title: Des Tombe, J. W.: Het geslacht van Renesse van den oorsprong tot 1430
creator: None
text: Dit verdrag werd Graaf Floris eenigszinds opgedrongen: hij werd namelijk door zijn schoonvader Guy tot een onderhoud in Biervliet uitgenoodigd, maar aldaar met list gevangen genomen en voorloopig niet weer losgelaten. In Mei 1290 draagt Floris aan Jan, Hertog van Brabant, aan Guy, Graaf van Vlaanderen, en aan diens oudsten zoon Robert, de uitspraak over zijn geschillen op, onder belofte dat hij Biervliet niet zal verlaten, alvorens zij zich van die taak hebben gekweten. Ook de verbonden Zeelandse edelen, benevens Jan van Renesse, (carigen, niettegenstaande de vermaning van den Rooms-Koning Rudolf om Floris als hunnen wettigen Heer te erkennen), hun geschillen met dezen aan dezelfde zegenaamers op, die daarop 12 Juni 1290 hunne uitspraak doen. Er werd bepaald dat alle gevangenen en gijzelaars zouden worden uitgeleverd en alle leenen en goederen aan de rechtbehouders teruggegeven, alleen het leen van Jan van Renesse verbleef aan Guy, «sauf monseigneur de Renesse, qui a fait. Melis Stoke, IV, 004 en vv. St. Genois, Mon. Ane., p. 779. O. B., II, 714. O. B., II, 700. O. B., II, 721 en 723. O. B., II, 714 en 722. INHOUD I. De oorsprong. II. Eerste generatie. III. Tweede generatie. IV. Derde generatie ... V. Vierde generatie.. VI. Vijfde generatie.. Beilagen Brief van 15 Mei 1229. Tabel der aandeelhouders van den Zuiddijk Dirksland. Geslachtstafel der Heeren van Voorne en van Renesse .. Brief van 1299. Brief van 1296. Compromis tussen Jan van Renesse ter eener en Jan, Graaf van Henegouwen ter ander zijde, 1300. Huwelijksche voorwaarden tussen Jan van Renesse en Aleyde van Lichtenberg, 1388. Extract uit de rekening van den rentmeester Jan de Scriver, 1351/54. Inventaris der zegels. Kaart van Schouwen in 1291. Registers. 1 15 26 40 65 79 107 109 113 117 118 119 122 124 127 141 143 58 de voorloopige vrede in Lundi 1305 werd gesloten. Bij den aanvang van deze onderhandelingen waren de hoofdpersonen, die in de gebeurtenissen die dagen zoveel rol gespeeld hadden, alle reeds van het tooneel afgetreden. Guy van Vlaanderen overleed voordat het vredesverdrag gesloten werd; Jan van Avesnes was kort na de overwinning bij Zierikzee gestorven, en opgevolgd door Jonkheer Willem als Graaf Willem III; Jan van Renesse eindelijk, mede in al de gebeurtenissen betrokken, was op 10 Augustus 1304 noodlottig om het leven gekomen. Sophia van der Goude. Wij hebben getracht een beeld te leveren van het openbare leven van Jan van Renesse, samenvallend met een zeer bewogen tijdperk in onze geschiedenis; door de vele tot ons gekomen kronieken van die dagen is het mogelijk geweest dit eenigzins uitvoerig te doen. Vragen wij echter naar zijn persoonlijk, huiselijk leven, dan zijn de bronnen schaarser en minder betrouwenswaardig. Zoals wij reeds aanteekenden, vermelden de genealogieën twee huwelijken van Jan van Renesse; van het eerste hebben wij deugdelijke bewijzen: wij zagen toch, dat in 1282, toen zijn vader tolvrijheid voor Gouda ontving, Jan reeds gehuwd was met Sophia van der Goude. Deze Sophia was het enige kind van Dirk, Heer van der Goude, op wie na zijn dood zijn goederen waren gekomen, aangezien Dirk het laatste mannelijke kind was van de oudste tak der Heeren van die naam. Sophia draagt, den 23 Febr. 1289, de tienden, die zij te noorden aan den Rijn van het Kapittel van Oud-Munster te Utrecht in leen had, aan haar echtgenoot op; in 1290 zien wij dat 3) 0. B., II, 651. Hoeksche en Kabeljauwsche twisten. Toelichting naar Friesland. hofhouding en vorstelijken praal zagen het meest onderscheiden. was Graaf Widt van Oostervant, zoon van Hertog Albrecht1). Na den terugkeer uit Pruisen ontvlamde hier weer spoedig de ende vete der Hoeksche en Kabeljauwsche partijen, en wel door dien de Graaf van Oostervant in opstand tegen zijn vader kwam, verbitterd door den invloed, dien de schoone Aleide van Poelgeest op den Hertog uitoefende. De Poelgeesten behoorden tot de Kabeljauwsche partij en wisten door Aleide zich in de regeerings- zaken te mengen; het was dan ook om zich van haar te ontslaan, dat de Hoeksche edelen zich om den jeugdigen Willem schaarden en de wapenen ter hand namen. De gruwzame moord op Aleide gepleegd gaf het sein tot een algemeenen strijd, waarin de Hoekschen het onderspit doken, en waarbij Graaf Willem noodgedwongen aan den toorn zijns vaders ontsnapte door naar Frankrijk te vluchten. Eenigen tijd vertoefde hij aldaar aan het hof; de geschiedenis van zijn wedervaren is voldoende bekend; wij kunnen dus volstaan met de herinnering, dat door bemiddeling van den Koning van Frankrijk de verzoening tot stand is gekomen, en tevens dat het verwijt, hem aan dat hof voor de voeten geworpen, als zoude een smet op zijn wapenschild kleven zolang hij den dood van zijn voorzaat niet gewroken had, mede aanleiding heeft gegeven tot de nieuwe kruistochten tegen de Friezen. Na de terugkomst van zijn zoon riep Hertog Albrecht de gehele ridderschap ten strijde op, en zook groot was het aantal der edelen die hieraan gevolg gaven, dat sinds de kruistochten naar het Heilige Land niet zulk een beweging onder den adel was gezien; vanuit Engeland, vanuit Frankrijk, van den Rijn kwamen de ridders met hun benden om aan des Hertogs roepstem te voldoen. Hertog Willem stierf op 30 Mei 1417; men weet uit de geschiedenis, dat na zijn dood de burgerkrijg weer opnieuw met hevigheid ontbrandde en ook welk een lot aan zijn dochter Jacoba beschoren is