title: Hanserecesse von 1431-1476
creator: Hanseatic League
text: 15. Item, hebben zij zekere schrijven, bij naam Johan Römer van der Nienporten, Johan de Grijze en Jeter Engelram van Lombardien, in den jaar 45 omstreeks Sint Jacobs dag in der zee gebeurde twee kranen komende uit Schotland, geladen met Schotsche lakenen, should en andere goed, toebehorende kooplieden van Hoistocke der Hanzede stad; uit welken vroesden twee schepen diezelfde schrijven van der Nienporten en Lombardien mijnen laken en ander goed, dat hem geleverd was, waardieh zijde 1472 Kinsche gouden, dat zij brachten ter Nienporten vorsereven en ter Sluis in het Zwin, daar zij dat hebben gedeeld, geboten en gehad en ook verkocht, gelijkwijs of zij dat hun opgebaren vijanden lieten gieten. En hoevel de koopman metgaders der beschadschdingen partij aldus lange te groter zwaarwiegend kosteloos hieromme gevolgd hebben voor u herevan van den vier leden teilen daagvaren daarbij vergadert zijin gewesen, en zij ook die gelegenheid van der zaak duidelijk weten, zo en kan men doch tot vergelding of wederkerking van den voorseden schaden niet gekomen; daarin de koopman grootlijk verlakte werd zijne Privilegien, wel merkende na dien dat hem rechts geweigert werd op de inwoners schulden van Vlaanderen, dat hem dan niet veel of geen recht met allen soude wedervaren op andere die butenlanden waren gezeten. '} Du: Jede antworteten: dal sc dun vorsereven lialiu van Mouikerede, de do was, zullen untheidrn und den gehört zullen glierne volghen an unse genadighe vrouwen, dal daer alle redene in ghesehee etc. Kl. *) Die Ivette antworteten hierauf wie 'u 0 10 , 11, IC), lii, IS: dem* poenlc ghaen prineipalirk an unsen genndigluur lieren und princen. niyds welken de lede gliente daertip spreken zullen mit unser genadiger vrouwen und dat beste darinne hellten doeu na eren vemioghende Pr den meesten orhare van deine eopmanne ete. Kl. *) Hiezu antworteten die Ijede wie zu § II, seeghende dattet des bereu stucke zii und nicht der ledc etc. Kl. 4) Die Lede aiitieorteten, dat se ghenc jughe of richtere in der vorsereven sake en mochten UauetvooMv 11. Abtk. 7. int. 95 Digitized by Google 754 HR. 3 S. 24S, Verhandlungen in Flandern. — 1+47 Okt 26 — 1446 Apr. 17. — n. 424. 16. Item heeft de bailiu van Voerne upgeslaghen seker goed, toebehoremle .lohan Herlinchusen, coopman van der hanze, na der tiid ende boven dat bii dat vcrtollet hadde, waenmime de vorneide Johan scailen moyencsiso ende verdriet heeft (jeledeu. Ende hoewel die roopmuii dat ghcclaget heeft der wet van Brucghe ende ooc u bereu van den vier 1 eilen int ghemeyne, so eu is daer doch noit yet to gbe- dacn, iner men latet dat liden geliic allen anderen ]menten in aehterdcel, liinder ende senilen des coopniaus ende in vermynringhe ziinre Privilegien vorsereven1. 1 7. In reis ter snelheid in den steen, gevangen, Claes Niemland, daar keuzes en bewijs van gedaan en gebracht is, dat bij nieuwsgierigheid coopman van der haven en andere heeft geholpen beroven en veel goed nemen. En hoewel de coopman om niet recht daarvan te behouden na tinhonderd van zinnen Privilegiën dwars vervolgd en geclagd heeft, den van der Sluis en ook u heren van den vier leden voorzien, zo heeft hem doch daarvan geboekt recht weer te nemen. 18. Item heeft Bonner Oliver, receptor algemeen de extraordinaria, boven des coopmans brief van attestatie, die hij ontving, heeft wel ter hoogte van achtelier Ingels lakenen uit eenen scoop aan land doen slaan, daervan hij drie of vier laken openen en heeft die bekeken, gehangen en gelet zo lang hij dat gebleken, menende, den rookman in zinnen attestatie te begrijpen en vals te maken; en heeft ook voor ogenschijn en achter rugge in tegenwoordigheid des erworwrdigen heeren des bisdoms van Hornijk vele onherstelbare en schandelijke dingen gedaan, zonder reden op den coopman gegangen, dat doch geen goede man en betegen is, want tot desse tijd in den coopmans en in zininen breven geen gebrek en is gevonden; waarop een en des ghenen dat voorzien is hem den coopman hoge lieftaght, want hem van gelijken niet veel van eeuwigheid officier is wedervaren. 19. Item, hebben Bonoer Oliviers kuapeu, als Beter de Bill ende ziene meilc-gesellen, zekeren compatrioten van der hanze, hy namen Johanne van Wöeringhen ende Bauwels Boden, omrent sunt Andrees bij Brugge gevangen endere zonder redenen lierovet ende lier teerghelt gommen, daerof in den tijden alst geschiede her Gillis van der Vlaamse poorten ende her Johan Losschart, burchmeester te Brugge, wel bescheit gehoert hebben ende weten. Ende hoevele de compaen lier-muie vervolgt ende geclaght heeft, so en mach hem doch dat vorseide teerghelt niet weder worden. 