title: Nieuw Maleisch-Nederlandsch woordenboek, met Arabisch karakter, naar de beste en laatste bronnen bewerkt
creator: Klinkert, Hillebrandus Cornelius, 1829-1913
text: ^ jtjÜ langgowan, rljstschuur, K. zie p^loeboer. ajCjüloenggoeh; m^loenggoeh^ zitten met de armen ergens op leu- nende en het hoofd op de armen; Jav. op zijn gemak zitten; sang p^- loenggoehj Jav. e. kluizenaar ==ora»^ pMapa, H. Asm. Pati, zie het volg. woord. kJ^AJ lenggoh ; melenggoh = mMoenggoehy Wilkinson. a;^ linggih, Jav. == loenggoeh; sang pUinggihj een kluizenaar, = orang tapa. ^!jLf linggi, Steven van een in- landsch vaartuig, zoowel voor- als achtersteven; linggi madjakaja, zulk een steven uit een stuk met de kiel. «iJÜ langlang, I. schoon, fraai, in de HSS. II. Jav. zwerven, rondreizen of trekken ; langlang boewana, de wereld doorzwerven, naam van e. Mal. HS.; bManglang^ de ronde doen van een wacht, Hik. Bandjar. Ook lalang, zie aldaar. IßJ longlai, buigzaam, zieh ne- derwaarts buigend, zooals b.v. wilge- takken of iemand die zeer zwak is, K. Tab. pag. 60, Sj. Ind. KÖsna. ^jj ISngan, arm, het lichaams- deel; mouw van een kleed, vleugel van een leger; b^rbantal kan Ungan^ met het hoofd op den arm liggen. xiJ lÖngoeh, pijn gevoelend van verraoeienis, v.d.W., en Wilkinson; doedoek kaUngoehan., ergens neerzit- ten met pijnlijke leden van ver- moeienis. Jft} löngai, traag, slofjächteloos; zie* lalai. JaÄJ lafal, Arab. uitspraak; nie- lafalkan, uitspreken. v^ lap, I. zie ilap, II. lap'lap, vaatdoek, verb. Ned. ; m^lap'lapkan , met e. vaatdoek af- vegen ; ook lap en melapkan; kertas- tapj vloeipapier. 920 OJ CftJ loöp, blot van veertig draden van het riet bij het v^even. UJ Ifepa, I. verlenging van de pal- miet naar onderen, die bij den sage- palm nog eetbaar is; Upa-UpayB.%,y. bootje. IL =r alpßy zie ald. ^K Uj lapari^ == lampari^ zie ald. siiAAl löpat, kleefrijst, gekookt in e. toegevouwen blad; lepat Mtoepat, l^pat die op reis in plaats v. kötoepat wordt meegenomen. w^ lÖpoer, gedeeltelijk in den modder bedolven; matt lepoer^ in den modder gestikt, ^^ÄJ lÖpas,los, vrij, niet meer aan iets ^ast of gebenden, ontslagen, niet meer tot iets verplicht, ontkomen, voorbij, over, na, gedaan met; l^pas daripada ioesoer, los v. den boog, af- geschoten van e. pijl; Loenggas^ vrij als e. vogel, en Wpas hajam^ vrij als e. kip, twee wijzen, waarop de slaven werden vrijgege ven in de Päd. bov.l.; h niat, een gelofte vervuld hebben; Ldaripaßa udat^z. niet aan de ejrfa^ hebben gehouden, de udat geschon- den hebben, Facs. 14; tiada lepas daripada moeloetnja^ zijn mond hield niet op van, hij heeft den mond steeds vol van, Prab. Dj.; matanja tiada Upas daripada m^mandang^ onafge- wend keken zijn oogen, Pol. Djin.; lepas tiga hariy na drie dagen; Z^as daripada doelapan boelan Inggris mengambil Malahi dari tanßan Ho- landa, acht maanden nadat de Engel* sehen Malaka ui,t de banden van de Hollanders hadden overgenou^eJti, Hik. Abd.p. 13; s^aloedipandangnja tiada l^pas daripada matanja, joorU durend keek hij haar aan en kon zijn oogen van haar niet af wenden, Prab. Dj .; Z^/?as /öeÄoer,o ver t waal ven op den middag; L maloe, fig. uitdrukking voor besneden ; /. ^awj^a«, zonder m eer, bij het bepalen van het loon van een bediende,dien men huurt, alleen loon, zonder kost of kleeren; sd'orang l^pas sa'orang^ de een na den ander, een voor een,ook Upas sa^orang sa^ orange L satoe satoe, als het eene gereed is dan het andere; l. saboewahroemahj sa boewah roemah, als men met het eene huis gereed was, begon men met het andere; lepassa hart sa hari, was men een dag vrij, dan den volgenden dag; b^rUpas, vertrekken, wegzeilen, zie voorb. Niem. bloeml. II, 2^ dr. pag. 61, ontkomen; lari b^rUpas di- rinja, het vluchtend ontkomen, zieh door de vlucht redden ; bM^pas harta, zijn bezittingen redden '^mMi^paskan, loslaten, vrijlaten, ook iem. zenden; mH^paskan orang p^rgij iem. laten gaan, de schare van zieh laten; Upas m^ngadji, na het leeren, als de school uit; was, Hik. Abd. p. 33, r. 8; m^le- paskan mengadji, zijn kind aan den meester overgeven, om den koran te leeren \ezen\ l^pas dari moeloet hari^ mau^ djatoh ka moeloet boewajn] Sprw. van Scylla in Charybdis, van den wal in de sloot, uit de pan in h^t vuur; l^pas-Upas, zeker vlechtwerk v. zeer dun goud- of zilverblik, datbruid en bruidegom aan het einde der huwe- lijksfeesten, bij wijze van symbolische & ,««LmUJ 921 handeling) uit elkahder trekken; m^- Upashan saranja s^ndiri, in ^§n eigen onderhaud voorzien; m^l^paskan p^r^ kataärij woorden bij het schrijven overslaan, uitlaten, Sadj. Mal. p. 5; kaUpasan, ontkoming ontsnapping, bevrijding; Upasan, vrijgelatene, ver- stooteling; memperlepaskanj doen ontsnappen of ontkomen, b.v. koeper^ Wpaskan engkau daripada matij ik deed u aan den dood ontkomen, ik redde u van den dood. «ÄJ löpang, e,s.v. boom, die een eetbare YruGht drangt -^ boeng a-lepang , zie bij ombak: höewah-Upang ^ e. s. v. koekjes of versnapering. /SaJ Ißpak, I. uit elkander,los en open, b.v. van den baard, die uitge- kamd, of boomwol, die gezuiverd is, ook luchtig op elkander ; djanggoeinja pon poetih Iah m^lepak saperti kapas jang t^rboesar, zijn baard was wit en los als gezuiverde boomwol. II. klanknabootsend woord voor een ploffend geluid, zooals van een boek, dat plat op den grond valt; ook lepoky docb doffer van klank. i^i l^pok, zie l^pak IL jJ,äJ lÖpik, = lepak H, doch bei • derder. «a! ISpoe^ e, s. V. zeevisch mefc zeer harde huid en giftigen angel. Soorten zijn: l. b^ranjoet, die gewoon is op de oppervlakte van het water te drijven;7. karang en h sUoe. «AJl^pftU^ I- lijst, die de panten van de oplangers, ^adf/oeÄ:, aän den binnenkant met elkaar verbindt,mäar die punien niet bedekt zooals de tae-- toep-iadjoek. IL M6n, een winkeltjeofkraampje aan de markt, ook == s^^asar astana,. H. Pas. pag. 53, bSrUpau^ een winkel- tje houden. Zie Zapaw. äÄJ Ißpoh, blaar, blaas, door bran- den ontstaan; m^/^2?oÄ, een blaas vor*- men; ook blaasjes zooals in den mond bij spruw. &ftj Ißplh, omgeplooid, zooals de hoek van een vel papier, waarin ietfr gepakt is. ^j l^pai^ = UpaSy b.v. b^rUpai kan^s^ndjatanja^ dan pMangnja pon diUtakkan di sisinja, hij deed zijn wapens af en legde zijn zwaardnaast zieh, I. P. Het is naar de MÖn. uit^ spraak van lepas^ nam. lap^h, ^ loek, zie ^loek, LftJ likä, Arab. ontmoeten, tegen- komen, ondervinden. ^^lakSa,L Skr. 100.000; MaL tienduizend ; b^riboe-laksa, bij duizen- den en tiendiiizenden; sa lakscty een tienduizend; bersalaksa? b.v. t^mpat kedoedoekan toemenggoeng init^rlaloe s^mpit^ tiadabolih ^^rsa/afea, H.Abd» 284, moet b^rs^lesU, zijn, zies^^esa. IL e.s.v. macaroni, die uit China wordt aangevoerd en in Indie veel gegeten. ^LaJÜ Ißksana, Skr. evenal8,go- lijk, manier, wijze, b.v. l^ksana gam- bar jang b^haroe dUoelis^ als een pa» geschilderd portret; ook passendebe»^ drevenheid of band werk, b.v. s^gala Ukmna p^r^mpoewan dik^tahoeXnjay zij was bedreven in alle vrouwelijke 922 hatidwerken, of in alle bezigheden die een vrouw passen; ^mpat-Mlas Uksana p^r^mpoeioan diMtahoetnja^ veertien Yrouwelijke handwerken kende ze, B.R.; m^leksanakan, ver- gelijken, b.v. roepanja tiäda Iah dapat diUksanakan lagi, haar Toorkomen kon niet meer vergeleken worden, d. i. ze was onvergelijkelijk schoon, Asm. Pat. ; menghabiskan s^gala l^k- sana^ maakte alle vergelijking nulte- loos, Asm. Pat.; sifatnja langkap toedjoeh Wksana^ zy bezat de zeven kenmerken v. schoonheid, Sj. Ind. Kßs. ; hoenga ind^ra-leksana, e.s.v. fitruikgewas met doornen en gele bloemen. ^UumJÜ laksamana^ naam van den halfbroeder v. Söri Rama, thans als titel in gebruik voor vlootvoogd, admiraal. s -t^yp^ laksmi, Kw. een schoone, schoonheid, Skr. de Qemalin van Yisjnoe. i^}jii laklak, I. Arab. tong; lak- laküHj tongeije, de huig, Batav. II. Arab. ooievaar. ^jJLäJloekloek, Sj. Madli, zie Llp Arab. bij loeloe II. ^ lÖkoem, zie aJÜä-. _L«Jü Lokmäu^naam van eenbe- roemd arab. wijsgeer, schrijver v. e. kleine verzameling Arab. fabeis, jCi lik, voor wendsei ; bMik, zieh achter een voorwendsel verschuilen; m^lik, ontwijken, uit den weg gaan, zieh verstöppen ;m^/tA:A;afi, heimelijk, wegneiiien en versteppen, wegmoffe- len. /> v::JCt läkat, kleven, aankleven, op iets of aan ietsblijvenklevenof hech- ten, kleverig, vastzitten van een vaartuig, vast ingeslagen van een spijker, C. en S., ook steken, gestoken zijn van geld in handelswaren, b.v. adapon dinarhamba lagt l^katk^pada dagang-dagangariy H. Nod. Sjah; oe- wang itoe s^haja Ukatkan pada b^lian beras, dat geld heb ik gestoken in den aankoop van rijst; beharoeberle- kat kain, voor 't eerst een lang kleed aan gekregen hebben, v.e. meisje, dat de kinderschoenen ontwassen is,Hik. Tjek. Wan Pat. ; meUkat beklijven, Sadj. Mal. p. s.; me^lekatkan, doen kle- ven, aan iets bevestigen, opplakken, voor goed of voor altijd verleenen van een titel aan een persoon, b-v. Hang Toewah dil^katkan Iah g^lar Laksamana itoe, aan H. T, werd voor immer den titel van vlootvoogd ver- leend, Sadj. M.; p^lekat, plakmiddel, ook aangeplakt plakkaat, zie p^l^kat; peUkat api di-atas boemboeng, Sprw. iem. die vuur aanlegt boven op d.nok V. het dak, d.i. iemand wiens hande- lingen voor anderen zeer gevaarlijk zijn j zie Ukap. Op Java b^lengket, id. oJO lökit, nog kleverig, nog niet droog van kleverige dingen, zooals verf en derg., ook van aarde of den grond, Sj. Ind. Kös. ^XJ lökar, e.s.v. hoogen ring, ge- vlochten van rotan, waarop men heete potten en pannen zet, zoodra ze van het vuur worden genomen ; ook zulk een ring, gebruikt door de potten- bakkers, om de potten op de vereischte wijdte te houden; m^l^kari^ in zoo'n ring zetten; m^l^karkan, voor 300'n ring gebruiken; Ukar-Ukar^ e. s. v. duizendpoot, M^n. en Mal. #mJO l^kas^ spoedig^ gauw, snel, schielijk, binnenkort; l^kas p^k^rdja- ätinja, vlug, snel van werk. Sadj.Mal. p. 1. MrUkaS'Ukasan^ om hetsnelst, 1,V .'^ m^Ukaskan^ bespoedigen; m^m- pMekaskan, er spoed bij zetten. Zie sigera. fwXJ Ißkis, e. s. V. boom. jOCJ lökaug, gemakkelijkte schu- len, te pellen of af te stroopen, af- geven van verf, die nog niet droog is, b.v. tjatnja Mlom Mrlng lagt djadi soedah Iah l^kang. Sw. mogelijk beter l^gang, ^iCIl^koeDg, hol, b.v, van de oogen; MÖn. holligheid, kuil, diep- liggend van de oogen, zie Ukoh v.ftö lökap, I. plakkend, klevend, dicht tegen iets aan, zooals b.v. een schilderij tegen den wand; meUkajp^ plakken, kleven; m^Ukapkan^ doen plakken of kleven, opplakken. IT. Ukap'lekoep^ zie l^koep II. vJlO lökoep, I. e. s, V. wilden manggaboom met eetbare vrucht. II. l^kap'l^koepj klanknabootsend woord voor het knappen of kraken der vingergewrichten bij het trekken daaraan. MÖn. staak, waarop een ge- Bpleten bamboe, waardoor e. geluid wordt veroorzaakt, om schadelijke dieren van de akkers te houden. iJJCJ lÖkok, holte, kuiltje, in- druksel, denk; harten bij het kaart- spel ; Mrl^kokj met kuilen van den ^ 923 weg, ingevreten v. jjzer; pipi Ukok^ wang met een kuiltje; mata Mkok, helle oogen; L-mata, oogholte, 00g- kas; l.'leher, kuiltje in den hals. Man. pinggan lekok, diep bord, soepbord; MrUkak'Ukok^ met allerlei kuilen, v. den weg; m^Ukok^ kuilen krggen; m^l^kokkaUj denken, induwen. jj3 ISkam; m^Ukam^ tasschen duim en wijsvinger vatten (in de holte), Wilkinson, l*)J Ißkoem^ = ^yHk^ zie ald. ^XJ lakin, Arab. evenwel, doch; walakin, edoch, en evenwel, nogtans. ^Xf lökoen, e.s.v. Sijameeschen vrouwendans, 00k de danseres, die denzelven aitvoert, C. en S. JCJ Ißkoe; mel^koe, met den el- leboog op iets steunen; zie t^l^koe. xJO ISkah^ == r^kah, spieet, ope- ning, scheur ; pintoe p^l^kah, luik in het dek v. vaartuigen, luik v. e. laad- ruira; mH^kah=m^r^kahj zie r^kah» yxS<i lakjoe, Chin. e.s.v. chinee- schen houwer. UD lÖga, ruim, ruimte van tijd en plaats, vrij, onbezet van een stoel, kamer of bed, niet te zorgen hebben voor vrouw en kinderen, l^ga dada, verruimd van gemoed, tevreden, er geen bezwaar in zien, onbezorgd, S. Dz. oX) ISgftt, in dezelfde richting voortgaande, b. v. van een vaartuig, strak van den blik, v. d. W. jD Ißgar^ zie gar en d^gd^r. iÖ ISgoeng, I. e.s. V. boom. II. een dreunend en galmend ge- luid, Wilkinson. 924 Oö äJÜ ^«a)0 ISgaPy en l^goep, zie ^ap en dj^gap. jvÖ Ißgain, I. ook %oöm, zie i^aw; Mgoem-l^gam, e. dreunend geluid met verscheidenheid, b,v. zooals bij het aanzetten der lading yan een kanon, b.v. m^lantak obat Iah Ugoem-l^garnj Sj. Abd, Moel. MÖn. galm, weerklank, IL Äif am ?^^am,pikzwart;z.