title: Schaank, S. H.: Het Loeh-Foeng-dialect
creator: None
text: Met hoeveel wetten, p. 1022, sub. 1. 2) met hoeveel wetten, p. 1022, sub. 2. 3) met hoeveel, p. 1024, sub. 4) = Penis. 71 27 Vertel geen leugens. 28 Zijn getuigenis is niet waar. 29 Hebt gij het zelf gezien? 80 Hij weet het zelf niet. 31 Hoe weet hij er iets van? 32 Hij hoorde er de mensen over spreken. (Zie 385—417. M-hó köng tcal-woi (— pcang-woi). Kia kceü-kiüng ra-hè tjin-kai. Nji ts°f-ka (=tscm-mük) kcön-tö mo. Ki tscf-ka m-ti. Ki njiöng-pan tét tl. Ki tcang njin köng. HOOFDSTUK IV. WOORDENLIJST. A. Aandeel. Aangezicht. Aanklagen (385—388. aangeklaagde. aanklager. verweerder. Aankomen. Aannemen. Aansteken. — lamp. — vuur. het is al duister, steek de lamp aan. Fun. Mian. Kö. Pün njin-kö-kai. Kö-njin-kai. Njian-kö-kai. Pcui-kö-kai. Tö. Kiang-sjiü; sjiü-lang. Tiam; kcoi. Tiam-tén. Tiam-fö. Hè am-ló, nji kcoi tén. ia iam-iap ian-iat iang-iak iau im-ip in-it io iong-iok iu iun-iut iung-iuk o oi on-ot ong-ok u ui un-ut ung-uk m M 1) Zie noot bl. 4. as§« astris O k ïtf k' M o o k m k # ts' m f k' ts' k' nj 1 * 1 TC j # k' & k' ±t ts' Jg t* ft h ff 1 m w Üc 1 M f * lf o t' k' ts' M O A o o k' M o o h f# 1 m o o f # 183 1. 2. 3. 4. 270. P‘iau. & ^rc 5. 7. 2p coll. p in. 271. P‘in—p‘it. OP E /H m 272. P‘ioug—p‘iok. W 273. P‘o. °f pl 0 IR Iel «E 274. P‘oi. 275. P‘ong—p‘ok. *0 «I 276. P‘u. ü m # $ ? af Pi 1) W. W , p. 704. sub. 1. 66 12 Neem een beetje medicijnen. 18 Welke medicijn moet ik in nemen ? 14 Wacht tot ik uit het hospitaal terugkeer. 15 Ik zal iemand medicijn voor u laten brengen. 16 Deze man heeft koorts. 17 Ik heb koorts. 18 Is uw keel droog ? 19 Ja. 20 Het is niet goed zo veel water te drinken. 21 Drink een weinig kippenbouillon. 22 Wanneer de koorts voorbij is, zal de keel niet meer droog zijn. 23 Hoest hij ? 24 Soms doet hij het, soms niet. 25 Drinkt hij (arak)? Drinkt hij dikwijks arak ? 26 Ik vrees, dat hij opium schuift. 27 Misschien doet hij het. 28 Hij is een sterk man. 29 Heeft hij anti-opiumpillen gebruikt ? 30 Hij zegt, dat zij zonder nut zijn. 31 Hoe weet hij dat ? 32 Zijn ziekte kan niet genezen worden. (Zie 270—286). (Oi) sjit tit jok (tsf). Ngai oi sjit ma-kai jok (hö). Tên ngai hi pciang-njin-wuk tjön-loi. Ngai ham jit-sa kiam jit-tit-jok pun nji. Li-tjak njin pót-lang (= pót-hon). Ngai pót-lang. Njia heu-len tsau mo. Tsad. M-hö sjit an-tó sjui. Sjit jit-tit kai-tcóng. Laug hó-liaü, heu-len m-woi tsau. Ki jid tscuk mo. Ki jiu keét mo. Ki hè ta-sjóng-fung mo. Sjang-ha jiu, sjang-ha mo. Ki jiu sjit tsiü mo. Ki pai-pai sjit-tsiü mo. Ngai kiang-pca ki sjit a-pcian-jan. Kam-pca ki jiu sjit. Ki hè jiu-lit-(kaï-njin). Ki jid sjit kai-jan-jan mo. Ki wa: mo-jung. Njiöng-pan ki ti jiu-jüng mo-mojung (= ki ti hö m-hö). Kia pciang hö m-tét. Kia pciang m-wol hö. 136 N°. Tc. 351 tca. 352 tcai. 353 tcam 1. 354 tcang 1. 355 tcen 1. 356 tcen 1. 357 tceu. 358 tci. 359 tcian 1. 360 tcian 1. 361 tciau. 362 tciau. 363 tcin 1. 364 tcio. 365 tcio. 366 tcoi. 367 tcop 1. 368 tcong 1. 369 tcu. 370 tcui. 371 teun 1. 372 teung 1. 373 tja. 374 tjam 1. 375 tjau 1. 376 tjau. 377 tje. 378 tji. 379 tjim 1. 380 tjou 1. 381 tjou 1. 382 tjou. 383 tjoi. 138 De achterstaande lijst is samengesteld op de wijze van de Chineesche Syllabische woordenboeken. Voor het Loeh-foeng-dialect in het bijzonder, en het Hakka-dialect in het algemeen bestaat zulk een woordenboek niet. Enkele Hakka-Chineezen gebruiken, natuurlijk tot groot nadeel van de zuiverheid van hun dialect, wanneer zij den uitspraak van een karakter niet weten, het woordenboek van Kcang-hi of het Canton-woordenboekje Om een syllabisch woordenboek te kunnen gebruiken moet men de uitspraak van het te zoeken karakter kennen; na die uitspraak gevonden te hebben vindt men het bedoelde karakter gemakkelijk uit de daar gegeven gelijkluidende karakters. De betekenis der verschillende karakters is hier niet opgegeven, daar deze in ieder woordenboek kan worden nageslagen. ALPHABETISCH OVERZICHT DER SYLLABEN. N°. A. 1 a. 2 ai. 3 am 1. 4 au 1. 5 ang 1. 6 au. E. 7 e. 8 em 1. 9 en 1. 10 eu. F. 11 fa. 12 fai. 13 fam 1. 14 fan 1. N°. 51 hon 1. 52 hong 1. I. 53 i. J. 54 ja. 55 jai. 56 jam 1. 57 jan 1. 58 jang 1. 59 jau. 60 ji. 61 jim 1. 62 jin 1. 63 jiu. 64 jong 1. 65 jun. 66 jung 1. 188 1. 2. 3. 4. 5. 7. 8. 298. Sin—sit. * mm m # ^ ff « w 299. Siong—siok. #24” *24 #24” ftl S) ü « * 300. Siu. O W. W., p. 790, sub. 1. 2) W. W., p. 790, sub. 2. 118 De Chineezen en Japan- nen voeren oorlog. Yeel (855. heel —. te —. niet — (247. hoe —? Yel, van een dier. een vel papier. Veld. Vendutie. Vennootschap. — vormen. Venster. Ver. Veranderen. Deze brief is niet goed ver­ ander ze. Verander dezen brief. Hij verandert (van gedrag) en wil een goed mensch worden, (zie omkeeren, verwisselen). Verbeteren. De kleeren ziju gescheurd hersteld ze. Verblijf houden. verbond. Verbranden. steenkool —. het huis brandt (er is brand). Verdeelen. Verdienstelijk. Verdriet hebben. hij heeft verdriet. Tcong-njin laü Njit-pün-njin ta- tjong (= sióng-tjci). Tó. Hö-tó; teu-tó. Tó kö-tceu. Mo ki-tó. Ki-tó. Pci. Jit tjóng tji. Tcian, nam. Mal ka-fö. Küng-si. Kap-pün tsö sén-K; tsö küng-si. Tscüng; tscüng-mun. Jan. Koi; won; kau. Li-kai si m-tjcok, koi-kó. Nji hó koi-kö li-kai si. Ki pian-tjön tsö hö-njin. Pü-hö; tsö hö. Sana lan-tcét, pü-hö loi. Zie wonen. Ful. Sjaü. Sjaü tcau. Fö sjau wük. Fün; pun. Küng-lo. Seu. Ki seu. Tjat. Verf. 113 Steenkool. Steil (340. Steken. Stelen (193, 396a. dief zijn. Stem (geluid, toon). Ster (382. Sterk. een sterke man. — van azijn. — van arak, thee. Stil. niemand spreekt, het is stil. Stinkend. zeer —. Stoel. een stoel. Stof. (vuil). geweven —. Stok (393. Stom. Stomp (zie onbruikbaar). Stoomboot. Stooten. waarom stoot gij mij ? Stoppen. het gat is gestopt. Straat. Straffen (401—404. Strand. zandig —. Streek (352. Streep (452. Sjak-tcan. Kci. Tsciuk. Tceü. Tsö tscet. Sjang. Sén; sén-siük; sén-siü. Jiu lit. Hiung-tsöng. Jiü lit kaï njin. Hiung. Njiam. Ts'ln-ts'ln; ts'ïn. Mo njin kóng, ts^n-ts'fn. Tjciü. Sjip-fun tjciü. Ji; kau-ji. Jit tjóng kan-ji. Tjcin; nai-tjcin. Pü. Kun; sjü-kun. Tjoi-a. M-ll, tcün. Fö-sjon. Süng. Nji süng ngai tsö ma-kai. Set; sét-kïn. Kcung sét-tcét. Kcüng sét-kin. Kai; kai-lu. Fat. Hoi-pian. Sa-pa. Tjiü-fü. Wak (z. Linieeren). 