title: Verhalen
creator: Gotthilf Heinrich von Schubert
text: Das Buch hat das Uiheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch, das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist. Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei - eine Erin- nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat. Nu tzungsrichtlinien Google ist stolz, mit Bibliotheken in Partnerschaft lieber Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nie htsdesto trotz ist diese Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch kommerzielle Parteien zu veihindem. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen. Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien: + Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche Tür Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden. + Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials fürdieseZwecke und können Ihnen unter Umständen helfen. + Beibehaltung von Google-MarkenelementenDas "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht. + Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein, sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben. Über Google Buchsuche Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser We lt zu entdecken, und unterstützt Au toren und Verleger dabei, neue Zielgruppcn zu erreichen. Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter |http: //books . google .coiril durchsuchen. ▼SASAIiSir lUAR m mmmi • «« T AR Dm. OOTTBILF HEIBIftICH TOlT SCHUBERT , Hofnuid en Uoogleeraar te München, f Mi »MIT. 184S. rfHE NEW YORK PUBLIC ÜBR^R^ 28' >»o 1« •' ' I N H ü D. I. KOB9&AAD DE YSETELLB&. • k n. DB Visa WINTE&GASTEir. III. JOZEF, DB KIJKDOMZOEKER IT. GBSGHIEDB5IS YAIT DEIC HEBE TOIT HOCHWABTEIT* T* GB8GHIEDENIS YAK MaRTUIT RbIZEK« • •. VI. BB QESCHIEDBiriS YAIT JaKOB WBEirBE. TU. GBSGHIBDBiriS YAN DEIT AjBLlIBNYaiBND. pag. 1 » 24 » 29 » 74 » 131 » 292 » 357 • • j" .^ •  j' Ü •* t* «» V totoWWW « w »www • * * «• ^ w" " " *. •• •■ w ^ *• «•*>Wh w ^w w ^ w w w ^ « * w « w w w • w - ,  den kant van het Odenwald i daar waaf zieh over het breede dal des ilgns en naar de zijde Tan den Nec-^ kar een wgd uitzigt opent, lag voor omstreeks anderhalf honderd jaren in de schaduw der oude walnootenboomen een deftig laodhuis, dat bg de toenmalige reizigers in een beter blaadje Btond en beroemder was, dan de koninklijke paleizen te Pargs en te London. Bg het voIk des lands werd het huis eenvoudig de vrtje kerherg genoemd ; zgn ouden eigenaar en bewoner noemde men ridder Koenraad den yerteller^ ofschoon hem deze naam slechts zeer oneigenlgk toekwam« want ridder Koenraad plagt, hoe gaarne hg zulks in zgne jongere jaren ook had mögen doen , in zgn lateren leefltijd bgna nooit zelf te verteHen , maar slechts anderen daartoe uit te noodiged. En deze nitndodiging van den ouden beer was allezins Wllgk, want eren g6lgk hg wenschte, dat zgne rgkelgk onlhaalde gasten hem met verstandig ge« sprek onderhielden , zoo gaf hg van ^gnen kant ieder*, die hg bem kwam, ofschoon men ook maar eem'ge üren zgn gast was , zulk eene rgke stof tot onderboud voor het Tervolg , dat de reiziger , als hg weSr te huis kwam , langen tgd van den beer Koenraad en zgne vrge herberg ver- teilen kon. Daarom antbrak het ook zoo min des winters als des zomers aan dagelgksch bezoek van vreemde reizigers en bezoekende gasten , die zonder vordere noodiging bg den ouden ridder kwamen; want in de geheele nabuur- schap was destgds , misschien iiog ten gevolge van den ver« delgenden oorlog, geene dragelgke herberg, laat staan zulk eene » waar men zoo voortreffelgk , en nog daarenbovea 1 Toor niet onthaald werd, en wien ook al jaist nie! het onthaal näar het schoone, vriendelgk aanlokkend huis hadde getroond , dien Toerde toch de wensch derwaarts, om ridder Koenraady van wien men zoo vele zonderlinge dingen hoorde , zelf te zien en te leeren kennen. £n dat was Toorzeker reeds alleen eenen omweg of eene bgzondere reis waard ; de oude beer beboorde reeds daarom tot de grootsie merkwaardigbeden des lands , wijl er bezwaarlgk een tweede geyonden werd , .die zoo veel bad als bg , en men ook tevens ZOO Teel ontbrak als bem; by was eeii der rgkst begaafde cn ecbter ook we^r een der ärmste mannen uit zgne om- streken. Het is waar , wie zonder vooraf naauwkeurig onderrigt te zgo» den beer Koenraad TOor de eerste maal zag, boe bg , van de jagt of van een bezoek zgner landerijen en ont<- gonoene velden terugkeerende , zoo deflig op zgn' scbimmel reed ; wie den eerwaardig vriendelijken man beneden in de groote eetzaal bg zgne gasten binnentredcn , of bem met vlugge scbreden op bet slotplein en in den tuin rondloopen zag » die kon moegelgk raden , dat hij sedert zijne vroegste kindsebbeid zoo stokblind was» dat zgn welgevormde donker^ kleurige oogen * geen den iriinsten/ sebijn van den belderen dag gfiwaar werden; docb bij zelf, de blinde , seheen iminers eveneens naauwelgks te bemerken , of er aan te denken , dat hg een zintuig miste, dat met regt onder