title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: 12 doet, en er ziet verstand van in alle tijden en landen Eer men grote verwachting, Zijne zorgen worden zorgvuldig en. (Zie den, (Zie LAND,) Koop ) ee; In dat is hij ZER daar heeft bij ons veel wel wij trouwen, trouwe om verstand en om van (0: daar weet hij mee om te gaan = Fa (Zie DEEL, MEESTER, re on zie ven Prijst, onwistbaar je eigen verstand, In verstand wijl e € meeste zijn. iem na armes geeft j en nd. (Zie STAND.) 75 het verstand in den baard gelegen ? . .. Straat voor man En eene hand vol verstands. Wijze-wisheid is de lanterne van (Zie HAND.) in eigen land _ goed geheugen EN Verstand Zijn zelden in een Men acht Zijn verstand In zijn hoofd geplant, (Zie GEHOORSMOED.) daarom, Een groot hoofd en een klein verstand, (Zie Hoop,) Men kan in toorn meer bederven, n worden Waarheid; } gezelschap van stand. (Zie en bescheidenheid vergoed kan = EGHEID In LOYALHEID,) kken Van ap - Ong geduld is meer dan een pond verstand, (Zie Men kan verstand en Wijsheid trekken. a ULD.) van goeden, van wijzen ongehoorlijk te werk ee S van aangeleerd Verstand gaat vijf Pond van Men moet het Verstand scherpen door jezelf gewonnen kennis te boven. (Zie KENNIS.) Soms luisterende, krijgt men meer aan Plomp Verstand houdt vast, Nering (af: IJver » zonder ver vette buit maakt n scherp Verstand, (Zie voor de hand. (Zie HAND.) Pee) Noer eer, noch meer geld dan gezond verstand, (Zie D. Kant boyen? stand Vindt ch deugd, noch ve in den boozen w EUGD-) er: ant. (Zie D behoort v m dwaasheid te regeren: daar Verstand, (Zie MENSCH.) toe. (Zie PWAASHEID.) 1. 138. zIı.d zus Werne prix yp 9 Idinau b1.189, Grute 11. v.V : aueh. U. Toinman ız, BI.14, a Oampen hi. 91. Meljer bi. «2, 10 ee LULBIO,L EIm_ Verta hi. aus, "DI. Bi, 7 Bartoriug ser, x. 39. BERBeR Tee re. 8 Zegerus bl. 54, 5 Mei Graterus T. bi. 96, Ir, bi. Fröen bl. 69. Idey. Ps bL. 6, 16, 130, 181. de Brune bl. @8. Wergkbı. 7,329. Tuin- era by BL I6T. Mergp DI, man II. 1.14. Gales bi. 48, 13 Sartorius tere. 11. «“35- 13 Graterus I. bı, 116. VERSTAND. Plomp verstand houdt best in de memorie. (Zie MEMORIE.) Pronp verstand houdt vast, zei Plompardus, en hjj hield zich aan een wijnglas vast, toen hij onder de tafel viel. (Zie GLAS, Teere menschen zijn sterk in verstand en groot van beleid, doch vol gebreken. (Zie BELEID.) Verstand is het beste goed. (Zie GoRD.) Verstand is meer waard dan goud of zilver. (Zie GoUD.) Woaar een verstand is, dat bergt ziclı niet: het breekt uit. 1 Waar weinig verstand is, daar is veel geluk. (Zie GELUK.) Wanneer een mensch, die geen verstand heeft, tot waardigheid komt, z00 gaut het hem als het vee. Zie MENSOH.) Wie geen verstand van het eijereten heeft, die zal den baard of de kale kin beslabben. (ZiesaARrD.) Zijn verstanıl zit hem in de hielen. (Zie HIEL.) Zijt gij van een goed verstand, Zoo eer de zee en blijf te land. (Zie LAND.) Zoo blijft gij bij uwe zinnen (of: bij uw verstand). VERSTANDIG. De verstandigste komt het regiment toe. (Zie REGIMENT.) De verstandige geeft toe in geschillen. (Zie SCHIL.) De verstandigen weten een zaak te behandelen. De verstandigen zullen spreken, als de ezel zijn gebreken kent. (Zie EZEL.) Het is genoeg gezegd voor