title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: 2. Tot haer werth een engheil ghesant, aan die rose van Jericho, in Galileen in dat land, waar si met Joseph hield die wet. 3. Hi bracht maer, dat si soude zijn des heren moeder van den troon, die overste kracht sal haer omwachten, en daarna dragen der maechden korien. 4. Also die rose ontloken staet, ontfinde die bloem in haer dat kind. Haar maanchdom en was te min voor niet, van pinen en wist si niet een twintig. A. 74. — Hs. 4, 4. en twintig. Hör. belftc. P. X- 50 f Nr. 21. Dit was een dag van vrolijkheid in des konings hof, want daar heeft gewonnen vandaag een machtige toon van vreugd, een kind volmaakt en wonderlijk, en altemaal genoegzaam na de Bijbel machte achtervolgd, die daar is onsprekelijk, ook daar toe onbedachtelijk na zijn godsdienst. 2. Die moeder is dochter wonderlijk, haar Boos en hij haar vader. Waar boorde iemand deszelfde? Hij is de god en mens te samen. Hij is echt en daar toe heer, hij is overal, dat is meer onbegrijpelijk te vinden. Presentelijk en vreemd, 't is een groot wonder en meer, dan kan geen mens begrijpen. 3. Hij was geboren in de nacht, de zonnen verliept. De prins werd in de stal aangezien, alle wereld sterker. Men zag met winnaars blik, die aarde maakte met een hand. Doch hij de hemel wracht, bij weende als een zee, dat kind met haar. De donder die hij in de wolken deed, doe hij opvoeren met aandacht. 4. Daarvoor kwam de godszoontje, als van de maagd Pure, als een lelie bloem schoon, wonder der natuur, dat een jonge maagd was, die was eerst enige dingen begonnen. 5. Hij maakte naar behagen, dat die borstens der reiniging gaven, alle der kinlichten den ouden van den dage. 5. Ghelije dat niet en quetst dat glas^ daer die sonne schijnt dore, gheloof ic dat si maghet was, daer nae rein ende yore. die moeder is ghebenedijt, si is besloten liehamelijc, die godssoon wert mensch gheboren. die borsten die wel heilich waren die god in sinen jonghen jaren te sughen hadde vercoren. 0. Gbd den herdekens ontboot des nachts bi hären beesten mit den enghelen blischap groot van des conincs feesten, dat ghewonnen had een maecht ende in der cribben ghelaecht in doekerkijns ghewonden. hi was abe werelt he er, van ghedaente schoonre wel eer en was nie mensch ghevonden. 7. Doe men al die werelt beschreef, ghinc die maghet mit kinde. te Bethlehem daer si mede bleef ende voortbracht daer dat kinde, dat ons moet schriven in den hove, daer men sijn glorie sinct mit love van sijnre waerdicheden : god hier boven van hemelrijc verleen ons menschen op aertrijc van goeden willen vrede! A. 19. 1, 1, vrolicheit — 3, 3. gheleyt — 5, 1. qaest — 6, 7. doclkijus oekorkijns) — 6, 9. welneer. Die Übersetzung hat eine von dem lat. Texte ii Mone, Latein. Hymnen I. Bd. Nr. 47 abweichende Reihenfolge der Strophen id zwar also: 1 = 1. 2 = 2. 3 = 6. 4=3. 5=5. 6 = 4. 7=7. f Nr. 22. Dit is die wise: Die» etl teticie. Tis een dach der vrolielieit al in des coninghes hovc. het heeft gbewonnen cne meit een kint tot onsen love, een kint volmaket wondorlic ende altemael ghenocchelic nac Bijnrc menscheliclteden. Bijn weBcn is onbegripeUc ende altemacl oneprekelic aae aijnre godelicheden. Die moeder is dochter wonderlic, die soon die is haer vader. hoorde iemant »eggheti desghelic? bi is god ende mensche tcgader. Hoia, ia, tsnecht ende daer toe heer, hi is over alle, dat ia meer onbegrijpelijk te vinden. tegenwoordig en veer, als sulkes wonder de groten Leer ten can geen man beginnen. Doe voortquam die godse zoon als van der maghet pure, als van der lelien rosen schoon, verwundert haar natuur. hoe dat een maghet een zoon geven: hi was eer eenigheid dingheen begaan, si was in sinen behagen, dat die borsten der reinheid gaven al de kenschelijkheid: dat was zeer aand van dagen. Den wakenden herdenk god ontboot des nachtes bij haar beesten met zijn engelen bliskap groot, een coneine geboren met feesten, die had gewonnen een meid en had hem in de kribbe geleid, in doekerkijn gewonden. dat kind dat is der engelen heer, van gedachten schoon vele meer dan een kind waard gewonnen. Een glas als heel dat schijnt daar door, ten breken niet van der zonnen: zo heeft een maghet na en voor jonge vrouw een kind gewonnen. gelukkig is die moeder dan die godes zoon ter wereld geven god en mensche te zammen die borsten ook wel gelukkig waren, die god in sinen jonghen jaren te smaken had verlopen. In den donkere so want een meid een zoon der zonnen verlichter, dat kind werd in den stal geleid van de wereld stichter. die moeder hem zelf in den doekeren want, die Sternen maakte hij ter rechter hand, doe hij den hemel wracht. hij schreide als een kindje doet, die wolken dienden hem onder zijn voet, doe hij opvoerde met erachten. Doe men al die wereld beschreef, doe ging die magdel swift, te Bethlehem dat zij daar bleef, zij genas haar kind al daar. als men schrijft, in den hof daar zongen de engelen godes lof van nieuw(er) waarde en edelen. God hier boven in zijn hemelrijk die geeft ons mensen op aarde goed wil en vrede! Griikias eivymu iyhy praeparter magnum tuam gloria. B. 55. — Hs. 1, 3. Een maagd een kind — 3,9. Kinneselijkheid — 4, 6. Een maagd — 4, 6. Gelecht — 5, 3. Voer en na. (naar en voor) 6, 1. Maagd — 6, 3. Gelecht. De Übersetzung stimmt ganz mit den ersten 7 Strophen des lateinischen Textes, wie ihn Mone, Lateinische Hymnen I. Bd. Nr. 47. aus einer Trierer Hs. des XV. Jahrh. mitteilt; das lateinische Original hat noch zwei Schlussstrophen. Nr. 23. Dit is die Weise: Heer God, wie soll ich klagen alle mein verloren Zeit. 1. Het viel een hemelsdauw op een jonge maagdelijn. Man sah nie meer vrouw, dat die die kindlein, dat van haar werd aufgenommen durch ein barmherziges Wort. Adam, willst nicht verlangen, ghis wird da zum Verhör. 