder ging; hi nam hem in zijn middel al daar hi smaakste was, hi worp hem neder te ruggen al in dat groene gras. 13. So wie hem zelf aan den kotel wrijft, hij heeft geme van den roet. Zo hebt u gedaan, u jonghe ziel, hier tegen uw wederzpoor; sprek nu uw biecht, uw biechtvader wil ik zijn. 14. Wolven dat zijn wolven, zij lopen door dat wont: ik ben een jongheen geboren uit Orieken stout, mijn moeder heette Vrouw Goedele, een hertoginna fijn, en den oude Hillebrant dat is die vader van mij. 15. Heet uw moeder Vrouw Goedele, een hertoginna fijn, was Hillebrant je vader, zo ben je die zoon van mij. Schuil je op sinen belven, schuil je ben aan sinen mont: 'nu dans ik god den beil, dat ik u zie onbeschadigd'. 16. O ja, vader, lieve vader! Die wonden die ik heb beslagen wil ik al mijn leven lang in mijnder berten dragen. Nu zwijg, zoon, stil! Die wonden weet ik wel raet, wi willen van hier scheiden, god sta ons op die vaart! 17. Nu nem ik je gevangen als men een gevangen doe vragen j dan die lieden, wat man dat gij daar voor, zo zult u dan zeggen: tis een die quetsste man die ooit op deze wereld van moeder Aarde geboven. 18. Het viel op een zaterdag omstreeks der vespertijd, dat die jonge Hillebrant die groene gaarded op reet, hij voerde op sinen helm van gottde een krans en nevens een zijde den liefste Vader zijn. 19. Hij voerde hem gevangen als Bonder argument, hij zette hem bij zijnde moeder boven haar aan haar disch. Zo, wel lieve zoon! Dat geefst mij al te vre, waarom ghij desen gevangen hier zet boven mij? Moeder, zei hij, moeder, die waarheid sal ik je verklappen: Aan die andere groene breedben had ik mij bij na versteven; Het is Hillebrant die oude, die liefste vader van mij, Nu neemt hem in uw armen en heet hem welkom ein. Si nam hem in haar armen, si cuiste hem aan een mont: Dank ik aan god de heren dat ik u sinds geraden; Wil ik van hier scheiden en varen in ons land: Te Barmen binnen de steden daar zijn wij wel bekend. Antw. LB. 1544. Nr. 83. — Dr. 8, 1. m't aan, — 3, 7. zijn — 6, 3. nutteloos — 8, 8. dat v (dat n dat) — 8, 8. god fehlt — 9, 6. gingen daar — 9, 7. iets fehlt — 10,2. zo (also) — 10,6. dat ook — 11,7. heb — 12,2. liet neder zinken — 13, 4. dinen (avend) — 13, 7. bijna (seldom) — 17, 3. dan fehlt. Damit stimmt Oudt Amst. LB. bl. 6. und Oudt Haar. LB. 16 dm bl. 82. Die von mir aufgenommenen Lesarten sind aus dem Amst. LB. entlehnt; dieses enthält außerdem noch folgende bemerkenswerte: 1, 1. te Umt uU — 3, 4. ken doe hem nooit meer goed — 4, 1. doen nooit (niet doen) — 5, 3. meerhte — 6, 3. maeckter — 6,6. 7, 1. tot thuis — 10, 6. voeten (vademen) — 11, 7. dat (wes) — 17, 8. van moeders lijf quell. Der Text, den Willems aus einer Handschrift der Bibliothek der Bürgermeisterschule in Brüssel (Nr. 14276, Ende des 16. Jahrhunderts) im Belgischen Museum mit theilt, stimmt mit unserem fast ganz überene, um so amüsänder ist es, dass in seinen eigenen Liedern Nr. 62, sich allerlei Lesarten finden, die weder durch alte Liederbücher noch durch seinen eigenen handschriftlichen Text belegt werden können, z. B. 7, 4. Ich al meine Dagen »prac« - 8, 8. Tolle, gute, behalten sind — 13, 4. In desen Widerspenst — 21, 7. Te Bremen benennen (benennen sollte doch wohl sein, bevor oder Schreibfehler fürbenen). Das niederl. Lied ist ganz nachgebildet dem deutschen, wie es sich in fliegenden Blättern seit dem Anfang des 16. Jahrhunderts erhalten hat, s. Uhland Nr. 112 und die Nachweisungen S. 1013. Die 17. Strophe findet sich im Deutschen nicht, und die Schlussstrophe ist von der deutschen ganz verschieden. — merke (2, 3. 6, 3. 5, 6) und tsoheime (6, 6. 7, 1) sind ganz deutsch. 6, 6. und haben gemacht Hausgemacht 7. Ob einer heißer Glut, und 7, 8. Mir ist bei all meinen Tagen 4. Zu reisen angesetzt sind ganz missverstanden; aus gemacht ist geworden gemacht gehalten, aus angesetzt als gemacht; für gemacht gehalten Willems worte, im Haerl. LB. Muede. 3, 6. Schermenspiel, Scherenspiel, bei Willems und im Haerl. LB. Schermerspiel, Fechterhieb — 8, 8. Lachen, lachten — 18, 2. Rot, Russ — 13, 4. Widerspenst, hier für tot (besser wohl die Willemssche Lesart in desen Widerspenst) — Widerspenst, Unglück — 18, 1. Samstag, Saterdach — 19, 6. Das nimmt mich Wunder. Nr. 2. Heinrich der Löwe. Hoort, 1069, de arm en rijk, men zal u zingen, pure van den hertog van Brunsbroek en van zyn avonturen, hoe dat hy met geweld ten oorlog wilde varen en hoe dat hy verzeild op de zee met groot bezwaar was. De hertog met goed verstand, die facest doen maken te veel schepen, wel bemand en voer over zee, maar zyn huisvrouw was bedacht, ze bad met groot verlangen, zo haast als hy best mogt, dat hy zou