title: De Schrift, het woord Gods
creator: Kuyper, Abraham, 1837-1920
text: Wat nu is het menschelijk «Woord?» Ge wordt uzelven bewust. Er klimt in uw geest een gedachte op. Die gedachte wilt ge in den geest eens an- deren overbrengen. Dit doet ge door het «Woord.» Ieder weet door welk proces. Uit uw geest plant de beweging der gedachte zieh in de hersenen voort , om van daaruit zieh aan uw zenuwen mede te deelen, en door middel der zenuwen de spieren van uw spraak- organen in beweging te breiigen. Door die beweging ontstaat dan een trilling in de luchtgolven. Die tril- ling doet het gehoorvlies aan van hem me1 wien gij spreekt, plant zieh van daar op zijn gehoorzenuwen en door middel dier zenuwen op zijn hersenen voort, om ten laatste in zijn geest een zelfde gedachte te voor- schijn te roepen, als gij op dat oogenblik doorleei't. Dil noemen we het gesproken woord: Evenzoo kunt ge een anderen weg kiezen, om uit uw geest een gedachte naar de ziel van een ander te doen overgaan. Ge kunt uw zenuwen op de Spieren van uw hand , en niet op die van uw spraakorganen laten wer- ken, en dus het woord niet spreken, maar door een teeken aangeven. Dan zal de ander door de zenuwen van het oog in plaats van door de gehoorzonuwen uw gedachte in zijn hersenen overplanten, en ze ook zoo weer doen werken op zijn geest. Dat noemen we het geschreven woord. Maar welk middel ge ook tot uiting van uw gedach- ten kiest, zenuwen en spieren, luchtgolven en papier- blad, blijven steeds de accidenteele werktuigen, de on- dergeschikte hulpmiddelen, waarvan het «woord» zieh bedient. Er ligt tusschen uw persoonlijkheid en die des anderen een diepe klove, en die accidenteele hulpmid- delen vormen denoodbrug, waardoor uw gedachte over die scheidende diepte kan heenkomen. Ze zijn slechts de geleiders, waarlangs het «woord» uit uw geest naar den geest uwer hoorders of lezers overglijdt, en het woord zelf, van het voertuig uws geestes wel te onder- Bcheiden, kan nooit iets anders zijn dan de bewuste mededeeling uwer gedachten aan dm geest eens anderen, Willen we dus dit menschelijk begrip van nwoordn op den lioogen (Jod overbiengen en van een Woord Gods 26 spreken, dan moet natuuiiijk eerst al het menschelijk- bijkomstige, al het gebrekkige en zondige uit dit begrip worden weggenomen. Aanstonds gevoelt hierbij een ieder dat God niet kan gebunden zijn aan de accidenteele hulpmiddelen , waar- van wij menschen ons , bij het spreken of schrijven , be- dienen moeten. Het geheele proces dat ons menschelijk woord met behulp van zenuwen en spraakorganen en luchtgolven doorloopen moet, valt hier dus weg, en slechts dit blijft ons over : dat het woord Gods de be wüste uiting is van zijn goddelijke gedachten. Maar ook hierbij kunnen we niet staan blijven. Het verschil grijpt dieper in. Want vooreerst, bij ons menschen is de gedachte van ons 1 e v e n ondcrscheiden. Immers slechts een zeer gering deel van ons leven zijn we in den geest ons be- wust en kan door onzen geest in den vorm der gedachte gekleed worden. Niet alzoo bij onzen God. Althans wie niet op den stroom eener pantheistische mystiek wil afdrijven, belijdt met de gemeente , dat de Heer zieh de geheele diepte van zijn wezen bewust is. Wezen en bewustzijn , leven en gedachte zijn bij God dus een, en het «woord» van dien hoog heiligen God moet dus de gedachte van zijn gansche wezen tot inhoud hebben. Ten üveede. In ons leven is een opeenvolging van oogenblikken , waarin we ons zclven nooit volkomen gelijk blijven. Ons woord drukt dus telkens een andere gedachte van ons wezen uit. Wij hebben «woorden», en ons woord van gisteren kan ons woord van heden zelfs 1 ijnrecht weerspreken. Maar wederom. Niet alzoo bij God. Bij Hern , den 27 Eeuwige, zijn geen naast elkaar ge[)laatste, geen elkaar opvolgende gedachten, die in onderlingen strijd zouden kmiiien geraken. ßij Hern is alles eeuwig 6$n. Steeds blijft Hij zieh zelf gelijk. Hij is die Hij zijn zal. Er kan dus van «woorden» in atomistischen zin bij God geen sprake zijn. Van Hein gaat slechts uit het eene , eeuwig zieh zelf gelijkblijvend Woord. Ten derde. Bij ons menschen kan de levensbevveging in ons gemoed te sterk , te machtig , te overstelpend zijn voor de beperkte middelen, waarover we ter uiting van onze gedachten beschikken kunnen. Vandaar ons plotseling verbijsteren bij heftigen schrik , ons allengs verstommen bij diepvlijmende smart, en evenzeer onze sprakeloosheid bij overvloeiende vreugd. Is bij den Al- machtige daarentegen die beperktheid, die disharmonie , volstrekt ondenkbaar , dan moet het woord onzes Gods altijd ten volle aan de beweging van Zijn leven beant- woorden. Vbort$. Wij zijn zelfzuchtig. Ons is het mogelijk te leven zonder dat ons leven zieh mededeelt. Wij kunnen leven zonder een woord te spreken. Zoo heerschzucht of zelfzucht onzen geest niet uit de schuilhoeken onzer ziel opjagen , sluiten we ons vaak in ons zelven op. Maar God is de