geweest. Jan van Renesse van Rijnauwen heeft met anderenborg voor de belofte aan Jacoba, aan Jan van Brabant en aan Jacoba’s moeder Margaretha gedaan. Wij moeten trouwens aannemen, dat al de op dat tijdstip levende Heeren van Renesse zich in den strijd, na het overlijden van Hertog Willem al snel uitgebroken, aan de zijde van Hertogin Jacoba hebben geschaard, behalve Hendrik van Renesse van der Burch, die haar partij ontrouw is geworden. Het blijkt uit de rekening van Philips van Borselen, a° 1418/19, waarin Jan van Renesse van Rijnauwen, Jan van Renesse van Everingen en Jan en Claes van Renesse van der Burch voor hun goederen in Baarland vermeld staan, maar Hendrik afzonderlijk geboekt wordt, als voor het memorie dienende. Zijn goederen waren door Jacoba, op 23 Augustus 1418, verbeurd verklaard en aan Willem van den Berge, Heer van Orbais, rentmeester van Brabant, geschonken; zij werden echter in 1423 aan Hendrik teruggegeven. Toen in 1418 de verhouding tussen Jacoba van Beieren en Hertog Jan van Beieren werd geregeld, en in Woudrichem de vijf punten werden vastgesteld, waarop deze regeling berustte, komt de zoon van den door ons beschreven Jan; de vader overleed 1415. De brief van Jan van Renesse. In den oorspronkelijken, in het Latijn gestelde brief komt voor: «Johannes, filius quondam domini Costini de Renisse, militis, bone memorie»; terwijl in de Nederlandse vertaling naging wordt gemaakt van «Jan, Heeren Costijns zoon, mijn neef». Dat wij hierbij te denken hebben aan den zoon van Costijn, broeder van Jan, «dominum Johannes de Renisse, militem, Costinum fratrem suum» en dat hieruit blijkt dat Costijn al overleden was, behoeft geen verder betoog. Jan van Renesse, Costijn’s zoon, komt in het laatst van zijn leven voor onder den naam van Jan van Haemstede, vermoedelijk om hem te onderscheiden van zijn neef Jan van Renesse, Heer van der Goud, en niet, zooals men oppervlakkig denken zou, omdat hij Heer van Haemstede is geweest. In den brief van 1229 lezen wij, dat de Graaf van den ruil der goederen met Costijn van Zierikzee uitsluit Burgh en Haemstede: maar «voert gevergd mi die Burgh of Haemstede te verkoopen, zo soude die voorrs. Costijn van Zierikzee, die na zijn dood in 1229 bij zijn kinderen is opgedragen, heeft volgens zijn testament zijn goederen verdeeld tussen zijn twee zonen, Jan van Renesse en Costijn van Renesse. Later is vermoedelijk Haemstede, dat is te zeggen het kasteel met het dorp en zijn zeventig vrije gemeten, door aankoop of gift bij de in 1229 aangekomen goederen gevoegd, en zijn als toen, na het overlijden van Costijn van Zierikzee, deze goederen op zijn beide zoons, Jan en Costijn van Renesse, gekomen. De aan Costijn van Renesse toegevallen helft is na diens dood overgegaan op zijn zoon Jan; deze heeft toen waarschijnlijk het kasteel Haemstede gaan bewonen, en zoals wij zeiden, om zich te vergelden. REGISTER VAN PERSOONSNAMEN A, Yrouwe. 23, 108 Albrecht, Keizer van Duitsland. 52 Alkomade, Floris van. 93 Almelo, Jan van. 82 Alvaradis. 114 Amerongen, Elias van. 87 „ Freijse van. 87 Amstel, Arond van. 28 „ Gijsbrecht van. 22, 27, 28, 36 Arkel, Elisabeth van Zie op Heukelom „ Jan van. 88, 123 „ Marie van. 88 „ Otto van. 87, 115 Artois, de graaf van. 54, 120 Avennes, Jan van Zie op Graaf Jan II Beaumont, Jan van. 65, 66, 67, 78, 89 Beijeren, Margaretha van. ... „ Willem van. ... Bentheim, Simon van. ... Bentheim, de Graaf van. ... Borge, hr van Orbays, van den Bergen, Goede van. 88 75 6 99 91 Bergen, de Proost van. 86 Berghen (Bergen-op-Zoom), Jan van Montjoye, heer van. 82 Beure, Henri de. 119 Bisschoppen van Utrecht 27, 34, 41, 43, 47, 81, 85, 87 Blois, Jan Graaf van. 82 , Guy van. 82 Bourgondien, Margaretha van. 88 Borselen, Floris van. 33, 119 , Floris van 89, 103, 123, 125, 130 , (Claasz.) Floris van. 124 , Frank van. 96 , Hadewych van. 103 , Hadewij van. 115 , (v. d. Vere), Hendrik van. 17 , Raas van. 103, 125 , Wolferd van. 30, 31, 33, 48, 49, 50, 51, 125 , Hinderen van Wolferd van. 52, 54, 120 Brabant, de Hertog van 30, 31, 32, 33, 45, 46, 48, 49, 55, 99, 100 Kinderen van Jan van Renesse van Rijnauwen. Zoals gezegd is, zijn uit het huwelijk van Jan van Renesse van Rijnauwen met Elisabeth van Heukelom drie zonen en een dochter geboren; de zonen heeft hij alle die Jan genoemd. De oudste Jan heeft tijdens zijn leven van zijn vader bekend gestaan als Jan van Renesse van Vinningen; zo vinden wij hem o.a. genoemd in 1401 geboden werd, met 's Hertogs banieren en ridders in Zeeland, onder de wapenen te kormen. Op 16 November 1417 wordt hij door Jacoba van Beieren verloofd met alle beeltenissen, die zijn vader bezat, en in deze brief Renesse van Rijnauwen genoemd. Hij was gehuwd met Rene, Rovers dochter van Zuylen. De tweede Jan wordt Lichtenberg genoemd; Hertogin Jacoba bevestigt den lijftocht, op 5 Augustus 1417 door Jan van Renesse die men noemde Lichtenberg gemaakt aan zijn echtgenoot Meyne van Maalstede, op zijn goed toegewinde in Oudeland, en Nieuwland. De derde Januari, zie de duurzaamheid door Jacoba bevestigd, die hij 16 Februari 1417 gemaakt heeft aan zijn wettige echtgenote, Alida van Wilp, op zijn goederen in Borselen; hij wordt in dezen brief genoemd Jan van Renesse «die men noemt Nesken»; den 1e Januari 1426 is hij in den slag bij Brouwershaven gesneuveld, nalatende vier dochters, die in Brabant, Zeeland en Vlaanderen gehuwd zijn. Vinningen was een bezit van J. van Rijnauwen; zie Rekeningen van Wester-Sehelde, a°. 1438/39 van den rentmeester Hendrik van Borselen van der Vere, fo. 12 en die van Jan Quevin, a°. 