title: Hanserecesse von 1431-1476
creator: Hanseatic League
text: bohner daaraf te doen den amiraal van der zee of sijn stedehouder, en hebben die leden daarvan geen keerzettingen. En hebben verstaan van den bailju van den wateren, dat ingent, dat hij daarinn was dood, was bij speciale bevelen van ons gedachtene here en anders en had dit niet willen doen. En - verantwoordelijk zijn die voorzien 4 leden, dat ons gedachtene here is principale geven van alle Privilegien en die leden en mogen geen Privilegien geven dan bij sijn speciale consent en wille. Ook en hebben die leden op de officiers geen bedwongen of bevelen, mits welke dergelijke verbriefingen behoren gevolgd te zijn aan ons gedachtene here die speciaal geven, en daarvoor willen die leden gebragt alle bijstand te doen; en alsdan is in hem geloof of wezen mag hij dan geen coupman Privilegien niet laten verrichten; - dat hij al noch als dergelijke gedachten voor hem komen, die officiers plegen tewaterbiedene en tonderwijzen van haren onrecht, en dat alhoewel wel willen doen, en plegen de officiers vele beter te willen onderwijzen, dan hij nu willen, zonder dan de officiers niet tonderwijzen en aan zijn en die leden op hem geloof geen bevel en hebben, zo moeten die gebreken wel gevolgd zijn voor ons gedachtene heren. Aldus denkt de voorzien 4 leden, is daarom de coopman denkt, dat hij niet genoeg voorzien en is jegens dergelijke ongenoten als officieren doen, en zegt dat volgen willen aan ons gedachtene heren, die leden presenteren alle bijstand te doen, alsof zij in het tweede punt vorskreven gepresenteerd hebben. Auf § 15: Da in Wahrheitsgehaltenen Alterungsjonstel, behilflich und hinsichtlich der Kompagnie gewesen, und wünschen nach ihrem Vermögen, und darin, sie gespart oder gespannt, wollen einige Kosten oder Arbeit. Es mag jedoch geschehen, dass, als die Kompagnie ihren Willen zum ersten Mal nicht genugtut, dass ihm dünkensdicht, dass der Mangel der Leder ist, obwohl die Leder ihr treu, beste tun, und taten, in die Sache der vorausgesetzten von Kostocke; und dass die vorausgesetzten von Kostocke so kurz vor vornahmen, dass die Leder, die zu unserem vorausgesetzten gedachten Herren, dass es geschah bis den großen und scharfen Verfolg, dass die Leder, die in sie hinein, getan haben, an ihre Freunde von dem Hof, heimlich und offensiv; endlich, dass die Exekution des Urteils nicht erfolgt ist, den Leder sehr leid, und wollen darin die vorausgesetzten von Kostocke alle Behelfe zu tun, an unseren gedachten Herren und anders, dass Partie gedrungen, Urteile vollstreckt mit allen den besten und kürzesten Wegen die man mag. Auf § 16, wie auf § 7. Auf § 17: dat zu, ende Sonderlinge de vorseiden van Brügge, Hemdieren gequitet haben ende all daertoe ghedaen, dat si mit rechte doen mögen, want den vorseiden van der Sluis bevolen is bei hoofdtvonnissen van die van Brügge, dass si uuten selben Claus recht ende justicie doen nach al es geht dat voir hemlieden kommen is; ende en hebben die leden van saken, die in wetten hangen ende daer die kennis of behoort den plaatsen ende wetten van den landen, geen anderen bedwong dan bei befehle, mit hoofdtvonnisse, alst voir hemlieden komt, recht ende wet te doen gesehen, also in diese sake is geschied is. Ende denkt hemlieden genug wonder, dass sie van der Sluis hierin gedwongen haben, nicht um zu weten die cause van den delay, so sind die leden van avise darauf tontbiedene die van der Sluis bei hemlieden, ende ten aansicht van die van der Hansen hemlieden lasten rechtende wet te doen ohne delay. Auf §§ 18 — 21 wie auf § 1 und § 7. Ende als van den worden, die die vorseiden Bonner gesprochen soude haben, verklart in 21. point, verantwortet die vorseiden 4 leden, eist dass die vorseiden Bonner solche worden gesprochen haben, darauf sie solche vorseiden te doing, dat die compagnie wel to vreden wird. Aan § 22: Dat deze zaak leet is, also uit de eerste verantwoordelijkheid hebben, ende willen daarvoor helpen en de voorzeden van der handels alle bijstand doen, dat goede voorzieningen in geschiede mogelen. Ende en hebben niet geweten, dat de voorzeden van der handel zulke omringende gepraat hebben te doen, niemand is wel waar dat deze wilde gebeurt is, dat als zulke rovers vooruit waren, dat ter sprake en handelingen geweest heeft midden schepen in het Zwin liggen, lieten en hebben aan deze leden niet veel troost gevonden. Ende als die rovers dan gewaar geworden, dat eenige handelingen was, om leden te verzoenen, sinds schieden van daar. Daar ook die voorzeden raadsvragers zeggen, dat zij niet alleen klagen van die van Diepeu Bonen en Sinte Maart, maar ook van die van Holland en van Zeeland verantwoordelijk zijn die voorzeden 4 leden, dat zij etnmer alhier onderhouden en volkomen willen des coopraten Privileges en en hebben niet verhoort, dat die Hollanders en Zeelanders eenige neming gedaan hebben op het Vlaamse stroom. Geert Bussouwe of anderen. Ende om hierop wat den coorman met waardigden te bewijzen, dat de coorman van de handel soms wel beschadigd is bij sulke rovers en uitliegers, gevalt deze bij den gebrek van de voorzeden van de handels, die welke gecosteumeert zijn met hun schepen zwaarlijk geladen te komen en zich soberlijk gemant, om zulke rovers te weerstaan. Ende uit hoofd gedacht den voorzeden 4 leden wel, dat als laatste contract ge-sloten was in het jaar 38, dat