hem, die verstand heeft (of: De verstandige is haast genoeg gezegd). (Zie VERSTAND.) ’t Komt dikwijls wel bij nacht, Waaraan de verstandigste niet dacht. (Zie an) Liever een verstandige in haar blote hemd dan een doetje in een fluweelen tabbaard. (Zie DORTJE.) Verstandigen maken minst beslag. (Zie BESLAG.) Wie voor zijn 20e jaar niet zuiver is, voor zijn 30e jaar niet sterk, voor zijn 40e jaar niet verstandig, en voor zijn 50e jaar niet rijk, aan die is al het hoop verloren. (Zie HOOP.) VERSTEEND. Ik schreeuw een kei; blijf gij versteend. (Zie KEI) VERSTEL. Al is ’t overdenken wel, ’t Overdenken maakt versteld. [Met dit spreekwoord wil men aantonen, dat men zich niet al te lang op een zaak moet bezinnen, daar ze anders niet tot uitvoering komt.] VERSTOOTELING. Beter eens oudensmans troeteling, dan eens jongemens verstooteling te zijn. (Zie MAN.) VERSUCHT. Hij is heel versuft, en raakt al vast in den derde ut. (Zie DUT.) VERT. Hij is Vert voorbij gezeild (ook wel: te boven gegaan, of: gegaan). aardrijkskundige ontdekkingen in Afrika. In 1445, toen al voorheen anderen op eigen schepen vertrouwd, zeilde DINIZ FERNANDEZ aan de rivier de Congo, aan de kust van Angola, het westelijkste punt van Afrika, Kaap Verde, dat is: het groene voorgebergte, genoemd naar de altijd groene boomen. Dit gaf weer aanleiding tot nieuwe ontdekkingen, waardoor de Portugezen eindelijk tot de vaart op de Oost-Indische Zee konden. Dit spreekwoord wordt toegepast op een buitengewoon mensch, en gezegd van iemand, die voortreffelijker is dan een ander. VERTEERDER. De spaarder wil een verteerder hebben. (Zie spaar) Na een goede spaarder komt een goed verteerder. (Zie spaarder) VERTELLING. Dat is een vertelling van zijn eigen fabriek. (Zie fabriek) VERTIEN. De gespaarde mond geeft een goede rente, maar maakt ter markt slecht vertier. (Zie markt) In het vertier ligt de baat. (Zie baat) VERTOEWING. Het is maar vertooning. VERTREK. Eene grote deur aan een klein vertrekje. (Zie deur) VERTROUWD. Het vertrouwde getrouwelijk. [Dat is: men moet de toevertrouwde geheiligd bceren.] VERVAARD. Die vervaard is, loopt in de kerk. (Zie kerk) Vervaardene vrezen, hetgeen niet kan hinderen. VERVLAMMING. Dat is een vervloeking, waarbij put en galg vergeefs zijn. (Zie galg) Dat is een vervloeking, waarvan de haren op het hoofd te berge komen. (Zie berg) VERVOLGING. De haas lijdt vervolging om zijn lekkere buiken; (Zie buik) VERW. Bleeke veren para of sterven. [Men zegt dit van verliefden.] De blijdschap des harten maakt een schoone vreemde in het aanzicht. (Zie aanzicht) Drink roode wijn, gij zult er later voor krijgen. Een lichte schaamte warmt wel, en maakt schoon verward. (Zie schaamte) Gedwongen liefde en waterverw gaan snel over. (Zie liefde) Het is al in de verwarring verbrand. Het is kwaad laken, dat geen ver wil aan Zie zijn ver verschiet. (Zie LAKEN.) Hij krijgt een kleur (zie verschiet zijn ver) een tiens schotel. (Zie KLEUR.) Koopt wit want; Dat is in de ver niet brand. (Zie LIEDEN.) Men kan niet wel schilderen, of de ver moet goed gewreven zijn. 6 Cats bl. 468. 