title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Laat deze pot even zo lang te vuur gaan. (Zie POT.) Loop toch, en haal palm in het vuur: het begint te donderen. (Zie PALM.) Men kan het vuur met het werk niet uitdoen. Men kan van kromme houten nog wel een recht vuur stoken. (Zie HOUT.) Men moet het gebraad aan het spit leggen, terwijl het vuur brandt. (Zie GEBRAAD.) Met dit vleugje naar bed, zei de man tegen zijn familie, en hij leidde een’ zwavelstok op het vuur. (Zie BED.) Met moeite krijgt men vuur uit een steen. (Zie MOEITE.) Mijn kat schiet vuur, zei besje, en ze had een vonk aan haren staart. (Zie BESJIE.) Niemand is verschrikkelijker dan een lafaard in ’t vuur. (Zie LAFPAARD.) Om een stuk brood zou men leem door een vuur jagen. (Zie BROOD.) Om niet in het vuur te vallen, moet men zelfs de rook vrezen. (Zie ROOK.) Onder en boven vuur. Men zegt dit, wanneer iemand zijn bewijsgronden eindigt, gelijk hij die begint. De braadpan is het beeld, waarvan men zich in deze spreekwijze bedient. Op Sint Maartensdag Vuur en warme wijn! (Zie slijk) MAARTEN.) Pek in ’t vuur. (Zie PEK.) Pot en vuur wijzen het uit. (Zie POT.) Rook, water en vuur maken haast plaats. (Zie PLAATS.) Schoon vuur, goed bier, een blijde waard en vrolijke wearding hebben veel vragen in. (Zie BIER.) Smeer de laarzen van een vuile mensch aan vuur, bij zegt dat gij ze brandt. (Zie LAARZEN.) Stront, vuur en zotten willen niet geraakt zijn. ( STRONT.) Te veel vuur in een stoof, doet ze branden. ( STOOF.) Te vuur en te zwaard. Te winter bij het vuur, te zomer bij wijn of bier. (Zie BIER.) Toen God het vuur schiep, schiep de duivel den ketel. (Zie DUIVEL.) Tot een kleine oven heeft men weinig vuur nodig. (Zie OVEN.) Uit den rook in het vuur loopen. (Zie ROOK.) Uit de pan in het vuur springen. (Zie PAN.) Uit vrees voor den rook sprongen de zotten in vuur. (Zie ROOK.) Van goed hout maakt men het beste vuur. (Zie HOUT.) Van het vet in het vuur niet sponzen. (Zie VET.) Verre van het vuur brandt de scheuwen niet. ( SCHUUR.) Vier dingen laten zich niet verbergen (ofschoon niet onder met geweld): vuur, een en liefde. (Zie DING.) Vriendschap is noodzakelijker dan water en brood. (Zie VRIENDSCHAP.) Vroeg vuur, vroeg asch. (Zie ASCH.) Vuur aan de wand altijd geen baken. (Zie WAND.) Vuur bij stroo dient niet alzoo. (Zie STROO.) Vuur bij vlas Brandt wonder ras. (Zie VLAA.) Vuur bij werk ontsteekt haast. Vuur en liefde trekken sterk, En beletten werk. (Zie LIEFDE.) Vuur en stroo brandt haast. (Zie STROO.) Vuur en vaste gronden zijn de elementen van lieden, kinderen vinden in lucht en water behagen. (Zie ELEMENT.) Vuur en water zijn goede dienaars, maar meesters en beulen. (Zie DIENAAR.) Vuur van stroo en hoerenmeisjes: Veel boha en daarbinnen. (Zie BOHA.) Vuur wordt met vuur niet uitgeblust. Waar de rook is, daar is het vuur. (Zie ROOK.) Waartoe niet bij mijn vuur gekomen, gij zult niet weten, wat ik kook. Wat verwijt de vuurschaaf den pook, als ze in den oven moeten! (Zie OVEN.) Werk (of: Vlas) dient niet wel bij ’t vuur. (VLAS.) Wij kunnen niet altemaal bij ’t vuur zitten. Wij moeten malkander geen vonken in de blazen, zei de Trijn, mijne moeder verklaarde ook vuur. (Zie KOU.) VWUUR. Uits bloed kookt, alsof de groote gortketel voor het vuur stond. (Zie BLOED.) Een mond gaat als een pot met groeten, die op het vuur staat en kookt. (Zie GRUTTE.) Dat vuur (of: vagevuur) is uitgep... (Zie VAGEVUUR.) Rekenen eens anderen vuur (of bij een ander het vuur) in, maar laten het hanen uitgaan. Zetten wel de pot op het vuur, maar kunnen niet doen koken. (Zie POT.) Zoals vuur en water. Zoals een vuurslot. (Zie SLOT.) Beloof ik het vuur niet te blussen, zal ik nog verbranden. lang de lepelt nieuw is, gebruikt de kok hem; maar als hij oud is, werpt hij hem in ’t vuur, (die kok.) hoe mijn hemd maar mijn geheim wist, ik smeet bet terstond in het vuur. (Zie GEHEIM.) Wanneer vier en twintig uren genezen, of het vuur daar in. (Zie UUR.) De man heeft er het vuur ingemeesterd. VUURSLAG. De man met zijn vuurslag. (Zie man.) Waarom kan het niet al in de waag wegen, wat bagijzen visten. (Zie BAGIJN.) De man aan de waag. (Zie MAN.) WAAR. Is gij in de derde nacht wakker zult sterven, leeft niet tot de vijfde. (Zie NACHT.) De paarden komen in het land met de Walen, op Thorouts feest. (Zie FEEST.) voor en achter even lang, zei de Waal. Is Duitschen en Walen schuldig. (Zie DUTSCHER.) Sinkt naar de koppelarij, als een Waal naar k. (Zie KOPPELARIJ.) De planken over de Waal liggen. (Zie PLANK.) Uit de waak, eruit! De Waal kraakt. (ZIE WAALSC.) Nee, te Gent is geboren, te Utrecht ligt ter school, en te Luik leert zijn Wal, is een muitmaker door zijn bals; En komt gij dan nog wat tekort, moogt gij aanspreken die van Dord. (Zie DORDRECHT.) Waarom denkt iedereen. (Zie HULST.) Waarom denk ik hieraan? (Zie PANCA.) Waarom denk ik hieraan? (Zie BOGAERT.) Waarom denk ik hieraan? (Zie SERVILIUS.) Waarom denk ik hieraan? (Zie DE BRUNE.) Waarom denk ik hieraan? (Zie PROVINCIEN.) Waarom denk ik hieraan? (Zie ALBANUS.) Waarom denk ik hieraan? (Zie TUINMAN.) Waarom denk ik hieraan? (Zie TULIEN.) Waarom denk ik hieraan? (Zie VIRTUS.) Waarom denk ik hieraan? (Zie TOEN.) Waarom denk ik hieraan? (Zie GRATIEN.) Waarom denk ik hieraan? (Zie TUINMAN II.) 9. Bartorius pr. VIII. 66, 11. Bartorius soc. VIII. 4, 13. Geburt bi. 38, Zegerns bi. 7. 