title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: KUSSEN. De buide vindt gehoor, de lege klinkt niet over. (Zie BUIDEL.) Geboren is, behoudt zijn oren. (Zie MAN VAN OOR.) Een oor is, zijn oordeel hangt aan een draad. (Zie DRAAD.) Wie gezien wordt, gaat altijd met lange oren. (Zie ZEE.) Wie wil wezen, moet pijn lijden, zei de meid, speelde haar muts aan de oren vast. (Zie MUIS.) Beter aan een' gek passen. (Zie GATEN.) Het bovenliggend hoofd ligt steekt in alle gaten, kan er ook bij de oren laten. (Zie GATEN.) Prelieten hooren wel. (Zie LIEDEN.) Wie moet met ezelsoren luisteren. (Zie ESEL.) Netwerfmuzikant I, blz. 18, v. Zutphen. Netjer DI, 9. Tulnman I, blz. 173, v. Zutphen. Duivel blz. 701. Campen blz. 34. Gheurts blz. 3. Camzen blz. 7. Meijer blz. 22. VOR. (BEDIENDE.) Een edelman zonder schulden is als een ezel zonder oren. (Zie EDELMAN.) Eene deugdzame vrouw heeft ooren noch oogen. (Zie DOOS.) Een ezel kent men aan zijn oren. (Zie EZEL.) Een hongerige (of: lege) buik heeft geen ooren (of: luistert niet, ook wel: Er helpt geen reden voor een hongerige buik). (Zie BUIK.) Een luiaard (of: Ledigheid) is des duivels oorkussen. (Zie DUIVEL.) Een ooggetuige is geloofwaardiger dan tien oortuigen. (Zie GETUIGE.) Een prins heeft twee gelijke oren hebben. (Zie PIJN.) Een twistziek mensch krijgt altijd op zijn oren. (Zie MENSCH.) Een twistzoekende hond loopt meest met gescheurde oren (of: Bijzondere honden krijgen hakkelige ooren). (Zie HOND.) Eer het paard zijn oor lekt. - Ezels schouderen, varkens muil, koopmans oren. Gij hebt dunne ooren. Gij zult lang met mij moeten spotten, eer gij mij een uur afspot. Hebben zij de ooren niet getuit? Heb geen ooren, om 't kwaad te horen. (Zie KWAAD.) Heeren (of: Schouten) hebben veel ooren en ogen. (Zie HEEEN.) Het is een ongelijke twist: zoenen en oren afsnijden, zei het meisje. (Zie MEISIE.) Het is een ongerust hoofd, dat nijdige ooren draagt. (Zie HOOFD.) Het is het varken aan de oren getrokken. Daar het varken altijd den tegenovergestelden weg gaat, als waar men 't hebben wil, gebruikt men dit spreekwoord, wanneer men iemand, door hem tegen te spreken, gelegenheid geeft tot averechte handelingen. Het is voren- en pootjes-dag. (Zie DAG.) Het is wijn van één oor. Het kalf is op een oor na gevild. (Zie KALF.) Het klinkt niet in zijn oren. Het varken is op een oor na gewassen. Hetzij voor mannen of voor vrouwen: Beter naar 't oor dan 't hoofd te trouwen. (Zie MAN.) Hij blies (of: liet) het hem in het oor. Hij haalt (of: trok) hem de huid (of: het vel) over de oren. (Zie AUID.) Hij heeft den duivel aan het oor geleend. (Zie DUIVEL.) Hij heeft den wolf bij de oren, en weet niet, hoe bij hem zal vasthouden of loslaten. Hij heeft dikke ooren. [Dat wil zeggen: hij is traag van begrijpen. Is iemand integendeel terstonds gereed in de toepassing eener zaak, dan zegt men tot hem: Gij hebt dunne ooren. ] Hij heeft Dirk aan het oor geslagen. (Zie DIRK.) 15 de Brune bl. 490. v. Alkememade bl. 133. Tuinman bl. 335, II. bl. 21. Gales bl. 37. Willems Brinkmans bl. 300. v. Eljk II. bl. 57. de Jagir Bir. bl. 117. 16 Servilius DL. 151°. Campen bl. #. Gheurta bl. 3. Bartolus gere. III. 8. Lu®e 13 Tuinman Il. 61.35. Dec. 32. ums 14 Idinau bl. 140. Sartorius pr. II. 100, VI.25, Me, VII.7. Winschooten bl. 174. Tuinman I. bl. OOR. 148 g Hij heeft eene luis (of: vloo) in het oor. (Zie LUIS.) Hij heeft eene snee in zijn oor. 1 [Die getekend is met eene snee in zijn oor, zowel als hij, die dat teeken door den neus of het gezicht kreeg, is in den slag geweest. Zijn vijand zat in ’t glas, en heeft hem overwonnen: van daar zijne kwetsuren.] Hij heeft er geen ooren naar. 2 Hij heeft ezelooren als Midas. (Zie EZEL.) Hij heeft hem de ooren gewassen. 3 Hij heeft het achter zijn ooren geschreven. Hij heeft katoen in de ooren. (Zie KATOEN.) Hij heeft mij de ooren betooverd. Hij heeft spek gegeten ; daarom zit hem het woord achter (of: in) de ooren. 4 (Zie de Bijlage.) Hij heeft tandpijn achter de ooren. Hij heeft ze achter de ooren. 5 Hij is doof aan dat oor (of: Hij speelt den doove). (Zie DOOF.) Hij is er beter afgekomen dan Trijn van Hamburg: die verloor er beide ooren bij. Ze de Navorscher, vol. 51, 94, zegt de Heer A. J. VAN DER AA Omtrent dit spreekwoord: „TRIJN VERWACHTEN, een zeer beruchte dievegge geboren te Maassluis, gaf zich uit, van Bruinsbergal, bij Hamburg, geboortig te zijn, en was daarom meer bekend onder den naam van TRIJN VAN HAMBURG. In het laatste vonnis, te hare laste, leest men: dat zij een en twintig malen in hechtenis gewest, acht malen, onschuldig van pijnlijke lichaamsstraf verschoond, doch met eenen strop om den hals aan de galg ten toon gesteld, verschillende malen bovendien gegeeseld, vijf malen gebrandmerkt, en den 14 October 1612 beide hare ooren afgesneden. Waarna zij eindelijk op den 30 December 1617 haar 200ste leven te Amsterdam aan de galg eindigde, terwijl haar dode lichaam weer aan de Volwijk aan de galg werd opgehangen. Men zie voorts over haar: J. KONING, Lijfstrafelen. Regts-oefening te Amsterdam, bl. 31 en 117-129.” In hetzelfde tijdschrift, vol. bl. 107, spreekt JACOBUS van een andere „CATARINA PETERS (vermeld in Mr. E.D. RINK, Beschr. van Tiel, Bijvoegsels, bl. 70), die den 15=de. November 1656 te Tiel naar per schip waarop zij verklaring van Hamburg van daar te zitten, en na verstrijken van haar handwerk, 9 weken alhier in het land gewest te zijn, ende, doende zij 20 jaar oud was, met een getrouwde man doorgegaan te zijn, tot Lubeck in apprehensie genomen te zijn, ende aldaar gegeseld, gebrandmerkt en een oor afgesneden te zijn, tot Hamburg waar een brandmerk gekregen te hebben, en gelijk te Danzig, omdat van gestolen goed mee genoten had; ook nu verleden zaterdag tot Gorcum gegeseld en gebrandmerkt, omdat zij aldaar een hoed met een hemd gestolen had; bekend bij JENNEKE SPLENTERS Omtrent 647 pond gauren gestolen te hebben. Zij werd daarop te Tiel 24 maal gegeeseld, en voor haar leven uit de stad Tiel en Sandwijck gebannen. Hij is ervan gehard, alsof hij met een vork door de ooren was geslagen. (Zie GEHARD.) Hij is gelukkig, die twee ooren heeft, welken en sluiten kunnen. (Zie GELUKKIG.) Hij is heel achter zijn ooren. (Zie VEEL.) Hij is hoorend doof (ef: doof aan het oor bij niet hooren wil). (Zie DOOF.) Hij is met een natte zak in de oren gegaan. Hij is nog nat (of: het niet droog) achter de oren. Hij kan wel mooi fluiten; maar hij beeft achter de oren. Hij kan zijn ooren schudden, dat ze klappen. Dit spreekwoord denkt in dit spreekwoord: "Langgehoorde honden, die de bijstandert schudden en afslagen." Maar weet niet, hoe dat toe te passen is. Eisks spreekt van "trek- of lastdieren zonder paarden en ezels." "Men zegt hier verder, "als zeer dikwijls, zoodra zij uit het gareel of drangzet gebracht zijn, frisch de ooren schudden, die dan, naar hun lengte, klappen." Ook moet men aan "de lastdieren, die, wanneer ze spannen zijn, den kop schudden." Het noord wordt er op menschen, die hun laste hebben, en zich daaraan de kwaadsprekers niet storen. Zij behoeven aan de bubbelzucht geen oor te leenen; kunnen zich op hunnen handelingen beschermen en allen laster afschudden. Dit kan van de dieren, welke dan ook, overgaan. Het klappen der ooren, zowel als dat er ter versterking wordt bijgehouden, de bewustheid der onschuld des te sterker uit te komen. BILDERDIJK zegt, dat het een "spottende vervalsching van de echte wijze heeft, dus verdraaid, om gelach te wekken," en roept verwonderd uit: "Weten toch zouden dit zijn!" Maar moet men dit eigenlijk opvatten? "Het ware", gaat BILDERDIJK voort: "Ik kan het mag de ooren schudden, dat niet anders het hoofd schudden, en dus, neen zeggen, (ook) klappen. Quicquid dicant homines." Het komt mij echter voor, dat dit spreekwoord zich, zonder dat men aan vervalsching hoeft te hebben, vrij natuurlijk laat verklaren. Hij kijkt, of Leen een luis in het oor gebeten heeft. Zie LUIS. Hij krabt zich achter de oren. Hij laat de ooren hangen. Hij laat het zienen dooven ooren maar aanhoren. Hij leent hem een gewillig oor. Hi) legt er zijne ooren op te weeken. 11 [-Dat ıs: hij luistert met aandackt. Fi ziine ooren als een haas, Aseft also beteekents.] | Hij ligt op &en oor. 12 | 2 1 v. Eljk II. b1.07. Zutpben 1.18. 9 Serrillus bi. 161°. Gheurts DM. 28,3. 8 Tuinman 1. nal. bi. 16, II. b1.307. v. Wues- 6 Campen bi. ©. bl. 67. berge I’rijen bi. 66. Schaberg bl. 66. 7 de Brune b). 464. Tuinman I. bl. 272. 10 v. Alkemade bl. 146. 3 Rverts bi. 317. Sermoen bl. #7. 8 v. Alkemasde b1.130. Tuinman 1. nal. bl. 34, II. 11 de Brune bi. 467. Nartorias tert. II. 3b 4 Tuinman 1. b1.193. v. Kijk IH. bl. 1V. b1.307. Bilderdijk Xi1. v. Eijk 1. nul 64. Mul- 13 Tuinman 1. Ll. 303, II. bi. 38. 5 Winschooten bl. 347. Tulinman I. bl. 18, 43. v. der bI. 4". Bor. hisstert (of: hoort toe) met beide ooren. 1 imelkt de ooren, Van die hem hooren. 2 seherpt zijne ooren. asat builen met oorkussens. (Zie BUIL.) Basar zijn paard met den haverzak om de ooren. HAYER.) I sit op als eene kat met een oor. (Zie KAT.) ig spiat u katorn uit de ooren. (Zie KA’TOEN.) a spitst sijne ooren als een haas. (Zie HAAS.) a seekt de ooren op (of: naar omhoog). 3 tekt ziine ooren in. 4 | eg als een ezel achter zijue ooren. (Zie riadt een toegenegen oor. 5 rond Badacktige ooren. wewt daar zijn oor in. üt Trai met een oor. 6 Dat wil zeggen: ’t is een drinkebro@r. Hij erg wünkan, en heeft daarop zijne zinnen wel er gecne ooren aan te naaijen. weet, wat de koning der koningin in het oor uisterd. (Zie KONING.) vl bem ven paar ooren aannanijen. De ooren nog van het hoofd eten. (Zie OFD.) De oren wijd open zitten tot de ooren in het vet. Tot over de ooren in de schulden. Tot over de ooren in het geld. (Zie GELD.) Tot over de ooren in het werk. Iemand wel oren aan zijn hoofd klappen. (Zie HOOFD.) Je laat je kortoren. Hij is 200% zeker van de zaak, dat hij er de wensen onder zou durven vergeten (of: naar huis laten), dat ze niet vast zitten. (Zie HUIS.) Als hem dat in de oren klinkt! Aan de oren zitten. Allemaal aan het oor hangen. Bij de oren (ook wel: den kop, of: de keel) vangen. (Zie KERL.) Bij het oor leiden. De oren warm maken. Het hoofd (of: den neus) tussen twee kaken zetten. (Zie HOOFD.) Het oor verscheuren. Iemand door wanklanken onaangekondigd doen. Iets in het oor gieten. (Zie LANS.) Mens oren aanzien. Men zegt dit, wanneer er geen goede gedrag bestaat. Oren kittelen. OOR hebben. Iets om de oren geven. 9 Winschooten bl. 387. Adag. quadam bl. 33. E- 11 Winschooten bl. 110. Adag. gusdam bl. 37. VOOR. Iets in het oor knoopen. 