Äi^aw. IIL Hind. bit, paardebit, Sw. Jiii ISgoem, zie %am I. ^jCJ lögon, Jav. palmsap, sap dat uit de palmen getapt wordt, ongegiste palmwijiijdieookonderdeeggemengd wordt om het te doen rijzen, = nira, jtXJLÜ lagondör, verb. Ned. dra- gonder. i^JUlD Ißgoendi, e. s. v. plant, die op vochtige plaatsen groeit en welks bladen in de geneeskunde ge- bruikt worden, vitex trifolia, d. 1, Cr. ookpatjar ijlnaen tjoelangenoemä^JÄ. JÖ l^goe; m^legoe^ bij het vlech- ten Tan matwerk de uitstekende ein- denaan d^n randnaar binnen werken. ^ jD ISgodjo, zie algodjo. \^jjLfJü lagikan^ een samentr. van lagi met akan, zie ald. *t4XXj5U lllibtida', Arab. voor het begin, om te beginnen. ^j^üU ISlangon, K w. lusthof, = tamän^V rah.ByOok taman Ülangon, ^^ l^akon, Jav. bedrijf uit een tooneelstuk; zie /aA;oe. ^^ lölawa^ Batav. vledermuis, zie lawar en k^lalawar. ^^^ Idlawar, J^y. zie lawßr IL ^j^JLf l^l^bOD, Jav. insluiper,bin- nenöluiper, van 7^öo€, ingaanj Hik, Asm. Pati. v-JLJ lölat, roiker v. uit »irihbla- den geknipte bloemen, die in e. s. v. beker door den bruidegom aan de bruid wordt gegeven bij zijn eerste bezoek na den plechtigen optocht. JU lölar, bij herhaling en dikwijls; m^mp^Mar, herhaaldelijk doen, Wil- kinson, vergeh malar, lu^XJ lÖlas, gesehaafd door wrij- ving, P61. Djin. M^n. m^lalas, kaal worden, afslijten, b.v. de nek van een buffel door het juk. v^aJÜ l^lap^ weg zijn, naar de maan zijn, zonder dat men weet hoe, öok diep, rüstig van den slaap, zijn be- wustzijn kwijt zijn, verbeurd.van e. pand; iidoer ta Ulap, makan ia k^n- njang, niet rüstig slapen, niet tot ver- zadiging eten, zieh allerlei ontberinr gen getroosten, van e. moeder, Abd. MÖn. id. ^^^J ISlak, losgaan en afzakken van een kleedingstuk. v:>xJU löloengit, Jav. = kidoeng, een liedje, b.v. di-olitnja d^ngan U- loengitjang amat manis^ hij suste haar met een zeer lief deuntje, H. Asm. Pat.; düoeratnja d^ngan koekoenja le- loengit demikian boenjinja^h^ schreef met zijn nagel een liedje, aldus lui- dende, id. &JU l^lah, vermoeid, afgemat, inz. V. werken, ook werk, arbeid, moeite; m^Ulahkan^ bearbeiden, zieh op iets vetipoeien^ z. moeite voor iets geven; kOiUlahan^ vermoeidheid, het bear- beide, het werk; m^mp^rMntikan aj v:>^ 925 Mahj uitrusten van het werk; Wah- dj^rihj zie djerih; berlelah diriy zieh moeite geren, b.v. hat ihoekoe, m^- ngapayarangan datang MrUlah-Ulah diri ini, o, moedertje, waarom geeft ge u toch de moeite van hier te kö- rnen, Ibr. b. Chas.; makin Ulah d^- ngan dirinja, hij werd hoe langer zoo vermoeider, hij vermoeide z. hoe lan- ger ZOO meer. Groote bloeml. pag. 180 r. 6 v.o.; sap^rti andjing Ulahnja^ ZOO moe als een hond, H. T.; napas lelah^ ook p^njakil lelahj P^l. Abd.; kortademigheid, Noer. Moh. Zie ook mih. äJU lillaM, Ar. bij GodI aan God ! JJ lälai; m^/^^a^',ine.bochtneer- hangen, zooals b.v. de onderste bladen der palmboomen, ook v. takken met vruchten beladen, b.v. manggis dan doerian boewahnja hanjak hM^lai-U- laian^ Sj. Madli, z. ook loejoet; dahan meUlai^ een tak die aldus neerhangt, Ibr. b. Chas., Mansj. Sj. Goemp.; m^- Ulai^ ook naar zieh toebuigen van een tak. Zie koelai I. jvJ lam, I. ajar-lam, water, waar- over spreuken uit den Koran zijn ge- lezen en dat gezegd wordt daardoor tooverkracht te bezitten, e. s. v. wij- water. II. Chin. een bloedstelpend middel. jj lim, verb. Ned. lijm. j^* L«J 16mari,=aZman,Port.,ka8t. ^^^ lamba, de grove draden van ruwe zijde, die aan elkaar geknoopt en afzonderlijk geweven worden. v.^ l^mba^ e. s. v. plant met ge- yederde bladeren en eetbare vrucht, die veel op k^poelagä of kärdamom gelijkt. s^^ loemba,wedijver,wedßtryd; Mrloemha-loemba, om het hardst iets doen, loopen, varen, rijden enz., ook wedijveren, b.v. in het bloemenvlech- ten, B.R. bös. 218 ib^rloemba-löemba koeda^ een paardenwedren houden: b^rloemba-loemba perahöe^ een zeil- of roeiwedstrijd houden; ikan loembü' loemba, bruinvisch, omdat die altijd met andere achter elkander om het hardst duikt en zwemt; p^rloehaän^ renbaan, worstelperk, ^^La^J lömbaran, rauwe toespijs bij de rijst, zooals salade of kom- koramer. ^La^J lömbaga, oorspronkeiyke vorm, model, type, eerste begin, em- bryo, kiem; l^mbagaän, lichamelijke gedaante; Umbaga biaoel, eerste begin van een bloedvin; udat l^mbaga^ oor- spronkelijke of geijkte gewoönte ; ook de eigenaardige gewoonten, PÖl. Abd. ka Djoedah p. 90. ÄjUJIßmbajoeng^e. s. v. klimop met purperkleurige bloemen; merah Wmbajoeng^ purpurrood, karmijn. ^„j^A^J lömbab, zie Umbap. v:>jvh«J laiIlbat,langzaam,langtoe- vend, veel tijd behoevend, traag, dra- len,talmend,laat,te laat; lambat- laoen^ eindelijk en ten laatste; L datangnja^ hij blijftlang weg; mUambatkan, lang aanhouden,uit8tellen ; m^mpMambaU kan, iets lang doen duren, vertragen. v-AA^J Ißmbat, op de W.-knst van Malaka = b^r^mban^ zie ald. C. ^n S. v::AA^Jläinboet, zächt, teeder,buig- 92& 'ly (fit' zaam,lenig,zachtzinnig^gemoed6lijk; Umhoet angan-angariy teeder van ge- weten, de Holl. 6e dr. p. 1^, Umhoet s4gala anggotanja^ al zijne ledematen waren lenig, buigzaam; m^Umhoet" kan, zacht, lenig, buigzaam maken; kaUmhoetan^ zachtheid, teederheid; w^^^m6oe<Ä:a«Äa^/,hetliardofgemoed verteederen ; U kennjalj elastiek zacht ; zie ook Umah. v-aaJ lembat, I.e.s.v.zoutwater- visch, Y. d. W. e. s. v. eetbaren zoet wa- tervisch, Mal. e. rivierviscb, M. II. m^lembat, zwaaien v. e. tak of opgehangen stuk goed, Wilkinson. ^vJcaJ lambödak, e.s.v. visch H. P. p. 69. yxj lÖKibar, I. draad, waaruit touw of garen bestaat; tali tiga Um- bary driedraadsch touw. Ook gebruikt als hulp-Telw. voor het aantal hären, draden enz. ; meUmhar^ twee of meer in elkander draaien tot garen of touw. II. Jav. vel, blad, als hulp-Telw. voor het aantal vollen papier en derg. =5 helai, yj^i limboer,evenzichtbaar,tus- schen zichtbaar en nognietzichtbaar in b.v. samboer limboer^ het zichtbaar worden van het avondrood;z. sam&oer. ÄaJ lambang, Jav. geheim- of diepzinnige aanduiding of vergelij- king, zinnebeeld, zinspeling; m^/aw- bangy zulk« zinspelingen al zingende maken, b.v. laloe ija mSlambang p^r^ lahan4ahanj rasanja sap^rti m^moe- djoek jang dibirahikan^ vervolgens zong hij zach tj es al zinspelende, alsof hij zijne bominde troosite, Pr. Dj. JtxJ lambing, uitgerekt van de oorl eilen? b.v. Minganja lambing sampai kabahoenja, zijne ooren waren uitgerekt tot aan zijne schouders? Mes. Kag. suj lamboeng, Lflank,zijdevan het lichaam of van een vaartuig; lani' boengan, id. ook zijde van een huis; lamboeng an hidoeng, zij wanden v. d. neue, v. d. W, IL mHamboeng^ in de hoogte wer- pen, b.v. een lans, knots, muts, bal, R. Chaib, een mensch, Saif Dz. enz.; m. dirinjaj zieh omhoog werpen, d.i. omhoog springen; ook zieh omhoog werpen zooals een stampend schip, opspringen van een visch uit het water; op en neer zwiepen zooals vruchten aanzwiependetakken ;mam lamboeng, z, vermaken met voorwer- pen omhoog te gooien. ^uj Ißmbang, I.ingedmktiuhet midden, b.v. van hethoofd,Sadj.Mal., kuilachtig ingedrukt van den grond door het een of ander voorwerp, R. Chaib., laagte tusschen twee verhe- venheden, vallei, wagenspoor enz. R. Pas. Dul. Sb '^dahil^mbang, ingedrukt voorhoofd. II. compliment, flikflooierij ; m^- lembang, flikflooien, zacht en lief praten, Wilkinson. ^xj lÖmbing, speer, lichte lans, werpspies; mU^mbing^ metzulk een Speer steken, ook m^noembak d^ngan lambing, zie ioembak, ix^J loemboeug, Jav. Vierkante rijstschuur, bergplaats roor padi, ge- ^ \J^ 927 bouwd op palen, naar boveu breeder werdend en voorzien van een blader- dak; ook e.s.v. hooge mand met dek- sei, zie loeboer en rombong, ij^i lombong, I. diep v. borden en vaatwerk, met een hoogen rand, hoog op het wator van een vaartuig; p^rahoe