7 Motz bl.7. Ant Ww. 875 VET. Aan de verwen verblijden het gezicht. (Zie SCHOR.) Hij is van zijn verzet geraakt. Ker een verwijder aan. (VERZOCHT.) VERWARING Wat schaadt het, verzocht te zijn! (VERZOEKING.) VERZOEK IN Praken zijn verward (of: Het is een Babel van VERWARING). (Zie BABEL.) VERWER. Jan de verwer: hij zou gaarne jong zijn. (JAN.) VERWERIJ. Werse kleur als de stoffen, als een geluiken VERWEZEN. Ziet, alsof hij verwezen was. (Dat wil zeggen: hij is 200 droefgesticht, ter straf was veroordeeld.) VERWIJT. Maken verwijs. (Zie HONGER.) VERWOESTING. Het is gelijk de verwoesting van Jeruzalem. (Zie JERUZALEM.) VERWONDERINGSTERKEN. Wensen zij maar komt (,), meest vraagmarken (?), zelden punt (.), hoogst zelden ver- wonderingsteekens (!). (Zie KOMMA.) VERZADIGD. Koningin verzadigd is, dan smaakt geen graat. (Zie HONIGRAAT.) VERZEI. Is van verzet. Mijn dunkt, verzei is verzeggen , dat is: verbinden, om niet te zeggen, waarvan het de hoofd is, die als zelfstandig woord re] VAL. Valt hard, de verzenen tegen de prikkels te n. (Zie PRIKKEL.) Een geval van verzet en uitstel vindt, is steeds tot geven ind. (Zie ONGEZIND.) geen verzet. (Zie HONGER.) niet op zijn verzet. (Zie HONIG.) 5 Tulman bl. 298, II bl. 106. Mulder bl. 687. Wie rijk wil worden, komt in verzoeking. (Zie BIJKE.) VERZORGING. Goede verzorging is de beste veearts. (Zie ARTS.) VERZUIM. Daar geen eischt is gedaan, kan ook geen verzuim bestaan. (Zie EISCH.) VESPER, Het glorieert als Magnificat in de vesper. (Zie MAGNIFICAT.) Het is de Siciliaanse vesper. (Zie SICILIAANSE.) Hij zal de Siciliaanse vesper luiden. (Zie SICILIAANSE.) Ik ben al tot den vespertijd gekomen. (Zie TISD.) Lam! lam! is des wolfs vesperklok. (Zie KLOKKEN.) VEST. Dat is op je vestje gekwaat. Dat is eene beleediging voor je.) Hij heeft het verkeerde vest aangetrokken. Hij heeft het vest (of: buis) aan. (Zie BUIS.) Iemand aan zijn vestje spuwen. (Jemand zijn verkeerdheid op eene ruwe wijze onder het oog brengen.) VESTING. De vesting is ingenomen. De vesting wordt goed bewaakt. Nood is de sterkste vesting. (Zie NOOD.) Schiedam is eene sterke vesting: niet lig in te overwinnen, (Zie SCHIEDAM.) Ver. Al zijn smeer je vet. (Zie SMEER.) Beter een luis in de pan dan ganz geen vet, (Zie LUIS.) Buiten net en binnen vet. (Zie NETTE.) Daar is geen oog vet op. (Zie OOG.) Daar is wat in 't vet. (Zie DAG.) Daar zal een dronk op smaken, zei Goosen, en hij at alikruiken met braadvet. (Zie ALIKRUIK.) Daar zullen ze ook niet van het vet in 't vuur worden.) Dat is van dag de kost gewonnen, zei Jaap, en hij vond een vetmannetje op straat liggen. (Zie DAG.) De zich bij het vet voegt, (Zie SMEER.) en P Eene maier is een arm dier: ze ligt in het vet, en het niet te beter om. (Zie DIER.) Er is geen bokking zoo mager, die brandt nog vet uit. (Zie BOKKING.) Half vet en half mager. (Zie MAGER.) Heel vet of heel mager. (Zie MAGER.) Er komt er eens meer van. 9 Serrilius bl. 90°. Moes b1.73. Cumpeon LE. Be, 10 Sartozius tert. V. 71. VET. Hem ontbreekt niets dan vet: had hij maar kool. (Zie KOOLEN.) Het is er vet op schotel. (Zie SCHOTEL.) Het is geen binnen-vetje. Het is kwaad koeken bakken zonder vuur of vet. (Zie KOEK.) Het is vetpot, zei de jongen, mijn moeder heeft een daalder gewisseld. (Zie DAALDER.) Het vet is van den ketel (of: den pot, ook wel: Daar zit geen vet meer op). (Zie