10 Jul). Grüterus I. bi. 100, LEI.bi. 148, de Brune bi. #76. Bar- WAAR. Onze tegenwoordige betekenis van waan is, volgens BILDERDIJSK, valsche inbeelding, niet Nu meening, 200 als WEILAND 2891; want men van geen’ iedere waan mogen spreken; — maar vroeger gold waan ook voor begrip in ’t algemeen, en ’t komt nog steeds voor, dat waan hier overdrachtelijk in die verouderde betekenismekaar genomen worden, althans WITSEN zegt, dat in waan houden begrijpen: „Eenig timmerwerk te scheep na den eisch houden, 200 dat het niet verzet.’’ Onnutte vrees en iedere waan Brengt nimmer waar onschuld aan. (Zie ONSCHULD,) WAAR. Aangeboden waar is verdacht. Aan goede waar is men nooit bekoeld. Aan zijne eigen waar in niemand bekoelt. Die bezigt dit spreekwoord, als een reeds half gesloten koop wordt afgezegd.) Alle waar is naar haar geld. (Zie GELD.) Dat is onbekookte (ook wel: opgewarmde) kost (of: waar). (Zie KOST.) Dat is verkochte (ook wel: verboden) waar. De waar is gewild. Die waar houdt geen’ prijs. (Zie PRIJS.) Die zijne waar houdt, is niet bedrogen. Dochters zijn broze waren. (Zie DOCHTER.) Dure waar strekt ver. Eike kramer prijst zijn waren (of: messen) aan. (Zie KRAMER.) Geef er hem waar aan. Maak, dat hij krijgt, wat hem toekomt. en zegt dit alleen in goeden zin.] Geen waar, die minder geldt. Geld is een goede waar: zij geldt winter en zomer. Geld is vast geen goede waar, zei de boer, want mijn hond, die anders nog al los is, wil het niet vreten. (Zie BOER.) Gij zult daar waar aan vinden. Gij zult ondervinden, dat gij met geen gemakkelijk man te doen hebt. Goede waar behoeft geen uithangbord. (Zie UIT-HANGBORD.) Goede waar krijgt vijanden-geld. (Zie GELD.) Goede waar prijst zichzelf. Goede waar vindt wel een koopman (of: wenkt de koopers). (Zie KOOPMAN.) Goedkope waar trekt het geld uit de beurs. (Zie BEURS.) Het is al goede waar, daar men geld van maakt. (Zie GELD.) Het zijn bedekte penningwaren. (Zie PENNING.) Hij handelt in natte waren. Hij is met zijn waar op een goede markt geweest. (Zie MARKT.) Hij kan zijn waar goed aan de man brengen. (Zie MAN.) Torius sec. VI.95. Witsen 37. Tuinman I. b. 97,123, 11.b1.8. Adag. guadam bl. 38. Adag. Thesaurus bl. 39. B. Studieerk. 11. bL.156. Beddinglus bl. 85. Bruyn bl. 140. v. Waesberge Geld bl. 170. Modderman bl. 146. WAAR. Hij kraamt zijn waren uit. Hij weet zijn waar te doen gelden. Ligt geld, ligt waar. (Zie GELD.) Men koopt goede waren wel te duur. Men moet zijn waar op prijs houden. (Zie PRIJS.) Mogt wensen waar zijn, herders zouden koningen wezen. (Zie HERDER.) Om duits-waar een half uur dingen. (Zie DUIT.) Pijp en trom willen waar worden. (Zie PIJP.) Snood geld, snood waar. (Zie GELD.) Vergulde opschriften, stinkende waren. (Zie OPSCHRIFT.) Verlegen waren gelden geen geld. (Zie GELD.) Vrouwen, wijn en en: dat is koopmanschans van tarra (ook wel: alkandende) waar. (Zie KOOP.) Zij leggen hun geld aan in natte waren tegen brand. Zie BRAND, Zulke markt (of: u); zulke tol. (Zie MARKT.) ARD AARD. Als gij getoefd wordt van een’ waard: het moet u kosten. 1 Alwaar het spinrok dwingt het zwaard, Daar staat het kwalijk met den waard. (Zie SPINROKKEN.) ood gaat meestentijds te gast, Daar ze onge- nood den waard verrast. (Zie DOOD.) Den huiswaard betalen met bedstroo. (Zie BED.) Des avonds kent (of: prijst) men den arbeider, en des Par; ker den waard. (Zie ARBEIDER.) De waard krabde, waar het hem niet beet. Die gast is, moet waard willen wezen. (Zie GAST.) Die niet wint en ook niet heeft, Altijd in de her- berg leeft, En toch steeds den waard betaalt, Is ’t geen wonder, waar hij’t haalt?(Zie HERBERG.) Die zonder waard rekent, moet tweemaal rekenen. 2 Eenen zwarten waard hebben: logis en brand om niet. (Zie BRAND.) Een ‘Bone waard is eerst op, en gaat laatst naar bed. (Zie BED.) Een kwaad waard is een goed gast. (Zie GAST.) Een oude hoer, een nieuwe waard, Die snijden meer dan eenig zwaard. (Zie HOER.) Een vriendelijke waard en een vleijende waardin maken blijde geesten, domme zinnen, kromme leden en slappe beurzen. (Zie BEURS.) Een man, met eere, daar de waard hem schikt. (Zie BER, Er is geen waard zoo arm, of hij kan een?’ gast eenen mealtijd broods borgen. (Zie BROOD.) Geen beter hofmeester dan de waard zelf. (Zie HOFMEESTER.) Geen weerd, Of hij scheert. 