eeuwige Liefde. Van eeuwigheid tot eeuwig- Im/mI . gpreekt Hij dus — naar het schoone woord van Origenes — altijd. Het woord Gods is dus niet tijdelijk, maar eeuwig. Eindelijk. Wij kunnen wel een beweging van ons leven, maar niet ons leven zelf aan anderen mededee- [en. Ons leven, onze persoonlijkheid «hingt wel op an- deren aan, maar niet tot heu door. We zenden een beeld van ons innerlijk leven naar hun ziel over , maar 28 kunnen zelven nooit tot licn komen. uns woord heeft (Ins slechts de gedachte van ons leven , niet dat leven zelf tot inhoud. De Heer onze God daarentegen spreekt het leven zelf uit. Zijn woord is niet slechts mededeeling van een levensbeweging , maar van het leven dat bewogen wordt, Het leven zelf, niet slechts de bewustheid van het leven, is de inhoud van zijn woord vol majesteit. Nemen we dus al het menschelijk beperkte uit ons begrip van «Woord» weg , dan blijkt ons dat het « W o o r d Gods» niet anders is, dan de volstrekt-bewuste, eeuwig -zieh zelf gelijkblijvende mededeeling van zijn goddelijk leven. Dan verstaan we het, waarom Joannes in zijn proloog spreekt van het « Woord dat in den beginne bij God en God ivas». We tasten iets vanverre van wat de gewijde schrift «.het afschijnsel zijner aheerUjkheid en het uügedrukte beeld zijner zelfstandigheid anoemty). Want dat woord, het is de eeuwige Zoon des Vaders. Mensch geworden in de volheid der tijden , treedt dat vleeschgeworden Woord in Jezus Christus voor ons op. Elke verklaring van de Schrift als het Woord Gods, moet dus van deze belijdenis uitgaan. Er ont- breekt iets aan de klaarheid onzer voorstelling , zoolang we nu eens van den Zoon als het «Woord Gods» spre- ken , en straks de schrift met den naam van «Woord «Gods» bestempelen, zonder te bevroeden dat beiden met clkander in het innigst verband staan. Zullen de verschillende deelen onzer belijdenis niet als afgesloten vakken naast elkander staan, maar als lichtstralen uit een zclfdr middenpunt voor ons zielsoog sebitteren, dan moet de cenheid ook van deze beide uitspraken door on- 29 middelijk besef worden gevoeld. <aDe /nun is hei Woord «Gods» en ade Schrift is hei Woord Godsn moet in 6enen adem op de lippen der gemeente leven, zonder een ge- voel van tegenstrijdigheid op te wekken. De gelijkheid in klank moel in eenheid van beteekenia nisten. Vandaar de bijvoeging, waarop we drukten: De bij- zondere openbaring is Gods woord «in dien bijzonderen «vorm, waarin hei naar den zondaar uitgaat en voor «den zondaar verstaanbaar is.» Dit toch gevoelt ieder. Het woord, dat we spreken is van den persoon, tot wien het zieh rieht, beide naar inhond en naar vorm afhankelijk. Naar irihoud. want een gedachte van toorn of liefde wordt in u wekt , naarmate de persoon , tot wien ge spreekt , u toorn of liefde inboezemt. En evenzeer naar den vorm , want op andere wijze zult ge spreken tot het kind , anders tot den jongeling en weer anders tot den volwassene , ook al is het eenzelfde gedachte die ge bij allen wekken will. Zoo de Almachtige dus tot zijn gevallen schepsel, tot den zondaar, spreken wil, wordt inhoud en vorm van het Woord Gods door den zielstoestand en de vatbaar- heid van den zondaar bepaald. In de eeuwige schepping Gods was volkomen harmonie en de werking aller krach- ten zuiver op elkknder aangelegd. Alle räderen \\u\ het goddelijk organisme werkten in du ongestoorde scliepping Gods op een. Ook de aanleg, de zielstoestand, ile in- -rscliapcn vatbaarheid van den mensch w;is dus naar hei eeuwige Woord des Vaders berekend. Geschapen oaar Gods beeld , zou de mensch het eeuwige Woord in zieh hebben opgenomen, als het «Woord Gods tot hem». Maar de zonde brak dien harmonischen Bamenhang tus- schen den mensch en hei eeuwige RToord. Wel was het 30 «Woord» er nog, maar in 's menschen ziel sprong de snaar , waarop de toonen van dat «Woord» moesten tril- len. Hij zag , hij hoorde niet meer , hij nam de levens- krachten van dat «Woord» niet in zieh op. Wel bestond het nog , want het bestaat eeuwig , maar het bestond niet meer voor hem. Voor hem was het , alsof God niet meer sprak , niet meer Zijn gedachten , Zijn levens- beweging uit deed stroomen. Voor liem was het als had God zieh opgesloten in Zichzelf. Toen zocht de mensch den verloren God , zocht Hem in zijn hart, in de lichtzee van het firmament, in de krachten der natuur , in de woede der dementen , maar het eenig antwoord dat hij opving was de echo van zijn eigen roepen : de eenige Godsgestalte die hem verscheen, het schijnbeeld zijner kranke fantasie. Het was de dood die hem omringde , de stilte des doods die van alle zijden uit dat ledig op hem aandrong, en het ingevallen leven dat hij nog in zieh bespeurde , voelde hij als wegzuigen in dien eeuwigen dood , die in de diepten zijner ziel zieh opende. O ! dat is het schreiend erbarmelijke van den zondaar buiten God. Met den dood in het hart zoekt hij 't le- ven — en het is er in zijn volheid , maar hij ziet het niet, en hij kan het niet zien, want de oogen zijn hem uitgegraven. En daarom, was God slechts blijven spreken, gelijk Hij dusver deed , nooit zou een zondaar het woord des levens vernomen hebben. Maar hierin juist schittert dan ook de grondelooze barmhartigheid des Eeuwigen , dat Hij zijn «Woord» naar de behoefte van den zondaar ver- vormd heeft: dat Hij zijn leven in een vorm heeft ge- goten , waarin het den zondaar bereiken , hem kon op- 34 zoeken in zijn dood. «Ik lieb geen lust in den dood , ein het doodblijven, van den zondaar, maar daarin dal «hij leve,» dus lnidt het raadsbesluit van onzen God, waarvan de bijzondere openbaring in haar vollen omvang de uitvoering was. Juist daarin betoont Ilij zijn ontfer- ming, dat Ilij tot den zondaar heeft willen spreken, en de stilte zijns doods heeft afgebioken door zijn heilig woord in eigen vorm tot zijn doorpriemde ooren te doen doordringen. Dit is de genade , dat de Fontein des levens zijn leven in den dood deszondaars heeft doen uitvloeien, ineen vorm, naar zijn behoefte, en naar den eisch zijner innerlijke verduistering berekend. Reeds hieruit blijkt overtuigend, dat het «woord Gods» nimmer als uitdrukking eener afgetrokkene gedachte mag worden opgevat. Een oogenblik buiten samenhang met het eeuwige , levende woord Gods gedacht , buiten de uit- straling van de krachten zijns levens , los van God , dan is de Schrift dood. Dan is ze krachteloos. Dan geneest en troost ze niet, en komt onzen dood eer verdiepen dan dat ze ons het leven brengen zou. «Gods woord» is geen abstracte, van het leven afgetrokkene leer, maar levende waarheid die daarom levend maken kan. Het is geen plan, dat als teekening in kaart is gebracht, maar het innerlijk bestek dat in het leven zelf verborgen ligt. Openbaring en verlossing zijn dus een en door- dringen elkander volkomen. Zooais het met den waanzinnige is, zoo is het met den zondaar. Laat een beroofdc v,m zinnen beweren, dat «tweemaal twee vijf» is, en het baat u niets of ge hem de ontwijfelbare waarheid , dat «tweemaal twee vier is» weer en telkens weer herhaalt. Met een afgetrokken vordert ge niets. Maar genees hem , laat zijn plage 32 van hcm worden genomen, laat zijn onwijsheid wijken, en nauwelijks zal bij tot zieh zelf zijn gekomen, of van zelf komt hij tot de erkentenis van wat hij eens hal starrig bestreed. Zoo nu ook doet God door zijn «Woord». Hij plaatst niet uitwendig een afgetrokken waarheid tegen onze leugen over , maar Hij zendt Zijn genezend , Zijn her- stellend Woord uit, waardoor de elementen onzes levens veranderd worden , en wij , onder het wijken onzer on- wijsheid, van zelf het jaen amen op zijn zedelijk Jevende waarheid uitspreken. Gods woord schikt zieh dus niet slechts naar onze vat- baarheid , maar leidt die zelve verder en ontwikkelt ze. Zijn openbaring is verlossing in dubbelen zin. Verlossing van den dood door toebrenging van het leven en verlos- sing van onze gebrokenheid door de vatbaarheid in ons te herstellen , die de toeeigening van dat leven bepaalt. De waarheid, het woord Gods, maakt den zon- daar vrij. Reeds hierom kan dus van een openbaring Gods, uit- sluitend in menschelijke woorden, geen sprake zijn. Wie dat beweerde zou zieh aan de zijde der rationalisten moeten scharen : de belijdenis der gemeente dat de Schrift Gods woord is , moeten verflauwen in die andere dat de Schrift Gods woord bevat , en het geheel der openbaring moeten beperken tot die enkele stukken der Schrift die uitdrukkelijk als «een spreken Gods» wor- den ingeleid. Hoe zou dit ook kunnen ? Reeds wij bepalen ons bij de uiting onzer gedachten niet uitsluitend tot het voer- tuig derspraak, Willen wij een levensbeweging iniemand opwekken , dan spreken we niet slechts , maar verzellen 33 ons woord door gebaren, door teekenen en door den blik van ons oog. We zoeken door zijn omgeving , door kennis zijner neigingen , i. e. w. , door alle toegangen die ons tot zijn hart openstaan , op zijn wezen in te werken. Dit nu doet de Heer in nog veel hooger mate. Zijn «Woord» zoekt niet 's menschen verstand, niet zijn ge- voel , niet zijn geweten, niet zijn verbeelding , maar die allen saam. Het woord Gods glijdt af längs alle gelei- draden , baant zieh een weg door alle toegangen van ons wezen en gaat door tot de binnenste samenvoegselen der ziel. Het woord Gods wil tot den mensch zelf, tot den geheelen mensch, spreken , en zoekt hem daarom op in het diepst verborgene van zijn wezen. Alle draden des levens die aan het menschenhart zijn aangebonden, en alle vezelen waaruit het menschenhart is saamgeweven , herschept de Almachtige dus in werk- tuigen , die hem dienen moeten als instrumenten ter bereiking van Zijn ontfermend doel. Dit toont de inhoud der Schrift. Ware het eenig doel der openbaring de mededeeling van leerstellige waar- h e i d aan onze gedachte geweest , ze zou niets bevat- ten dan een zedewet, als uitdrukking van Gods wil, en