lombong, hoog vaartuig met weinig buik; holte, groote kuil, Wil- kinson. II. mijn, waaruit erts gedolven wordt; lombong timah, tinmijn ; awaÄ: lombong, mijnwerker; zie loemboeng en tamboeng, iA4.J Ißmboeng, m^Umboeng^ op- gezwollen, opgeblazen zijn, vergel. g^lemboeng. ÄA^Jlembang; melembang, uit- wasschen van het vuil uit rijet, stof- goud en derg. door aan den wasch- bak een slingerende of draaiende be- weging te geven en het water er her- haaldeigk af te gieten; van perso- nen: rondslenteren zonder iets uitte voeren; een omweg maken op reis, erom heen praten, Wilkinson. iiA J limboeilg,I.besloten,veilige ligplaats voor v aar tuigen, loods waar- onder men vaartuigen bouwt, dok; limboengan, id. ook afgesloten bad- plaats. II. koesta-Lj melaatscheid waarbij de uitersle ledematen afvallen, Wil- kinson. ^.UmÄaJ IsLmhmgBBTi; koewih lambangaari, Batav. e. s. v. gebak. > Jfl A ♦ > lömbap, vochtig, klam, week, slap van de vocht, dof, gedempt van een geluid, b.v. van een. ketel- Instrument, traag van een persoon;^^ s^bab tiada tahoe m^nari^ dikatakan Umbap^ Sprw. M8n. hari l^mbab^ be- trokken luoht, vochtig weder; zie ook ^mbal, rLxJ lambak, ordelooze hoop, b.v. van een in elkaar gefrommelden zakdoek of brieven en papieren enz.^ ook troetelman voor een dik kind;. bMambak, bij hoopen of in overvloed zijn, ook m^lambak\ tMambak, öp een hoop liggend, v. geld, Hik. Groel. ^S^IOinbok,Jav.,Spaansohepe- per = lada tjinä* /S^ lämbek, week, kleiachtig, weeke klei; flauw van een persoon of handeling; zachte matras of küssen om op te zitten. rösA^J limboekjook Umboekan^ e. s.v. wilde duif, = d^koet ; ook naam v.d. wilde duif in tooverkunst, Wil- kinson. |SjcJ Iembak,overvloeien,ovor-^ loopen, overkoken, v.d.W. en Wil- kinson; dinar bMembak-lembak^ di- narien in overvloed, Ab. Tarn. Mön.» overvloed, o\ervloeiend. ^j^j lembok, overdadig, v. ge- bruiken of geven, meer gebruiken of geven dan noodig is. iJ-aJ lamboek, M^n.lo8,luchtig^ rul V. d. grond, gebak, Steffen enz.; m^lamboek^ omwerken van de natte riJ8tveldenmetde^a«Ä:o«r,Pad.bov.l. j^J Igmbam, traag,langzaamin het uitvoeren van eenig werk. ^j.aJ limban; pmmbanjhvMgge^ tje, loopbrug, vonder,' M. 928 f^ tt^fc^J lamboe^ Ew^ benaming yan e. s. Y. yaartuig, e. s. v. sloep zooals uit het verband van het verhaal blijkt = sampan, Jav. id., b.v. Mlikan djoeng dan lamboe harang tiga hoe- wah, Pr. Dj. s^raja m^njoeroeh m^- ngamlil djoeng dan lamboe jang dihUi dtoey id.; ada pon s^gala galai dan p^ndjadjap, lamboe s^kalian soedah- Iah sUia, H. T. «^^ ISmboe^ koe, rund; Umboe djantan, stier; Umboe b^tina, koe; <inak4^mboe, kalf; Umboe k^bin\ os. Ook is het een Umboe die de aarde op zijn horens draagt en door Äjjn beweging aardbeving doet ontstaan. jIm^J 18nilboewara,o. Jav.naam V. e. reusachtigen visch. jjLaJ Ißmboewana, 't wapen V. d, Spookjager (Hantoe p^mboeroe)^ Wilkinson. ^sy^ lömboeroe, L e.s. v. hout, Abd. seh. wrdb. II. e.s.Y. visch, gelijkende op spie- ring, M. iu^J ISmbah, dal, vallei, moeras, iaagte aan den voet van een hoogte. äaJ Ißnibeh, e.s.v. boom, d.B.K. KA^i loombah, naam van een aan- tal planten, vooral curculigo, Wil- kinson. au4J limbah, I. verzameling van allerhande vuil, inz. nat; p^limbahan, kuil onder het huis, waarin dat vuil wordt geworpen, kolk bij e. keuken; adapon manikam itoe, djikalau dt- djatohkan ka dalam Umbahan s^kali pon, nistjaja tiada akan hilang tj^- hajanja. Sprw. M.^n. p^Umbahan, Zie ook bij tjaboet, IL overdekt, b.v. radja Indra M^^ ngindra dilimbah pajoeng eram-eram koening doelapan sakawan .... dilim- bahnja b^rbarislah toembak b^rdjoe- mantanf Hik. Dewa Ind. Möng., Sj. Ind. Kösn., zie limpah. ^j^ lambai; melambai, wuiven, wenken; toengkat-lambai, zie bij toengkat, ^A.^J limbai; melimbai, slinge- ren met iets in de band, b.v. e. doek; zwaaien met de armen op theatrale wijze; manis memboewangkan limbai, dit bevallig doen om de aandacht op zieh te vestigen; langkah limbai, pas, waarbij de voet e. zwaai naar buiten maakt; ikan limbai, e.s.v. zouwater- visch. J<AxJ lömbega, = rembega, zie aldaar. ^aSJc^J lamdoekpai, Chin. e.s.v. liaaii, aan welks wortel e. knol groeit, die als geneesmiddel bij kinderpok- ken en spruw wordt gebruikt, = empis moesang, (Jfw^J loemßrik, streepen, ge- streept, b.v. papan ditjatnja d^ngan loemerik hitam, de planken waren geverfd met zwarte streepen, H. T. jAfc^J ISmas^ I.gestiktjversmoord, verdronken; mati Umas, sterven bij verstikking of verdrinking, verdron- ken ; hp^rhatiankoe, ik weet niet meer wat ik er van denken moet, mijn be- grip is versmoord of verstikt, II. Jav. Um^s, slap, zwak, krach- teloos, == /^maÄ. f 4j ISmang^gaar gekookt in bam- boe, b.v. kleefrijst; w^^^wan^,inbam- boe gaarkokea; 2)^/^maM^, bijmengsel om iets, wat itigepekeld is, in gisting te brengen, te laten zuren, b.v. rijst of sago gedaan in pSkasam. ^^»j limpa, de lever; limpa M^ tjil, de milt, = UmpMoe, •jLa-^J lampatoe, e. s. v. plant, MÖn. e.s.v. boom, waarvan het hout e. gele kleurstof levert. Ook de naam van e.s.v. vogel. M. ^i>U4J limpadoe, de milt, d.i. Cr. ^nLa4J lampari, e. koperen bek- ken, waarop met een p^nggoetvar ge- ßlagen wordt, Päd. bovenl. ^rUJ lömpaoeng, e.s.v. boom, die eetbare vruchten draagt, en welks hout wordt gebruikt voor pakkisten. v-^j lampit^ Jav. fijno zit- of slaapmat van rotan ; t^rima-kasih di- batvah lampit^soedah dikasih djangan dihangkity kinderrijmpje. va^A^J 106Ilipat,sprong;me/oe?W2?rt^, een spreng doen, springen, huppelen; bMoempatan, springen of huppelen vanvelen;^^r^öem^a^-Zoem2?a<,aanhet huppelen of springen raken ; loempat tioeng^ touwtje springen, lett. sprin- gen als e. tioeng- vogel; loempatan^ in het Palemb, een toestel van zwaar hout om visch te vangen in de rivier; p^loempat Mlat = p^mboenoeh b^lat^ zie bij boenoeh; p^loempatan^ST^rong'^ sap^loempatan djaoehnja, een spreng ver. ^^J lampar, I. verspreid, uit elkander, zooals b.v. graan, dat te drogen ligt; m^lampar^ z. versprei- (J**Ä4J 929^ den van dampen, bloed, menschen enz. ook overstroomen, overloopen, overvloeien v. het rivierwater; 6^r- lamparan, zieh verspreiden v. velen, door grooten overvloed ztch uitbrei- den of wijd uitstrekken, b.v. p^noeh p^pak radja m^nghadap siap sab^lah m^njab^lah bMamparan sampai ka loewar kota, propvol was het v. Tor- sten, die hunne opwachting maakten, aan weerskanten gereedstaande en zieh uitbreidende tot zelfs buiten de burcht, H. Kor. II. kleefrijst (poeloet) in bladeren gebakken of geroost. Ook andere za- ken, b.v. kip enz. Jav. lemp^r, id. A^ loempoer, modder, slijk, slib; L soergUy e.s.v. brij van eieren, kokos- melk en suiker, lett. hemelmodder; L Mtam^ de modder aan het zeestrand, waarin kleine krabbetjes leven. ySL^i