20. Item, een schip van de hanze, genoemd Gerard Ilkeman, null Schotland van weders en winden midden in het Zwin, die onder anderengoal had in een Schotsche laken, welk in de scope was mee geworden was. En als hij dat ter Sluis vertollet had en te lande gebracht, zo liet hem Gwy de Visch, schipper van Bonnen, in gewouwen dat nemen en in zijn huis brengen. Daarom diezelfde schip vervolgens niet des copmans breven en vele middelen en kosten had, dat hem toch al te genieten helpen en zou komen, en had hij Joost Blok, bailiff van het water, den vorenscheidene Gwy daarom bij duitschen wensen, und wist denzelfde zaak und andere voor den heren van Bourgondië etc. elke rijkste delen niet toe tot vervolgens na infiltraties ter enterende daar tegen gegeven, de dat Vrije innehoudinde vermeldt. Die Leien hebben hierop, ondanks tegenklachten van de Kamer, niets veranderd. Himp hebben de van de Sluis verantwoord meer dan eens, waarom dan de voorzegende Clays hebben gepineerd, zo zeer dat zeiden, und hebben en willen niet bekennen en als dan mogenaar zich niet richten, als het zitten was, dat daar veel schippers en andere van de haven teruit verhoor zijn bij te erenen eeden, die daarvan wisten toe te spreken. Dewelke en ook deden in de Steen leeghangen etc. Himp en is geen antwoord gegeven etc. Buiten Brugge en bij Duden horcht men. Tot deze voorzegende punten en is niet geschenen, waarom de copman dat geklager heeft, heel anders dan de wet van Brugge, daar hij porter is. Digitized by Google HR. 3 S. 248. Verhandlungen in Flandern. — 14-17 Okt. — 1448 Apr. 17. — nr. 494. 755 niet umverwisselt. In clauses ende des pokten, also des coophandels goed, zonder redenen alomme te arrestieren, te laten en te toenen, daar zii niet dan haar quadragen willen in bewijzen, geschiedt den coophandels dagelijks grote bezorgingen ende vercortingen in zulven Privilegien voorzecrevens. 21. Item alst so valt, dat scoop van der stank blijven en verdergaan omtrent den tijd van Vlanderen, daar goed van te lande komt of gebergt wordt, dies goeds plegen hem te onderwinnen de officiers, namelijk die billius, elk in zulven gebied, dewelke aldusdurend den coophandel na volhoude zulven Privilegien goed beschouwt, daarvan gedaan hebben. Ende wat nu Bouwer Olivier van den ende gemeenlijk allen saken de kennis gehad wil, ende bij avonturen de gelegenheid des coophandels ende zulven Privilegien niet en weet of weten eu wil, gelijk de voorzeciden officiers daden, so wenlen de cooperator en de reder van der stank hierin en anderen dienst grotelijks gehinderd en gelaten, waarbij zii zonder redenen tot grooten achterdeel en zenden commotij. Ende al doet de voorzeciden Bouwer zin hand van aan zulke goede en den coophandels brief daarop geven aan de reder, so en houden zii dienst niet van zulven breven, waarschijnlijk des coophandels Privilegien grootelijks werden vercort en gehalveerd. 22. Item heeft de compagnie die terwijl u heren van den vier leden geclaght en te kennisse gegeven, dat die van Diepen, Boeuena, Sunte Malox en andere op den Vlaamschen stroom voor den Zwin en soms uit den Zwin die van der hand in vele scheuren en goede overwinnaars senden hechten gedaan, dat een van heren niet raad noch daad in geen room monieren den voorzienden compagnie helen of troost gedaan en hebben, dat toch van rechter al dan niet gewest en zoude, want de compagnie verstaat, dat u heren of een heer van Christelijk schuldig zijn den stroom te vrije. En dat u heren dat niet lieten voorbijgaan, evenmin wilden of konden, zo was wel behoorlijk gewest, de compagnie dat te kennissen te geven en te waarderen, des heren niet en deed noch gedaan en gehad, waarbij menig schipper en compagnie, als zulke allen angst van zee en zand geleiden hadden en dat Zwin versuchten, onwetende genaakelijk zin beroven en verdorven, tot weten Claus Lemme, Bernd Sue, Tideman Burgher, Andries Paris, Herman Pechel, Luder Grotewaal, Jochanan Kammau, Helmich van Rentele, Claus Grossouwe, Peter Bruen, Janneke Woye en vele meer andere schippers, die men bij namen mitgaders den scepen en goede alst punt geven, wel sal bijbrengen en bewijzen. 23. Item ook te merken en te bekennen is, na den punt en voor en na gescreven, dat de compagnie van der hanze terwijl grote en waardige verongelukkingen geschieden binnen den land en stroom van Vlaanderen tegen dat in hoofd zin re Privilegiën vervangen, zo is dat de compagnie niet schuldig is de heren daarom te vervolgen buiten den palen van Vlaanderen, maar sal dat klagen en volgen, en als dat gebroken feit KID. c) | 22. ') Avhörte fehlt. KJ. Ohne Antwort. Kl. Hilf mir, antwortete der: 4. ledig, dass die Sache von der vorscrevene Einigung sich an und es to weiter vorgelangte vor deinen Herren von Burgundien etc. Kl. In Kl folgt außerdem noch eine zweite, eine runde den Jüden 1442 zu diesem Punkte erteilte Antwort, in welcher nie die Verantwortung für alle