title: Algemeene Kerkelijke geschiedenis der Christenen : Met plaaten
creator: Hamelsveld, Ijsbrand van
text: verkregen zelfs de Melchiten voor geld, van den !Ot 814 Arabifchen Stadhouder de vrijheid, die zij 97 jaren hadden moeten misfen, om ook eenen Patriärch te verkiezen. Zij namen daar toe een’ naaldenmaker, cosMmAs , die lezen noch fchriiven kon. Door hulp van eenige Hovelingen, kregen zij ook de Kerken terug, welke de $akobiten hun ontnomen had- den (). Men deed thans ook eenige, hoewel vergeeffche pogingen, om hen met de $akobiten te verdenigen , terwijl deze laatften hun leerftelfel in het naburig Nubi& verbreidden, doch echter onder- derling zelven verdeeld waren in verfcheidene kleine partijen, zoo als de Gajaniten, en een nieuw foort varı Hoofdeloozen, Acephali, naar hunnen flichter Barfanuphiörs genoemd, en meer anderen; hoewel hunne Patriärchen groote hoopen van dezelven van tijd tot tijd weder met de Hoofdgemeente ver&enig- den ($). Doch den geest van verfchillen over leerftellingen, De twist die in dezen tijd heerschte, kan men bijzonder ken- Met de o s Mono- nen aan de twisten met de. Monotheliten, dus ge- theliten. a | noemd , (*) RENAUDON. /. c. Pag. 189207. . (+) zurzcHu Annal. Tom. II. pag. 385. ($) RENAUDOT 4 c. Pag. 131-145, 194. 203-238 N 3 198 KERKELITIKE IV ° noeind, omdat zij flechts dene wil in den perfoon rw van jezus CHRISTUS wilden erkennen, Deze twist Afdegl, was een uitfpruiefel uit den twist met de Menıphy- VI fsen, of liever zij. nam haren oorfprong uit eens Hoofdit i . 2 45 na C..G, Poging , om dien ouden twist bij te leggen. Deze Jaar 622, nieuwe twist duurde meer das cere eeuw, en verdeel- 01 814. de de Karholijken onderling,' met de wuiterfte bit- terheid, em tot vervolging toe; zonder cenigen in- yloed op de Monophyfien. De Äeizers namen als Wetgevers in -denzelven beftendig en’ krachtig deel. Eene ajgemeene Kerkvergadering deed ’er eene beflis- fende uitfpraak over; een Roomsch Bisfchop, Ho NoRrIus, werd plegtig voor een’ Ketter verklaard ; terwijl de partij der [Monotheliten zich eeuweu lang ftaande hield. Deze zijn de tooneelen, welke deze twist heeft opgeleverd. Oor- Vöör dat de Arabieren, in de laatfte jaren der es regering van Keizer HERACLIUS, Z00 vele Landen twise, van zijn Rik in w42/2 en Afrika. veröverden , had» den de Monophyfiten „ hoe zeer door wetten En Kerkbefluiten veröordeeld „ evenwel nog tene zeer vermogende en talrijke gezindte, hunne- wijkplaats genomen in Armeniö, hetwelk reeds in de Vlde eeuw onder de Perfifche heerfchappij gekomen was; geliik de Nestorianen in het Perfsch Rijk zelve hunne geloofsvrijheid gezocht hadden. Daar men met regt vreezen mogt, dat: deze verhuizingen naar die landen meer en meer moögten toenemen , en men daaröm op de gedachten kwam, om cene verzüc- ning met de Monophyfiten te bewerken, kwam Rei. zer HERACLIUS ’op zijnen veldtogt tegen de Perfn in GESCHIEDENIS. 199 in ‚het jaar 672 in Armenie. Hier diende zich de ıv Bisfebop pauLus, het Opperhoofd der Hoofdeloozen BOEK of Monophyfiten aldaar, bij hem aan, om. met hem oo over zijn leerftelfel te fpreken. sERGIUS, ton Pa- VI srigrch. van, Konflantinopolen , die dit verhaalt (*), en verzekert, dat de Keizer, als die vele godgeleerde Jaar 622, kundigheden bezat, hem wederlegd hebbe, ‘en ter- !0t 814. wöäl .hij.de leere .der Kerk tegen zijne arglistige ge” woelens ftelde, had. hij onder anderen beweerd: da#. CHRIITUS, onze waarachtige God, maar eene wer= king had.. Als de Keizer eenigen tijd daar na, in het ;jaar 676, in het land der Lazjiers gekomen was, gewaagde hij van dit gelprek met pauLus, tegen eyrus, den Merropolitaan te Phafıs in. La- zie „.die. maderhand Patriarch van Alexandriö ge- worden is. Deze antwoordde hem, .dat hij- niet regt wist, of men eine of.twee werkingen in CHRIS- zus leeren moest? Op ?’sKeizers:bevel raadpleegde Cyrus daar op SERGIUS, of hem ‚ook eenige Kerk- vaders ‚bekend waren, die maar dene werking varı CHRISTUS geleerd hadden. SERGIUS ahtwoordde hen, zoo veel hi} wist,..en zond ‚hem ook eene werhandeling van zijnen - voorzaat MENNAS, in de Vlde eeuw, welke. deze: aan den toenmaals te Kon Rantinopolen zich..heyindenden Roomfchen Bisfchop vıcıLıus had overgegeven „ waar in. verfcheidene plaatfen voorkwamen varı Kerkvaders., omtrent &ene werking en denen wil van onzen Verlosfer, Maar () Epist. ad Honor. Beine Rom. in Aktis Concil, Ozcum. VI. ap. marD, 7. Il. p. 1317. N4 na C.G. Jaar 622. sat 814. Br 200 -KERKELITKE Maar hij zelf zeide zijn gevoelen volftrekt niez. ‘ Dit is het verhaal van sercıos den Patriarch, ‚ die naderhand zelf zoo veel ‚aandeel had in de vol- gende verfchillen. -MAxIMUS-,-die naderhand zijn ‘ heviglte partij' was, verwijt, hem, dat hij het ge- melde gefchrift van MENNAS te voren ook. aan -an- deren, zelfs aan twee MMonophy/sten ‘met zijne goed- keuring gezonden, en aan dezelven verklaard had, dat hij hen door de flelling van'-&dne werking in eHrıstus met de Kerk verzoende (*). Her ge- fchrift van MENNAS werd 'zelfs op (de Vlde alge- meene Kerkvergadering voor 'onächt en onderge- fchoven verklaard (+), doch misfchien al te over- haast en partijdig. Buitendien meldt ook THEOPRA- nES.($), dat, bij de komst van HERACLIUS te Hitrapolis in Syriö, in het jaar‘ 629, de flimme Fakobitifche Patriarch van Antiöchi€ , ATHANA- sıus, met den 'Keizer over.“Geloofszaken gefpro- ken, en van hem :de toezegsing 'gekregen hebbe „ dat hij hem’ het - Äarholijk Pärriarchaat : dier ftad wilde mededeelen, als hij de Kerkvergadering var Chalcedon wilde aannemen..- ATHANASIUS nam, ge- veinsdelijk,. deze Kerkvergadering ‚aan, en beleed twee naturen:in CHRISTUS; maar vraagde te gelijk aan den Keizer:. of men aan. CHRISTUS dene wer- king en denen wil, of twee moest toefchrijven ? De Keizer,; door deze ongewone uitdrukking ge- a : trof- (9) Dispurat. cum Pyrrho T, II. Opp. p. 133. (t) 4ez. Tl. ap. narD. p. 1068. Ser. Xil. 2. 