2. Die Magd wurde mit dem Kind, nie reinere wurde gesehen. Als Joseph das versinde, hi didachte, ich mag wohl davon, ich will Marien lassen, ich bin die Vater nicht, und gehe hier meine Strassen, eerst mir mehr schände geschehen. 3. Mit tröstenden Worten sprach ihm der Engel an: Och Joseph, und willst nicht sorgen! kehr wieder, salig Mann, und bleib beide bei der Gabe, 'tis oben der natürlichen Kraft da Gott der himmlische Vater in Marien hat gewacht. 4. Hier nahe so ist gekommen eine Keiserliche Gebote, dat niemand unvermutht hier sollte kommen ohne Spot, die von Adam ist geboren und bringt sein Tribute als bis zu diesem Keiseren Turm: dat rief man überall. 5. Zu Bethlehem das sie kamen, beweist uns die Schrift, eine Herberge sie vamemen, und wies die Dauer. "Sie waren so zornig, sie mochten nirgendwo hinein, menschlich Weisheit hatte sie allzeit vor, die himmlische Königinnen waren da nicht gehört. Ein Häuschen, das sie fanden, das war sehr dünnes gedacht, dahinter Maria selbst standen, ihr Städtekin in Besitz. Da wurde die Magd, die Mutter, sie gebar ein Kind, des Menschen Vater und Bruder: wie könnte das uns nährlich sein? Doch das Kind war geboren, doch weinten all zusammen: "O Magd, unvergoren, stillet eure Sorgen, nährt eure Tochter, sie hat den höchsten, großen Vater; all der in der Vaterland, das Kind ist vom Himmel bloß. Sie nahmen in ihren Armen, sie streckten ihn vor einen Ständer noch ein und reißen in der Mitte die Wette auf, dass er so kurz stand. Darum und bei seinem Geburtstag die liebste Helden, mein, dass er uns Schöpfer verliert: geliebt so muss er sein! Maria, die Magd, schaue, dass der Gott seine Ruhe in dir annimmt, bete für uns geräumig, bitte den Guten, dass der gottliche Lamm auf, dass wir mögten anbauen, all oben in der Himmelreich, dahin bittet ja oben, mehr als hier, gibt hier keine ähnliche Gelegenheit. Es scheint in B., eine bestimmte Waise, zu diesem Lied angegeben ist, so wurde es doch gemeinsam repräsentiert, nach der Weise eines anderen weltlichen Liedes gesungen, dessen erste Strophe hier nun geistlich umgeschrieben ist: "Es fiel ein himmlischer Donner vor meinem lieben Fenster, ich bin zwar keine schönere Frau, sie steht in meinem Herzen." Sie machten mein Herzen befangen, nie ja so ähnlich durch Wunder. Möchte sie ihr Trost aufnehmen, so wäre ich ganz gesund. Aus dem Liadede-Buch, Antwerpen 1544, bei Uhland, Volkslieder Nr. 83, und danach bei Willens, Andere vlaemsche Liederen Nr. 181." A. Hb. 1, 3. wooder (vronwc) — 1| 4. dan dede dat kindeku (3, b. ende blijf; bi uwen gade — 4,1. courts (so) ^ 4, 4. si cofflen metter spoel — 4, 7. ot comen in keisers hoome — 6, 6. dits hunlie wij gewacht. B. Hb. 1, 3. daar eu wa ghene mere vrouwe — 1, 7. Adam en laat hij niet verlangen — 1, 8. u ghebet dat ia verboort — 2, 1. wa Kwaer (wert) — 2, 8. ghene zwakheid was daar mee — 2, 4. bi en had dat ghenen vrede — 2, 6. hij wilde — 2, 7. hij was (ic en bin) — 2, 9. eindelijk gaan wandelen ander Straten — 2, 8. hem (iri) — 3, 1. Mit also suiker talen — 3, 2. dat hem de engbel toepas — 3, 3. beest in Koninkrijk gevrecht — 4, 6. daar lii hen weer geboren — 4, 8. die dat alles and lant gehoopt — 5, 2. ao zocht (bcwijgl) — 5, 3. om herberg te bieden dat al baden — 5, 4. schuldig — 6, 4. die maght moeder werd — 6, 8. dat kindeken — 9. schuld. Fast zwei Jahrhunderte lang erhielt sich unser Lied, und so finden wir es denn endlich wieder in dem Kleinen Paradies, Antwerpen by Heodr. Aertsen, 1619. Bl. 17. (in Willems, Oude Vlaamse Liederen Nr. 186.). Es ist sehr interessant zu sehen, wie die alten Texte, die sich im Brand des Volkes erhalten hatten, später dem Zeitgeschehen zu Liebe über und umgearbeitet wurden, und so mag denn hier dieser spätere Text folgen. 1. Viele ein bemerkenswerte Insel. In einem kleinen, mittelschaffen. Denn war jetzt besser, Frau, Das deed ein Kind, das von ihr geboren, Und ließ bleiben, mag sein. O wundervolle Verkorken, Doch muss noch etwas sein. Die Dichtlieder, die in der Kindheit, Gefühl, Schwierigkeit, gleich Laer im. All Joseph, das veranlasste, Die Gewänder neerden, Müh, Ich denke: Ich will sie verweigern, Den Vater, bin ich nicht, Und trecken meiner Strassen, Eher mein Schande geschehen. All von des Himmel Thron Sprach Garn den Engel an: O Joseph, Davids Sohn, O überkornen Mann, Macht noch bei dir zu Vater, Es liegt über menschen Kracht, Das Gott almachtig Vater In solcher Art und Weise geschaffen. Den König, groß von Macht Hat ein Gebet getan, Das Tollmach, die Gesellschaft Eich über die Stadt, musst du gehen Dort, da er war geboren, Und bringen deine Tribut: Das deden in den da zu hören Und rufen übermächtig. Maria, Joseph, medici Kamen zu Bethleem, wart, Dort war Josephs Stätte. So Schrift verulsert: Mehr doch neue Menschen ein, Mensch, bleib ihrer stets vor. Der Engel, Königin Und wurd da nicht gehört. Dänen, haben sie gefunden Ein Haus sehr dunn gemacht. Binnen so kurze Zeit, Haben sie Logik gemacht. Daer was de waarheid, de kracht, en de schoonheid, van binnen, Ainsi, haar kin was mooi, Minnaar, ze was vol van liefde, En liet hem op den schoot. Ze kuste hem aan zijn wangken, Ze kuste hem veel, Dat hij kwam in zijn gevangenis Verlossen, jong en stout. 