runde den Holländern und Friesen auf dem flämischen Strom verübten Schäden unter Hinweis auf den Vertrag runde Kopenhagen altlehnen, der hier aufgeführten Seeräuber aus Dieppe u. s. w., jedoch gar nicht gedenken. Kl schließt hierauf: Item sder der vorscrevene Titel, dass die 4. ledig dem Komentar upte vorgehende Punkte usw. antworten gegeben hat, gleich linder einen Juwelensatz lesen, steht, mit welchem Antwort dem Komentar nicht zufrieden ist und was, und hebt darauf von den vorscrevene 4. ledig begreift up vielen dachwärden bis ein gehalten, dass sie dem Komentar upte vorscrevene Punkte wilden und bessere Antwort geben, dass die vorscrevene 4. ledig bisher gewogen hat. te kennen geven (ten dreen steden Ghend, Brugge en Ipren) of eenen van den drien, die zullen dan gehouden worden, den coopman alsdan vercortogen, afdoen en laten beteren, op dat de voorgesiden Privilegiën onbreeklijk worden gehouden. Waarom hem de coopman voorbeschreven grootelijk en zwaarlijk beklaght, dat hij lieren van de vier leden hem zeer weinig of met allen geen instand en doen, want als hij hoorde dat de heren des coopmans dachten gehoort hielden en die partijen som jaer en dag vervolgend gehouden, zo ontsloeg hij heren in het einde u der saken en wisten dan de partijen voor de heren en zininen raad, des hij doch met redenen niet doen en mogen, waarom en namelijk onne des langher vervolgens en groter kost willen die partijen tot verderflikken zenden componisten, zo dat zij niet langer in erbarmen zitten hare saken tot eind tot vervolgen, welke den coopman hoven alle saken zeer verhegen, en is meestal de saken en redeneren dat den coopman aldus zininen privilegeën worden gehroken en niet gehouden. Item hebben de van Brugge allemaal en voor hemzelf den coopman toegezegd, zwaarbeladen en zwaar gezegd, dat zij Johan Kasemarc en Johan Cleyhorst en anderen van der hanze weder zullen doen geven als zulke geld, als zij in den woekrave hebben moeten betalen van goed daarin gebracht, welke hemlieden gestolen was. Item dat zij soldaten doen komen voor u heren van den vier leden Willem Joos en denzelfde onderwijzen, dat hij redelijk en tamelijk verbetering doen zal voor de quetse de hij Arnd Smeling van Nijmegen gedaan heeft. 26. Item dat zit recht doen zullen van alsdan sturen van 26000 stokvischs, als Gerde Marquades genomen zitten bij Johan de la Vinge, poorter van Brugge, en zittende inodeschelde, die hij uitgereikt heeft. Tot welken poelen nog niet gedaan is. 27. Item beclaght hem de roepman zwaarlijk, dat in die heenste tijden voorleden, daar men van weet of van gedrukt, enige compagnie van de hanze binnen den lande van Vlaanderen was gehouden, zonder allemaal binnen 10 of 12 jaren laatstevorenleden hebben de van Brugge gehouden Arnoud de Grave en Johan Horst, roopliede van de hanze ontscheide, daar zij doch zeer weinig van waren gehouden; zeker, dat de voorside Aniot de nooit rede van zaken of van schuld en wist, waarom hij gehouden was, daar hij dikken, hoven dat hij was gebannen, hem presenteerde zijn leven en goed te rechten te stellen, te genieten en te onterhalen al dat men met recht op hem mocht brengen. Ook hadden die schouten en de wet van Brugge den voorsiden Johan Horst in submissie genomen en daarop zekere burgers ontsnagd, of hij hem in zijn innerlijk ontkomen had na zijn zelfde hekensessie te beteren; bovenop en op achterdocht geloof zij niet aan denzelven Johan Horst gehouden. Kunde, want die compagnie zonderlinge Privilegien heeft, dat men hem niet bannen en zal, en hijzelf zichzelf daarneer altijd gequittase heeft, wanneer iemand van de hanze hem ontkomt of misdoet, dat kenbaar was, zodat hij dies met ere niet eens kon verantwoorden, dat dan ter stand bij den gemenen compagnie als deene persoon werd ontsnapt de hanze, uit des compagnons recht gedaan en van de aanwezige en geselschepen gewist, welke personen de roepman hem vorderde, was den ook dan wedervoer, nooit en heeft onderzocht. En ook bij macht der gemenen Privilegien de compagnon van de hanze zonderlinge leven en goederen geveild en geleidt en veiligstelde, waarbij Digitized by Google HR. 3 S. 2-i*. Verhulvingen in Vlandern. — 1447 Okt. 26 — 1448 Apr. 17. — n. 494. 757 Gecleerd (lengthuienden dat vorsereven stelt niet redelijk noch behoorlijk, en enigen man van der handel, of hij hem wel ontgaat, de vorsereiden Privilegiën en dat vrije geleide onder wil en weten des coopmans te breken, gelijk de van Brugge, so vorsereven is, gedaan hebben. Tot welke, daar zii des niet en wilden beteren en ook in toekomst commanden tijden verbinden en verzekeren, dat deser gelijke niet meer gescheide, den gemeinen Steden en coopman van der handel in gelegenheid wijs daarmee en stand te laten. 