de boogste der ligcbamelg£e goedcren geteld wordt. Wel is waar, de tgd had daarbij ook met zgne. aan zoo veel gewennende , alles verzacbtende kracht bet zgne gedaan« Want ridder Koenraad wras tbans diep in de zestig, doch ten tgde , dat bem b6t ongeluk trof , dat bij eensklaps blind werd, was bg ntog geen drie volle jaren oud. Tot dit onge* luk bad , ZOO als men vertelde , de vader van den ridder zelf de eerste aanlciding gegeven , die de krggszuchtige ruwe opvoedingswgze , welke bg in zgne kindsebbeid zelf had moeten verduren , ook bij zgne beide zonen iu toepassing brengen wilde. Hij bad n^melgk de gewoonte, om de knaap- jes, alt er eeti beiig onwe^r uitborst^ geheel naakt bmi^ op de gevloerde straat van hat pleiu te zetten, Mraar,K^' aao al den regen en wind blootgesteld waren , want hg plagt le zeggen , da^t hij , die niet vroegtijdig met storm en onwe^ kennis gemaakt had , nooit een wakker ituiter worden kon. Bg den vader zelven, even als bg zgnen oudsten zoön, bad ook dat gewenneii aan storm en onwe6r eene goede ilUwer- king gehad , Want de Tader was nog in zgno negentig jaren ^ toen hg jsiierf, een krach tig grijsaard, die kort te Torön^ dat de kwaadaardige destgds in het land heerschende ziektc hem wegrnkte , zgn paard zoo Tlug bereed , als een niaik Tan Teertig jaren» en de oudere biroeder Tan onzen Koenraad had eene geigke stalen' kraeht en gezondheid genoten, of- sehoon dit zgne borst niet had kunnen beschermen Toor het indringen der Tgandelgke kogels, die hem in eenen slag Tan den dertigjarigdH oorlog doodelgk trofilen. Doch de »kennismaking met storm en onwe^r" waartoe zijn Tader hem wildQ noodzaken, was ridder Koenraad niet ZOO goed bekomen als zijn' Tader en broeder. Op zeke» ren dag , toen er weSr een zwaar onwe^r uitborst , haa de Tader ook het knaapje geheel naakt aan den nederstroomenden regen prgs gegCTen en het zij na de önlgdige toediening Tan het konde waschbad aan eeti teeder ,< juist zeer Terhit f ligcfaaam, hetzg de bliksem , die digt bij het zitteode kind in een ouden boom sloeg , de oorzaak der Terlamming geweest zg , zeker is het, dat deze zoo plptsclglc en geheel zgne gezigtszenuwen trof, dat de kleine, toen men hem na het onweder wedr in huis haalde en in de kamer bragt .en hem nu wilde }aten rondloopen , o?eral tegen stoelen en tafek aänKep en met zgnej handjes al rondtastende ToorU ging. Tragende, waarom men toch in zulk een dnisteiren nacht geen licht opstak? Be duistere nacht oTer de oogen Tan het kind was ge- bleven; in zgn Trolgk hart toI leTenslust was het echter dra wedr dag geworden. Immers het knaapje kon reeds 1^ ' \ iteudge maanden na xgn ongeval in de kamer rao het vader- Igk huis eyen soo vlug en zonder zieh te stooten rondloopen , als een ziead kind Tan gelgken ouderdom , eir siechts dan , wanneer een bediende toevallig een Toorwerp , dat anders sgne yaste plaats had , van daar op eene andere plaats zette , stiel het zieh .daaraan. , Ook op het plein en in dentuin, ja ( op de geheele ylakte yan den heuyel wist de kleine , blpot door het geroel geleid, spoedig zoo goed den weg te yinden » dat hg zgn' yader naar den zwaarsten beuk van het lustbosch, dien hg dikwgls met zgne uitgestrekte armen gemeten had » brengen of hem een opkbmend boompje, dat de oude nog niet bemerkt had , aanwijzen konde« Want sedert het groote ongelttk , dat den armen Koenraad getroffen had , was de Tader, die immers de schuld daaryan grootendeels op zieh zelyen moest werpen, met zulk eene bgzondere teederheid aan den knaap gebecht, dat hg tegeo» zgne vroegere ge* woonte aan, uren lang met hem bezig was. Doch wie zou ook met geene bgzondere deelncming den armen Koenraad toegedaan zijn geweest. Er was trou- wens in de gansche school , die de knaap bezocht , geen een <kind, dat met zoo Ted lust en oplettendheid de woordea Tan den ouden leermeester ,* die iets meer dan een alledaag- sehe was, Tatte en in zgn hart bewaarde; ook kon de knaap, wat andere kindcren uit boeken lazen , als hg het siech ts een of twee maal hoorde yan buiten opzeggen en had zicb op deze wgze spoedig den geheelen inhoud Tan menig klein schoolboek eigen gemaakt. Daarbij was het dan ook yooral in het oog yallend en teyens treffend , dat de jonge K o e n~ raad juist z.ulke dingen met de Turigste lefendigheid Tatte , die tot het gebied Tan dat zintuig behoorden, hetwelk kg miste: Tan het gezigt. Wie hem yan de zon, de maan en de sterren, of Tan de prachtige kleuren der bloemen en Tlin- ders yertelde, die kon meer dan bij Tele andere onderwerpen op zgne oüTerdeelde oplettendheid rekenen ; bg elken bloe— sem of bloem, naar welken zgn reukzintuig hen( heenToerde, ^was 9gn eerste yraag naar de kleur deszelTcn, ofsohoon men gofde ^edeiien had , om te Termoeden , dal reeds weinige jaren na zgn blind worden de duidelgke voorsielling Tan het onderscheid der kleuren uit zgn geheugen 'verdw«nen was« Zoo was het ook injonderheid in het oog Tallend » uit welk eene hgna hartstogtelgke weetgierigheid deze blinde reeds als