8. Maria, schoon fontein, Daar God zijn rust in nam, Bidt voor onbevredigd gemeenschap, Jesus, dat suikig lammelt, Dat hij ons in wil laten In het hemelse paleis, Daar vreugd is boven maten En liefde en suikerzooi. Nr. 24. 1. Wil je horen zingen Een soete zang van Jesus, die ik genie geniet, Al werd lang, en hoe hij in de eerste nacht In een kribbe werd geboren, Al onverwacht, die een reine herten heeft, Die en zijn niet verlegen. 2. En doet beer Jesus geboren wordt, doet was, in twee oude lappen Zijn gewond wordt, daar stond een esel en een rendier, Die hoeden Maria haar lieve kind, En onze heer, die hem zo wel gediend kan, Hij loont hem zeer. Jesus werd besneden Na de ouders zij. Woude ik niet verdrieten, Ik zing liedjes met jou, Dat werden die heilige drie koningen ontwaakt, Ze brachten haar offer aan, En gaven haar nog meer. Aan baden dat werd kindeken Ons sine genade. Joseph, die den esel naar De toom. Wat van den boom Den weg stond? Een datteltas. Och esel, je moet stille zitten, Want wij willen die dattelen plukken, Gaan wij zijn sec moe. De datteltas ter eerbieden Naast in Mariens schot. Maria loste die dattelen In baren schot. Joseph was een out man, die hem verdroot: Maria, dat taten staan, wij hebben nog veertig milen te gaan: bij de werkt weert veel kapen. Wij bidden dat weerde kindekin door zijn genade. Joseph nam dat ezeltje bij de hand. Ze kwamen bij schoonere sonnen in dat Egyptenland. Egypte is een seer goede staat, waar Joseph ook die herberg sinds lang zijn ellendelijk. Maria, die spann voelde goed es gaande met harde banden. Maria, die condens spinnen, dat vrouwelijk lijn, Joseph die condens timmeren: zij gingen erbuiten zich fijn. Doe Joseph niet meer timmeren kan, doe was hier al oude man: hij haspelde garen. Jesus droeg dat gaemen te huis den rijken en den armen. De heilige geest, de hadden wij gheern, al beiden wij lang. Wij willen nog van heer Jesus zingen een nieuw sanctus, hoe lief dat zijn moeder was, doe hij in haar armen lachte al onverbroken. Zo wij heer Jesus minna dragt, die ene derft niet verlegen. Doe Jesus in de kribbe lachte, dat heilige kind, drie heilige koningen tot hem kwamen uit Orient. Zij offerden daar drie geschenken stout: goud, wierook en kruis. Zij waren rein. Dat kind, dat is de engelenheer, de wereld gemeen. Doe Herodes dat vermoeden, die felle tyran, dat dat kind geboren was, hij werd seer gram, zijn soldaten deden gehoor, dat zij brachten de kinderen ter dood, zo wreed. Daarom zijn zij nu geheven tot hemelrijk. Die engel in de middernacht tot Joseph kwam: Joseph vriend, staat op gereed, schaf u van dan! Herodes heeft de kinderen vermoord veel, het gaat de nu al uit de speeltuin om Jesus willen. Joseph voer tot Egypte, werd in een eetle. Doc Jesus aan den, in den, om en in, Maria, zijn lieve moeder, tot hem kwam, haar hart dat was in groter nood, hielt voor ons den bitteren dood, zo minnenrijk, dat suddendelijk in ons hart dragen stedelijk. Jesus is die beste werkt, dat weet ik wel, daar hij aan de tafels zit, daar varen mensen wel. Hij is die werkt en hij zorgt ook voor zijn, hij quit die kost, hij betaalt den wijn: dat doet hij geraak. Ik was zo gechoqueerd na deze tijd, in zijn taverne! Zo wilden we dan bij Jesus bidden om een bed, dat hij ons geeft na deze tijd zijn eeuwige vrede, en daar toe ook zijn zoete gevoel, en midden in de engelen blad te zijn welvarende. Wie Jesus in zijn hart draagt, die raakt hij rijk. Wie die weltlichen Lieder Deutschlands ihren Weg in die Niederlande fanden, dort verbreitet und viel gesungen wurden, so erging es auch den geistlichen. Doch würden wir das Verhältnis beider Länder zu einander nicht richtig auffassen, wenn wir nur ein geistiges Mittheilen von Seiten Deutschlands annähmen. Auch die Niederlande hatten ihre Oegengaben. Bei dem lebhaften Verkehr, welchen die Klöster eines und desselben Ordens in beiden Ländern unterhielten, gingen neben den vielen Erbauungsschriften in niederländischer Sprache auch niederländische geistliche Lieder hinüber. Durch dies wechselseitige Mittheilen wurden die Lieder ihrer Heimath entzogen, bekamen eine andere Sprache, und mussten sich außerdem noch mancherlei Umgestaltung gefallen lassen, so dass sich oft gar nicht ermitteln lässt, ob ein Text ursprünglich deutsch oder niederländisch war. Dies ist z. B. bei obigem Liede der Fall, wozu sich ein deutscher Text in der Klostemeuburger Hs. Nr. 1228 findet, gedruckt bei Weinhold, Weihnachts- Spiele und Lieder (Graz 1853.) S. 386—387. Do Jesu Christ geboren war, Da stand es kalt In ein kleines Kripplein Er gelegt war, Da stuhnt es, es rühmt, Die Armen über das heilige Kind Gar unverborgen. Der eine reinen Herzen hat, Der darf nicht sorgen. Joseph der Name sein Eselin, Wohl bei dem Zaum, Er füttert es unter Den Dattelbaum. Eselin, du sollst still stehen! Maria, die will geruht haben, Sie ist gar müde. Da neigt sich der Dattelbaum Zu Gottes Güte. Maria bracht die Datteln Wohl in ihr Schoss. Joseph derselben Weil, Doch nicht verdrossen. Ebuutein, Du sollst für bald gehan! Wir hielten wir drohen viel Zu Gottes Wohl. Zu spät, Da neigt sich der Dattelbaum Zu Gottes Gnade. Die Engeln, sie führen das Nicht in ein Stal. Joseph, Wohl treibt ihr um Die Herberge zu bitten. Darin einig wertvollte Lebe in dem saubersten, er treibt die größte Widerchaft gegen uns, namens eilende. Maria spannt das reine Glamm mit ihren Händen. Sie führen einigen vorhin blass in einem Dorf. Joseph wollte streng um ein Herberg in Worba. Wirtin, liebste Wirtin, mein Behaltet mir das Kindlein und auch die Frau. Sie sprach: Ihr