een «credendum» , als beschrijving van Gods we- zen en gezindheid. Van een volksleven, van geschiedenis, van symboliek zou in de gewijde oorkonde geen sprake zijn. Maar nu zien we de openbaring zieh uitspreiden over het volle menschenleven in zijn rijke vertakkingen , om alzijdig den mensch te be werken en zelve waarlijk men- sch elijk te zijn. De mensch is niet geisoleerd , maar lid van een huis- gezin. Dat huisgezin is de schakel , die hem aan een volk verbindt, aan een volk in stammen en geslachten 3 34 en maagschappen ingcdeeld. Hij heeft dus een eigen persoonlijk, maar ook een huislijk leven, ook een familie- leven , ook een volkslcven. En dat volksleven wederom ontplooit zieh in zijn maatsehappelijke en staatknndige , zedelijke en kerkelijke verhoudingen. Dat leven kent de wisseling der fortuin , een klimmen en een dalen , een zieh uitzetten en weer inkrimpen , het gaat telkens door de tegenstelling van voor- en tegenspoed heen. Dat leven eindelijk uit zieh in roemruchtige daden , ziet in zijn nationale helden zichzelf belichaamd , schittert in de majesteit zijner vorsten , bezingt zichzelf in zijn volks- zangen en spreekt in het woord zijner zieners de gol- vingen zijner toekomst uit. Maar niet gelijk ze zijn , kunnen deze levensuitingen voertuig worden der openbaring. Immers door de zonde is dit alles den mensch verberging in stede van open- baring Gods geworden. Wil de Heer dus deze levens- bewegingen als middel ter openbaring aan den mensch gebruiken , dan moet Hij zelf eerst zulk een leven nieuw scheppen in de volheid zijner schakeeringen. Hij zelf is dan ook de Rotssteen waaruit Israel ge- houwen is. Israel is de wijngaard zijner verlustiging , door Hern met eigen hand geplant. Zijn zoon , uit de lendenen zijner Almacht gegenereerd. Daartoe strekte niet slechts Abraham's afzondering, maar bovenal Isaäc's wondere geboorte , die ons in de Schrift zelve beschreven wordt als een «roepen van iets dat niet was , alsof het «wäre» , als een «levendmaken van het doode» , als een genereeren door goddelijke scheppingskracht uit een «verstorven lende», en een moederschoot die verdord was in haar voortbrengende kracht. Daarom is alles in dit volk , is dit volle zelf, nieuw. Een nieuwe frissche 35 loot op den verdorden starn. Nieuw uit het oude , maar door het wonder. Rondoin Israel is het duisternis, het zieltogen van een wegstervend licht, de kränke ontwik- keling van een zwerende vrucht aan den geknakten Sten- gel, — maar in tsraela erve is het leven, is het licht. Daar kleeft het licht der openbaring Gods aan het volks- leven zelf, hoe ook de Individuen het bannen. Daar stroomt het door telkens nieuwe wo n deren in telkcns oieuwe volheid de äderen van het volksleven toe. Bij Israel is er in alles openbaring Gods, in zijn oorsprong en vorming, in zijn voor- en tegenspoed, in zijn beiden en zangers , in zijn huislijke en maatschappelijke ont- wikkeling , in zijn kunst en wetenschap , in zijn wetten en zijn rechten , in zijn staatsvorm en eeredienst. Dat alles draagt bij Israel een goddelijke signatuur , wortelt in God , en is daarom symbool der eeuwige waarheid. Dal alles het zijn, zoo ge wilt , de zenuwen en spieren en luchtgolven , waar längs het woord van den Heilige Israels naar het hart van Israels vromen trilt. Alzoo werd de levensfeer gevormd , die het woord Gods om den mensch schept, om hem openbaar te k unnen worden. Maar toch de mensch leeft niet enkel buiten zichzelf. Er is ook in hem een eigen en per- soonlijk leven', en ook tot dat leven dringt het woord Gods door. Elk vermögen in dien geest wordt den AI- mächtige tot werktuig om 's menschen geest te be- reiken. Ze kunnen dit, omdat ze , hoe ook door de zonde ontredderd, toch oorspronkelijk tot voertuigen van 's Heeren geest waren bestenid : hoe ook thans tot volkomen ongevoeligheid verzwakt, toch oorspronkflijk den aanleg voor die hoogste virtualiteit in zieh droegen. Il«'t daaruit weggezonken leven, trekt de Heei weer 36 door de almacht zijner genade op. Ja niets is er wat het woord Gods niet in den mensch aangrijpt. Yan- daar die stoute , schijnbaar zoo gewaagde beeiden , die niet maar een vindingrijkheid van het menschelijk ver- nuft zijn, maar een te voorschijn brengen door godde- lijke kracht van de oorspronkelijke geestelijke godsge- dachten , die zelfs in de zinlijke levensbetrekking zieh afspiegelen. Daarom wordt de droom aan het ijle spei van 's menschen verbeelding ontrukt , en door 's Heeren geest beheerscht, gebruikt tot voertuig zijner verbor- gene gedo chten. Het visioen, het droomgezicht van den wakende , wordt Gode onderworpen en door 's Heeren hand denkbeeiden in de ziel voorhanden. zöö saämge- schikt, zöö verhelderd , zööuitgezet, dat ze teekeningen worden van het ongeziene, afspiegelingen van wat voor 's menschen oog verborgen achter het gordijn des hemels zieh beweegt. Een ziener Gods blijft in zijn persoonlijkheid , maar zijn