title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Hij bangt een lantaarn aan een paal. Hij is vertrokken met de lantaarn aan de dissel. (Zie DISSELBOOM.) Hij zocht op klaarlichte dag met een lantaarntje. (Zie DAG.) Iemand met de honden-lantaarn nalichten. (Zie HOND.) Karel! houd de lantaarn, zei Joris: ik moet eens hoesten. (Zie JORIS.) Letter-wijsheid is de lantaarn van het verstand. Licht-muggen zijn geen lantaarns. Men zal dat nog met lantaarnen zoeken, (Deze spreuk is ontleend aan Zech.1: 12.) Ze draagt een lantaarn aan de neus. (Zie BERKHEYS Nat. Hist., iii. bl. 1241, leest men: „Het gebeurt wel vaker, dat een aankomend Meisje, wat slimmer geworden, begeert met haar te mogen roeien; wanneer de een of andere der Vrouwen, haar nieuwsgierigheid stellende bedwingen, haar zulks toestaat, onder voorzorg met een Lantaarn aan haar Neus te mogen hangen; dat het nieuwsgierige Afgod niet gaarne toelaat en zou. En hieruit ontstaat het vermoedelijk, dat een nieuwsgierig Mensch gezegd wordt, een Lantaarn aan de neus te dragen.”) LAODICEËR. Het is een Laodiceër: nie Mand, noch heet. (Dit Ben is genomen van Openb. 3: 1. Laat de kat bij het spek en een lap bij de wijn, dan zijt gij aan het rechte eind. (Zie RIND.) Daar de heeren rijden, stuift het stof; daar de bedelaars dansen, stuiven de lappen. (Zie BEDELAAR.) Dat is twee vliegen in één klap (of: met een lap). (Zie KLAP.) De molenaar bangt de lappen aan de rakken. Door kleine lapjes (of: Allenskens) leert de hond leeder eten. (Zie HOND.) Een stagiair schrikt wel een lap. Goed overleg is het halve werk (of: is dat niet verworven), zei de broedelaar, en hij zette de lap naast het gat. (Zie BROEDDELAAR.) Het is een lappendoek. (Zie DIEF.) Het is een wollen lap. Het is last om te leren, 14 Het is vlak voor het lapje. 15 Het is zijn hartlapje. (Zie HART.) Het is zo taai als een leerlingen lap. 16 Het zijn niet dan lappen en leuren. 17 Hij durft er niet mee op de lappen komen, 10 Sancho-Panza bl. 38. 11 v.d. Venne bl. 119. 13 Tuinman I. bl. 534. Gales bl. 43, 18 v. Waesberge bl. 17. 14 Tuinman I. bl. 118, 389, 297, 368, II. bl. 66, 15 v. Lennep bl. 126. 16 Sancho-Panza bl. 62. 17 Sartorius pr. 118. LAP. 10 Hij heeft op zijn baaitje (of: op zijn lappen) ge- 1aad. (Zie BAAITJE.) Hij is al op de lappen. 1 Hij is in de lappenmand. Hij kan wel van de lappen. Hij kan zijn kromme lappen kwalijk te hoop krij- gen. (Zie HOOP.) Hij krijgt het lapje duur genoeg. Hij laat het onder de lappen hangen. 2 Dat is: „hy verteert veel geld,” zegt v. LENNEP.] Hij laat zijn lappen zien (of: Hij toont zijn lap- pen). Hij legt er de lap op. 4 Hij staat, alsof hij een lap in de mond had. 5 Hij zegt het hem, dat er de lappen bijvallen (of: bijvliegen). Iemand bij de luurven (ook wel: de lappen, de vod- den, de mouw, of: de kraag) krijgen. (Zie KRAAG.) Iemand jagen, dat hem de lappen ontvallen. 6 Kleermakers wapen: drie luizen op een rood lapje. (Zie KLEEDERMAKER.) Men houdt hem voor het lapje (of: voor den gek). Men mocht wel een geduld hebben, zoo taai als een lederen lap. (Zie GEK.) Men zal hem een rood lapje op de mouw spelden. [Van alle kleuren steekt rood het meest in de oogen. Rood is de kleur der schaamte, de kleur, die wangen en hals aannemen bij het bekend worden van enig vermeend of wezentlijk kwaad. Rood is de kleur der lillen aan de keel (de lappen) van den haan. Met rood eindelijk zijn halskraag en handboorden van den rok des politiedienaars omzet. Wat nu van het opgegevene aanleiding mag gegeven hebben, om klikker een rood lapje op de mouw te spelden, durf ik niet beslissen.] Om dat lapje geen dief, zei meester Eendarm, en hij haalde een broek door het oog van de schaar. (Zie BRORK.) Practica est multiplex! zei de Javir, en hij sneed een boer de ooren af, en gebruikte het vel tot achterlappen voor zijn schoenen. (Zie BOER.) Schurftige schapen bebben veel lappen van doen. Wat je aan de voorzolen wint, verlies je aan de achterlappen. Wij zullen halve zolen en achterlappen eten. [200 gram van het komme com-miesbrood.] Het is zoo fijn als een Mennisten-borstlap. (Zie BORST.) Zijn de inhoud goed, dan zullen de lappen eenmaal wel weer dienst doen. (Zie DIENST.) Zijn geweten is een zeemlederen lap: het geeft en het nee niet. (Zie GEWETEN.) Zijn hartje ligt in een bonten lapje. (Zie BONT.) 7 Campen bl. 103, 8 v.d. Venne bl. 156. 9 Tuinman I. bl. 338, 10 Gheurtz bl. 60. 11 Sartorius tert. X. 59. 13 Winschooten bl. 134. 14 v. Hasselt bl. 4, 10. 15 Modderman bl. 39. 16 v. d. Venne bl. 129. 