willt es gerne tun, weit in einem Stall. Wohin, Wo hin gen abends spät, da wart es kalt. Als bald sie in die Scheune ging, in Stall trat. Maria das Kindlein, Joseph das Eselin, sie lagen besonder da schaute Wirt und Wirtin zum großen Wunder. Wo hin, Wo hin igend Mitternacht da war es kalt. Der Wirt sah an seine Frau, da gar streng sprach: Träne, liebste Träne mein, steig und mach ein Feuerlein durch Gottes Willen! Das Kindlein bewilligt kein mehr gewann, es muss herumerson. Die Frau stürzte auf gar bald, was man sie hieß; wie bald sie in die Küche lief, ein Feuer aufblies: Freuden, liebste Freuden, trag herein dein Kindlein wohl zu dem Feuer! Dein Kindlein heute keine Reue nicht hat, es möchte erfreuen. Maria hatte ein Pfannlein und das war klein; da kocht sie ihrem Kind ein Müesl, was lauter und rein, weil es verzahlt sein Müesl, Maria sang ihr Kindlein gar und gar zu Tauge: So bist du mir ein Spiegel klar in meinen Augen. Maria die konnte spinnen, des Aretus sie sich; Joseph der konnte zimmern, des Brettern sie sich. Jesus der konnte hängen Garn. Der reiche Wirt der wartet auf armen, der arme wartet auf reich, so biten wir Gott von himmel, dass er uns hilft in sein Reich. In alle der wereld en vindt niet nog in den beginning hier boven dat godes minne boven gaat: wie kan dat te volle geloven? Wat willen wij nu voortbrengen in wat van die hogere minnen! want zij recht uit te kennen, ten can geboden man besinnen. Noch dan en boort ons te malen niet van deze minnen te zwijgen, van haar zo willen wij zingen in dat wij mogen verzoeken. Dies en gebracht niet was bemachtig te zwak, hier aan toe in groten striden, bij gaf consent, bij viel van daar: des moeten wij alle lijden. Wij waren al om zijn maand, wij waren al verloren, ene ene was nog troost noch raad, eer god werd mensche geboren. Die tijd volkalm en god ontboot Maria, de jonge maagd, een nieuwe bochtchap, blischap groot, zodat zij werd versagd. Gebroedt zijt, sprak Gabriel, Maria vol genaden! Je bent de allerbaarste Emmanuele: zo heeft zich god beraden. Maria, vroeweg, ontvocht en kind! ontvang de zoon van God! bij zijn almachtige bevel, wees dan beschermd zijn geboden! 9. Doe sprak de waerde koningin uit al haar harten grond: ik ben zijn slaven dienstmeid, met geschaud naar dinen woorden! 10. Doe kwam de hele godheid daar, Jesus, Maria zoon, ook laat ons alle vrolijk zijn! Die mistroost is verdreven. 11. Geboren is dat kindje, dat zal ons leven geven, dat heeft gedaan die minne zijn: geloofd zo moet hij zijn! B. — Hs. 4, 3. voel — 6, 2. fthJIX — 6, 8. bosscop — 9,1. koningin. Nr. 26. 1. Het komend een schip geladen hent aan dat hoochste boort. Maria ziet dat roer, die engel stuurt dat voort. 2. Maria, godes moeder, geloofd moet jij zijn! Wij waren al verloren, deed je lief kindje. 3. Maria, Gottes Mutter, geliebt, musst du sein, verjüngt, königinn, der Engeln gleich! 4. Maria, Gottes Mutter, wie ist dein Lohn so breit! Kein Mann kann deine Ehre beschreiben, in deiner großen Würde. 5. In einer stillen Wagen, kam es uns, das Schiff an Land, es bringt uns reiche Gaben, einen Sohn, der od splitend glänzt. 6. Das liege in einer Kribbe, das liebliche Kind mit einem verweendeten Knie in Hodenstücken. 7. Das liege in einer Wiege, das liebliche Kin(d)je, es lichtet als eine Epitaph, geliebt, musst du sein! 8. Möchte ich das Kindchen küssen, vor den Vater, deswegen, dass ich viel Geschmack hätte, von Sünden wird dich gesund! 1. Laat ons met vrolijkheid Loven de maatschappij der sociëteit, gods moeder onverkort, daar Jesus uit de woude zijn geboren! 2. O suver blom van reinheid, o edel saal van de triniteit, o onbevlekte lichaam vijn, daar god in de woude is geboren! 3. O Maria, maagd van de edelheid, o fontein van alle sociëteit, o tempel van waarde, o vloek van de lichtheid! 4. O edel roos wijd ontdaan, den soete dood hebt u ontnaan, die van de hemel naar beneden is komend, Jezus Christus tot ons vroemde! 5. O troon van hoogheid, macht, o bloem van vruchtbaarheid, o troost voor alle droevigheid, o moeder van zachmoedigheid! 6. Lof, ere en hoogwaardigheid moet zijn de zoon van de macht en de moeder van de barmhartigheid, moet zijn gezegend in de eeuwigheid! God groet u, coninghtime, Maria, soet en gheluit, gij zijt ooit wat vol minnaar, ultoos glichtencdijt ! O, weerde bruid der wereld, u lof is ooit lang, fonteine des eeuwigen levens, schenkt ons der mensen drinken. God groet u, alreclauwst, die ik aenachtonwenvacht! Maria, onse bewaester, jij bent een eeuwig dach vol schoonheid sonder verdriet, vol alre dochten groot, och mocht ik je genieten, die edele roos, je root ! God groet u, merkwaarderen, o spiegel sonder schaam, schoonheid sonder twijfel, o lichte onbesmet, Maria, edele zon, ik maak u graag prijs, gij zijt een zuiver bloem, een roos des paradijs ! God groet u, zuiver macht, o parel der jonge vrouwen schoon! gij schijnt geheel als een helden als in des hemels trionen. daar is jij uitverkoren een spiegel al volmaakt, als een verfijnde roos, och moeder en maîtresse ! God groet u, zuiver macht, o zachte medicijn, och dat dag als eeuwig dag, hoe graag ware ik bij jou! en wilt u niet vergeten, wel edele, woenig root, als met mijn hart zal breken als in der uren mijns doods. God groet u, — Hs. 3, 3. meren — 5,6. lienchroete — 6,7. hart (herte) — 6, 8. dodes. Nr. 29. Ik zie des morgens sterren. 1. Maria, coninghinne, mijn troost, mijn toeverliefde, verkrijcht mij u bent mijn minnaar, berouw voor mijn misdaad! 