persoonlijkheid wordt door den Heer ontbonden. Hij maakt die vrij en gebruikt al de haar eigen krachten, om in verband met wat den ziener omringt, Zijn wil en Zijn gedachten in het profetenhart te openbaren. Ja , de Heer neemt die per- soonlijkheden niet maar gelijk hij ze vindt , maar schept ze zelf als zijn wel toebereide werktuigen. Reeds de geboorte van den ziener is een geestelijk wonder van Gods almacht. Zoo spreekt Hij tot Israel, nu eens in hoorbare klanken , als op den Sinai , en dan weer door Zijn heilige mannen, die Hij schept en verwekt, opdat ze Zijn heiligheid den volke toonen zullen. En die openbaring door geroepen persoonlijkheden, ze Staat met die andere in Israels levensfeer en volksgeschiedenis in weerkeerige betrekking en samenhang. De open- 37 baring door de daad en de openbaring door de gedacht \ ze bloeien op een zelfdeu wortel , ze werken gestadig op elkander in , de een de andere verklärend , aanvul- lend en ontwikkelend , tot de mensch in die wondere bedeeling al klaarder het woord zijns Gods verneemt en met steeds voller stroomen het woord des levens voelt komen tot zijn ziel. Toch is daarmee het «Woord Gods» nog niet in zijn volle uiting tot den mensch gekomen. um den mensch in het diepst van zijn wezen te bereiken , moet het niet slechts zijn levenssfeer doorschijnen , niet slechts de Vermögens en uitingen van zijn geest tot voertuig nemen , maar zelf als w e r k e 1 ij k h e i d , als het leven Gods voor hem optreden. Reeds in de won- deren die aan Israel gewrocht, in de gezichten die aan Israel gegeven waren , was het de Heilige Israels zelf, die, als achter een gordijn verborgen , tot Israel naderde , de reuke zijns levens voor zieh uit liet gaan en den greep van zijn Almachtige hand in Israels hart deed gevoelen. Alle eindige verschijnselen , waarin het ge- heel der openbaring uiteenvalt, ze zijn zoovele trek- ken waaraan Israel het Wezen Gods herkennen moest, waarin met steeds rijker inhoud en steeds voller klaar- heid de Naam zijns Gods werd uitgeroepen : teekenen zoo men wil,dieom de verschijning Gods zieh als om hun middenpunt groepeeren. Gelijk in het geor- dend volksleven van Israel , het Heilige der Heilige in Sions tempel, als plaatse van de tegenwoordigheid des Heeren, het middenpunt van hun eeredienst is , en op zijn beurt die eeredienst als van uit een middenpunt geheel het volksleven overschaduwt , zoo is het en in het nomadenleven der patriarchen en in het woe^tijn- 38 leven van het verloste Israel, de verschijning Gods in den verbondsengel of in de wolkkolom, die als Theophanie de openbaring, d. i. het openbaar worden van den Heilige Israels , beheerscht. Maar toch met dat komen Gods in schaduwen en verschijningen is de openbaring van zijn persoonlijk leven niet voleind. Om in dien vollen zin God tot den zondigen mensch te doen komen , blijft de eisch , dat het «Woord Gods» mensch wor de in de gelijk- heid des zondigen vleesches. De toornende en verzoenende , de doodende en levenwekkende kracht van het «Woord Gods» , waarvan geheel IsraeTs volks- leven het toonbeeld is , moet geconcentreerd in een menschelijke persoonlijkheid , en wel in een die «Zoon des menschen» is , te midden van dat Israel optreden. Het «Woord Gods» wordt als persoonlijke levende kracht eerst aan het hart geopenbaard , als het in den Christus vleesch wordt , en zieh ten volle uitspreekt in den God- mensch. Daartoe moet die Christus waarlijk mensch zijn. Als mensch dus uit menschelijk vleesch en bloed ge- boren worden. Als mensch staan op dat natuurlijk voetstuk , waarvan geheel de menschheid het funda- ment en volk en stam en huisgezin de telkens inkrim- pende grondslagen vormen. Een mensch dus met een eigen maagschap door zijn geboorte uit Maria's schoot, met een eigen geslacht in Davids huis , met een eigen stam in Juda's uitverkorenen , met een eigen volk in Israels zonen , en door dat Israel krachtens natuurlijke gemeenschap , met geheel het menschelijk geslacht ver- bünden. De eindelijke openbaring in Christus sluit dus ge- 30 heel de voorafgaandc openbaring in zieh af en neemt haar rijke vruchten in haar volheid op. De openbaring Gods in Israel wordt geheel door den Christus be- heerscht; niet slechts wijl hij haar kroon cn spitse was Neen , hoever ook de fijnste wortelvezelen der heilige planting , wier kroon II ij was . in liet verleden der menschheid , ja tot in de grijze oudheid, liggen teruggedrongen , was het de Christus zelfdie van den aanvang af haar leven bezielde, alle eeuwen door haar bewegingen leidde, en den groei der planting op de door Hern zelf gespreide wortelen gedijen deed. Hij komt niet tot Israel, inaar Israel wordt tot Hern getrokken. Niet Hij is uit Israel , inaar Israel is uit Hern geworden. Israel droeg zijn beilige schaduw , wijl het van zijn oorsprong af zieh voor de gestalte van den Christus bewoog. In dat «ensemble» ligt dus de bijzondere openbaring Gods. Dat alles is door hem