28. Item, hier is de koopman van de hanze van oude en lange tijden herwezen ziene wijnen, die hij hier te Brugge bracht, gesapt op de as in ziene Privilegien liegpen, dat te weten van elke midden wijnen een 11 grote Vlaams, daar hem nooit helemaal afgedaan en was; uitgezomen een jaar of twee later voorleden, zo heeft de wet van Brugge gelieerd, de koopman of te zeggen en voor recht te wijzen, dat de koopman vortaan alle Duitse wijnen zal mogen sappen om de as voor te leggen, maar van korte wijnen zal hij geven 3 11 grote van de roeden gelijk een poorter; menende ook dat in hun wil en macht, hogere as op de Duitse wijnen te zetten, of hem dat gelieerd, daarbinnen zal de koopman nog ziene Privilegien niet en vercorten, wat de koopman ziene wijnen weer buiten de stad en eenweg mocht voeren, of hij daar op deze as hier te Brugge opgesteld niet en wilde sappen. An welke voorzeggingen, verhalen en meningen de voorziedende wet van Brugge de Privilegien, de bij den heren en den gemeenen lande eeuwige gegeven zitten, niet en zullen of mogen breken noch ook tegenover de inhoud van die toen haar schoonsten en des koopmans zenden die liediden, gelijk zij hem boven gedaan, daar binnen de koopman en ziene Privileges grootlijk vercort zit, zo als de voorziedende Privilegien veelheden en duidelijk uitwijzen. \) Kl D fügen noch hinzu: wanto to Iievmchtene und ock gheseen were, dat bii eenen per- sone, also unwetendt*s ghehannen mul nte zinre neringhe bnntiringhe und gheloven ghesteken, vele guder buli* in Pruyssen, Liiflamle und anderen stede» van der henzo wonende, de er gued alsulken personen ghesant hedden, vermvds den dat he ziine schulde dan nicht invorderen en konde, daerhii solden iintgudet tinil verdnrven werden; nrk en solde de persone also ghehannen, woewal de sako sobl>er were, alse van unredeliker wnndelinghe, daerna in Oestland nicht ghelovet wesen myt gnden luden nmmetoghaene, ghezelsrhop to hehltene of to verkerene, woewol de tiit des hannes langhe omme were und verleden, daer men in VI anderen doch ser weynich up achtet. In Kl fnhjl sodann ti. 102 §§ .5 — H und dazu die Bemerkung : Diit vorsereven hehhen de van Brucghe up dat vor* screven poent van den banne verantwort und noch breder, gheliiek dat int langhe mytgaders den Privilegien daerto denende in desser nahesereven scrifte (n. 402) ghetekent is. *) Kl fügt hinzu: Up dat vorsereven poent hevet de stad van Brucghe meer dan to ener tiit verantwort in desser nahesereven wiise: Item in deine jare 1444 up den viifstcn dacli in januario do antworden de vorsereven van Brucghe und erst up dat erste vorsereven Artikel , daeraf de vorsereven van der henze em heclaghen, also dat de coptnan van der Duitscher henze ghenc cleyne wiine tappen enc mach to Brucghe, he ene moet gheven van elken sebepe ghetiiek den porteren, uteghesteken Hiinsch wiin, inaintcnercnde, dat se alle andere wiine, de se hrenghen hynncn Bmcghe, aldaer verkopen moghen ende doen tappen omme de oude assise, to wetene ghevende van elker roeden en 41 grote, also hiir navolget Erst dat to anderen tiiden hii den nlderluden ghelike dachte van den vorsereven wiinaxisers ghedaen was und overghegheven der wet van Brucghe, und dat to der tiit hii derselvor wet up dat vorsereven poent eine ene redelike antwert ghegheven was, und welke entlike antworde de vorsereven van der wet van Bmcghe, de nu is, eme al noch ghegheven hevet, to wetene, dat se in ghener mnnire jet solden willen doen of laten ghescheen jeghen des copmans privilegie, und dat sekere assise hii orlove van mynen gheduchten here den hertoghen van Bourgondien etc. 29. Item, de axesers van den bier van Bruges, de koopman dagelijks grote overlast, mijne seigneurie ende zenden aan aldaan dronken, als bij innhouding der Privilegien binnen zinne herbergen met zinne gezelschap te drinken, daar oor de wet van Bruges een verlengd seizoen of gedaan heeft tegen dat inhouding der voorseide Privilegien ende zekere bieren uitgesondert, lijkt uaten die in den reisbestemming zin gebrunken, dewelke de koopman drinken mag ende geen andere drane souille assise; van welken de vorseiden axesers niet antwoord kunnen van elke tonnen Hamburgse bier 34 miten, ende van elke Wismarse of kleine tonnen bier 28 miten, des de koopman noch de axesers zelf niet en weten, waarom zij dat nemen; ende also bij wijlen wel valt, dat hier in den lande geen liier en is noch komt en kan uit den reisbestemmingen, zo en willen de voreeiden van Bruges den koopman niet te drinken te assise, daarinnen zij de koopman verlichten ende zinne Privilegien voorrekken. 