2. Des wordt ik wel ontwassen, dat u bent mijn minnaar, want jij kunt hart verklaren en geven goeden moed. 3. Och had ik begenomen, dan was ik was van tien jaren, in geestelijk leven, ik was sijn min veel meer. 4. Nu troost mij keiserinne, Maria, zuiver macht, sterk mij in u bent mijn minnaar, droefheid van mij verdwijnt! 1. Maria, coninghimme, Mijn trouwe, mijn toeverliefde, Terrechts met uw liefde, mijn hart En berouwt voor mijn misdaad! 2. Zo wie iets baar begint Tot zijn lof en eerbewijzing, Staat hij niet in de minnen, Het zal hem verdrieten zeer. 3. Och had ik je begonnen, Dan ik zou was tien jaar, In een geestelijk leven, Ik was een van je minnaars. 4. Nu kan ik wel schelen En bewenen mijn misdaad, Dat ik aldus veel dagblad Verloren heb aan mijn tijd. 5. Nu troost mij, keizerin, Maria, reine macht, Steun mij met uw liefde, mijn hart En droeg mij van uw verjaagdheid 6. O mens, zwakheid van de mensen, Zwakheid stil en hoor mij aan, En scherp uw een oog, Mocht mij verhalen. 7. Uw droeve en uw begeerte Dat heb ik wel gehoord. Anst en droefheid u bekeren, Daarom wel minnaar voor toon. 8. Ik zal u minnaar verwerven Van Jesus, mijn zoon: Draag in u hart de keuzetrouw te sterven, Dan tegen hem te doen. 9. Och wie zal mij verlenen, Als in hart te staan? Och hoe zal ik verdienen Goede sinnes te ontwikkelen? 10. Och mens, waar zijn u sinnen? Hoe dwaalden aldus zeer? Wilt u doch in u dit bekennen, Het heeft verdient u heer. 11. Gij en zij dat niet begeheren, Is salig zal u geschienen; Maar trouwen zoudt u dergen, Ten schiet u een noch en geen. 12. Waarom zou wilden truren En u verslagen dus zeer? Hadde God u niet verlaten, Gij en zoudt hier nimmer meer. 13. Gij moet wel in u hart truren Voor u misdaad, Mensen denkt dat mijn sterven Veel daar boven gaat. 14. Loof en eer zijt u Maria, Schoon edele zuiver macht! Wie hem tot u wil keren, Die en wordt ook niet verslagen. Nr. 31: "DU is die wise: "Mijn hart blijkent uitgeput, liefs, da bistu mi lief en weert." "Ik weet een indachtelijk overlic, des wil ik mi verblijden, niemand en heeft gezien al vaker glad nu nog tot vroegeren tijden." "Het is solgelijk boven nl en boven allen meisjes verleidt in Bergen saal." "Luikentlik is haar aangekken, die edele vlaght fijn." "Zij is die boven die sterren/licht, bo de aard is haar aanzien." "Hoe rein is haar aangedacht! Ze wil in haar genade gaan, bij dag en ook bij nacht." "Ook zou zij mijn gevoelens die goddelijke macht die vijand de kronkel, hij zou zijn verjaagd. Met mijn weg kan ik hem gaan, die mij tot allen tijden, die dikte heeft leide gedachten." Die mag het is stevig schoon met listendelijke wezen. Mocht ik in haar genade gaan, waar mijn ziel zich heenwijd, mocht ik des waardig zijn! Haar minne doet mi leven, al is zij ver van mij. Op haar zet ik mijn toevertrouwen, die edele koningin. Zij is van schoon dagelijk raad, zij verlicht dat hart mijne. Zij is mijn leides verdrijf en boven alle maghehlen verleidt, is als haar lichaam. Ik en kan haar niet volgen na haar waardigheid, die vrouw des paradijs. Och waar ik des bereid en dat ik aan haar bi, ho comfort mijn hart in verdrukking. Haar minne en ook haar wezen dat is mi altijd bi. Zij is zo hoog verloren, want zij des waardig is, bij Jezus baar zoon. Nu wil ik al mijn gevoelens, Maria mag het schoon, in hemelrijk (in hemel) daar bi. Maria, de bijstand en de kracht van mijn, boven alle vrouwen schoon en alleen, laat mij een dienst troost bereit! Ik bid dat, ik bid dat, ook staat mij trouwelijk bij! God groet u, waarde magister reine en in andere der barmhartigheid en der genade een eeuwige fontein, bewijst door speciale mildheid! Jij macht is groot bij god de heer, eer ghemacht volbrenheid in je begrijpen, een moeder en mag je niet vergeten. Ik bid dat, ik bid dat, ook staat mij trouwelijk bij! De wereld vroond en mag niet duren, haar afloop heet menig mensch bedroogt. dat einde der vrouwen en is niet dan tranen, haar diensten beeft menig geholpen. Maria, gij zijt de stedelijk blijft, daar om keer ik tot de mijn liefde, jij dienst wil ik ghemacht zijn. Ik bid dat, ik bid dat, ook staat mij trouwelijk bij! Jij duist en kon je niet uitrukken, als had ik alle tongen geweld, aan mijn kracht zou mij ontbreken: Beter goeth jij je wesen geestalt. jij zijt des herders een koningin en de wereld keizerin, in dinen banden staat al. Ik bid dat, ik bid dat, ook staat mij trouwelijk bij! Mijn ziel is dik in zware noden, bang is dat jonge hart mijn. ja, zorg, die duivel wil mij doden, ook vrees, ja, seer die harde pijn. ik bid dat gij altijd wilt zijn tegen alle quellingen een medecijn, en mij verbitten in alle leiden. Ik bid dat, ik bid dat, ook staat mij trouwelijk bij! Maken mij van alle zonden vrij, behoud mijn hart en alle mijn sinnes! mijn alle denkbeiden verciert mij: dat bid ik door je reine minne. gij zijt den sonders een trooststerin, ik lief dat ik een sonders bin, daarom zoek ik genade aan jou. "Ik bid je, ik bid je, en sta me trouwelijk bij! O, weerde vrouwe, mijn harten lost, ghinade begaar ik van de te ontfaan: gij zijt mijn hoop en al mijn troost, de deel gaat, waar met mij al gebracht. Ontferm u mijnre, al kom ik spaar, ik heb met dikwijfel quelite verraden, en moeder milde, ik geef genade. Ik bid je, ik bid je, en sta me trouwelijk bij! Tegen dat wij van hier nu scheiden, als wij dit leven moeten laten, zo wilt ons hemelse vrouwen bereiden, daar vrouwe is altijd zonder mate in des hemels troon, daar gij zijt verheven tot in dinen eeuwigen son, daar de die engelen chooren loven. Ik bid je, ik bid je, en sta me