3 Het hart van den waard is het halve feest waard. Het is kwaad stelen, daar de waard zelf een dief is. (Zie DIEF.) Het is niet geraden, van de galg te spreken, daar de waard een dief is. (Zie DIEF.) Het is onwaardig voor den waard, als hij nevens de gasten niet aan mag zitten. (Zie GAST.) Het zijn kwade gasten, die den waard verdrijven. (Zie GAST.) Cats bl. 461. Motz bl. 3608. Girardus II. bl. 136. de Brune bl. 386, 409. Mergk bl. 13. Richardson bl. 37, Tuinman I. bl. 117, II. bl. 117. Folgman bl. 135. de Brune bl. 326. Tuinman I. bl. 67. Aug. %. v. Alkemade bl. 139. Dampen bl. 10. Mots bl. 8. v. Wassberge Win bl. 14. Cats bl. 469. Se. Prov. bl. 188. v. Waesberge WAARD Hij heeft de rekening buiten (of: zonder) waard gemaakt. (Zie REKENING.) Hij is waard, daar de hoenders staan. (HOEN.) Hij is de waard in het turfhok. (Zie BOX.) Hij is meer gast dan waard. (Zie GAST.) Hij laat den kreupelen waard. (Dat is: hij vertrekt, zonder den te betalen.) Hij slenterde mee als de waard van Bielefeld. (Bielefeld.) Hij vertrekt, zonder den waard te groeten. Hij wil zíén waard niet schenden. Ik weet, dat je gezóóden en gebraden, ja als in huis bent bij den zwarten waard. (Zie : In het scheiden moet men met den waard rekening houden. (Zie HUIS.) Men kent geen’ waard, voor dat men met gaat over den haard. (Zie HAARD.) Met gebroken glás kan men den waard niet talen. (Zie GLAS.) Niemand neemt plaats, voor de waard zegt hen (Zie PLAATS.) Schoon vuur, goed bier, een blijde waard en vrolijke waardin hebben veel vreugde in. (BIER.) Vraag den waard naar zijn wijn: Gewissch zal het zijn. (Zie GAST.) Vroolijk, aardig Bier, vrolijke gasten. (GAST.) Wijs mij den waard, ik wijs den gast. (Zie (Zij laten den waard aan den ploeg gaan (of: ploeg halen). (Zie PLOEG.) Zo als de waard is, beschikt God hem de graad. (Zie GAST.) Zo de waard is, vertrouwt hij zijn gasten. (GAST.) Zo lang er waarden zijn, moeten er gasten (Zie GAST.) Zo man, zo paard; Zo volk, zo waard. (MAN.) WAARDE. Als de put ledig is, kent men eerst recht de waarde van het water. (Zie PUT.) Dat is een knoop van waarde. (Zie KNOOP.) Dat zijn dingen van waarde. (Zie DING.) De kleinste dingen hebben dikwijls de grootste waarde. (Zie DING.) De armoede is zulk een schat, Dat niemand waarde vat. (Zie ARMOSHEID.) De prijs is klein, De waarde is rein. (Zie PRIJS.) De vrienden hebben er de waarde voor gehad. (Zie VRIEND.) Die van een zaak beroofd is (af: Die een missen moet), leert eerst haar waarde kennen. Een schilder kan onmogelijk de waarde van een meesterstuk van Raphael bevatten. Gedwongen eeden zijn van geenerhande (Zie EED.) Wim bl. 14. 8 de Braune bl. 112, 368, 339, 50. Wie V& VI. WAARDE. Geen zaak boven zout; Geen waarde boven goud, (Zie Goud.) hebt daar de uiterste waarde al voor gegeven. 1 Het is een tribuleur van waarde, (Zie TRIBULATEUR.) Hij heeft de waarde van den wissel genoten. 2 [Men zegt dit van iemand, die sterk geloof heeft in de waarde van een' daalder (af: een' daalder), die ze van een ander leenen moet. (Zie DAALDER.) Hij weet niet, dat het geld waarde heeft. (Zie GELD.) Iemand aan zijn kwade bek de waarde weer geven. (Zie KWAD.) Men mag hem wel in waarde houden. Men moet elk in zijn waarde laten. Iemand is in waarde in zijn eigen aarde. (Zie AARDE.) Tot niet veel waarde kan men hem stempelen. Van twee zaken moet men dagelijks de waarde meer leeren kennen: geld en geloof. (Zie DAG.) Die geeft geen rijk het aard, dat hij is waard, dat hij hoch als allemaal geeft, wat hij heeft, is waard, dat u ee lijdt; maar die meer geeft, dan hij is waard, dat hij opgehangen wordt. (Zie GEBREK.) is geen knip voor zijn neus waard. (Zie KNIP.) Hij is geen schot pulver waard. (Zie PULVER.) Hij is geen gerafeld poos water waard. (Zie SPOGG.) Hij is niet waard om te schieten niet waard. Hij is het water niet waard, dat hij drinkt. 3 Het is niet waard, den pispot te langen. (Zie PIS.) Het is niet waardig, diens schoenriem vast te binden. (Zie RIEM.) Het is niet waardig, in zijn schaduw te staan, (Zie SCHADUW.) Hij is waardig, den keizer te dienen. (Zie KEIZER.) Hij is waardig, gekroond te worden. Ik ben niet waardig te kussen de schaduw van den spijker, daar uw schoenborstel aan hangt. (Zie BORSTEL.) Zijn wel waard te leven, Die ieder 't hunne ge- ven. WAARDIGHEID. Als twee ezels elkander onderwijzen, dan verkrijgt geen hunner de doctorale waardigheid. (Zie DOKTER.) Die drie duim was in waardigheid, Schiet drie el een hoovaardigheid. (Zie DUIM.) Wanneer een mensch, die geen verstand heeft, tot waardigheid komt, zoo gaat het hem als het vee. (De MENSCH.) Waardigheden Passen aan geen waardigheden. (Zie AARDIGHEID.) WAARDIN. Ben vriendelijke waard en een vleijende waardin maken blijde geesten, domme zielen, kromme leden en slappe beurzen. (Zie BEURS.) vuur, goed bier, een blijde waard en een vrolijke waardin hebben veel vreugde. (Zie BIER.) Zwijg, opdat de waardin het niet hoort (of: weet). Al gekkende en meelende zeggen de boeren de waarheid. (Zie BORR.) Algemene roep heeft algzijnde wat waar is. (Zie ROEP.) Al is de leugen nog 200 snel, de waarheid achterhaalt haar wel. (Zie LEUGEN.) Al ligt de waarheid in het duister, zij komt toch aan den dag. (Zie DAA.) Al ligt de waarheid in het graf: als wat haar drukt, dat moet eraf. (Zie GRAF.) Dat is mannenwaarheid. (Zie MAN.) De eed dwingt: op mannen trouw — mannen