terugkeren. De hertog door dit beklag sprak: "Zyn weerdige vrouw, blijf ik zeven jaar lang weg, trouwt je met een anderen gowk, ik geef je consent, maar bidt de beer de beeren, dat hij zyn genade in mij zendt, dat ik mag terugkeren." De hertogin ziet geleide de baron man aan de schepen met verdriet, alwaar hij oorlof nam, ze bemachtigde in barones arm onverwacht en sprak: "O man geprezen, bewaart de belofte van dezen ring en wil je mij gedacht worden?" De hertog door het bidden van de barones nam de belofte van de ring, de hertogin daarom zeer bedroefd van de barones ging als binnen de barones paleis met zuchten en beven. De hertog voer op reis, bij haar bad het beter, het huis gebleven. Een grooten wind voorwaar verhief de barones op de zee: Zeilen en masten zwaaiden daar, het smeet er al in twee, ze verdronkten allemaal, behalve de hertog, zijn schip werd behouden, dat in dat grote gevaar ongeschonden alleen is gebleven. De hertog onbedacht door dit verdriet aldaar, het welke de barones niet naeren mocht, en voer met bezwaar tegen de banden dank, want ze had geen volk samen, meer dan vier jaar lang, dat ze aan land nooit kwamen. 8. Dit schip dat was zeer groot, van victaille wel voorzien, van buskruid, meel en brood en andere provisien, tot oorlogs bepoopt met veel ossenbuidelen onverbroken, die men gebroed moet, als de schepen zijn door zeestoten. 9. Ze voeren met verdriet zo menig langen dag, de edele hertog ziet die sprak met groot geklaag: 'Ik een lieve vrienden gewis, laat ons zeilen zonder te staken, 't is even eenmaal waar 't is, tot dat wij aan het land geraken.' 10. De wind verhief nog meer en de zee die werd zo strang, dat met groot verlies al tagen hunnen dank al in de zee zeer kwaad kaan gebeten en zeilen moesten ontblijven, lieten 't schip op goddien raad en goddien genade drijven. 11. Ze voeren op goddien genade meer als vier dagen lang, nog en vonden geen raad, de zee en die was strang, hunnen mast die smeedt in twee, dan moesten ze veel leed bezuren nog in een ander zee van wonderlijke avonturen. 12. Die was hun onbekend, is de Leverzee genaamd, daar geen schepen van hier omringen en kunnen jaren ongezien blijven, ze moesten daar blijven als die in deze zee geraken. De hertog met groot misverstand moest daar zijn woonst maken. 13. Aan deze zee zijn steenen groot van wonderlijke aard, die aan alle staal en lood blijven hangen ongespaard, zodat er geen schepen niet voor kunnen varen met een, ze moeten blijven in 't verdriet door 't geweld van deze steenen. 14. Ze moesten blijven in nood, was 't niet een groot geween! en moesten sterven de dood behalven de hertog alleen, die kwam uit dit kruis; ten einde van zeven jaren kwam hij nog weer thuis met alzoo groot bezwaren. 15. Bij deze zee, zeer breed, ligt een wildernis groot, daar regeert een feile vogel groot, die dagelijks komt zonder faelen, allen dag gevlogen daar, om zijn jongens te halen, dan komt hij aan het schip gewaer. 16. Deze vogel groot, van macht, is genoemd de Griffioen en vloog dag en nacht omtrent het schip zeer koena, zodat zij hun durfden niet boven het schip begeven, of de feile vogel zou hen hebben weggedreven. 17. De vogel was zeer groot en vreestelijk om te zien. Het gebeurde eens bij nood, dat een van de hertogen op het schip was gegaan. De vogel kwam daar gevlogen, eer hij hen werd gewaer, heeft hem van het schip getogen. 18. De hertog hoort mijn vermaan, sprak tot zijn beenren sint: "Wij kunnen de dood niet ontgaan, ik wil de vogels spuugen": toen sprak de hertog fier: "Het is beter een korte dood te sterven, dan op de zee alhier met honger langer te zwerven." 19. Doe ik zeggen zal, sprak de hertog overluid, het is mijn begeerte aldus: neem mij dan op het schip zet, daar nevens mijn zwaard verheven, komt dan de Griffioen aan, ik wil mij hem begeven; 20. 's Morgen als het was klaar dag, de vogel werd gewaar, dan kwam hij alzoo hij plagen terstond gevlogen daar, heeft de hertog fier zeer vreestelijk opgenomen en gebracht al zonder gevaar bij zijn jongens onder schromen. 21. Deze vogel zeer na, bracht de hertog in zijn nest en vloog weerom van daar naar hetzelfde schip zijn best, maar de hertog geheel verward was benouwd in al zijn ledemde, heeft terstond met zijn zwaard de huid open gesneden. 22. Hij vond het beter om daar alleen bij de Griffioen te blijven, die heeft hij met vertrouwen met zijn zwaard gesneden dood. En den edelen hertog deed daar niet langer blijven, hij dagtekwam den Griffioen, hij mag ook mijn ont-lyven. 