1312. ($) Chronogr. pag. 274. - GESCHIEDENIS. aoI troffen, fchreef daar over aan serGIus, die, ge- vonden hebbende, dat de Bisfchop cyrus' maar denen wil:en &dne werking beweerde, dit. gevoelen des te eer' omhelsde, omdat hij een geboren Syrier was, en Jakobitifche ouders had. De Keizer volg- de hetzelve -insgelijks, en vernam vervolgens,, dat ATHANASIUS het 6ok toegedaan was. | * Of men’bier verward hebbe, het geen tusfchen den Keizer. en den Bisfchop pauLus in Armenie zij voorgevallen, kan men niet wel beflisfen, zoo veel ziet men, dat de beide partijön de eerfle aan- prijzing dezer uitdrukking van dene werking en denen wil in cuRISTUS aan de andere heeft toege- fchreven; ondertusfchen was dezelve reeds vroeger in gebruik , en fcheen, toen zij nu nader in over- weging kwan, aan niemand toe, jet onregtzinnigs te behelzen; ook merkte ‚men ze aan als een mid- del van veröeniging tus[chen Äatholijken en Mono- phyfiten. Hetzelfde oogmerk had, naar het fchijnt , een ‘'bevel des Keizers aan . ArcADIUS „ Aartsbis- fchop- van Cyprus, hetwelk wel gerigt was tegen den Armenifchen Bis(chop der Monophyfiten, PAU- LUS, maar waar in tevens verboden werd,. dat men geene twee :werkingen in CHRISTUS Jeeren zoude. cyrus, die den Patriärch sercıus raad- pleegde, of men zich van- deze of de tegengeftelde vitdrukking -bedienen moest, kreeg varı hem ten antwoord : dat wel deze vraag nooit op de groote algemeene Kerkvergaderingen in overweging was ge- nomen;. waaröm men ’er ook geene bepaling om- trent vond, in ecenige regtzinnige Kerkvergadering; Ns5 doch Hoofdft. naC. Jaar 622. tot 814. IV u Afdeel. vi Verceni- ging te Alexan- dri@ met de Mono- phyfiten getroffen. we KERKELYKE doch verfcheidene uitmuntende Kerkleeräars, en bäj- zonder- CyRırLus, in forimigen van zijne fchriften „ hadden dene Jevendmakende werking vau CHRIS us, onzen waarächtigen God, beweerd. EN. NAS, in ziju gefchrift: aan vıcıLıus, had even eens saruur , (‚eigenlijk geltalte,) werkt in gemeenfchap met de andere, twee werkingen in CHRISTUS VOOF- draagt; zoo moest men weten, dat wel vele aanzie- nelijke Katholijke Leeräars,, terwijl zij de dwalin- gen van SEVERUS befreden , zich op ‚dien Brief be» roepen‘z; maar dat niemand vau hen gezegd had: dat.daar in twee werkingen geleerd zijn. Over het algemeen was hem geen regtzinnig Leeräar be= kend , die twee werkingen in CHRISTUS aangenomen had (*). Ä De gemelde cyrus in het jaar 630 Patriarch van Alexandrie geworden zijnde, grondde zich op het bovengewaagde bevel. van den Keizer, en op het voorfchrift van den Petriarch sercıus, om de Monophyfiten, (of Theodofianen „ zoo als zii maar eenen van hunne hoofdern genoemd ‚werden,) te Alexandrie met de Katholipke Kerk te veröenigen, Zijne poging fNaagde volkomen, en men trof eene overdenkomst in negen pumten vervat (}), waar van het zevende onder anderen bepaalde: ,, Wan- | pre - (*) serc; Ep.ad Cyr. AerX1. Cone. Oecum, VI. 2.1309» : (4) Ep: U. Oywi ad Serg. I. c. p. 1340. GESCHIEDENIS. 203 neer iemand, die zegt, dat onze &&ne Heer jezus IV CHRISTUS in twee naturen befchouwd wordt, niet. ar belijde — das den en dezeifde curıstus en Zoon Afded, het Godebetamende, en_het menfchelijke, mer die VI Godmenfchelijke, (Ieasdaxn,) werking naar den a. zaligen DIONYSIUS gewerkt heeft; zoodat hij enkel Jaar 62=. in het verftand die. dingen onderfcheidt, uit welke tot 814 deze veräeniging gefchied is, en gevolgelijk erkent, ‚dat zif ma hare phyfifche en perfonelijke werieni- ging onveranderd en onvermengd gebleven zijn; en ook in dezelven omgefcheiden en onafgezonderd eenen en denzelfden carıstus en Zoon erkent — die’ zu vervivekt !” CYRUS gaf van deze ver&eniging kennis ‘aan den Keizer, die ze ongetwijfeld zal goedgekeurd hebben, en aan den Patriarch sercıus, die dit geheele ont- werp van vergelijik bevestigde (*). Weinig duurzaam nut bragt echter deze ver&eni- SOPHRONI- ging te weeg; dewijl zich de Monnik soPHRO- a NIUS met hevigheid daartegen verzette , waar door de deze ver- twist nu in ligterlaje vlam uitberstte. Deze Mon- *eniging. nik was uit Damaskus geboortig, een’ tijd lang, naar het fchijnt, een Soßsst, of Leeräar der Wijs- begeerte en Welfprekendheid; naderhand Monnik in een Klooster van Palefina, gemeenfchappelijk met zijnen vriend JOANNES MOSCHUS, aan wiens Gees- teliijke Beemde of Gelchiedenis der Heiligen, hi mede deel fchijnt gehad te hebben. Onder zijn’ | amam (*) Sergii Epist. ad Cyr: in Concil, Laterun,. ap HARDUM.. ). cu Pag» 777» | 2 204 KERKELIUJKE IV naam zijn insgelijks nog verfcheidene Predikatien „ a bij voorbeeld, op het Geboortefeest van cmrıstus, ‚Afdeel. 0p de verhooging van het eerwaardig kruis, op de Hoofdft. aanbidding van hetzelve; Lofichriften op Engelen nac. g, en Heiligen; als ook Brokftukken van een Boek Jaar 622. over den arbeid, ftriiden, en reizen der Aposteen 814 PETRUS en PAuLus „ en andere kleine opftellen u. voorhanden (*). Deze Monnik was met eenen anderen naderhand ook vermaard geworden Mon- nik, MAxIMmus, en anderen van zijnen fand, juist te AMlexandrie, toen de voorgemelde veräeniging al- daar tot ftand gebragt werd. cyrus gaf hem zelfs de nieuwe punten, op welke dezelve gefloten werd, om door te zien. Maar zoodra hij ze’ gezien had, hief hij een geweldig klaaggefchrei aan; vergoot eenen firoom van tranen; bad en bezwoer den Pa- jriarch, voor wien hij zich ter aarde wierp, op het ijverigfie, dat hi) toch niets van dit alles op den Predikftoel tegen de ÄAatholijke Kerk wilde lee- ren; naardien het openbaar leerftellingen van den Goddeloozen AroLLInarıs waren. Bij dit verhaal van MAXIMUS (}) voegt sERGIUS nog ($), dat SOPHRONIUS ’er volftrekt op geflaan hebbe , dat men twee werkingen in cuRısTus leeren moest, en als cyrus hem plaatfen van Kerkvaderen toonde, die hier.en daar eene werking beweerd hadden; en hem ook ten overvloede herinnerde, dat de Vaders | | dik- (*) ranrRıc. Ribl. Gr. Pol. VIII. pag. 199. (1) Epist. ad Petrum Hlufrem T. 1I. Opp. ps 75- ($) Zpist. ad Honor. in Conc, Oecum, VI. 1. c. p» 1313. GESCHIEDENIS. 