8 62 25 Ik heb het eens gedaan. 26 Gij moet dit geld niet uitgeven. 27 Gij moet het naar huis zenden. 28 Speelt hij om geld? 29 Ik denk van wel. 30 Als hij speelt wil ik hem niet in dienst nemen. 31 Vertel hem, wat ik zeg. 32 Hij zegt, dat hij het niet weer zal (durft) doen. (Zie Woordenlijst onder Gulden, Tahil, etc.). Ngai tsö-kö jit-pai (of sjang-pai). Nji m-hö sê lia-kai tscian. Nji tcin-tjcok oi ki-tjón njia wük-ka hi. Ki jiü tü-tscian mo (= tü kiaü mo = tü pók mo). Ngai kcam (= siöng) ki pca jiü tü. Ngai nut ki jiü tü. Ki jiü tü-tscian (— ki hè haü-tü-kai njin) ngai m-oï jüng ki. Kóng ki ti ngai-wa-kaï. Wa ki ti ngai köng-kai. Tsóng ngai-kóng-kaï wa ki ti. Ki wa: ha-pai m-kam tsö-ló. IX. HANDEL. Li jiü ki-tó tscian. 1 Hoeveel geld is dit? 2 Hoeveel is de prijs van dit? 3 Het is te duur. 4 Ik koop het niet. 5 Zijn er nog goedkoper? 6 Deze is goedkoper. 7 Hoe verkoopt gij deze? 8 Verminder uw prijs. 9 Verhoog uw bod. 10 Gij verkoopt duur. 11 Is het goed? 12 Deze zijn de beste. 13 Zijn er nog betere? 14 Haal betere en laat mij die zien. Li-teü ki-tó (= ma-kai) katzian. Kui kö tceu. Tcét kui. Ngai m-mai. Ngai m-oï. Han jiü kö-pcian-nji-kaï mo. Lia-kai (hè)kö-pcian-nji. Li-téu njiong-pan mal. Nji kam-teü-tss. Nji tciam-teü-tsf. Nji mal an-kui. Hó mo. Li-teü sjong-hö-kaï. Li-teü hè kö-hó-kai (= hè tji-hó-kai), Han jiü kö-hó-kai mo. Kiam kö-hó-kai loi, pün ngai kcön. 9 UITGANGEN: 154 w. m 82. Kim—kip. 84. Kiong—kiok. m 85. Kiu. 21 Hollandsch Woordenboek van het Emoi-dialect door J. J. C. Francken en C. T. M. De Grijs (Batavia 1882) en in C. Douglas, Chinese- English Dictionarj of the vernacular or spoken language of Amoy. Hieruit volgt dat in het de verschillende tonen gegeven. In de eerste verticale kolom staan de uitgangen, voor ieder karakter de ingang die bij het karakter behoort. Achter den ingang aan-at hebben alle opgegeven karakters denzelfden ingang, dat achter alle andere uitgangen dit niet het geval is, moet eensdeels geweten worden aan onvoldoende materiaal, anderdeels aan linguistische regels, die bijv. geen woorden met den ingang k in de lage tonen-serie van het Loeh-foeng-dialect dulden. (Hierover later). Door zich deze tonen-tafel zoowel horizontaal als in verticale richting door een Loeh-foeng-Chinees te laten voorlezen, zal men een idee kunnen krijgen van de verschillende stembuigingen of tonen. 150 1. 2. 3. 4. G5. Jun—(jut). f** ut it 5. n 7. 66. Jung—juk. Si m t# és 8. 67. Ka. «CV fiïu. #1 ® & « m 1) w. W., p. 352, sub. 1. 2) W. W., p. 352, sub. 2. 155 1. 86. Kiun—(kiut). Jti ^-4* m m 87. Kiung—(kiuk). n n 3. m 88. Ko. nr 89. Koi. afc 90. Kon—kot. ■T f? ¥ # Ai W 4. 5. koi') 1) = roesip (Mal.) een soort gezouten vis. 104 Ophangen. Mijne kleeren zijn door mij opgehangen. Opium. Oprapen. Oprispen. Opstaan. ontwaken (259. Optellen. Opvliegend. hij is —. Opzetten. een hoed. Orde. ’tis in —. niet verkeerd. ’t kan zoo. dit werk is niet in orde. deze brief» » » » Oud (v. personen) (69, 70, 402. (v. dingen. Ouderdom (69, 70. hoe oud zijt gij ? Ouders. Overal. hij gaat — heen. Overnachten. Overschrijven. Overvloedig. Tiaü-hi. Nga sam ngai tiaö-hi, a-pcian jan. Kiam-hi. Ta-è. Hi-sjin. Höng-sjin; hong-tscong. Son-kiat. Fö-hi; fö-fat. Ki hè jiü fö-hi; kia sim fö-fat. Tai mö. Tjcok; hö-ló. Tcïn-tjcok. Mo-tscö. Tsö-tét. Lia Sf tsö m-tjcok. » » sia » LÖ. Kciu. Nji ki-tó soi. Ja-oi. La-wui la-wui. Ki la-wui la-wui hi. Hiat-ja. Ts'aü. Hö-tó. Paal. P. Een paal. Tjcu-tceu. Jit ki tjcu-tceu. 4. 5. 7. 409. Tsam—(tsap). 410. Tsan—tsat. 411. Tsang—tsak. 412. Tsau. 413. Tse. 414. Tsem—tsep. 415. Tsen—tset. M 1) Kót ts'ó, t9at jït pH j£t p&. Snijd gras en bind het in bundels. 2) a-tse = oudere zuster. 3) Jït tsép = een hoeveelheid, die men tussen de vingers kan UITGANGEN: HOOFDSTUK I. INLEIDING. Het Loeh-foeng-dialect (|) ®-) * 1j behoort tot de Hakka- of Kceh- dialecten en wordt in China gesproken in de bovenstreken der Districten Loeh-foeng (Dep*. Hvvoei-tsjoe), Hwoei-lai, Phoe-ning, Kieh- yang, Foeng sjoen (Dept. Tsjhao-tsjoe), alle in de provincie Kwang- toeng gelegen. Het wordt dus gesproken in de streken liggende tussen het eigenlijke gebied der Hakka’s (het Dept. Kia-ying) en de kust, waar het Tsjhao-tsjoe-dialect (het Hok-losch, het Swatow) gesproken wordt. De Chineezen, die het Loeh-foeng-dialect spreken, moeten zich sedert eenige honderden jaren in hunne tegenwoordige woonplaatsen gevestigd hebben en kwamen over de westelijke deelen van de provincie Foeh-kiën uit noordelijker streken van China. Zij kwamen niet uit het Departement Kia-ying, waar zich sedert de Middeleeuwen reeds een andere stam der Hakka’s heeft gevestigd. Later zal dan ook blijken, dat het Loeh-foeng-dialect meer verwant is aan het Hakka-dialect, dat nog tegenwoordig in het zuidwestelijk deel der provincie Foeh-kiën (District Yoeng-thing, Departement Thing-tsjoe- foe) gesproken wordt, dan aan het Hakka-dialect van Kia-ying. De Chineezen uit bovengenoemde districten emigreerden veel naar verschillende deelen van den aardbol, vooral ook naar Nederlandsch- Indië, waar bijv. in de tegenwoordige afdeeling Sambas der West- Rechten. 52 42 298 Ik hoop, dat het weer mooi is, en het niet regent, ik wil de dakpannen van mijn huis laten verwisselen. 299 De pannen worden op de pannen gelegd. 300 Als de pannen uitgezocht zijn, geeft dan eerst de slechte aan hem. 301 Wees nooit lui (lett. bij dag en nacht). 