23. Hij ging terstond van daar en was geheel verblydt, dat hem God van dit bezwaar geholpen had. Subiet, den hertog van Hongersmood, alzo men wel mag weten, heeft hij van honger groot wilde kruiden moeten eten. 24. Het gebeurde op eenen dag, den hertog dagtekwam hem bevrijd, in de wildernis hij zag eenen wonderlijke strijd tussen twee wilde dieren, eenen lintworm vechtend tegen een leeuw, die tegenover elkaar stonden. 25. Den hertog was ververd en benauwd, als tot de dood, hij en dorst voor dat dier hem daar niet begeven bloot. De leeuw heeft hem gewaarschuwd, zodat hij zag den zijde begonnen, de lintworm met zijn staart den leeuw aan te vallen, het verwonderde. 26. Den hertog was verzoeten, die dagtekwam met groot bezwaar, de dood kan ik niet ontgaan, als zij mij worden gewaarschuwd. Dan dagtekwam den hertog fier: heb liever dat mij den leeuw ontlyft, dan ik van dit vreemd dier hier alleen zou moeten blijven. 27. Den hertog had zich verstond en heeft genomen zijn zwaard en hem op God betrouwd, de lintworm zijn staart afgezet en verkoos kwaad. Als dit zag den leeuw verheven, sprong bij de lintworm doen terstond gebracht om 't leven. 28. Als de lintworm was dood, den leeuw met koppigheid stond, die sprong van blijdschap groot als op des hertogs lichaam, en den edelen hertog zag werd bevreesd en alzoo sloeg, de leeuw miste hem niet, maar als een hond kwam hem te klauwen. 29. Waar dat den hertog ging, den leeuw volgde hem na, hazen en konijnen vingen en bracht den hertog aldaar, den leeuw met blijheid groot bleef bij hem zonder flauwte, ging met hem in den nood en was hem altijd getrouw. 30. De hertogin, hoort dit bedrijf, was benieuwd in dit gespan: zy en konde hoeren niet van den hertog, haar man, zodat er veel beren groot haar vervolgden zonder ophouden, zy meinde den hertog was dood, elkeen wilde haar trouwen. 31. De hertogin was in nood, heeft gepeist in dit gespan; is mijnheer nu dood, zoo zal ik trouwen een andere man. Het is niet goed te blijven alleen, dacht zy met groot bezwaren, 't is na zeven jaar geleden, dat men hem hier zag varen. 32. Van een jonker met macht heeft zy ontvangen trouwe. Den hertog door het geklaagd was doen met grooten rouw, in der wildemuis was hij was en straks al zonder falen kwam daar aan zee op dat pas aanstonds een schip gevaren. 33. Den hertog wel bedaard, hij riep den schipper aan kant, of hij met hem varen mocht, 'ja,' riep hij zeer vigilant. Den hertog met klokken verstand heeft van blijdschap gekreten. In dit schip was den wyand, dat heeft hij niet geweten. Als zy kwamen aan 't land en den leeuw wierden gewaagd, zy riepen gelykerhand: "Laat die felle beesten daar, of wij zullen niet laten in T". Dan sprak de hertog koen: "Och mijn vrienden, bij gods min! De leeuw zal u niet misdoen". Hij nam de hertog en de leeuw, hoort mijn jeugd, hij voer over zee. Maar de vijand kwam daar aan, bij de edele hertog, fier en riep met groot verachting: "Mijnheer, wat doet u hier? Uw vrouw zal morgen trouwen". Als de hertog heeft gehoord, van zijn huisvrouw zulk vermaak, hij werd geheel gestoord en sprak zeer onbekwaam: "Ik kan 't geloven niet! Zy beloofde me zonder opzogen, doen als ik van haar scheidde, geen ander man te trouwen". Dan sprak de vijand snood: "Hertog, dat is immers waar. Maar zij meint, u zijt lang dood, dus heeft zij zonder waar een ander in haar zin; en zal u dat niet rouwen, dat een ander om gewin zal nemen uw vrouw?" Het zou me verdrieten zeer, wist ik de waarheid klaar. Wat zou 't me baten, heer? Ik ben te verre van daar, ik kan 't beletten niet", sprak hij, "hoor mijn bedoeling! 't Is me een groot verdriet, dat ik 't moet laten geschieden". De vijand na zijn begeerte sprak: "Wat zult u geven mij, dat ik u morgen naar slaap, heer, als slapend breng vrij naar Bronswijk in de stad, daar uw paleis is verheven, wilt u beloven dat, dat u uw ziel aan mij zult geven?" De hertog met verstand sprak: "Mijn ziel geef ik niet, 't is al te durende pand, om zó te geven met vliet". Nogtans, is mijn begeerte vast om in mijn land te wonen, maar mijn ziel hoort toe aan den heer geprezen. De hertog, verbaasd daarvoor, heeft hem hier op bedacht: of God mijn de genade gaf, dat ik dan ontslapen mocht! De leeuw, dacht hij aldaar, is mijn getrouwde vrouw zonder staking; als hij wordt 't land gewaar, zal hij geruchtmaken. De hertog, met vrees bevangen, sprak tot de vijand Satan: 'Ik ben te ver, wel aan, maar de leeuw moet met mij gaan, en jij zult mij beloven te brengen zonder ophouwen en slapend zonder verdriet voor het paleis van mijn vrouw. De vijand dacht: 't is profijt goed. Hij heeft de reis aanvaard. De hertog, met kloeningemoed, viel in slaap zeer ongedeerd. Dus meende de vijand, ziet mijn ziele te benauwen, maar hij kon 't volbrengen niet, want de leeuw bleef hem getrouw. Op eenen korte tijd was de vijand over zee, terwijl de hertog geheel bevrijd, maar de leeuw, al met onvrijheid, al in zijn armen lag; als hij het land begon te nagenieten, heeft hij zonder verdrag groot gerucht beginnen te maken. Met zijn volgen heeft de leeuw gemaakt misbaar, in 's hertogs aanzien bloot, zeer gekroefd smetend aldaar. De leeuw, door liefde groot, om zijn beer wakker te maken, heeft hij al met zijn poot zeer gekwetst 's hertogs kaak. 46. De hertog was aldus zeer wakker op dat pas, de leeuw nog langs hoe meer met hallen en tieren was, zodat de hertog ontsnapte met grote vreezen, dat hij met luider stem riep: "O beer, wilt u mij genadig wezen!" 