1444/45 4e rek., fol. 20, waarin Jan van Renesse van Rijnauwen of zijn kinderen in Vinningen worden genoemd. Reg. Memoriel van Brabant, 8, 3e gedicht, fo. 1 vo. Reg. Jacoba van Beieren, 8, 3e gedicht, fo. 2. Van Spaen, 299. AFSCHRIFT van een brief, waarvan de zegels zijn verloren geraakt. Het origineel berust op het Kasteel Schoonbeek in België, aan de familie van Renesse van Ekleren toebehoorende. Huwelijksche Voorwaarden tusschen Jan van Renesse en Aleijde van Lichtenberg — 1338. Alleen diegene die deze brief lezen, dienen te weten dat ik, Jan van Renisse, kapitein, met kennissen der waarheid heb gesproken dat ik bij mijn vrienden raad in wittelijk en welzijnvergaderd ben aan Jonkvrouwen Aleijten van Rijn, oudste dochter van Heren Jacobus van Lichtenberg, ridders. In manieren als die na gehesc.reven staat. In de eerste sozin dat voorwaarden, dat ik zal maken zal met mijn goed twee honderd pond tiaers zwart tot hare lucht met mijn rechter hand daar ik mijn goed af loude als dat baar die vast en stade zijn als lang als ze zullen leven. Ook zullen die lijken voorwaarden dat ze met hare goed jaarlijk hebben zal en behouden twee honderd pond payments vooraf gesproken tot hare kamers en anders daar ze toe behoefte zonder enige wederzet van mij. Voor deel is als gesproken in den heilige voorwaarden dat ze zonder enige wederzet van mij, Jan van Renisse, voornoemd, haar zusters van baren goed versieren kunnen, als ze willen, tot honderd ponden tiaers toe des voornoemden payments. Waar ook dat zaak, dat ik Jan van Renisse voornoemd sterven eer Jonkvrouwe Aleijten van Rijn voornoemd, en ik geen witte lijn geboren en laat blijf bij haar, zijn die voorwaarden, dat ze uit varen zouden met hare goed dat ze aan mij brochten en met hare voornoemde lijfsgoed, met hare kleding, met hare huishouding en zonder scout. Waar dat Jonkvrouwe Aleijten voornoemd eer sterven eer ik Jan van Renisse voornoemd en ik geen witte lijn geboren en laat blijf bij mij, zouden haar erfenamen uittrekken met hare erfenis en goed dat ze aan mij brachten met hare kleding en huishouding en zonder scout. En om dat ik wil dat genoemde Jonkvrouwe Aleijten deze voornoemde voorwaarden van mij witelijk en wel gehouden worden, heb ik haar deze brief daarop gegeven tot ten dele ambacht in Wellinkwaart de precarie, enz.4); eveneens worden hunne namen genoemd bij den reeds vroeger vermelden, in 1348 gesloten, koop van het ambacht in «die prochie van Barland», dat den Graaf was aangekomen door verbeurdverklaring der goederen van Hendrik van Everingen en van diens neef Jan. De helft van deze koop deed Costijn voor zijn neven: "daar hij de Costijn voor ons verleende, dat hij die eenheid gekocht hadde tot zijn neef Jan en Costijn van Keynesse". Na den dood van hun oom, die kinderloos overleed, werden Jan en Costijn voor de helft in het bezit van dit ambacht, door Graaf Willem, bij open brieven van 1336 bevestigd; toen echter de van Everingens later uit hun ballingschap waren teruggekeerd, is over het bezit van dit ambacht twist ontstaan. De Graaf deed op Palmendag 1341 uitspraak in dezen twist, waarin Costijn, de jonge, aan de ene zijde voor zijn rechten optrad en Hendric Henricszoon van Everingen aan de andere zijde stond, en welke uitspraak luidde: dat "Jan en Hendric (van Everingen) dat ambacht te behouden en vrijelijk gebruiken van de andere helft van den ambacht, die die heer oude Costijn gekocht en onthuld tot zijn zelf behoef en ons van hen verstorven is en die wij zijn verkozen aan Costijn van Reynesse"; de van Everingens moeten echter voor halve Mei d. a. v. den Graaf (hier gouden Schilden betalen; doen zij dit niet, "zo zal hen Costijn dit ambacht blijven". Betalen zij echter op den bepaalden termijn, zullen zij geen recht hebben, Costijn over de reeds verschenen en door hem ontvangen rechten aan te toren. Zieh van den indringer te ontslaan en een zijner zoons als hun leer te huldigen. De Koning ging hierop in en verzamelde een leger; Jan van Renesse zou zich met zijn zeeuwse troepen bij hem voegen, naar Aken, van het voornemen op de hoogte gebracht, trok, voordat Renesse zich bij den Koning voegen kon, zelf dezen tegemoet. De Koning was reeds te Nijmegen gekomen, maar ontweek den slag door zich achter Kranenburg terug te trekken; de vloot, waarmee Renesse ter hulp kwam, kon bij het verhinderen van den terugtocht des Konings, slechts met moeite aan de vervolging van ’s Gravens leger ontkomen. In Augustus 1300 werd de vrede tussen den Roomsch-Koning en Jan II gesloten, waarbij deze laatste erkend werd als Graaf van Holland en Zeeland en als Heer van Friesland. Voor Renesse was de onderneming in alle opzichten noodlottig geweest, want tijdens zijn afwezigheid uit Zeeland had ’s Gravens zoon, Jan zonder Genade, aldaar zijn partijgenoten verdreven en geheel Zeeland aan zijns vaders gezag onderworpen. Na deze teleurstellingen en bij de onmogelijkheid om in Zeeland terug te kunnen keeren, bleef aan Jan van Renesse niets anders over dan zich uit deze landen te verwijderen. Zijn bureel was verwoest, zijn goederen waren verbeurd verklaard, zijn partij was ontbonden, bij zelfs een vreemdeling in zijn land geworden; het is dan ook voorzeker in dit tijdperk van zijn leven, dat bij den naam verwierf van den grooten Zeeuwse Banneling. In Vlaanderen was intussen een geweldige gisting ontstaan: de drukkende heerschappij van den Franse Koning had het volk tot oproer aangezet. Brugge gaf het sein tot de volksbeweging; weldra werden de Fransen overal verdreven; zelfs ontkwam de stadhouder noodweg aan de « Brusselse metten» Philips liet echter niet met zich tegenstaan. Slichtenhorst, Geschrift, van Gelderland, VI HO. Blök, Geschiedenis van het Nederlands Volk. I "203. 