302 Als gij werkt, moet gij het niet op een onverschillige manier doen. 303 Arbeiders hebben iederen dag veel werk, geen dag rust. Ngai möng tcian tseu, mo lok sjui, ngai oi ham njin won nga-kai wük kaï ngua. Ngua piöng kók-mian. Ngua kam-kö liau, m-hö-kai tjang piin ki. Tjaix-sjin-tceu, am-pü-tceu m-kö lan-sji. Nji tsö-kxing, m-hö tsö mo- sióng-kón-kaï jong. Tsö küng-njin njit-njit jiü kö- tso, mo njit jiü ban. REIZEN. 304 Waar komt gij vandaan? 305 Waar gaat gij heen? 306 Eerst van dag keerde hij terug. 307 Hoe laat gaat gij ? 308 Ik heb geen goederen meege­ nomen, slechts mijn kleeren. 309 Ben je daar wel eens heen­ gegaan ? 310 Ik wil met een schuitje naar de overzijde van de rivier. 311 Ik ga over zee naar Pontianak. 312 Ik ga te voet naar Pontianak. 313 Ik ga in een draagstoel naar Pontianak. Nji la-wui loi. Nji tsöi la-wui loi. Nji ta la-wui loi. Nji la-wui hï. Tsciü kin-njit ki tjön. Ta ki-tó tiam ki oi hï. Ngai mo tai ma-kai tüng-si, tsciü-hè tai sam-fü loi. Nji sjit lii-kö un-tse sjang-pai mo. Ngai oi sf sè-sjon kö kong poi. Ngai kö hoi hi Kekin-tian. Ngai hi Kekin-tian jung kiók- hang. Ngai hi Kekin-tian jung kciau. 93 Kokos (Klapper) (353. -noot. -palm. -olie. -noot gedroogd (copra). Komedie. Komen. Kompas. scheeps-. wiel-. Bij de scheepvaart gebruikt men een lo-kang, bij het zoeken van graven een lo-pan. Koning. Koningin. Kool. steen-. hout-. Kooper (112, 119, 120). Koopman. Koorts. Koper. rood koper, geel koper. Kopieeren. — een hoek. — een brief. Kopje. thee-. — waaruit men rijst eet of arak drinkt. Koren (graan). Korst. Ja. Ja-sju; ja-sju-teu. Ja-jiu. Ja-kon. Zie wajang. Loi. Lo-kang. Lo-pcan. Hang-sjon jüng lo-kang, keön fö- li jüng lo-pcan. Wong; tcai-wong. Tcai-wong-njiong. Tcan. Sjak-tcan. Hiöng-tcan. Mai (zie rijst). Tsö sén-li-kaï; tso sén-li-njin. Pót-lang; pót-hon. Tcung. Fung-tcung. Pcak-tcung. Tscaü. Tscaü sjü. Tscaü Sf. Pui. Tsca-pui. Won. Ng kük. met hengsel. Lam. Ut pü 11. Fa. 12. Fai. snel. 13. Fani—fap. Ji ft fË 1) Ém-Wn lia-kai, m-hö piin njin k‘on-t6. niemand het ziet. Houdt dit met de handen bedekt, opdat 2) Na jok ép. Haal medicijnen om te verbinden. 3) W. W., bl. 241, sub. 1. Sfc 1. 2. 23. Fong (fok). Tïb It % tt 11£ 3. . zie ► piong. W m- p 5. «r m m 7. SLZ1° Hr won. IC ö tl tl tl -II % ¥ 1) W. W., p. 142, sub. 1. 2) W. W., p. 142, sub. 2. 121 Vissen. Visscher. Vlag (355. Vlak (340. Vleermuis. Vleesch. varkensvleesch. Vlieg. Vliegen. Vloed. Vloerkleed. Vloo. Vlug (333, 335. Voederen. Voering. Deze jas heeft geen voering. Voet (312. id. maat = 0.3581 M. (zie duim). Vol. De arakflesch is vol. Volk. het Chineesche —. Voor (plaats). ik zit voor hem. voor het huis. (tijd). te voren, eerder. Nu komt dit goed voor het eerst hier. Voorbeeld (patroon). Ta-ng, tiau ng. Ta-ng-kaï njin. Kci. Pciang; pciang-pciang. Fui tjcü; pui tjcü. Njiük. Tju-njiuk. Wu-jin. Fui. Loi-liu (zie ebbe). T'f-tjan. Set.; keü-sét. Mang-mang; mang. Kcuai-kcuai; kcuai. Jóng. Süng-tscen. Li-kai sam mo süng-tscen. Kiók. Tjcak. Man, ném; man-man; ném-ném. Tsiü-tsiók man. » » ném. Njin-min. Pak-siang. Pak-ka-siang. Pak-jöng-siang. Mian-tscian; tscian. Ngai tscó kia mian-tscian. Wuk-tsiang. Sian; sian-teou. Tsaian. Kin-ha li-kai tüng-si sin-sian-loi li. Jong-tsai. HET LOEH-FOENG-DIALECT DOOR S. II. SCHAAK, Controleur bij het Binnenlands Bestuur. BOEKHANDEL EN DRUKKERIJ VOORHEEN E. J. BRILL LEIDEN—1897. 213 1. 2. 3. 4. kt 452. IVhuig—tsMak. vi fra m ,)=k coll.') IR z. ts'm. 453. IViau. 5. 7. 8. * 454. Ts‘im—(ts‘ip). 456. Ts‘io. ts'iö 2) 457. Ts‘ion—(ts‘iot). ts'ión 3) 458. lViong—-(ts‘iok). 459. Ts‘iu. ftgj» coll. Wsft z. ts'im. /R «t 1) Zie noot op miang ( ), 2) Jong kiók ts'iö. Iets met de voeten uittrappen. 3) = uitzuigen. 24 HOOFDSTUK II. In dit Hoofdstuk is een aantal zinnen opgenomen, dat zooveel mogelijk in bepaalde afdeelingen is gesplitst, en wel in het begin volgens den zinsbouw, in het verdere gedeelte volgens bepaalde onderwerpen. Om het gebruik te vergemakkelijken is, zoowel in de gesprekken (Hfdst. III) als in de Woordenlijst (Hfdst. IV), door cijfers verwezen naar de zinnen in dit Hoofdstuk. Staan Chineesche woorden tusschen twee haakjes, dan beteekent dit, dat zij al of niet kunnen gebruikt worden; staat er dan echter == voor, dan beteekent dit, dat zij in plaats van een of meer voorafgaande woorden kunnen gebruikt worden. Wanneer twee of meer woorden door een samentrekkingsteeken (—) verbonden zijn, worden zij vlug na elkaar uitgesproken en vormen een soort samenstelling. De gesprekken in Hoofdstuk III zijn dezelfde als die, welke opgenomen zijn in de: Easy Sentences in the Hakka-dialect with a vocabulary translated by J. Dyer Ball. (Hongkong, Printed at the » China Mail” Office, 1881) en kunnen dus tot vergelijking van het Loeh-foeng-dialect met het Hakka-dialect dienen voor zoover de niet-uniforme spelling en het niet aangeven der tonen in genoemd boekje zich daartegen niet verzetten. 1 Jxt. 2 Nji, Liöng. 3 Sam 4 Si. 5 Ng. 6 Liük. 7 Tscit. TELWOORDEN. Notemuskaat. Nummer 375. Wat heeft het? Oceaan. Oester. Oever (zie strand). Offeren. Aan de geesten. Aan de graven. (Het leggen van papiertjes), Wierookstokjes opnemen. Ongehoorlijk. Van een hoed. Van klederen. Dit mes is ongehoorlijk, het is zeer stomp, het is niet scherp. Onder (zie vorige nummer). Onderscheid (zie verschil). Onderwijzen. Onderwijzer. School. Kinder. Schoolmeester. Schoolmeesteres. Kinderjungle. Zie zee. O. Koningpian; koningsduif. Pal sjin. Sapje. Kuatsj. Namhoi. Suijan. Tsu. Jaiju. Pak-sjuk-ju. Nai-ju. Jin-wui. Jin-wui ki ma ngai, ngai tjang oi ta ki. Fantjön. Mo-jung, m- ... tét,... m-tét. M-tai tét. Tjok m-tét. M-tét tjok. Lia-tong jung m-tét, teun-teun, m-li. Ha (zie beneden). Kau. Sin-sang. Kau sjuk sin-sang. 86 Groente. Grof. Groot (235, 240. Grootmoeder. vaders moeder, moeders moeder. Grootvader. vaders vader, moeders vader. Gulden, een —. een cent. 10 > 25 » 50 » ƒ 2.50. 