47. De vijand een regten schort, maar hij moest volbranden gaan, 't geen hij had beloofd aan de hertog, wilt u verstaan: te brengen van stand aan uw paleis verkorren, maar had 't de leeuw niet gedaan, de hertog's ziel was verloren. 48. De hertog was verblyden, al was hij was uit 't verdriet, hij heeft met grooten ijlt zeer neerstiglijk bespied, vragende zoo overluid naar zijn lieve huisvrouwe, elk zeide: "Zij is de bruid en zij zal morgen trouwen." 49. Als een bedelaar in rouw ging, hij met zwaar gepeis met dezen leeuw getrouwen liggen voor zijn paleis. Daar zag hij met verdriet veel juffrouwen en beren, niemand en kende hem niet, 't was voor hem groot verwonderen. 50. Het volk was dat was bevreesd van dezen leeuw te zien, elk riep: "Wat grote beest! wilt u van deze bedelaar velen." Zo dat men hem van daar vertrekken deed zeer zwaar, want de hertogin daar moest naar de kerk gaan. 51. De hertog, hoort mijn bedien, ging op de straat rennen om de hertogin te zien, die zijn huisvrouw was, maar dacht eens, wat rouw leed de hertog zonder flouwen, als hij zag zijn eigen vrouw met een andere beer gaan trouwen. 52. De hertogin werd getronen met vele vragen rassen, de hertog zeer benoemd dan in zijnzelf was, en sprak vrij onbevreesd Bononige beren uitverkoren, elk viel hem bij voor bedelaar, niemand en wilde hem horen. 53. Zijn kleren dan aldaar, behoefte en dochter niet, want zij baden zeven jaar met pijn en zwaar verdriet, gedomd met groot geklager te water en te land, zodat men weten mag, 't was voor hem geen eenvoudige zaak. 54. Als dan na den noen de maaltijd op 't beste was, veel edel beeren waren dan naar de feest op 'tzelfde pas. De burggraf bleef aldaar met zagten en kennen om een drankje win of bier, maar niemand wilde hem ontfermen. 56. Hier kwam daar een beer, die bij het bad vriendschappelijk al om een drankje ter eerbewaring van de burggraaf van Brussel. Hij zei eens aan de broederbende, sprak hij zonder verzoeking, "Laat ik een drankje zenden tot gedenkenis van vader Beer." De knecht met klare bescheidenheid die ging als op dat pas en bevat de zaak verbreid aan de hertogin ras: "In weerde vrouwe rijk, daar ik een man beneden, ter eere des burggraven van Brussel, zou ik een drankje voor je geven." 57. De burggravin zeer kwaad, sprak met woorden in dit gespan: "Dat wil ik gemeen doen, want dat was eens mijn man, die, helaas! nu is dood, god wil zijn ziel gedenken. En niet een schaal van goud gaf zij den man te drinken." De knecht sprak overluid ten burggraaf zonder verdriet: "Deze wijn zendet u de vroedster voor een gedenkenis ziet." De burggraaf de wijn ontsprokken en bleef tenzelfde stonden de schaal aan de baron ring met de schaal van wier gezonden. 59. Als de burggravin fier dit zo zag in dat gespan en riep met groot gevaar: "Het is mijn eigen man!" Zij heeft zonder verzet het stokje, van den ring verheven en een tegen de andere gezet, 't is vast aan elkaar gebleven. 60. 't Was een miracel groot van de almogenden beërde, de hertoginne was zeer benouwd, die was zonder ver- zeere van tafel opgestaan, haren beër ging zy inlaten, den bruidegom was beladen, bij mogt bij zyn brood niet slapen. 61. Daar was een groot gekrijt onder den bruidegoms vreunden, die voor vooren waren verblijd en hadden daar laten vinden. de hertogin met beklag viel door blijdschap van haar zelf als zy haar beër zag, haar brood te overwelen. 62. Als een hertog zeer fier werd bij aanstonds gekleed, en zood in alle kwartier voor een wonderzaak ver- breed: den hertog met bezwaar zyn rijk weerom verworven, maer korten tijd daar na den hertog is gestorven. 63. Hoort, met wat liefde groot dezen leeuw was, nu bevaen. als de hertog was dood, den leeuw wilde van daar niet gaan. als men 't lijk ter aarde droeg, deze beest ging ook meed, bleef op 't graf spelen en vroeg liggen met groot onvrede. 64. Met veel bukken en geraeus bedreef bij grooten rouw, dezen leeuw op 'tzelfde pas was zynen beer getrouw, bij en wilde eten of drinken niet, niemand koste bem vermorren, en zodoor met groot verdriet ten losse is gestorven. 