66 Wijngaarden bekend, die hem op gezag van Simon van Leeuwen in zijn geschrift aanhaalt. Hij heeft echter de gunst, die de Graaf hierbij schonk, anders opgevat, en zegt, dat als zij (Sophie van der Goude) van een dochter beviel, de heerlijkheid op deze zoude overgaan. In verband met het hem bekende feit, dat Sophia van der Goude reeds in 1282 gehuwd was, terwijl, volgens zijn lezing, in 1296 uit haar huwelijk met Jan van Renesse nog geen kinderen geboren waren, zal de heer de Lange tot de gevolgtrekking zijn gekomen dat dit huwelijk kinderloos is gebleven, en dit te meer omdat kort na den dood van Sophia, de heerlijkheid Gouda werkelijk aan Jan van Beaumont is gekomen. Onze opvatting echter van den brief is, dat hierin wel degelijk sprake is van een dochter uit genoemd huwelijk; zelfs zou het woordje «oudste» (dochter) ons doen vermoeden, dat op het oogenblik van de uitgifte der oorkonde nog andere dochters in leven waren. In deze opvatting wordt men versterkt door het op het Rijks-archief berustende zegel, waaraan helaas het bijbehorende stuk ontbreekt, maar dat de volgende woorden tot randschrift heeft: S. Marg. van Renesse, van Steine -f- van der Goude, en een vrouwebeeld voorstelt, twee Schilden vasthoudende, rechts dat van Stein, links dat van Renesse. Het feit dat men zicht van zulk een zegel heeft bediend, is een bewijs voor onze opvatting van den brief van 1296, als zoude een dochter uit het huwelijk van Jan van Renesse met Sophie van der Goude zijn geboren; geen andere dan deze dochter had het recht, zich als vrouwe van Renesse en van Gouda te noemen. Het is echter te betreuren dat de ontdekte brief teloor is geraakt, want behalve een nadere bevestiging voor ons betoog, zouden wij uit de brief, waarbij zij als "Alyd van Renesse, vrouwe van Rijnmond" haar zwager, Werner van Drakenburg, schadeloos houdt voor 73 oude schilden enz., waarvoor hij borg is gebleven tegenover Gijsbrecht van Rijn, haar knaap. Zij besegelde dezen brief met haar zegel van Lichtenberg. In de boven aangehaalde brieven van Hertog Willem V bemerken wij, dat Graaf Willem IV, de oom van den Hertog, overleden was (27 Oct. 1345). Wij weten dat met Graaf Willem het Henegouwsche huis uitstierf, waardoor deze landen aan den Keizer vervielen, die er zijn echtgenote Margaretha, zuster van den Graaf, mede beleende; ook kent men den onwil, waarmede deze Vorstin alhier is ontvangen, zoodat zij het voornemen opvatte om aan haar zoon het bestuur over te laten en van hier te vertrekken. De invloeden die den jongen Hertog beheerschten, en de bezwarende voorwaarden waaronder zijn moeder hem het bestuur overdroeg, deden een strijd ontbranden tusschen moeder en zoon, die al ras tot een burgerkrijg ontaardde en die jaren lang deze landen geteisterd heeft; een krijg die in de geschiedenis bekend staat onder den naam van de Bloedsche en Kabeljaauwsche twisten. Costijn van Renesse, Hendrikszoon, heeft zich, zooals het meerendeel der edelen, in deze strijd gemengd en evenals zij de partij der Keizerin gekozen. Zij roept hem tot den strijd op: « deze is ter manschap vermeld en voor geregistreerd van den oorlog van de Keizerin en Hertog Willem: Heer Costijn, Ridder van Renesse, Heer Jan van Haemstede... enz.» Als de Keizerin, den 20 Januari 1350, aan haar zoon het graafschap Zeeland afstaat, bezegelt Costijn deze brief met haar. Ook bezegelt Costijn de oorkonde, indelking in zes gelarden, vermeldt wel, zooals een brief van 1291 ons leert, in de navolgende: 1e Quilanibacht, 2e Zuidland, 3e Kerkwerve, 4e Bridorp, 5e Haemstede, en 6e de Binnen met de haymannen van Burg en Renesse. Het laatste zesde deel wordt in oorkonden aangeduid onder de naam van «het Westendeel van Schouwen» en bestond, zooals wij reeds hebben gemeld, ten eerste uit de duinen, die Melis Stuke in zijn rijmkroniek «Poelvoets-beede» noemt, en ten tweede uit de zoute haymannen, dat zijn aangeslibde landen, die bij elk getij door de zee bevloeid werden en die gelijk staan met hetgeen men nu gorzen of schuren noemt, en die in de Zeeuwse keur van 1499 met den naam van Zoutelanden zijn bestempeld. Bezienswaardigheden waren in een breed water opgewassen, dat het Westelijke deel van de Lage Landen (het Lacus) vormde, en dat het Westelijke deel van het eiland Schouwen scheidde, en dat *) De indeling van Schouwen in zes deelen stond in geen verband tot den dijk, die later gedeeltelijk of in zijn geheel om het eiland werd gelegd. Zij was destijds gebruikelijk zoo lang de gronden nog door het water bevloeid werden. Dirksland en de gorzen van zuiden Duiveland kunnen hiervoor ten bewijze dienen: Dirksland bleef tot de indijking in 1415 in zes deelen gesplitst, volgens de rekeningen van Zeeland Ieostere-Schelde en van Voorne. 2) Vermoedelijk werd met dezen naam niet de geheele duinenreeks bedoeld, maar slechts het Z.-W. deel daarvan. 