waarheid. (Zie ZWEE.) De leugen heeft korte beenen; de waarheid achterhaalt ze. (Zie BEENEN.) De liefde heeft niet altijd aangename zaken te zeggen; zij is onafscheidelijk van de waarheid. (Zie LIEFDE.) De boeren slagen zijn trouw en waarheid. (Zie BOER.) De waarheid behoeft geen voorvechter. (Zie VECHTER.) De waarheid gezeid, maakt haat en nijd. (Zie HAAT.) De waarheid heeft een goed (of: schoon, ook wel schel) geluid. (Zie GELUID.) De waarheid heeft een vasten voet, wanneer de leugen vallen moet. (Zie LEUGEN.) De waarheid is als de olie: zij komt altijd boven. (Zie OLIE.) De waarheid is dood geslagen; de justitie is in groten nood. (Zie JUSTITIE.) De waarheid is een blijvende gast. (Zie GAST.) De waarheid is een dochter van den tijd. (Zie DOCHTER.) De waarheid ligt in den put. (Zie PUT.) De waarheid ligt in het midden. (Zie MIDDEN.) De waarheid schaamt zich niet. (Zie SCHAAU.) De waarheid vindt geen plaats. (Zie PLAATS.) De edel vindt zelden herberging. (Zie HERBERG.) De waarheid wil niet altijd gezegd zijn (of: gehoord worden). (Zie ZEGGEN.) Die met de waarheid strijdt, komt eindelijk boven. (Zie STRIJD.) Eenen leugenaar gelooft men niet, al spreekt hij de waarheid. (Zie LEUGENAAR.) Elke waarheid heeft haar klaarheid. (Zie KLAAR.) God geef u een goed jaar, opdat u de waarheid zegt. (Zie GOD.) Het eenvoudige is het zegel van het ware. (Zie EENVOUDIG.) Het is de gehele (louter, af: naakte, ook wel: zuivere) waarheid. Het is geen leugenachtig wijf: zij is maar wat ongelukkig in het waarzeggen. (Zie LEUGEN.) Het is niet ver van de waarheid. Hij heeft de waarheid een manteltje omgehangen. (Zie MANTEL.) Hij heeft eene waarheid op zijne eigen hand. (Zie HAND.) Hij is aan de waarheid; wij zijn aan de leugen. (Zie LEUGEN.) Hij liegt zoo, dat hij zelf gelooft, dat het waarheid is. Hij sluit zijne oogen voor de waarheid. (Zie OOG.) Hij spaart de waarheid. Hinkende boden zeggen de waarheid. (Zie BODEM.) Hoe schoon men leugens mag verzinnen, De waarheid zal haar overwinnen. (Zie LEUGEN.) Iemand de waarheid zeggen. Ik deug niet in de huid, zei de boer, toen hij op sterven lag, en hij sprak de waarheid. (Zie A) In den wijn is de waarheid. In spel en in spott zegt men dikwijks de waarheid. (Zie SPEL.) Kinderen en Be (of: dronken lieden) zeggen de waarheid. (Zie GERK.) Men mag eene waarheid zeggen, en eene waarheid zwijgen. Men mag wel lachend de waarheid zeggen. Met de waarheid te zeggen, verliest men het spel. (Zie SPEL.) Met een leugen achter de waarheid komen. (Zie LEUGEN.) Slecht en recht is de waarheid. (Zie RECHT.) Spreek, dat waar is; Eet, dat gaar is; Drink, dat klaar is. (Zie GAAR.) Tussen waarheid en leugen ligt een glibberig pad. (Zie LEUGEN.) Waarheid blijft altijd waarheid, al was het op een paaschdag. (Zie DAG.) Waarheid is een zeldzame gast. (Zie GAST.) Waarheid is geen goud. (Zie Goud.) Waarheid is ongeveinsd. (Zie GEVEINSDE.) Waarheid kruipt in een muizengatje. (Zie GATEN.) Waarheid maakt vrij. (Zie VRIJ.) Waar waarheid is, vervaagt noch twist, noch bedrog, noch leugen. (Zie BEDROG.) Wat gaat men er mee maken, dat men geen waarheid mee mag zeggen! (Wie of wat verachtelijk is, dus persoon of zaak, wordt aan de verachting overgegeven.) Wat nu waar is, zal morgen geen leugen zijn. (Zie LEUGEN.) Wat waar is, moet waar blijven. Wel dienen, maakt vrienden; waarheid zeggen, maakt vijanden. (Zie VIJAND.) Wel hier, wel daar; Doe het hier, indien ’t is waar. (Zie HIER.) Wie de waarheid epeelt, krijgt de strijkstok op zijn hoofd. (Zie HOOFD.) Zoo dikwijls als hij de waarheid spreekt, vliegt hem een ekster uit zijn a (Zie EKSTER.) AAROM. Alle dingen hebben een waarom. (Zie DING.) Alle waarom heeft zijn daarom. (Zie DAAROM.) In twijfelachtigheid volgt men waarschijnlijk (Zie TWIJFELACHTIGHEID.) ACHT. Als ’t geluk u tegenkomt, Sta dan op de (Zie GELUK.) De eik is de wacht aanbevolen. Er is onraad in de wacht (of: aan boord). BOORD.) Hij haalt alles in de wacht, Het is een inhalige mens. (Zie INHALERIG.) Hij staat op de brandwacht. (Zie BRAND.) Hij zit al een grijpvogel op de wacht. (Zie VOOR) Iemand de wacht aanzeggen. [Men gebruikt deze uitdrukking iemand iets op het hart of op het drukt.] Te kool, die geen wacht heeft. (Zie KOOL.) WACHTER. De vrees bewaakt den wijngaard meer dan de ter. (Zie VREES.) Het zijn wachters op Sions muren. (Zie MUUR) Hij kan liegen als een wachter. Men zegt dit van een’ onbeschaamde genaar, en houdt het spreekwoord oorspronkelijk van de grove leugens, die door kochte grafmachters van Sions hijt werden Een.) Hij zweert als een wachter. De wachter verliest. [Tuinman zegt van de betekenis van dit spreekwoord: ‚‚hoe nauw dan ook, terwijl een wachter oppast, ’t een of ander wordt ontdekt;’”doch de wachter is hier waker, maar iemand, die rustloos bij werken moest, daardoor al meer achteruitkomt, en later niet in staat verloren in te halen. Op de voetganger toe, die telkens bij knikken; gelijk dan ook het dezen zegt: Die achter kon, moet int WADDE. Hij leeft met de wilde