65. De hertogin van Brabant liet bet komen in 't openbaar en schrijven in kroniek en maken een stand beeld, en bij 't graf stellen liet met een leeuw daar op ge- sneden ter herinnering, zoo men ziet tot op den dag van binnen. VlftiDwoh: Sammlung fliegender Blätter, Gtont bij van Psemel Nr. 28. Antwerpen bij Jos. Thys Nr. 13. Schon früher mitgeteilt durch v. d. Hagen nach zwei Fl. Bl., das eine ohne Ort (vielleicht Brümel), das andere „Tot Gend, by P.A. Kimpe, Boekdrukker by de Capucijnen in: Nenes Jahrbuch der Berliner Gesellschaft für deutsche Sprache 8, 369-876. Das Gedicht gehört wohl noch dem 15. Jahrhundert an. Obwohl es nur in ganz jungen Abdrucken vorhanden ist, weisen doch die vielen alten Wörter und Wendungen, die darin übrig geblieben sind, obschon sie heute kaum mehr verstanden werden, auf ein hohes Alter zurück, s. B. naeren, sträng, ongespaerd, säen, zoe(ipsa), by nood, tegen hunnen dank. Trotz der vielen volkstümlichen Versarten ging das Gedicht aus den Kammern der Rederijkers hervor. Eine gewisse Unbeholfenheit und Weitschweifigkeit in der Darstellung und die künstliche Reimerei (die vielen Binnenreime) sind Eigenschaften der Rederijkers, so wie auch die vielen Flickwörter und Redensarten, die nur des Reims wegen so häufig angewendet sind: ganz gewöhnlich ist das sie (sehet!), ebenso manches Beiwort wie fier, verheven, unverdorben; weiter sonder verzieren, sonder fallen, zonder schröcken, sonder flouwen, zonder ophouden, zonder dangier, zonder vertrag, met verdriet, met groot bezwaren, op dat pas, op zelve pas; endlich noch hoort mijn vermaan, hoort dit bedrieg, hoort mijn bedrieg, bedien, wilt verstaan, alzoo mijn weten mag. Der Gentse Text ist sehr verdorben. Da viele Wörter und Ausdrücke im Laufe der Zeit ungewöhnlich oder unverständlich geworden waren, so hat man sie mit anderen vertauscht. Dadurch sind denn häufig die Binnenreime verwischt worden. Ich habe versucht, das Ganze so herzustellen, dass es sein altes Ansehen wieder gewonnen hat. Mag auch Einiges verfehlt sein, das Meiste ist gewiss das Ursprüngliche. Der Text bei Willems Nr. 107. ist nur eine Bearbeitung nach van Paemel in 38 Strophen. Über die Sage von Heinrich dem Löwen und wie sie von deutschen Dichtern verarbeitet ist, handelt ausführlich Karl Gödeke in seinem Reinfigur von Braunschweig (Hannover 1851), woselbst auch S. 82-84 unser Gedicht mit erwähnt wird. Die Sage ist aber älter als der Reinfigur, schon Cäsarius von Heisterbach gedenkt ihrer. Dracke: 2, 2. bemind (bemand) — 2, 3. was fehlt — 2, 4. issen (mögen) — 3, 2. een ander — 4, 3. of fehlt — 5, 2. met gootmoed (daer naer) — 7, 2. baten (naeren) — 8, 3. gebruk (behoef) — 10, 3. ontfeelen (ontblyven) — 10, 3. zeer fehlt — 10, 4. genade — genade (raad — genade) — 11,1. raerden (voeren) — 13, 3. is fehlt — paaren kwaliteit — 16, 1. zeer fehlt — 16, 8. niet duffden (d. niet) — 16, 4. fruit (ziet) — 18, 3. fier fehlt — 18, 4. dan hing op de stet (dun op de see alhier) — 19, 8. zea — 19, 4. of dan komt den Orifffen — 21, 1. fruit (fier) — 21, 8. verstoort (verreerd) — 24, 1. dacht onbevrijd (dacht hem benijd) — 24, 8. doen fehlt — 24, 4. zeer groot (zeer kwaad) — 26, 8. wier (fier) — 28, 8. wye (fier) — 30, 2. niet horen (horen niet) — 30, 8. stert fehlt — 31, 1. bedacht (in nood) — 31, 3. hier (niet) — 31, 4. iekem fehlt — 32, 2. voor 't g. — 32, 3. hij zat (hij was) — 32, 4. Op dat moment, voordat het feilt - 34, 4. Bij de goden, mijn feilt - 35, 2. Waarde (voeren) - zeer goed (daar zien) - 36,3. Ik ho meteen (*k en kan) - niet geloven (ga, niet) - 86, 1, Alles ik van haar vroeg (doen, zij ik van haar scheiding). Jammer (Immen) - 39, 4. Beloven dat (beloven, dat, dat) - 40, 2. 200 (hoeveel) - 40, 8. Vrij (wijs) - 41, 1. Zeer verboden (verboden dmv af) - 41, 4. Al het land, wordt - 42, 2. Wel aan mij, ben ik voor jou - 42, 8. Beken (belogen) - 42, 4. Slapen (slapend) - 43, 3. Raar (zeg) - 44, 2. Mijn (meer) - 46, 2. Koningen zaam (lange tijd) - 47, 1. Zeer kwaad (een rasper) - 47, 3. Aan aan (aan voor) - 49, 1. Geweigd (in rouw) - 60, 1. Dal feilt - 50, 3. Deed vertrekken, van daar - 60, 4. Moet aldaar - 61, 4. Al het hier, zijn eruit zag - 64, 2. Doe feilt - 64, 3. Den A. ging van daar (den h. bleef alhier) - 65, 1. Kwam dan daar een (kwam daar een beer) - 66, 3. Behendig feilt - 66, 4. Vrouwe frisch (vrouwelijk) - 66, 8. Zoud mijn een drink geven (s. gjr een dr. mij geven) - 68, 1. Den hertog (ten h.) - 68, 4. haar fehlt — 69, 1. ziet (zie) — 61, 2. laten (houden) — 63, 4. blerf op graf episode en bleef (bleef op't graf sp. en vroeg) — 64, 1. en Heren (geraes) — 64, 3. niet fehlt — verworven (vermorwen) — 66, 1. het fehlt — 66, 3. en fehlt. — Viele meiner Lesarten werden bestätigt durch V. d. Hagen's Text, s. B. 8, 3. 