13 Gruterus II. bl. 146. Mergel bl. 20. Tuinman II. 17 Gruterus III. bl. 139. Meljer bl. 107. LAPPER. De buiklapper is aan (Zie BUIK.) A RIE. Eet larkoek met vijgen, totdat de keizer gaat. (Zie KRIJG.) Las. Als deschuur brandt, lijdt het huis last. (Zie ook) Als hem een vlo e bijt, is Holland in last. (HOLLAND.) Dat is eens menschen regte vriend, Die last en nooden dient. (Zie ook) Dat is ezels last. (Zie EZEL.) De een ezel heet altijd de andere eenen drager. (Zie DRAGER.) Den last lossen. (Zie ook) De zwaarste last is achterlast. (Zie ook) Die de lasten heeft, moet ook het voordeel hebben Die de lusten heeft, moet ook de lasten dragen (Alle lusten hebben hun lasten). (Zie ook) Die last moet opschorten, zal bukken en lijden Die ons tot last is, moet het huis uit. (Zie ook) Die verre gaat, is haast vergeten; die dichtbij komt, is gauw tot last. (Zie ook) Een driedaagse gast is een last. (Zie DAGE.) Een goed begin heeft een goed behagen (of: beginsel mag behagen), Maar het einde last dragen. (Zie BEGIN.) Een kleed, dat niet meer past, strekt wel tot last. (Zie KLEED.) Een ondankbaar mensch is niet waard, dat de aarde draagt (of: De aarde draagt geen last dan een ondankbaar mensch). (Zie ONDANKBAAR.) Er kwam nooit man in last, of hij deed het zelfde (ook wel: of hij bracht er zichzelf in). (Zie de Bijlage.) Geen voerman stuurde ooit zoo wel, dat ze nooit werd omgeworpen. (Zie ook) Gelijk het paard is, is de last. (Zie ook) Gemeene last wordt ligt gedragen. (Zie ook) Hangen is (heeft, of: maakt) geen verschil; maar worgen is de last. (Zie ook) Het kruis vast gezet, is maar de halve last. (KRUIS.) Hij draagt paardenlast. (Zie ook) Hij drijft op zijn last. (Zie ook) Dat is, zegt v. LENNEP: „Ay heb ik akkoord met zijn schuldeiser aangetoond, houdt het, even als een ontheemd schip, door zijn tuig of takel, maar door last of lading — het geld van anderen — drijvende.” (Zie ook) Hij heeft een zwaren bovenlast. (Zie ook) Die dronken is, die een gast het als dank ogen, die een zwaren bovenlast hebben: het moeilijk is, koers te houden. (Zie ook) Hij heeft goed bij den lust. (Zie GOED.) 19. Gruterus II, bl. 141. De Brune, bl. 35,3% 4. Cats, bl. 474. Tuinman I, bl. 355, II. bl. 38, 5. Gheurtz, bl. 39. Cumpen, bl. 52. 6. Kijk, I. nal. bl... v. Leonpauldi. v.d. Meer, bl. 131. 8. beladen gelijk een lastezel. (Zie EZEL.) in bonderd (duizend, of: honderd duizend) is wel bij zijn last. tien zwaren last opzijnen hals. (Zie HALS.) zal nog last lijden. smoetzijnen last (of: zijn eigen pakje) dragen. [Voor het onbekende pakje is dit spreekwoord ge- sement wit Gal. v1:5, gelijk het mede op den last lijkt.) in den lust laten. werk maakt geen hinder-last.(Zie HINDER.) breken. innemen. roept den ezel niet ten hove, dan als hij lasten moet innemen. (Zie EZEL.) last is aan mij vast. die kent eens anders last. lasten schijnen van lood, en eens anders van ezels maken den last ligt. (Zie EZEL.) ien mogen u beklagen, Gij zult den last dragen. LAST. is nooit niet geput. Aan het begin van allen last. (Zie AANVANG.) nie een laster-tongetje. LASTERAAR. Is een lasteraar moet men den mond stoppen. Lazze. prooient lastig (of: lui), als hij groot is. (Zie GROOTE.) aan groeien noch bloeien, omdat gij mij zoo Last. in latten aan het huis. (Zie HUIS.) lik en laat. Men zegt dit van een mager mensch. (Zie het Museum, i. di. 406.) de latten. kan ij is font, dat is: onvermogend, om zijn DE ee, Zar uit de latten zoeken (of: halen). [Dat wil zeggen: een zaak aan ’t licht brengen; wat achter de latten van het dak verborgen was, weer voor den dag halen.) in de latten, dat men u zoo zelden a! “Sdenten drinken wijn, het water is voor boeren; Daarvoor spreken zij Latijn, waar die lompen rug op loeren. (Zie BOER.) Dat imiet wijn wordt opgevoed, een zwijn, die Latijn spreekt, en een zon, die te hard schijnt, maken zelden een goede rekening. (die KIND, paard en geld en goed Latijn: Dat brengt een um. 8 Winschooten blz. 134. Ze pr. 11. 23, III. 73, IX. 96, sec. X. 97, & Adag. quadam blz. 48. LSS.IV. 11,08. pramn blz. 518. blz. 385. u.134, 1.8. 108, 15. 61.130. v.d. Venne blz. BR. &e Bruns blz. 371. Mergh blz. 35. verta blz. blz. 10. 11 Gruterus II. blz. 180. de Brune blz. 91. Mergh 11 Tuinman II. blz. 198. Moderne blz. 150. 18 Sartorius pr. 111.%. Tuinman 1. blz. 850, nal, LEDER. laagd over Rijn. (Zie GELD.) Het einde van zijn kout is het einde van zijn Latijn. (Zie EINDE.) Het is kramer- (of: potjes-) Latijn. (Zie KRAMER.) Hij spreekt Latijn als een zwijn. 14 Hij weet er net zoveel van als de kat van ’t Latijn. (Zie KAT.) Ik wil Latijn in mijn huis hebben, zei de boer, en hij liet voor zijn varkenskot schilderen: pax intrantibus et mors exeuntibus. (Zie BOER.) Slechte wijn, Slecht Latijn. LAUWER. Hij rust op zijn lauweren. AVA. Dat is de onreine bron, daar de gloeijende lava uitstroomt. (Zie BRON.) Laveer. Hij heeft laveer gekregen. 15 leven laveer geven. [Laveer is rondloopen, zonder bepaald doel uitgaan, laveer is dus vrijheid; TUINMAN noemt het ‘de schoonstijd der arbeidslieden.” Hij heeft laveer gekregen, wil dus zeggen: men heeft hem niet meer noodig, daarom krijgt hij verlof, om heen te gaan. leven laveer geven, gebruikt men in den zin van: iemand iets ongegronds vertellen, hem wat wijs maken.) LAVENDEL. Dat is uit de lavendel-kist. (Zie KIST.) LAWAAIL. Hij maakt meer lawaei dan zeven dieven aan de galg. (Zie DIEF.) LAZARIT. Gebedeld brood is goed voor lazarij. (Zie BROOD.) LAZARUS. Dat is het oude zeer, zei Lazarus, en hij kraauwde ziin’ kop. (Zie Kop.) Het iseen ongevoelig Lazarus-zeer , waaraan geene zalf te strijken is. 16 Hij gelijkt een’ Lazarus. 17 . ziet er uit als een opgewekte Lazarus. 18 (Zic e Bijlage.) : Ik ben geen Lazarus. 19 ” Lazarus opwekken. 20 (Zie de Dijiage.) Zijn mond gaat als een Lazarus-klap. (Zie KLAP.) LAZUUR. Het is zoo blaauw als lazuur. 21 EA. Wij denken dikwijls voor Rachel te dienen, maar worden met de leepe Lea bedrogen. LEDEKANT. Hij snorkt van een gouden ledekant, en hij brengt er een van verrot vurenhout voort, (Zie GOUD.) LEDRR. a Als men den hond hangen wil, dan heeft hij leer gegeten. (Zie HOND.) Buikleör rekt wel. (Zie BUIK.) De tong is niet van leder. 