trouwelijk bij! Bij dit U die wijze: Ik kwam in een boonngaard en gaen, zoekend al die scepen vrucht, en daar moesten met die aarde help mij, Maria, dichten een liedje tot lof van die vrucht en wil je mijn lichtje verlichten, van zonden vrij maken. Wees wil je met vreten, ik arme creatuur, die wormen zullen mij eten, die dood staat voor mijn duur. Maria, liep was u te moede al buiten Jerusalem? En doe gij uw zoon zo droevig te gemoed? Doe was u recht te moede, als een die sterren moet, en gij zegt uw zoon verordeloog tot de dood. Maria, door uw minuut zijde mij naar gegaan, al op den berg van Calvarie zag gij hem aan de kruis slaan. Wat heeft hij daar gesproken? Gezien een sehoon sermon: en vader, vergeef het hem zijn zonde en weet gij niet wat zij doen." Wat sprac hi totten sehaker? ic sab 11 makcn wijs r ghi 8ult noch heden wescn mit mi int paradijs ! Wien heeft hi daer bevolen die lieveste moeder sijn? sant Johans tot encn behoeder, dat was die nove sijn. 81 9. Hi heeft sijn hovet gheneighet, ghesonken op sine borst, hi heeft so lüde gheroepen: ic hebbe so groten dorst 10. Wat heeft hi meer ghesproken, doe hi aen den cruce hinc? die schult hebbe ic betalet, vervullet is alle dinc. 11. Wat heeft hi meer ghesproken, doe hi aen den cruce hinc? och vader, in uwen banden beyele ic minen gheest. 12. Nu bidde ic u, Maria, door uwe liden groot, dat ghi ons arme sondighe menschen wilt helpen uut alre noot! B. 53. Ha. 1, 1. Help nu — 2, 8. solen — 2, 4. doer — 3, 1. woe oe) — 3, 4. quemen — 4, 1. mi (u) — 6, 2. synne ghi (sidi) — 6, 4. want si. f Nr. 34. Schonet in den wijn, laet drinken yri, wi willen tniren laten . .. 1. Ave Maria, soete maecht, ghedenct mijns vrou ter lester noot, dat ghi die viant van mi jaecht, want u ghenaden sijn so groot. 2. Maria, u Heve soete nacm, u suver waerde reiuicheit is mijnre horten seer bequaem, ghi sijt mijn troost daert al aen steit. Ave Maria cei. Hur. btlg, P. X. 0 ^V U lof ic oiet volprisen eo can, 80 ist wel reclit dat ic des acht: ghi bebt ghedraghen sonder man den coninc die den bemcl wrscht. Ave Maria cel. 0 suverlike wijngaertranc, gbenoemt mit veeb-e namen schoon, ontfanct mijn dein lof ende danc, ende preBanteertet awen soon! Ave Maria cel. Leert hem een vrolijk leven-eendicht, gebi situ zijn moeder, dat is in kind, bij zit ook leren als te lachen, als dat daar uw taam in gevint. Ave Maria cel. O gouden moeder, gekroond op de boos, o spiegel rein en onbesmet, in het hemelsrijk zijt u geheven, daar bij die hogere voorzocht bezit! Ave Maria cel. De willen wij alle vrolijk zien en zingen die domina een glorieuze love dijn, ik zing u voor, zingt u na! Ave Maria cel. Nr. 35. Dit is die wise: Mit droevige moed bij kijken tot zijn leven-eendicht. Mit droevige moed bij kijken tot zijn leven-eendicht, dat is zeer pijnlijk op mijn eet. Die sommige toont een ander aanzicht dan dat in zijn harten gaat. O weerde vrouw, ik leid rouwe. In die alleen voor algemeen so sette ik al mijn trouwe. Al tijdt in dienen dienst te zijn ende ik dat doen, hoe wel waar met al waar ik zie; ik zoude gezond zijn, wanneer ik troost mocht erigen van die. O bloem schoon, jij draag die kroon, dat je gelijk in al het leven nie wijf en was zo schoon! Rein edele keizerin, mijn hart hoor je. Hoe goedelijk is je wezen gestalte, boven al ben je te prijzen zeer: je hebt alles wensen gevat. Je liefde is goed, je moet, een groot vreugd tot al tijt, neem me in in je beweening! Ik weet wel, dat je stevig bent dus men zo weinig op aarde vindt. Ik begeer je goedheid met hele vlijt, des nadels en achte ik niet een twintig. Ik bid om te sterven, eer die te verliezen. Hoge geboren, voor al verloren, laat me je hulde verwerven! Alles dinghe een einde, dat merk ik wel, sonder je minne, o reine fontein: die dat bekent, en dwaalt niet al. 6* S du biete teder ende maghet reine, Tol van ghenaden, etaet mi In staden! ic iDOet begheven corteÜc dit leven: och wilt mi dan beraden! i. — Hh. 1, i. dnt (daD). f Nr. 36. Ponteiuef moeder, maghet reine, bloem der ghenaden, edel greine, laet ona di loven talre tijt t Een vnicht heeft god aen u i waerder Trucht en wert nie gheborcn, noch saligber op aertrijc. Recht ist boven der naturen: een kint bracht voort die maghet pure, een trooster ah:e werelt wijt. Feefite aeer groot is wel bequamc na deaer tijt al om den name Jesus CrLst ghebenedijt. Ten groten drucke waren wi al eomen bi Adams ongheval int voorborcht van der hellen crijt. In swaren verdriet moeeten daer beiden die oude vaders sonder scheiden, also ons die scrifture belijt. Seer vroUc werden si als si wisten troost tontfane van Jesum Criaten, doe maecten si seer groot jolijt. Hier om so snllcn wi denken ende bert ende sin den kinde schenken, so vlien wi wel des viants strijt. Nu laet ons ooc die suver bloome loven ende danken sonder roeme, want daer af comt ons groot profijt. ra. Heiligenlieder. Nr. 37—41. f Nr. 37. St. Agnes. 1. Siet ende merket, een schoon Agniete die mijn herte seer uutvercooß, ende lates u niet verdrieten, minnet dese schone roos! Si is een maen, een maen, een mane, blenkende in den hoghen troon, boven ander maeehden vele so blenket si uter maten schoon. 