wonderbaar bereid , op wondere wijs verkoren en met onnaspeurlijke wijsheidtot dat eene schitterend geheel geordend , dat als «h et "Wo n- der der verlossing»; als de reddende kracht ten leven , in het midden van onzen dood geopenbaard is. Het ligt daar in het leven der menschheid. niet als geworpen voor haar voet, maar op aanbiddelijke wijze gewrocht in haar eigen ingewand. Het is het «Lied der verlossing», niet door Engelen voor haar ooren gezongen , maar gespeeld op hetgebroken snarentuig van haar eigen zondig hart. Haar omvang is dus begrensd. Wel afgerond he1 perK, waar binnen zij zieh beweegt. Men faalt, zoo men als Rome haar inhoud nog steeds zoekt te vermeerderen. En wie meent, dat de bijzondere openbaring Gods nog 40 steeds voortgaat, heft haar karakter op en vernie- tigt de kracht harer werking, door de sfeer van het «Woc-rd» met de sfeer van den «Geest» te verwarren. Het «Woord» is de objectieve openbaring Gods voor de menschheid. De «Geest» daarentegen de subjectieve openbaring Gods in den enkelen mensch. Van daar het beginsel der apostolische schriftuitlegging: «al wat te voren geschreven is, dat is geschreven om onzentwil». Niet alsof de «Geest» bij het tot stand brengen der bij- zondere openbaring werkeloos wäre gebleven. Integen- deel, zoo dikwijls een menschelijke persoonlijkheid door God tot instrument zijner openbaring wordt uitverkoren, moet juist, krachtens den regel, waarop we wezen, de inspireerende kracht des Geestes middel ter openbaring zijn. Maar zulk een inspiratie beoogde bij den ziener niet uitsluitend het heil zijner eigen ziel. Veeleer was het een gemeengoed der gemeente, dat hem werd toe- betrouwd , opdat het door zijn lippen der gemeente zou gebracht worden. En wat dus voor hem persoonlijk en inspiratie des Geestes was, ging, eenmaal geobjectiveerd, als bestanddeel van het Woord Gods in het bezit der geloovigen over, om in het geheel der openbaring zijn toebeschikte plaats in te nemen. Er is dus wel persoonlijke toeeigening der open- baring in het hart van den geloovige. Er is ook ont- p 1 o o i i n g van den inhoud der openbaring in het leven der gemeente, maar voortzetting, aanvulling der openbaring is er niet. Er kan, noch mag iets aan het «woord Gods» worden toegedaan. Immers, wel zal de Geest in alle waarheid leiden, maar wat Hij ook in de gemeente voortbrengt, Hij zal het onveranderlijk uit den Christus zelven nemen. 41 Daarom was de klacht zoo ongegrond, die een vijftal jaren terug in ons midden vernomen werd «dat het der gemeente zoo bange wierd, wijl zereeds achttien eeuwen naar den hemel uitzag en al die eeuwen lang geen tee- ken van dien hemel had ontvangen.» Daarom is Rome's streven, bij alle betuiging van eerbied voor de Schrift, niets dan besti'ijding van Gods Woord, zoo dikwijls het door nieuwe elementen den inhoud der Openbaring, zoo het meent, verrijkt. Daarom eindelijk is het steeds een ellendig cirkelbewijs, als de moderne naturalisten het gezag der Openbaring met de argelooze vraag bestrijden, «waarom er dan t h a n s , waarom er dan in onze dagen, zulk een openbaring niet meer is?» Intusschen die Openbaring moet bestendigd worden zal ze vrucht dragen. Wat de mensch werkelijk bezitten zal, moet tot zijn bewustheid doordringen. Hij heeft dus niet genoeg aan de zedelijke nawerking der geopenbaarde krachten in de gemeente. Hij behoeft ook een scherp- teekenende toetssteen, waaraan hij het gehalte dier krachten met onfeilbare gewisheid kan keuren. Het water dat men tot hem brengt, als uit de echte bron afkom- stig, moet hij zelf, voor zijn eigen bewustzijn, met het onvervalschte bron water vergelijken kunnen. Bovendien. Wat in de strooming van het gemeente- leven tot hem komt, is niet de volheid dier openbaring. Er is in die openbaring een persoonlijke waarheid voor hem, die niet anderen hem brengen, maaralleen hij zelf daaruit nemen kan. Hij moet zelf dus in staat zijn met de volheid dier openbaring in onmiddelijke aanraking te komen. Daarom is er niet slechts een openbaring in het 42 leven der mcnschheid geweest, maar is de inhoud, het beeld dier openbaring, ook opgevangen in de Schrift. Alleen door een Schrift kön dit geschieden. Want vooreerst, het geschreven woord is de klaarste, hoogste uiting van ons menschelijk bewustzijn. Het woord is de vrucht der gerijpte gedachte , en in het geschreven woord komt die gedachte tot de hoogste mate van rijp- heid waarvoor ze vatbaar is. Dit geldt zoowel van de feiten als van de getuigenissen der Open- baring. Zal een feit uit het verleden in zijn werkelijkheid voor ons opleven, dan moot ons de indruk worden terug- gegeven, dien ooggetuigen daarvan ontvingen. Dit. nu kunnen ze eerst, als de ontvangen indruk hun zelven bewust is geworden, en uit die bewustheid in woorden wordt uitgesproken. En evenzoo, de openbaring, die een zedelijke of godsdienstige waarheid tot inhoud heeft, kan aan de menschheid niet worden overgeleverd, zoo