30. Item heeft die copman langere tijd gebrek gehad en belast gewest te Brugge van den Caizers van den wijnen en nog alle dag met rechtelijke grootbelasting verward in vele punten, te weten, dat zijn schuldig zijn ofte aflaat voor de allene van de compilatie wijnen de zogenoemde lengte van de Almuden, toe weten, Hunseche wijnen, dewijze geaccustomed is, toe te verkopen bij de reede, en niet toe de corten wijnen, de rood gekleurd is, toe te verkopen bij onder of pepermuzikant en niet bij de rood. En al is het zo, dat zonder toe te geven aan het voorgeschreven punt van Privilegieën van zijn copmannen de stad should niogeben assisen stellen of verhogen, als ook op des copmans Hunseche wijnen als op andere, van dat punt van haar Privilegieën zeggen anders niet, dan dat de copman mag verkopen en doen afstappen zijn wijnen ongeacht de oude assisen, als van elk rood wijnen en st grote, of zijn wijnen anderszijnde daarvoor, daarom gebleven. Welk punt is twee keer handen en bevestigd twee artikelen, toe weten. Dat de componist ziene wine tappen zal op de rechter as van ziene wine anderswaar voren, en bij demcomponist en is niet verboden, op ere wine te tappen, als je verloren; maar waarde dat men een ere wine niet tappen en leide op de rechter as, dat se dan een ere wine uitarde voren daar en geleverd; niettemin om die componist te geven, zo men nu enige lieten kunnen en die nog niet hebben, zo hebben die guden lieden van de Krijg op des componisten lienschte [wine] geleverd verborgen van asse waar willen doen, maar hebben gevolgd hem een ere blik wine tappen om de rechter as, etc. Hierop melden ze, dat op een ander punt van gedachten daar zij de componist van de Duitse henzel van leegheid, dat hij van de drinkbier, dat men drinkt op een mannelijke schapen, hebben moeten geven den asiers van de bier pand en geldt over de as van denselven bier, menende, dat de componist daaraan schuldig is vrij te zitten na de inhoud van eren privileges, und begrijpt, dat men een ere pand en geldt, dat se daarom gegeven heeft, weerkeren: zo verantwoord de voorbeeld van Brugge, dat se niet een meening, wat er een privilege strekt op anderen drank of hier, dan dat se uiterlijk in er land herwaart brengen, en niet op Hollandsch koos off ene manier van lijden van herwaart over; en men een sal niet lievend dat van sulks bere de componist van de henzel te enigher tijd daaraan hebben vrij gezaaid, maar hebben daar aan betalende asse gelijk den portier. En alsoverredat enig componist van de henzel enig pand of geld gegeven had den asiers van bier gekomen zijnde uiterlijk uit het Oostland und gedacht op een mannelijke, men zal een de weer doen gegeven, houden des dat se daarvoor betalen zullen van de tonnen, toe wetende van de Hamburgher bier 34 miten en van de tonnen Oesterscher bier 29 miten, zonder meer, alsof se altijd geconsteemert hebben gewest toe te geven; maar van de Hollandse bier een zin, se niet vrije dan de portier nog toe geven tijden ene waren. Verhulmingen in Flandern. — 1447, 26-1448, 17. — n. 404, 759 Dit gemeende liggendelijk, dat redelijk is, diesgelijk voor volle winnend en lege kas. Stop van elke roed, dat de wet van Brugge in de jaar 38, bepaald de koopman beloofd en bezet, tweeduizend, hoeveel de koopman dat daghe, niet en waard gehouden. Vóór zo doen, zit de koopman vele verplichtingen in dat zij dierwijze verboden en niet en willen gunnen, de wijn in dat de kruin te winden, desgelijk te vergieten, in en uit te schrijven, de wijn te huis te sleden; en dat de koopman een stuk wijn een vreemden man uit de streek niet en mag verkopen, wiens wijn, als zij in de kepel liggen en niet gewonden mogen worden, des naachts (achter) haar huis liggen, ooit om te beteren voorwaart te zienen: zodat zij niet quaden willen dierwijze des koopmans wijn, louandig liggend op de straat twee of drie dagelijks en naavertig in de zuren, regelijn of steun, daarna die tijd is, daarmee de koopman bescheid wordt en veel vervolgingen en nooyenessen heeft, en als zonde zonder rede, zodat in het eind werkt lievend. En hoewel de koopman dit dagelijks klagen van de wet van Brugge, van deze punten aan te gaan en behoren te betreuren, zo en mag hij toch daarvan in geen enkel geval gemeend geconmineerd worden. 31. Item, hebben sekere cooplieden van der hauze, huse en kelnaers te Brugge kostelijke gehuurd, om online in te wonen, zoals wijnen in te leggen, te tapen en te verkooppen. Zo valt bijwil, dat bij miswasse, oorlog of anderen beletten die cooplieden hun wijnen en hebben nog geen profit in die huizen en kelnaars en doen; brengt dan een ander van der hauze daar wijnen, die die voorseiden cooplieden huren, huizen, eet enkelnaers wel zouden lenen of verhuren, des en willen die voorseiden huizers niet gestaan, noch ook dergelijken dat een poorter zich van der hauze zinne kelnaer mag huren, maar willen, dat een iegelie, al en had hij ook meer twee of drie flessen wijnen, op hemzelf een huis en kelnaer zullen huren, waarmee die coopman bij noodgedwongen werd, zijn wijnen den poorters te verkopen, tot zijn eigen verlies en Verliese, welke een uiteindelijk subtiliteit is in het achterdeel van de coopman, zodat ook der wet van Brugge gevolgt is, die daarop haar antwoord nog hebben te geven. 