205 dikwijls, om het heil van vele zielen te winnen, IV bij zulke twistvragen eene Godebehagelijke toege- Er vendheid, ( oxovows,) hadden gebruiktz en dat Afdeel, men thans, daar het op het heil van zoo vele dui- _ VI zenden aankwam , allerminst over dit onderwerp twist- ne ziek behoorde te ftriiden ; voornamelijik daar het Jaar 6a». zuivere geloof ’er niets bij leed, had soprronıus 0 814 evenwel van eene zulke infchikkelijkheid niets willen weten. |. . Eindeliijk kwam de Patriarch met den Monnik sercıus overöen, dat zij zich tot sercius zouden keeren. de Patri- SOPHRONIUS reisde zelf naar dezen met eenen Brief fchrijft van Cyrus; maar bleef aandringen „ dat de uit- aanden drukking: dene werking , wit de verdragspunten (hen Bis- moest weggenomen worden. sSERGIUS vond dit fchop no- hard, en begeerde van sopuronıus, 'dat hij hem NORIUS- uit de Kerkvaderen plaatfen zou toonen, waar in zij, uitdrukkeliik, en met even zoo vele woorden, leerden ,„ dat: men fwee werkingen in CHRISTUS zeg- gen moest. Maar, zegt sercıus, dit kon hij vol- ftrekt niet doen. ,, Dewijl ik nu overwoog, ( ver- volgt de Parriarch,) dat uit zulke twisten altijd Ketterfche partijen ontftaan zijn, heb ik noodig geöordeeld, allen vlijt aan te wenden, opdat deze overtollige woordenftrijd opgeheven werd. Ik heb daaröm aan den Patriarch van Alexandriö gelchre- ven, dat hij, nadat de verieniging door hem geflo- ten was, in het vervolg niemand zou toelaten, van eenen of van twee willen te fpreken; maar veel meer „ zoo als de heilige. en a/gemeene Kerkverga- deringen hebben voorgefchreven , te belijden, dat de - KERKELIKE- IV de eene en dezelfde eeniggeborene Zoon, onze Heer BOER jpzus CHRISTUS, de ware God, 200 wel de God. Afdeel, delijke, als menfchelijke werken werkt, en dat alle VI 200 wel Gode als den mensch betamelijke werking eg uit eenen en denzelfden vleesch geworden God, het Jaar 622. Woord, onverdeeld voorkomt, en op eenen en dem tot 814 „jdn betrekkelijk is.” Bij lot werd vastgefkeld, dat sopuronıus noch over de eene noch over de andere uitdrukking twist verwekken, maar zich met de gewone regte leer der Vaderen vergenoegen zou. Hij verzocht vervolgens om een fchriftelijk antwoord var den Patriarch, om het aan die genen te kun- nen toonen, die hem over dit punt zouden raad- pleegen. Hier mede meende de Patriarch alle twis- ten te hebben afgefneden, ook ftelde hij den Keizer voor, dat het best ware, verder deze vraag over eene of twee werkingen in CHRISTUS te laren ruSs- ten, en flechts bij de gebruikelijke leere der Vade- ren te blijven. Dit alles fchreef sercıus aan den Roomfchen Bisfchop Honorıus in het jaar 634. Misfchien wilde hij daar door bij dezen de indruk- ken voorkomen, welke sopHRONIUS, die in dit jaar tot Patriarch van Feruzalem verkoren was, op den Roomfchen Bisfchop zou kunnen maken, dien hij geliik den overigen Patriarchen, naar eene oude ge woonte, fchuldig was, van zijne verkiezing berigt te geven; hoewel hij dit omtrent dien van Äonflan- tinopolen verzuimde. In het flot van zijnen Brief verzoekt sercIus, dat nonorıus hem zijn gevoe- len ten antwoord wilde overfchrijven. Ant- HONORIUS antwoordde hem in eenen langen Brief. GESCHIEDENIS. 807 Brief (*). In denzelven prees hij de voorzigtigheid IV Yarı SERGIUS, en breedfprakig de leer van den. Per. B0EM Foon en de Naturen van CHrisTus hebbende voor: Afdeel, geedragen, leidt hij het volgende daar uit af: „4 _ VI | belijden daaröm, eenen wil van den Heere yezus no CHRISTUS;” en bij flot vermaant hij den Pasriarch Jaar 6a. van Konfantinopolen, dat hij, met vermijding der !0t 814 nieuwelings opgeworpene vragen van &ene of twee woord werkingen, met hem enkel leeren zou, dat de d4ne van no- JEZUS CHRISTUS, de waarächtige God, in twee na= "on u8 ‚ turen, de Goddelijke en menfchelijke werken werkt; als hetwelk het regtzinnig leerftelfel.was. Het blijkt duidelijk, dat de Patriarch van Rome geheellijk imftemde met dien van Konflantinopolen, hoe zeer zijn opvolger in zijn Bisdom „ en vervolgens anderen, aan de Monotheliten zoo veel voordeels niet hebben willen toeftaan, van iemand van z00 veel aanzien in de Kerk op hunne zijde te hebben. Dus was door drie Patriarchen de weg gebaand, sorrmo- ‘om den vrede der Kerk te bewaren. Maar sopHro- et NIUS, niettegenftaande het geen hij den Pasriarch deleere SERGIUS beloofd had, zond aan dezen en aan de ao overige Patriarchen, een’ wijdloopigen Brief (+), op eene ingevolge eene door hem gehoudene Kerkvergade- Kerkver- ; # gadering ring, op welke hij de leere der Monotheliten ver- \. Teruza- oordeeld had ($). In denzelven de leere der Drie- lem. eenheid, en der Menschwording, met hevige ver- | wer- (*) 1 c. pag. 1330-1324. (1) /n Act. Coneil. Oecum. VI. 1. c. #. 1257-1296. ($) rueoran. Chronogr. pag. 274. 208 KERKELIKE werping van NNestoriaanfche en Eutychiaanfche dwalingen, behandeld hebbende, fchrift hj: Het blift d&n curısTus „ Zoon en Eeniggeborene , onverdeeld in beide naturen, die natuurlijk werk- ‚te, wat aan elke natuur wezenlijk is „ naar ‚eene natuurlijke hoedanigheid, of natwurlijke ei- ı gen/chap van beide. Had hij eene enkele niet ver- bondene natuur, zoo als hij naar zijn Perfoon is, dan zou hij niet zoo werken; de &&ne en dezelfde zou dat gene niet volkomen werken, wat aan elke natuur eigen is. Want, wanneer heeft de Godheid, zonder deelneming aan het ligchaam, werken van het ligchaam natuurlijk gewerkt? Of wanneer heeft het ligchaam, van de Godheid gefcheiden , werken gewerkt, welke wezenlijk aan de Godheid toekomen ? Het is waar , niet een ander heeft wonderwerken gewerkt, en een auder geleden; maar wel naar een’ ander en ander. Even gelijk in cHRısTus elke na- tuur het geen haar eigen is, onverminderd behoudt: zoo werkt ook elke geflalte hes geen haar eigen is, in gemeenfchap met de andere. — Wij weten, dat de werking van elke der beide Naturen, namelijk de wezenlijke, nmatuurliike, en haar toekomende , ongefcheiden uit elk wezen en natuur ontltaat, naar de haar ingeplante , natuurljke en wezenlijke hoe- danigheid, en zoo dat zij te gelijk eene onverdeelde en onvermengde medewerking der andere Natuur met zich voert. Want, dit maakt juist de verfchei- denheid der werkingen, die in CHRISTUS zijn; Zz00 als het beftaaun der naturen haar onderfcheidt. Want de Godheid en Alenschheid zijn niet een; alhoewel 2) GESCHIEDENIS. 