13 Je weet wel, Lijsje! dat als oud smeergieter in de vlam staat, het licht in de pijp brandt, zei de oude, en hij wilde het oorlepel bij de meid verzetten. (Zie OOR.) Ik ga naar de oude wet, zei Meeuwes de Kwaker, en hij had kort haar en lange ooren. (Zie HAAR.) Ik geloof, dat gij eelt voor de ooren hebt. (Zie BELT.) Ik geloof, dat u de ooren gevoerd zijn. 14 De gevoerde ooren zijn door eelt of zwoord 200 hard geworden, dat ze voor geen raadgevingen meer genaakbaar zijn. Men geeft hier dus hetzelfde te kennen als door de spreeknoorden: Hij heeft spek gegeten; daarom zit hem het woord achter (of: in) de oren, en Ik geloof, dat zij eelt voor de ooren hebt. Men wtjst er op de doven, die niet hooren willen.) Ik heb het met mijn oren gehoord. 15 Ik kan er geen einden of ooren aan vinden. (Zie EINDE.) Ik laat mij geen ooren aannaan: ik heb er zelf twee, die goed zijn. 16 (Zie de Bijlage.) Ik moet u de oren eens schrapen. 17 Dat is: ik zal u noodzaken, om wat beter te horen, en daarom het eelt of zuurdop u van de oren schrapen, opdat alle hindernissen zijn weggenomen. Ik moet u eens in het oor knijpen. 18 Ik wind dat kluwen achter de oren. (Zie KLUWEN.) Ik zal het hem zoo zeggen, dat hem zijn beide oren zullen tuitten. 19 In een ander oor is te snijden als in eenen vilten hoed. (Zie HOED.) Kittelende ooren hebben gaarne vreemde kwakken. Kleine muizen hebben grote oren. (Zie MUIS.) Kleine potjes (ef: keteltjes) hebben oren; Kunnen ze niet veel zien, ze kunnen toch veel horen. (Zie KETEL.) Kwaad op kwaad en een steen voor het oorkussen. (Zie KUSSEN.) Laat ons moedig handelen, oogen en oren toedoen, en niet versagen. (Zie OOG.) Lange oren, korte tongen. (Men moet toeluisteren met uitgestrekte oren, en alleen mededeeling doen, van 'tgeen men een weten mag.) Meester, scheer zacht, zei dronken Goris, en daar was een varken, dat hem achter het oor likte. (Zie GORIS.) Men kan van een varkensoor geen fluweelen beurs maken. (Zie BEURS.) Men vindt menigen ezeltje zonder lange oren. (Zie EZEL.) Men weet niet, of men hem bij de oren of bij de staart heeft. (Rijkelijk kwaad.) Mijn oren zijn geen paar, indien een zwijn een stom dier is. (Zie DIER.) 15 Campen bl. 75. 16 Gheurtz bl. 31. Zegerus bl. 48. 'Bartolomeus pr. IV. 18, Vi. 11. Winschooten bl. 179. Tuioman I. bl. 187. v. Moerbeek bl. 340. Gales bl. 16. Lublinck Br.bl. 87. Evertabl. 344. v. Kuiken 111. 136. Sancho-Pansa bl. 38. Modderman bl. 99. 17 Campen bl. 81. 18 Campen bl. 71. 19 Campen bl. 89. " Bel. Prov. bl. 178. OOR. Mijn oor hing ernaar. Onbesneden van ooren en hart, gelijk Judas. (Zie HART.) Practica est multiplex! zei de duivel, en hij sneed een' boer de oren af, en gebruikte het vel tot achterlappen voor zijne schoenen. (Zie BORR.) Snij mij den neus af, en blaas mij dan in de ooren. Tandje oor van 't konijn Toenen, dat het ond moet zijn. (Zie KONIJN.) Tel den rechter geld, Zoo is zijn oor ontsteld. (Zie GELD.) Trouw naar het oor, en niet naar het oog. (Zie oog.) Tand, tuit: 't Een oor in en 't ander uit. Voor den slag van de tong is het schild van de ooren goed. Voor doove ooren preken. Voor klinkende munt heeft ieder open ooren, (Zie MUNT.) Voor zotte (af: vuile) woorden doove ooren. Vrouwen-ooren hebben gaarne smeekenden galm van strijkende monden. (Zie GALM.) Was er geen recht, wij aten elkander de ooren van het hoofd. (Zie HOOFD.) Wie preken wil hooren, Die sla een kwaad wijf aan de ooren; Hij geeft haar vrij een' goeden slag, Zoo hoort hij preken al den dag. (Zie Aa.) Woorden zijn goed voedsel voor de ooren, maar de buik heeft er niet aan. (Zie BUIK.) Ze zitten er bij als twee honden, die den wolf elk bij een oor hebben gepakt. (Zie HOND.) Zij hangen elk een' stuurman aan het oor. Zijne ooren worden met lauw water gevuld. Zijne ooren zijn rood (of: warm) geworden. Zijn gek hoofd staat tusschen twee lange ooren. (Zie HOOFD.) Als de ene is, zoo recht hij zijn ooren. (Zie de ijlage. Dat het oor van een turfbak ingefluisterd is. (Zie MAND.) Dat is een pot met twee ooren, Men zegt dit van een' heer, die met twee dames gearmd gaat.) Dat is een pot zonder ooren. [Dat wil zeggen: er is geen houvast aan die zaak. Men zegt dit, als iets niet behoorlijk verklaard of opgehelderd wordt.] Een pot heeft twee ooren. [Eene zaak kan van twee kanten worden aangepakt. Grijp het potje bij de ooren, 6 Het is keurige muziek door het oor van eene turf- mand. (Zie MAND.) Hij maakt potten met ooren. 3 Hij vat den pot bij (of: aan) het verkeerde oor. Hij weet het oortje van het pannetje niet te vatten. OORDEEL, Daar kan geen oordeel boven oordeel gaan. 7 Dat is een opregt oordeel. 8 1 Bervilius bl. 207, 307°. Cumpen b1.30, 119. Mergh bl. 19. Tulinman 1. bl. 197. Sermoen bl. 47. v. Wassberge Yrijen bl. 66, Win bl.10. Bancho- Panca bl. 30. Modderman bl. 136. 3 Sei. Pros. bl. 3. 3 dent bi. 136. 4 Tuinman I. bi. 131. 5 Pro®. sertosa bl. 6. Zegerus bi. 3. 25 April. 6 Kerkboven bl. 59. 9 Gruterus I. bl, 98, 10 v. Hasseit bl. 9. il v.d. Venne bl, 183. 13 Sartorins pr. VI. 79. 150 Gruterus I. bl. 98. Sel. Prov. bl. 133. 7 v. Hasselt bl. 14. v. Hall bl. 299. 8 Bartorlus tert. VI. 8. Von Denk op het oordeel, Daar niemand zall voordeel. 