ganzen in de wadden. GANS.) WAFEL. Den rug aan ’t vuur, den buik aan tafel, de hand een goede wafel. (Zie BUIK.) De wafel ging er uit de kerf. (Zie KERF.) Die roomwafels beloofd hebben, meenen ze veel te doen, als zij boekweit koekjes maken. (Zie BOEKWEIT.) Hij krijgt een wafel. Wafels en vrijsters moeten heet behandeld en geten worden. (Zie VRIJSTER.) WAGEN. Als de paarden gelijk trekken, dan gaat de wagen wel. (Zie PAARD.) Als de wagen in de sloot ligt, loopt elk (Zie SLOOT.) WAGEN. Als de wagen in de sloot ligt, zijn er vele woorden. Als de wagen recht gaat, ziet een ieder daarop; maar als hij in 200 vliegt, eenieder verwondering. Als de wagen rolt, dan hollen de paarden. (Zie PAARD.) Als de as valt, heeft hij vijf raden. (Zie RAD. Als gij den wagen recht houdt, laat u dan niet van den dood weg afbrengen. Als men de wielen smeert, dan rolt de wagen. Met een'ouden wagen in de heide dan met een nieuw schip op zee. (Zie HEIDE.) van een karos overreden dan van een' drek- wagen. (Zie DREK.) is het spel nu op den wagen. (Zie SPEL.) het gaat wel, zei dronken Joop tegen voerman Job, en de wagen holde. (Zie JOB. Dat geldt hem de wagenhuur. (Zie HUUR.) is de wijze man: het hoofd van den wagen. , (Zie HOOFD.) Dat is een voer hooi, zei Jorden, en het was een ; wagen vol stroo. (Zie HOOI.) is mijn wagen en mijn ploeg. (Zie PLOEG.) loopt over wagens en schuiten. (Zie SCHUIT.) ### CORRECTION ### Als de paarden gelijk trekken, dan gaat de wagen wel. (Zie PAARD.) Als de wagen in de sloot ligt, loopt elk (Zie SLOOT.) WAGEN. Als de wagen in de sloot ligt, zijn er vele woorden. Als de wagen recht gaat, ziet een ieder daarop; maar als hij in 200 vliegt, eenieder verwondering. Als de wagen rolt, dan hollen de paarden. (Zie PAARD.) Als de as valt, heeft hij vijf raden. (Zie RAD. Als gij den wagen recht houdt, laat u dan niet van den dood weg afbrengen. Als men de wielen smeert, dan rolt de wagen. Met een'ouden wagen in de heide dan met een nieuw schip op zee. (Zie HEIDE.) van een karos overreden dan van een' drek- wagen. (Zie DREK.) is het spel nu op den wagen. (Zie SPEL.) het gaat wel, zei dronken Joop tegen voerman Job, en de wagen holde. (Zie JOB. Dat geldt hem de wagenhuur. (Zie HUUR.) is de wijze man: het hoofd van den wagen. , (Zie HOOFD.) Dat is een voer hooi, zei Jorden, en het was een ; wagen vol stroo. (Zie HOOI.) is mijn wagen en mijn ploeg. (Zie PLOEG.) loopt over wagens en schuiten. (Zie SCHUIT.) Wagen moet altijd voortgaan, al is het dat de weg ongelijk is. Het wagen trekt het paard. (Zie PAARD.) Wagen raakt in het spoor. (Zie SPOOR.) Wagen kan voeren: Edelen en boeren. Nu vi are nd en wagen volgt (of: naar een gouden Fansan), krijgt er wel een as (eenrad), of een van. (Zie as.) Fie kaollen' zaafjen wil, moet den ploeg aan den ges aan binden. (Zie NOOR.) Hier kwaad doet, wint eenen wagen zout; die wel doet, wint eenen wagen hooi. (Zie HOOI.) Te snel (of: wagen) noch paard heeft, kan geen wrachten laden. (Zie PAARD.) Die zien wagen smeert, helpt zijn paarden. (Zie PAARD.) Die kip op hol met een hooiwagen. (Zie HOL.) Er wordt niet heet door het draaien van het wiel. (Zie as.) Prosa. bl. 208. De Brussel U. 109. Butasnam II. bl. 118. Campen bl. 100. Gheurts bl. 13. Barterius dert. D.G, V.9. Wijsen 388. Winsehooten bl. 973. Palazzani 1. DL 384, LI. bl. 185. Fundatie 18. 8 Campen bl. 88. Veiszjan 11. U. 118. 9 Bogaert bl. 101. Bertertas sest. IK. €. 10 Campen bl. 76. Meljer bl. 395. IL. 433 Gheurts bl. 64. de Brune bl. 470. Sartorius pr. 11. 63, tert. V. 98, quart. 5. v. Alkenade bl. 75, 156,16. Tuinman I. bl. 387, 342. Adag. quad. bl.4. Adag. Thesaurus bl.7. Ererts bl. WAGEN. Een geladen wagen zal een vollen boer ontwijken. (Zie BOER.) Een glaasje aan den wagen. (Zie GLAS.) Een langzame wagen wint. Een pijpje aan den wagen. (Zie PIJN.) Geen wagen gaat er zo recht, of hij stoot weleens. Geen wagen rijdt zóó, of hij geeft soms wel een stoot. (Zie STOOT.) Gelijk aan, mijn beestjes, zei Jan Louwen, en hij spande zijn wijf met een paard voor den wagen. Het gaat kwalijk, als blinde paarden den wagen voeren. (Zie BEEST.) Het gaat niet, of de man het er al met de schop inbrengt, als de vrouw het er weer met den wagen uitvoert. (Zie MAN.) Het is de wagen van Lucifer. (Zie LUCIFER.) Het is een edelman: als hij omziet, volgt hem de mestwagen na. (Zie EDELMAN.) Het is ook te voet (of: lange tijd het wagen) gaan, als men het paard bij de toom heeft. (Zie PAARD.) Het is zoo lang als een bierwagen. (Zie BIER.) Het kwaad kind in den wagen. (Zie KIND.) Het middelste paard moet den wagen trekken. (Zie PAARD.) Het past hem (of: Hij voegt daar) als het vijfde rad aan den wagen. (Zie RAD.) Hij doet een wagen en een paard. (Zie PAARD.) Hij drijft den aan met u. (Zie HON.) Hij gaat rijden op den wagen van Jan Bil. (Zie JAN BIL.) Hij geeft een stootje aan den wagen, en een ander rolt die verder voort. (Zie STOOT.) Hij is altijd dwars in den wagen. (Zie de Bijlage.) Hij is meer gehecht aan zijn vooroordeel, dan het slijk