22 Die leder ziet snijden, vraugt naar cenen rien. 23 16 Tulaman I. bl. 366, 11. bl. 99. Galesbl.13. Mou. derman bl. 103. Bogsert bi. 42, 63, 57. 17 v. Duyse bl. 197. 18 Gheurts bl. 37. 19 Tuinman 11. bl. 99. % Ghenrts bl. 46. 91 Gheurtz bl. 79. 23 v. Klik 11.47. 33 Motz bl. 68. Ian utenan v1 88. 13 Campen bl. 108. Metjer bi. Bl. sert.1.00. 14 Vergel. Apreskw. bl. 68. 15 Tulaman I. bl. 885. v. Zutpben Duivel DI. 709. LEDER. Door kleine lappen (of: Allengskens) leert de hond ander eten. (Zie HOND.) Eene hertenleerden broek doorzitten. (Zie BROEK.) Eene lederen beurs zal geen zijden beurs worden, al doet men daar veel geld in. (Zie BEURS.) Een lege beurs: die noemt men leer; Breng geld, zij krijgt hare eere weer. (Zie BEURS.) Het is goed breede riemen snijden van eens ander- mans leer. 1 Het is lap om leer. (Zie le Het is zoo taai als een leeren lap. (Zie Lap.) Het leer zal goedkoop worden: de kalveren rekken zich uit. (Zie KALF.) Het zijn niet al buffels, die buffelvel dragen. (Zie BUFFEL.) Hij klaapt als een trip, daar geen leer op is. 2 Hij klapt als een slof, waar geen leer op zit. Hij trekt van leer. 3 Hij zal hem wel op ’t leer (af: achter de broek) zitten. (Zie BROEK.) Honden zijn kwaad van vetlederjagen.(Zie HOND.) Eenmand zoo gedwee maken als een zeemlederen handschoen. (Zie HANDSCHOEN.) Ik stal het leer, en geef de schoenen om Godswil. (Zie GOD.) Ik zou hem wel een’ knapzak vol hooi toevertrou- wen, had ik borg voor het leer. (Zie BORG.) Leer om leer: Sla (of: Loer) je mij, ik sla (loer) je weer. 4 Liesleer wil wel rekken en buigen. Men maakt geen hertenleerden broek van de huid van een wild varken. (Zie BROEK.) Men moet roeijen met de riemen, die men heeft, zei de riemsnijder, en hij sneed riemen uit eens anders leer. 5 (Zie de Bi lage.) Men mogt wel een geduld hebben, zoo taai als een Jederen lap, (Zie GEDULD.) Stap op met je zijden kousen en spaansch-lederen schoenen., (Zie KOUS.) Zijne zakken zijn van duivelsleer: zij kunnen geen kruis belouden. (Zie DUIVEL.) Zijn geweten is een zeemlederen lap: het geeft en het neemt. (Zie GEWETEN.) Zijn mond is van geen sclhaapsleer. 6 [Hij houdt van al, wat lekker smaakt.] Zijn zak rammelde als een vossenstaart in een’ le- deren vijzel, Lepıo. Hij is wel ledig, die niet volgen kan. 7 - LEDIGHEID. Door de ledigheid kwanı Egisthus tot overspel. (Zie EGISTHUS.) Een luiaard (of: Ledigleid) is des duivels oorkus- sen. (Zie DUIVEL.) — 1 Serrillus bl. 17. Notz bl.1%. Campen bl. 111. Gheurts bJ. 73. Zegerus bl. 5, 53. 17 Jufij. Idi- nau bi. 85. Gruterus I. bl. 110. Cats bi. 493. de Brune bl. 375. MergA bl. 44. Set. Prov. bl. 163, Bartorius soc. III. 63. Richardıon bi. 4. Win- sehooten bl. 307. Tulnman DI. 79, I. bl. 135, 166. Adag. quadam bl. 3. Folie 1.375. v. Bioer- beek bl. 270. v. Aken 9. Eupkonria bl. 516. E& verts bi. 231. v. d. Hulst bl. 14. Sermoen bi. 49. v. Eijk II. 61.38. v. Waenberge Frijen bi. 55. Sancho-Panca bl. 29. Modderman bI.4. Bogaert d1. 108. 17 Jullj 83. 3 Campen bl. 38. Meijer bl. 28, ® Tulnman I. bl. 79. Everts bl. 317. Harrebomde TU bl 305. 9 Cats bi. 516. & v. Alkemade bl.10]. v.d. Willigen 18. Verkl.]. 5 33 Jan. Gruterus 1. bi. 104. Cats bl. 679. v.d. bi. 8. Venne bij 345. de Bruns bij 100, %50. Mergel bij 65. Sel. Proor. bij 134. Winschoten bij 907. v. Alkemade bij 173. Tuinman I. bij 966, 33, 11. bij 108. Gales bij 16. Euphonia bij 518. K- verts bij 237 en nr. 7. v. Eljk I. bij 115. Modder- man bij 81, 147. Bogaert bij 88. v. Lennep bij. 176, 177. Harrebomede Kind bij 34. 6 Tuinman I. bij 99. Nov. 4. Bogaert bij 32. 7 Gruterus III. bij 138, Meijer bij 108. 8 Adag. quidam bij 18. 10 Adag. quidam bij 3. 11 Gruterus III. bij 160, de Brane bij 130. LEI Ledigheid is de moeder van alle kwaad. (Zie KWAAL) Ledigheid is de oorzaak van veel zonden. - Ledigheid is de voedster van ontzendingen kwa (Zie KWAAL) Ledigheid is hongers moeder, En van die verd broeder. (ZIE BROEDER) Ledigheid de wappert al naar het gas (Zie BEMDE) Nog beter is het, verloren arbeid gedaan, do ledigheid zich te amen (Zie ARBEID) EED. Al is de leugen schoon bekleed, Nogtans blij haar' meester leed. | Als het werk gedaan is, dan is het den zot het laatste Daar kwam nooit een man in leed, of bij bracht zichzelf in. Il De liefde ziet geen leed. 12 De vrouwen hebben drie soorten tranen: van leed, ongeduld en van bedrog. (Zie BEDROG) Die al zijn leed met leed wil wreken, Si kracht (of: Salomo’s magt) zal hem ontbreken (Zie KRACHT) Die borg blijft, bewijst liefde, en ontving tijds leedwezen. (Zie BORG) Die een boer goed doet, doet God leiden. (Zie ook) Die heeft, wat hij eet, vergeet zijn leed. Die in geschil gaat, gaat in zijn leed. (Zie ook) Die mij zegt, wat mij misstaat, is mijn vriend, was het mij leed. (Zie de Bijbel.) Die schrijft, als hij ’t gereed heeft, doet het ook, ’t hem leed is. Een eeuw en eed is Godes leed. (Zie ook) Een ietje man ontbrak nooit leed. Eens andermans leed is haast vergeten. Een traag hand krijgt leed en schand; Een klap hand krijgt eer en land. (Zie EER.) Een dag heeft zijn lief en leed. (Zie ook) ’t Fluweel heeft geen straf noch leed. (Zie FLUWEEL.) Geen lief zonder leed. Harteleed is de diepste pijn. (Zie HART.) Het doet hem zo veel leed, of hij eens aan buurs brief had geroken. (Zie BURGERT.) Het is den eenen bedelaar leed, dat de ander de deur staat. (Zie BEDELAAR.) Het is den eenen hond leed, dat de andere in keuken loopt (of een’ brok kracht). (Zie BROEDER.) Het is den kardinaal leed, dat hij geen paus is. (Zie KARDINAAL.) Het is mij leed, dat weet God. (Zie ook) Het schip kan niet tegen zijn leed. Het ware mij leed, dat ik er mijn’ mond nog van opdede. Het ware schade, dat hij leed wedervoer. 