KETEL.) Het vet wil altijd bovendrijven, behalve in de rozijnen-worst. (Zie ROZIJN.) Het vet zit hem niet in den weg. Hij geeft hem zijn vet. Hij geeft op als vuil vet. Hij heeft zijn Vetjes gemaakt. Hij kan zich met zijn eigen vet bedrukken (of: smeren). Hij zal in zijn eigen vet gaar braden (koken, of: smeren). Hij praat als een metworst, die het vet ontloopt is, Hij schudt in zijn vet. Hij smeert hem met zijn eigen vet. Hij speelt den vetman. (Zie MAN.) Hij speelt pannetje vet. (Zie PAN.) Hij stikt niet in zijn vet. Hij teert (of: drijft) op zijn eigen smeer (of: vet). (Zie SMEER.) Hij valt met zijn neus in het vet (of: de boter). (Zie BOER.) Hij vlucht niet, die wijkt, zeide boer, en hijsmeerde zijn schoenen met hazevet. (Zie BOER.) Hij weet het beste vet van den pot met den visch-spann af te schuimen. (Zie POT.) Hij zal er geen vetje van halen. Hij zal in zijn vet niet smoren. Hij zit gaarne met de knokkels in het vet. (Zie KNOKKEL.) Hij zit tot de ooren in het vet. (Zie OOR.) In zijn gestolen vet zult gij u niet beslagen. Is dat niet te vet? Is het niet vet, dan is het mager. (Zie MAGER.) Men zal zien, wat de ganz voor vet inheeft. (Zie GANS.) Naar dat vetje behoef gij niet te snakken. Niet vet en niet mager. (Zie MAGER.) Om een vet manneke wedden. (Zie MAN.) Om het vet likt de kat de braadpan. (Zie KAT.) Schuimers halen het vetje van den pot. (Zie POT.) Van het vet in het vuur niet spuwen. Vet smet. Vroeg in de weide en laat vet. Vroeg in de weide, vroeg vet. Vroeg in de weide en laat vet. Vuil maakt vet. Wacht u voor de lieden, die niet meer vet hebben dan een haan voor het voorhoofd. (Zie Hoog.) Wat bezwaarder kost is dat, zei Jorden, en hijschte room met braadvet. (Zie Jorden.) Zijne vetjes maken. VETER. Iemand aan gouden veters vangen. (Zie Goud.) Iemand achter den veter zitten. Iemand van den veter blijven. Komt de nieuwe broek aan het oude wambias, aan scheuren de vetergaten uit. (Zie BROEK.) ETERAAN. Aan den weg en aan de straat rekken onde paarden en trouwe veteranen hun leven. (Zie LEVEN.) VETLAPIJE. Ik zal je dat wel smeren, zei Vetlapje. VETTE. Beter net dan vet. (Zie NET.) Die olie uitmeten, wordt er vet van. (Zie OLIE.) Geen beter laken dan gezond en vet, Eni kleding net. (Zie LAKEN.) Het is beter 7 weken dan 5 en zegt dit, als er en die juist een groote beruchten gevonden heeft, maar wiens goede eigenschappen of waarden men later leert kennen. Hij is zoo vet, dat men hem uit zijn vel zou den. (Zie VEL.) Hij is zoo vet, of hij hennepzaad gegeten had. (Zie HENNEP.) Hij wordt er vet van (of: zal gauw vet zijn). Loop (of: Pomp), dat gij vet wordt. Meuigeen schijnt vet, en is maar gezwollen. (ZIE GEZWOLLEN.) Mooi vet: hij is in de olie opgekookt. (Zie O) Niemand is dik (of: vet) en grof, Of hij daarvan. (Zie DIK.) VETZAK. Die met zijn lijf in een vat boter valt, schijnt gelukkige vetzak te zijn. (Zie BOTER.) VEULEN. Rijden geen jong veulen, noch prijs uw vrouw hare a (Zie TEGENWOOrd.) Een rappig veulen wordt wel een goed paard. (Zie PAARD.) Het is goed, het veulen op stal te hebben. (Zie STAL.) Het is veeltijds het beste veulen, dat zij breekt. (Zie HALSTER.) Het veulen van de hakkenbi gaat gaarne een stukje. (Zie HAKKENBI.) Hij heeft een slag van het enterveulen gehad. (ENTER.) Hij slaat achteruit als een dartel veulen. Houd een veulen niet te kort; want daarna mag je het vrijer zijn. (PROW.) Men moet het veulen soms mennen. (PROW.) Bijlage.) WINSCHOOTEN bl. 109. TULSMEN L N 36 ZUK III. 8. 