1 duit. 10 duit. 1 reaal = 240 duit = ƒ2.—. 10 reaal. 20 » 1 cash. 1 reaal == soekoe. 14 reaal, 3 soekoe, 55 duit. Tschoen. Tschu. Taï. a-pco. Tsia-pco. a kung. Tsia-kring. Jit-tun. » -sén. Schip-sén, föng njl. Sam-fong, njl-schip ng sén. Jit peat, ng-schip sén, pan tun. Liöng-tun-pan, ng peat, jit kceu sin njiun. Jit lui. Jit fong (= Maleisische wang). Jit kai (tsjian). » wun. » peat tsjian. » peat jit. Njl schip wun. » » tsjian. Jit tsjian. Jit peat. Schip-si tun ng-schip ng sén. 31/2 soekoe. Sam-peat pan, sam-peat sam fong. Zie verder Dollar en Gesprek VIII. H. Haar. Mó. hoofdhaar (91. Tsjna-na-mó. 174 1. 2. 3. 203. Nu. 204. Nui. 205. Nun—nut. 206. Nung—nuk. 5. 7. 8. We nemen ‘) Nul aan ‘) 207. Ng. 3L fa fa 208. Nga. m 209. Ngai. £ pi m VÊ 1ÊL m mivv flïr W M m m 1) Ngai nut-to ki kiam nga-kai tung-si. Ik vermoed, dat hij mijne goederen heeft genomen. 2) Ki lang, unk-nuk. Hij is koud, hij bibbert. 135 N°. 211 ngan 1. 212 ngang. 213 ngau. 214 ngeu. 215 ngo. 216 ngoi. 217 ngong 1. 218 ngu. 219 ngua. 220 nguan. 221 ngui. 222 ngun. Nj. 223 nje. 224 nji. 225 njia. 226 njiam 1. 227 njian 1. 228 njiang 1. 229 njiau. 230 njim 1. 231 njin 1. 232 njion. 233 njiong 1. 234 njiu. 235 njiun. 236 njiung 1. 237 o. 238 oi. 239 on 1. 240 ong. 241 pa. 242 pai. N°. s. 280 sa. 281 sai. 282 sam 1. 283 san 1. 284 sang 1. 285 sau 1. 286 se. 287 sem 1. 288 sen 1. 289 seu. 290 sf. 291 si. 292 sia. 293 siam. 294 sian 1. 295 siang 1. 296 siau. 297 sim 1. 298 sin 1. 299 siong 1. 300 siu. 301 siung 1. 302 so. 303 soi. 304 son 1. 305 song 1. 306 su. 307 sui. 308 sun 1. 309 sung 1. Sj. 310 sja. 311 sjam 1. 312 sjan 1. 313 sjang 1. 145 1. 2. 3. 43. Hin—hit. 44. Hio. % 45. Hiong—hiok. 46. Hiu. 47. Hiun—(hiut). 48. Hiung—hink. 49. Ho. 50. Hiok 51. Hiu 52. Hiun 53. Hiung 54. Hj 55. Hjaa 56. Hjang 57. Hjau 58. Hjau 59. Hjiau 60. Hjae 61. Hjei 62. Hjoek 63. Hjoe 64. Hjor 65. Hjot 66. Hju 67. Hjua 68. Hjua 69. Hjuj 70. Hjum 71. Hjun 72. Hjut 73. Hjut 74. Hjuu 75. Hjutj 76. Hjutj 77. Hjutj 78. Hjoek 79. Hjoo 80. Hjoe 81. Hjoe 82. Hjoe 83. Hjoek 84. Hjoek 85. Hjoek 86. Hjoek 87. Hjoe 88. Hjoe 89. Hjoe 90. Hjoek 91. Hjoek 92. Hjoek 93. Hjoek 94. Hjoek 95. Hjoek 96. Hjoek 97. Hjoe 98. Hjoek 99. Hjoe 100. Hjoek 4) W. W., p. 216, sub. I. 10 31 55 De pen, waarmee ik geschreven heb. 56 Waar is die man, die hij geslagen heeft? 57 Waar is de man, die hem geslagen heeft? 58 Dit is een kamer. 59 Alles is gereed. 60 Ik hoor niet duidelijk. 61 Wie zijt gij? 62 Ben je klaar? 68 Het is dichtbij nieuwjaar. 64 Ik ben koud. 65 Ik ben ook koud. 66 Vandaag keerde hij terug. 67 Vandaag wil hij terugkeeren. 68 Is dit ding (zijn deze dingen) goed? 69 Hoe oud zijt gij? 70 Hoeveel maanden is dit kind? 71 Het is in dit jaar geboren. 72 Ik ben in China geboren. 73 Ik heb geld. 74 Ik heb geen geld. 75 Hebt gij geld? 76 Hebt gij geen geld? 77 Steek de lamp aan. 78 Slacht de kip. 79 Roep hem terug. 80 Zeg hem, dat hij naar zijn huis terugkeert. 81 Alles is er. 82 Roep die man. Ngai jong sia-së kaï pit. La-wui ki-ta kaï njin. (389 etc). La-wui ta-ki kaï njin. Lia-kai (hè) kian-fong. Ldng-tsüng pcian. Ngai tcè,ng m-fun-min. Nji hè ma-njin. Nji tsö-hö mang. Kciun njian ló. Ngai lang. Ngai ja hè lang. Kin-njit ki tjón-loi. Kin-njit ki oï tjön. Lia-kai (= li-kai) tung-si hö mo Nji (jiu) ki-tó soï. Li-tjak sè-njin ki-tó kaï njiat. Ki hè kin-njian jóng-kai. Ngai Tcong-san tjcüt sjè. Ngai Tcong-san jóng-kai. Ngai jiu tscian. Ngai mo tscian. Nji jiu tscian mo. Nji mo tscian mo. Kcof tén, tiam tén. Tcóng kai loi. Ham ki tjön. Ham ki tjön kia wuk. Lüng-tsüng jiu. Ham kai-tjak njin. 5. jf m 341. Tio. 342. Tiu. 343. To. tio ') 49 412 De een maand den ander om geld. 413 Hij wilde niet betalen, vervolgens vochten zij. 414 De een, de grootste, sloeg den kleinen met een' stok. 415 Die kleine nam een' steen en wierp er den grooten mee. 416 Wat er verder gebeurde, weet ik niet, ik ging weg. 417 Gisteren vocht een man met zijn vrouw, omdat zijn vrouw naar den passer gegaan was zonder het te zeggen. Haar man schold haar uit, nam toen een' stok en sloeg haar op het hoofd. Zijn vrouw werd door hem gewond, zodat het bloed stroomde. Daarna kwam de dokter, die medicijnen op de wond deed. Slechts de dokter kreeg geld in handen (had er voordeel bij). 418 Ik wil leeren. 419 Ik hoop, dat gij (mijn vriend) mij wilt leeren. 420 Ik heb dit boekje gelezen, het is moeilijk. 421 Ik begrijp het wel zoowat, maar niet geheel. 422 Ik verzoek u het voor mij in 'Maleisch te vertalen. 423 Is er geen gemakkelijker boek? Veg den grond. Bezoeken. Ik wil hem -. Ik wil naar zijn huis gaan om hem te -. Bidden. Bier. Bij (honig-). Bijl. Bijna (257, 272). Bijten. Binden. Binnen (296). Bitter. Blad een - papier. Boom - (zie boom). Bladzijde. Dit is - 88. Blaffen. Hondegeblaf. Blancoetsel. Blauw. Id. v. d. hemel. Blazen. Een lamp uit -. Een hoorn -. Bliksem. Weerlicht. Blind (166). Hij is blind. Bloed (408, 417). Tjong. Tui tiau-sjan. Sö; so-pa. Sö tcI-nai. Kian. Ngai oï hi kian ki. Ngai oï hi kia-wuk kian ki. Kciu. Met-tsiu. (Met-) peung. Pü-tceu. Tsam-tö. Ngaü; ngaü-ngat. Tcak; pöng. Nui-tü. Kcü; fü. Jit-tjóng tji. Mian; jap. Li-kai hè t1! pat-sjip-pat jap. Pcoï. Keü-pcoï. Jan-tji. Lam. Tsciang. Pcun-fung. Pcun tén. Tjcoi-kók 355. Fó-sja. (Fö-sja) njiap-lang. Pcö-muk; hat-muk; hat-ngan. Kia muk pcü-tét. Ki hè pcü-muk. Hiat. Ik heb een gulden aan hem geleend. Leeren 418 vgg. Onderwijzen. Ik leer lezen, ik leer schrijven. Leerling. Leggen (zie 151 vgg.) Goeders in de kast leggen. In een koffer leggen. Op een kast leggen. Lekker (v. smaak). (v. reuk). Lengkeng (dimocarpus longan). Lente. Lepel. Soep-. Grote schep-. Letter (442—452). Leugen (zie liegen). Levend. Lezen (420, 423, 425, 441). Hardop lezen. Zachtjes lezen. Lichaam. Lichi (dimocarpus lichi). Licht (helder). (niet zwaar) (401). Liegen. Praatjes verkoop. Hij is een leugenaar, hij liegt. Linieeren. Linkerhand. Ngai pün ki tsia-kö jit-tün. Hok. Kaü. Ngai hok tcuk-sju, ngai hok sia-si. Hok-sang. Piöng. Piöng tiing-si njip tju tü. Piong tung-si lok sióng-tü. Piong sjóng tjcu-tang. Hó-sjit. Hióng. Liung-ngan; liung-ngan kón. Tjcun-tcian. Tciau-kang. Tcóng-sji. Fön-leu. Si. Sang. Kcön s7, kcön-sjü. Tcuk. Sè-sjang Puk. Wu-sjin; won-sjin. Ll-tji-kón (zie ramboetan). Kóng. Kciang. Pcian. Kóng tcai woi. Pcang woi. Ki hè pcian-njin. Ki fa-sjat. Pang wak-kak. Tsó-sjiü. 127 Veel huizen. Mijn huis. Uw huis. Mijn twee huizen. Hoeveel huizen zijn daar? Niet veel. Een bankje. Een bed. Een beest. Een berg. Een bloem. Een boek. Een boom. Een broek. Een deur. Een draagstoel. Een ei. Een helft (van een kokosnoot). Een hoed. Een geweer. Een jas. Een kaart, (land-) Een kamer. Een kip. Een kolom (lettertekens). Een korrel (rijst). Een kudde (koeien). Een maand. Een man (mensch). Een mat. Een paar (schoenen). Een oog. Een paard. Een penseel. Totale hoeveelheid van alle bovenstaande. Nga-kai wük. Njia-kai wdk. Nga-kai lióng-kian wdk. Un-tsf jid ki-tó kian-wdk. Mo ki-tó kian. Jit tjóng tèn. Negentien minuts. Negentien seconden. Een taak san. Negentien pün sjd. Negentien thee-sjü. Een taak-fü. Negentien tjak mun, jit sjan muu. Negentien liong kciaü. Negentien lip tjcdn. Jit tjak tjcdn. Negentien sak jai. Negentien tang mö. Negentien ki tjcüng. Negentien liang aam. Negentien tjak t'i-t'h. Negentien kian-fong. Negentien tjak kai. Negentien hong se. Negentien lip mi. Negentien kciun njiu. Negentien kai njiat Negentien tjak njin, jit wui njin. Negentien fón tsciak. Negentien sdng hai. Negentien mdk. Negentien taak ma, jit tjak ma, jit pcit ma. Negentien ki pit. Ik heb vergeten (ik herinner mij niet), wat gij mij gezegd hebt. Ik heb vergeten het boek uit huis mede te nemen. Ik heb vergeten het boek mee te nemen. Hij heeft vergeten (Hij denkt er niet aan), dat zijn ouders in zijn jeugd zooveel moeite hadden om voor hem te zorgen. Ademt hij nog? (Is er nog adem?) Is er (nog) adem, (dan is er) nog leven. Hij gaat bijna dood. Hij is dood. Over hoeveel tijd nog moet zij bevallen (lett. zijn hare maanden vol)? Waar is hij geboren? Hij heeft zelfmoord gepleegd. Hij heeft vergif ingenomen. 278 Hij heeft een wond. 279 Hij heeft een kogel in zijn been. 280 Wie heeft hem geschoten? 281 Wanneer begraaft men hem? 282 Waar wordt hij begraven? 288 Waar is zijn graf? 284 Wat staat er op zijn grafsteen ? Nji kóng liaü ngai ti (kai), kin- ha m-ki tét (= km-ha siöng m-tó). Sjü tscoi wük-ka, m-ki tét tai loi. Ngai m-kï-tét tai sjü loi. Ki m-siöng-tö kia ja-oi sè-sè jóng ki, an sin-kcü. Hau jiü hi mo. Jiü hi, han sang. Tsam-tö ki wol si. Ki si-tcét. Han jiü ki-tó kiü man-njiat. Ki la-wui tjcüt-sjè. Ki si-tscin. Ki sjit pcai-sóng. Ki sjit tcuk-jok. Ki jiü sjóng. Kia-kiók jiü tjcüng-tss. Ma-njin tê,-tjcüng ki. » » tjcüng-tö » Kï-sji njin oi mai ki. Tscó la-wui mai ki. La-wui kia-kai t'l. » » » •» t°ï-fun. Kia-kai pi-ki sia ma-kai. 204 1. 2. 3. 4. 388. Tjun—(tjut). m m 389. Tjung—tjuk, 3) zie M*\zie int? tjung. uJe tjung. 'IVL & m m 3(m. Tj‘a. * tl 391. Tj‘an—tj‘at. 392. Tj‘ang—tj‘ak. 393. Tj‘au. 394. Tj‘e. 395. Tj(em—(tj‘ep). tj'êm G) m 1) W. W., p. 105, sub. 1. 3) W. W., p. 107, sub. 1. 5) W. W., p. 32, sub. 2. R 7. tjau. 2) W. W., p. 105, sub. 2. 4) W. W., p. 107, sub. 2. 6) Tj'êm. Op bekkens slaan. 20 de hooge gelijke toon niet overal hoog en gelijk wordt uitgesproken. Het Loek-fung dialect heeft slechts 7 tonen, de 6e toon (de lage opgaande) niet. Woorden, die bijvoorbeeld in het Canton-dialect den 6en toon hebben, zullen in het Loek-fung dialect onder andere tonen vallen en bijvoorbeeld met den 2den toon worden uitgesproken. Omdat er in dit dialect dus geen 6e toon is, kan volstaan worden met den 2den den naam van 'opgaande' toon te geven. De ingaande tonen (4 en 8) zijn van de andere tonen niet alleen onderscheiden door stemwijziging, maar ook nog door de eindmedeklinkers: alle woorden, die den 4den of 8sten toon hebben eindigen op een k, p of t, terwijl omgekeerd alle woorden die op k, p of t eindigen den ingaande toon hebben (4 of 8). De woorden met andere tonen eindigen dus op een klinker of op een m, n of ng. Als een woord in den 1en, 2en, 3en, 5en en 7en toon op m eindigt, dan eindigt de 4e en de 8ste toon op p, verder behoren de woorden op t bij die op n, en de woorden op k bij die op ng. Woorden, die op een klinker eindigen, hebben slechts vijf tonen (1, 2, 3, 5 en 7). De tonen duiden wij aan door de volgende teekens: De 5e toon niet van den 8sten is onderscheiden; welke toon bedoeld is, blijkt reeds uit het verschil der eindmedeklinkers. Deze verschillende teekens zijn zoo gekozen, dat zij ongeveer dezelfde stembuiging aangeven als dezelfde teekens in het Nederlands-Chinees Woordenboek met de transcriptie der Chineese karakters in het Tsiang-tsiu-dialect door Dr. G. Schlegel (Leiden 1884-1889), in A Dictionary of the Hok-kien Dialect of the Chinese Language, bij W. H. Medhurst (Macao 1832), in het Chinees- 63 Indien het bruikbaar is, wil ik het koopen. 16 Het kan niet schelen of ze duurder zijn. 17 In geheel Hongkong zijn er geen betere. 18 Het is namaak. 19 Neen, het is echt. 20 Gij kunt geen goede van slechte onderscheiden. 21 Ik ben bang, dat het oud is. 22 Dit is zonder nut. Dit is niet te gebruiken. 23 Hij wil tegen een te hoge prijs verkoopen. 24 Gij biedt te weinig. 25 Het is nog niet de inkoopsprijs. 26 Hoelang kan het gebruikt worden ? 27 Ik sta er voor in, dat het vier jaar uithoudt. 28 Als het goedkoop is, wil ik (het) koopen. 29 Wat is het kapitaal en de interest ? 30 De interest is drie dollar per maand. 