aan een wagenwiel. (Zie Slijk.) Hij is nog niet dronken, die, liggende in het wagenspoor, een been kan opsteken. (Zie BEENEN.) Hij is van den wagen. Hij is voorzeker een rustig man, Die op een smal pad zijn wagen draaijen kan. (Zie HOEK.) Hij kan den wagen niet in het spoor houden. (Zie SPOOR.) Hij laadt het al op zesden drekwan. (Zie DREK.) Hij loopt met den mestwagen. (Zie MEST.) Hij neemt hem op den wagen. Hij reist in (of: wordt te gast gehaald met) Jan- ©’huis-blijvens wagentje. (Zie GAST.) Hij slingert als een mestwagen. (Zie MEST.) Hij spant de paarden achter den wagen (of: den wagen voor de paarden). (Zie PAARD.) Hij steekt het aan den wagen. Hij weet den wagen niet recht te houden. Ik mag het wel, dat de wagen draagt. Konden de mensen vliegen, Gelijk zij kunnen liegen, Men zoude niet vragen Naar schuit of wagen. (Zie MENSCH.) Krakende wagens duren het langst. (Zie de Bijlage.) Olympijsk bij. 113. Gheurts bij. 06. 29 Nov. Gruteraus I. bl. 113. Zes. Prov. bl. 194. Witsen 47. Tainman I. bl. 100, na bl. 8. Wassenbergh bij. %. Lublink Verk. bl. 116. v. Moecheek bij. 268. Wijeheld bij. 138. Hoeuffe XXX. Bitjg. bij. 115-116, Meijer bl. 34. v. Eijk III. bij. St en no. 18. Sancho-Panca bl. 33. Modderman bl. 106. Fee teelt bl. 133. 55 Laat den wagen regt gaan. Laat twee paarden den wagen trekken. (Zie PAARD.) Leugen en bedrog en lagen Zijn des werelds ploeg en wagen. (Zie BEDROG.) Men moet niet meer op den wagen laden, dan de paarden kunnen trekken. (Zie PAARD.) Men moet zíne beenen tusschen geen loopende wagen steken. (Zie BEENEN.) Nu rijd ik in triomf, zei de dief, en hij werd met een wagen naar de galg gevoerd. (Zie DIEF.) Ongelijke paarden trekken niet wel, vooral als er een dwars voor den wagen loopt. (Zie PAARD.) Reist men op een wagen, dan behoeft men geen schipbreuk te lijden. (Zie SCHIPBREUK.) Span de paarden eens af van een hollende wagen! (Zie PAARD.) Stront is de wagen, (Zie STRONT.) Voor op den wagen, achter in het schip. (Zie SCHIP.) Waagt gij uw wijk, waag mijne zweep. Wat scheelt het mij: het kost mij maar de wagenvracht. (Zie VRAAGT.) Zien wat ligt voor den wagen. [Men past dit op lichtzinnige mensen toe.] WAGENAAR. Haar bek gaat als een wagenmans zweepje (of: als een tellenaars aars). (Zie AARS.) Hij is liever een kwaad wagenaar dan een goed schipper. (Zie SCHIPPER.) Trek te uiteind, wagenman! WAGENBRUG. Hij moet de Wagenbrug nog over. [Dat is: hij zal wel banket gaan. Het is een Prag: rar, afgeleid van de Wagenbrug r, die aan het einde der stad is gelegen. In ’s Gravenhage heeft men geen WAGENBRUG, elders zegt men in gelijke betekenis: hij moet de poort uit.] WAGGELAAR. Waggelaars gaan niet vast. [Men zegt dit van bezoekers, die den schij aannemen, alsof zij al ann vertrekken; maar die nog eerst dit te moeten vertellen, en zodoende al hun allerlangst blijven.] Hij viel erin als een eend in de bijt (of: in een vreemd wak). (Zie BIJT.) Het was wijk of was. (Dat is: het was zo goed, het scheelde weinig of niet,” zegt WINSCHOOTEN, en hij voegt er toe: “want als ijs niet al te sterk is, dan is het wijk of was, of men daar overheen of onder raakt zal.”) Mensen gebruiken deze spreekwijze, wanneer vooraf niet is te zien, hoe een zaak zal vallen, hetzij ten goede, hetzij ten kwade. Tuinman denkt aan wikken en wegen, “wanneer de schaalen der balans als in evenwicht staan, naar welke zijde zij overschijven zullen.” Gehuichelde bl. 47. 7 Bartolus quart. 107. 3 Tuinman I. bl. 290, II. bl. 172, 3 Gruterus II. bl. 166. Mergé bl. 3. 4 van der Venne bl. 288. 5 Winschooten bl. 381. Tuinman I. bl. 397, II. bl. 88. van Lennep bl. 283. 6 Campen bl. 75. Bartolus tert. II. 44. 484 Winschooten bl. 179, 390. 9 4 Nov. Gruterus I. bl. 9%. Cats bl. 431. de Braune bl. 499. Bel. Prov. bl. 114. Witsen bl. 486. Winschooten bl. 350. van Alkemade bl. 144. Tuinman II. bl. 133. Wüsheid bl. 141. Zupkonis bl. 8. Sermoen bl. 53. van Eijk I. DI. 148, 163. Mulda. En midsnel wordt hij wakker. 6 (Zie de Ken) Dat is: bij die gelegenheid kwam hij acht jaar het um van de zaak; toen Perga inde, en droomde hij niet meer. Nu word ik eerst wakker. 7 Aan wal aan: Aan hooger wal zijn. 8 Als u de wal begeeft, houdt u aan het vlotgrecht. (Zie GRAS.) Bij den wal langs vaart men het veiligst. 9 Dat brengt turf aan den wal. (Zie TURF.) De beste stuurlui staan aan wal, De slechte vindt men overal. (Zie STEURMAN.) De duurste schepen (of: schippers) liggen lang aan land (of: wal). (Zie LAND.) De oude schepen blijven aan land (of: wal). (Zie LAND.) De wal stuurt het schip. (Zie SCHIP.) De wal zal het schip wel keeren. (Zie SCHIP.) Die op den wal staat, komt er voort in. 10 Geen zoo sterke en hooge wallen, Die men met geen geld doet vallen. (Zie GELD.) Het heeft slot noch wal. (Zie SLOOT.) Het raakt kant noch wal. (Zie KANT.) Het wordt tijd, om het geschut op den wal te brengen. (Zie GESCHUT.) Hij eet van twee wallen. (Maar voegt aan nu bij eerder dan bij andere 7, al naar mate hij groter profiel kan beslaan, in) Hij baalt de hakken op den wal, (Zie MAAI.) Hij helpt hem (of: Hij valt) van den wal in de sloot. (Zie SLOOT.) Hij is aan lager wal (of: aan den grond). (Zie GROND.) Hij is van den wal afgewaaid. 