3) Cap. III, § 11. Onder hayman of haymanland werd in de middeleeuwen op Walcheren en op Schouwen verstaan, land opgewassen in afgedamde kanalen, die tot scheiding der gorzen dienden en veelal van geringe betekenis waren. Dit land, tot polder gemaakt, was vrij van dijkgeschot en komt nog heden onder de benaming van een vrijland aan voor. Een zoute hayman was haymanland dat niet afgedamd was, en dus bij elk getij bevloeid of bezout werd. De gronden in de Schelveringe behoorden dus tot deze laatste categorie, aangezien dit kanaal in de 13de eeuw niet afgedamd kon worden om de gemeenschap van Haamstede en Renesse met de zee niet te verbreken. Voor meer bijzonderheden omtrent dit onderwerp, wordt men verwezen naar een verhandeling van den met Zeeuwsche aangelegenheden behenden schrijver, Mr. J. Verheije van Gitters, opgenomen in het Archief van vroegere en latere mededelingen van het Zeeuwsch Genootschap, deel II. Renesse geen heerlijkheid. uitmonding van de Schelde gelegen, waardoor het zeer geëigend was als zeehaven. Het schijnt dit ook geweest te zijn, zooals ons blijkt uit een brief van 4 Maart 1326, waarin Graaf Willem zijn neef Floris van Haemstede beveelt uitspraak te doen ten aanzien van het overzeilen van een scheepje uit Brouwers- haven door « een schip van Renesse » Ook in de rekeningen van Floris van Borselen, rentmeester van Zeeland Beooster-Schelde, A° 4431/32, dus ongeveer honderd jaar later, wordt in ontvangst geboekt: «van Hamburg vuer (vurenhout) dat in zee gevischt werd en anquam te Renisse, verkocht um XX s. enz.» 2). Bij dit dorp Renesse, eertijds Rietnesse, Riedenesse of Renisse geheeten3), heeft Costijn een burcht gebouwd en aan dezen den naam van Renesse gegeven, zooals ons blijkt uit een franschen brief, geschreven 12 Maart 1289, tijdens den twist tussen den Graaf van Holland en die van Vlaanderen, en waarbij Jan van Renesse, de zoon van Costijn, aan den Graaf van Vlaanderen opdraagt«son manoir de Renesse avec 100 mesures de terre, de plus pres de celui, pour le tenir en lief» 4). Op diezelfde datum werd door den Graaf van Vlaanderen aan Jan van Renesse vergunning gegeven om zijn echtgenote te tochten met «cent mesures de terre de plus pres de son château de Renesse» 5); terwijl bij het tractaat van Biervliet, 12 Juni 1290, wordt bepaald, dat «Monseigneur Jean de Renesse, qui a fait hommage et fait foi au comte de Flandres de sa maison 3) Voor de 14e eeuw vinden wij den naam Renesse op verschillende wijzen gespeld: in 1244 hield Costijn zich op te // Rietnesse //; zijn zoon zegelde in 1271 eveneens // Rietnesse //; later in 1202 // Rienissa //; Dienzoon Jan noemde zich in 1200 // Renisse // of // Renesse //, even als zijn beide broeders Hendrik en Costijn. 4) St. Genois. Mon. Anc., p. 770. 5) Ibid id. Bemiddeling van Koning Philips van Frankrijk. Bemiddeling van den Roomsch-Koning. liij versloeg het grafelijke leger en nam zelfs des Graven broeder, Guy van Henegouwen, gevangen. Na deze mislukte poging om zijn gezag in Zeeland te handhaven, schijnt Graaf Jan zijn geschillen met Renesse en de ontevreden edelen aan de beslissing van den Franschen Koning te hebben onderworpen. Deze — die op dat oogenblik geheel Vlaanderen in zijn bezit had, Graaf Guy van Vlaanderen, benevens zijne zonen en vele voorname baronnen gevangen hield, en mitsdien eenig recht op een leenman van Vlaanderen als Jan van Renesse kon doen gelden;—nam de bemiddeling aan. In een brief uit Campvere, gedateerd 11 Mei 1300, wordt een compromis aangegaan tusschen Jan van Renesse, Floris van Borselen en anderen aan de ene zijde, en Jan, Graaf van Henegouwen, aan de andere zijde, waarbij de edelen beloven hun geschillen te zullen opdragen aan den Koning van Frankrijk, of aan diens zoon Karel. Zij zullen Guy van Henegouwen, broeder van Graaf Jan, uit zijn gevangenschap bevrijden, indien de kinderen van Wolferd van Borselen, door den Graaf gevangen gehouden, eveneens vrij worden gelaten. Eel vertrouwen heeft Jan van Renesse, zoo het schijnt, niet gehad in de bemiddeling van den listigen Philips. De Zeeuwsche partij was niet franschgezind; dit wist de Koning ook, terwijl Jan van Avesnes bij hem in gunst stond. Renesse poogde daarom een anderen invloed te doen gelden; wete hij dat de Roomsch-Koning Albrecht een groot aantal kinderen had, en aan ieder hunner graag een voordeelige positie bezorgen wilde, blies bij dezen in, dat Jan II zich onrechtmatig van de heerschappij der landen had meester gemaakt, en het volk slechts op den Koning wachtte om hem te volgen. Bij deze tochten naar Friesland, die in 1396, 1398 en 1399 plaats vonden, wordt Jan van Renesse raad vermeld; in 1396 vervulde hij den post van hofmaarschalk of meesterridder, zooals blijkt uit de rekening van "Willem van den Coulster van de tresorierscap van Hollant van een jaar eind september allerheiligen-avond, anno 1390, bij tijden Hertog Albrecht"; in datzelfde jaar wordt hij onder de raden van den Hertog genoemd; als zoodanig onderschrijft hij een rekening van den proost van Bergen, van 8 Maart 1396, betrekking hebbende op den tocht naar Friesland. Maar niet alleen in oorlogstijden wordt Jan als een der hoogere hofambtenaren vermeld, ook in vredestijd was hij een van 's Hertogs eerste dienaren. Dit maken wij op uit een brief waarbij, op St. Valentijnsdag 1397, "Hertog Aelbrecht, heer Jan van Renesse en van Renauwen, zijn hofmeester, verleid met zulk een ambacht en heerlijkheid, als den Hertog heeft binnen de stad van Utrecht, gelegen onder de Lakensnijders" met cijnsen en alle andere toebehoren tot een onsterfelijk leen". In dezen brief wordt Jan van Renesse, Heer van Rijnauwen genoemd; maar reeds vroeger, op 1 Januari 1394, vinden wij hem aldus betiteld, als de Hertog hem vergunning geeft tot het houden van een weekmarkt in Baarland. Aangezien hij zich vóór 1394 niet Heer van Rijnauwen noemt, vermoeden wij dat zijn moeder tot kort voor die tijd nog leefde, en