9 (Zie de Bijlage.) In het laatste oordeel zal niemand da dere worden voorgetrokken.) Die een man van &En oor is, zijn oordeel haz een’ dunnen drand, (Zie DRAAD.) Een verkeerd oordeel geldt niet voor regt. 1 de Büjlage.) | Een zot is terstond met zijn oordeel klaar. Het is een leven als een oordeel. (Zie LEVER} Vele zaken der wereld zijn gemeenlijk, zoo & deelen besluiten. 11 Wat niemand kan, Daar geev’ ook nieme deel van. 12 (Zie de Bijlage.) Zijn oordeel is door den bolworm ontsteld. OORDIJE. Dat is leelijk (of: bitter) goed: - peu voor een oordje (of: vier duitjes). (Zie Du Die geboren is onder een duit-planeet, zei meester van een oordje worden. (Zie Eenen duit gezocht en een oordje verloren DUIT.) Een ruiter zonder paard, Een krijgsman zwaard, Een vrijer zonder baard - Zie zeven oordjes waard. (BAARD) Het is geen oordje waard. Het is het zo goed waard, als een ei een (Zie Ei.) Hij is oordje-dood. (Zie DOODE.) Hij kijkt, of hij zijn zondags (of: laatste) versnoept had. Hij komt ook nog een duit in het zakje om er een oordje weer uit te balen. (Zie ou Hij ligt daar voor een oordje t’buis. (Zie wu Hij waagt er zijn laatste oordje aan. 14 Hij zou er zijn zondags oordje voor uitgeven. Hij zou zijn oordjes wel driemaal omkeeren, Ik zal het maar laten bij die twaalf min sec Klappen zijn geen oordjes. (Zie de Bijlage Laat uw stuiver vier oordjes zijn. Men zou hem zijn laatste oordje (of: zijn gebel) te bewaren geven. (Zie BUIDEL.) Verkoop eens een koe, zonder een half oord gelag te geven! (Zie GELAG.) Zij heeft oogen als oordjes pottekens. (Zie ot OORINBAAR. Het is een regte oorinbaar. 17 [WINSCHOOTEN teekent hierbij aan: „On inbaar beteekend op het Oost-Indies, het geeft een groentje noemen, dat is zo een, die onbedreeven is.” ORLOF. De penningen hebben altijd de muts in de om oorluf te nemen. (Zie HAND.) Eens oorlof gegeven is een bevel tot tweemaal derom komen, (Zie BEVEL.) Heb oorlof stroozaak: ik heb een bed verkocht (Zie BED.) Men absolveert wel, waartoe men geen oorlof 18 (Zie de Bijlage). 16 Sancho-Panza bl. 37. 11 Febr. BR. 17 Winschooten bl. 176. 18 Prov. serlosa bl. 33. BLOF. 161 Gerefte neem ik dat naar mij toe (of: neem ik als al goed). (Zie Goref.) OORLOG. uit oorlog of brand. (Zie BRAND.) gelijk wel het jong van zijn moeder, zei de Bij, en bij zag een’ hoeker achter een oorlogsschip liggen. (Zie HOEKER.) aan een oorlog, dat wijfens kind beschrijven zou- (Zie KIND.) is een staande oorlog, die niet te verzoenen is. Bund de vruchten van den oorlog. Bij een kloostergemeenschap, zei Julius, en hij zag van een oorlogschip. (Zie BOON.) een oorlog, die men voert, is al een soort van suoert. (Zie LUST.) oorlog wordt tegen den wellust gevoerd, onvoorstelbaar groot ongemak. (Zie ONGEMAK.) oorlog is een scherp geesel. (Zie GEESEL.) oorlog voedt den oorlog. misbruiken maken den oorlog. felijkste exploiten van den oorlog geschie- en mijden vijand te voorkomen. (Zie EXPLOIT.) komst van den oorlog hangt van de Heer af. HEER.) Vrede wil, moet zich ten oorlog toerusten. dingen moet men niet aan- of afraden, zei de geer: naar het beloofde land te trekken, een rijk aan te gaan, en oorlog te beginnen. DING.) oorlog is spoediger begonnen dan afgelopen. eigen schuld niet, dat de oorlog zoo lang wel eene groote spinnekop geweest zijn, dat web gesponnen heeft, zei de mook, en hij mineerde het touwwerk op een oorlogsschip. Bij MOR.) voor stuurman ten oorlog, zei bootsman en hij voer voor korporaal op een Kruis- Beer schuitje. (Zie BOOTSMAN.) De oorlog is wel aangekomen, half gevochten. . oorlog, mist men maar eens. oorlog, 200 als in den der een oorlog, dan geev God, dat hij lang art. (Zie GOD.) indal op een oorlogschip. (Zie NIEMANDAL.) een oorlog zal wijf noch kind schreijen. (Zie NIET.) aan den helm dagvaardt men den oorlog. (Zie OORLOG.) krug- en oorlogszaken is nimmer staat te maken. (Zie KRIEG.) een oorlog behoeft men geen scheiders. onnedelijke oorlogen maakt men wel vrede. olie, dat tot oorlog is genegen, is met zichzelf verlegen. Vreemd, oorlog verslijt. zied en voorzichtige is beter dan alle instrumen-ten van oorlog. (Zie INSTRUMENT.) OORSPRONG. aan een oorsprong, zulk een water. OOSTERHOUT. OORZAAK. De dood moet een oorzaak hebben. (Zie DOOD.) De mensch is oorzaak van zijn kwaad. (Zie KWAAD.) De onkundige is oorzaak van zijn eigen ongemak. (Zie ONGEMAK.) De tong is oorzaak van veel kwaad. (Zie KWAAD.) De wolf vindt ligt een oorzaak, waarom hij het lamb eet. (Zie LAM.) Die het goede ziet, en het kwaad neemt, is zelf oorzaak zijner schade. (Zie GOED.) Dieluister is oorzaak van grote pijn. (Zie LUISTER.) Een oude hond baast niet zonder oorzaak. (Zie HOND.) Geen uitwerking zonder oorzaak. Gelijke oorzaken, gelijke gevolgen. (Zie GEVOLG.) Het vrukken, al te wel gevoed, geeft oorzaak, dat men ’t slachten moet. Hij is er de oorzaak van. Leegheid is de oorzaak van veel zonden. (Zie LEDIGHEID.) Niets is zonder oorzaak. Pijn is oorzaak van alle vreugde, OOSTERN. De oostenwind, Een koningskind. (Zie KIND.) Hij weet nog niet, waar Oost is. Kan ik van het Oosten, kan ik van het Westen. Oost heeft geen nood: Hij waait zich dood. (Zie NOOD.) Oost, West: t’Huis best. (Zie HUIS.) Tranen van vrouwen, 't hinken van honden en de oostenwind duren geen drie dagen. (Zie DAG.) Zij wist wel, waar Oost diende te liggen. Zoek vreugd, staat, rijkdom, Oost