11 Hij = met tien riemen naar lager wal. (Zie RIEM.) Hij schiet vijf in den wal. (Zie vis.) Hij steekt van land (of: wal). (Zie Landp.) Hij zal voor den nacht wel bijdraaijen, om wal niet te na te komen. (Zie NACHT.) Hij zeilt langs den wal. Hij neemt geen hooge vlucht. Het schuift in den wal. Men kan er nog hooger, noch lager wal mee bezeilen. Men moet eerst de diepte peilen, voor men zich vast wal begeeft, en te water gaat. (Zie DIEPTE.) Met de plank aan den wal Drijven. (Zie PLANK.) Prijs de zee, maar blijf aan wal. Steenen muren worden door de kogels verbrijzeld, maar aarden wallen worden daardoor versterkt (Zie AARDE.) Tegen den nacht wendt hij van den wal af. (Zie NACHT.) Verder blz. 413. Modderman blz. 108. Bogsert blz. 1& 311 v. Lennep blz. 9. 18 Winschooten blz. 196, 207, 294, 398. Teijlingen blz. 18. 13 Tullemann II. blz. 364. VAL. Weken klip en branding door, behouden aan wal geraken. (Zie BRANDING.) Waar aan wal altijd geen baken. (Zie BAAK.) Fietsen bij den wal langs. Een aarden wal tegen een harden kogel: hij zal erin versmelen. (Zie AARDE.) WALGING. Isar steekt mij de walging van. Je overvloed baart walging. (Zie OVERVLOED.) WALVIS. Het gelijkt wel naar het geraamte van een walvisch, zei stokende Gijs, en hij zag een schip op stapel staan. (Zie GERAAMTE.) Dat is een knappe sobaars, zei Teeuwes, en hij zag een walvisch zwemmen. (Zie BAARS.) Hij heeft een walvisch geschoten. Hij schreeuwt, alsof er een walvisch naar den hemel vloog. (Zie HEMEL.) Dat zit net te kijken als Jonas in den walvisch. (Zie JONAS.) Angt men den spiering hier zoo, zei de mof in Groenland, en hij zag een walvisch harpoonen. (Zie GROENLAND.) WANBUIS. In doende kwam wambuis in Harmen, en hij mouwde zeven jaar overeen trok. (Zie HARMEN.) Met de tijd komt Harmen in het wambuis en Griet in de broek (of: de rokken). (Zie BROEK.) Zomers een wambuis en des winters een pij maakt den molen goed, en baktopzijn'tijd. (Zie MOLEN.) En wambuis is een goed pand. (Zie PAND.) Indeliclik komt Jan in het wambuis en de vrouw in 't warme bed. (Zie BED.) Baat geen wambuis voor de galg. (Zie GALG.) Halve broek, halve wambuis. (Zie BROEK.) Kistje het wambuis niet te zien, wie een brandwerk draagt. (Zie BRANDMERK.) Dat is een los wambuis. Is geen vrijer van zijn eerste wambuis. (Zie VRIJER.) Hoe past hem dat harnas (of: wambuis)? (Zie HARNAS.) Zand een duw in het wambuis geven. (Zie DUK.) Zand een wambuis geven. Out de nieuwe broek aan het oude wambuis, dan scheuren de vetergaten uit. (Zie BROEK.) Ik ken malkander aan het wambgeje. Ik kwam hem op zijn wamme. (Zie WAMME.) Ja buidel is aan zijn andere wambuis. (Zie RUIDEL.) Wan. Een spiegel als een wan, Daar spiegel ik niet aan. (Een spiegel is niet aan te leren.) Het is niet goed voor de wandluis, dan weet ik niet, wat er is, speelde en zong de muzikant, en zijn huis stond in den brand. (Zie BRAND.) Wat reutje heet, wil tegen den wand p...... (Zie REU.) Dat is weinig porselein aan de markt (of: aan den wand). (Zie MARKT.) Daar zijn de wanden al met worsten getuind, en de daken met bladerdak (Zie DAK.) De wapens aan den wand hangen. Een luistraar aan den wand hoort vaak zijn eigen schand. (Zie LUISTERAAR.) Het is een beschilderde (of: gewitte) wand. (Zie de Bijlage.) Men dit van den mensch, die zich uitwendig anders betoont, dan hij inwendig bestaat. De apostel Paulus past het op den bozen rechter toe, als hij, Hand. xxii:8, den ester ANANIAS mee die naam bestempelt.) Hij is vuiler dan een wandluis. (Zie LUIS.) Hij kleeft tegen den muur (of: za) (Zie MUUR.) Hij kampt tegen een mannetje, dat hij aan den wand geschilderd heeft. (Zie man.) Hij kleef aan den wand. (Zie BLIND.) Ik acht het niet anders, dan of hij aan den wand geschilderd ware, (Zie PORSELEIN.) Men zou haar tegen den wand plakken. De onzinnige vrouw nl. Men geeft er mee te kennen, dat zij van morsigheid dan wel aan den wand zou blijven kleven. Die men tegen den wand zou plakken, ts als zoo de zuster van hem, die aan den wand kleef.) Porselein aan den wand, gerand volk. (Zie PORSELEIN.) Zijne onschuld beschut hem gelijk een stalen muur (of: gelijk een ijzeren wand en bolwerk). (Zie BOLWERK.) Zotten handen Beschrijven alle wanden. (Zie HAN.) WANDAAL, Hij gaat te werk als een Wandaal. [Men zegt dit van een grote moedgeest, naar de geaardheid der Wa of Vandalen, als dit volk zich in de grote Volksverhuizing deed kennen.) WANDEL. De vrouwen drijven al haren wandeling met den raad des spiegels (of: Eene vrouw kan niet nalaten, zichzelf te zien, als zij voorbij den spiegel gaat). (Zie natD) Rechte handel is rechte wandel. (Zie HANDEL.) Wang Vrijsters bleekheid op de wangen komt van enige zoete verlangen. (Zie BLEEKHEID.) Zij heeft wangen als poffertjes. (Zie POFFERTJE.) In allen wang. 9 [WINSCHOOTEN]egt, in zijn Seeman, op het woord, dat wang te scheep betekend een klamp, die na de mast, ens. aan de ene zijde werd uitgehold als een wang of koon; en 800 een wang of wangen zijn dienstig, om een mast of zest anders, dat zwak of gebrooken is, te vervangen.”] WANHOOP, Het is een Focische wanhoop. (Zie POETE.) WANLUST: Wanlust volgt wellicht. 