13 Sei. Provw. bl. 91. 14 Pros. sertomen bl. 38. GRAAFSCHAP TILBURG. 12% januari bl. 8. 11 CAMPEN bl. 8. van ELEK III. DL. 18. BEZEM. Een veen bi ziet een veezel in een andermans ogen, (Zie NAB.) Kle (of: veenzel) maken een bezem. (Zie BEZEM.) VIANEN. Het gaat naar Kuilenburg of naar Vianen, om er opgelost te helen. (Zie KUILENBURG.) De Vianen reis. (Zie REIS.) Een borg wordt, moet voor Vianen zorgen. (BORG.) Niet of hij Vianen verraden had. (Dat wil zeggen: hij is zeer ontdaan, en zijn woede wordt toegeschreven, dat hij zich van de toekomst veel goeds belooft. Het sprekerswoord doelt gewis op het verraad; door Zekeren GUSBERT VAN BAEST gepleegd, die Vianen, waaruit enige Stichtse ballingen de vlucht genomen hadden, in 1482, aan de Utrechtschen in handen leverde. Het slot Batenburg, waar de burgers van Vianen in allerijl hun kostbaarheden hadden geborgen, kwam door verdrag in bezit der Utrechtschen, die het geheel plunderden. Vianen werd, ten koste der inwoners, door de ruiters, die de stad hadden verspreiderd, bezet; maar knapte enige maanden later aan WALRAVEN.) Het vredig leven wil, die komend te Vianen. (Zie HEDEN.) Speelt een bankje, en spelen schuiveling naar Aken of naar Vianen. (Zie BANK.) VICTORIE. Alles volgt het a (Zie LEGER.) ICT VICTORIE. Blauw zich door den goeden wind van zijne victorie voortdrijven. Grooter vijand, hoe grooter victorie. Meer vijanden, hoe meer eer (ook wel: hoe Sneller victorie). (Zie EER.) Alkmaar begint de victorie. (Zie ALKMAAR.) VIER. Goedkoop, en gij zult zooveel verkoopen als Beter. (Zie KOOp.) t is de tierelier: Beter twee bedorven dan vier. (TIERELIER.) 200 waar, als dat twee maal twee vier is. (JE TWER.) u geeft geen vierendeel voor een elle, maar Buigt een zwavelstokje in vieren. (Zie EL.) heeft er vier en een' krentekoek. (Zie KOEK.) Er vier vooruit. (Zie TIEN.) vier en van vieren. (Zie TIEN.) vieren en vijven (of: vijven en zessen). [Dat wil zeggen: hij zit wel lang te turen op de vier van zijne dobbel- of domino-steen- sen, en Dief hangen op de vieren en vijven of op de vijven en zessen; maar de verandert Wij schulden 1. 360. v. Alkmaar bij 40. Tanning Od. 4. v. Eijk 11.35. Modderman hieraan nog 1. 3. I. 6 Sartorius sec. 1X. 38. Tuinman I. bij 336. 4 de Brune bl. 463. Sartorius sec. 1X. 3. VIERSCHEUR, Er in 't minst niet door. Men gebruikt deze spreekwijze van besluitloosheid.] VIERENDER. Den weg op vijf vierendeel nemen. Een' grooten omweg maken. (Het is geen smal doek, wat vijf vierendeel breed is. (Zie DOEK.) geeft geen vijf vierendeel voor een el, maar lieft een zwavelstokje in vieren. (Zie EL.) Hij heeft het vijfde vierendeel. 4 [Men dit van iemand, die voor edel gehouden wil worden, ofschoon hij van lage afkomst is] Ik houd van die inhalige mensen niet, zei Jochum, en hij wilde vijf vierendeel voor een el hebben. (Zie EL.) ® VIERIG. Al te zamen even vierig. 5 VIERKANT. Alles net op zijn vierkant stellen. (Zie DING. Een duim breed breekt geen vierkant. (Zie Duim. Het staat op zijn vierkant gemeten. 