ze niet eerst door het menschelijk bewustzijn is heen- gegaan , en een vorm aanneemt waarin ze door anderer bewustzijn kan worden opgenomen. Dit nu brengt ons de Heilige Schrift, gelijk blijkt uit haar inhoud. Daarom is meer dan de helft van haar inhoud met geschiedenis gevuld, met beschrijving van toestanden en gebeurtenissen. Niet ter loops, maar in breede trekken, teekent ze ons het leven van het voor- geslacht en Israel in het Oude Verbond, en van Jezus en Zijn eerste gemeente in de bladen des Nieuwen Tes- taments. Daarom verwijlt ze , schijnbaar zoolang , bij de uitvoerige beschrijving van Israels afstamming, Israels stamgroepeering , Israels wetgeving, Israels eeredienst en de afmetingen van den tempel. Daarom is Israels 43 betrekking met de aanverwante en vreemde Volkeren zoo naauwkeurig in haar rolle geboekstaafd. Vandaar kwam het dat naast de opteekening der wet, een her- innering aan gewijde volksliederen haar plaatse vond. Dat niet slechts Israels liederenschat in het boek der psalmen, maar ook de vruchten der Salomonische Chokma (Wijsheid), als deel der openbaring, in de II. Schrift werden opgenomen. Vandaar cindelijk, dat vooral de godspraken der profeten zoo breed binnen haar grenzen zijn uitgedijd. Want in het licht der openbaring is het heden met de toekomst tot een eeuwig een saamgevloeid. De profeten hebben de dingen der toekomst, als wer- kelijk gezien. Die toekomst is dus in hun bewustzijn doorleefd, en mag derhalve, om het eeuwig karakter der openbaring, in de H. Schrift niet ontbreken. En evenzoo geeft het N. Testament ons niet slechts de teekening van Jezus' leven, in zijn diepsten oorsprong en verste doorwerking door dood en graf henen , maar ook beschrijft het de stichting en worsteling, het geloof en het leven zijner eerste gemeente. Niet slechts de «Zon der gerechtigheid», maar ook de lichtwerking zijner stralen geeft het ons te aanschouwen. Dan volgen de brieven der apostelen, die de genade Gods ons open- leggen, niet in haar absolute volheid gelijk de Evangelien dit doen, maar gereproduceerd uit het zondig hart, dat die genade heeft ervaren. Om ten slotte in Joannes' Apocalyps nog eens de verste toekomst in hei bedeo te trekken, maar nu door het licht van den gekomen Chris- tus bestraald, Toch zou deze beschrijving, dit refles der openbaiin^ ons niet baten, zoo <lc waarborg voor haar getrouwheid Ontbrak, en daarom belijdt de gemeente, dat niet slechts u die openbaring, maar ook die Schrift zelve, in vollen zin een wonder is. Gelijk het een zelfde licht is, waardoor het photografisch beeld op de zilverplaat ge- teekend werd, en waardoor het algebeeide voorwerp zijn kleuren ontving, zoo ook is het met het licht van Gods Woord. Dezelfde geest die op Israels volksleven zijn goddelijke tinten wierp, is tevens de kracht, waar- door de H. Schrift werd voortgebracht. Of, wanneer men u uit verschillende hoeken een aantal glasscherven samenbrengt, die juist ineen passen, weet ge dan niet, dat ze uit een glasschijf zijn uitgebroken? "Wanneer ge van verschillende personen , van elk in hun eigen schrift en op afzonderlijke bladen , een regel dichtmaat ontvangt, en ge bij samenvoeging bevindt, dat ze op elkander rijmen en samen een majestueus gedieht vormen, waarin een zelfde gedachte rolt door alle Strophen heen, dan weet ge immers, dat geen hunner de dichter is, maar aller verzen uit een zelfden geest zijn gevloeid. En juist dat verschijnsel nu vinden we bij het ruim zestigtal boeken , waaruit de H. Schrift is saamgesteld. Ze komen tot ons uit de meest uiteenlocpende tijden in geheel verschillend schrift, van telkens andere personen, en toch, zoo we ze allen samenvoegen, vormen ze het kun- stigst geheel, in hun tegenspraak elkaar aanvullend, in hun verscheidenheid elkander verklärend, elkaar beves- tigend door de eenheid van geest die allen bezielt. Die uitkomst wrocht geen toeval , maar 's Heeren Geest. Daarom drukten onze oude godgeleerden zoo sterk op dfi analogie der Schrift, en eischten zc dat men de Schrift door de Schrift zou verklaren. Gelijk in een klfiD-enstuk de kleuren valsch worden, zoo men ze aan den invloed der omringende kleuren onttrekt, zoo ge- voelden ze, dat ook de waarheid van het Schriftwoord zijn karakter verloor, zoo men het losmaakte uit het verband waarin het door God geplaatst was. Concen- trisch moest elke waarheid door heel de Schrift wor- den doorgevoerd , d. w. z. dan eerst verstaat ge haar zoo ge haar vat in een zin, die door alle uitspraken wordt bevestigd. Zoolang er nog strijd voor u is, hebt ge het dieper liggend middenpunt nog niet gevonden, dat al haar stralen vereenigt. Als onze ouden dan ook spraken van de «prediking des Evangelies of van den Woorde Gods» als een genademiddel, bedoelden ze nooit alleen prediking uit de Schrift, maar prediking van dat «Woord Gods» dat geheel de Schrift vervult. Niet die onzedelijke pre- diking, die we thans vaak van onze kansels hooren , waarbij een woord uit die Schrift of smadelijk als motto gebezigd of als aanloop tot bestrijding der waarheid mis- bruikt wordt. Niet een prediking alleen van het N. Tes- tament , wijl daarin de dusgenoemde Evangelien staan. Maar een brengen van den zondaar onder den invloed van dat levendmakend Godswoord, dat als een stroom van vertroosting en genezende kracht in de wondeo zijner ziel vloeit. Een man van diepe vroomheid schreef in den aanvang dezer eeuw: "Satan breekt de Schritt in 46 stukken om met haar puntige scherven de ziel te won- den en te verwarren.» Z66 is het. Alleen wie het vat, dat het « Woord Gods» niet met de «woorden der Schrift» mag verward worden , omdat het Woord Gods het levens- bloed is, dat door die allen henen stroomt, kan het «Woord onzes Gods» ongebroken genieten en gene- zing vinden voor zijn ziel. De Canon der Schrift hangt dan ook zoo min aan het besluit eener Kerkvergadering , als de eenheid der deelen , die een plant samenstellen aan de numeroteering en classificeering door een professor in de botanie. Niet gij hehoeft de Schrift saam te houden, ze houdt zieh zelve säam. Gelijk de magneet met het ijzer niet saamgebon- den wordt, maar van zelf samenkleeft, zoo kleven ook de deelen der Schrift samen, zoodra ge ze slechts samen- voegt. Het «testimonium Spiritus saneti» (het getuigenis des Heiligen Geestes in de gemeente) geldt ook hier. De Schrift is een levend organisme, dat zieh zelf ordent. Men kan er voor een tijdlang een stuk af- scheuren , maar uws ondanks kruipt het toch weer naar zijn organisme toe om met zijn leven saäm te groeien. De werking des Geestes in de gemeente blijft aan de waarheid des Geestes in de Schrift getuigenis geven. De mensch möge besluiten, dat ze wel alzoo, of ook dat ze niet alzoo, samen hooren, — in het eerste geval heeft hij slechts een gevondene waarheid opgetee- kend, in het laatste stoot de macht van het feit eerlang zijn dwaze hypothese omver. Omdat de Schrift leeft, bezit ze ook hetherstel- lingsver mögen. Wat fouten dus ook in de hand- schriften zijn ingeslopen, wat verkeerde opvattingen in de vertuling der Schrift burgerrecht zoeken, wat wonde 17 ook door menschelijke onachtzaamheid of menschelijke dwaling haar worde toegebracht, — haar inwendig leven is te gezond en tu trächtig om met die kwetsuurte blijven voortloven. Ze zweert liet vreomde uit. Ze herstell het geschondene. Somslang kau het ziekteproces duren, maar dooden zal het haar niet. Vraagt men eindelijk, of voor de uitlegging der Schrift behoort gewaakt te worden, ook dan luidt ons antwoord : ze bcwaakt die zelve. Wiens oog voor het licht des Geestes nog gesloten is, möge haar uitlegging beproeven, maar moet ze opgeven, omdat Inj nietziet, wat in haar diepten zieh beweegt. Hij doet als de onzin- nige, die, om te weten wat in een mensch is, niet längs den weg der Sympathie in zijn hart zockt te dringen, maar het hart hem uit den boezem snijdt en daarmee het leven zelf verwoest. Dan begint men met de zucht om den bijbel uit te leggen, maar öf men keurt en kerft haar zoolang, tot ze eindelijk in stukken gescheurd voor de voeten ligt, öf wel men geeft de zucht naar onder- zoek op en vergenoegt zieh in trage vadzigheid met op haar oppervlakte te staren. Zoo straks wezen weerop, dat hetzelfde licht den photogram werkt en het af te beeiden voorwerp beschijnt. Nu voegen we er bij. dal een straal van datzelfde licht ook in het oog der ziel moet vallen, zal men het gephotografieerde beeld kunnen zien. Een Geest dus is het, die de Openbar in g werkte, ze op de gewijde bladen der Schrift in beeld bracht, en ze den zondaar verklaart. Met opzet zeggen we: den zondaar. Waiit wie de allesbeheerschende beteekenis van het feit der zonde voor onze aarde en zijn eigen hart niet doorziet, kau zieh niet thuia rinden in het Woonl (iods. dal ook van hem nooit 48 anders dan als zondaar spreekt. Eerst van de ure af, dat ge uzelf als zondaar kent, wordt het uw Schrift het Woord van den Almachtige aan uw eigen ziel. Eerst dan kunt ge het aan uzelf gerichte «Woord» ver- staan. Maar een macht om die uitlegging te dwingen is er niet, en behoeft er ook niet te zijn. De logica des H. Geestes is de innerlijke keurkracht die haar zuiverheid bewaart. Want wijkt men af , dan vindt men in geeste- lijke krankheid zijn natuurlijke tuchtiging , en zucht naar herstel, zucht naar zelfbehoud, drijft van zelf weer naar de waarheid terug. Natuurlijk van de verplichting eener kerk jegens haar leden spreken we hier niet. Geen moeder zal willen, dat haar kind eerst alle denkbare proeven waagt om alleen door het wränge der vrucht het kwaad te leeren mijden. Er is liefde in haar hart. Die liefde doet haar waken. Zoo moet ook de Kerk doen. Maar hier spraken we slechts over het «Woord Gods» in zijn betrekking tot de menschheid. En dan zeggen we: «Gods Woord» moet u bewaren, moet u handha- ven, niet Gij het «Woord van den Almachtigen God.» A. 