ook leden toegestonden, dat zij alle barre schepen zouden doen komen in Vlaanderen, en en zouden te Amstelredamme noch elders in Holland noch in Zeeland niet meer of weinig aankomen, al waar het ook dat die paeis van de Hollanders en Zeelanders gemaakt werd; en zouden ook zo sterk, zo fromm en zo wel gemant kunnen te doen in die landen waar, dat zij die Hollanders en Zeelanders en andere rovers niet ontsieren en zouden dies zo grootelijk in gebrek gezeien hebben, want zij te Amstelredamme en elders in Holland en Zeeland komen zijn in groter menigte van schepen en goederen en grootelijk tal met commandanten vervuld, die welke commandementen zij toegevingen hier toe te brengen, en komen ook zo soberlijk gemant, dat zij elkaar kunnen wederstaan in grove menigte van rovers of van vijanden. Nemen als is dat die leden dit vermanen, zij willen hem graag nog aan te nemen, om goede voorzieningen hierin te geschieden. Auf § 23 wie auf § 7 und in n. 495 mit dem Hinzu fügen, dass sie aus dem von den Handel ungezogenen Privilegie nicht entnehmen können, dass sie leichter macht haben, als die von der Hansa Mitglieder, ende meinen, dass unsere vorseide gedachte Herren das nicht kennen und sollten; wollen ende wilden wel, dass sie solche Macht gehabt haben. Aber verstehen, dass bei diesem Punkte die Prämie Wille, dass sie vorseiden Stellen und jede einzelne dazu helfen wollen, dass sie Privilegien gehalten worden, welche die vorseiden Mitglieder immer getan haben und tun wollen. Ende vorrau wird als die Dinge gleich sei in dem zweiten und dritten Punkten vorseiden gehalten haben. Nachdem als von der Länge des Geschichts. Es ist gesehen, dass zur Kausen des Appellationen [der Meinung nicht] oft etwas passiert, und werden nun heute so sehr gesprochen, dass wenig erachten dem ersten Urteil gehorchen will. Ende es ist aufregend gesehen, dass einige von den Hansa zu Wettene kommende vor Schepen von Brüggen von einer Entscheidung, gegeben. AUF § 24: VERANTWOORDEN DE VORSCIDEN LEDE, ENDE BISOUDER VAN BRUGGE, DAT ZIJ IN DE WAARHEID HADEN, VERCLAERDEN DAIROFF EN HADEN, ENDE ZOULLEN DIE VORSCIDEN VAN DE BANSEN NIEBIJ KONNEN BROCHEN, DAT TER WEGEN VERCLAEREN AFGEDAAN IS. ENDE TOT EMMER BLIET CLARLIC, DAT TER WEGEN VAN DE BELOFTE VAN DAIEN VAN BRUGGE GEEN VERCLAEREN GEDAAN EN WAS, BI JEDEN WOORDEN IN DIE BELOFTE BEGREPEN, DIE WELCK ZOUL DE SIIN: „EERST DAT WII JAN CASMERCK EN JAN CLAYHORST WEDER SULLEN DOEN GEVEN ALSO ZOUL GELT, ALS SI IN DE WOONKEL HEBEN ROOIJEN TE BETALEN VAN GOED, DAARIN GEBROCHT, TWEELK EEN HEMLICHTEN GESTOLEN WAS, ENDE DIET EVENVEURRE DAT DIE COOLDE, WIENT TOEBHOORT, BI JAREN EEDEN VERCLAERDENS, DAT HEMLICHTEN GESTOLEN WAS. WANDAT HADEN VERCLAEREN GEDAAN GEWEEST, DIE CLAUSE „ENDE DIET EVENVEURRE ETC.“ EN ZOULDE IN DIE BELOFTE NIEBIJ GESTELT ZIIN. EN DIER EN MEENE DIE VORSCIDEN VAN BRUGGE, TOT WOORDEN DESSE SAKE NIEBIJ TE STELLEN, TOEN DUCHDELIC VERCLAEREN HEBBENDE SIIN WILLING HEM QUITTEN. AUF § 25: DAT ZIJ WEL ENDE REDELIJK IN HAREN EERSTE ANTWORT VERANTWOORDE HEBEN; ENDE ZEGGEN VOERT DAT TER CAUSEN VAN DEN FAITE, DAT DIE VORSCIDE WILLEM JOOS DEDE, DIESSELVE WILLEM GEBAAN WAS ENDE GERECGIRIIRT; ENDE ALS VAN DE ANDERE LIETERING NA DE WETTEN VAN DEN LAND, DIE MOET PARTIELIJK GEVOLOPT ZIIN, WANT DIE LIEDEN EN MOGEN GHENE PARTIJ EN BI STANDERS OFF WISSERS TEGADE ZIIN; DUS DANNE WIL MEN DIE VORSCIDE WILLEM ALDINGERS TER BETERINGE, PARTIJ MOET DAT VOLGEN TOE WETTEN ALSOO BEHOORT NA DE WETTEN VAN DEN LAND. Auf § 26 wie in Nr. 495 mit dem Zusatz: emanther altoes mit werden, dat men luttel bevonden heeft, dat einig cooper van der hansa bystuder worden ist hier toedoen der unterschreiten van desen lande, meer ter contrarie men sal goed doen ende hulfteringen van den porters van Brügge ende andere oudersaten desses landes mit allen gutloes ende bystuer worden sin bie toedoen Ivan]* enighe cooperleute van der hansa, die harlich der gut abgekocht oder gehorcht hielten ende nicht gehorsamt, ende anderswise mit borchtuchten over hemlieden gedaan den undsaten des landes beschadigt heilten, hundert ende meer tegen een gleich cooperman van der hansa, die beschadigt wesen mach gegen oudersaten van dessen landen. Auf § 27: hat sich in ihre erste antwort auf seine redelijk, erlijk ende beschreydelik verantwortet, dat mit allen recht geschuldig gewochen te sein. Ende dassie redenk dinp biibracht sehr luttel dient, want nach recht der banne of der jugen vonlisten ne schandaliert niemand noch en beraubt niemand siein ere, meer die misdael ende ti|uade fait, dat ein misdoener does, schandaliert den misdoener. Ende als ter causen van sulker misdaet punicie geschied na der großheit van der diuek, so en es men dat nicht schuldig te wissen den judge of den banne meer der quaelheit van der misdoener; ende oic naer recht in punicie van quaden faite ne en es men nicht schuldig te lassen auf ere van den misdoener naer hoe men dat faite wel corrigeren sal, online anderen exempele te geven, um ihn te laten weten. Ende was de punicie auf den vorseideu Janne Horst gedaan bij banne vele zachter ende lichter dan die gescreven rechten. Digitized by Google HR. 3 S. 243. Verhandlungen in Flandern. — 1447 Okt. 26 - 1448 Apr. 17. — n. 497. 