knaap, maar nog meer als jongeling, bg allen, die hem oplossing geven konden, naar de gedaante en gesteldheid Tan Treemde landen en steden , als ook naar den aard en de zeden hunnec bewoners Vorschte. Hetgeen hg längs dezen weg gewaar werd, naih hij zoo loTendig in zgne ziel op , dat, als het gesprek op zoodanig onderwerp Tiel , hg daaröTer spreken kon, als of hg het zelf gezien had* Het deze zucht naar Treemde berigten had zieh in hem ook een last tot reizen ontstoken, dien zgn Tader sleehts met moeite onder* drokken kon , en die ten minste dat erlangde , dat het hem ▼ergand werd, de uniTersileit te Heitlelberg ^en daarna zelfs Padua te bezoeken , waar hg aan de band Tan eenea trouwen leidsman de voorlezingen zeer Tlgtig bgwoonde en TerTolgens Tan Padua nog Terscheidene ttmstrek^n en steden ▼an Opper-Italie doorreisde. Brj eene beroemde blinde in Weenen-, die orostreeks eene eenw later leefde dan onze ridder: f reule Maria Theresia ▼ on Paradies was dat kenvermogen der ziel, die anders in het zintuig des gezigts ligt , geheel in het gevoel.en gehoor oTergegaau; die. meesteres der toonen Toelde bg het binnentreden eener Treemde zaal , hoe wijd en hoe hoog dezelve was, of er veel of weinig menschen verzameld waren; zg Toelde, wanneer zij voor de eerste maal door een oord kwam » of hetzelye eene ylakte» of eene meer of minder naauwe vallei was; zij voelde, al Terried de schaduw het haar ook niet, de nabgheid der boomen en raakte » door eene allee gaande , met dezelfde zekeiheid iederen afzonderlgken boom met hären 6tok aan, als of zg hem gezien had. En nog Terder, dan liet zintuig des geyoels , reikte bg deze blinde het gehoor ; want wanneer zg uit stem en spraak oyer het wezen en het karakter yan zulke menschen oordeelde, die yoor de eerste maal in bare nabgheid kwamen» dan miste zg zelden of Booit de waarbeid. Ook de blinde beer Koenraad had zgn geyoel en gehoor door langdurige oefening derwgze gescherpt en geyormd, dat deze zintaigen in zekere mate hem het yerlies en het genot yan het gezigt yergoedden. In z^ne bossehen en tuinen, velden en weiden, stallen en woonhnii^n, was hg eyen zoo goed te huis , als een ziende ; hg wees zgnen « werklieden en boschwaohters de boomstammen aan, dio zi} Teilen moesten; was met ieder zgner paarden yertrouwd; in jongero jaren yerzelde zg zelfs zgne jagers op de jagt , liei zieh bg het geyelde hert brengen en onderzocht ten minste door betasten de gedaante en grootte yan het schoone dier ; nit het geloid der stem of yan den yoetstap besloot hg zeer juist tot den afstand der jaagbare yogels en grootere dieren. Op zgne reizen, die hg te yoet en te paard door zgn eigen gebied en door de nabuurschap maakte , yerzelde hem wel altgd ee^ getrouwe dienaar , ofscfaoon dit naau- I welgk noodig was, want de heer en xga oudc schimoi^l gingen zoo zeker op de bekende paden, dat er bij zulk eene gelegenheid geen ongeval te duchten \?as. Met het uitwendig gevoel had zieh tevens, en in eene nog faoogere mate dan dit, het inwendig geTOel des harten bg onzen ridder ontwikkeld. Wat uiterlgke welvoegelgk- heid en wellevendheid ^ wat de j niste waardige houding yan eenen edelen man zg» dat kon niemand zoo fijn ge- Toelen, als hg; in zgne kleeding, eyen als in iedere beweging en gebaar, nog meer in zgne woorden blonk zulks uiL Doch liefelgker nog en aantrekkelgker yerloonde zieh in den heer Koenraad dat geyoel, hetwelk niet slechts op het eigen wezen, maar op de behoefte yan anderen gerigt 18 : het medelgdeo. Reeds als kind trof hem het weenen yan andere kinderen buitengemeen diep, het medelgden met den nood yan anderen wies met hem . op 9 en zulke krachldadige en teyens yerstandige helpers en troosters der armen en bedroefden, als ridder Roenraad was, zuUen er zeer weiqig geweest zgn of nog zgn. Als een trek yan dit deelnemend geyoel» dat in de yreugde van anderen yermaak 6che{)te, kan dat gyerig streyen be- schouwd worden, waarmede hg zgnen gasten het genot yan het hoogste zintuig, dat hem juist ontbrak, te bereiden en te Terhoogen trachtte. Bg het aanleggen yan zgn landhuis en yan zgne tairgke logeerkamers , eyen als bg de plaatsen , yyaar hg in den tuin en het bosch zetels om te rüsten ge* plaatst had , was hg oyeral op het yoordeel yan een schoon en Trg uitzigt bedacht geweest , welks geheelen omyang hg uit de beschrgying yan anderen zoo goed kende, dat hg met de grootste zekerheid naar yoorwerpen wees, die zgne gasten bg gunstig weer op dit of dat punt zien moesten« Ook* was bgna zgn geheel huis met schildergen yersierd , die slechts yoor anderen niet yoor hem een yoorwerp yan waar- neming zgn konden en elken morgen, wanneer niet, zooals in de meeste gefallen , zgn geyoel hem den toestand yan het we^r yerried , was het een zgner eerste yragen aan den ouden dienaar ; of het uitzigt naar hei Rgndal en naar hei in het terre verscbiet gelegene gebergte beider was? Hoe hoog e?enwel ook de blinde ridder de waarde en het genot van het bem ontbrekende zintuig wist te schat- ten , plagt