6 iemand iets vierkant zeggen. [Dat is: ronduit.) iets vierkant krijgen. 7 [Dat wil 2 volkomen.) VIERBOHAAR. De vierschaar spannen. 8 „Men wil,” zegt WEILAND, op het woord, „dat vierschaar eigenlijk 200 veel is als een schaar, of vergadering, van vier personen; omdat de Saksische vierscharen uit eenen schout en drie schepenen bestaan, even als de Vrijse geregten uit eenen Greffier en drie Bijzitters”’ Dr. BRILL, in Dr. DE JAGERs Nieuw Archief voor Nederl. Taalk., blz. 421-429, verklaart de vierschaar spannen door het gericht sluiten. „De woorden schaar en schraag, zegt hij, betekenen, mijns bedoekens, Tetzeifüe, en hangen ook etymologisch zamen. Schaar, namelijk, houd ik voor niets anders dan voor een wiis eigen ing van schoor, en schoor is stut, schraag.”’ Na dit te hebben betoogd, vervolgt hij: „‘Voor ons schraag heeft men in het Hoogd. niet alleen schragen, maar ook schranen, welk woord in het Oud- hoogd. werkelijk rechtbank beteekent, en, met vier zamengesteld, vierschranke vormt, en zegt dan, dat dit de afgeperkte plaats beteekent, waar een geding, hetzij door de wapenen, hetzij door de rechter, moest beslecht worden. De wijze, waarop zulk een kamp- of gerichtsplaats werd afgeperkt, wordt te kennen gegeven door de voor deze zaak gebezigde woorden schaar (schoor), schranke, schranke, bank. De afperking, namelijk, geschiedde door op schoren of schragen gelegde planken, welke, aldus nedergelegd, banken vormden. Dit wordt nader aangetoond en door verschillende uitdrukkingen opgehelderd, mwaarna hij zegt: “Was de afperking aldus geschied, dan spande de rechter de bank, dat is: hij kondigde de rechtspleging af, en verbood den omstanders hand en tong te roeren. Was er een misdadiger te dagen, dan ging de rechter op de bank staan, en drie keer daagde hij hem voor het gericht. Was de gedaagde verschenen, dan was de rechtspraak gehouden, en na den afloop werden de banken weer afgebroken, en wel door het wegnemen, wegschuiven of opslaan der op de schragen liggende planken.” Het is meiveld-vierschaar in zijn hoofd. (Zie AVOND.) Hij behoeft wel een goede voorspraak, die voor allemalen vierschaar Denen wordt. (Zie MAN.) Hij is niet vies. Hij is nog al vies uitgevallen. Hij speelt den wezen. VIESNEUS. Als zijt gij een viesneus. VIJAND. Al is bij mijn vijand, dat hij op mijn molen komt, (Zie MOLEN.) Als is uw vijand maar een mier, Nog acht hem als een gruwzaam dier. (Zie DIER.) Beleefdheid geeft veiligheid, maar hoogmoed vijandens. (Zie BELAFHEID.) Beter een hond te vriend dan te vijand. (Zie HOND.) Beter een zuurziende vriend dan een lachende vijand. (Zie ZUUR.) Beter is een openbare vijand dan een geveinsde vriend. (Zie GEVEINSDE.) Beter veel vrienden dan een vijand. (Zie VEEL.) Betrouw uwen vriend nimmer zoo zeer, of denk, dat bij uw vijand kan worden. (Zie BETROUW.) Bij goeden vrede vijand. (Dat is: onder voorwendsel van vrede vijandig handelen.) Daar is geen knoester wederstand, dan die de vijand te gemoed gaat. Dat is een vijand, die meer stappen dan schoenen versleten heeft. (Zie SCHOEN.) De kunst en de wijsheid hebben geen grootere vijand dan de onwetende. (Zie ONWETENDE.) De treffendste exploitie van de oorlog