209 zij in d&n perfoon ver&enigd zijn. Daaröm hebben zij ook mies ten vollen eenerlei werking met elkan- der, na hare natuurlijke en perfoonelijke vereenigingz ook zeggen wij niet, dat zij edne en senige werking hebben, die wezenlijk, natuurliik en gehecl niet ver- fcheiden zou zijn enz. IV BOEK I Afdeel, vi Hoofdft, naC. G, Jaar 622. HONORIUS deed wel alle moeite, om den vrede !0t 814. der Kerk te handhaven. Op zijn voorftel beloofden DeEcthe- ook de Afgevaardigden, met welke sopuronıus fisdoor hem zijnen Brief overgezonden had, dat hij zeker elzer HERACLI- de uitdrukking van swee werkingen niet meer ge- usuitge- bruiken zou, indien flechts ook cyrus te Alexan- EV» drie afliet, van dene werking te fpreken (*). Maar deze belofte werd niet vervuld; of de zoo evenge- melde Synodale Brief maakte te veel opzien en in- druk. Hoe het zij, Keizer HerRAcCLIVs liet in het jaar 638 eene verördening uitgaan, die onder den naam ExIesıs, (of vitlegging van het geloof,) zeer vermaard is geworden, en door welke hij de beide bovengemelde uitdrukkingen verbood ; waar bij het zeer mogelijk en zelfs waarfchijnljk is, dat sER- cıus de opfteller van dezelve geweest zii (+). De- ze Ekthefis gelijkt meer naar eene Geloofsbelijdenis , dan naar een Keizerlijk bevel of wet. HERACLIUS draagt - (*) Ep. Honor. ad Serg. 1. c. pag. 1353. (7) Vergelijk TuBorAnEs Chronogr. P. 275. MAXIM. Ep. ad Petr. Illufr. Tom. 1. Opp. p. 74. De Eethefis zelve ftaat in de acten der Lateraanfche Kerkvergade- riug van het jaar 649. Act. feu Secretar. Ill. ap. HARD, I. e. Pag. 791-795. XII. DeEL. IV BOEK Afdeel. vI Hoofdft. n2C.G, Jaar 622. tot 814. 210 KERKELIKE draagt in dezelve zijn geloof voor van de Drieer heid, de Menschwording van caristus enz. Ten aanzien van het tegenwoordig verfchil zegt his: »» Wij verkondigen de wonderen en het liden van eönen en denzelfden, en fchrijven alle Goddelijke en menfchelijke werking aan den en hetzelfde vleesch geworden Woord toe. — Wij veröorlooven geemszins aan iemand, wie hij zij, dene of iwee werkingen bij de Goddelijke Menschwording onzes Heeren te zeegen of te leeren; maar veel meer, gelijk het de heilige en algemeene Kerkvergaderingen geleerd heb- ben, te belijden, dat &&n en dezelfde eeniggeboren Zoon, onze Heere JEzus CHRISTUS, de ware God, 200 wel het Goddelijke als het menfchelijke werkt, eıt dat alle God en den mensch toekomende wer- king wit eenen en denzelfden vleesch geworden God het Woord onverdeeld voorkomt, en op cenen en denzelfden betrekking heeft. — Hier voor voert de Keizer verfcheidene redenen aan en befluit hier me- de: dat dit de lecre der Apostelen, van alle der- zelver navolgers, en der algemeene Kerkvergaderin» gen zij; ook veröordeelt hij een aantal Ketters, en vermaant alle Christenen, om de eeuwige befluiten der van God gedrevene Leerären te volgen. Naar allen fchijn zou HERACLIUS zijn oogmerk door deze fchikking bereikt hebben, indien Hono« rıus langer geleefd had. sercıus liet ze terftond in eeme vergadering van Bisfchoppen, die te Kom flantinopolen twegenwoordig waren, aannemen (*). | De« (*) Coneil, Later. a. 649. Secret. DI. p 798-800. GESCHIEDENIS. sır Deze Patriarch owerleed nog in het jaar 638 , maar IV \un ziin opvolger PYRRHUS 'bezorgde insgeliiks, dat de BOEK Ekthefis door de Bisichoppen van zijn. Kerspel aan- Afdegt, - genomen werd. (*). De Pasriarch van Alexan VI drie, CYRUS, ‚verklaarde zich, met-zijne vrienden , 1ofdR insgelüks voor dezelve C+). :Of soruroxıus zich Jaar 622, hier bij gevoegd ..hebbe, is..onzeker, doch dewijl !* 314 Feruzalem „ z00.:wel als Antiächie, thans recds in DZ de magt der Arabieren ‚was, kwam het op de ger voelens dezer Patriarchen weinig aan. .. Maar te Rome ;gebeurde omtrent ‚deze ’zaak eene TeRome geheele omwenteling. monorIus- overleed insgelijks nn. in.het jaar 6385 SEVERINUS, die in zijne plaats theliten ° verkoren was, kon zijne bevestiging van het Kei- veröor- , zerlijke Hof niet eer verwerven,, voordat zijne afge- en "vaardigden ten minften beloofden , dat zij hem zoo veel mogeliik zouden bewegen, om..’sKeizers gebod te .ondertekenen ($). SEVERINUS In. het jaar 640 van. zijine waardigheid: bezit genomen' hebbende, ver- wierp de Keizerlijke verördening openlijk, of wei» gerde ten minften ze te onderteekenen (**), doch bij overleed nog in: hetzelfde jaar. Zijn: opvolger yan IV deed des :te flouter ftappen; en fprak in eerıe Kerkvergadering te Rome, in het jaar 641 ge- houden, den banvloek uit over de leere var eenen (Cr) LM ec. pag. 800. (+) cyrı Epist. ad Serg. I. c. pag. 804. ($) Commemoratio, quid legati Romani Conflantinop. gesferint, in Lane. SS. Concill. T. V. p, 1754. (**) Liber diurn. Roman. Pontifr C. 3. fit. 6. 