hem desniettegenstaande het ongelnk Tan ben , die het geboor misten, nog veel^meer ter harte te gaan, dan dat der blinden. En hoe kon dit ook anders, daar hem immers de wereld zijner hoogste en liefste gencugten , zgner dierbaarste ganietingen door het oor toegankelgk en * verleend was. Hg zelf stond , wel is waar , wat den aafileg in het uitoefenen der toönkunst betrof , Ter beneden zgne latere Igdensgezellin , de reeds Termelde blinde toonkunste- nares in Weenen ; want hjj speelde slechts weinige zgner lieTelingsmelodien op het klaTier of op het orgel, en had in jongere jaren, uit bgzondere lief hebberg , op het waldhoorn leeren blazen ; doch des te grootcr Termaak schepte hg in de toonen Tan anderen. Ridder R Q*e n r a a d was , wel is waar , thans als man Tan gOTorderde jaren in Tele hoofdtrekken Tan zgn wezen nog dezelfde,*die hg als jongeling en knaap geweest*was^ eTcnwel had er in den grondtoon z^ner zielstemming en in de rigtin* gen zgner lieTclingsneigingeh eene Terandering plaats gehad » welke slechts diegenen in het oog konde Tallen , die hem Troeger ook gekend badden. Wg zeiden reeds , dat de heer Kpenraad gedurende zgn leven cTen zoo Teel en zotk dikwgis door Yrengde gezegend als door leed gedrukt was ^ d de kennis met storm en onwedr'' in welke wijkn zga fader hem in zyne kindsheid op ligchamelgke wgze brengen wilde > faad hg als man met het innerlgk onweär des moege« Igken Iijdens gemaakt , en zg was hem beter bekonien , deze inwendige regendoop, dan roorheende gehardmakende proeve Tau zgnen yader. Het woud met zijne rotsen en met al zgne ge?ederde bewoners blijft hg den opgang det zon hetzelfde , wat het in den Toorgaanden nacht bij manescbgn , of bg de eerste schemering van den morgen was , en desniettemin hoe geheel anders werkt het op onze levende zinluigen. Trouwens eerst dan, wanneer het zonpelicht in zgne groene t?rggen Talt en van alle kanten het gezang der Toorheen stomme vogels , en het gonzen der . bgen hoorbaar wordt , begint hetzehe regt te Ie?en en de wandelaar , die hetzel?e Toorbg trekt , ademt met lust de versterkende levenslucht in, welke de magtige lichtstraal uit de frische bladeren te Yoor- sch^n roept. Zoo was ook der ziel van onzen blinden ridder midden in baren uiterlgken nacht een innerlgk licht opgegaan , dat haar een leven van een' geheel nieuwen Truchtbaarder aard gaf; een goed, wel is waar^ dat haar uit vele smarten geboren werd. Toen zgn oudere broeder in den slag bleef, was Koen- raad nog een knaap; ook zgne moeder werd hem vroeg door den dood ontrukt. De vader bekommerd o^i het behoud van zgn' edelen stam , wenschte zgn eenigen zoon , toen deze groot geworden was , getrouwd te zien , ^n de manne- Igk achoone jongeling , schoon hg ook anderen niet zag , werd nogtans door deze met deelneming en gaarne gezien; men vergat weldra in het vlugge , altgd vrolgke onderhoud met hem datgene , wat hg zelf scheen te hebben vergeten i het ontbreken van het bg hem zoo veelvuldig vergoede zintnig. Een adellgk geslacht , dat nog van verre met den ridder vermaagschapt was, en in de nabgheid woonde, was rgker aan dochters daa aan andere geloksgoederen , en deze rgkdom vfas niet geringe w^t deze dochters waren eveo too 10 acbooQ Van aangezigt ea gestalte, als goed van hart ^ kloek van Terstand , vlgtig en vlug ter hand. De jonge Koenraad, ivien zgn vader^dikwijls medenam , als hij dat met dochters gezegende huis bezecht, had weldra eene byzondere genegen- beid ¥oor eene der jonkvrouwen opgevat ; zg was de schoonste en liefelgksle en te?ens de beste onder bare zusters ; hg had dit niet in bare oogen gelezep, maar wel aan harestem en haar gesprek afgeluisterd ; met Emma» zoo heeite de uitverkorene , sprak hg bet meest en liefst ; haar yertelde hg , want destijds kon men hem nag met regt den Verteiler noemen» zgne schoonste geschiedenissen« Wanneer echter sgn Tader in vertrouwelgk gesprek hem aanspoorde, dat hg om eene der jonge yerwanten aanzoek zonde doen, dat hg zeker wist , dat bare ouders bunne toestemming niet zouden weigeren » en wanneej dan de oude man , die de stille neiging zgns zoons niet scheen te hebben opgemeckt, hem de ylngge Fre^derika, eene der oudste zusters, als de Toor hem geschiktste aanprees» dan zweeg de jongeling zigtbaar verlegen. Zgn zwggen duurde menige maand, ja ettelgke jaren ; de lastige vader vond elke poging , om eene toenadering van zgnen zoon te bewerken, gdel, echter kon hg niet begrgpen, om welke reden Koenraad zoo dikwgl^ «n gaarne zgne bezoeken in de nabuurschap herhaalde , en als hg in gezelschap van zgnen treuwen jager in. Koenraad wa» allengs in bet huis en in den tuin zgner vriendinnen zoo bekend geworden, dat big even zoo gemak« keiyk in dezelve rondloopen bonde,, als in bet huis en den 1^0 TUB z^neo vader. fiws op een achooBien kntedag. 