lempar; melempar, gooien, werpen, smijton; m^lemparkan, met iets gooien; m^lempari^ begooien, be- werpen; m^lempari d^ngan batoe, steenigen; lemparkan batoe, s^mboe- nikan tangan^ met steenen gooien en de band verbergen, Sprw.;j}^Zempar, datgene waarmede men gooit, werp- middel, Si Misk. ^maJ lampas, I. m^lampas, glad of offen maken, polijsten door met iets te wrijven of te schüren; de tong of mond vlug en vaardig maken door zieh in het hardop lezen of opzeggen van iets te oefenen; de vingers vlug en lenig maken door herhaalde oefening; m^lampas Mtam^ met ben schaaf glad 59 930 jmAiJ ^ MJ en effen maken. MSn. slijpeD, aanzet- ten yan messen; zie hamp^las. IL ook halampas^ lichtgeraakt, teergevoelig, b.v. lampas amatpoet^ri Wira BoerM iniy salah sMikit soedah ng^reUf de prinses W. B. is zeef licht- geraakt; doet men slechts e. weinig verkeerd, dan is zij boos, Pr. Dj.' katanja: toewankoe djangan Mrha- lampas, pada bitjara beta ba'tk djoega kita berkasih'kasihan, zeggende: Uwe Hoogheid moet niet lichtge- raakt zijn; naar mijn raad is Hhet beste als wij elkander genegenheid toedragen, id. jjmaJ lampoes, Jav. halampoes, trachten zichzelven het leven te be- nemen. Zie ampoes en mampoes. LL4J lampangj tijdeigk afdak voor gasten bij feesten (Wilkinson). ift^J lampoeng; Lp^lampoeng^al wat op het water dobbert, dobber, boei, drijfkurk, reddingsboei, zwem- gordel, drijfhout; melampoeng-poekat, zieh voordoen als de drijfkurken van een groot net, de gedaante yan die drijfkurken vertoonen, yan een land in de verte uit zee opdoemen; maka kelihatan Iah poelau Selan m^lam- poeng poekatj en het eiland Ceilon kwam in H zieht, zieh yoordoende als drijfkurken van een net, Abd.; p^lampoeng, drijfkurken, drijfhout; sap^'rti orang karam di laoei tiada b^rp^lampoeng, als een schipbreuke- ling in zee zonder reddingsboei, R. Ch. Zie r^nang. II. landschap en residentie in Z. Sumatra. ^ft^J lainping^ zie lampin, &aJ lömpoeng, licht, voos, kurk- achtig, b.v. van hout, puimsteen en derg.; kajoe lampoeng, e. s. v. licht hout, waarvan de doodkisten voor arme Chineezen worden gemaakt, terwijl die voor de rjjken v. kMedang of daroe-daroe-^oxki worden vervaar- digd; ikan p^l^mpoeng y e. s.v. eetba- ren zoetwatervisch, die zieh veel aan de oppervlakte v, het water ophoudt, y. d. W., zie lampoeng , dat ik voor geheel hetzelfde houd. iAj loempang, rijstblok, honten vijzel, waarin men de rijst stampt; loempang doewa tj^poe, twee rijst- blokken, M. «aJ lömpang, op een ongewone plaats liggend, in den weg liggen; apit Umpang, de twee eerste planken, die op de kiel v. e. vaartuig komen te staan; ook de dienaren, die den Yorst ter bescherming ter zijde staan^ y. d. W. adjudanten. äÄJ lempong ; katak L, 'n soort Kikvorsch, Wilkinson. iAiJ lemping, platte, dünne koek, waarmede de inlander zijn ontbijfe doet; ook een dergelijke koek van het een of ander, b.v. van bami enz* en aldus als hulp-Telw. gebezigd; Umping-Wmpingy al wat voor ontbijt dient; L bingka, e. s. v. koekjes; zie ook ^mping, ^^aJ Ißmpoek, L vruchten, ge- kookt met suiker, daarna in bladeren gewikkeld en gerookt,zooalsmenwel doet met pisang^ soekoen en doerian. II. klodder, dikke plakkaat van kleverige zelfstandigheid, H. Abd. 443 reg. 3 v. o. Dit zal ook wel de beteekenis van I zijn. j^A^J lampain, e. s. v. zoutwater- visch. ^^ lampin, luier, doek dien men om het onderlijf van een klein kind doet; kain lampin, luiergoed, kindergoed; ook lamping. jLjlampoe,verb. Ned. lamp, inz. europeesche. ^Jj lampau, overheen, voorbij, vorder dan, te bovengaand ; terlam- pau daripada ndat, veel meer dan gewoonlijk, buitengewoon ; djangan th'lampau tiga hart, niet over de drie dagen, niet meer dan drie dagen; soe- rat itoe soedah terlampau tempatnja, die brief is vorder gegaan dan de plaats, waarvoor hij bostemd was; lampau roemah itoe, voorbij dathuis; L daripada loetoet, vorder dan de knieen; melampau, te ver gaan; dja- ngan m^lampau, ga niet te ver; me- lampatiwi, iets te boven gaan. ^iL»J limpau; m^Umpau, om iets heen gaan om het te ontwijken; me- limpauwi, om iets heen gaande ont- wijken, b.v. eene onveilige plaats, v. d. W. ; zie lampau, ^•A#J Ißmpoenai, e.s.v. bosch- boom, die brandhout oplevert, ^^•aJ lömpoewi, e.s.v. plant. äj^aJ lÖinpoejang, e.s.v. plant, zingiber cassumunar, e.s.v. langkoe- was of gUanga; Umpoejang hoetan, globba marantina, L. ÄÄ4J lömpeh, e.s.v, zoutwater- v3^ 931 visch, die, gegeten, een sterke jeu- king veroorzaakt. ÄÄ^J loempoeb^ verlamd, lam v. leden inz. van de heeneu, p^njakit' loempoehj de berrie-berrie-ziekte. j^A^J lonipah^ overvloeiend, over- vloedig; m^empahkan karoenia, 0 ver- vloedige gunst bewijzen; d^ngan lern' _pa/iwJa,inovervloed,overvloediglijk; kalempahan, overvloed. X fl ^ y lempoeh = loempoeli, lam V. de beenen, tMempoeh, ver- lamd. A4J lampai, slank, rank, tenger ; orangjang tinggi lampai, iemand die lang en slank oftenger is; toengkat lampai, een dünne stok; ikan lampai, e. s. V. aal. Mßn. langkai, id. Zie ook sampai en ampai, ^äJ Ißinpai, slap, neerhangend, zooals e. vlag bij windstilte, een ge- knakte of zwaar beladen tak; Umpai- Umpaian, aren v. graan ; s^gala poe- tjoek kajoe pon Mrlempaian, sap^rti menoeroet hatinja jang peloe, al de uitspruitsels der boomen hingen slap neder, alsof zij deeJnamen in het ver- driet, Prab. Dj. 1 : 83 s^gala kajoe* kajoean samoewanja lajoe, ija m^- Umpai'Umpai roepanja, al het ge- boomte stond verwelkt en hing slap neer, H. Boedj.; zie lampai. /S.^ ISmak, vet v. dieren, smeer, vet, ongel, reuzel, talk; smoutig,mach. tig van spijzen, smakelijk, lekker toe- bereid; Umak tjajar, gesmolten vet; nasi lemak, rijst die met kokosmelk gekookt is, rijstebrij ; alle spy zen, op die wijze toebereid, worden l^mak 932 ^ (j*JuJ genoemd; Umak-k^tam^ krabbevet, als naam v. e. kleur: grijs, v. d. W.; awan MrUmak-Mtam ^ grä^e wölk, voorbode van regen; kajoe Umak Mtam^ e. s. v. deugdzaam hout. /S^ l^moek, zacht van drink- water, b.v. Sj. Mans. Sj. Goemp. )dJ^ Lamender, Armenier. ^ l^mau^ zacht, week geworden V. iets dat hard en knappend behoort te zgn, zooals beschult en derg. slap, licht te buigen van iets dat sterk be- hoort te wezen; flauw, slap, slaperig vaji menschen en dieren. 