780 ende Roomsche rechten dat uitwissen. Ende nog boven dessen, zo willen die vorscheidene leden duidelijker betonen bij de eerste antwoord bij descoöperatie Privilegie zelf, dat die vorscheidene banne niet geschiedt en is jegens Privilegie, ende Sonderlinge bij een ponte gegeven in den privilege van graaf Lodewijk van der date 1349 inbehoudende aldus: folgt Hans. UB. 2 n. 121 § 8. Verder verklaren de Leden, dat zij niet en menen, dat die vorscheidene van der hansen zouden kunnen betoggen brieven van Privilegie inbehoudende als zodanig ponte. Ende al mocht waar zijn, dat zij tandere tijden zulk punt van Privilegie gehad hadden, zo kunnen zij daaraf nu niet meer gebruiken. Want het waargebeurde is, dat na de vorscheidene jaar 1252 de kooplieden van der hansen vertrouwen landen van Vlaanderen, mits welke vertrouwen alle die Privilegiën, die zij daarvoor hadden, te niet en van onwerde waren. Ende zouden ook menen, dat in hare leder betrekking tot die tijden alle harneolede Privilegiën gehcassiert waren, en als zij wederkwamen binnen landen, zo hadden zij nieuwe Privilegiën, daaraf zouden zij gebruiken hebben en schuldig zijn te gebrukken, en de vorscheidene leden, die daarvan alle kopie bezaten, altoos onderhouden wilden na de gewoonte van vroeger. Einde boven desse al waert oek so, dat siii twee zijde point van Privilegien hadden, so is nog wel te susteinren ende behouden mit meningvoudige duidelijke redenen en argumenten in gesereven rechte, dat die ban geschiet op Janne Horst tegenover den rechte niet en geschiede, want alle jugen, en ook wel geestelijk ook weerlijk, als zulkere bannen, als wel gefundene in den rechte, gecostumeerd sine te gebruiken, online als zulkere zware openbare klare misdaad en die sulks siin datter gemeene schande aan kleed, die sonder punitie niet te lieden men te corrigeren bij banne. Vooruit want die vorseiden raadssendehoeden zeggen in hare replijken, dat die vorseiden baar geschiet is boven composicie et cetera, zo verantwoorden die vorseiden leden en Sonderlinge die vorseiden van Brugge, dat ooit composicie gemaakt en was nog ook in submissie nuttig en was vóór den ban, mer is die vorseide ban geschiet in der waarheid in deselven vorme en manier, dat het in die eerste antwoord verdedigd is, en als zodanig van ons gedachten heren wegheu en van der vorseiden van Brugge weghe met lijst vragen den gemeene steden van der handen betekend is. Mids al welke redenen dingen den vorseiden 4 leden, dat die vorseiden haal wel godlijk wettelijk en rechtvaardig geschiet is en dat het geen beteringhe toe en dient. Afspraak 28 teic in n. 495, dat vorseide point wel duidelijk spreekt, verklarend scoopmans winen die men bij der roede vercoopt, twekle die vorseiden raadssendehouders vorspugen, eude dat sin allemaal Rijnsche wijnen van Almanaken, want alle anderen wijnen coopt men bij vaten en hier piën en niet bij der roede. Ook indee verzwegen die vorseiden raadshoofden andere clause distinctive in vorseide punt begrepen, „jof sin geen wijnen meer voeren waar er wilde te verkoopen“. Welke distinctive ten grooten voordeel des coopmans geconsentieerd was, en de tegenwoordige profijt van den steden daar de coopman leegt, bij twee redenen: want van alle rechts wegens, en al waard geen recht van noot tegenover, de welke noot alle wetten broedt, alst gevalt dat in een stede of in een land gebrek is van wijn, lijnzaad, koren of anderen voorraad, en daar dan bij enige vreemden coopman sulke voorraad ingebracht is, moet men te bedwingen, en men mag met recht bedwingen, die winnen en andere voedingswaren daar te vercoepen. Gelten welke bedwang de coopman bij dessen punt geprivilegieerd is, dat hij zijn winnen eerder voorover mag. De andere reden: het is waarachtig, dat alle steden en dorpen steden, die grote lasten hebben en weinig zekere inkomsten der. Digitaled door Google. Renten, omie, haren laatste draghen, geliick die stede van Brügge is, in hare noden en lasten liggen en mogen henlijden gehelen mitten assise, die ze plegen te hoge en te nederen, na dat zij nood hebben en gelast zijn zulke assise te geven, zij zijn gehouden alle diegenen die met winnen en andere vitalgen omgaan. Tegen twaalf van de voorzien van der handen geprivilegieerd zijn, dat zij hare winnen mogen tapen en op de dode assise of oude voeren te verkooppen. Welke distinctie zij verkregen uit de avontuur, of zij niet gelden en wilden in zulke assisen, als gesteld zouden zijn, om den nood en den last van der stede, dat zij dan barre winnen mochten. Dat blijkt, dat dit pontje claar is en geen anders bedoelde nood en heeft. Daar ook de voorzien radessaende boodschappers zeggen, dat dit een nieuwicheid is, verantwoordelijk de voorzien van Brugge bijzonder en de 4 leden, dat wel waar is, dat in tijden voorleden de van der handen handeling met korte winnen gehad hebben en meer dan ze doen, meer kan ook wel waar zijn, dat die stede die geen zulke last had, dat van noden was grote assisen te geven; en wilden wel die voorzien van Brugge, dat geen nood en was, wat hemlijden leeg is, dat zo grote assisen gaan uittoen; wilden ook wel, dat die stede van Brugge in zulke ponten zou zijn en zowel gesteld, dat men alle winnen zonder assise tappen mochten; en daar zou zijn, die van der handen zouden zulke vrijheden als wel willen gebruiken als andere en geen assisen betalen. Bander ziedt men zal wel lezen, dat in oude verleden tijden om die lasten van der stede hogere assisen hebben gesteld geveest upte korte winnen, daar de van der handen niet tegen en hadden noch redenen