18 36 Dec. Gruterus1. bl.105. Tuinmen LU 125. Marlinet 18. Löhr 6. v. Zutphen I]. U Koningbl.16. Wassenbergh 11. 1.120. «.W berge Yrijen bl.51. Morlderman b1.70. 15. Det 17 Witeen bl. 511. 18 Oampen bl. 133. 19 Campen bi. 70. ws mij Jeed, Dat ik het deed. I ee (ZiedeBijlage.) Ba zijnei niet zwijgen, 2( Ziede Biylage. zei gun Kind of kraai leed doen. (Zie 5) {cn ik niet meer, dan wil ik toch, dat hjj weet, het mi) leed is. 3 (Zie de ‚Bijlage.) a verslimdt leed. 4 rer woge pais te maken; Egg: of pi niet gram worden. (Zie GMAM. Bef komt leed. 5 ( i al te heet, Of’ ’t doet u leed. (Zie HEET.) } kef noch lced. 6 ‚ dearna bedacht, Heeft menigeen are a Bir) men niet weet, loet ons geen leed (of: Dat ten weet, dat nieten deert).9 (Ziede Buzlage.) bet leed doet, dien gaat een oog uit. 10 t dit gewas ontkleed, Zoo wordt het u ook di, (Zie GBWAS.) leed is niet te overzien. 11 LBELISK. de leeliiken (gf: mottigen) mooi ziju, gaat zij de eelijke zal haar aangezigt haren aars wel seboon, unaar wordt leelijk. 12 |is te leelijk, om op een schoon bed te liggen. ie BED.) ste keeljjk, om te lagchen. LISKENDAM. is merrouw van Leelijkendam. 13 s van Schoonboven afgevaren (ef : Schoonho- of vwoorbij ziet, en zich met het leelijke vergenoegi. Doorgaans geschvedt dit alleen , als men naar beter trachtte, doch in de plaats daarvan zich met het slechiere mact ee nn Daarom wordt hetepreeh- word bijzonderlijk toegepast op een e, die Ister Auwt ni sene Machtere Pe zu eerst heefi afgewezen. Het vorige spreek- woord > op de gehunde rijke, maar lechijke UTOR. LERLIISKHEID. * zwart is geen leelijk. Al wil je de spiegels breken, omdat zij je eigenheid vertonen. (Zie AAN.) Beleerlijkheid is een schild voor de kuischheid. (Zie KUISCHARGE.) Dat is een monster van leelijkheid. Wand 200 schoon, of zij heeft iets leelijks. Wet 71. 3 Maart. Grooters 1. bl. 104. Bene M. 208, 331. Mergk bl. 81. Bel. Prow. MER Barlaeus zers. V. 6. v. Alkemade bl. 102. Iumsa 2178. Magazijn 4. Wijzheid bl. 135. Winters. U. &. v.Zandpens II. bl. @. Kverkst , WB Weijmans ISI 13. Hornstra bl. 7. r. 13 Mots bl. 77. 13 Gheurtz bl. 50. Waesberge Vrijen bl. 80, Win bl. 15. Vrijmogelijke bl. 86. Modderman bl. 43. 2 Maart 53. 8 Cats bl. 413. Meorgh bl. 57. Bel. Prov. bl. 98. 9 Kegerus bl. 12. 10 Fedr. Grooters I. bl. 183, 11. bl. 19, II. DI. 130. de Brune bl. 63, 386. Morgen bl. 6. Se. Prov. bl. 319. Tuinman bl. 18, I. Li. 273. Zuphonia bl. 515. Everts bl. 347. Banco-Panena bl. 31, 31. Bogaert bl. 29. 10 Campen bl. 70. Meijer bl. 33. 11 Tuinman 31. bl. 158. Harrebomede Kind bl. 188. LEER. Rondom leelijk: een van de tegen de liefde. 15 REM. Die met geen’ kalk metselen kan, die neemt leem. (Zie KALK.) Een huis van leem, een paard van gras. Een vriend van mond: ’t is al maar glas. (Zie aLas.) LEEMTE. Hij haalt de onder leemten weer boven. 16 LEN. Heer Schenk is dood, en Leen is ziek. (Zie HEER.) De naaste in de graad, De ondste op de straath, Mannen voor vrouwen: Zullen ’t leen behouden (of: Het naaste lijf, De man voor ’t wijf, De oudste op de straath: Komt het leen te baat). Het leen is voor de oudste; Het geld is voor de stoutste. (Zie GELD.) Men geeft de onwillige leen noch geld. (Zie GELD.) LEENDERT. Die haardstad is niet voldoende, zei Leendert, en hij stookte een vuur op het ijs. (Zie HAARD.) Die pen wil geen inkt geven, zei Leendert, en hij wilde met een beuling-pen schrijven. (Zie BEULING.) Ik vrees, dat mij dat zoo knijpen zal, zei Leendert, en de beul deed zich een hennepen dasje om den hals, (Zie BEUL.) ENING, Het gelijkt hier wel eene bank van leening. (Zie BANK.) LERNTIE. Het is een Leentje. Dat deze benaming voor een ligtekooi geldt, zie men uit Prof. HERINGA’S Voorlopige overzicht over de verrijking van onze Nederlandsche taal met uitdrukkingen, uit den bijbel ontleend, in DE JAGERS Archief voor Nederlandsche Taalkunde 1. bl. 8. Hij speelt Magdaleentje (of: Leentjebuur). (Zie BURMAN.) Ler, Hij is er leep op. Hij is hem te leep af. Hij krijgt van de leep. LERR. De leer dringt zeer, Maar ’t leven meer. De leer klinkt, Maar ’t leven dwingt. Hetzij in schande of eer: Natuur gaat boven leer. (Zie BEER.) Hij heeft leergeld gegeven. (Zie GELD.) Hij is zoo omzichtig als het meisje, dat eerst de schedel wil bestuderen, alvorens te huwen. Leer en leven moeten overeenstemmen. Leeringen wekken, Maar voorbeelden trekken. (Zie de ‚Bijlage.) Men ontwet de leer, Natuur nimmermeer. Adagio, quadam bl. 46. Folgman bi. 136, Adag. Schatulus bl.. LEER. 't Volk dient zich met 't gebruik veel meer, Dan van natuur en goede leer. (Zie GEBRUIK.) Wie zijns vaders en zijner moeder leere niet volgt, die heeft een dom gemoed. (Zie GEMOED.) LEERLING. De leerjongens maken de meesters. 1 De leerling, die nog niet naaijen kan, wil een kleed aanzien. (Zie KLEED.) Die iemand leert duikelen, wordt van zijn leerling vermoord. Die meester wil worden, moet als leerling beginnen. 