2.39 O2 see . KERKELIKE Ivy wil in curıstus (*). HERACLIUS, in hetzelfde BOER: jaar ‘geftorven zijnde , zond hij aan deszelfs Zoon den Afdeei, Keizer KONSTANTINUS , een” uitvoerigen Brief (})» VE em de gevoelens te wederleggen en te vernietigen , Ben die tot hier toe. te Konfantinöpolen de overhand Jaar 622. hadden, tevens gaf hij eene vrij gedwongene ver- tot 814. klaring aan de woorden van. zijnen . voorzaat HONO- RIUs, dien ‚men ten ontegt, zeide hij, voor een’ voorftander van ‚deze gevoelens‘ gehoüden had. De ze Brief echter kon geene: werking doen, naardien > © KONSTANTYN ook reeds in het jaar 641 overleed. Ookin Ondertusfchen ‚hadden verfcheidene Bisfchoppen en = in Byzacene, Numidie, Mauritanie, en andere vannayı. Landen van Afrika, waarfchijnelijk op het voor Mus. beeld van den Roomfchen Bisfchop, de leere der Monetheliten , op Kerkvergaderingen, veröordeeld ($). Maar te Konflantinopolen. was een hoofdverdediger van deze leer,: PYRRHUS, de Patriarch, door burs gerlijke onlusten,.aan welken hij deel genomen had, genoodzaakt, zijne waardigheid in het jaar 641 ne der: te legen’, hebbende pauLus tot navolger (**); hij ging vervölgens naar Afrika, waar hij den Abt MAxIMUS aantrof. Deze was van eerfien Geheim- fchrijver van: den. Keizer NERACLIUS Monnik, en kort daar op Abt van het.Klooster te Chryfopolis , eene flad in Arie, tegen over Konflantinopolen , ; ge (*) rucoran. Chrom: pag. 275. . (+) Ap. warouin. Tom. ll. Aug. 610-614. ($) TUEOFAN. 4c. » (**) NICRFOR.. Hist. pag. 18» GESCHIEDENIS. 213 geworden. Deze zette, het geen sopHRoNIUS tegen IV de Monotheliten begonnen had, met den hevigften BOEX ijver voort, welke ijver hem ook zoo vele onheilen Afeel, heeft veröorzaakt, dat hij daar door na zijne dood VI onder de Belijders en Heiligen eene plaats verkre- “ gen heeft. Behalven andere fchriften, heeft hij veel Jaar 622. gefchreven tegen de Monotheliten, . doch meest in !%t 814. eenen ftroeven, gezwollenen en donkeren flijl (*), Zijne werken zijn door FR. COMBEFISIUS uitgege- ven, in twee Deelen in Folio, in 1675 te Parys(}). MAXIMUS hield, in tegenwoordigheid der Afrikaan- fehe Bisfchoppen, zonder dat ons de regte plaats bekend is, in het jaar 645 een gelprek met pyR- RHUS, hetwelk ook de Stadhouder GrEGoRIUS bjj- woonde, in hetwelk pyarnus zich eindelijk volko- men overtuigd verklaarde, dat het ongerijmd was, aan CHRISTUS denen wil toe te fchrijven, voor zich en zijne voorzaten om vergeving verzocht „ dat zi) zulks uit onwetendheid geloofd hadden, en be- loofde,, dit: voor den Room/chen Bisfchop fchriftelijk te zullen herroepen. Dit is het. verhaal, hetwelk MAXIMUS geeft, die dit geheele gefprek wijdloopig heeft te boek gefteld ($). | Of PrRrHus zich im ernst zoo leerzaam betoond hebbe „ zou kunnen getwijfeld worden; maar hoe het zij, bij reisde kort daar na met MAxımus naar Ro« (*) ror. Bibl. Cod. CXCI-CXCV. pag. 496. (+) raprıc. Bibl. Gr. Vol. VII. pag. 728. ouDIN, de SS. Eceles. Pol. I. pag. 1635. ($) Dispur. cum Pyrrbo Opp. T. 11. ?. 159-195. 03 ar SKERKELDOKE ıv! Rome, in het'jaar 646; en vervulde openlijk voor BORKR den Patriarch TWRODORUS aldaar zijne belofte, waar Afdeej, Op hij van denzelven'als werkelijke Pasriarch er- Vi kend werd (*). °’Er liep wel een gerucht, dat eg G, PYRRHUS, door geweld, tot deze herroeping ge- Jaar 622. noodzaakt was, doch hetzelve is nooit genoegzaam ' tot 814, bewezen (+). Ondertusfchen daurde het niet lang, of ryarHus beleed weder te Ravenna zijn voor gaand gevoelen; waar op. THEODORUS zoodanig in toom tegen hem ontftak, dat hij niet alleen hem en zijne aanhangers in eene Kerkvergadering te Ro- se in den ban deed, maar ook toen hij dit vonnis onderteekende, onder den inkt eenige droppels van den gewijderi wijn van het Avondmaal, .of., 200 als THEOFANES zich uitdtakt, varı het levendma- kende Bloed van curıstus, mengde, Naardien hij ook den Patriarch van Konfantinopolen, PAULUS, varı de partij der Monotheliten niert kon: aftrekken, fprak hij tegen dezen insgelijks den Kerkeban uit, en zette hem af; \waar tegen deze zijne Afgevaar- digden in de Keizerlijke Hoofdftad van de Kerkelijke Gemeenfchap yitfloot, hen vervolgde, en ook eeni- ge Priesters, die het met hen hielden, liet gevangen zetten, bannen, en met flagen 'mishandelen ($). Bo- Vel- (*) anast. de Pit. Pontiff. Rom. in T’hcodoro TRroOF. 2. &, {t) Commemoratio eorum que feviter acta funt in ‚Sanctum Martyrem Martinum P. R. im LaBBRı Coral). Tom. VI. pag. 72. ($) martınus Episc. Rom. in Concil, Lateran. apı HARD, T. Ill. 9. 679. Suppi. Abb, .Presb. ib. ı 72% GESCHIEDENIS as vendien nam hij de vriheid, om den Bisfchop van ıv Der in Palefina, STEPHANUS, een’ drifiigen aan- Bor hanger van den voormaligen Patriarch SOPHRONIUS, Afdeel, tot zijnen plaatsvervanger in de Kerken dezes Lands te benoemen, en hem last te geven, om de Mono- ee] #helitifche Bisfchoppen Canonisch af te zetten: eene Jaar 622, onderneming, welke hij te eer kon wagen, dewijl (ot 14 Bike dit land reeds federt verfcheidene jaren door dA bieren veroverd was (*). Het grootfte deel der Bisfchoppen van Afrika, onder het Romeinfche ge- bied, verklaarde zich ook tegen de Monotheliten, alzoo MAXIMuS door zijne werkzaamheid velen van hen op zijne zijde getrokken had (+). Thans was de twist reeds ver uitgebreid; ook Keizer werd die, met veel meer hevigheid, dan ooit te vo- KONSTANS zen, voortgezet; en een deel der Afrikaanfche Bis- _—_ fchoppen had den Keizer reeds gebeden ($), dar wet uit hij den Patriarch van zijne Hoofdftad wilde nood- Et zaken, om bij de algemeene regtzinnigheid te blij ven. De Zcthefis was van geen nut meer; maar werd hoe langer hoe hatelijker. Onder deze omftandig- heden fcheen het aan het Keizerlijke Hof raadzaam, een nieuw bevel omtrent deze zaak uit te vaardi- gen. Dit kwam in het jaar 648, onder den naam Tumwos, (Tijpus, een voorfchrift,) wit (**). Kei- | — zer (*) Stephani Dorens. Supplicatio ad Conc. Lateram Act. feu Secretar. 11. I. c. pag. 713. ($) Epise. Episc. Afric. ib. P. 734: 737° 741. 75% ($) Ace Pag: 737. (**) Het is bewaard in de Handelingen der vank . O4 aan. IV BOEK . Afdeel, vi Hoofdft. 