0^5^4.3 lömoekoet, zie loekoet, Bi^j lämall, z wak,slap,machteloos, onvermogend, af, op, 00k verlamd, b.v, hatinja pon l^mah, Pol. Djin. II p. 10, verlamd door vrees of schrik, Sail. Sal.; m^ndjadi Umah perkataän- njaj hun getuigenis werd verzwakt (door gebrek aan bewijs) de Holl. p. 18; Z. Hat, taai, buigzaam; L dzakar, mannelijk on vermögen, impotent; h l^mboet, zachtaardig, zachtzinnig van het gemoed en van woorden, 00k zacht, liefelijk van den wind, Ind. Poet.; m^/^maÄÄ:aw, verzwakken; A;a- l^maharij zwakte, zwakheid. ^iXji^ lömidang, platte rand zooals aan e. bord of sommige kom- men, 00k zulk een kom om er de Ur^nang in te zetten ; Lpinggan^reind van e. bord ; L p^midangan, de rand van een raam, waarop iets uitgespan- nen wordt, b.v. een borduurraam ; zie ook pakoe. aUjL«.)lai]linall9 Port.? harnas v. metalen schubben, H. T. Hik. Eorisj. schubbenpantser, schobbejak, doch niet als scheldwoord. Jüjj lantar^ I. zie hantar» II. lantaran, Jav. door middel van, door tusschenkomst van. III. Zie latar II p^lantaran Niem. bloeml. I, 4« dr. p. 74. JüXi löntoer; m^Mntoerj doorbui- gen ; m^lhitoer wilis, golvend, e. wei- nig gekruld van het hoofdhaar, C. en S. schrijven lintar p. 28 kol. I, doch dit is zeer te betwijfelen. M8n. lari' toer id. oUÜ loentoer, I. doorslaan van de ontlasting; p^loentoer, afdrijvend middel voor de ontlasting, de men- struatie, de urine enz. II. Jav. verkleuren met wasschen, de verf loslaten van Stoffen, verschie- ten, afgeven, niet vast van kleur zijn. wXJÜ loontar, gooien, werpen, = loetarj zie ald.; k^rat kajoe akan p^loentar orang^ stukken hout, om er anderen mede te werpen, B. E. 133. yJuü lontar, e. s. v. palm ; Jav. omzetting van ron-ial^ blad van den talboom, e.s.v. waaierpalm, op welks bladeren vroeger geschreven werd, borassus flabelliformis. jui lintar, = halintar, zie ald. jjmXJÜ lantas, vervolgens, on- middellijk daarop, terstond, onyer- wijld, = laloe; tn^antas^ doordrin- gen tot ; fikam lantas, doorsteken. jmXaJ lontOS, zonder kapiteel of knop, glad af van boven, van zuiU vormige dingen, yMAjJ lintas; m^Untas, schielijk yoorbijgaan aan iets; bajang-bajang orang m^lintaSj de schaduw van iem. die Yoorbijsnelt; /?^^tn^a5, voorbij gan- ger; belom Ü'rlintas Mpada rasa, z. zieh aan het gemoed nog niet voorge- daan hebben, Sj. Haris; p^lintasan, voorbijgang, een gift in geld door den bruidegom aan zijn schoonouders, indien zijn bruid een ongehuwde oudere zuster heeft, Palemb. ^ju^ loentas, Jav. == beloentasy e. s. V. heester, die veel voor heggen gebruikt wordt, zooals liguster. äXJÜ lantang, ruim, wijd, onbe- lemmerd van het uitzicht, en van het gehoor, van verre zichtbaarzijn. MÖn. duidelijk voor het gezicht of gehoor, helderklinkend; zie banglas en len- tang IL &XjJ lantoeng^ I. scherp van een stank, doordringend van een geluid. II. Jav. aardolie, jodium ; p^lantoe- ngan, plaats waar jodium-bronnen zijn; ook latoeng, AÄJÜ lanting, I. een klein vlot v. bamboe, C. en S. (Ik houd dit niet voor het grondw. v. pelanting, maar veeleer panting, zie p^lanting, II, MÖn. melanting, gooien wer- pen; sapUantingan, een worp; lan- ting-lanting, werpgeweer. M. ÄXjJ löntang, I. grondw. van ie- lentang, v.d.W., zie ald. II. klanknabootsend woord voor een galmend geluid. ixxi 18iitoeng,=;^weaw^II,doch doffer en zwaarder;2?^^^'w<oe«^,klepel van een klok, knuppel voor een alarm- blök, presidentshamer* iXjJ 933 JiAjJ länting, I. klanknabootsend woord voor een schel klinkend geluid, zooals van een stuk geld, dat op een steenen vloer valt; k^l^nfingan, bel- letje, schelletje. IL veerkrachtig; m^l^nting, ook m^ng^^nting (Wilkinson) veeren van een mes, degen, veer en derg., weg- springen (vonken); verschrompelen, krimpen (iets bij 't vuur), Wilkinson. iiXXi loentaug, stuk hout, waar- aan een haak met aas, dat men laat drijven om visch te van gen; mUoen- tang, op die wijze vischvangen. iXjJ lilltang, dwars, overdwars, in de breedte; l. boedjoery zie hoedjoer; L kedak, dwars in alle richtingen; L poekang, id. ook schots en scheef; lintang sangkoet, e. bijzondere wijze van de sanggoel of haarwrong op te maken, PÖl. Abd. p. 58; kajoe lintang, dwarshout, dwarsbalk; tMintang, dwars in den weg, dwars over iets heen; b.v. PÖl. Djin. Fracs. p. 8. reg. 1. V. 0. mUlntang, dwars overheen gaan of doen (Dr. F.), dwars in den weg staan, dwarsboomen; h^ntjana jang m^lintang, een ongeluk dat dwars in den weg kernt; mUintangkan, iets dwars leggen, b.v. toembaknja dilin- tannja diatas koedanja, hg legdezijne lans dwars over zijn paard; m^lintang- kan kajoe, dwarshouten aanbrengen; melintangi p^rkataän, tegenpraten, tegenspreken; lintang an, iets dat zieh dwars te midden van iets anders be- vindt, hinderpaal, dwarslegger, b.v. dan gadjah'koeda lintangan dit^ngah rnjat sap^rti poelau dit^ngah laoet 934 vjkjj kxjJ roepdnja, de paarden en olifanten waren in het midden van het volk evenals eilanden midden in de zee, K.BoeAy'y pHintangan, verkeerde ge- dachten, die by iemand opkomen, b.v. hata maka datang lahp^lintangan m^- Untangi Mg inj a dan memMri oewas- oewas Mpadanja^ daar kwamen ver- keerde gedachten bij hem op, die zieh bij hem dwars in den weg stel- den en hem in twijfel brachton, S. Dz.; m^lintang pajir, de blokkade forceeren ; minta lintang pajir, boete Tragen voor het forceeren v.d. blok- kadOjH.T.; hep^rlintangan^dwars door elkander van velen; lintang -lintang^ kruiselings; zie ook rintang, v^XJLJ lintap^ in lagen op elkander van platte voor werpen; ook bij troepjes van körnende personen; tiada lintap lagi datangnja, hanjalah sUaloe, zij kwamen niet meer bij troepjes (nu en dan), maar onophoudelijk. y^XXi lintoep, van alle zijden toe- gedekt, ook litoep. «SjuLJ lantak; m^lantak^ inslaan, indrij ven, inheien, instampen, b.v. een spijker, paal, de lading mct een laad- stok enz.; p^lantak, heiblok,laadstok, stormram, ook e.s.v, plankje, waarop de vrouw bij het weven zit, MÖn.; ^mas'lantakj goud in staven of an- dere vopmen gogoten; loeloeh-lantak^ fijn gestampt, vergruisd. ^XjJ lantik; mUantik^ in het openbaar aanstellen van den regee- renden Vorst en de vier voornaamste hoofden in een Maleischen staat. Van de mindere hoofden is het m^nggelar^ zie gUar, ^XJÜ l^ntik^ I. ingebogen zooals b.v. de voor- en achtersteven van in- landsche vaartuigen of tanden die aan den voorkant ingevijld zijn, hol tegenover bol; l^mtik ping gang, in- gebogen middel, als scheldwoord, Prab. Dj.; l. sahoet, gebogen als de schil van een kokosnoot ; dagoe lentik, bebbekin, Mes. Kag. II. mel^ntikj sprengen, sprenkelen door middel van een bundeltjebladen in vocht gedoopt, dat men over het goed uitslaat, zie r^tjik]p^l^ntik,v\ie' genplak, een plak, gevlochten van rotan, waarmede men de muggen doodslaat. /H.IaJ lontok, I. kort naar even- redigheid van de dikte, dik naar even- redigheid van de lengte. II. toeiva lontok, afgeleefd, versle- ten, oud (persoon). ^^jj lentok, opzij hangen van het hoofd, ook het bovenste gedeelte van een afgebrandelampepit; lentok- liakj den hals wringen, draaien, C, en S, Zie het volg. wrd. laXki Ißntoek, buigzaam, week, souple, Sw. en d.i. Cr.; mMntoekkan leher, den hals buigen, H. T. NB. C. en S. schrijven lentok, zie hetvoorg. wrd, ^xaJ lantan; m^lantan, sparen, uitsparen, b.v. van