en hadden te zeggen, wel verstaande, dat punt van hare Privilegien daarop niet en bestreedt. AUF § 29 wie auf § 28, das tupsetten van sulke assise die principale ende upperste nood were, om die steden tonsiane van ihren lasten, ende das zu alle juste den coopman zu dragen; mer in sachen da sie den coopman in seinen Privilegien nicht en verkorte, gleich dessen is, so sie sich wel bedwungen bei node bemüßt selbst zu helfen. Ende das dit toint mildelich spricht bei lande ende bei der zee, das man versteht van anderen provinzen. Sagen sie, dass zur dato van ihren Privilegien man gene karte in Vlaanderen plac te bringen ende nicht dann hier uit Oostland. Ende da die vorseiden radessende bedeuten, dass die coopman gene karte en trinkt dann bei node, allerding geen Oestersch bier is, so sagen die vorseiden 4 leden, dass binnen sichere tijd herwärts Amborgher bier so donek geweist ist, dass die van der huizen laten Amborger hier te drinken ende drinken karte; daarin die vorseiden 4 leden wel wilden, dass voorzienheden geschiede. Ende da die selbst radessende bedeuten, dass die van Brügge geteldelich nie meer profijt van den coopmannen haben dann anderen - etc. worden die vorseiden van Brug, dass sie wel kennen, dass sie van den profijt hebben nie meer dan andere, nur wollen sie ook wel laten weten, dass die coopman daar heeft meer vrijheden dan enige andere ende dan hebben zelfs porters, ende dass sie daer wel ende justelich gehandelt zijn ende beter dan enige anderen; twelke sie ook kennen sollen, wollen sie die waarheid kennen. Maar niet mijn desse rede niet jegensstaande, so luken wel die vorseiden van Brugge van deren saken in die handelingen, die bei mund wird, die vorseiden radessende bedeuten, dass sie mit redenen toedewijzen, dass sie mit rechte schuldig worden gehappt te zitten. Auf §§ 30 — 33, me. auf § 7. Ende sollen die vorseiden van Brügge geben übergeben die Ponten, daaroff sie hemlieden van den wohlmeinenden beleidigen. Auf § 34: Dat. Ihr erste wurde wahrhaftig ist und so rechtlich, dass sie darauf schuldig sein gepasst zu sein; und von den zarteren und freundlicheren Manieren, dieere in gehalten war, und dass sein wellet zu Frieden und gepasst war und dies ihm beliebt und liebenswert, vernichten ihm an Antonius van den Vagevier seinen Freund. Maar dan der ander, zijdo die Porter van Brügge, die in die Stadt gefangen war, war rücksichtslos und unmenschlich behandelt, in eiseren und in Ketten gelegt, zu seinen großen Kosten und unschlüssigen, dies ihn die vorseiden Porter und seine Freunde und ihre von Brügge guten Ursachen haben zu belägen. Auf § 35: Dass sie wohl wollen, beide Parteien ontbieden, und dass sie den vorseiden Ratssendeboden hören sprechen; und von dies ihn die vorseiden Osterman sal willens belägen, Schepenen van Brügge, die davon jügend sein, zullen ihm davon gerne, Parteien gehört, Recht und Gesetz tun, also sie immer gepresenteert haben. Finde en mach den vorseiden Osterman mittels Wahrheit nicht sagen, dass ihm oft Recht geweicht war, want hiie sin seine Tage noch nicht und vollgende, dass sie van Brügge gewusst haben. Auf §§ 36 — 38 wie auf § 7. Nemaer dat sie van niews inbringhen van den vangenen van Janne Hamer bij Janne Lainhouder ende Pieter Reysen, twelke sie seggen Ute spiet geschied zijn, ende sekere rügen werden diere geschieden etc.: so verantwoord de voirseiden 4 leden ende Sonderlinge die van Brügge, dat sie van alsulker werden gene kennis gehad en geloven, nicht, waeren enige werden geschied, dat die geschied zien in schuiven of in spiet des coopmans. Mer het gevalt dicwile, dat enighe cooplieden van der heuzen hem so ruwelijk ende so schimpelijk in woorden dragen, dat op haarlieden woorden soms wel dient gelijk rüde ende schaapachtig antwoord, ende also macht wel geschied zijn, dat de ruwtheid ander inhale. Auf § 39: dat van dies tafel kennis gekomen is gecorrektie gedaan es, zulke als hem redelijk dacht; ende hebben begonnen van enigen punt aan vizierichtigheid doen ende ordinantie gemaakt, om te willen genie midden daat en gewerkt achtervolgen ende niet af laten, dat alle fraudeurs, darmede de coopman bedrogen kunnen worden, geweerd zullen zijn. Daar ook die voorzienende raden-boden in en van haar punten zeggen, dat sie hem insgelich quitt zijn, willen om remedie te bevinden van de frauden die in die aschetonnen gebeurt, zo zeggen die voorzienende 4 leden, dat zie dat over menig jaar geclacht hebben en daar en is nog niet voorzien; ende wilden wel, dat die voorzienende van der handels hier in en in anderen punten, de hem in de dachten overgegeven zullen wonelen. Digitaled door Google AUF § 40: Dat van die eeninge, als zii bevonden hebben gemaakt bij den coorman, die stille se bij verklaring overgeven, en willen voortaan haar eerste avontuur achtervolgen, niet alleen met woorden maar met daad, alsoosii int 7. punt voorzien voorantwoord hebben. AUF § 41: Wie op § 7. Nemlich um nie dat zii int zelfe punt seggen, dat die eerste der 4 leden geen gewag en maakt van den tolheer, die schulde te Bnig tegen haar Privilegien etc., zo verantwoord die vroeside 4 leden, dat zij dat van eerste verzen wegen hebben en nog verewigen, om dat zij meeningen hadden en hebben, daarom gelijk van den anderen toe spreken en handelingen toe hebben met voreeider vrauwe van Gistele eer die tijt dat zij daaroff breedere antwoord geven zoude