en West, Uw ziele weldoet is u 't best. OOSTERHOUT. Eerst eten, zeggen die van Oosterhout. Aanleiding tot dit spreekwoord, 200 jaar geleden in het Navorschers Bijblad, 1855, Deel XII, "moet de volgende gebeurtenis gegeven hebben. Te Oosterhout zoude iemand gerecht worden; maar dewijl men minder ver met daarmede te werk ging, was het etenstijd geslagen, waarom men besloot, de rechtstelling tot na den middag op te schorten. Toen men echter tot de uitspraak van het vonnis wilde overgaan, was de schuldige verdwenen, en werd te vergeefs gezocht. Van daar wordt dit beperkt toegepast op iemand, die, niet in staat nog iets beters te kunnen verrigten, voor een andere zaak te laat komt." Hij is naar Oosterhout. Men bezigt dit te Breda voor een middagslaapje nemen. De nare oorzaak van dit spreekwoord is mij onbekend. Dat het zou samenvallen met de anekdote, bij het vorige spreekwoord vermeld, is te zoeken: het bedrijf daar vermeld, heeft wel wat slaperig; maar het betraft toch eigentlijk het eten. Mogelijk ligt de grond van het spreekwoord in de mindere aard, die in de stad Oosterhout gevonden wordt, sinds de straatweg van Breda naar den Moerdijk voltooid is; waarbij men dan niet wit het oog moet verliezen, dat het te Breda als Seins 7 Motsbl.13. 18 Campen bi. 9. u. 8 Bartolus bl. 126. 18 Cats bl. 660. Beta, 9 1 Dec. Graterus 1. 1.117. Modderman bl. 66. Dep avend. 0. Adag. Thesaurus bi. 38. 10 Gruterus Ill. bl 166. OOSTERHOUT. 152 OPI spreekwoord geldt. Het waarschijnlijkst echter is, dat men aan een nabije plaats te denken heeft, waarheen men den uiltjes-knapper of -vangert laat reizen; althans men zegt, in denzelfden zin, te Zutphen: Hij gaat naar Gorssel, te Vollenhoven: Hij is naar Meppel geweest, en te Gorinchem: Hij gaat naar Cusden.] OOSTERLING. Dat kind schijnt een Oosterling te zijn. (Zie KIND.) Oost-Indie, Dat is een Oost-Indische reis, Dat smaakt Oostersch. [Men zegt dit van visch of vleesch, met een ranzige smaak, Zie SNELLAERT, in het Ban: Museum, 1844, bl. 188.] Die aan het stuur zit, moet geen onbevaren man zijn, die nooit buiten Duinen geweest is: hij moet ter dege weten, waar Oost en West ligt. (Zie DUIN.) Het is als Oost-Indisch geld: het komt niet aan den derden man. (Zie GELD.) Hij gaat naar Oost-Indie, om een kous te maken. (Zie KOU.) Hij heeft een goede aap uit Oost-Indie mee genomen. (Zie AAP.) Hij is karvers uit Oost-Indie gekomen, Hij is Oost-Indisch doof. (Zie DOOF.) Hij ziet op geen aap, als hij uit Oost-Indie komt. (Zie AAP.) Naar de Oost is de wereld nog niet uit. Oost-Indie is in een reis niet bezoeld. Oost-Indie zal zijn voorland zijn. (Zie LAND.) Rijk Oost-Indie: een schip met een witte vlag. Uit het Oosten en Westen worden al zijn schuren gevuld. Wel zuster, gij zijt oud geworden, zei Kees de Oost-Indie-vaarder, en hij had haar in geen zeventig jaar gezien. (Zie JAAR.) OOSTERHOUT. 152 OPI "Hij is (of: Men neemt hem) in het ootje." 2 [Het is de jongens om de knikkers te doen, die in het ootje geplaatst zijn. Even als de knikkers, wordt iemand in een gezelschap door de overigen, die zich met hem vermaken willen, tot het doel gesteld, waarop ze mikken.] OOTMOED. Berouw en ootmoed is gramschaps boete. (Zie BEROUW.) Ootmoed gaat voor wijsheid. 8 Ootmoed leidt tot de hemel, maar hoovaardij brengt in de hel. (Zie HER.) OPBRURING. De menschen komen met woorden van opbeuring, maar met harten zonder deelneming. (Zie DEELNEMING.) OPENING. Heeft men een open gevonden, de duivel vindt er straks een spier toe. (Zie DUIVEL.) Hij ziet zijn open. 4 Iemand een opening toonen (of: geven). 5 Ik zie (of: vind) een opening. 6 1 Adag. quadam bl. W. 3 Erpelt bl. 317. Banchi-Panca bi. 85. 34 Febr. Gruterus I. bl. 117. Sei. Pros. bl. 88, 8 Folle I. 43, 138. 3 Fedr. 53, bl. 8. 4 Wynenchooten bl. 173. 10 Gruterus III. bl, 159. 5 Sartorius pr. I. 3. 11 Sartorius sec. IV. 77. 6 Sartorius sec. III. 79, tert. III. 8. 12 de Brune bi, 91. 7 Harrebomde Tijd bl. WI. 9 Campen bl. &. Gruterus III. bl.137. Meljer Men kan niet altijd een open vinden. 7 Oricum. | Hij is zoo stil, of hij opium gegeten had. 8 OPKONST. Des eenen bederf is des anderen opkomst. (BEDERF.) | Orxoor. | Hem heugt nog van den Mennisten-oploop. (MENNISTEN.) | Het is een oploop van krakepitten. (OPLOOzing.) | Dat is de oplossing van het raadsel. OPPERHOOFD. Die in vrede wil leven, laat zijn vrouw het opperhoofd zien. Het is kwaad, zijn opperhoofd te slaan. Hij vergadert tegen zijn opperhoofd (of: tegen meester). (Zie MEESTER.) OPREGT. Regt te doen mag bij allen bestaan; 't Sneedt nergens. OPREGTHEID. Opregtheid woont meest bij eenvoudigheid. (EENVOUDIGHEID.) OPROER. Het geschiedt zelden, dat men zonder twist roert de kraaijen de oogen uitsteekt. (Zie KRIJG.) Liever krijg, boei zuur dat smaakt, dan dat oproer maakt. (Zie KRIJG.) De pot heeft dikwijks wat anders in, dan het opschrift meldt. Het opschrift van die pot is goed. Vergulde opschriften, stinkende waren. Aan den opslag zijn. Dat geeft opslag in de winkels. Hij spreekt van opslag. OPSPRAAK. Die voor de wereld spreekt of schrijft, blijft zonder opspraak. Komt de hond in opspraak, dan is hij dood. OPTREKKER. Het is een optrekker. Men zegt dit van iemand, die zijn hand haalt aan de wereldsche zaken. OPVOEDING. Dat is dolle Trijn, die