216 .KERKELIKE zer KONSTANS zegt daar in, dat hij vernomen had, dat zijne regtzinnige onderdanen zeer ontrust wa- ren, omdat fommigen maar denen wil in de mensch- wording des grooten Gods en onzes Heilands j£- ZUS CHRISTUS, leerden, en dat flechts den en de- Jaar 622. zelfde de Goddelijke en menfchelijke werken ver- tot 314. zigtte; maar anderen Zwee willen en twee werkingen in hetzelfde vleesch geworden Woord geloofden. De eerften beriepen zich op de @@nheid des perfoons van CHRISTUS, die in twee naturen, Onvermengd en ongefcheiden „ het Goddelijike en menfchelüke wil en werkt; maar de anderen op de in den en denzelfden perfoon onfcheidbaar ver@enigde naturen, wier onderfcheid blijft; zoodat CHRISTUS, naar el- ke derzelve naturen het Goddelijke en menfche= lijike werkt. Ten einde de daar door ontftokene fchadelijke vlam van tweedragt uit te blusfchen , verbood de Keizer aan alle zijne regtzinnige onder- danen, in het vervolg, over &önen wil en &£ne werking, of over twee willen en twee werkingen, geen twist of ftrijd te verwekken. ’ Hij verbood dit, vervolgt hij, niet om iet te vernietigen van het gene de Heilige uitmuntende Vaderen over het mensch- geworden Woord geleerd hebben ; maar om alle verdere on&enigheden daar over voor te komen; hij wilde zich vergenoegen, met het gene de Heilige Schrift en de vif algemeene Kerkvergaderingen daaromtrent hebben voorgelchreven; als ook met de Cell aangehaalde Kerkvergadering van Lareranen ap. Hard, dl. c. pag. 824. GESCHIEDENIS. 217 eenvondige en ongekunftelde uitdrukkingen der voor- naamfte Vaderen, als waar op de leere en wetten der Heilige Kerk berusten. Het oude leerbegrip, zoo als het voor deze twisten heerschte, zou vol- firekt in acht genomen worden ; niemand deswegens „ Hoofditt. ıC.G, tot rekenfchap geroepen worden, omdat hij in het- Jaar 622. zelve het &&n of ander gevoelen had voorgeftaan; maar de voorheen veröordeelde Ketters zullen dat altijjd blijven. Tot bevordering der algemeene eenig- heid zou het afgekondigd ouder bevel worden inge- trokken. Die thans tegen dit bevel zouden hande- len, zouden vooröerst aan het oordeel van den vreefelijken en almagtigen God onderworpen zijn; maar ook van den Keizer geftraft worden: De Bis- fchoppen en andere Kerkelijken met afzetting; Mon- niken met verbanning en ballingfchap; de genen, die ambten bezitten, met verlies van dezelven ; amb- telooze perfonen van fatzoenelijken ftaat met ver- beurdverklaring van hunne goederen; maar geringer lieden met flagen, en ballingfchap voor hun leven;z opdat allen, uit vreeze Gods en der gedieigde ftraf- fen, den Kerkevrede ongeftoord mogten bewaren. Hoe zeer dit voorfchrift onzijdig was, en alleen de rust van den Staat beöogde, deed het nogtans, bij de genen, die over de Zcthefs te onvrede wa- ren, geene andere dan ftrijdige uitwerking; waar toe reeds terftond aanleiding gaf het hoogstwaar- fchijnelijk vermoeden, dat de Patriarch pauLus, het Opperhoofd der Monotheliten ten dezen tijde, de opfteller van dezen Tijpus zal geweest zijn. Daar ook reeds een Bisfchop van Rome, als mede Os de tot 814 218 .KERKELUOKE IV de.groote ijveraar maxımus, zich zoo fterk ver klaard hadden, kon men kwalijk verwachten, dat Afdeel. dezen in het Keizerlijk voorfchrift zouden berusten, VI te meer daar men aan den Vorst en Overheid geen Hoofdlt: gezag over de Geesteliikheid wilde toekennen , ten aan- Jaar 622. zien van de twisten en verfchillen over de leere, al- wot 814 (choon ook de rust van dem Staat daar door geftoord mogt worden. Gedrag Rome kon, voornamelijk, na de ftappen, welke rk zich de Bisfchop THEoDoRUS veröorloofd had, hier fehen Bis. bü niet omverfchillig blijven. Deze Bisfchop over- fchop _ Ieed in het jaar 649, maar zijn opvolger MARTIN 1. MARTINI. 1.4 dezelfde gevoelens. Ook deze ftelde den Bise fchop joanwes var Philadelphia in Syri® aan tot zimen Kerkelijken Stedehouder in het Oosten, met last, om in alle fteden, welke tot het Kerkelijk ge- bied der Patriarchen van AntiöchiE en Feruzalem behoord hadden, Bisfchoppen en andere Geestelijken aan te ftellen, mids dat zij van de ingeflopene Ket- terij vrij zouden zijn (*). MARTIN hield ook in het jaar 649 met 105 Bisfchoppen eene Symode in de Kerk varı Zateranen te Rome, dus genoemd naar het naburig paleis van dezen naam, ( anders de Kerk var KONSTANTYN,) en veroordeelde op dezelve te gelijik met de Jeere der Monotheliten ook het Keizerlijk Foorfchrift (+). De handelingen | ' ‚de= (*) Martini 1. Epistt. in Lauseı Concil. Tom. VI. Pag. 20-25. | (+) rasseı Concil, 4). c. pag. 75-385. HARD. Tom. Ille pag. 637-948. GESCHIEDENIS. 219 deze vergadering beftaan , behalve de eigenliike raad- ıy plegingen, uit veleBrieven,en oude en nieuwe ftuk- "T ken. De handelingen van RR der vijf dagen, op Pe welken de vergadering bijöeen kwam, heeten Actio, VI ook secretarius, misfchien naar het groot vertrek on w of zaal, aan de Kerk aangebouwd, (Seeretarium,) Jaar 622. in hetwelk de Geestelökheid allerlei bezigheden ver- (0 814 richtte ,„ en ook de Synoden gehouden werden. De Bisfchop marrın opende deze vergadering De Late- inet eene lange aanfpraak, waar in hij de redenen "??nfche Kerkver- opgaf van derzelver bijeenroeping, om de dwalingen gadering der Moenotheliten te weeren. . Vervolgens werden an verfcheidene' zoo fchriftelijke als mondelijke klagten Typus,te en voorftellen gelezen en gehoord; en na het be- gelijk mer oordeelen van den 7’ypw#s en het lezen van de Ge- nn loofsbelijdenisfen, en 'plaatfen uit regtzinnige Vaders , liten. en daar na var Ketters, om de overöenftemming varı de ftichters der nieuwigheid, (‘u e£xeya rus savdlmes,) geliik men zich uitdrukte, met deze laatften aan te toonen, fprak de vergadering haar oordeel en vonnis over deze partij uit, in zwintig voorflellen of befluiten, in welker wegende bepaal- delijk die genen veroordeeld worden, die niet met de Heilige Vaderen belijden, dat de natuurlijke ei- genfchappen der Godheid en menschheid