geven. AUF § 42: Dat zij hem ter cortinghen brengen willen en die daar doen ge schien, en horen en vooruitgaan al gaat dat off verleden is, en ook die partieltelijk sulck eenseinde in alle gaat dat zij zullen willen zeggen, en alle saken gehoort, rechten en wet doen alsof zij van rechts wegen schuldig zijn, en dit doen ge schien ten allen tijde dat zij mogen bij dat off gewerkt. Auf § 4H: Da hat hemlieden diens, dassie von voreseide radesseudeboden van dieser Sache nicht wohl eingefasst sind, und sind, und haben, und haben sie breder einzufassen, die sollten, die derart von Werden ihr Aelkin Olivers, ne quoi von gegebenen guten hier bin den voreseiden Gerard verescht mehr zur causes von einem Untragen, ihm gegeben bis eilen Kommerz von Katholiken. Die geflogen war und viele gute Leute hatten ihre guten aufgetragen und bis dahin hatte gemacht; bis denwelken Kommerz voreseide Aelkin platz leidete seine; und noch ne sollte die Schuld von diesen Untragen nicht allene zugehören den voreseiden Gerhard, mehr sollte die Armen deelen einen anderen Kommerz von außen der Bahn, bis besprechen und vorwärts den voreseiden Unterricht verbreitet. Kodex, wie ne war nicht voreseide Aelkin die derart zu den Vorsitzenden von Brügge, inner ist seit dem Vorsitzenden wurde, mit dem sie einen Vorsitz gelassen hat. Dus den voreseiden von Brügge, dassie radesseudeboden ungültig haben, in dem sie sagen, dass deren Schuld von buren Vorsitzenden kommt, und dass sie Vorsprechungen haben stillen, wie das sie den Vorsitzenden verkaufen sollen, wenn sie wohl eingefasst sind, sie sollten befinde, dassie Vorsitzenden ungültig und hundert Vorsitz nicht besser beschaffen sein von den Vorsitzenden mit ihren guten Hemden zu verkaufen, dann die Kommerz von den Vorsitzenden, also sie das auch in der Tat. Artikel von voreseiden verantwortet haben. Auf §§ 44, 45, wie auf § 7. Auf § 46: want die voreseiden radesseudeboden mitten antwortete der voreseiden 4 Mitglieder gepasst sind, so ne dienten gegen widerantwortet zu, und wollen die voreseiden 4 Mitglieder ihre erste Antwort wohl vollkommen. Auf §§ 47 — 51, wie auf § 7. Alle welke redenen ende onderwijzingen vore eiden hebben die voreeiden leden geaviseert bij inventariseren van dupliken, om de eraberen ende voorzienighen bereu radesseende bodem over te geven als weder antwoordde upte gescriften van barre replieken, ende bidden, dat si die voorzienheid goede nemen ende in beste verstaan willen, presenterende niet mijn, sonder in der schrijven, op dat de voreeiden radessende-boden gelieft. Inde si met deze antwoordde niet geplaatst en sin, met hemlieden ter tale te komen ende met gedeputeerden upte voreeiden voorzienheid poorten ende elc bijzondere breedere handelingen toe te hebben ende hemlieden vallen redenen te vogen, daar toe de voreeiden leden hem gaarne en volkomen matten daet quiten willen. Digitale bijdrage van Google. HR. S S. 248. Verhandlungen in Flandern. — 1447 Okt. 26 — 1448 Apr. 17. — n. 498. 499. 793 Voorzienende, dat die voreeiden radessende-boden insgelijks doen willen, op de dachten, die men hemlieden overgeven zal. Desse antwoordde was gegeven den 9. dach van september anno 47. 498. Forderungen der Rant inbetreff des gerichtlichen Vorgehens gegen Hanseaten in Flandern. — 1448 Jan. 1. Ausschreibung der Handschrift zu Köln f. 146, überschrieben : Dan. Om de trouwbrief achter de scheldende deel schade en voorvoortingen van Privileges, die den koopman van de hansen weergeven, is overmits den ban en zonderling in de stad van Brugge, zo es om niet vele redenen en noodzaken willen, die uit innerlijke en ethische mening van de burgerende steden van de hansen en de radessendeboden en des koopmans hierin tegenwoordig zijn, word in elkaar van alles niets en willen, in algemene koopman van de hansen voorzien met zijn leven en goed hier in het land van Vlaanderen verkeren zal, dat met harken en banen na het gebruik van het land van Vlaanderen de voorgestelde man van de hensen voortaan zal bannen rechten noch verwijzen; maar willen wel, zo wanneer enig man van de hensen, hier in de koopman schijft of hare familie verkerend in Vlaanderen koopvaardig zonder fraude, bedreigd of belemmerd wordt van enige misdaad, die bij hem zoude gepleegd en gesucht zijn, dat dan de wet van de stad, daar dat gebeurt zal, ter stond den ouderlijken van de hansen dat zouden toekennen geven, dat alsdan die persoon bedreigd en belemmerd wordt; en bij al dat diezelfde persoon jegenswoordig zoude zijn binnen de stad en de voorgestelde ouderlijken binnen den derden dag na de veroordeling hem hier in de wet gedaan die niet en present waren, hem toe ere en met recht toe vertegenwoordigen, dat dan dezelfde ouderlijken de persoon uit de ban zullen doen, als dat die voorgestelde wet in algemene de zaak criminieel was, of tot leven strekende te verliezen, daarbij zal kunnen voortvaren, zo hier denken en leven zal, dat na den recht en gebruik van de stad daarvoor zal gehoor worden. Maar waren de zaak civil of sober, zonder lijf of let aanroerende, dat dan die voorgestelde persoon gevangen zal worden, gracieuselijk naar goed denken van scheiding en de grootheden van den feitel, zonder gebannen tot zin. Ware ook de zaak dat iemand van de hansen voorgesteld, afwezig binnen landen wesend, bedreigd of belemmerd wordt en na de voorzichtige, de ouderlingen bij de wet also voorgeschreven gedaan, binnen 12 dagen, en buiten landen binnen een halve jaar negen volgende, hem niet en verantwoordelijk te maken aan het recht, dat dan de wet over hem zal mogen vervolgen in de monitoren also voorgeschreven staat. 