11 als bi| we£r z§d gewooD bezoek ^flegde» zeide men heitt: dat de moeder met de andere docbters naar Heidelberg ver« trokken was, maar dat freule Emma alleen 'thuis en jailt in den tuin bg hare bloembedden was. Met een gefaeel bgzonder gevoel van Treugde en angst gide de jonge ridd(/r door de welbekende paden naar de bloembedden, bg welke hg ZOO dikwerf gestaan had. Hg kon het blozen Tan Emma's gelaat, toen hij deze naderde niet zien, maar hg bemerkte wel eene ongewone beweging in hare stem, toen zg iiem groette. Het duurde lang eer het gesprek aan den gang raakte, den beer Koenraad viel thans geen zgner Terlialen , der freule geene harer Tragen in , waarmede zg hem anders gaarne te geipoet kwam. Eindelgk Troeg zg dan toch , zonder er Teel bg te denken , of hg heden ZOO alleen kwam? Deze Traag klonk hem toe als een.toon Tan weemoed en medelgden; hij had het nog nimmer in zgn leTen zoo geToeld , hoezeer hg medelgdeh behoefde , in zgne donkere oogen kwamen tränen; »ja wel kom ^ik alleen en ben ik alleen , lie?e Emma >" sprak hij , diep be- TTOgen. Ook in Emma's oogen Tond de vreemde smart weörklank; üit hare stem, toen zg hem troostte, bemerkte hij , dat zg weende. Hg had haar Toor de eerste maal » lieve Emma" genoemd, onwillekeurig antwoordde de edio ii]i haar hart » gg moet niet alleen zgn en moogt imm^rs nimmer alleen zgn, üoto Koenraad.^' Na Tatte de stomme liefde een buitengewonen moed , hg vroeg : » en wilt, gij dan bgi mg zgn, lieve Emma,'* en het meisje antwoordde met eeix: zachite en beTende stem »ja." Yoor de eerste maal drukten de beide geliefden elkander de band ; eenige \iren, in welke men elkander allgd we^r niet andere woorden herhaalde en zeide, wat dit lieve »ja" be^» teekende, gingen ongemerkt Toorbg ; de oTergelukkige Trieod wees de nilnoödiging tot een eenvoudig niiddagmaal '^an de band ; het was thans geen tgd tot eten en drinken TOor hem ; hg bad nieis dringenders te doen , dan te paard te siggea • I en daar kaia te rgden , om zgnen braven vader datgeae M zeggen » waarvan zgn hart ?oI was. De Terbinding Tan Koenraaden Emma was den onderen aangenaam, want zg was immers ia den hemel gesloten: in den hemel ?an twee onschuldige» mensche- Igk reine harten. De onde Yader haastte zieh met de Ter* Yulling ?an den lang gekoesterden hartewensch; binnen weinige maanden werd in het ouderlgk hnis van Emma het huwelgk voltrokken, en de liefelgke gei^ellin betrok als teedere dochter en als trouwe, gelukkige huisVroüw de oudcr- Igke woning tan hären Koenraad. Zg bragt niet veel geld en goed noch juweelen mede, maar iels anders , van hetwelk men zegt, dat het kbstelgk is bg God: den yerbor« genen schat des harten ^ met eenen zacbten en bedaarden geest. Wie kon zieh het geluk der beide getronwden voorstellen , die niet zelf iets dergelijks ondervonden had ; ieder van hen beiden vond siechfs zgnen lust in de vreugde van den ander, en deze vreugde werd gemakkelgk bereikt, want zg kwam uit eene zieh zelve in den ander vergetende liefde , waaraan hei hart zoo overrgk was. Koenraad was thans bgna nergens te zien» dan in zgn huis, bg zgne Emma» of in gezelschap van deze in haar ouderlgk hnis. Sleehts zelden verzelde hg zgnen vader op deszelfs wandelingeil door da vdden en ^p de jagt; de oude man hield hem zull&s gaarne ten ^oede, want hg had zieh verjongd en verwarmd in het gelttk zgnef kinderen ; hg was thans zelf ^och ook het liefst te huis bg de zgnen. Dan, hoe vergenoegd ook de oude beer over den nieuwen opbouw van zgn huis door zulk eene schoondochter was, ZOO ontbrak hem toch nog iin voornaam ding tot vervulling yan zijnen wensch: een toekomstige erfgenaam van zijnen zoon en zgnen stam. De beide getrouwden gevoelden dezea mangel niet, zg waren en hieven elkander genoeg, en wan« neer de vader somtgds toespelingen maakte op hetgene er nog aan hun gelok öntbrak , daü l^ezen zg Ijefdevol zgn verlan* IS gea te regt en Emma zeid^, dat zg immers baiteadiea reed» meerin hären Koenraad bezat dan zg Terdiende, en God kon eu zou , wanneer hei tot hun geluk diende , ook nog meer beschikken. En zulks geschiedde dan ook; Emm^a baarde, in het negende jaar na hunne echtverbindtenis , baren Koenraad een Sterken, schoonen knaap. Het gelukkige kind! wat kind was rgker aan de liefde der ou- deren ende gayen van een hart, dat reeds in de wiegdeze liefde begreep. Minder dän ooit gevoelde het thans zgn yader, dat hg de slroomen van lust en genoegen» die hem verkwikten, niet zag, maar siechts gewaar werd ; want. zgne teedere deelneming zag met deoogen van zgn kind en ver- hengde zieh in dit zien van een' ander meer, dan zg zieh in haar eigen had kunnen verbeugen. Het huwelgk des ouden ridders, zeiden \?g straks, was in den hemel gesloten, en hun geluk zelf geleek een hemel op aarde. Doch .het is maar al te waar, dat de hemel zgne plaatfl niet kan hebben zelfs in het beste uiterlgke goed der aarde , want dit is vergankelgk, doch hg zelf onvergankelgk ; hg kan daarom met zgne genoegens misschien siechts in het diepe binnenste, hetwelk de vergankdgkheid niet aanraakt, zgnen zachten aanvang nemen ; het uiterlgke vervliegt en ▼erstrooit zieh, gelgk de nevel ouder den vleugelslag des adelaars. Toen de