2. Qod die here heeft haer ghegheven enen rine van goude fijn. Cristus bruut is si ghebleven boven alle maeehden fijn. Si is een maen cet. 3. Des riehters ghelt ende al sijn raet, des jonghelinghes edeldom, dat heeft si altemael versmact om Cristus hären brudegom. Si is een maen cet. 4. In een bordeel wert si gheleit, een camerkijn was haer bereit: onbevlect ende gode bekent bleef si in hare suverheit. Si is een maen cet. 5. Agniete dede dat men haer bat, si viel in haer ghebedekijn, ende dien die enghel gheslaghen had, den heefl si van der doot verwect. Si is een maen cet. 6. Haer naectheit was mit haer bedecket, in een vuur wert ai gheset, daer bleef si staen al onbevlecket, van der vlammen onbelet Si ia een maen cet. 7. In hären hals wert ai ghesneden mit enen sweerde aeer jamerlic. due hecft ai den doot gbeleden die daer levet ewelic. Si ia een maen cel. S. Dese braut laet ona aendenkcn ende bidden haer aeer innichlljc, dat si ona wil lieflic schenken godes hulpe van hemelrijcl Si ia een maen cet. . 73. — 6, 2. tdol zu teten: ai viel wel neilcr in haer gliebct. f Nr. 38. St Caecilia. Nae groeure yerwe mün hert yorlanghet daer ic alleine niu, ■i heeft mijn hertken omberangheD Laet ons aenroepen mit weerdiclu-it die ghene diet wel vermach, onae heilighe patroonsche CecUia, si ia van hogher macht, ghelike als een rose root die voor den dach opgheit. die haer mit tronwen wil roepen aen, die sullen van binnen troost ontfaen, haer minne is ons bereit. 89 2. Een baren hemde so tooch si aen secr scharp al naest haer lijf. die reden ende die sinlicheit die hadden enen kijf. daer over tooch si een gülden cleet als die der werelt lasten mint. de doochden die si heeft ghedaen, die wil ic u cortelic doen verstaen, ist dat ghijt wel versint. 3. Si droech al in haer herte van binnen dat evangelie soet. van orghelspel ende soeten sanc so tooch si af haer minne. Sinds vroeger vertaald en hervertaald, is de tekst die hierboven staat, al een standaardtekst. Hieronder volgt de gecorrigeerde tekst, zoals hij op de website van de Rijksmuseum te Amsterdam te vinden is. Sinds vroeger vertaald en hervertaald, is de tekst die hierboven staat, al een standaardtekst. Hieronder volgt de gecorrigeerde tekst, zoals hij op de website van het Rijksmuseum te Amsterdam te vinden is. Zie, waar de waarheid versteekt zich in een man die hete Valeriaan is, was zeer waarachtig in haar gebed, dat ze mocht blijven onbesmet, de genade hield ze staande. Des avonds in de eenzaamheid, alsof men te rusten ging, sprak ze met vriendelijker taal: O, suikere jongeling! Een zaak die u te helpen staat, wilt ik u brengen voort, die met zeer troede hart leidt, love me nu met trouwheid te zeggen niemand voort. Een engeltje van God heb ik ontvangen tot een mindere deel van mijn ziel. Mijn lichaam en mijn reinheid bewaard ik altijd fijn. Maar is dat je met aanroeren wilt, dat me besmetten mag, hier zal het te handelen blijven bij mij staan, zijn wraak en zijn kracht niet ontgaan, het is van groter kwaad. Maar wil ik hopen dat je raad en volg je Christus leeraar, en geloof je in ons doop en geloof aan ons here, hier zal ik je minnen gelijk als mij, ook zal ik hem wel eisen, dat je in deze doodsstoet mag gaan en in alle genaden mag volstaan, dat je zullen wel beter... Doe sprak die suvee jongeling: Heb je een ander genoten, wilt ik je met mijnzelf banden voor beiden brengen tot de dood, maar is dat ik je benemen kan, dat hij een engeltje is, zal ik doen als dinen wille beide openbaar en daar toe stil, wees dan verblijd met mij. Doe had hij dat doopseel ontvangen, doe kwam dat engeltje weer en gaf hem elk een roosencrans, hij sprak in het openbaar: In ongeëneerde reinheid zal dit altijd volstaan. O jongheilig, beid ik je nog iets raad met mij, dat baar ik verwerven die, doe mij uw willen verstaan. Doe sprak die suvere jongeling: Mijn broeder die ik min, dat bij mij met mij geloof moeten, dat is al heel mijn leven. De inget schrijf dat sal geschreven, hij zal met volstaan, gij Bult te samen, storten zul bloed al om dat logge bemelst goed, die kroon zuldi ontvanger. Tiburcius in die kamer kwam, hij werd met wonder bevangen, die hemelse lucht hem tegengesteld, hij sprak: Doe mij verstaan, hoe heeft u nu in deze tijd die roos gebraakt? Doe sprak die edele Valeriaan: Wilde mij met geloof ontvanger, gij moet kunnen bekennen haar kracht. Zijn hart dat werd zo seer beroerd, hij riep met noodprikker: Zei mij gerust wat u gevraagd, ik ben te laat bereid. Doe sprak die suverne macht: O, weerde broeder mijn, ganz tot den oude man Urbain en wilt van hem dat doopsel ontvanger, zo zal dit salig zijn. Cecilia als een lelie schoon, die hoge staat openbaar, zo licht haar rein suverheid in alle die wereld klaar, want zij den eertstelen bruidoom met soete woorden verwant, die gratie God hem omhulde, dat hij dat kerstengelove ontsloeg en werd een hemelsman. Merk daarom de richter dat van man, deel zijn voor hem staan. Hij proefde een vijandig zijn geloof, hij deed hem zijn hoofd afslagen. Doe sprak die suverne macht: O edele ridders, goed, gij zult ontvanger die hoge kroon en Christus zal zijn uw loon, weest vast in uwen moed! Een zijde was daar bereid, daar zette de meest in al heil. Het werd recht coere dan die droom, dat was den richter leid. Daar kwam een stevige oude man, hij deed haar dat hoofd afslagen. Zij riep: Heer Jezus, ontvankelijk mijn geest al midden engelen in uw feest, mijn hart is zeer verblijd, Cecilia de edele macht, bezit baar strijd volbracht, heeft dat sierlijke bemerk met baar bloed gebocht. bi baren Üeven bradegom B. 26. Hb. a, 6. iMMn ftlOl — 5, 4. waol (fijn) — 5, 5. mi fthit — Ü, 2. mjniio — B, 4. synne — 12, 3. lacht — 14, 6. hacr (liem) — 14, 7. si riepeD — 16, 4. ghecoft. Der Text ist verdorben: so sollten i. B. reimen 1, 6 und 9; 3, 1 und 4; 14, 6 und 9. Wahrscheinlich fehlen einige Strophen. Nr. 39. St. Gertrud. 