2 Eerst na lange oefening wordt de leerling meester. 3 Het zijn goede leerjongens. 4 LEEST. De zoon schoeit op des vaders leest. Ergens zijn gat op de leest slaan. (Zie GAT.) Het is op dezelfde leest geschoeid. 5 (Zie de Bijlage.) Hij liet er de leest van zijne kaproen. (Zie KAPROEN.) Hij schoeit het op een andere leest. Hij zocht hem het lijf op de leest te zetten. Hij stopt hem vol met eten.) Schoenmaker! houd ubijuweleest. 6 (Zie de Bijlage.) De Griekse schilder APELLES schilderde zeer natuurlijk. Te zijner meerdere oefening had hij de gewoonte, om zijn schilderstukken voor het volle ten toon te stellen, ten einde zich de aanmerkingen ten doel te maken; maar om zichzelf achter zijn werk verborg. Eens had APELLES een beeld geschilderd. Een schoenmaker, daar voorbij gaande, berispte iets aan een der schoenen van het beeld. APELLES vond de aanmerking gegrond, en verbeedde de aan- gewezene feil. Maar toen de schoenmaker de volgende dag iets op den voet van het beeld had aan te merken, voerde de schilder hem de woorden te gemoed, die tot een spreekwoord zijn geworden, en dat men ter beschaving gebruikt, wanneer iemand over zaken oordeelt, waarvan hij geen verstand heeft.)] Twee op een leest gepast. Zij willen niet op enige leest schoeien. Zulke leest, zulke schoen. 7 Als de leeuw dood is, kunnen de lıazen wel over hem heen huppelen. (Zie HAAS.) Beeren , leeuwen, felle dieren Kunnen huns gelijken vieren. (Zie BEER.) Beter een leeuw van een wijf, Dan een schaap ven belrijf. (Zie BEDRIZF.) Beter het lıoofd van eene rat, dan de staart van een’ leeuw. (Zie HOOFD.) Dat de leeuw niet weet, doet de vos. 8 Dat is eene boon in eens leeuws bakhuis. (Zie BAK- HUIS,) Deleeuw iszoo vreeselijk niet, als men hem schildert.9 Des avonds leeuwen, des ınorgens kapelletjes. (Zie AVOND.) De tijd gaat om als een brieschende leeuw. 10 1 Gruterus III. bl. 180. 8 Modderman bl. 138, 3 Manvis bl. 134. 4 Bartorlus sec. VI. 88, 5 Gheurtz bi. 50. Sartorius seo. III. 95, 1X. 96, tert. V1.38. v. Alkemnde bi. 180, 156. Tulnman I.bL 166. Adag. quadamı bi. 57. v. Aloerbeek bl. 265. Gales bl. 81. 6 de Brune bl, 63. Witsen 53. v. Alkemade bi. 113. Tuinman bl. 21,1. bl. 47, 11. 1.19. Adag. zua- 10. Gent bl. 138. 7 Motzbl. 5. 8 Set. Prov. 1.292. dam bl. 13. Adag. Thesaurus bl. 19, Lassenius XXXV, Lublink Verk. bl.96. v. Moerbeek bl. 35. Gales bi. 13. Martinet 6. Magasiin 67. Lu- blnk Br. bl.86. Euphonia bi. 585. vd. Halst b1.8. Braakönburg II.3. Koning bl. 8. de Graaff bl. 83-109. Guikema 1.13. Sancho-Panca bi. 34. Moddernıan bl. 33. Bogaert bl. 83. v. Sandwijk LEEUWERII Eene kat, die besloten is, verandert wel in ee leeuw. (Zie KAT.) Eene mug steekt wel een’ leeuw in ’t oog. 11 Een ezel geeft nog e een’ dooden leeuw ce schop. (Zie EZEL. Een haas bespringt ook wel een leeuw, als hij ertoe komt liggen. (Zie HAAS.) Een leeuw in zijn hok is een napje op Sint Maart (Zie HOK.) Een levende hond is beter dan een dode leeuw (Zie HOND.) Een valkenoog, een leeuwenhart en een kruise hand is de medicijnmeester noodig. (Zie HAND.) Er zijn leeuwen (of: beeren, ook wel: wolven) in den weg. (Zie BEER.) Het is een ezel in een leeuwenhuid. (Zie EZEL.) Het is kwaad, den leeuw te scheren. Het vossenvel aan de leeuwenhuid naaijen. (Zie HUID.) Hij brult als een leeuw. Hij heeft gevochten als een leeuw. Hij is zo grimmig als een leeuw. Hij speelt niet graag den jakhals achter den leeuw (Zie JAKHALS.) Hij riert zich als een brullende leeuw. Hij zocht de honigraat tot binnen in de keel van den leeuw. (Zie HONIGRAAT.) Kan hij met de leeuwenhuid zijn oogmerk niet bereiken, dan doet hij het vossenvel aan. (Zie HUID.) Nu hebben de leeuwen ook schilders. Om den leeuw te bedwingen, slaat men het hondje klein. (Zie HOND.) Ook hazen trekken een' leeuw bij den baard, als hij dood is. (Zie BAARD.) Uit den klaauw kent men den leeuw. (Zie KLAUW.) Wat ezels voetgeschop voor den leeuw! (Zie EZEL.) Zijt gij een ezel, neem dan geen' leeuw tot medestander. (Zie EZEL.) LEEUWRIK. Als de koekoek zwijgt, hoort men den leeuwriik. (Zie KOEKOEK.) Bij gebrek van tarwe maakt een leeuwriik zijn nest in de haver. (Zie GEBECK.) De gebraden ganzen (duiven, snippen, leeuwerken, of patrijzen) komen ze niet in de mond vliegen. (Zie Duif.) De leeuwerik zingt vrolijk, omdat hij op meidagen geen huisschuizing te betalen heeft. (Zie Daa.) Eene koe schuurt zooveel in den Mei, als een leeuwerik in het geheele jaar. (Zie JAAR.) Een leeuwerik op een zoodje. [Volgens WINSCHOOTEN betekent dit aan 'wisje wasje;’ en daar 'laat zieh de naar niet mee paayen,’’ zegt TUOLMAN.] Het is een lieve leeuwerik. Hij behoeft wel een gepeperde leeuwerik. (Zie de Bijlage.) [Men gebruikt dit spreekwoord bij het gebrek aan een dier, dat men wel zou willen hebben.] Bosch, boe het LEEKTJE. = wil je dat ik je leen geef? = laat je dan ook iets leen aan mij. (Zie LEEN.) Mannen, deze leugen wil ik niet aanleggen. [Volgens de MEYDENBOECK bestaat dit spreekwoord niet, en volgens ID. DE BRUNE is de juiste formulier 'Mannen, deze leugen wil ik u niet aanleggen!'] Een leugen is een man een kwart pond zwaar, zodat hij er twee weken aan toe is om op te lopen. (Zie SUGEV.) Vroeger liep men op drie benen, omdat men leugens vertelde. (Zie TERGE.) De leugen is de vader