in CHRIS- zus ouverminderd behouden zijn; die dienvolgens niet belijden, dat zwee willen van denen en den- zelfden curıstus, onzen God, de Goddelijke en de menfchelike, eigenljk en waarächtig zamehhan- gend ver&enigd zijn, dewijl hij naar beide naturen, eön en dezelfde, onze zaligheid natuurlijik ‚gewild heeft; IV . BOEK Afdeel, vi Hoofäft. na C. G. Jaar 622. tot 814 220 KERKELIKE heeft ; die niet juist eene zulke ver&eniging van swee werkingen derzelven belijden; die met de Ket- ters denen wil en dene werking van CHRISTUS aan- nemen; maar daar door de belijdenis der Vaderen vernietigen, en de leere van CHRISTUS menschwor- ding, (omovowa,) verloochenen; die behalve de swee willen en werkingen, nog eddnen wil en dene werking belijden; of die .deze beide tegen elkander overgeftelde flellingen loochenen en verwerpen; ook die genen, die de Godmenfchelijke, ( Seavdan ,) werking, (de uitdrukking van DIONysıus den Fre pagiet,,) van edne, en niet van eene dubbele, God- delijke en menfchelijke werking verklaren; en die eindelijk de on&enigheid en verfcheidenheid tusfchen de twee willen en werkingen in curıstus bewee- ren. Nadat de vergadering nog in bet algemeen jeder eenen veroordeekd heeft, die niet alles, wat de Vaders en Heilige Kerkvergaderingen geleerd hebben, tot het minfte flipje toe, (axer mas xe- emias,) belijdte komt zij in den XVIllden Cawos tot haar hoofdoogmerk. Zij veroordeelt daar in ieder eenen, die niet met haar alle Ketters ver- werpt, en ’er den banvloek over uitfpreekt, onder welken zijj, behalve vele ouden, ook de ftichters en hoofden der Monotheliten ,„ THEODoRUS, Bis- fchop van Pharan in Arabiö, en de Patriarchen CYRUS, SERGIUS, PYRRHUS, EN PAULUS, met der- zelver leerlingen, fchriften en aanhangers, noemt; _ werders. de hoogstgoddelooze Ecthefis , tot welke SERGIUS HERACLIUS bepraat had; insgeliiks den even Goddeloozen Typus, welken de regeerende Kei- ZEIT, GESCHIEDENIS. 221 zer, op aanftoken van pauLus, bekend 'gemaakt IV had, en waar in, ftriidig met de Äatholijke Kerk, "E omtrent de ware en Ketterfche leer een gelijk ‚flil- Ardeel, zwijgen .bevolen was.. In de beide laatfte befluiten _ VI veroordeelt zij nog allen, die deze Ketterijän voof nn waren Godsdienst uitgeven; en verdoemt in alle Jaar 622. eeuwigheid de genen, die nieuwigheden in het Ker- !0t 814. kelijk geloof ondernemen, en Ketterijen bevorderen, en daar ook tot hun einde bij blijven. MARTIN vergenoegde: zich niet flechts, met deze er befluiten der vergadering door eenen rondgaanden rag Brief alom in de Westerfche Gemeenten bekend te .marrım. maken, maar had zelfs de ftoutheid, om ze in zijn’ naam en in naam der vergadering ook aan den Kei» zer toe te zenden, en hem te verzoeken, deze Ket- ters insgeliiks te veroordeelen, en het waar Geloof ınet de Kerkvergadering te bevestigen. De Keizer, door de verächting van zijne Rijkswet beledigd , zond in het jaar 653 den Zxarch KALLIOPAS, met krijgsvolk naar Rome; die den Bisfchop afzette, en op een fchip liet brengen „ hebbende hem uit de Lateraanfche Kerk, waar hij zijn bed voor het Al- taar had geplaatst, laten halen. Men vergunde hem het eerst op het eiland Naxos in den Griekfchen ‘Archipel aan land te gaan; alwaar hij, even gelijk aan boord, velerhande nuod en ongemakken leed. Na een verblijf van een jaar op Naxos, kwam hij, in het jaar 654, te ÄAonflantinopolen aan; alwaar hijh voor de Keizerlijke Staatsdienaren een verhoor onderging, en in twee. gevangenisfen, als de ge- meenfte misdadiger, mishandeld werd. Dewijl hem half« 222 KERKELDUKE 1V halfmaakt ijzeren boeijen, waren aangedaan , verwacht- te men reeds een bevel, om hem ter dood te brein- Afdeei. gen. De voorbede van den zieltogenden Pasriarch - VE pauLus bragt niet weinig toe, om zijı leven te be- Erg houden. Evenwel werd hij in het jaar 635 naar Jaar 622. Cherfon, waarfchijnlijk in Sermatiö, gebaunen; ook tt 814. hier ondervond hij vele wederwaardigheden; en 7 oyerleed nog in het gemelde jaar. Hier ‚door ver- kreeg hij den naam van Belijder en Martelaar (*). Ondertusfchen fchijnt zijne befchuldiging op gebeel iet anders gedoeld te hebben. Trouwens ,„ volgens het oud verhaal, hier op den kant bijgebragt,, voer- de een Keizerlijk Staatsdienaar hem te gemoet, als hij varı den Typus begon te fpreken:; hij moest van het Geloof geen gewag maken; te Aonfantinopolen en te Rome was men even Christelijk en even Regt zinnig; thans kwam het op eene zamenzweering aan. Te weten, men befchuldigde hem, dat hü met den voormaligen Zxarch oLYMPIUS, die Oproe- rige onlusten tegen den Keizer verwekt had, in ‘ verbindtenis getreden was, in plaats van zich tegen hem te kanten. Wat ’er van- de waarheid dezer befchuldiging zij, is onzeker ; ANasTasıus (}) geeft wel cenig licht, .maar is te zeer met den Room- » (7) Commsmoratio eorum, que [eriter et fine Dei refdeitw acta funt a veritatis ddverfariis in fanctum et apostolicum, novum revera Confesforem et inartyrei Martimım Papam Rome, per epistolam cujusdam Chris tianisfiemi &c. ap. ward. T. 11L. 2. 