10, 3. 11, 1. 35, 2. 36, 3. 37, 1. 42, 8. 44, 2. 46, 2. 64, 3. Krieg — 1,4. verseilen, sich versegelen, verschlagen werden — 2,1. red, rede, bereit — 2,3. bedacht, besorgt — 3, 2. schnell — 4, 1. geleitete, gentisch für geleitet — 5, 3. züchten, Seufzen — 6, 2. scheuren, zerreißen — 6, 3. alles zusammen — 7, 1. onbeducht, unerschrocken — 7, 2. naern, ängstigen — 7, 3. 10, 2. gegen ihren Dank, mhd. Ane ir dane, gegen ihren Willen — 8, 2. buskruid, Schiefrippen — 8,3. tot Kriegsbedarf, zum Kriegsbedarf — 9,3. ohne Stücken, unabsichtlich — 10,1. 11,2. sträng, heftig, englisch, streng — 10,2. verzehr, Besehrigung — 10,3. kwaad, schlimm — kabel, Anker tau — zeil, Segel — ontbreekt, unbrauchbar werden — 11, 3. bezuren, ausstehen — 12, 1. Leverzee, das fabelhafte Meer, das auch den Niederländern bekannt war, s. Sinte Brandaen bei Blommaert. Oadvlaamsche gedichten 1, 101. und 98. — 15, 2. ongepremd, Ohne Hindemite — 18,9. lood, Blei — ongepaard, Koggieh — 18,3. met eenen, in der Tat — 16,3. sonder vallen, ohne in fehlen, regelmäßig — 16, 4. fei, glimmig — 17, 1. 20, 8. Freßsucht, furchterlich — 17, 2. 24, 1. geben, sich ereigenen — bei Nöt, bei Gelegenheit — 18,4. sehr, hemmen — 19,8. — erheben, erhaben, hier etwa: hervorragend — 19,4. begeben, ergeben — 20, 4. dangen, Gefahr — Ender schrommen, ohne Angst — 21, 1. nahe, liebevoll — 21, 5. vergnügt, verselten — 25, 1. sehr, erschrocken — benommen, bänglich, beängstigt — 28, 1. fand, befand sich — 28, 1. verblüht, erfreut — 28, 8. subit, lat. subito — 24, 3. zogen, Begierden — 24, 4. miteinander, einander — 26, 1. bestanden, ergriffen — 26, 4. fährig, giftig — 27, 1. hemmen — erstreckten, sich erkühnen — 28, 4. müssen, nicht lassen — klagen, klägen, kräusen — 29, 3. zarter, zäher, ständig — 30, 1. berichtet, Ansehungsverschiedenheit — 30, 1. 81, 1. 67, 1. 69, 1. gespannt, Herrgespann, Herrsenspannung — 31, 4. geleitet, vorgegangen — 32, 8. sondern fällen, gewisslich; vgl. 15, 8. — 34, 2. gleichzeitig, zusammen — 35, 2. schnell — 35, 8. vergroßen, erschrecken — 36, 3. sondern stoppen, ohne Aufhören — 38, 2. bot, helfen — 38, 8. verhinderten, beletzte — 40, 2. so, ipsa (flandrisch) — vliet, bei Kil. als holländisch. beseitigt, besieg, verlieren — 41, 1. verblasst, erschrocken — 41, 8. ohne stoppen, s. 9, 8. — klarkomme, tapfer — ungedeert, ohne Schaden — 45, 1. missverstehen, Lüttich — 45, 2. smet, Schmiss, Riss — 45, 4. Kasse, Wange — 46, 2. tierisch, toben — 46, 8. aufwachen, hier: erwachen — 48, 8. neerstiglyk, eifrig — bespieden, ausspähen — 48,4. elk, jeder — 49, 1. gepeis, gepeins. Nachsinnen — 51, 1. bedidn dasselbe was bedied 30, 1. — 51, 3. zonder flouwen, ohne schwach zu werden — 52, 3. vrj onbeladn, ganz freimüthig, ohne Zurückhaltung — 53,3. gedold, ausgehalten — 54,1. noen. Mittag — 54,3. kermen, Wehklagen — 54, 4. ontfermen, erbarmen — 67,1. 59, 1. gespan, s. 80, 1. — 58, 4. Vgl. das Lied vom Moringer, Uhland Nr. 298. Str. 32. — 59, 8. zonder verzet, ohne Hülfe — 59, 4. aen malkadr, bei- sammen — 60, 4. beladn, bekümmert — 61, 1. gekryt, Geschrei — 61, 4. overwelven, überwölben; dafür wol zu lesen: overzwellen, überschwellen — 64, 3. kost, konnte — vermorwen, beinhigen, be- süuftigeft. 19 f Nr. 3. Graf Floris und Gerhard yan Velsen. 1. Wie wil hören eeu nieu liet? en dat sal ic u singhen, hoe Gheraert van Velaen graef Floris verriet, 't sijn wonderlike dinghen. 2. Graef Floris tot Gheraert van Velsen sprae: 'Gheraert van Velsen, ghi moet hijlicken al aen een weeutjen, heefk goets gbenoech en si is also suverlike.' 3. 'De schant en gheschiet mi nemmermeer,^ sprae Gheraert van Velsen tot sinen lantsheer, 'eer ghi mi soudt brenghen in sulc verdriet, uw oude versleten sohoenen en wil ic niet' 4.. 'Gheraert van Velsen, mijn lieve neef, hadt ghi dat woordek^n ghesweghen! , ghi sultse draghen tsi u lief of leet, al hadt ghijt bi uw riddershals ghesworenf 5. Een corte wijl en was daer niet laac, Gheraert van Velsen ghinc een huisvrou trouwen. graef Floris schreef Gheraert van Velsen een brief , en dat hi bi hem comen soude. 6. Gheraert van Velsen dorst het laten niet, hi reet aen gheen lantsouwe, terwijl sliep den grave van Hollant al bi sijn overschone vrouwe. 7. "Sire, repartit-il: "Crainte en renglement!" Wat faites-vous, lanterne? Wasser, un autre op avec mes dispositions, vous devriez lui mettre votre épée au cœur." 8. "Cristian, et connaître, me serait de bon augure, ne serait-ce que votre présence ici. Je devrais vous remercier de votre bonté, mais je préfère rester dans mon coin." 9. "Gerard van Velsen avait une sœur, de Woerden, une femme de cœur, avec laquelle il vivait, mais il lui fallut, comme à son frère, devenir soldat." 