1. God van den hemel die aan den enec leet ende Maria die reine fonteinen, die en wil ons vergeven immer niet, si bewaart ons geestelijk groot ende deine! 2. Tot ons heer god wille wi alle samen varen! nu hoort wat ik u zal verklaren, nu hoort mijn rede overal van een reine frouwen genoemd sante Gertrud 3. Ende van een stouten ridder mee! nu moet u horen wat hi deed: hi minde sijn lief op also goed trouw, sante Gertrud die schoone jonge frouwe. 4. Aldaar zij haal in een klooster had begonnen, daar zou zij dienen als haar leven god en de grote heren sante Jan, dat had zij vereerd tot een man. 5. Die ridder al dag dat hij tot haar kwam, als hij haar niet en mocht zien of spreken, druk en klagen zo ging de ridder aan, hij dacht sijn hart zoude hem te breken. 6. Also lief had hij de schoone jonge frouwe, dat hij haar wel gans zijn trouw. hij dacht, hij zoude haar seker vragen, maar hij en durfte dat niet gehewagten. 7. Ende also lief had zij de ridder weer en als in goede reinheid: sante Jan en zoude zij niet beswijken noch Maria godes moeder mee. 8. Nu wil ik laten deze rede en van de ridder wil ik u verklaren. Wat kosten dat hij daar toe deed, De conditie hielt niet rollebringend. Hij niet haar maken vele mooie dingen, Hoe luttel dat hij haar dat vragen! Kerken en clussen, bij dede daar misse in zingen: Al dat hij wist dat haar behaagde. Drie jaar lang beeft die ridder dit gepepten, Des zo en heet bij niet beloofd: Een schaat en zijn goed heeft hera altemaal begrepen, Des bad die ridder als grooten ronk. Adieu goed lief en blijft gezond, Adieu en ik moet altijd van u scheiden! Die weifel en is met niet bekend, Te dwalen aan giften wilder beleven. Och lacy god, het is altemaal verloren Wat kostte dat ik daar aan beleefde, Had ik dat zo wel geweten te voren, Ik zou van der jonge fruwen gehad hebben gezoend. Dus is die ridder uitgestreken In een droom ter avond, Hij is gaan dwalen aan geenen wilder beleven, Die weifel en was hem onbekend. Doe dat kwam omtrent der middagmaal, Dien en lichten zo ging den ridder op, Die vijand die badde hem alzo schier verwaard, Bij stond gebeeld of dat waer een man. Die vijand die sprak den ridder toe: Vriend, hoe kom je in dit lijden? Ik weet je hart ook alzo wel van binnen, Wanneer ghij wilt, zo zal ik je verbieden. Die ridder die sprak den vijand weer toe: Van jou so en ben ik niet verblijd, Ik en wil nog eerst weten, Wat ghij bent of wie ghij zijt. Die vijand die sprak een goed bedoelde woord: Wat helpen dat ik je veel verlies? Och lieve vriend, verschoeit je altijd niet, Ik ben die vijand van der helle. 18. Ik eindelijk alle mijn gevolg, wij willen u geven goeds als vele, nimmermeer en veel dat verwerpen, u vrienden en u mag het zullen hebben te betalen. 19. Ik en alle mijn gevolg, willen u geven goeds als vele; nu zet mij u ziel tot een pand en schrijf mij, hoe lang dat gij wilt leven? 20. Zeven jaar zo goed als die ridder zijn leven, hij liet daar uit zijn rode bloed, daar en was penning noch frankijn, hoe snel dat daar geschreven stoot! 21. Hij had zijn zegel daar aan gedrukt, hij gaf de vijand zijn brief. Hoe weinig dat hem daarvoor groote kwelde! Zoo seer minde hij zijn soete liefde. 22. Die ridder reed hen zo blazend, in hem zelf dat hij loeide. Die vijand en zou niet beslakken, hij bracht hem schatten en goeds genoeg, eten en drinken en al zijn genoegen, en in de tempel woude hij steken, want hij had goeds als vele, nimmermeer en mochtes hem ontbreken. 23. Zeven jaar is nu din leven, weinig minder of weinig meer, zo sprak die vijand, tot deze uren komt weer op dezezelfde staat! 24. Wanneer die zeven jaar zijn om gekomen, dan ridder, gij zult des laten niet, gij zult hier komen op dezezelfde stad, u is hier al zodanig gheschikt! 25. En deed kwam in dat avondjaar en deed kwam aan den laatsten dag, daar stond die ridder en dacht, wat dat hij gehouden had. 26. Dood kwam in de laatste maand, hij heeft zijn zelf als wel bedacht, wat hij zijn arme ziel had misdaan, daar hem die vijand in krengelen mocht. 27. Dood kwam in de laatste maand, hij heeft zichzelf als wel bedacht, wat hij zijn arme ziel had misdaan, daar hem die vijand in krengelen mocht. 28— Adieu, sainte Gértrude, où doivent toujours séparer, si dit: Notre chère femme, elle doit m'entraîner. — Bi, te retenir et est miennes bonheur: adieu, sainte Gértrude, je dois te laisser. — 29. Nu, révère, saint Jean, mène-toi! Nu, bois, ce plaisir de moi! Nu, révère, ce sera pour vous un homme; je l'espère, vous reviendrez bien. — 30. Il lui a pris la coupe sur son banc, il l'a mise devant son mont, il en avait le vin aussi ne craint, il l'a bu jusqu'à la dernière goutte. 31. DuBois a pris congé des jeunes filles, et bi, ghinc, errant au hasard, de quelque part, laissant derrière lui ses troupeaux et la sécurité de son village. 32. Il a revêtu son cheval, il a ficelé ses bottes, il a laissé de côté saint Jean; il pensait, que s'il y avait de l'argent, il pourrait le retrouver, il est venu là où il a trouvé le vin. 33. Que fait-il ici, wel, l'écuyer? Van vous, Bois et bin, je n'ai rien de plaisir. Hors là, votre lettre dans votre main! partez de moi! je quitte cette compagnie. 34. Elle s'assied ici, derrière son cheval, qui a paru le boire, puis l'offre à boire. Van hær, so bin, je suis aussi très surpris, elle m'a retiré toute mon puissance. — 35. Maintenant, rassemblez-vous, tous héros et citoyens, soyez-ye pauvres ou puissants, soyez vous des amours de sainte Gértrude pourvu que vous partiez ou que vous restiez. B. 