32. Item in den jaere 44 had een koopman van der hanze, genoemd Gisbrecht Wyntinc, te Brugge winen gebracht, daarvan alse die opgewonden waren, hier al ongehoorlijk betaald had, menende die in een kelner, den hij daarvoor gehuurd had, te doen, welke hem de voorgestelde akteiers verboden. En ook dat hij een wijntje van die avond voor zijn horbergere reedelde, om zijn waard te verzekeren, (laden diezelfde akteiers, als Christopher Metteneye en zijn medegeschreven, den voorgestelde Gisbrecht metgevallen zijn waardde vangen en op den Steen leiden, en hij en mocht geen recht hoorghen genietend, hoevel hij voor duizend gouden goede burgervrijheid presenteerde aan de zetelne. En beiden hem also in den Steen tot dat hij die wijnen poorters van Brugge verkocht en lieten hem daarvoor weer uit. Dies de wet van Brugge met recht niet en zouden gedogen, want dat grootelijk beperkt des koopmans Privilegie, also uit zelfzelf wel claren weten. 33. Item boven alle gebreken, hindernissen en zeden, die den kooplieden van der hanze, die met wijnen omgaan, also voorgeschreven staat, geschied zijn en zijn en nog dagelijks gebeuren, zo liefst de wet van Brugge onlangs voordeelen gegeven, een nieuw ongewoonlijke ordinantie opgetzet en te maken op de voorgestelde kooplieden en wijnen, en die met der dokken in de hallen uit te doen vercondigen. Ahlus beginnende, verst (tat oimnt; etc. Welke ordinantie ende pointe grootlijk zin in acht verdeel der verzen coopladen en in schrijven ende standen der meringhe ende cooptnauscie van den wijve, daar so ineuich eerbaer ende goed man mee om niegaat, ende daar uit, also die zelve coopticl zegge, gheeve rede toe en etc, want tot deser tijd toe alstdke saken in der verzen ordinantie begrepen in den wijve noit en waren levenontlen. Item beclagte hem de cooman zwavike over de schulden recht ende gewild, de hem te Brugge dagheijt gedaan worden in veel persoon, die daar sonder rede gevangen zitten ende uit den Steen geleidt, die men goede burgergen wilde laten ghenieten. Van welken een is Johaan Everdssou, burgemeester te Parijs, die akker poorters van Brugge deden vangen ende en inachtheid hem niet te verburgse, ende als zit heen weer uit den Steen lieten, moest hij nogal geacht worden vijf weken land in zuurde herbergen blijven tot zijn grote onwil en standen. Item deed Gillis Bolet, poorter te Brugge, vangen een van der bende, die hem boete burgemeester te stellen of geld in des heren kapelhand te leggen, volgens de wetten te komen, dat hem niet en mocht helpen, meer dan den cooman op de straat of 6 Rijnsche gouden, of hij moest met fortensen in den Steen gaan hebben, welke 6 gouden hij al nog heeft behouden. Item een des heren knapen, genoemd Corneelis, werd door Olrik Volkmerode, cooman van der bende, en mocht ook geen burgergen genieten. Item vangen des heren knapen eenen voorman van Lubeck, genoemd Bernstede, zonder rede, die ook geen burgergen geniet, en mocht, hoewel de allerudel zelf den schoteren daarom verschooten. 38. Item in den Brugger markt, de laatste voorleden verwichen, venghen die Ertvanger des provosten van Zunder Bonae bynneu Brugge, eenen koopman van der hanze, die lange tijd gevangen zit op den Steen, lach te sien, groten onwil en schade, hoewel nog voor of na nog nooit redenen daarvoor en was nog schuldig aan denzelven man bevonden. In deze en deselven gelijke punten werd de koopman tot Brugge dagelijks grootelijk verkort, en in vele meer personen verkort, dat hij te lauwe waren al te verhelen. 39. Item, heeft die koopman die wijle gedacht en te kennen gegeven der wet van Brugge van der valsheid en onrechtvaardiger packing, die daar onder den poorters gesciet van den vijgen, rozijnen, zepen en olijen. En hoewel de voorsiede wet van Brugge de koopman beloofd heeft en bezegeld te naleven, dat daar geen gebrek meer in en zal worden gevonden, zo is dat daar toch niet toe; daaruit in elke kooskunst met goede uitwaartse sunder zijn schuld werd besneld en beschaad, alsof dat bij zekere steilen van der hanze te meer tijd eeuwig blijft als geschreven. 40. Item 4 heeft de coopman over menighe tijden gedacht en nog doet. In KID volgt een volledige tekst in vollem Wortlaut. Up dit vorscreven punt van den wijen en de onlinanricn daentp ghemaket, heelt de van Burchhe verantwoord, dat de ordinatie niet ene willen ontdoen, want hecht de gehackte onverletten des ghevinden besten willen, als zowel voor den coopman van de Duitscher henze als voor de stede van Brugge, Kl. 31. Zu US 34 —38 critisch Brugge, naar Kl: Vermyds, dat let vorscreven punt singulären personen, laatraf de coopman sirk beclagt, dat welken tijden de alderlaatste of de persoonlijk van de henze, de een belegde, de vorscreven singulieren personen zullen willen onthuld hebben voor de wet vorscreven, deszelfde wet zal dan so glicher ontbeide en zonder partijen gehoord gned licht en rede dorn en des coopmans Privilegien wel onderhouden. Hese vorscreven antwoordde was hij de wet van Brugge gegeven in het jaar 1444, na gebruik en schrijven in de bisdomme van Doornik (d. h. 1415, boven § 38). g§ 40—51 fehlen in Kl. Digitale verzameling van Google. 