10. "Donc, Gerard van Velsen, revint, tout sauf, à la porte, sa valeur, sa probité, ne lui vint pas saluer: "Quel est, dit-il, ma valeur, pourquoi je suis, devoir, de vous, devoir, vous venir saluer?" 11. "Gerard van Velsen, entre dans la chambre, il y trouve son cœur, dans l'ombre: "Avez-vous fait, quelqu'un, grand mal? dit-il, wel, je suis sobre, désormais." 12. "Gerard van Velsen, mon aimé, nous, il est, comme perdu, de dormir, sous mon étoffe verte: Graf Floris, a mon honneur, pris." 13. "Que si, maintenant, honneur, pris, a été, est, de sweete, lief, tout pardonné; hier, vous étiez mon seigneur, maintenant, je le suis, et cela sera, pour son vivre, cher." 14. Il sejeta, une valve, à son côté, ou il s'enchaîner, pour mordre; il fit, une sproncelle, à travers, un hès, ou il, Graf Floris, pourrait revivre." 15. "Ah, Gerard van Velsen, mon aimé neveu, vous voulez, mon, vie, laisser, je, suis, de votre bâtard, une comtesse, de Hollande, faire." 16. "Que et faites-vous, maintenant, encore, n'importe; je, ne veux, geen, traître, donner; vous, avez, en, ma, épousée, pris, son honneur, et cela, sera, pour votre, vie, cher." 17. Dat ghi mijn broeder hebt vermoord, dat had ik u al vergven: nu hebt ghi ghenomen mijn huisvrouw haar eer, en dat zal kosten uw leven. 18. Hij wierp hem twee hanschoenen voor zijn mond, op dat hij niet en soude luiden, hij voerde hem van 't huis te Cronenburgh tot op dat hoge heil te Mulden. 19. S nacht en morgen omstreeks de middagmaal, omstreeks de middagmaal, deed de graaf van Hollen, gesloten in boeien, zo vast. 20. S morgens deed het was schone dag, de heeren zouden daar wat eten, deed de graaf van Hollen: 'rijk god, nu ben ik al vergeten!' 21. Ze brachten hem in een oude berenspe, zijn zwijnspe was ongepeld; deed de graaf van Hollen: 'rijk god, nu ben ik al verbrand!' 22. En had hij nu een schiltknecht goed die met verloste van den bloedt, ik zou hem schenken mijn bruine schilt en daar toe mijn sabel hoorde. 23. Oeraert van Velsen was rijk ter hand, hij vreesde graaf Floris van den bloede: 'scechts mij, o graaf van Hollen, hoe is u nu te moede?' 24. 'Hoe mij nu te moede is? en ik moet immers sterven, had ick een vrouw met een destijds kind, die ick mijn grote goed mocht erven! 25. Ik heb nog wel een zoon heet Jan, hij is zo ver in vreemde landen; dat hij zijn goed niet regeren en kan, dat is hem abou grote schande. 26. In de daar toe minnen bašrtsoon, Het is nog jong van weken, Al recht hij hier nog over honderd jaar, Zijn vaders dood zal hij wel wreken. 27. Een korte tijd was daar niet lang, Geraert van Velsen werd gevangen, Hij dacht zo snel bij zijn heren: 'Rijt god, nu zal ik moeten hangen. 28. Hangen is voor hem nog niet goed genoeg, Hij moest nog zevenmaal meer lijden: Ze deden een vat vol spijkers slaan, Daar moest hijzelf in glijden. 29. Si rolden hem drie dagen langer, drie dagen voor den noone: Gherard van Velsen; welke Kerne man, en hoe is u nu te moede? 30. Hoe mi nu te moede is? Dat zal ik u wel zeggen: Ik ben nog al diezelfde man, die graaf Floris zijn jong leven nam. Holinsch: Ondt Amsterdam. LB. bl. 10. Melis Stoke door Jan van der Does, Amsterdam 1691. bl. 101; door Cornelia van Alkemade, Tot Leiden 1699. in fine. Alkemade heeft aan de Schans van zijn Stoke denzelfde tekst weerhouden, maar de woorden of versregels anders gesteld, zodat fiberschlagende rijmen regelmatig in het Gänsevliegje worden gebracht, ook nieuwe rijmen eingeschust, waarbij het oude Lied hier en daar met metrische Correctheid is gewonnen, meestal maar aan kracht en ouderthuismelijk klank gewonnen, heeft. Ik heb daarom verder geen terugblik op genomen, maar me alleen aan de oude originele tekst van het Amsterdamse LB. en Donselaar gehouden. Gar geen enkele Rücksicht verdient de andere jongere tekst, welke Alkemade aan het overvloed aan zijn eerste te volgen laat; het is een Bearbeitung aan de School der Rederijkers uit het 17e Jaarhondert, zoals ook de Überschrift daarvoor aantoonbaar is: Lied van de dood van graaf Floris van Holland, die ter neder werd geslagen en geveld van Geraard van Velsen, zijn vassaal, vreemd, om dat hij zijn troon eer had beroofd met geweld: zulks als hier in 't gezang na de onderweg wijs werd verteld. und hat gar geen poetischen Wert. Das wahrhaft Geschichtliche in diesem Liede berichten am besten die Zeitgenossen Melis Stoke (ed. Huydecoper II. D. bl. 266, 4. boek vers 1024 enz.) und van Veltthem (ed. Le Long bl. 805. S. boek cap. 44. enz.). Kegentliche Veranlassung zur Gefangennahme