499. Vorschlag der Deputirten der vier Länder in Betreff des Vorgehens gegen Hanseaten, welche schwerere Vergehen beschuldigt werden. — [1448 Jan.] a. Kaus der Handschrift zu Köln f. 145, überschrieben: avis upten ban bii den 4 Ländern verfahren. S. HR 3 n. 345 §§ 31, 34, vgl. zu 565 A §2. S. HR 3 n. 345, §§ 31, 34. Digitized by Google 794 HK. 8 S. 248. Verhandlungen in Flandern. — 1447 Okt 26 — 1448 Apr. 17. — n. 429. 500. Uiteindelijk begheerde die voorzien heren raadessendelingen van de steden der Duitse huisen gedaan hebben den 4 leden van de landen van Vlaanderen, als dat die coopman van de bansen bevrijd mocht worden van gebannen te sine bij stiller of duergaande waarheid, ongeroepen en onghoor, en dat bijzekere redenen, bij denwelke de coopman van nood is, van zulken ban bevrijd te sine, emmer niet verstaande noch begrijpend, dat was dat enighe coopman enige misdaad dede, daar hij mee verbannen leefde of laat of punitief van ban of andere waardig waren, dat hij zulke punitie ongeacht zoude en ongehoor blijven, maar begerend, of zoveel, dat enighe coopman berucht of beroemd was van enige misdaad, daar ban aan kleefte na de wetten van de landen, dat die wet, wien zulke beruchte kwel, dat te kennen geven zouden den ouderlingen van de huisen, die geïnformeerd zijnde, dat die zaak waarachtig waren, zouden dien misdoener ontvriezen uit de huisen, dan zouden die wet voortgaan mogen als hoorslag te bepalen; en waart dat hem de coopman ontschuldigde van den geruchte, dat hem op ging, dat dan de coopman openbaarlijk ontboden zoude zijn tot wetten, daar hij horen mocht sine wensche en daarop verantwoorden en daarop onschuldig te zijn zijn beste, en dat aldus gedaan de wet hoorde zoude elke ongeïnformeerde van die zaak en daarop beslissen alsof het behoorde aan de wetten van den lande, zonder bij hemelijker of stillere waarheden uit te leggen aan de coopman voor te gaan, zoals voorzien is. Behouden dies, dat ouderlieden voorzorgen, zullen, dat na der vorige advertentie die beruchte koopman geen feit doen zal, op iemand die hieraan witte moet of anderen, noch ook geen goed in handelingen van haren schuldeners uitvoren. En de daarvan zij jet van dessen daden, dat daarop die ouderlieden instaan zullen. Emmer wel verstaan, dat dit bestrekt zal opdat die sulke feit doen, daarover justitie van lief of van lede aanwezig is. En om dit onderhouden, mits dat de wetten van den landen jaarlijk veranderen, zo sal men dit registreren in den dagelijks register te diezen handen, als dat die wetten, als zij nu zijn geworden, dat weten moeten en onderhouden. Antwoord der vier Leden van Vlaanderen op de Beschwerden der Hansa-steden na Beendiging der eerste mündlichen Verhandlung über die einzelnen Artikel. 1448 Mrz. 13. Kaus der Handschrift in Köln f. 112 — 118. De daarvoor bij K. b) gashat en K. e) voor de Frist kan wel worden gevraagd. K. J) S. Uli. 3 n. 345 §§ 67 f. Auch im Eingang von n. 501 wordt berichtet, dass 500 an 1. Mrz. overgegeven worden. Verhandlungen in Flandern. 1447 Okt. 26 — 1448 Apr. 17. n. 510. 795 Antwoordde op de korte van de 4 leden van Vlaanderen op verschillende punten en dachten, de de erbare voorzienheden bereid raadselende boden van de Oesterschen hansa-steden overgegeven hebben, achtervolgende de handelingen tussen die heeren raadselende boden en diezelfde 4 leden geweest is, beide bij schrift en tussenkomsten en tractaten bij mond. A. Ende ertst zin de ponten, de angelang unssen gheduchtighen here und prince, onzc here den hertogen van Bourgondien, van Brabant, grave van Vlaanderen etc., und van welken ponten de vorseiden 4 leden ghene hendelike autorde en solden moggen geven, mits dat daaraf beobert de rechte und principale voorzienicheden unssen vorseiden geduchten here, deghene de hierna volgt. 1. Erst van den viff generalen ponten bij den vorseiden heren radessende-boden begert, de 4, to wetene: teerste pont aangaande de lange de justiciën, daarom de koopman hem beklagt mids de versendene aan den groten ract van onssen gebeduchten here of den here van den raad in Vlaanderen, und de reformatie of appelacie de daarom spreekt; item tweede pont aangaande de verlorkte und ontdoken de officieren und diverse pachters van tolle und andere rechten ter Sluice und andere doer; item derde pont aangaande den rovers en Volke van wapenen, de daarom liggen uitend streem van Vlaanderen en den koopman schade doen; item vierde pont aangaande den ban, daarom de kooplui begert bevrijd to sin. Ende als van den 5. pont, te wetene van den vangenen der kooplui zonder te mogen staan op burchtucht etc., daarom wordt hieraan gesproken in de ponten aangaande den 4 leden. B. Item als van den 51 speciale ponten van dachten, so zijn to volgende aan onssen vorseide gebeduchten heren de ponten de hieraan volgt. 2 § 2 und 3, omme van dessen twee ponten te bidden en te verzoeken, dat unssen gebeducht here geloof, de uitspraak, daarop gegeven en te geven, te doen liggen ter volle executie zonder verdach. 8. §4 en 5, dat de Hertog beveelt, restitutie te doen gebeuren van de vorseiden twee ponten. 