levensmiddelen, Mön. ^jJüJ lanten, I, verb. Ned. kleine bollaotaarn. II. vlot == rakit, Max. en d. 1. Cr. 2UaJ lintall, ook halintahj zoet- r^ if^ j 935 water-bloedzuiger; Untah-lintahj klos of platte kram, waarin iets, b.v. een muurkandelaar ingehaakt of inge- schoven wordt. ^aaJ lantai, vloer van een op palen staand huis, meestal van bam- boe- of niboeng-latten; los dek in een vaartuig, ook spalk in de heelkunde, V. d. W. lijst geneesk. wrd.; lantai- b^j rooster in een vuurhaard ; papan lantaij vloerplanken; Msulantai^ plaatijzer. ^uJ I^nt^, zie pUentS, XjJ lont^, Jav. hoer, slet. yjuiXi lantera, Port, lantaam. ^jj löndja, I. vrij postig zijn. II. ring of hoepel, die hangt om er iets in te zetten, zooals b.v. de ring, waarin de hanglamp of de onderscho- tel hangt; L-djantoeng^ hartvlies. ow^uJ landjoet, langdurig van het leven, een toon, verhaal, lijn, weg; langnaar beneden hangend, verlengd, gerekt; nkal landjoet^ scherpzinnig- hoid, doordenkend; landjoet-pikiran, nadenkond, verstandig; pertjakapan landjoety een langdurig gesprek; me- landjoetkafij verlengen, lang doen duren, van het leven, een rede, een verhaal enz.; hoewah landjoet, een eetbare, langwerpige, zure vrucht, gelijkende op een groote mangga. ySpjJ landjar, I. lang uitge vierd van touw en derg., lang en spitsuit- loopend; k^tam ?an(?/ar, met een lan- gen schaaf schaven, v.d.W. zie loen- djoer, II. landjaran, Jav.tuinstok,boone- staak, staak tot steun van planten, z. djalar. ySijJ lBJiiiiSr;k^landßran,BsLia,Y, een gezwel hebben in den bilnaad (sel^paha)j of aan de halsklieren. y^jJ landjoer, lang durend, van een gastmaal, vertooning of andere bezigheid; melandjoerkan^ lang doen daren, rekken; zie andjoer. y^ii loendjoer, zie beloendjoevj en oendjoer, &^<X} landjang, lang en smal. asvjJ landjoeng, lang en dun, alleen in teboe landjoeng^ dun suiker- riet raet lange geledingen. «äJJ londjong, lang en smal, naar boven scherp toeloopend, spits, b.v. van een dak, popelier, ook van den kop van een schildpad, Bioemi. zed. verh, ^äJü loendjak; m^loendjak, omhoog springen, zooals e. veerkrach- tig voorwerp, dat men op den grond gooit; op iets springen van een per- soon om iets te grijpen; op de teenen gaan staan, b.v. om over iets heen te kijken, Wilkinson; tegen de rotsen opspringen of breken van degolven, omhoog streven, zieh verhoovaardi- gen ; d. 1. Cr. id. Mgn. melondjak, op- springende naar iets grijpen; mÜOYi' djakkan hati^ het hard doen opsprin- gen (v. vreugde). ^äjü landjen, Mgn. = k^m- bany zie ald. ^^ÄjJlöndjoewang, == daoen djoewang'djoewang, e,B,\.hoom^we\kQ bladeren als onheil-afweermiddel bui- ten de deur worden gehangen, soms 936 t^ met een bezweringspreuk daarop ge- grift. gjj lantja, Port, e. s. v. groote Indische vaartuigen met drie mästen en schuinezeilen, zie lantjap. c^kSXJÜ lanljoet^ I. tevergeefs, zonder nut. II. hoog opspringen van water uit een bron of fontein; met een straal te voorschijn komen, zooals bij het urineeren, v.d.W., zie lantjiL v-aäaJ lanljit; mUantjit^ = lan- tjoei II als het niot hoogis; zie Untjit, o^äJlJ IßnIJlt; m^Untjit^ uitglip- pen, uitschieten zooals b.v. een glib- berige vruchtepit tusschen dedruk- kende vingertoppen uit; h^rpl^l^ntjit, hetzelfde en ook zijwaarts springen van iets, dat geworpen is. Zie ook pel^ntjiL v:>j0oJloentjat5raet beide voeten tegelijk springen, hippen, huppen, ook van vogels, zie loempat, ^^xjü lantjar; m^lantjar, vlugof snel voortschieten zooals eenslang; vlug, vlot, rad; snel v. lezen, spreken, e. weversspoel enz. met snelheid glij- den V. eene holling, ook snel zieh op- richten van een slang, b.v. maka oe- lar itoe pon mUantjarkan ha oedara s^rajamemh^sarkandirinjajR.^oedy, melantjarkariy werpen van een werp- schichi, b.v. bagai poetjoek dilantjar- kän, als een geworpen werpschicht, C.enS.; lantjar moeloetnja^ zijn mond is voorbarig; lantjarariy q.%.y. oor- logsvaartuig; zie lantjang en lansar, yAjJ lantjoer; m^lantjoer uit e. pijp of tuit spuiten, met een straal uit- vloeien, zooals de theo uit een trek- pot; z. jpaw(;o^r, yAX5 lOQntjoerl.'jtn^loentjoerjY, of uit iets glij den, gegleden, b.v. e.mes uit den zak, een kris uit de scheede, e. schip van dehelling; mUoentjoerkan^ doen glijden, van stapel of van de helling laten loopen. II, vervallen (pand) ; perdjandjian Zoew^yoer,verpandingvooreenzekeren tijd met de afspraak, dat het pand vervallen is, als het niet op zijn tijd wordt gelost; geconfiskeerd, ^äjJ lintjir, vermaleischt M^n. glibberig; tersMintjiVj doorgladheid uitglijden. Zie tersUintjir, ^säJÜ loenijjas, mis, niet ge- raakt, voorbij het doel, van een klap, kogel, bal enz., over of voorbij een bepaalden tijd, vertrokken, weg, voor- bij van een speelbeurt enz. im,.äJL} lontjos^ spits of scherp toeloopend zooals b.v. een pyramide, de boeg van een vaartuig, een flesch zonder schouders, een mast en derg. wigvormig naar een kant dunner worden, smal van schouders. ^äJÜ lantjang, I. e.s.v. oorlogs- vaartuig met ra's, doch zonder Spiegel. Sadj. Mal. p. 55 enz. Het is hetzelfde als onder II is opgegeven. Dit blijkt ook uit de beteekenis van lantjang in het Jav. vlug, snel enz. II. mr lantjar^ zie ald.; lantjang- lantjang y keilen, zooals eenplat steen- tje over de oppervlakte van het water geworpen. III. een kleine horde met offers er op, die men op het water laat weg- ^ ^ÖJJ 937 drij ven, zie ook bij balai; m^mhoewang lantjang rz^m^mboewang antjak^ z.ald. IV. sirihdoos; Mön. e.s.v. betel- schaal. 4suJlailtjoeilg, L valsch, ver- valschtdoorbijmengingjvanmetalen, koop waren enz.; lantjoeng kitjoe^ op- lichterij en bedrog, Oend. M6n. en OQii^.D\&xfaibv^sangat^ngkaulantjoeng dan bohong, je benfc een erge bedrie- ger en leugenaar, Am. Ham,; ^mas lantjoengan,Ya.hc\igoxid]mUantjoeng, bedriegen; orang mMantjoeng, be- drieger. II. Batav. melantjoeng^ wandelen^ slenteren. ßL^f^J^ lantjing en lantßngan, Jav. broek voor mannen, K. T.; ber- lantjing beledoe, een flweelen broek aanhebben, Mes. Kag. ß,^jj löntjong, afwijken naar den eenen of anderen kant van iets, dat rechtuit moet gaan; zie lantjoeng II en Untjoeng, «.SNjJ lontjeng, z=r. lotjeng, zie aldaar. 