hij eerst bij haar dood de rechten op de heerlijkheid van Rijnauwen heeft verkregen. Op 19 Sept. V. Mieris, III, 682. Rijks-Archief; zie ook Dr. E. Verwijs over Oorlogen met de Friezen. Uitg. Hist. Gen. Het noordelijk gedeelte van de Lijnmarkt aldaar. Geogr. Woordenboek van v.d. Aa op Baarland. KAART VI ASYST SOHOUWEN in 1291 69 Limburgsche Heeren van Steyn, wier goederen bij Sittard waren gelegen. Wat wij echter hetgeen betreffende dit geslacht vermeld is door den heer Habets, in zijn artikel over de Loonsche Leenen, samen met hetgeen de heer Wolters ons meldt in zijn Notices sur les Seigneuries de Steyn et de Petersheim, dan komt men tot de slotsom, dat de geschiedenis van Steyn zeer duister is, daar dit goed dikwijls onder verscheidene families is verdeeld geweest, zodat soms twee of meer deelhouders zich tegelijk den titel van Heer van Steyn toekenden. Habets zegt: «het is mogelijk, dat Steyn ontsproten is uit het huis Sponheim, voerende gelijk Steyn een schild met leeuwen.» In 1313 verleent Margaretha, Vrouwe van Steyn, aan zekeren Diederik Willems vijf morgen land; dat zij in deze brief alleen handelend optreedt, terwijl zij het volgende jaar gemeenschappelijk met Arnoud, Heer van Steyn, een andere oorkonde bezegelt, zou tot het vermoeden kunnen leiden, dat de goederen, waarover hier beschikt wordt, aan haar hebben toebehoord, en dat zij, voor het verlies van Gouda, andere bezittingen, zoals het reeds genoemde land van Steyn, van den Graaf als schadeloosstelling heeft ontvangen. Dat op 27 April 1322 Graaf Willem aan «Arnoud Heer van Steyn en de vere Margriete, der vrouwe van Steyn, sine vite, 100 & Hollandsjaars», na hun dood op hun zoon te korn, toezegt, kan eveneens doen vermoeden, dat zulks hiermee in verband stond. Publications de la Société historique et archéologique du Limbourg, IV, p. 90. Notices p. 16, 18, 19. Reg. B. B. Blois 1348/80 fo 132 vo. Reg. B. B. Blois 1348/80 fo. 55. v. Mieris, II, 283. 46 zoute havemanneu, in de noordelijke monding van de Schelde opgewassen; deze gronden moet men — alhoewel niet volkomen daarmede overeenstemmende — wat de geaardheid betreft, rangschikken onder de uitdijken, gorzen en slikken, waaruit Zeeland in de 13de eeuw voor een groot deel ten toneel staat, en waartoe Dirksland, Ooltgensplaat, de uitdijken en gorzen ten oosten van Duiveland enz. behoorden; het was allodium, eigendom dat zolang het onbedijkt bleef, niet in de leenregisters en steenrollen werd opgenomen. (Dit is dan ook wel de verklaring dat het kasteel Haamstede, als tot de duinen behorende, niet in die registers voorkomt.) De opbrengst van deze gronden, zolang zij nog niet verkwist waren, werd onder een bestemder hoofd in de rekeningen verantwoord, evenals dit plaats vond ten opzichte van de duinen van Schouwen, zoo als blijkt, tot in 1351 de helft van dit bezit weer aan de graafschap was vervallen, afkomstig van Floris van Haamstede, wiens goederen na den scheepsstrijd op de Maas, in dat jaar, verbeurd waren verklaard. Aan het door Costijn in ruil ontvangen goed verbond de Graaf de navolgende rechten «dat die vermeld. Costijn die havemanne van mij te leen houden zal, te houden hun al deze havemanne en duinen als ik gehouden heb, voert alle misdaden vallende tussen den raven op die havemanne en duinen wonende, zal hij vermeld. Costijn rechten en bruiken zal, zij kan vermeld. Costiin rechten en bruiken zal, is is, beschouwd doodslag, die ik rechten zal en daarvan zal half die brandstapel zijn, dat ander deel heren Costiins» ». Deze rechten, die in den brief slechts in korte woorden zijn vermeld, waren echter van uitgebreidere werking. 108 yement die lieren Costiin in dese liaymanne ende dunen onrecht dede dat sal ic rechten; voert ghevielt mi die Burch of Haemstede te vercopen zo soude die voirss. Costiin die naeste wesen voir sulken prijs dier een ander om gheven soude; voert ghevielt dat vrou A. lieren Costiins wiif hören man verleefde zoo soude si hehouden die voeghdije van hare dochter mit hören goeden toter tijt toe dat si hilicte; up dat die voirss. vaste en ghestade bliven moghen hi mi ende mien nacomelingen graven van Hollant, heb ic doen starken dese hrief mitter vestichede minis seghels. Gegeven tot Zerixzee int (jaer) ons lieren incarnacien M twe hondert XXIX des dinxdages na sente Servacius dach. Memor. B. 1). Cas. R. fol. 132 in het Rijksarchief Deze brief, welke (ook door M.J. van den Bergh) voor een vertaling van de oorspronkelijke latijnsche oorkonde wordt aangemerkt, is in een register van de 15e eeuw opgenomen. Bij de uitgifte van Haemstede aan Lodewijk van Brugge, graaf van Winchester op 13 Juni 1474 (verg. Reg. Car. A. cap. Zeel. fol. 31) waande men dit stuk verloren, leest men in de brief op die uitgifte betrekkelijk ten anderemaal dat die brieven van verleden verloren en verdwijnen zijn, die lijkt (namelijk Jan van Hodenpijl) van ons had van de Huis, Goede en Heerlijkheid van Haemstede en Westenschouwen, voorzien, en ten derden en laatstemaal dat hij nog geen verleden van ons gehad en heeft van des voorz. Constantijn van Haemstede ambagten bij hem gebracht. (Genoemde Jan van Hodenpijl had tot vrouw Elisabeth van Haemstede, zuster van Floris van Haemstede, die zonder wettige erfgenamen stierf.) Het vermoeden ligt voor de band dat in de troebele tijden, die het einde der 13e eeuw kenmerkten, de oorspronkelijke brief door de Renesse’s is verloren of verduisterd en de bovenvermelde vertaling gemaakt is naar de geregistreerde copie in een of ander klooster gevonden. Baten