31 (Dat is) een hoge interest. 32 Neen, het is een lage interest. (Zie 287—294). Hap-jüng-kai ngai oi mai. Kui-teü-kai ngai mo-sióng-kón. Tcung Hióng-köng mo kö-hö ko lia-kai. Hè ka-kai. M-hè, hè tjin-kai. Nji m-sjit tjin-kai ka-kai. Nji m-sjit hö-faï-kai. Ngai kiang-pca hè kciü-kai. Hè mo-jüng-kai. Lia-kai mo- jüng. Ki oi mal kö-ka. Ki oi mal kó-ka. N i tjcut ka-tscian sjaü-kö-tceu (= tcét sjau). M-keü pün(-tscian). Sê-tét (— Jüng-tét) jiu ki-tó kiü. Ngai paü nji s? si njian. Hè pcian-nji, ngai oi mai. Pcün-tscian ki-tó, ll-tscian ki-tó. Jit-kai-njiat (= Jit-tjak njiat) li-tscian sam kceu. Lï-tscian sam-kceü jit-kai njiat. Li-tscian tcét tó. Li-tscian kó- tjcdng. Hó-tal li-ts'ian. M-hè, ll-tscian hè kciang. 189 siung-siuk. soi. son—sot. song—sok. BIBLIOTHECA KEGIA MONACENSIS 161 1. 2. 3. 120. K'iong—k'iok. M ') zie 7® k'iong. 12L^ I£‘iu. Ö 122. K'iun—k'iut. coll. «1 z.k'inn. 123. K'iung—k'iuk. ,l||1 124. K'o. m pt m * V# 125. K'oï. Pf| 126. K'on—(k'ot). 127. K'ong—k'ok. m m % 4. *P M m r 2) zie «k'ióng. f m m n m & zie j£L k'iün. P M 2) W. W., p. 366, sub. 1. 1) W. W., p. 366, sub. 2. 11 208 1. -fw» a 2. 8. 410. Tseu. 417. Is*. Z. aa a of tsü. la * 418. Tsi. & Z. tS£. 419. Tsia. ffl « 420. ïsiain—tsiap. £ 421. Tsian—tsiat. 4. & 3t « 5. 7. 8. ff coll. zie tss. 422. Tsiang—tsiak. 423. Tsiau. ft «I SI s 125 is uw werk al klaar? ja. ik heb veel werk (zaken). Wat is uw beroep ? » » uw ambacht? Werken. Werpen (zie wegwerpen). met een steen werpen. Wesp. Wespen-taille. Een wespen-taille, Een mondje als een karper, 10 menschen zien baar, Negen wensen baar te bezitten. West (zie noord, zuid). Weten. Wie? (108. Wieden. Wij. Wijd. Wijn. Wijnglas. Willen (17, 18, 198 vvg. Wind. Winkel. Winkelmerk. Winnen. Winter. Wisselen, geld —. ga dit geld voor mij in duiten wisselen. Wit. Witten (295. Woensdag. Njia sjang-sjë hó-mang. Tsö bö ló. Ngai jiü tó-tó sf-kcian. Nji tsö ma-kai tceu-lü. » » » » sjiü-nji. Ta-küng; tsö küng; tsö küng-fu. Eu. Kiam sjak-kü eu (415. Wong-pcung. Wong-pcüng-jaü. Wong-pcüng jaü, Tsit-ng tjoi, Sjip njin kcön-tö, Kiü njin oi. Si. Ti. Ma-njin. Jun-(tcian). Ngai-teu; ngai-teü njin. Fat. Tsiü. Tsiü-tjung; tsiü-tsün. Oi; hen. Fung. Pcü-tiam; tiam. Tjau-pcai. Jang- Tung-tcian. Tsaü; kaü; wön. Li-kai njiun na-hi Fung ngai kaü (= wön-tsaü) lui. Pcak. (Li-) paï-sam. 98 Manieren (gebruiken). hij kent geen manieren. Mast. Mat. een —. een — spreiden. Matroos. Mazen. Mededeel. deel hem mede. Meel. Meer. de meeste (244. — dan dertig (256. Meisje. Melk. Meloen. water —. Mensch. Mes. zakmes, pennemes. een mes. Met (zie 126—128, 395. Meten (287, 288. Middag. Middel (taille. Midden in —. Midden in zijn tuin is een bron. Te midden van die mensen is een vrouw. Middernacht. Te-lie; tein-li; kui-kui. Ki m-ti kui-ki. Sjon-ngui; ngui-teu. Tsciak. Jit fón tsciak. Tcan tsciak. Sjui-sjui. Ma; tjeut ma. Wa ... . ti. Wa ki ti. Mian-fun. T'o. T'i-jit t'o. Sam-sjip lang. Moi-tsi, moi tsf. Nèn. Kua. Si kua. Njin. T'o. Sè-t'o. Jit tjóng t'o. Laü. Liong. Pan-tjiü. Sjip-nji tiam tjiing. Ng-sji. Jaü. Tjung-kan. Tjüng-sim. Kia-kai jan-só tjung-kan (= tjiing- sim) jiu tsiang. Ka-kai njin tjung jiü jit-tjak ng- njin. Pan-ja. 163 1. 3. 4. 135. K‘ung—k‘uk. 136. La. zie ow k ung. Tv 5. 7. 8. 137. Lai. 140. Lang—lak. Op het grafschrift staat geschreven, dat hij vier zonen had, en bovendien dag, maand en jaar van zijn overlijden. De Chineezen worden in een doodkist begraven (lett. begraaf met een doodkist.) Meet deze rijst na (lett. probeer deze rijst na te meten) of er genoeg is of niet. Meet nog eens over. Vandaag heb ik geen geld, morgen zal ik hem eerst betalen. Ga naar zijn winkel, en koop voor dit geld papier. Op den passer wonen slechts kooplieden. Een dollar is (weegt) 7 mace en 2 candareen (0.72 tahil). Gisteren was de dollar 2 gulden waard. Over drie maanden betaal ik 8 dollar, hoeveel is het, als ik contant betaal? Ik wil mijn huis laten witten, reeds lang is het niet gewit, het is vuil. Van binnen moet het wit worden geverfd. Dit hek moet worden gebeiteld. Pi-ki sjöng zingen: kijk, dit is de tafel, hier moet het zink van de stam staan, dit is de sjal van de kist. De jonge jongens zien het. Zij zitten op een stoel. De lange jongen, hij moet gaan. Je moet het doen, het is goed. Samen zullen wij het doen. Dit moet worden gedaan, mijn zoon, wij gaan naar het veld. Hij gaat naar de markt, de sjal over zijn schouder, zijn houten stok in zijn hand. Het was een slechte dag. Hij was een slechte man. Hij is een slechte man. Is hij een slechte man? Nee, hij is geen slechte man. Kippensoep. De deurslot. Landvorst. Witte suiker. Hooge bergen. Een hooge berg. Een goed mensch. Kleine eieren. Dat, wat groot is; die, welke groot zijn; de grote. De goede. De deur van het huis. De bek van de hond. Hondebek. Drie maanden. Een mensch. Het huis, dat ik gezien heb. Dit is het hoek, dat ik koopen wil. De stok, waarmee ik hem geslagen heb. Mun-sö. Kuét-wong. Pcak-tcong. Kó-san. Kó-tjak san. Hö-kaï njin. Sè-kai tjcun. Tcaï-kai. Hö-kai. Wük-kai mun. Keü-kai tjoi. Keü-ljoi. Sam kai njiat. Jit kai njin. Ngai keön-liaö. kai wük. Lia pün sju hè ngai oi mai-kai. Ngai jung ta ki kai kun. Wanneer hetzelfde karakter twee of meer verschillende betekenissen (met of zonder verschillende uitspraak) heeft, wordt voor die verschillende betekenissen door de letters W W verwezen naar de bladzijden van Wells Williams. Syllabic Dictionary of the Chinese Language a). Staat achter een karakter het woordje zie (of z.) gevolgd door een of meer syllaben, zo duidt dit aan, dat het karakter verschillende uitspraken heeft. Wanneer voor een syllabe geen karakters gevonden zijn, dan is zij in Latijnsche karakters gedrukt, terwijl de betekenis daarbij is opgegeven. In de lijst moeten de syllaben, die de eindmedeklinkers k, p of t hebben, m. a. w. die met de 