haar opvoeding bij de kens gekregen heeft. Een mensch zonder opvoeding is een boom zonder vruchten. (Zie BOOM.) OPZET. Hij weet zijn opzet wel te bewimpelen. Ile NOORDOOSTERN. Het NOORDOOSTEN heeft een opzetje geven. Dat is: iemand vleien. De spreekwijze is van het Is met op deze panten, zei knorrig Piet, en hij zag zijn elleboog uit, om er een kakelend opzetje mee te geven. (Zie BOER.) ORANJE. Sangenaan voor het huis van Oranje. (Zie zeiten of opstrjken der kook van verre, gelijk de prins van Oranje. Dit Kortrijksch spreekwoord ziet op WILLEM VAN ORANJE, die in Duitsland de verwilgingen van ALVA was ontkend.) Hij heeft op zijn rug, en roept er Oranje mee. [Men heeft hier, even als bij het spreekwoord: Hij is aangedaan voor het huis van Oranje, welbescheiden aan een Patriotschen oordeel te denken. En Be in ‘t baart, zei de boer, en hij stak een gele maandstaal op zijn hoed. (Zie BOER.)] ORANJE-MANTEL afleggen, en de oranjevlag uitkeren. (Zie MANTEL.) Hij heeft geen oranje-sop of zure sap van (Zie MAAG.) te hebben bij elkaar als een stront bij een orkaan. (Zie ORKAAN.) ORA-PRO-NOBIS ora pro nobis betekent bid voor ons, men door deze spreekwijze te kennen, dat verplicht is voor zulvne eigen zaken te zorgen. ORATIE. of hij een oratie voor de Moskouse tsaar zou doen. (Zie BEDEESD.) GEBEURTSBUUR. Gebuur komt in de hemel, maar slaper moet Meiten staan. (Zie HEMEL.) VADERS. Een vader is een vader en een moeder is een moeder, maar een weduwnoemer is een heilige. Sam de order van den dag. (Zie DAG.) De grootste order, daar zoveel mensen in is. (Zie EDESTAAT.) De order der Barrevoeters, dan hebt gij geen mooi. (Zie BARREVOETER.) Vaarwel in die tijd, dat de visser aan de order van Ayla, en de slagers met de handen eenanderzaten. (Zie DAG.) Keebos tot de order der Barrevoeters. (Zie BARREVOETER.) Wie wil gaan een ridderorder op de rug houthouwen een order, men zou zoveel mensen niet vinden. (Zie HOUT.) Luth. 17, 37. 6 v. Lennep bl. 387. Alles in order en niets op zijne plaats. Het spel is in order. Men moet een huis kiezen, dat in order is, en een vrouw, die men naar zijne hand kan zetten. (Zie HAND.) Order in de hut. (Zie AART.) Order is het halve voeder. Voer uw orders uit, en doe kwalijk. Wanneer de rooster in order is, dan zal de duivel niet op het kerkhof komen. (Zie DUIVEL.) Zijn staand en loopend want in order brengen. ORDONNANTIE. Hij zal nimmer ordonnanties of statuten maken. OREMUS, Al evenwel oremus, zei de pater. [Bij TUINMAN en DE JAGER vindt men de kluchtvertelling medegedeeld, die aanleiding tot het spreeknoord gaf. Deze vertelling komt hierop neder: Pater en koster wedden met elk- ander, wie de meeste vrouwen in gunst had. De pater zou bij het intreden van elke zijner matressen in de kerk oremus zeggen, en de koster voor de zusters het schelletje laten klinken, terwijl beiden tevens met schreefjes antwoorden zouden maken. Nadat zij daarmede eenigen lieden voortgegaan, en de kosters vrouw intredt, roept de pater al weer oremus. Als de koster hem daarop herinnert, dat het zijn vrouw is, zegt hij: al evenwel oremus. Maarom gebruikt men dit spreekwoord, als men zijn partij niet vreest, en zijn meerderheid, bij tegenspraak, triomfantelijk vroetje. Het is daar altijd oremus. Dat men zeggen: men is er voortdurend in twist. Oremus betekent: laat ons bidden. Waar altijd zonden bedreven worden, daar is een aanhoudend gebed noodig. Oremus, zei de bagijn, en zij vatte de pater bij zijn neus. (Zie BAGIJN.) ORGEL. Als je boert, dan denken de varkens, dat je op het orgel speelt. Dat hoort de zwaar liever dan op het orgel spelen. Het aangezicht onder het orgel. (Zie AANGEZICHT.) Het is een orgel, dat juist die wijzen geeft, welke men erop speelt. Het is een orgeliste als zijn kous een orgelpijp. (Zie Kous.) Het orgel spelen voor de mis. (Zie MIS.) Hij blaast (of: treedt) daar het orgel. Hij heeft een' strot gelijk een orgelpijp. ORGELIST. Het is een orgelist als zijn kous een orgelpijp. (Zie Kous.) Ik kan mij niet begrijpen, dat de orgeliste weer beginnen kon, zei de oude vrouw, wij waren aan het laatste vers. ORIGINEEL. Het is een origineeltje. ORK. Steekt u de orgel? (Tuinman zegt: „een orgel is een overgroot Inge 2. Bijdr. Gij. 37-38. 7 Mots bl. 3. Pe L.26 8 Witsen %. Talman I.bl.&. Aug. 7. Gales Akunade 1. 28, bl 19, 36. de Jager Bijl. ®. Sr Vesteeit bl. 108. 9 Folie I. 200. ORK. een vreemd zeemonster, dat zelf de walvissen be-oorlogt en ombrengt, dat die alleen door vluchten weten te ontkomen. Dat kan soms de zee beroeren, en doen zieden. Hier aan heet men een boosaardigen en gramstoorigen nors-kop een ork. Deze ork zal wel in een menagerie te huis behooren, waar ook meerminnen en vliegende draken te zien zijn. Ork of urk, ook nork of nurk genoemd, voor knorrepot, komt bij de schrijvers der 17de eeuw dikwijks voor. ORTOLAAN. - Het is zo vet als een ortolaantje. ORVIETAN. Wat denk je van die orvietaan? vroeg dokter Flakbal, en hij vertoonde zijn patiënt een papiertje met stront. = DOKTER.) Als de os wild is, koppelt men hem. Als het lukt (of: wel wil), kalft de ossenhoorn. (Zie de Bijlage.) Bij de hoornen vangt (vat, of: bindt) men den os, — bij het woord den man. (Zie HOREN.) Dat is een klauwer van een os. (Zie KLOUWER.) Dat is een os van een spel. [Een 200 sterk