10 7 Winsehooten bl. 381. 8 Cumpen bl. 6. Meijer bl. 4. 9 3 Nov. Gruterus I. bl, 149. 10 31 April. Gruterus I. bl. 133. WANT. WANT. Die de dante (of: een doetje) Trouwt om de wante (haar goedje), Verliest de wante (het goedje), En houdt de dante (het doetje). (Zie DANTE.) Het is stomper dan het mes, dat men een gevangene geeft, en snijdt als wollen wanten. (Zie GEVANGEN.) Het scheelt wel een hand met wanten en al. (Zie HAND.) Hij weet van wanten: hij doet een' kousen-winkel. (Zie KOUS.) Als hij met hoog water zeilt, dan kent hij zijn want wel. De wolf is in het net (het want, of: den strik) geraakt. (Zie NET.) Het is goed roeien met het staande want. Het schip vaart met los want. (Zie SCHIP.) Hij haalt te veel want over hoop. (Zie HOOP.) Hij is erbij, eer de jongen halverwege in het groote want is. (Zie JONGEN.) Hij is vierkant onder zijn staand en loopend want. 1 Hij schiet kruiswant. 2 Hij schoot te want. Hij weet zijn want goed uit te zetten. 8 Hij zet zijn staand en loopend want op. Hij zit goed in het water. (Pen zegt dit van een fijnen, stevigen jongen.) Houd uw water maar droog. (Lui, koop wit water; Dat is in de wereld niet verbrand. (Zie LIEDEN.) Zijn staand en loopend geweld in orde brengen. (Zie ORDE.) Zo gij geen roer hebt aan uw schip (of: ge voelt water naar uw schip), Gij moet te grond of op een klip. (Zie GROND.) WANTROUW. De wantrouw is de moeder der zekerheid. (Zie MOEDER.) WAPEN. De wapens aan den wand hangen. (Zie WAND.) De wapens neerleggen. Die eens de wapens gedragen heeft, wil wel weer dienen. (Men zegt dit van een trouwlustige weduwnaar.) Die met gouden wapens vecht, Heeft altijd het beste recht. (Zie Goud.) Het puntje van een vlugge pen Is ’t felste wapen, dat ik ken. (Zie PEN.) Hij geeft hem de wapenen in handen, om hem te Bestrijden. (Zie HAND.) Hij is zot, die in de wapenen springt, daar hij zichzelf in verminkt. Van vogelen, honden, wapenen en vrouwen: Voor een vreugd wel duizend rouwen. (Zie BEROUW.) Wapenen, vrouwen en boeken behoeven dagelijkse behandeling. (Zie BEHANDELING.) Aan de wapens kent men de munt. (Zie MUNT.) Dat is het wapen van Haarlem, zei Gijsje, en hij zag het zevengesternte. (Zie GIJ8.) WARNEI Het glas in de hand aan land. (Zie GELDERLAND.) Het wapen van Brugge: een ezel in een leunstoel. (Zie BRUGGE.) Het wapen van Parijs: Vroeg groot, maar isst weg (Zie GROOTE.) Hij gelijkt het wapen van Koesfeld wel (of: zit als het wapen van Koesfeld). (Zie KÖSLER.) Hij is grootsch in zijn wapen. (Zie GROOTSCH.) Hoe een moed, Klein van goed in de hand — Is het wapen van Gelderland. (Zie GELDERLAND.) Ik kom er onnoozel aan, zei de gaauwdief, en was met het stads wapen vereerd. (Zie PEET.) Kleermakers wapen: drie laken op een rood veld. (Zie KLEERMAKER.) WAPPER. Hij heeft de wapper in het voorhoofd. (Zie HOOFD.) Met de wapper loopt hij. (Zie WAR.) Hij stuurt de zaken in de war. (Zie WAR.) Zijn boventuig (of: Zijne takelaadje) is in de war. (Zie TAKELAADJE.) WARGAREN. Het is een wargaren. (Zie WAR.) WARM. Als warm, Ze is toch warm. (Zie ARM.) Maak je toch zo warm niet. Wat ben je warm! [Deze uitroep geldt den persoon, die een beuzeling is; ook van den aard zegt men, dat hij warm is.] Zoo wijd hij warm is. WARMOES. Die op warmoes drinkt, verkreukt zijn maag. (Zie MAAG.) Elk vat, zei de warmoespot, heeft te klagen. (Zie POT.) Gij zult gestoote warmoes eten. Hij likt zijn vingers zo smakelijk als een die warmoes eet. (Zie BOER.) Hij spuugt, alsof hij kervel-warmoes gegeten (Zie KERVEL.) Kool is kost, en warmoes is eten. (Zie EIER.) Van dat bij zijn eerste warmoes at. Wees niet al te haastig (of: Verhap u ziel) aan warmoes. (Zie HAASTIG.) WARMTE: Die warmte verkwikt een' oud' mensch aan winter, zei besje, en zij zat op een kruk (Zie BESJE.) Hij gaapt als een Zeewssche oester, die warmte komt. (Zie OOSTER.) Warmte doet leven, koude doet sterven. (KOUDE.) WANZER: Hij heeft den wanzer. [Men zegt dit van iemand, die verliefd is. Dat de betekenis van wanzr = zweet hier op zich, komt mij bedenkelijk voor ; liever denk ik aan een soort van wartaal.] WARTENA: Als te Nemer een "Het tegenwoordige Nemer, in VERLOREN GEMAAK, "was, voor het jaar 1220, een niet omnibuiskijk en, aan een zijtak der Middelzee gelegen, door koop- handel en scheepvaart zeer welvarend stadje." Aan een verschrikkelijke storm en daarop herhaalde watervloden, die aldaar "hoeft het spreekwoord zijn bestaan VERWINKEL: Hij heeft liever een' warwinkel dan gereed geld. (Zie GELD.) Was: Als al de heiligen hun waslicht hebben, zit Maria in het donker. (Zie DONKER.) De dood is dood, die den honing en het was gaf. (Zie DOOD.) De heiligen komen om hun was. (Zie HEILIGE.) Die van was is, moet bij het vuur niet komen. 