van de ontdekking. (Zie ONTDEK.) De leugen is de dochter van de drank. (Zie DRANK.) Een leugen kan een kwart pond wegen. (Zie SUGEV.) Een leugen reist 1500 kilometer per dag. (Zie REIZEN.) Een leugen stelt twee mensen ongelijk. (Zie GELIJK.) In de oorlog mag je liever je leven onttrekken dan leugens vertellen. (Zie OORLOG.) Je moet leugens niet vertellen, want ze vliegen en komen je altijd te pakken. (Zie VLEIEN.) Je moet wel hard werken om te verdienen dat je leugens mag vertellen. (Zie WERK.) LEEKTJE. Bosch, hoe RUIS. In wild (van: Den Haas) in zijn leger betrappen. (Te Haas.) In bet erbij als een haas in zijn leger. (Zie HAAS.) LEGGERR. Zelf voor legio varen. LEI, Gaat van een leien dakje. (Zie DAK.) Pe leig a schoon. (Je leid raakt vol.) 2 Open lei bij iemand hebben. Zal het eens op de lei gezien. Velen lei voor anderen laten, Daar aan wat op de lei, LEIDEKKER. Als het valt, zei de leidekker. LEI DELEN. Het is een andere boodschap dan Leidsche wortelen. Een Leidsche begrafenis. (Zie BEGRAFENIS.) Een Leidsche kokkin. (Zie KOKINIE.) Al het Leidens troost. (Zie GEDULD.) Bemerk goed Leidsch. [Dat wil zeggen: die zaak is den Leidenaars Zo is ze) Deltaan wist den roem der Leidsche Fabrieken, die aan de stad vroeger zooveel Weissart en waarop hare inwoners zich Niet weinig lieten voorstaan.] Is Leidsche troost. (Zie HOOP.) Sen in nood. Adem ontzetting. Als liever komt, moet leider wijken. LEIDSMAN. De goede raad is de leidsman. Die de weg zelf niet kent, die zochte een goed leidsman. Goede gezellen zijn goede leidslieden (of: huis-houders). (Zie GEZEL.) Het oog is leidsman van de min, En brengt voor-eerst de lusten in. Het zijn blinde leidslieden der blinden. (Zie BLIND.) Men ziet aan de bruidleider wel, wat bruid het is. (Zie BRUID.) Leipzie. Dat is de weg naar Leipzig. [Ook het volgende spreekwoord toont aan, even als dit, dat er een groote begeerte, over-helling of geneigdheid naar Leipzig bestaat, en geen einde: Leipzig verkreeg reeds in de 15e eeuw een mis, die sinds wereldberoemd is geworden. Hoogst waarschijnlijk is dan ook dit spreeknoord, waarmee men zijn verlangen naar eenige zaak uitdrukt, van de Leipziger mis ontleend.] Wanneer Leipzig mijn was, 200 wilde ik het te Freiburg verteren. (Zie FREIBURG.) Lex. Dat lek is niet te stoppen. Een klein lek doet een groot schip zinken. Er is geen schuit zoo dicht, of er komt iets in een lek. Hij luistert naar het lek, [25 ligt te slapen.] Hij zal het lek wel stoppen. Wist men een lek, zouden ze weten een nagelgat. (Zie GATEN.) Ziet gij een lek, maak het dadelijk dicht. Viel houdt veel van het lek. LEKKER. De spaarzame, al eet hij weinig lekkernijen, eet daarom zijn genoegen wel. (Zie GENOEGEN.) Eerst het lekkerste, dan heeft men het altijd. Geen dingiseergekker Dun luien lekker. (Zie DING.) Het zijn al geenelikkers, die watlekkers likken.19 Lui, lekker en ligt Zijn de drie voornaaınste deug- den van ’t ioossärdige Sticht. (Zie DEUGD.) Lui, lekker en veel te mengen Zijn drie dingen, die niet deugen. (Zie DING.) Schamelen nooddruft is geene weelde (of: lek- kernjj). 20 Zij mag wel watlekkers: zij heeft harensnıaak wel. 21 derman bi. 18. v. Lennep bi. IM. 16 v. Lennep bl. 136.. 17 Scheaps-Apreskw. bi. 1%. 18 Tuinman I1. bl. 34. Mulder bl. 497. 19 v.d. Venne bl. 191. 20 Gbsurts bi. 59. Graterus III. b1.167. Meljer u. &. 21 Bogaert bl. 38, LEKKER. 16 Zainig, zei besje, lekker is maar een? vinger lang. (Zie BESIE.) LEKXKERBERTIJE. Vlak in mijn 00g, zei Lekkerbeetje. [Zen gevolge eener witdaging van den luite- mant GERARD ABRAHAMB, Dijgenaamd LEK- > du Varksckehecle, sa boss renh! pt , een evec, she Arm en den Franschen baacklen BREAUTE, mei 21 man aan beide zijden. LEKKERBEETJE, behoorende tot de Spaansche partij, werdaldadelijk door BREAUTE, die in Hollandsche dienst was, doodelijk getroffen, ofschoon zijne partij de overninning behaalde. REAUTE, vervolgenszeer gewond zujnde, wilde zich gevangen geven, en een groot losgeld be- falen. Dit werd niet aangenomen: url weer- wraak benam men hem in koelen bloede het leven. LEKKERBERTIE was met de züjnen be- kend onder den naam van kooplieden, omdat ij) Geertruidenberg den Spanjanrden door verraad in handen geleverd hadden. Sedert dezen kampsirijd is een gemoon gezegde van LEKKERBEETJE: Vlak in mijn o0g, dat hij de, 200 hem eenig geluk ontmoette, af wanneer hij eenig voordeel behaald had, tot een spreeknoord geworden.) , LEKKERBEK. De neus is het kompas van de lekkerbek. (Zie KOMPAS.) Een klein beetje helpt een lekkerbek wel. Het is goed voedsel, als men niet te lekker wil zijn. Het is geen lekkerbek, die van alles niet proeft. Het is niet lekker; maar wat wel smaakt, dat mag ik gaarne. Lei. Zijn lel is aan geen nagel te beleggen. Lei. Brandnetels kunnen geen lelie voortbrengen. LEMBRUG. mislukken. Het en ziet op den mislukkende troepen, in den en gaf den boeren hun eigendom terug.) LEMMET. Die geen hoer, arme of zot in zijn geslacht heeft, is geboren van de lamp of het lemmet. (Zie LENA) Mijn vischje, zei Lena, en zij haalde een uit de fuik van Joris. (Zie RUZ.) LENDE. Die de kracht had van den haan en de den bond, Hij begeerde, al wat hij vond. HAAN.) Een aap, uit al te grote min, Die perst zijn de lenden in. (Zie AAP.) Heb dank, zei de kreupele, en hij kreeg een in zijne lenden. (Zie DANK.) Het