spel nl., dat het bijna niet te verliezen is. Dat is kaf aan den os. (Zie KAF.) Dat zal zich wel schikken, zei de boer, en hij zat met zijn ossenkarretje in de hei. (Zie BOER.) De bonte os heeft hem niet getreden. De een kalt van het varken, en de ander van den os. De ossen hebben een goede vangst. De os is al in de kuip. (Zie KUIP.) De os is vet (of: Het is een vette os). De oude os maakt recht voren. Een edelman was voor den krijg op, als een os voor de bijl. (Zie KOE.) Een landman spreekt het liefst van zijn ossen, een zeeman van zijn stormen. (Zie LANDBOUWER.) Een os en een ezel dienen niet aan eenen ploeg. (Zie EZEL.) Een vrouw kan meer dan zeven paarden (of: dan honderd paar ossen). (Zie HAAR.) Er komen meer (of: zooveel) kalfsvellen dan ossenhuiden te markt. (Zie HUID.) Gij zult den akker niet bewerken met een os en een ezel samen. (Zie AKKER.) Gij zult den dorscher niet muilbanden (of: den muil niet toebinden). (Zie DORSCHEM.) Het doet den os toch altijd nog breed, als hij naast het koetje op den stal staat. (Zie KOE.) Het gaat met hem als met de ossen van Susan. Het is, alsof er een os (of: aap) in den bijbel las. (Zie AAP.) Het is den bok (of: os) gemolken. (Zie BOK.) Het is een ongezouten os. 1 Bancho-Panca bl. @. & Prov. seriosa bl. 3. Campen bl. 5. Gheurtz bl. 9. 1 Nov. Gruterus I. 1.93. de Brune bl. 460. Bartorius pr. 11.6, sec. 11.29, X. 64, tert. X. 56. v. Alkemade bl.187, 186. Tulijman I. bl. 87, 6 Set. Prov. bl. 29. 7 Mots bl. 21. 124, 370. Loosjes Fee bl. 143, v. Eijk bl. 67. 9 Everts bl. 343. Bancho-Panca bl. 3. : 10 Mots bl. 92. 3 Campen bl 11. 4 Gheurtz bl. 15%. Jager Büjer. bl. 111. 5 Winschooten bl. 324, 8 Gruterus III. bl. 151. de Brune bl, 290. Tuin- man I. bl. 378, II. bl. 48. Meijer bl. 86. v. Mijk II. bl. 67. Mulder bl. 426. 11 Bartorius sec. 1.29. v. Eijk II. na}. bl. 38. de 154 Het schort hem, daar men de ossen boR. Het zijn gezellige ossen. Hij bulkt als een os. Hij doet als de vleeshouwers, die de telen, als zij ze willen slachten. Hij gelijkt beter naar een’ braven D dan naar een’ fatsoenlijk’ mensch. Hij heeft den os aan het gras gebonden. Hij heeft hem geraakt op de plaats, waar ossen bolnen. Hij heeft het grootste gelijk van de wereld: als er alleen op is, neemt hij deel tot getuigen. Hij heeft zelf een’ os geslagen: hij behoefte niet. Hij is een Dordtenaar: hij heeft van den os. Hij is zoo dom als een os (schaap, of: val) Hij kraauwt den os, waar hij hem bollen. Hij loopt als een os voor de bijl. Hij loopt met ossenknien. Hij neert als een os. Hij slacht den hond, die op het hooi lag: hetzelfde niet, en wilde niet toelaten, het at. Hij spant de ossen achter den ploeg. Hij spreekt zoo verstandig als een bulhond, os naar de keel vliegt. Hij springt van den os op den ezel. Hij weet er zooveel van als een os van de Hij zal dat kunnen omstoten, gelijk een os den toren van den heiligen Rombout hoornen zou kunnen doen. (Zie FRIES) Hij ziet eerder een mug in de lucht, dan op de aarde. (Zie AARDE.) Hij ziet gelijk een os, die den slager onthoofd heeft. (Zie BIYLAGE.) In dezelfde weide zoekt de os gras, de windhaas, en de ooivalk een’ kikvorsch. (Zie OOSTERLECHT) Men brengt wel liever een paard (of: een os) maar dwing het (hem) eens, om te zeggen: Men kan van een os niet meer snijden dan stuk vleesch. Met koeien en ossen. (Zie KOE.) Natuur trekt meer dan zeven paarden (ef: zevenkoppigen). (Zie NATUUR.) Neem een Brabandsch schaap, een’ Geldos, een Vlaamsch kapoen en een Friesisch varken. (Zie BRABAND.) Noem je dat een proppertje: het is een gat, met een ossenbijl in gehakt is. (Zie ZOT.) Het is zotternij, den ploeg te spannen. Of al de os van ’t ploegen zucht: “de zoete vrucht.” Gen oever in het bolwerk. (Zie BOLWERK.) Mogelijk moet de pap kelen, zei de otter, Ja, lang de visch. (Zie ONN SCHULDIG.) Regte utter. Zie oever gevangen. Ich.... als een otter. 1 Tot 200 scheel als een otter. 2 Als een otter met een' valhoed. (Zie HORD.) St (of: zweet) als een otter. 3 Dat oever villen. Dat op die wijze den otter te strikken. 4 Oor. : Daar waar is, zei Otto. 5 Een hertog = tijd. (Zie HERTOG.) D DD. Een oud, daar smelt nog boter in zijn mond. R. Rode geslagen wordt, zal er wel smeer uit- Vapad is, wil hij zich beteren. 7 Vreze doeg. De onverbiddelijke. (Zie ANGST.) En houden Pas jongen en oudens. (Zie JONG.) M (of: der) jongen iets, Den (Der) oude Bijt, (Zie JONG.) Arme en oud is een Joden-vloek. (Zie ARME.) Igave wist, en de oude kon: zijraakten aan (Zie JONG.) Van de oude afvallen, is winst, zei de schip- Bij spande zijne moeder voor de lijn. (Zie KUUR.) Kort graag; — dat jong is, speelt (Zie SONG.) Twee ouwen, Die elkander klove. 8 Zijn aan elkander gewaagd.) Vrome ouden Zal men zien te houden. 9 Mogelijk kunnen, maar de ouden moeten sterven. ONG.) Prijpen de ouden. (Zie JONG.) Gen zei men leren, De ouden eeren, De Ragen, De zotten verdragen. (Zie JONG.) Lasten moeten afgaan, als de oudsten ten Gedragen worden. (Zie GRAF.) Is in den graad, De oudste op de straat, Ten voor vrouwen: Zullen ’t leen bebouwen Het naaste lijf, De man voor ’t wijf, De De straat: Komt het leen te baat). (Zie De nieuwen verbeteren de ouden niet. (Zie NIEUW.) De oude raad, de jonge daad, de mannen moed is altijd goed. (Zie DAAD.) Die jong ledig is, kan oud niet doen. (Zie JONG.) Die jong spaart, lijdt oud geen gebrek. (Zie GE-BREK.) Die lang leeft, zal oud worden, en die oud wordt, veel hooren, zei vader Tiktak. 