41. Item, hebben de tollenaars der vrouwen van Gistel te Brugge den gemeenden coöperante van der hanze grote schand en schimp gedaan, omdat eens koopman, genaamd Conrad Bummel, die hem, alsof hij zagen, in de tolle zoude versumt hebben. Daarom die voorziende tollenaars uitingen ter tolle een bericht, daarin geschreven was in Vlaamsche en in Waalse, die zaak en naam des koopmans, boven welke schaamtelijkheid zij niet aan denzelfde koopman zoude gelten, ofschoon die koopman dit nooit meer geschaat heeft en is. Ook zo doen die voorziende tollenaars den koopman dagelijks veel onwilligen, want zij wegen een teken te geven, door op een kist, daarin kleding of harnasch en geen koopmanscape inzit; en als men die kisten uitvoeren wil, zo slaan die tollenaars voor de poorten de uit en besien wat daarinnen is, daarna de koopman zeer verontwaardigd wordt, want hij heeft in zijn eed niet geloofd en is tot ontstaan. En deze voorziende tollenaars zijn poorters te Brugge, welke doch niet en mogen noch zijn en zouden na hun dood des koopmans Privilegieën vorskreven. 42. Item, zijn er bepaalde kooplieden van der hanze beschadigd en achter aangetrokken Jacob van der Bake en Jacob van den Leuven, in tijden van hun leven poorters binnen Brugge. En hoewel de wet van Brugge voorzien heeft, beloofd en bekrachtigd heeft, dat men den rechte toe zou helpen en te doen hebben, als anderen schuldenaars den voorziende van der hanze penningpennyugbes gelijk, zo kunnen zij dit toch daarom niet afgescheiden of volledig beantwoord zijn gekomen. 43. Item, beclagt hem die coopman, dat die wet van Brugge rechts gewogen heeft en nog gewogen Gherde van Worden, coopman van de hanze, die scepenerebreve op enige poorters te Brugge voorbijgegaan heeft, sprekende; en gedoogen, dat die vorszijde lieden de zaak hebben getrokken en gehoort voor ons heren raad van Bourgonyen, etc., online den vorszijde Gherde de zaak te verklaren en ook van zijn schulden bicester te maken. Welke grootluid, belegt des coopmans Privilegien, dwzlk o claarlijk inne hebben, dat men den van de hanze recht en wet doen sal van wetliker schulden, daar die dat of geleden zal zijn, tegen wie dat zal zijn, binnen den derden dag dat dit verschoke is. 44. Item, nemen die pachters van den tolle van Dutzeil te Brugge, op den markt van alle levende dieren, die de schippers van de hanze daarvoor, van elkieu t groter 4 grote, zowel van den koopman als van den verkoopman, twelke belegt des coopmans Privilegien en van ouds ook niet en placht te zijn. 41. Item, hebben Beter van Canissen en Laurens Nobel, poorters te Brugge, en anderen, binnen Brugge vorscreven, doen vangen Beter van Stralen, koopman van de hanze, om dat hij hem niet en wilde geven van zijn goede, dat hij te Catelijnen was gesteld, heeft van elke ff grote 6 grote, dewelke zij zagen binnen onsen heren van Boulogne etc. en bij u heren van den 4e leden hem geconsentieert was te ontvangen. En hebben den vorsiden Beter van Stralen gedrongen, burgers te stellen, wilde hij niet gevangen worden daarvoor in den Steen glazing. En wil men na den inhoud van de Privilegiën vorscreven, op die van de hanze noch op haar goed gelegen uitzicht of bezwaar zetten noch maken en mag, hierom begereert die koopman die burgers des vorscheidene Beters quit te verlenen. 45. Item, overwogen de onlangs vorende geleden, gehoeven onze heren genade van Bourgondië en gemeene gechopte te laten doen, dat niemand vorens zou brengen Engelse laken binnen zijn laan, alsof in Vlaanderen als in Brabant, Hollant en Zeeland etc., welke grotere bezorgdheden bezegelen de koopman van de hanze en zijn Privilegiën. Waarom ook juist de bereidheid van nood is en toegelaten, hierbij vorderen vorschriften toe te geven, tot bevrediging en ondersteuning, dat aldus gebod voorheen niet enig strekke op de koopman van de hanze noch enig bezorgdheid de Privilegiën vorscreven. 