is een kleine lendedrukker. (Zie DRUK) LENGTE. Het moet niet de lengte of uit de breedte. BREEDTE. Ieder draagt den tabbaard naar zijne lengte: te sleeven. Men kan, met bezorgd te zijn, geen el tot lengte toedoen. - EL.) ENTE. De Mei (of: Leute) koel en nat, Koren in af: Als de Mei is koel en wak, Brengt ze in den zak, ook wel: Maart droog en A Geeft veel koren in het vat). (Zie APRIL.) Een spreeuw op 't dak maakt nog de lente (Zie DAK.) Zijn de boomen om Kersmis wit van sneeuw zijn in de lente wit van bloesem. (Zie BLOEM.) Al wat lepelt lekken kan. Dat is hem met den paplepel ingegeven. Dat is vlak in mijn gat, zei pollepel. (Zie aa De pollepel hangt hem op te veel. Die kunnen met een' lepel lekken. Die wachten moet tot na het eten, geraakt w schotel of lepel. Een vrouw draagt meer uit met een' lepel, een man inbrengt met een schepel. Gaap, als men u pap (of: den lepel) biedt, derhand en krijgt je niet. Heb je 't niet met schepels, heb het maar dat verder zijne sal aut vindt in zaken, waarbij verkregene voorregten ingetrokken. Het is alles tot eenen lepelsteel toe verkocht. Het is een sobere kok, die den lepel zoekt, maar niet overziet. (Zie Kok.) Hij eet met twee lepels. Hij heeft er den lepel bij verspeeld. Hij heeft ook al een' zilveren lepel in den mond. En hij verdient al etende den ho en zegt dit van hem, die pensiven genies! Hij moet mij niet laten lepelen. J. Bi. 111. v. Moshbeek bl. 285. Gales bi. VII. 13 Campen bi. 58. 10 Maarf. Gruterus I. bi. 106. BPEL 17 moet wel een' lange lepel hebben, die met veel pap zal kunnen eten. (Zie DROES.) pakt hem bij de lepels. [Dat wil zeggen: hij betrapt hem op de daad.. Lepels is hier voor ooren genomen. Zoo besering de jager ze bij een haas.] ziet er zoo sober uit, alsof hij zeven jaren aan lepelzucht geleden had (of: Hij is ziek aan de gebukten). (Zie JAAR.) heeft een varken ook met de lepel eten? 1. [Volgens POSTHUMUS is dit zelfde, alsof je kan een kind ook manwerk doen?] bem met een' druppel (af: lepel) water proeven, hij zou er geen emmer vol voor genomen hebben. (Zie DRUPPEL.) pi, kwa klepel; Kwa pot, kwa lepel. (Zie KIEK.) vangt meer vliegen met een' lepel stroop dan wel een vat azijn. (Zie AZIJN.) op, Lubbert! met de grote lepel, die een gat heeft. (Zie GATEN.) ieppen van de hoge boom met de grote lepel. (Zie DE grote lepel en mond valt het sop ten grond. (Zie SCHOT.) alle hout kan men geen lepels maken. (Zie SCHOT.) er hout is 't goed lepel maken. (Zie BOEK.) eten met lepeltjes, En schuiven met schepeltjes. = 't met lepels, En verteren 't met schepjes. de klok is, zoo de klepel; Zoo de pot is, zoo de lepel. (Zie KLEP.) als de lepel nieuw is, gebruikt de kok hem; als hij oud is, werpt hij hem in het vuur. (KOK.) LEPELMAKER. veel stelen wil met ere, moet een lepelmaaker worden. (Zie EER.) Een lepel maakt veel plezier. (Zie EEN.) "De rinding is een leerschool, waarin de les..." Tuinleer heeft, behoefte aan lessen meer." Bijemasje na de ie, is de les van Bonifatius. De meest voorkomende les van buiten. Vest (spaand) hem de les voor. De leer van een goede zedelees. LESSENAAR. Maken is een vrouwenlesenaar. (Zie KUS-) LETSEL. Klachten toebrengt, dat leert. (Zie de Bijlage.) LETTER. Pr is ketter, Of hij heeft zijn letter. (Zie Een weg een verguld ABC-bordje, zei de boer, Verne &. SUB. Une . 129. Manvië bi. 133. Bogaert bl. 138. ILL. 198. Meljer bi. 89. De leugen moet wel... Banco-Panga bl. 39. v. Nyenborgh bl. 138. Gruterus 1. bl. 91. Cats bi. 468, 516. de Brune bl. 308. #et. Pros. bl. 34. Tuinman bi. 48, IT. bl. 280. Pers. 35. Willems III. 1328. Oprouk XI. 13 Mei 53, "LEUGEN. en hij zag een notaris-bord met vergulde letteren uithangen. (Zie ABO.) Dat spreekt als een boek (ook wel: als een boek zonder letters). (Zie BOEK.) De bijbel is het boek met gouden letters. (Zie BIJ- BEL. Eeren 2 heeren scheelt maar 1 letter. (Zie HEER.) Heeren en hoeren verschilt maar 1 letter, (Zie HEER.) Het is een letterdief. (Zie DIEF.) Het is geen heilige: hij zal geen rode letter in de almanak krijgen. (Zie ALMANAK.) Het staat met vurige letteren uitgedrukt. Dat is: het staat, tot waarschuming, opge- teekend met een voor ieder zichtbaar schrift. Het en is wellicht ontleend aan Dan. v:d Hij heeft al vrij wat letters gegeten. Hij heeft letters in zijn darmen. (Zie DARM.) Lets naar de letter opvatten. Letter-wijsheid is de lantaarn van het verstand. Men zou het met gouden letteren schrijven. (Zie GOUDE.) Wat ben ik gaauw ter pen, zei lamme Dries, en al had een half uur noodig, om een letter te schrijven. (Zie DRIES.) Zoeken, boeken en koeken verschilt maar een letter. (Zie BOEK.) Zoet en roet verschilt maar een letter. (Zie BOEK.) LEUGEN. Al eer de leugen is ten einde, Zoo is uw goede naam geëindigd. (Zie EINDE.) Al is de lengte nog zo snel, De waarheid achterhaalt haar wel. (Zie Snel.) Al is de leugen schoon bekleed, Nog zo doet zij haar meester leed. (Zie LEED.) Dat zijn leugens met staarten. (Zie STAAR.) De almanak en de courant Brengen de leugens in het land. (Zie ALMANAK.) De duivel geeft niet alleen een leugen, alhoewel kwaaad kan stoken tusschen man en vrouw. (Zie DUIVEL.) De leugen heeft geen voeten. (Zie VOET.) De leugen heeft korte beenen: de waarheid achterhaalt ze. (Zie BEENEN.) De leugen heeft lange beenen: zij komt gaauw rond. (Zie BEENEN.) De