10 Die oude dijt in zotheid. 11 Die oud is, of ziek, of mogen, Dien komt alleen het rusten toe. (Zie MOEDE.) Een kind kan eer wat verdragen dan een oude. (Zie KIND.) Er zijn weinig jongen, die het den oude verbeteren zullen, zei de pap, en men vroeg hem, of bij van den nieuwen of ouden rijnschen wijn wilde drinken. (Zie JONG.) Geef geen raad aan de oude, en zoek geen vloekjes in zwarte pelsen. 12 Grooten heeren, vreemden en den oude Pleegt men een leugen voor goed te houden. (Zie HER.) Het is een oud-maak-nieuw. (Zie NIEUW.) Het is kwaal, oud en arm te zijn. (Zie ARME.) Het leen is voor den oudste; Het geld is voor den stoutste. (Zie GELD.) Het vergraten den oude, dat men lief bij den baard trekt. (Zie BAARD.) Hij gedenkt drie jaar langer, dan hij oud is. (Zie JAAR.) Hij is grijs, eer hij oud is. (Zie GRIJS.) Hij is oud van dagen; de kinderschoenen staan weer voor hem klaar. (Zie DAS.) Hij moet vroeg oud worden, die lang oud wil zijn. 13 Hij weet niet recht, hoe oud hij is. 14 Hoe ouder, hoe kariger. (Zie KARIG.) Hoe ouder, hoe zotter. 15 Hoe ouder wij worden (of: Hoe langer wij leven), hoe wijzer wij handelen (of: hoe meer wij leeren). 16 Je weet wel, Lijsje! dat als oud smeet in de vlam staat, het licht in de pijp brandt, zei de oude, en hij wilde het oorzichtje bij de meid verzetten. Ik ben niet oud, maar ik voel me veel. In den oogst werkt jong en oud. Jong trapt de moeders op den schoot, en oud op het hart. Jong een hoer, oud een profetesse. Jong een heer, oud een boef. Jong gewend, oud gedaan. Jong veel waken, en oud veel slapen, doet zorgen maken. Krijgt gij deouden, 200 hebt gij de jongen gewis. Met jongen ten oor, metouden ten raad. Men is nooit te oud, om te leren. Met jongen ten oor, metouden ten raad. Met jongen ten oor, metouden ten raad. Prost DL 180. Bartorius i 17 Campen bl. 80. Meljer bi. 36. Tara di. s Ft 18 Zegerus bl. 5,33. 14 Fobr. Gruterus 1.bI. 186, u Km de Jager Bijd ir un on 111. bl. 163, Cats bi. 458. de Brune bi. 431. Bar. en 13 en bi i 85 Sertorius pr. IX. 2. Witsen 8. Tulaman u, NN “ nu. 13 Sertorius bi. 178. Zegerus bl. 31. Gent bi. 125. Pacca M. 37. 14 Sertorius bl. 9, 111°. de Brune bi. 08. 19 Prov. seriesa bi. = Sea ee US. 15 Sertorius bl. 151. Campen bi. 79. Zegerus bl. 33. bi. 49. 24 Febr. a ua NDR: t. Prov, el. bug 16 Sertorius bi. 340°. 14 Per. Gruterus I. bl. 108, bl. 56. Meljer bl. 61. Pr. VIII.65, III. bl. 151, Metjer bi. 194. OUD. Niemand weet, wat komen zal: wie zag morgen? (of: Niemand zo oud, die morgen zag). (Zie Morgen.) Op blijde dagen maak teugen, Kan 't hart van jong en oud verheugen. (Zie Dag.) Slecht oud, slecht jong; slecht gewonden, slecht gesponnen. (Zie Jong.) Spot met uw ouder niet. Van Een’ dag er twee maken, zoo wordt men liggend oud. (Zie Dag.) Volhouden, Past jongen en ouden. (Zie Jong.) Wie lang soep eet, wordt oud. Wilt gij lang leven, wees in tijds oud. Wilt gij niet oud worden, laat u jong bangen. (Zie Jong.) Zoo de ouden pijpen, zingen de jongen. (Zie Jong.) Zoo de ouden zongen, Piepen de jongen. (Zie Zorg niet, 3200 wordt gij niet grijs (of: oud). (Zie Grijs.) Het oude wordt altijd geprezen. Hij beschouwt al 't oude zalig. Ik laat het bij het oude, Voor oud en nieuw betalen. (Zie Nieuw.) Wat nieuws doet het oude vergeten. (Zie Nieuw.) OUDERDOM. Aan de taaije muil van het varken kent men zijn ouderdom. (Zie Muil.) Als de memorie vermindert door ouderdom, dan begint men weer te kinderen. (Zie Kind.) De jongheid wil niet, de ouderdom kan niet. (Zie Jongherig.) De ouderdom grijst wel, maar wijst daarom nog niet niet. Men wordt, met de jaren, wel grijzer, maar daarom altijd nog niet wijzer. De ouderdom heeft zijn hoofd gebogen. (Zie HoornD.) De ouderdom is eene schennis. De ouderdom kan wel beter varen dan de jongheid. De ouderdom komt met gebreken. (Zie GEBREK.) De ouderdom zal men eeren, al zou men ze ook met stokken slaan. Die in zijn jeugd welleeft, vindt een vrolijken ouderdom. (Zie JONGHEID.) Die de ouderdom mishaagt, die moet zich maar jong laten opknoopen. (Zie JONG.) Een lieve of een dartele jeugd, Een ouderdom, die niet en deugt. (Zie JEUGD.) Geen ding betert door ouderdom. (Zie DING.) Het is van ouderdom, dat de vogel niet meer zingt (of: zijn zang laat). ’t Is door drinken noch door eten, Maar door ouderdom versleten. Kam en sporen van den haan Doen zijn ouderdom verstaan. (Zie HAAN.) Laat hem maar tot mijn ouderdom komen: het zal hem wel vergaan. Onlust maakt ouderdom. (Zie ONLUST.) Ouderdom, hoe zijt gij zoo veracht, daar elk u toch begeert? Ouderdom is ziekte genoeg. Ouderdom schaadt voor dwaasheid niet. (Zie DWAASHEID.) Gruterus II. bl. 163. Mergk bl. 3. Maugazijn 13. Modderman bl. 149, Bel. Prov. bl. 3. de Brune bl. 490. Sartorius sec. VIT. 13. Tuinman 1. bl. 131, II. bl. 94. van Alkenmade bl. 149. Meijer bl. 96. 156 Van ouderdom wordt niemand ijdel. (Zie ISJONG.) Wat nieuws verfraait (of: verkwikt) het hart, verjongt den ouderdom. (Zie HART.) De grootouders vergaren, de ouders verteren, kleinkinderen verhongeren. (Zie GROOTOUD.) De kost van de kinderen moeten de ouders bezorgen, maar het besteden hangt aan de buren. 