und dem nachherigen Mord ist wohl nur in dem Übermutte des holländischen Adels zu suchen, der sich durch das Bündnis mit Frankreich und durch die große Liebe, in welcher er bei den mächtigen Friesen und Kennema stand, beeinflusst und gefährdet glaubte. Der Dichter griff daher ein populäreres und poetischeres Motiv auf, und dazu diente ihm die alte Sage, dass Gerhard van Velzen, dem Grafen Floris vorgelegt worden sei, und Gerhard eben damals an einem Landwehrer, auf blutige Rache genommen habe. Allerdings mag Floris ein lebenslustiger Fürst gewesen sein, dass er damals jedoch einem solchen Verbrechen nicht schuldig gemacht werden darf. Die Zeitgenossen wissen nicht einmal, dass er ausschweifend war, auch folgt dies gar nicht aus dem späteren Bericht (bei Leo, Niederl. Gesch. 1. Th. S. 712). Übrigens mochten seine Feinde manches ausgesprengt haben, um sich später vor dem erbitterten Volke zu rechtfertigen. Dahin gehört wohl die Sage von der Kotsucht; der Pastor von Veitheim kennt sie schon, er gedenkt ihrer unter den Gründen, welche den Adel zum Verrat veranlasst haben sollen; dass er jedoch selbst nichts davon hielt, beweist schon das Unbestimmte in der ganzen Angabe: Ander seggen, dat om een vrouw quam dat men hem sijn leven nam, daer hi met hebben soude te doene, die wijf was eens van zijn baroene, ende datten die ghene daar om lagheu leiden van der stond alle dagen. Zu welchen harten Urteilen spätere Geschichtsschreiber durch jene Sage und das unverstandene über spei verführt wurden, bezeugen die Auszüge aus ihren Schriften in Casp.- Commelin, Beschreibung von Amsterdam 1. Deel (t' Amst. 1693. fol.) bl. 58. euz. M 2, 2. hiejen, jetzt welken, heiraten - 3, 4. verfallen, verschlissen, abgenutzt - 4,1. neef, Neffe, hier nur trauliche Anrede, wie sich die Fürsten cousin nennen, wenn sie auch gar nicht verwandt sind - 6, 2. landsouwe, Gegend - 7, 1. erzähl, Nothzucht, davon noch verkrachen - 8, 1. kreien, kreischen - 10, 4. te müssen kommen, entgegen kommen - 11, 2. rouwe, Betrübnis - 16, 2. kon für je en - 18, 2. luiden Laut von sich geben - 19, 4. boeije, Fessel, mal. boia - 23, 1. rat, rasch - 23, 2. wies pt. von waschen - 24, 2. immer, gewisslich - 26, 4. wreken, rächen - 29, 3. vat voll spikers. Die Strafe in einem mit Nägeln ausgeschustenen Fasse gerollt zu werden, scheint, wenn auch nicht alt und gesetzlich, doch wenigstens im Volksglauben vorhanden gewesen zu sein. Das Märchen von den drei Männern im Walde (Brüder Grimm, Märchen, 1. Bd. 2. Aufl. S. 76.) schließt mit den Worten.: Was gehört einem Menschen, der den anderen aus dem Bett trägt und ins Wasser wirft? - Ein antwortete die Alte, dass er in ein Fass gesteckt wird, das mit Nägeln ausgeschrieben ist, flügt den Berg hinab ins Wasser gerollt. - Da ließ der König ein solches Fass holen und die Alte mit ihrer Tochter hineinstecken, dann wurde der Boden zugehämmert und dieses Fass bergab geschobelt, bis es in den Fluss rollte. - So auch in einem schwedischen Volkslied: Svenska Folkvisor af Öjer och Afzelius 1. D. s. 13; Tgl. B. 16. (Mohnike, Volkslieder der Schweden 1. Bd. S. 54): De satte lilla Karin i spiketonnar in, och konungen som åtunner de vilda tjänne kring. Sä kom det ifrän himmelen tri hvita dörre ner, de togo liten Karin, och strax s blef det tre. Ebendasselbe in demselben Liede dänisch in Udyalgte Yiser 8. D. 8. 398. Des Grafen Ermordang ist übrigens schon im 16. Jahrhundert von den Volksdichtern eben so dargestellt worden wie später. Es hat sich ein Buchstück der Art erhalten; es steht am Schlosse einer Papier-Hs. Von Jac. Tau Maerlan's Bijbel im Besitz der Maatschappij van Nederlandsche Letterkunde zu Leiden, und daraus urkundlich abgedruckt in Huydecoper, Proeve 2, 371—876. Ich teile es hier in gewöhnlicher Schreibung mit. Het viel in eenen tijt voorleden, verstaat mijn rede, sie es klar, in SGravenhage ter selber stede, het es geledeu bet dan hondert jaar. ' Die Grave sprach in sein Gevoech: 'Gheert van Velsen, ghij moet trouwen, ik sal u geven goeds genoeg, met Isabele mijns harten vrouw.' ' Die schande en valt mij nooit meer, met zelf te brengen in dat verdriet! ' sprach Gheert van Velsen tot sein Vetter, 'n werelderfde geniep, en wil ik niet.* Die Grave sprach met feilem mood: 'anders mocht uw rede wel beleggen, Gheert van Velsen, zult op u hoeden, mijn loddeghinne zuldi seker hebben.' Die een van den anderen schiet, die rede lieten zij daar staan. Gheert van Velsen en achtens niet, hij meende het zou daar anders gaan. Des graven van Bentem dochter was ihm gegeven, die trouwde hij tot eenen wittewijven, des wilde Gheert van Velsen frisch leben: des graven van Bentem dochter was ihm gegeven. 