leugen staat maar op een been: Ga, breek haar dat, zoo heeft ze er geen. (Zie BEENEN.) De leugens zitten hem in het gebeente. (Zie GE-BEENTE.) De waarheid heeft een vasten voet, Wanneer de leugen vallen moet. (Zie Snel.) Die leugen kan men voelen en tasten. Een advocaat brengt vele leugens voort. (Zie ADVOCAT.) Een almanak, Een leugenzak. (Zie ALMANAK.) Tuinman I. bl. 198, 218. Set. Prov. bi. 234. Gheurtz bl. 14. Adag. quadam bl. 17. Cats bl. 816. de Brune bi. 308. LEUGEN. Eene leugen betaalt geen tol. (Zie TOL.) Eene leugen brengt tien (honderd, of: duizend) andere voort (of: met). Eene leugen gelijkt eene waschtabbe: er wordt altijd wat bijgedaan. Eene leugen groeit aan als een sneeuwbal. (Zie BAL.) Eene lengte is koopmans welvaart. (Zie KOOPMAN.) Eene leugen om best wil is geen zonde (het schaadt niet). (Zie de Bijlage.) Eene openbare leugen: hoe wil men die straffen? (Zie de Bijlage.) Eens mans leugen is eener vrouwes troost. (Zie de Bijlage.) Geene leugen zonder likteeken. (Zie de Bijlage.) Grooten heeren, vreemden en den ouden Piëcht men eene leugen voor goed te houden. (Zie HEER.) Groote stoffers zijn leugen-stoffers. Het is eene bagijnen-leugen. (Zie BAGIJN.) Het is eene geraffineerde leugen, die hij voortbrengt. Het is eene gietleugen. (Zie de Bijlage.) Het is eene opgeraapte beschuldiging (of: leugen). (Zie BESCHULDIGING.) Het is geen leugenachtig wijf: zij is maar wat ongelukkig in het waarzeggen. (Zie de Bijlage.) Hij bedenkt zich niet lang, om eene leugen te stoteren. (Zie de Bijlage.) Mensen bezwijkt van eene leugen niet. (Zie de Bijlage.) Hij geeft niet meer om eene leugen, dan een kraai om een’ zondag. (Zie KRAAI.) Hij hangt van leugens aan elkander (of: Hij hangt met de Karen aaneen). (Zie de Bijlage.) Hij heet in de leugenpijp geblazen. Hij is aan de waarheid, wi is aan de leugen. (Zie de Bijlage.) Hij is een vijand van de leugen, daarom spuwt hij er bij menigvuldig uit. Hij is van de eerste leugen niet gebarsten. (Zie de Bijlage.) Hij is zoo vol ondeugd (of: leugens), als een ei vol zuivel. (Zie de Bijlage.) Hij laat om eene leugen geen goede redenen achter. (Zie de Bijlage.) Hij streeft ernaar, om iemand iets aan te tonen, maar ten koste van de waarheid. Hij schiet met de leugenpees. 15 Hij weet de leugens fijn te stofferen. 16 Hij zou niemand een’ duit schuldig blijven, kon bij met leugens zijneschulden betalen. (Zie DUIT.) Hij zou wel eene leugen uit de straat nemen, en werpen ze iemand naar (af: voor) het hoofd. (Zie HOOFD.) j Hoe schoon men leugens mioog’ verzinnen, De waarheid zal haar overwinnen. 17 Leugen en bedrog en lagen Zijn des werelds ploeg 1 Set. Pror. bl. 34. 6 Ofheurts bi. 38. 2 Serrilius hi. 183°. Zegerus bl. 31. 13 Mei. Gru- &erus I. bi. 1v9, de Brune bi. 18, 41. Tuinman T. bl. 194, 3 v. Alhemade bi. 55. B. Studeerk. II. bl. 330. Magasijn IL. bl.3. Ererta bl. 3%. v.d. Hulst DL 6. v. d. Willigen 8. Baren XXXi1. v. Hall bl. 208. 4 Sartorius sec. I. 50. B Oampen bl. 114. Gheurtz bl. 19. Si Sept. Gru- terus 1. bl. 103. v. d. Venne bi. 40. de Brune bl. 476. v. Alkemade b1. 8%. Tuinman 11. bl. 68. Man bl. 333. Meljer bl. 53, 8 Tuinmaa I. bL 314. 9 Campen bl. 28. 10 Campen bl. 28. 7 Tulnman IL. bi. 198, II. bl. 206. 11 Adag. quadam bl. 83. Adog. Thesaurus bl.38. 18 Oampon bi. 68. Mergk bl. 34. Meijer bi. 81. 13 Campen bl. 83. Mergk bl.24, Tainman I. bl. 194. Bancho-Panca bi. 9. Bogaert bi. 65. 14 Bartorius soo. 111. 78. 15 Prov. seriosa bl. 38. Gruteros III. bl.160. Tuin- man II. bl. 119. Meljer bl. 75, 16 Gheurts bl. 16, 33. v. Alkernade bi. 179. Adag. LEUNT. en wagen. (Zie BEDROG.) Leugen, zonder nood, Brengt de ziel ter ds (Zie DOOn.) Men moet zich geene leugens op de mouw la spelden. Men vindt geene leugen in zijnen mond, als niet spreekt. Met een leugen achter de waarheid komen. Om een leugen zou hij niet lang in den stoek blijven. CH. P ziet er niet tegen op, om door een leugen een moeilijkheid te ontwijken. Op een leugen behoort een knipbakslag. (KINNENBAKKEN.) Op een openbare leugen zal men niet antwoorden. Op leugen en bedrog leeft men het hele leven lang. (Zie BEDROG.) Tussen waarheid en leugen ligt een glibberig pad. Van lange wegen ruime leugens. Voor een hofse leugen raakt hij zijn klant niet kwijt. (Zie HOF.) Vrijen is een leugenachtig ambacht. (Zie AMBACH.) Waar waarheid is, vernuft noch twist, noch bedrog, noch leugen. (Zie BEDROG.) Wacht u voor de daad; voor de leugen is raad. (Zie DAAD.) Wat nu waar is, zal morgen geen leugen zijn. LEUGENAAR. Alle mensen zijn leugenaars, [Dit spreekwoord is genomen uit de Brief van Paulus aan de Romeinen 11 : 4.] Een leugenaar gelooft men niet, al spreekt de waarheid. (Zie de Bijbel.) Een leugenaar is lichter te achterhalen dan een kreupel. (Zie KREUPEL.) Een leugenaar moet een goed geheugen hebben. (Zie GEHEUGEN.) Een leugenaar snijdt meer dan een zwaard. Het is een stadsleugenaar. Voor de dief kan men zich wachten; maar wie eens voor de leugenaar! (of: Liever bij de dief dan bij een leugenaar). (Zie DIEF.) Wijs mij een leugenspreker (ook wel: een hoer) wijs u een dief. (Zie DIEF.) LEUNING. Eer gij over den vlonder gaat, zoo tast naar de leuning. Het wapen van Brugge: een ezel in een leunstoel. (Zie BRUGGE.) LURNTIE. Ik ben geen Leuntje gedoopt. Men zegt dit, wanneer iemand ons hoorn hoorde hangen. 