zie ik in 1474 op het verlies van Costijn van Renesse van Haemstede, de vader van Jan van Haemstede, beroept, toont dat men van het bestaan van den brief van 1229 geen kennis had; opmerkelijk is bet dat reeds in 1313, toen de goederen der Renesse’s aan Witte van Haemstede werden geschonken (van Mieris II 133), van die brief evenmin melding wordt gemaakt. DE OORSPRONG Het samenstellen van genealogieën brengt immer grote en vele moeilijkheden met zich mee, vooral als men de oorsprong van een geslacht na wil sporen in het voor den geschiedschrijver van deze landen zoo duistere tijdvak der middeleeuwen; deze tijden toch zitten nog gehuld in dichte nevels, niettegenstaande in de laatste jaren veel is gedaan om licht op toestanden en personen uit dat tijdperk te werpen. "Wat wij van de geschiedenis deze streken voor 1100 weten is stukwerk", zegt Professor Blok, en "dat zulks het geval is, is slechts toe te schrijven, dat onze bronnen voor die tijd niet anders dan fragmentarisch zijn". Voor degene, die de geschiedenis van het Geslacht van Renesse na wil gaan, tot voor die tijd (d. i. tot aan den oorsprong van dit geslacht uit dat van Voorne, dat terecht of ten onrechte als jongere tak van het Hollandsche Gravenhuis wordt beschouwd), zal deze Arnoud van Renesse, als surtout voert; deze Arnoud was broeder van Daniel en maakte zich wederrechtelijk meester van Steyn, teil nadeelen der kinderen van zijn broeder. Ilebben wij ons hier eenige oogenblikken bezig gehouden met betreffende ons bekend geworden van de dochter van Jan van Renesse, en haar een plaats in de genealogie van dat geslacht ingeruimd, haar tot heden ontzegd, zoo keeren wij ons nu tot hen, die genoemd geslacht in de mannelijke lijn hebben voortgeplant, en wel tot de zoons van Hendrik van Renesse. Reeds vermeldden wij dat Jan en Costijn, geboren uit het huwelijk van Hendrik met een ongenoemde, na den dood van hun vader, en tijdens hun minderjarigheid, onder de voogdij van hun oom Costijn hebben gestaan. Wij lezen hierover bij Yrederic, rentmeester van Zeeland, in zijn rekening over 1318/19: in ontvangst van Costijn van Renisse en sheren Hendrik kinderen te stene 35m., fa. 20 h>‘ 18 sc. 3 d. inde solvit ,.19 f11). En in uitgaaf (Hoofdst. 11 art. 5) « Int eirste bij sheren Costijns letteren van Renesse van den renten, die hij voor de graven hem en zonen in een jaarlijk schuldig is, daar die dagelijkerwijs of gelden waren te paschen in het jaar van achttig. » In deze beide aanhalingen worden de onmondige kinderen van Hendrik niet bij naam genoemd, ook t. a. p. begonnen zij «her Costijn van Renesse en lili fratris sui; » maar in de achtste rekening van Jan Hendriks zoon, rentmeester van Zeeland (Bewester-Schelde), worden zij nader omschreven. Wij lezen daar dat de Graaf ontvangt van « Haar Costin van Renesse Jan en Costijn zonen van hun daarin ook hebben kunnen afleiden wanneer men zich van dit zegel heeft bediend; het vermoeden ligt echter voor de hand, dat dit kort na den dood van Sophia van der Goude is geweest. Dat Margaretha, die Vrouwe van Renesse noemt, alhoewel zij waarzeker nooit in het bezit der goederen is geweest, is te verdedigen, als men nagaat dat haar vader in 1304 overleed en de goederen op Schouwen eerst op 9 April 1312 door den Graaf werden verruild. Aan de broeders van Jan van Renesse werden andere bezittingen toegewezen; of Margaretha echter schadeloos is gesteld, weten wij niet, maar zij heeft zich toch en met den brief van 1296 in handen, en als dochter en erfgename van den oudsten zoon, van 1304 tot 1312, Vrouwe van Renesse kunnen noemen; dus is zij feitelijk opvolgster in de leenen van haar vader geweest. Dat haar schadeloosstelling zou zijn gegeven, is niet waarschijnlijk, als wij bedenken dat bij den ruil in 1312, de goederen in Dirksland, zooals die aan hun vader behoord hadden, op haar beide ooms zijn overgegaan, en op 22 Mei 1307 het Kapittel van St. Jan te Utrecht aan Witte van Haemstede de tienden verpacht, die aan Jan van Renesse hadden toebehoord. Sophie van der Goude is, volgens den heer De Lange van Wijngaerden, in 1305 overleden, waarbij deze aantekent, dat toen de goederen van Gouda aan ’s Graven broeder Jan van Beaumont zijn overgedragen; hij neemt dus aan, dat de overdracht een gevolg was van haar kinderloos overlijden. Tenzij dat aan genoemden heer gegevens hieromtrent bekend waren, ons onbekend, moeten wij aannemen dat hij een verkeerde gevolgtrekking maakt, daar deze overdracht eerst bij brieven van 15 Augustus 1308 heeft plaats gehad. Het losse zegel op het Rijksarchief van den burcht van Renesse. gemaakt om Renesse verdacht te maken. Aan den Graaf werd verteld, dat Hertog Jan van Brabant met Renesse samenspande om zich van zijn persoon meester te maken en hem gevangelijk naar Brabant te voeren. Toen Renesse vernam wat men hem ten laste legde, vond hij het raadzamer zich naar zijn burcht op Schouwen te begeven, en deze voor alle eventuele situaties te laten versterken en van mondbehoeften te voorzien. De Graaf was met zijn hofhouding intussen te Veere aangekomen en riep hier Jan van Renesse ter verantwoording; daarheen te gaan, naar de woonplaats van zijn tegenstander Wolferd, scheen hem echter niet raadzaam, te minder daar men hem het noodzakelijke vrijgeleide ontzegde); hij gaf daarom geen gevolg aan het bevel van den Graaf. Of hij werkelijk plannen heeft gesmeed om den Graaf uit den weg te ruimen, blijkt ons uit geen authentiek stuk; in den brief, waarbij Jan van Schengen belooft voor hem in leistung te gaan naar Rijns- burg, waar Jan zich in gijzeling moest stellen en niet verzekerd was, wordt niet vermeld waarvan men hem eigenlijk beschuldigde: van Schengen zegt: «daar of ik mij schuldig en verleid, dat ik in die burchtocht bevallen ben om die misdaat, die haar Jan voorst. misdaan heeft» 2). Evenmin blijkt dit uit den brief van Nicolaas van Cats, die een half jaar later aan den Graaf verklaart zich te willen laten gijzelen op Rijnsburg voor Jan van Renesse, voor wien hij zich borg heeft gesteld 3). De voorzorgen, die Renesse genomen had ter versterking van zijn burcht, bleken niet onnodig te zijn geweest. De Graaf, ver- toorn over de weigering van Jan om zich te Veere te komen, ') Oud Goudsch Kroniekje, p. 78. 