knaap zes jaren oud was kwam er eene ziekte in het land > en drong door tot in de vreedzame woning van ridder Koenraad; zg tastte zgnen ouden vader aan , en op denzelfden dag, dat men dezen ten grave bragt, stierf ook zgn zoontje» » Vertrek mgn liefste , naar eene wereld , waar smart noch leed meer is;*' dus kon de kinderlooze eerst verscheidene weken daarna zeigen, toen de trauen overvloediger en milder werden en de heete smart zieh we£r vrger konde liicht geven. De liefde van den verarmden man hield zieh nu ^des te vaster aan zgne trouwe Emma; doch hg zou ook hierin ondervinden , dat de beste schat des harten hier beneden in een broos vat woont, dat onder de band niteen valt , sonder dat de schat » zoo zg van de echte 14 «Dort Wa», d)Eiardloor verloren gaat. Er was jaist We^r een jaar verloopen, sedert het zoontje stierf, toto ook Igne moeder ziek werd. Yerscheidene weken lang leed zg biifen Koenraad week niet Tan het strgdperk Tan dit ziek- en sterf- bed. ETen gel^k hij zelf niet zag of het dag of nacht was 9 ZOO bemerkten ook anderen niet aan hem, of somwglen » Toor eenige minuten een ligte aanTal Tanslaap, dan wel de droef- heid hem zoo onbewegel^k en stil maakte» » Weldra ," das sprak op zekere keer de sterTende , » zullen wg elkander niet alleen wedr bezitten, maar wg zullen elkander wederzien; wg znllen hem zien Tan aangezigt tot aangezigt, die u aail ing 9 en mg aan u » en die ons beiden den zoon gaf en Weder nam, ja dit alles in liefde en nit liefde.'' Hare laatste woot- den in het sterTensuur klonken ab Trengde en lofzangen. Toen nu de strgd zguer Emma ge^indigd was, wilde Koenraad alleen mei z'ijne eilende redeneren, dpch toen antwoordde hem in zgn binnenste eene stem Tan dien zaligen Trede , dien de voorgegane hem als erfdeel nagelaten bad* Hg geloofde destgds weldra te zullen Tolgen, werwaafls zg hem Toorgcgaan was; doch siecbts de liefde vohd den weg opwaarts naar het yaderland , en de liefde was nog zoo sterk en frisch geblcTen, dat zg midden onder de smarten Tan het heimwee ook hare genoegens gaf. De Terlatene Koenraad had na den dood zgner Etnma een' vriend goTonden ; het was de Trome zielzorger , die met hem aan het sterf bed der oTerledene getreurd en ge^ troost had. Het was echter alsof hem alles moest ontTallen , waaraan de warme genegenheid zieh Tasthield; die Triend moest ten gcTolge zgner roeping, schielgk Ter OTer den Kgn naar een ander oord Tertrekken. Toen hg ntidodr alten Terlateh was, kwam het den eenzamen TOor, alsöf hg'wedr in menige oogenblikken ^ zoo wel wakende als droomedde , de troostrgke woorden hoorde, die zijne Emina TOor Tele jaren hg het bloembed tot hemzeide, toen zg zgne bruid werd : » gg moet niet alleen zgn en moogt immers niet alleen zgUi lieve Koeilraad." Dit waren 2gne zaligste oogen*« 15 blikken, en zg werden 6teeds menigTuIdiger , zoo dal «^ aan al de andere oogenblikken z^ns levens hunne kleur en bannen toon gayen; hg voelde immers werkelgk, dat hg niet alleen was , want er was eene (^fde bg en in hem , die mel hare armeii tot aan het vaderland des vreedes reikte en daar alles vatte en kreeg, wat zgn mangel in het levra en zgn nood konde aanvullen» Toen Emma stier f had zg niet sieehts hären gemaal als wees achtergelaten , maar met hem tie^ens de armen en zie- ken, die zrj verzorgde; de vader- en moederlöoze kinderen^ die zg met moederlgke trouw en liefde Terpleegde. De droefheid orer de moeder des^Iands openbaarde zieh niet door stille tränen ; zg deed zieh luid hooren , zoo dat hg f die het' meest Terlaten was ook zonder zijn Tan natuur zoo gevoelig oor den Jammer hooren moest. Toen maakte h^ zieh op , dm ook dit uiterlgk ^ erfdeel , dat zgne rriendiii hem oagelaten had : het Terzbrgingsambt der noodigdenden de verzorging der verlalenen te aanvaarden. De eilende^ die hg niet zag, geVoelde hg des te meer, en de plaats yan het oog Ter yulde bg hem nog boyendien een braye knecht , die een yriend der armen was , >ygl hg zelf onderyonden had , WBi wezenlijke armoede was. Het was waarlgk geene geringe moeite , zoo van den mor- gen tot den ayond eer^dc schikkiiig en inrigting der gebouwen^ Teryolgens , nadat deze klaar waren , de Terzorging en op- passing Tan derzelrer bewoners te besturen en te bezorgen. Trouwens de huisrader wilde overal zelf hooren en vernemen hoe zgn werk uitgevoerd werd , en hg hield zieh inzonderheid onder de kinderen in het weeshuis, als het mogelgk was, yerscheidene uren op, om te vernemen of deze kudde kleinen altgd op de regte , gezonde weide geroerd werdr Onder ^e kleinen bleef ook de vreugde ran het weldoen het ongestoordst , terwgl de Weldoener bg de volwassene armen en noodigdenden maar al te dikwgis den ruwstenon- dank moest ondervinden, en in plaats van vlgt luiheid, van eetlgkheid bedrog. Tan wezenigke behoefte onverzadelgke begeerigkheid en hebzucht aan den dag werden gelegd. Geen wonder , dat de goede beer , wanneer zgn rentraeester en knechten hem somtgds zulke dingen Terhaaldcn, het ge- sprek afbrak en van