47. Item, omtrent onze vrouwe liehtmisse dagher, is gevallen dat een vrouwe genoemd Kalle Loniis, wonende ter Sluis, bij nabijte is mishandeld, welke bij nabijte geleid werd op eenen huis Crogher van de rechterkant. Daaruit is Florentius, de bailli van der Sluis, laten gevangen, denselven Hans Crogher en hem ook broeder in borghen banden. En die liefde de voergenoemde Hans, presenteerden zijn onschuld ter voor doen en die te liefhebben en waren te inaardig, zo een mochte hem dat nog niet geboren, maar de voorgenoemde bailli verbeidde tot dat de voorgenoemde Hans was geseild en bestelde, dat hem die borgher van de voorgenoemde Hans 3 grote mosten geven. En want die voorgenoemde Hans Crogher goed voldoende bewijs had, dat hij der mishandeling vorsceven onschuldig, zo begeerde de compagnie, de bailli onderwijse en indien tot hebben, dat hij de 3 fl wedergaf, want bij nooit redenen en had, die van de voorgenoemde Hans Crogher te leven. 48. Item, de roopman van der hansen in Privilegien, dat van allen hier in de voorgenoemde banse behorende, welke men binnen den laan van Vlaanderen ten tappe te koop zal, men niet meer zal geven van assise dan 8 grote van elken vat. Zo stellen doch daarop roven zekere steilen binnen denselven land van Vlaanderen hogere assise op dat voorgenoemde hier, als Gheerdsbergen, Aalst, Oostenbrug, Sint-Andries, Nieuwpoort, Duerne, Helle en Poperinghe, etc., dies zijn na den inboedene der voorgenoemde Privilegien niet en vermogen. 49. Item, het is te horen van Kerstien van Bleken, coopers van der brouwerij, dat hij beschikt, dat de meesters van de kramers hier to Brugge genomen hebben van elk van het soort grote, daar hij uiterlijk 6 grote van schuld heeft en is te hengelen; twaalfmaal is ook bekend, dat hij de in Inglant en niet in Oostland sende wilde, zo zeiden diezelfde meesters, dat bij dat schuldwege waren te hengelen. 50. Item, hebben diverse personen van der hand geclagd, dat hem, als hij van buitenland in het land van Vlaanderen kwam, van den bevelhebber en onderling van het luis van Brugge grote schuldverplichtingen, moedwil en vriendelijk geholpen is en gevonden geweest, om dat hij verloren wapens doorgevoerd had, en heeft hem daarom in zijn geld ofgeschreven, boven dat hij presenteerde, boven een eede te verklaren, dat hij niet en wist, dat zulke wapens verboden was te dragen. Onder welke onderling een belegd heeft, genoemd Hillebrant, dienares van Pruisen, die te Sneepdam was gevangen en in gevangenschap, en alsof aldaar 3 dagen lang gelijk en een dier of moordenaar gehouden. 51. Item, hebben dergelijke vele personen van der hand geclagd, dat hem grote voorzorgen gedacht waren van den domherder, als zij komend rijden of gaend een menigte openbare weggen, en niet en wisten noch even denken quets te doen, en werden nogal onverhoed gevangen en hun geld ofgeschreven, waarom ze behoorlijk waren de weggen te hengelen, zodat en islicke wiste, waar hij onbeschadigd kunnen rijden of gaan mocht. Digitale editie door Google. Automatisch gegenübergestellte Korrektur: "Avonden geeven in den 4 ledigen lands van Vlaanderen, den eerste dag van december in het jaar 1447, den eraberen en vorsenigen bereu raden, om het verhaal van der steden van der Duitse huizen op te volgen, op zulke punten van bespreking, als zij overgegeven hebben van diverse saken, die zij in vereniging gedaan en geschiedt hebben, zijnde jegens de Privilegiën, die de coördinaten van der Duitse huizen hebben in henmen, den vervaesde landen van Vlaanderen." Aan § 1 - weigert de leden: hoe dat het wel weinig is, dat in het jaar 1438 in de maand september eenige contracten gesloten was tussen de oud-leden van die verenigde huizen en de verdiensten 4 leden, in welke contracten de verdiensten 4 leden beloofden de verdiensten oud-leden van zeker punten, die dan weer staande bleven, daarom dit punt van Wijkin van de Molen een is, de coöperanten van de huizen bijstandelijk te doen, naar de inhoud van hun privileges, te dien einde dat hen leden recht en wet en redelijkheid geloofden zouden, zijnde mogelijke naar de inhoud van hun privileges; en al nog achtervolgende de verdere eerster beloofde, zo presenteerden zij de verdienten Witkin of de oud-leden uit ene aanvraag van hem alle bijstandelijk en goed te doen, naar de inhoud van de verdienten privileges, onrecht en wet daarom te schenken, vallen zij als zij versucht worden en de verdienten Witkin of iemand van zijn wegbeen dat volgen wil. En dit nog tegen dat de zaak deselben land niet aankomt, als de verdienten 4 leden meevinden, want zij noemen niet gehappend iets tussen de Vlaamsche stromen, en in dit dien de verdienten coöperanten geen redenen en hebben, de schade te schenken aan het land van Vlaanderen, lieten den Inglese die zich nauwen, of den heer van den Vere, die dit voor altijd geven oudewet en was ons gedurende heren en prins van Luxemburg, want deszelfde onze gedachte heer die voor altijd heer van Zeeland en was. En dat de verdienten 4 leden hierin nog voor altijd geen bijstandelijk gedanen en gehouden, te breken en heeft nog bij hem niet gehouden maar in de verdienten Witkin en zijn zoon, die dat in persoon of bij procureur niet gevolgd en gehouden, alsof wel behoorlijk lid gehouden. 