4. §6, um dm Hg. zu bitten, dat em geleven wil denselben Roerdaus to doen geschien, goed und klar besetting van dies hem gegonsentiert und bewiist is, und sulke, dat he nicht meer to volgende hat, mids dat he in volgende meer vertegenwoordig dan principe gedraghet. 5. §§ 7—11, um dm Hg. zu bitten, dat in de dagheelisse moyenisse, de pachters ter Sluus den koopman doen, [de koopman] niet te volgen en hebben ons gedachten hier of sinen raad, meer dat de leden ende erk van den leden daaroff de kennis hebben mogen, und den koopman vorsenicheden doen gelegen ende bescherm van quetsen und achterdeelen, nebentvolgende sinen Privileges. Des sal men den vorseiden heren radessendeboden mogen verklaren bij munde, dat ter enige pachters syn, de den koopman giften achterdeel en doen, apart van de pachters van den ballast und passage. 6. §§ 13 und 45, um den Hg. zu bitten, dat achtervolgende deel Privileges van den koopman bij denwelken zul bevrijd zul van allen nieuwe tolle ende costume, hem daroff geloven wil, den koopman daaroff te laten ongehinderd ende wieder te doen geven, dat ter af ontfanghe is. 7. §§ 18—21, um dm Hg. um Abhilfe zu bitten. 8. § 28, daaroff tussen de van der hoven und de van Brugge gesche is, dat hem geleven wil, daaroff te ordineren zekere gemiddelde, dewelke horen. overzien en examineren zullen als tijgend, dat de voorzien partijen, sinds overbrengen sollen, willen, und die partij die van onrecht heeft, tot onderwijzen van den recht, und beide partijen tot verzoeken, op dat ze mogen. En dit zal bevinden, na onze gedachten hier te brengen, daarop geregeld te zijn, dat dat behoort. §§ 43, 51, und die Hoeden, te biten, dat hem geleven wilde, te bevelen den heeren van den raad in Vlaanderen, dat zij tussen vogel, over lange tijd begenegen zich van Brugge, wijsen und daarvoor een eind maken. En van alle dessen punten, zo zij in gedeelte geschreven en instructies, limieten onze gedachten hier te brengen, metgaders de punten van Privilegiën van den cooperator hier toe te dienen, ten meesten voordeel und profit van den cooperator, en zullen de leden met alle voorzorg volgen, zonder vertrouwen en zonder afspraken tot het einde van tijd en willen, dat van al dit een goed en een redelijk gebeur zijn zal. Dit zijn de punten die de 4 leden in het gemeene aan gaan. 10. Erst vijfte ponte van den 5 generale punten, aangaande den vangen van den coopman zonder te mogen onstaan met burchtochten in zaken daar nog lijf noch ledencleven, en van welken punten verklaringen in het speciale de 34, 35, 36, 37, en 38 punten van den speciaal gedachten. En daarna is gehoorden, mitten vroeside van der hens en geordineerd goed voorzienheid, dat dit niet ten gevolg zou geven en zal, toe wetend dat alle officieren en sergeanten knapen te rugge denende geboden zijn en men hem heeft betekend het privilege van den coopman daar ten gevolg zijnde en gelast, dat zij onderhouden; en daarvoor zal de contrarie doen, dar zal zij van gepuniteerd zijn alsof het behoort. En om de toekomende tijd is geordineerd, dat men dit tekenen en schrijven zal in den register, daar de eed van den vroeside officieren en sergeanten knapen staat, te dien eind dat, wanneer een nieuw aanbod komt, als hij zijn eed doet, daar men hem inwilligt lasten zal. En dit is aldus gedaan. 11. § 1: hierop is verordineerd, dat, wanneer bij den leden komt, een procureur gelast met procureurs bevoogdheid om vervolging te doen, behoort de leden te quiten achtervolgende des coopluiens Privilegien. 12. § 12. Anders de Winter, de bailliff van Monikerede, heeft daarop verantwoord en bewijs gebracht, dat hij van den gelden wederkerst bij besluit bij onsen gedenken heer een Hans Buegel 10 riders, en 11 Pieters gaf hij daarbij de waarde als billon zijnde, en niet meer en minder dan dat daarvan. En bij ook dat de van der hens hierbij niet gebracht en zijnde, de vroesiden leden zullen geregeld zijn beste doen, dat de vroeside 11 Pieters wedergegeven worden. 13. § 14: daaruit heeft de bailju van den wateren verantwoord, dat deselvs buisen wedergebracht waren den Zeelanders bij tractatie en consensie van den Amborghers, en nogtans boven dien he nam burchtucht, om van den voorseiden buisen tot wetten te komen, also dat bleek mach bij sekeren letteren daaroff genoemd; en dunkt den 4 leden, dat de van der hensen hiermee schuldig is gequit tot zin. En is, dat hij daarmed niet geplaatst en zin, de leden zullen gerne breedere vervolging doen aan onsen gedachten here en alle bijzijde doen, de ze kunnen und mogen. 14. § 15: deze zaak is uitgesteld bij tussenkomsten, om dat de persoon van Hostoeke, die de zaak achtervolgt, hevig, tuurzaam schrijven zoude, om volledige last te hebben tot componeren, twaalf maanden niet en had; en hem antwoordde. 15. § 16: de bailju, bij Wien de zaak bescheiden, is wouagtig buiten land en also niet bedwingd nodig tot zin, meer willen de leden voorzienheden hebben, dat zulke zaken niet meer gebeuren en zullen; en de kooplieden voor hem lieden clachachtig komen, zullen stap bij stap doen repareren. 