4snjlJ lintjoeng; mUintjoeng^ e. anderen weg opgaan dan men zieh eerst voorgenomen had. Ook afwijken in gedrag of wandel. _ft<^AJ lantjap, zie het volgende woord, ook; gemakkelijk naar bin- nen gljjdend (voedscl), glad en on- belemmerd (oppervlak), Wilkinson. ._^'<v,il lailtjip en lantjap, pun- tig, scherp, b.v. van een vaartuig, piek ehz* ; mUantjipkan^ de punt aan- scherpen aanpunten, ook y, e. pen. y^A^Xi loentjip, = lantjip, zie aldaar. ^^\JÜ llnljiii, = litjiny Max* zie aldaar. ^jäJÜ lintjoen, doomat, klets- nat, == basah koejoep, z. ald. d.i. Cr. id. iL^jJ lantjlh, volg. v.d.Tn.moet het lontjek of lontjat zijn en is M^n. = kodoky zie ald. &^<.aJ lintjah, zieh heen en weer bewegen niet slilstaan, van een vlie- ger;onstandvastig,wispelturig,onge- stadig van werken. MÖn. levendig, onrustig, bewegelijk van aard. Jui landa; I. mManda, met ge- weld tegen iets in of door iets drin- gen, b.v. door een storm, vuur, vijand, moeilijkheid enz. tegen wind en stroom opwerken van een vaartuig; zieh verzetten tegen wetten of bepa- lingen ; tegen elk. aanloopen ; melatva- landaj dwars tegen iets ingaan. Zie lawa I. II, melanda emas^ goud wasschen in de bodding v.e. stroom, C. en S. juJ loenda, e. s. v. plant. ^iöIjüJ löndahoer, een geslacht van reuzen, vermeld in de H. Am. Hamz. volg. v.d.W. en v.d.Tk. Deze laatste zogt ook, dat het de naam is van een reusachtigen koning van Ceilon. v::^Jüü Ißndoet, ingebogen, b»v. van een brug, vloer, zitting van een stoel enz. inbuigen; mM^ndoet, yau de horizontale richting afwijken, van een kogel. j(Xxi ländir^slijm^taaieBtofjfluim) 938 Lr< ÜOJ kwalster; kleverig, slijmerig; tjeret Undir^ slijmafgang. (jmvXjü landas^onderlaag tot steun om iets op te hakken of te beuken; landasan, aanbeeld, hakblok, onder- laag; rnUandaSj op een onderlaag of aanbeeld leggen. Zie andas, IM JüJ lindis, zieh lomp op iets leggen, b.v. op iemands schoot; me- lindiSj met iets zwaars op iets druk- ken b.v. met een rol of plank op de aarde, om die eifen of gelijk te ma- ken; p^lindis, rol om den grond ge- lijk te maken. ßOJJ landoeng; m^landoeng^ te lang endaardoor slap of in een bocht hangen(d) van touw, ketting enz. te laag naar beneden hangen(d) van een hanglamp enz. te lang van een weg, die korter had kunnen zijn. c JuJ londang^ zeer zachte mod- der, zooals b.v. in een buffelkraal of op eene moerassige plaafs, waar in buffels en varkens gewoon zijn zieh te wontelen. cjuü lindoeng, beschut, be- schermd, verborgen, bedekt; h^rlin- doeng, zieh beschütten enz schuilen, bescherming zoeken; t^rlindoeng^ be- dekt, verborgen, beschut zjjn, ook o ver het hoofd gezien, vergeten; m^lin- doengj mUindoengien mMindoengkan, iets of iem. beschütten, beschermen, bedekken^ selingdoeng en terselin- doengj geheel verborgen, verscholen ; sUindoeng daU7na,in een granaatappel verscholen, de naam van e. Mal. HS.; t^rsMindoeng dalamÄllah^in God ver- borgen; pi^rlindoenganj plaats waar men zieh beschut, ook geheim gomak. c JULJ leniLong^aa\jz=:ikanbeloet^ d. 1. C. (Ji Jui landak, stekelvarken, ook landak-tanahj Sw.; boenga4andak, e. s.v. bloem, Barleria prionitis (Orchi- dee), d.l.Cr.; c?om-Zanc^aÄ:, de pennen van een stekelvarken; daoen-landakj e.s.v. heester met stekels aan de blad- stelen. jjJuJ landen, zie bjj keris en landai, • JUJ loendoe, e. s v. zoetwater- visch. •JUJ lindoe, Jav.aardbeving;zie gempa. »JUJ lendeh, met het bovenlijf ongemanierd liggen,b.v.met den arm op tafel en het hoofd op den arm. ^£(^JJ landai, I. zacht glooiend, in een flauwen böcht, laag Strand, dat bij laag water droogloopt. IL landaian keris^ gevest van een kris, b.v. herkilat-kilat landaian ke- risnja hersinar tßhaja ka moekanja, het gevest van zijn kris blonk en ver- spreidde glans over zijngelaat,Pr.Dj. c:^amJJ lansat, ook langsat en op Java langsepj e. s. v. kleine, rinsche, zeer smakelijke vrucht met bittere pit; Warna lansat, vaalgele kleur, isa- bellakleur, naar de schil van die vrucht; boenga-lansat, zie boenga; boeloe-lansatj huidhaar met de kleur van lansat, b.v. jang andjing^ boeloe lansat ini akoe soedah biasa mem- hawQj den isabellakleurigenhondben ik gewoon mee te nemen, M.S. lenset; b^len{g)set, omge- kruld van de onderste oogleden;^^- lenset^ de persoon die zulke oogleden heeft. Zie hUeleh yMtjJ lansar, ook langsar; m^- Zan^sar, horizontaal lang, horizontaal voortschuiven of voortschieten, zoo- als b.v. e. slang, ook rank,slank Y.het raenschelijk lichaam, b.v. Sj. Sult. Jahja; meng^tamlansar, scharen met eene schaaf waar van de beitel onder e, spitsen hoek in het blök staat; me- nikam lansar, bij speien: horizontaal over den grond gooien, b.v. een loo- den schijf, zie tikam melansar, lang worden, horizontaal voortschuiven, zooals b.v. een geldstuk over de tafel. ^amJJ loensoer, ook loengsoer en g^loengsoer, afglijden, b.v. v. e. boom, zie geloengsoer, jM^JlJ lenser, oüengser^melenig)- ser, bestrijken, besmeren, b.v. e. pan met boter, over eenoppervlakteheen- glijden, b.v. een geworpen boek over de tafel; haring melenser^ liggß^ te luieren. &uJJ lansoeng, zie langsoeng. &aaJJ laiising, of langsing, fijn, fichel van geluiden, zooals van een fluit, glas enz. hooger v. toon worden van een snaar, die meer gespannen wordt; ook lansi, TAq ald. j^^wgJÜ linsoem, e.s.v. heester. jLuJJ linsing, een hulstachtige struik met scherpgedoornde bladen en schoono witte bloemen. »,wA,l lOPnsin, zie loengsin. ^M^jJ lansal, zie langsai. 'LyyJÜ lansi; ook langst^ lansing ^y 939 en langsing; m^lansi^ een schel of fijn geluid maken, al hooger en hoo- ger klimmend b.v. van een snaar, die gespannen wordt; soewaranja m^lan- si, haar stem nam een hoogen toon aan, zij zong sopraan, Sj. Haris == lansing^ zie ald. i.Xj lönoeng, klanknabootsend woord voor een galmend geluid zooals van een groote klok. iLxJ ISning, klanknabootsend woord voor een klingelend geluid zooals van een belletje; k^l^ningan, rinkelbel» v«ftjuü 16nnjap,verdwijnenuithet gezicht, verdwenen. Zie ook l^sap. \^^jjJ lÖnnjak, = Wap, vast,diep /y^rjai van den slaap, stilstaan van een toi, b.v. Unnjak bediri sapertiga sing jlhr, b. Ch. 63. yxXi Ifennjau, van boven met een korst doch van onderen modder, van den grond; zie lanjau on lanjah J lo, Jav. uitroep van verwonde- ring. yi loe, Chin. gij, jij, jou. J lau, I. Arab. Indien; t^a Zaw,ook al wäre 't, ofschoon; hiervan ook dji- kalau, zie ald. en woeloe, II. oogenblikkelijk voorbijgaande lichtglans, zie telau. III. daoen-lau, e.s.v. klim- of woe- kerplant, zie anggerek, I J Iowa, Batav. groote mand voor puin of vuilnis; toekang-lowa, iem. die in oud ijzer doet, oud roest. iol J liwä^, Arab. Sodomie. {^yi loba, Skr. faegeerigheid. in- 940 Jyi haligheid, begeerig, inhalig;m^/o6a- kan, iets begeeren, aftroggelen ; wg- lohakan oewang^ begeerig zjjn naar geld, geldgierig. J J loeboer, bilik h^rloeboer^ ver- borgen kamer om schatten tebe waren; pintoe bMoeboer^ verborgen deur; jje- loeboer^ rijstschuur, rijstpakhuis; k^- loeboerafiy v^lkuil, valput; zie ook loemboeng. i^J lobaBg, gat,kuil, groeve; Z.- djaroem, het oog eener naald, L-hi- doeng^ neusgat; L-iMinga, oorgat;?.- pantaty aarsgat, ook L-doeboer; L-ro- mauj de porien; L teroes-m^neroeSjeen gat door en door, Saif Dzoel. ; p^lo- bang, wolfskuil, kuil om dieren te van gen: lobang-lahady zie lahad; me- lobangij een gat in iets maken. 