4den of 8sten toon, gezocht worden onder de syllaben, die op ng, m of n eindigen (zie blz. 20). Bijv.: mut onder mun, wok » wong, tap » tam enz. Daarom konden de 688 syllaben (zie Hoofdstuk I) hier onder 483 nummers worden opgenomen. Voor een gemakkelijk gebruik is de lijst voorafgegaan door een overzicht van de syllaben eveneens alphabetisch gerangschikt, waarin bij iedere syllabe het nummer staat waaronder zij in de lijst voorkomt. In deze rangschikking zijn de geaspireerde letters na de ongeaspireerde geplaatst en de samengestelde klankteekens ng, nj, sj, tj en ts als enkele letters beschouwd. In dit overzicht zijn syllaben, die ook ingaande tonen hebben, met 1 gemerkt, terwijl de syllaben, die alleen ingaande tonen hebben, cursief zijn gedrukt. Met uitzondering van enkele komen alle 3750 karakters der lijst in het genoemde woordenboek van Wells Williams voor. Waar in die dictionnaire hij die karakters nog synoniemen, verkorte of verouderde vormen zijn opgenomen, zijn deze hier weggelaten; waren die vormen opgenomen, zou dit aantal karakters hier onnodig met 500 vermeerderd zijn. Shanghai. American Presbyterian Mission Press. 1889. Stereotyped. 176 1. 2. 3. 4. 5. 7. 8. 218. Ngu. 219. Ngua. % 220. Nguan—(nguat). 221. Ngui. % 222. (Nguu)—ngut. 223. Nje. % 224. Nji. Wi Hl n a u n m n 120 Verscheurd. Verschil (248—251). is er —? Verschillend (niet gelijk). Vertalen (428 vgg. in ’t Chineesch. Vertrekken. is het schip al vertrokken ? Vertrouwen. Verven (296. van kleeren. van huizen. Verver. Vervolgens (zie Daarna). Verwisselen (298. Dit boek is verscheurd ga het voor een beter verwisselen. Verzadigd. Verzameling. Verzoeken. ik verzoek u een brief voor mij te schrijven. Vet. Vierkant. Vijg, Chin. — (diospyros). Vinden. is het al gevonden? Vinger. Vingerhoed. Visch. droge —. zoute —. versche —. levende —. Zie scheuren. Fün-pciat. Jiü fun-pciat mo; jiü kók-jöng mo. M-tcung. Tjón tcong-njin woi. » » » Sf. Hï sjin. Sjon kcoi mang. Sin. Njiam-(sét). Jiu, jiu tjat, Jiu-tjat si-fü. Tscai-heü; tsciü. (Zie veranderen). Won; kaü. Li-kai sjü lan-tcét, hi wön (= kaü) kö hö-kai loi. Paü. Ful; pan. Mün ; kciu; lo; tsciang. Ngai lo nji tcung ngai sia jit füng sin. Pcui. Si-fóng. Sê-piang. Kcén. Kcén-tö mang. Sjiü-tji. Tin-tii. Ng. Ng-kón, Ham-ng. Tsci-ng. Sang-ng. 5. 7. 8. 213. Ngau. % 214. Ngeu. 215. Ngo. 216. Ngoi. 217. Ngóng—ngok. ngóng 1 2 3 4) 1) Liakai t'oi jiu kttó ngap. Hoeveel sporten heeft deze ladder? 2) W. W., p. 554, sub. 8. 3) Kio sjoi-muk, ta-tót ngóng. Hij slaapt, hij ligt op zijn rug. 4) W. W., p. 554, sub. 2. 44 331 Daarna gaan wij met een bootje naar de eilanden om de bevolking te tellen. 332 Ik hoop, dat het niet waait en er geen golven zijn, ik ben bang zeeziek te worden. 333 De vaart van dit schip is vlug. 334 Hoever loopt het in een uur? 335 Zal het hard loopen, dan moeten er wat kolen bijgezet worden. 336 Wil men, dat het langzaam loopt, dan moeten er minder kolen gebruikt worden. 337 Het is boog water, de wegen staan onder water. 338 Er is storm, vele boomen zijn door de wind omgewaaid. 339 Door de zonnewarmte is de weg vol barsten. 340 Deze weg is erg steil, het voetpad is vlakker. 341 Deze weg kan niet belopen worden. 342 Langs deze weg loopt niemand. 343 Iedereen gaat langs het voetpad. 344 Waarom loopt niemand langs den grooten weg? 345 Omdat het voetpad korter is (dichter bij is). 346 Hoeveel korter? 347 Hoeveel verder? 348 Een uur lopen is korter. Tsai-heu se sè-sjon oï hi hoi-tscï, oï son jiü ki-tó njin. Ngai möng mo füng mo jüng,  hang hè mang, tcan piöng tó-tceu-tsf. Oï ki man-hang, tcan piöng sjaü-tceu-tsf. Sjui-tcaï, lü tscó sjui-tai. Sjui-tcal, sjui tsïm-kö lü-mian. Jiü tcaï-fxing, au-tó sjü pün füng ta-tjon. Njit-tceu-lat lü pit-lak. Li-kaï lü jiü teü-kci, sè-lü kö pciang. Li-tciau lü bang m-tét. Li-tciau lü mo njin bang. Lüng-tsüng njin bang sè-lü. Tsö ma-kai mo njin hang tcaï-lü. Jin-wui sè-lu kö-kciün. (Kö)-kciün jiü ki-tó. Jan jiü ki-tó. Kciuxn jiü jit-tiam-tjung bang. 105 Paar. Een paar schoenen. (twee) menschen. (menige) » Paard. hengst. merrie. terug rijden (op een paard. — en stal. Pacht. Speel- Araak- Varkens- Opium- Pandhuis- Mijn- Pachter. Padi (zie rijst). Pakhuis. Zout- Pan braad- Dak- Pandhuis. Papier. Parapluie. een — Ere parapluie. Pas op. Passer (Bazaar). Patjoel (hak, schop). Patrijs. Peking. Penseel. Een —. Schoon; tuin. Lang; tuin. Lang-sam; sam-lang. Ma. Ma-kü. Ma-ma. Kci-ma. Ma-lan. Ma. Kiau-ma. Tsiu-ma. Tjü-ma. A-pician-ma. Tong-ma. Pa-lit ma. (Maleisch parja = mijn). Pciók-kón. Kük. Fo-tseong. Jam-tseong. Wok-tseu. Ngua. Töng-tiam. Tji. Tja. Jit ki tja; jit pa tja. Liong-sjan. Siau sim. Pcü-tseu. Kiók-tseu. Tja-kü. Pét-kin-(sjang). Pit. Jit ki pit. 58 32 Zeg hem, dat hij het niet weer doet. Waarom hij het niet meer doet. njiong. YI. FAMILIEBETREKKINGEN. 1 Wie zijt gij? 2 Hij is mijn vader. 3 Hebt ge nog eene moeder? 4 Wanneer zijt gij getrouwd? 5 Meer dan 10 jaar geleden. 6 Hoeveel kinderen hebt gij ? 7 Ik heb een paar (lett. 2 à 3). 8 Hoe oud is het oudste? 9 Het oudste is een meisje, (een jongen). 10 Is zij getrouwd? 11 Hoeveel broeders hebt gij ? 12 Een ouderen en een jongeren broeder. 13 Hebt gij zusters? 14 Ik heb een oudere en een jongere zuster. 15 Zijt ge al getrouwd? 16 Ik ben verloofd, maar nog niet getrouwd ? 17 Wanneer trouwt gij? 18 Dat is nog niet zeker. 19 Ik denk, dat ik het volgende jaar zal trouwen. 