16. § 17: de van der Sluis hebben verantwoord, dat ze den manne niet gebracht en kunnen tot verliegen, en na die wetten van den lande Dien mach uiteindelijk van den lieve richten, en hebben verklaard dat zezelfde geen misdrijf hebben begaan. Ende die presumptie die tegen hen is, is ongegrond, wat de voorziende Claus heeft doen blikken bij certificatie van Engeland, dat hij jegens zijn dank en geweld opgepenomen was in Engeland en heeft op het schip dat den roof deed, daarvan deszelfde Claus bewaakt is, en heeft geen deel gehad aan den roof niet. Ende dat zij niet zo lang gehouden hebben in gevangenis, is ter ere van den koopman, want hij enigheid kooplust van der hensen gericht had, greep tot doen op dat hij uit kwam; daarinnen zijn voorzien willen tot zekerheid van den koopman te kunnen bestoken, dat zij kunnen, eer hij uitgaat zal. Ende dienen de leden, dat met (lezen) antwoord de voorzien van der hensen schuldig zijn gebracht te zijn. 17. § 22: de vier leden hebben de voorzien van der hensen toegesproken, zo wanneer de beschadigde personen overbracht worden, zullen zij hun schade en bij wien de gedane is, zij zullen metgeving aan onze beschuldigde heren und prince gehoorde tene versuchen en vervolgen van partij te doen, als tong dat zij na den overblijven van koopmans Privilegien schuldig zijn te doen, en hem daarbij getrauwelijk quitten. 18. § 25: de leden hebben verantwoord, dat deze zaak partelijk is; en gehaald, dat Willem Joos aan de ene zijde en Arnoud Smelinck aan de andere zijde beide gestorven zijn, men niet geheel tot verbetering zal kunnen geraken. Maar niet minder senden die aansprakers van Arnoud Smelinck iemand van hem gehakt, men zal hem daarbij recht en wet doen gezien na de wetten van den lande. 19. Zu § 26 und ebenso zu 41, 46, 47; 32, 35 ist für die Antwort kaum freigefasst. 20. § 44: de pachter van den dienst tolle hat darauf verantwortet, dass der Koffer daroff nicht mehr und gegeben dan zwei große von den ponden, und alle andere gegeben vier große; und noch dazu so plagt der Koffer man zu geben von alten Zeiten vier große gleich andere, und ten vervolge ende dachte van den alderluden, der hem van den tolle beclagt, so was gestellt auf zwei große, die man seitdem altweg untauglich gehalten hat und nicht mehr, all ist das derjenigen, wien den tolle gehört, meinte guten Recht zu haben um zwei große zu ontfangen. Und dunkt den vier Mitgliedern, dass die vorseiden von der Hensen hiermit wohl schuldig waren gehäuft zu sein. 21. § 48: die vier Mitglieder haben darauf unterboten alle Städte, daroff ihnen die vordersten Beclagten, und haben wohl gefunden, dass einige Städte mehr Namen als acht große; mer aber haben den Wetten von der Städten darauf unterrichtend und gelast, dass sie Privilegien darauf gewägbande unterhalten; und darauf sie dazu tun, man solle auf die Herren tun verbalen. Und gefunden, dass die vorseidenen Städte wohl bevördern wollen, ten vorseiden Privilegien, ausgestellt eine oder zwei, den welke nochmal klar gelast ist, dass sie ihn bevördern nach den vorseidenen Wetten. Privilegien; ende doen se de contrarie, men salt vervolgen au unser gedachten liere, dat hit hemlieden bevele. Ende voor willen de vorseiden leden also veel doen und versorgden, dat in tinge octroyen, de enige steden van Vlaanderen begeren sollen an unser gedachten here, om bare assise to hogeweer, men ene clausule stellen sali, dat die octroyen hem niet en bestrekken en sollen uphouden komende ute den hansestede. Daarin is vorseen om nieuw die toekomende tijd alles voor verhaalt is. Ende als van den vangen, genoemd in dit punt, dat geschiede om de oorreden die de Oostenrijkse deden, als sie die berichtert dat gecertificeerd heeft, en dat hij ook niet en wist, dat hij in de huisbehorende; en die hadden geen profit of meer koste ende moyenissen, want hij in tegen waren glad, steen, rotten enen dag ende bracht en to Brugge, daar hij staphans kosteloos bi den vervolgens van den ouderlingen uitgeslagen was. Dit zijn de punten aangaande der stede van Brugge alleen. Daarna is verantwoord, dat gezien de verklaring van Janne Cleyhorst ende goede certificaat van den ghene die van der saken van Janne Kasemier weten, de stede van Brugge zal Malen goed dat blijken zal bi den vorseiden verklaring en certificaat, achtervolgende der belofte daarop gedaan. Al eist dat die van Brugge daarop allene wat belofte gedaan hebbleu bi in breven, niet mijn zeggen ga hem allene niet aan en dat daarin zij zijn verantwoord bi in de 4 leden gemeengoed. 25. § 29: "es den voirseen van der hanzenvan der hanzen verantwoord achtervolgende den lasten van den grooten raaf, dat van nu vortaan zij coyte ende alle manier van dronk zullen mogen drukken sonder assis daarvan te geven, uitgesteken van den wijnen alleenlijk, naer thinhoudende van den Privilegien daarinnen gehouden, niet tegengehante dande de daarvan van der Hollandsche keyte geweest heeft ter compensatie. Ende vortaan is den vorseiden van der henze geconsentieert, dat zij vortaan quite zullen zijn van den 34 meten van der tonnen Amsterdammers bier en van den 29 meten van der tonnen [Wissemaers] bier, die zij hier vortaan en tot nu toe gegeven hebben, en de vorseiden meten niet meer betalen. Dies hebben ook de vorseiden van der henze toegezegd en geaccordeerd, dat zij van der achterstellen niet eisen en zullen mogen en daarom de stad van Brugge laten ongehinderd." 26. §30: "is den vorseiden van der hensen toegestegen, dat men afzien zal van elk rood wijnen 4 stoop wijnen, achtervolgende der beloften hierin gehouden in het jaar 38. Ende als van den anderen dachten in dit pont begrepen, menenen de vorseiden van Brugge, dat dassere van den wijnen daarop zo redelijk verantwoord hebben, dat dit de wijinlieden wel toetreedt tot vrede." 