2) O. B., II, -1019. 3) O. B., II, 1055. In de breedte van 1291 h. de Schelveringe wordt genoemd. Deze stroom had een strekking van Noord naar Zuid en verbond de Grevelingen met de Ooster-Schelde, loopende langs de westzijde van het zesde deel, Haamstede en de Dinen aan de westzijde latende. Ter hoogte van Burgh splitste hij zich in drie armen; de meest westelijke arm, die vermoedelijk de naam van West-ee droeg, vormde, langs de Dinen vloeiende, de noordelijke grens van de havenmannen van Westland, later Wester-Schokland geheeten. Hoewel in het Veldboek (polderlegger) de Schelveringe niet genoemd wordt, zo staat het toch vast dat dit kanaal bestaan heeft en dat het bovenvermelde richting had; de brief van Floris V van 26 Febr. 1291, reeds vroeger aangehaald, is ons hiervoor een bewijs: Floris geeft hierin voorschritten tot herdijking «van die vijf zestig van Schokland, binnen de Schelveringhen van Borch aan»; ook in de rekening van Frederik, Rentmeester van Zeeland, wordt de naam genoemd: deze tekent aan dat «Haijlijn, die «lecker en Glooscoef 31/a m. lands in Haamstede, bewester Schelveringhe, om 44 sc. voor.» bezitten 2). De richting kan thans nog worden nagegaan, en wel door de nog aanwezige Lage en Hooge Zoomen, die toen ter tijd de boorgen van het water vormden, en tot dijkjes dienden de zogenote havenmannen daartoe opgewassen. De noordelijke monding van de Schelveringe, waaraan het dorp Renesse met zijn kasteel gelegen was, moet zeer breed geweest zijn; dit valt in het oog als men op de kaart3) de nog bestaande Kuiersdam opzoekt; men ziet dan dat deze van het dorp Oudendijk af, westelijke richting nemende, even ten zuiden van strebten aard en kunnen gelijk gesteld worden met die, welke Hendrik van Borselen, Heer van der Vere, in 1452 voor Westkapelle verkreeg; dit ontwaart men uit later tot ons gekomen bescheiden. Toen namelijk Floris van Haemstede, Heer van Haemstede, omdat hij de partij van Jacoba van Beieren gekozen had, na den strijd bij Brouwershaven van zijn goederen vervallen verklaard was geworden, en Hertog Philips hem deze in 1427 terugschonk, wordt hieromtrent in de grafelijke registers het navolgende vermeld: «de hertog gaf hem weer alle zijne goederen, heerlijkheden, erve, have ende eigendom, als hij die op deze tijd zal kunnen bevinden»; en vorder «behoudelijk dat mijn heer aan hem zal behouden den zeevont en voort alle heerlijkheden hoog en laag mitten wilde in den duinen van Haemstede, met die heer van Haemstede zal gebruiken sulken diensttijds ende renten als hij daar in pech te hebben»; de Heer van Haemstede schijnt zich aan deze beperking zijner rechten niet gehouden te hebben, en werd tengevolge daarvan, bij sentence door de vierschaar, 21) Juli 1454, te Zierikzee gehouden, met enige restrictie van zijn goederen vervallen verklaard. De jurisdictie van deze hooge heerlijkheid strekte zich echter niet verder uit, dan tot hetgeen Costijn van Zierikzee had ontvangen, en waaraan later het huis Haemstede, dat mede tot de duinen behoorde, werd toegevoegd; zij stond bekend als de Oosteren en Westerenban. In den Oosterenban is het dorp Renesse te vinden, thans geheel door duinen ingesloten, maar toenmaals aan de noordelijke. Verkenningen deze beide zesde delen aan de grafelijkheid, en werden waarschijnlijk verkocht aan Mathijs en Claes Rengersz. Het aandeel dezer beide Heren is door erfenis aan Margariet, de dochter van Mathijs Rengersz, gekomen. Zij liet bij haar dood de liefde zesde delen aan haar echtgenoot na; en zo vinden wij dus in 1344/45 eigenaar van 2½ delen; en op de andere 1/6 deel, dat bij volgens de rekening van Boudijn Jansz. bezat, is hem eveneens van zijn vrouw aangekomen. Mathijs Rengersz. kocht namelijk van de grafelijkheid 1/6 deel, dat haar toegevallen was door het kinderloos overlijden van Costijn van Renesse, Janszoon, die voor 1334 overleed; bij maakte bij het bedingen dat als bij geen wettigen zoon naliet, dit goed op zijn dochter zond. Zo was dus Aernout van Haleinstede eigenaar van 3/0 delen van Dirksland, afkomstig van de 4/6 delen van Costijn van Zierikzee. Het laatste deel, dat in 1344/45 aan Renesse behoorde, was de wederhelft van het deel van Costijn Jansz.; welke helft aan diens broeder Hendrik had behoord, op zijn erfgenamen was overgegaan, en aan dezen is verbleven, tot dat op Allerheiligenavond 1413 de helft van dit 1/6 deel verkocht werd door Jan van Renesse van Verenningen. Ridder, Jan, leijnie en Claes van Renesse van der Duer, gebroeders, knapen. Deze Heren erkennen dat zij aan de Prior en het Convent der Reguliere Kanunniken van Rugge verkocht hebben die "rechte helft van een zesde deel uitgoorste, geheeten Dirksland". De andere helft van het 1/6 deel der Renesse’s behoorde toentijds aan Jan van Renesse van Rijnauwen. 