20 Waarom huilt dat kind? 21 Het heeft honger. Nji hè ma-ujin. Ki hè nga a-tia. Nji han jiü a-mé mo. Nji han jiü oi-tsf mo. Nji ki-sji kaü 16-pco. Tsö sjip lang njian kaü. Tsö sjip-kö njian kaü liaü. Nji jiü ki-tó-tjak sè-njin. Jiü sam-liöng tjak. Jiü liöng-sam tjak. Tcal-kaï jiü ki-tó soi. Tcaï-kai hè moï-tsf, (hè lai-tsf). Ki tjcüt-ka mang. Ki kaü lö-küng mang. Nji jiü ki-tó hiüng-tcï. Jit-tjak a-kó, jit tjak a-tcai (= lö-tcai). Jiü tsf-moi mo. Jit-tjak a-tse (— tcaï-tse), jit-tjak lö-moi. Nji kaü lö-pco mang. Ngai tcin-li, mang kaü-tjön. Ki-sji nji kaxx-tjön. Mang t°In-tjcok. Ngai siöng kö-li-njian tsciü kaü-tjön-loi. Li-tjak sè-njin kiaü ma-kaï (= tsö-ma-kai kiaü). Ki tü-ki. Er is geen antwoord. Breng mij een’ stoel. Leg dit op de tafel. Wanneer is dit gekomen? Wanneer zijt gij gekomen? Wanneer komt gij? Breng mij pen en inkt. Op de tafel ligt een potlood. Zijn er mensen in dit huis? Dit huis heeft zeven kamers. Heeft het een tuin? Het heeft een kleinen tuin. Waar is uw meester? Hij is uit. Wanneer zal hij terug zijn? Hij heeft het niet gezegd. Is uw meesteres thuis? Zij ging met mijn’ meester uit. Als uw meester terug komt, zeg hem, Dat ik morgen terug zal komen. Mo fui-sin. Tón (= Teü) kaïi-ji pün ngai. Lia-kai piong tsók-sjöng. Lia-kai ki-sji loi-kaï. Nji ki-sji loi-ló. Nji ki-sji loi. Kiam jit-ki-pit laü met-sjui loi pün ngai. Tsók-sjöng jiü jit-ki jan-pit. Lia wük-tü jiü njin mo. Li-kian-wük jiü tscit-tjak kian fong. Jiü jan-só mo. Jiü sè-jan. Jiü sè jan-sö. Njia tceu-ka tscoi la-wui. Ki tjcüt-kai ki. Ki tjcüt-mun ki. Ki-sji ki tjön loi. Ki mo köng. Ki mo wa. Njia-kai fü-njin-ka (= tkeu-ka-pco) jiü tscoi wük mo. Ki tcung tceu-ka tjcüt-ki. Njia tceu-ka tjön-loi, wa ki ti. Ngai sjau-tsö tö tjón-loi. V. ALGEMEENE ZAKEN. Wat zegt hij? Hij zegt, dat hij geen geld heeft. Geef hem wat geld. Kunt u lezen? Ik kan niet lezen. Vraag de leraar om te komen. Hoe is uw (Koos) familienaam? Mijn naam is Makai. Mijn naam is Makai, Tsjiang is mijn geslacht. Punten zijn kloppend. Niet schissen, meer schijf. Ngai niet schijven. Tsjiang zing looi. Niet koos (= zing koos) Mijn naam is Makai. Is er volk in de straten? Ik wil in de namiddag uitgaan. Roep de koeliën om de dragstoel te dragen. Zijn hier paarden? Ik denk, dat het geen goede zijn. Ik durf overdag niet uitgaan. Het is te warm. Roep iemand om de punka te bewegen. Gij behoeft (de punka) niet te bewegen. Ik transpireer. Dat is niets. Dat kan niet schelen. Ik ben bang koud te vatten. Kai-lü jiü njin mo. Ha-tjiü ngai oi tjcüt-hi. Ham kciaü-fd loi kóng-kciau. Tscó-li jiü ma mo. Ngai siöng ki m-hè hö-kai. Njit-sjin-tceu ngai m-kam tjcüt-hi. Jiü teü-sjaü. Jiu tó-sjaü. Sjaü ko tceu. Ham njin loi tui tiaü-sjan (= füng-sjan). Nji m-sï tui ló. Ngai tjcut höu. Mo sióng-kón. Ngai kiang lang-tö. IV. ALGEMEEN ZAKEN, Wat is dit? Wat is dit voor een ding? Dit is boter. Zijn er vruchten ? Er zijn twee soorten. Welke soorten? Er zijn pisangs en ananassen. Zijn er nog andere soorten? Er zijn geen andere soorten. Breng mij een licht. Zijn er brieven gekomen? Vanwaar komt deze brief? Deze brief komt van Montrado. Is er antwoord ? (schriftelijk. — mondeling). Lia ma-kai. Lia ma-kai tüng-si. Lia-kai hè njiu-jiu. Li-kai hè etc. Jiu kö-tsf mo. Jiu lióng jöng. Makai jongkai. Ngiông-pan jong. Kieng-tsiau, kieng wong-li. Hau kieng pech jong mo. Mo pech jong. Mo pech jongkai. Na tén-fö loi. Kieng sin loi mo. Lia-sin la-wui-loi-kai. Lia-sin Ta-la-luk loi. Kieng fui-sin mo. Kieng fui-jim mo. 205 1. 2. 396. Tji. 'M ®t £ iKt 4. 5. 7. «I m 8. 397. Tjiim—(tjiip). 'm 398. Tjin—tjit. * s, # 899. Tjiu. * H 11 M t>?b Wc w m E 1$ gewoon- ijk Sin. z- tjin. 2) z. tjin. H ü *!e 400. Tjon—tjon. Pfc JOC 401. Tjon—tjot. ju p^j 1) W. W., p. 19, sub. 1. 2) W. W., p. 19, sub. 2. 60 10 Hij is zeer sterk. 11 Ik ben zwakker dan hij. 12 Deze weg is veel te smal, men kan er niet loopen. 13 Dit tafelkleed is nat. 14 Droog het, en breng het daarna in huis terug. 15 Deze rots is zeer hard. 16 Mijn kussen is zeer week. 17 Uw handen zijn vuil. 18 Het ware beter ze te wassen. 19 Ik wil heet water hebben. 20 Ik wil geen koud water. 21 De zee is zeer diep. 22 Rivieren zijn ondieper dan de zee. 23 Het is zeer ver over water. 24 Over land is het de helft dichter bij. 25 Die pisangs zijn nog niet rijp. 26 Deze Chinaasappelen zijn te onrijp. 27 Ik wil die eieren niet te hard gekookt hebben. 28 Ik wil die oesters rauw eten. 29 Er zijn zeer veel waterbuffels. 30 Hier zijn zeer weinig geiten. 31 Hij is een zeer schrandere man. 32 Jij bent zeer stom. (Zie verder 231—251). Kieng teü-tsiau-kcian. Ngai njión-njiók ko ki. Li-tciau lü kciap(= hap) kö-tceu, hang m-tét. Li-fón tsók-pü hè sjip. Saï-tsaü loi (— saï-tsaü ki), tsciü na-tjön wük-ka. Li-tjak sjak-tceu hè hö-ngang. Nga-kai tjim-tceu nem-nem. Njia liöng-tjak sjiü hè la-sap. Nji hö sê lang-ll loi. Ngai oï sjaü sjui. Ngai m-oi lang sjui. Tcai-hoi hè hö-tjcim. Ho hè tscian kö hoi. Sjui-lü hö jan. Ta-san (= ta-liang)-lü hi hè kciün jit pan. Kai-téu kiüng-tsiaü mang wong. Li-teü kam-tsf sjip-fün tsciang. Ngai m-oï kai-teü kai-tjcün sjuk kö-tceu. Kai-téu o ngai oi sjit sang. Jiü hö-tó sjui-njiu. Li-tsf, jong jiü teü-sjaü. Ki hè hö tscüng-min-kai (= fün- min-kai). Nji hè hö nga-kai-njin. VIII. GELDZAKEN. 1 Een dollar. Jit-kceü. Jit jan. Jit kceü tscian. Jit kceü njiun. 143 1. 2. 3. 4. 32. Hang—hak. ijh Bt 33. Hau. 5. 7. 8. ’) z. hen, TT hong. 34. He. 35. Hem—(hep). 36, Hen—het. JK COll. B z. k'ên. » hën. 37, Heu. mondvol m Tj IS #Chên. WOneU- coll. IR z. hên. m T=fzie J J hang, ^ hong. # # 38. Hi. ^ ^ I H gfr ^ 1) W. W., p. 207, sub. 1. 3) W. W., p. 208, sub. 3, 4. 2) W. W., p. 172. 182 1. 2. 3. 4. m M m 264. P‘ang—p‘ak. m 265. P‘au. m m 266. P‘en—p‘et. ii 7. 8. & ÉI tj.j coll. zie p'iat >). V 267. P‘i. 268. P£ian—p‘iat. SJ zie p'ian, p'ian. JU IA & of pl » c°ll- 2) /gj coll. 3) / z.p'ian, IM» z.p'ian, / P'i5n- ^ P'ian- ^|J z. p'et. 269. P£iang—(p£iak). 1) Fun-p'et (- verschil) is in ’tcoll. echter meestal fün-p'iat. 2) Goedkoop. 8) Gereed. 215 1. 2. 3. 466. Ts‘ui. m ^ m ^ mL 467. Ts‘un—ts‘ut. 468. Ts‘ung—ts‘uk. 4. 5. ts'ük 2 7. 8. ts'ut ’) m m 469. Un. 470. Wa. Pk 471. Wai. 2J| 472. Wan—wat. m 473. Wang—wak. 474. We. 475. Wen—wet. wén 5 6) un 1 2 3 4) 1 coll. I zie ft. 