zgn eigen handelen op dat van eenen anderen huisvader overbragt, die ons allen zeer mildelgk tot zgn gastmaal noodigt; en wanneer hg dan met eene soort van heimwee van zgn lievelingsondcrwerp sprak : van het land , waar geene afwisseliog Tan licht en duisterni& is , en waar wg Hem, die zelf liet lieht is, zien zullen Tan äangezigt tot aangezigt. Zoo volToerde de blinde ridder reeds sedert Terscheidene jaren zgh dagwerk, onder welks last zgne zinspreuk bleef: » als de treurigen ,. maar altgd vrolgk." Wanneer hg even* wel in den staan gebleven Tleugel vaa het oude slot , in de kamer, die hg met Ifmma en zgnen kleinen zoon bewoond had, alleen was, dan scheen'het, dat hem elke vermoegenis Tan den last des dags en der bitte afgenomen was , want hg kwam daaruit nieuw gesterkt en verkwikt te voorschgn, pet een voorkomen, dat eer nog zaiig dan Trolgk kpn ge- noemi worden; en wanneer zgne oogen er somtgds uitzagen 17 I « [ akof zJg geweend hadden , dan scheen het echter ah of. dit eer tränen der Terrukking» dan van smart moesten ge- weesi zgn. De getrouwe vriend der armen, van wien wg Troeger spraken, plagt meermalen tot anderen te zeggen, dat h^ het altgd voor een bijzonder geluk hield , als hg den beer Koenraad dan ontmoette, wanneer hij uit zgne een- zame kamers kwam, want dat het dan was, als of hg balsem- acbtige sterkte eener andere wereld medebragt, die zieh ook orer andere harten uitstortte. Bg al dit eenvoudig goede, dat onze ridder bezat, en dat een' leder , die voor zoo iets gevoel had , dra in het oog riel, was er ook yeel wonderlgksen eigendommelgks aan heiDf dat zieh op den eersten aanblik yplstrekt niet met de hoofdtrekken van zgn bestaan liet overeenbrengen. Daartoe behoort inzonderheid , irvat ons eigenlgk het eerst tot hem bragt : de inrigting van zgn sehoon » groot landhuis tot eeae Yrge herberg. Het is waar, ieder, die zoo denkt als de beer Koenraad, raoet wel de spreuk » yergeet niet gast- Trij te zijn" grootelijks in eere houden en er naar handelen; maar hoe kon het toch met de liefde tot rust des harten en eenzaamheid strooken , wanneer die vrije herberg dag aan dag ?ol gasten was , die voor dat men ze ' nog ter naauwer* Dood bij name had leeren kennen , reeds we^r vertrokken? De eersle aanleiding tot de geheele inrigting had een ' ?oorTal gegeyen , dat voorzeker vrg wat opzien baarde« Zoo als wij boyen reeds zeiden, beyond. er zieh destijds juist in den omtrek van den grooten weg, aan welken Roenraads bezittingen grensden , op eenen yrij grooten afstand geene berberg of geyoegelijke yerblijfplaats voor reizigers. Eens op een' kouden, neyelachtigen winterdag had eene yreemde TTOuyy met hären knaap het yerafgelegene nachtkwartier nog y?illen bereikeh, doch de vorst en de yermoeidheid hadden hen oyervallen en yerlamd; men vond hen den I Tolgenden morgen doodgeyroren in het woud. De lijken werden in het dorpje gebragt; alle pogingen, om hen te doen herleyen , waren y rächt eloos ; toen men ze op het kerk- . ; 18 h^f hpgtoet was de man en tader der beiden aangekomen ; z^*n ongeluk trof den ridder diep, want hier kort bij had men ook zrjn' zoon en Emma begraven. Yan dat oogenblik af besloot h§ zijn eigen huis tot eene herberg Toor vreem- delingen te maken, en rtel voor niet aan deze te geveo, wat hg zelf voor niet ontvangen had. Yoor ruimto en yoor kost was allezins in deze yrge her- berg op eene wijze gezorgd, zoo als zulks naauwelgks in eene herberg der' groolste stedea het geval was. Geheele rgen slaapkamers mct zindelijke bedden stonden tot de ont- vangst der vermoeiden gereed ; in de eerste verdieping van het gebouw was eene gemeensehappelijke eetzaal met magtig groote. in de gedaante van een hoe^'zer geplaatste tafeis, waaraan wel yoor honderd hongerige menschen plaats was, om te zitten. In de slaapkamers yonden de gasten niets zeldzaams , hoezeer ook den armen , die anders slechts op hard stroo sliepen, de aangename geriefelgkheid yreemd mögt oyerkomen en menig reiziger gaarne yoor de äan de wanden hangende schilderten staan bleef , wier onderwerpen alle van dien aard waren, dat zg gedachten, en gewaarwor- dingen opwekten , zooals de heer Koenraad en zgn helper , de reeds genoemde yriend der armen , ze gaarne hadden , want deze was het , die voor dit gedeelte der kamer- Stoffering zorgde. Doch hetgeen de gasten in de eetzaal aantroffen en ondervonden , dat kwam ongelwijfeld den meesten hunner nieuw en zeldzaam voor. De prikkeling van het nieuwe en zeldzame was hier niet gelegen in de opgedragene spgzen en dranken ; want de heer Koenraad hield yan eenen krachtigen, maar eenvoudigen burgerkost, en dien kregen zijne gasten ook; de wgn yvas zgn eigene tafelwijn, die zg'ne yele wijnbergen hem oplever- den. Ook was het niet het bonte gezelscbap van de tafel des gastheers, hoe ongewoon zij velen gasten ook mögt voor- komen 9 hetgeen dezen het meest in het 00g viel ; want wan- ^eer soms de postknecht, wijl er geene andere plaats was, naast de gravin kwam te zitten, wier wagen bij bediende^ \ / 19 of de Treemde handwerksgezel naait den domheer, dan schreef men deze ongepastheid aan de omstandigheid toe^ dat de beer van huis hei niet zag. En wanneer b^ znlk eene gelegenheid een der gasten deswege onteyredenheid geyoe)- de y ZOO waagde hg het loch niet , zieh er over uit te laten. Want wanneer nu op het geluid der schafklok de gasten zieh Terzameld hadden» en wanneer dan door eene deur^ die naar den eenzamen vleugel van het voormalig slot voerde, de onde ridder I^oenraad binnentrad en de aanwezenden groette , dan kon niemand , die den merkwaardigen gastheer nog niet gczien had , het oog van hem afhouden. Er lag in zgn gelaat en uiterlgk voorkomen iets » dat vrede gebood ; de waaidigheid eens heerscher», wiens rgk wel een ander maar niet minder boog is, dan de tronen van de vorsten der aarde. » De man moet vast veel aan 'thof verkeerdbebben,'* Ittistcrde soras de eene dame de andere toe: »zie eens die welgemanierdheid !" — » Deze ridder heeft voorzeker alt Teldheer gestreden en gediend," zoo spraken somtgds krggs- Keden ender elkander. y> De beer Roenraad is een zelf* beheerscher door Gods genade»'' dus sprak in zgn hart d^ diepef doorziende menschenkenner y en zoude den voortreifd- Igken gastheer gaarne de band gedrnkt bebben. Naar het vroom gebruik des buizes deed de beer Koen- raad zelf een gebed over tafefl , en de gasten plaatsten zieh fiaar hün goeddunken. Tot zoo ver ging alles weSr naar den gewonen regel; maar nu begon reeds het minder ge« braikeigke« Door eene zgd^eur trad een gezelschap ^luzi"' kanten binnen , met zaike onderscheidene instrnmenten , als men bezwaarlgk in eene onzer grootste concertzalen bg el» kander zou vinden. Hen zag er de mnzgkinstrumenten zoo« wel Tan wilde als van beschaafde volken ; turksche en chris- teigke , ratelende en krassende door elkander , zelfs een* magtig grooten doedelzak bevond zieh onder de keteltrommen » trommels, contrebassen en trompetten. y> Mgn Gpod ," zeide soms de eene dame tot de andere , .» is 2¥ 20 dan de man ook doof, gelgk hij blind is; hoe zullen mgne ooren dat muzikaal geraas uitstaan?" Doof nu of zelfs maar bardhoorig was ridder Koenraad Tolstrekt niet , hij had veeleer een zoo scherp gehoor , dat hij elk gesprek , dat zijne gasten zelfs aan de uilerste einden der tafeis voerden , als hg slechts opletten wilde , verstond , en niet zelden gaf hg zulks door uitdrukkingen te kennen ^ die juist met het een of ander , dat de aanwezenden gesproken hadden , in het naauwste verband stqnden. . Ook kon men zeer spoedig bemerken, dal midden onder de gesprekken der vreem'delingen zijn gelaalkundig talent, dat uit slem en spraak den mensch kende, in volle werkiag was, en niet zelden sprak hij een', inzonderheid der jongste, gasten ZOO treffend en dringend aan, alsof hg hem en geheel zgn docn reeds sedert jaren gekend had. Voor het overige was het met het binnen brengen der muzgkinstrumenten niet Züb zeer op eene verlustiging van het gehoor toegelegd, want daar de muzikanten zieh , tot zoo lang de beer hun een' wenk gaf, geheel ihoesten stil houden, gebeurde het niet zelden , dat zij zelfs niet eens aan het stemmen hunner inslrumenten y laat staan aan het speien kwamen, maar de tafel afgenomen werd, zondqr dat noch de.trommel noch de viool zieh hadden doen hooren. Ook lieten. zieh dan, wanneer de oude beer het werkelgk eens op muzikaal onderhoud gemunt had , niet alle instrumenten tegelgk , maar gewoonlijk slechts zulke van eene zekere soort en zeker geluifl hooren, en men kan zeggen, dat de bepaling der soort van muzijk , welke zieh dan hooren liet , van de gasten zelven afhing. Dit' ging op de volgende manier toe. Wanneer de heer Koenraad door enkele', losse uitdrukkingen en door vra« gen, ZOO als slechts hg dezelve doen kon, den draad Tau een gesprek had pogen aan te knoopen , dat in zijn' smaak yiel, en wanneer deze poging hem gelukte en het gesprek een' goeden gang kreeg, dan werd er gecn muzgk in de eetzaal gemaakt, maar wel eens in. eene zijkamer; of wan-- 21 neer het zomer was lieten zieh in den tuin liefelgk ernstige melodgen en gezangen Tan liederen ' hooren , die de ridder gaarne in den eenzamen vieugel Tan zyn oud slot zong. Wannecr daarentegen de poging niet wilde gelukken , maar er Teeleer gesprekken onder de gasten begonnen gevoerd te worden 9 die de^heer Koenraad niet gaarne hoorde; laste- ringen en aehterklap over^ de naasten, snorkerijen en leugens opioopende en zwartgallige gezegden, gesnap der damesge- zelschappen , dan gaf de gastheer zgnen muzikanten eenen wenk, noemde bun een getal en eene letter, en dan wisten zg dadelgk wal er gedaan moest worden. Het getal betee- kende de plaats der tafel, waar de gast zat, die tfaans rnet muzgk moest . bediend worden , want de blinde beer kon zieh geheel op zijn gehoor verlaten , zoodat hij lelkens de plaats naauwkeürig onderscheidde , waar de stem die bg straks gehobrd had, van daan kwam; de letter beteekcnde de soort Tan instruinenteii , die gebraikt moesten worden. 