678: (1) In Vita Martini pag. 128. Tom. 1. GESCHIEDENIS. n03 Roomfchen Bisfchop vooringenomen , en verbergt Iv zich tevens in den heiligen nevel van een wonder- 2OER werk. Volgens hem was oLymeıus door den Kei- Afded, zer naar Zsali& gezonden, met bevel, om alle Bis __ VI fchoppen zoo wel als alle Ketters aldaar te nood- „, C. c zaken, om. den 7'ypus te onderteekenen; als ook, Jaar 622. zoo hä) zich op het kriigsvolk verlaten kon, den !t 814 Bisfchop MARTIN gevangen te nemen. De Zuarch, te Rome gekomen zijnde, vond de Kerk aldaar met de /taliäanfche Bisfchoppen verdenigd. Hij wilde, terwijl MARTIN hem het Avondmaal toediende, den- zelven door zijnen zwaarddrager laten vermoorden; maar deze werd met blindheid geflagen, zoodat hij hem niet zag. oLyMPıus, hier door overtuigd, dat de Bisfchop door God befchermd werd, trof een vergelijik met hem; en ontdekte hem, wat last hi) had, waar op hij kort daar na’ flierf in eenen ongelukkigen veldtogt tegen de Arabieren. Naar allen fchijn maakte dit reeds beiden bij het Keizer- lijke Hof verdacht, dat oLymPpıus, in plaats van den hem opgedragenen last te volbrengen, met den recds gehaatten Bisfchop een verdrag floot; het kan zijn, dat hij zelfs meer dan argwaan tegen zich ver- wekt hebbe; maar MARTIN fchijnt van geene on- trouw overtuigd te zijn geworden. Deze werd ook over het geheel te hard behandeld, hoewel hij ’er zijne eigene onbedachtzaamheid de fchuld van moest geven. | , - Bijna te gelijker tijd met hem werd ook in het Lotgeval- jaar 653 de Abt maxımus van Rome naar Konflan- no. tinopolen gevangen overgevoerd. In het verhoor, | met 024 KERKELIKE met hem gehouden, wierpen de Staatsdienaars hem voor, dat hij den Keizer haatte, en Zgypte met „ Pentapolis aan de Arabieren had willen onderwer- pen. Doch hoewel ’er getuigen tegen hem werden bijgebragt , vindt men echter niet, dat deze buiten- ‚ dien reeds zoo onwaarfchijnlijke befchuldiging , door ' hunne verklaringen, bewezen is geworden. Maar dit ziet men, met den eerften opflag, dat het onbezuisd gedrag, door MAXIMus , omtrent de beide Keizer- liike wetten, gehouden, zijne eigenlijke misdaad ge- weest is. Gelijkerwijss hij in Afrika de Bisfchop- pen tegen de Zcthefis had opgezet, zoo was het ook voornamelijk zijne fchuld, dat de Typus te AR me zoo fmadelijk behandeld werd. Bovendien wa- ren de oogen der Oosterfche Bisfchoppen inzonder- heid op hem gerigt, dewijll men hem als den ge- lcerdften Godgeleerden aanzag, die zich tot hier toe tegen de Monotheliten verzet had. Het is dus geen wonder, dat men de eerfte befchuldiging tegen hem liet flippen, en hem tot het onderteekenen van den Typus, en tot ver&eniging met de Kerk te Aan- fantinopolen zocht te bewegen; waar van bij de verhooren van den Bisfchop MARTIN geheel niet ge- fproken was, waarfchijnlijk ,„ omdat deze enkel naar de ingevingen van MAaxımus gehandeld had. De Abt bekende, in zijn verhoor ,„ niet alleen de hoofd- zaak van deze befchuldiging; maar ondernam ook te bewijzen, dat de Typus ftreed met de Niceen- Sehe Geloofsbelijdenis. Vergeefs had men hem ge- zegd, dat het geloof door dit gebod niet onder- drukt zou worden; het gebood enkel ftilzwijgen, om den u GESCHIEDENIS. 225 ‚den vrede te behouden: juist dit ftilzwiigen, gaf ı1v ‚hij ten antwoord, onderdrukt het geloof volgens de BOEK Schrift. Ook bieef hij ’er bij, het geen hij al te Afdeet. Rome beweerd had, dat de Bisfchoppen alleen here VI regt hadden, om beflisfingen over geloofszaken te ap ‚geven; en dat het onwaar was, het geen men hem Jaar 622. tegengeworpen had, dat elk Christelijk Koning ook !%t 814 Priester was. Dus ontzeide-hij openlijk aan de Kei- we zers het regt, hetwelk zij reeds zoo dikwijls zonder tegenfpraak geöefend hadden, om voorfchriften om- trent onrustige Godsdienstverfchillen te geven (*). Op de vraag, of het dan volftrekt noodzakelijk zij, twee willen en werkingen in cHRIsTus te belijden ? antwoordde hij nadrukkelijk, ja, dewijl de Kerkva- ders duidelijk zeiden ‚: dat. volftrekt geene natuur zonder hare wezenlijke werking :zijn of erkend kon worden. Men verzocht hem zeer bewegeliik, den Keizer door zijne hardnekkigheid niet te bedroeven, die toch de leer van cHurıstus niet ‚had willen veränderen ;. maar alleen rust had willen ftichten. MAXIMUS wierp zich hier op ter aarde, en zeide .met tranen, hij kon God niet bedroeven, die door de Leerären der Kerk uitfpraak gedaan had, wat men gelooven moet. Hij werd vervolgens met zij- nen leerling, den Monnik AnasTasıus, in het jaar 656, op het Slot Bizya in Thraciö gebragt, alwaar zij veel ongemak uitftonden. Hier deed echter de Bis» (*) Relatio motionis facte inter Dominum Abbatem Maximum et focium ejus atque principes, in [ecretario in S. maxmı Opp. T. I, p. XXXII. ÄlL Deeı, -Jaar 622, «ot 514. je ee Sn a 6 :-KERKELIKE Bisfchop van Cefaree, THEODOSIUS, in naam van den Patriarch van Konflantinopolen ,„ eene nieuwe , proeve, om hem tot vernieuwing van de Kerkelike Gemeenfchap te brengen; deze beleed twee willen ‚en werkingen; beloofde zelfs de affchaffing van den Typus; maar kreeg van MAXIMUS ten antwoord: eerst moesten alle overblijfzelen en gevolgen der re -Rome veröordeelde Ketterij uitgedelgd worden; de Keizer“ moest een vermanend bevel, en de Pairi« arch zimer Hoofdftad eene Synodale af bede der- ‚waards zenden; alsdan zou de Room/che Bisfchop zien, wat hij doen kon. In een Klooster, waarheen Maximus verder gevoerd werd, deeden hem twee Staatsdienaars andermaal voorflagen , en boden hem groote belooningen aan. Maar eere hevige verkla- ring, welke hij hun gaf, tergde hen zoodanig, dat 'zij en anderen hem floegen, in het gezigt fpogen, en met fcheldwoorden overlaadden. Alle foortgelij ke pogingen dus waren vergeefs. Ondertusfchen had- den de Patriarchen van Konflantinopolen en Anti chie, als ook de plaatsvervanger van den Alexan- driinfchen , voor lang in eene vergadering het von- nis over hem geveld, dat hij, met twee var zijne leerlingen, gegeeleld, hun de tong uitgefneden, en tene handafgekapt,, en zij vervolgens ver van de Hoofü- ftad verbannen en gevanzen gehouden zouden worden, Welk vonnis ook in het jaar 662 aan hun fchünt voltrokken te zijn. Hij overleed in hetzelfde jaar in Lazie, in eenen bijna tachtigjarigen ouderdom (*). . Maxle (*) S. maxımı -Confesforis Fire ac certamen p. XXV» Tom, GESCHIEDENIS. 227 MAXIMUS is, wegens zijne ftandvastigheid, als een IV Heilige veröerd geworden; men heeft hem zelfs 30EK wonderen toegefchreven; waaröm men ook wel an- Aficel, dere bijzonderheden in dit verhaal in twiffel zu VI kunnen trekken. Zoo. veel is zeker, zijn moed er grensde aan ftijfzinnigheid; en werd nog verfterkt, Jaar 622. 