geschiedt, met de vijand te voorkomen. (Zie EXPLOIT.) De vijand (af: verrader) slaapt nimmer, (Zie VERRAADER.) De zaak van een vriend is bijna altijd goed, — die van een vijand bijna altijd kwaad. Die een vijand op de wereld heeft, heeft niet een vriend bij God. (Zie GOD.) Die kan lijden en verdragen, Vindt zijn vijand voor zijn voeten verslagen. (Zie de Bijlage.) Die u als vriend niet nuttig kan, kan u als vijand schaden. Die zijnen vijand gelooft, vindt zich bedrogen. Die zijnen vriend leent, meent zijnen vijand. (Zie LEEN.) Die zijn vijand wil verwinnen, Die moet wezen koel van zinnen, Die moet met verlies beginnen. (Zie VERLIES.) Eenen vluchtenden vijand moet men een gouden neus bieden. (Zie NEUS.) 7 april, Gruterus I, bl. 185, II. bl. 136, III. bl. 188, 137. Merga, LI. Set. Pro. bl.7, v. Alkemade 9 Sel. Proe. bl. 18. 378 bl. 100, 4dag. guadam bl. 17. Meijer bl. 107. 8 Pro. sericen bl. 28. Gheurta bl. 47. Zegerus bl. 43. 9 Juni. Gruterus I. bl. 114, II. bl. 158. Verstegen XIII. Merga bl.31. Sel. Prov. bl. 14,197. Tuinman I. bl. 78. Meijer bl.87. v. Waesberge Geld bl.163. Harrebotule Aand bl. VIJAND brug bouwen. (Zie BRUG.) Een verstandig vijand is beter dan een onverstandig vriend. Een vijand, die langzaam werkt, is erger dan twee of drie. Een vijand is te veel, honderd vrienden niet genoeg. Een vijand luistert naar u. Elk heeft vrienden en vijanden. (Zie de Bijlage.) Geen vijand ooit zoo kwaad, Dan die ons zaam haat. God geef mij nooit erger vijanden. (Zie con.) Gods vriend, al der wereld vijand. (Zie con.) Goede waar krijgt vijanden-geld. (Zie GELD.) Gulzigheid, traagheid en onkuischheid zijn vijanden van vrede en eer. (Zie EER.) Heb uwe vijanden lief. (Zie ook Mattheüs, hoofdstuk 5, vers 27.) Heb vele kennissen, en vrienden en geen vijanden. (Zie KENNIS.) Het goede valt zelden zoet, Dat een einde een vijand doet. (Zie GOEDE.) Het gras groeit niet meer, waar de Kozak al reed met zijn voet heeft gezet. (Zie GRAS.) Het is goed vechten, daar geen vijand is. Hier vriend, daar vijand. 14 Hij is een vijand van de leugen, daarom gaat hij er bij menigte uit. (Zie LEUGEN.) Hij krijgt de rook van de vijand in de (Zie ROK.) Hij laat het vaantje liggen, eer hij de vijand ziet. (Zie VAAN.) Hij vreest, eer hij vijanden ziet. 15 Hoe groter vijand, hoe groter overwinning. (VICTORIE.) Hoe meer vijanden, hoe meer eer (ook wel: schoner overwinning). (Zie BER.) Hoeren, die schreijen, en 's vijands vleien: kan verleiden. (Zie HOER.) In engte zijnen vijand dringen, dat doet hem vaak ontspringen. (Zie ENGTE.) In het spel zijn wij vijanden. (Zie SPEL.) Is 't nu nog tijd van zingen? De vijand staat reed, om 't klooster te bespringen. (Zie KLOOSTER.) Laat een nieuw huis bewonen: het eerste jaar uw' vijand, het tweede jaar door uw' vriend, het derde jaar door uzelf. (Zie HUIS.) Legt gij nu eenen vijand neder, Morgen staat een andere weer. (Zie MORGEN.) Maak u geen vijanden; want zij zullen u niet oombreken. 16 Men heeft geen ergere vijanden dan zijn den. (Zie BEDIENDE.) Men moet geen overwinningslied aanheffen, eer vijand zwicht. (Zie LIED.) Ghenris bi. 30. Sel. Prow. bl. 13. HAND. moet zorgen dat zijn vijand niet te gering wordt acht. (1 de Bijlage.) On den vijand blijft soms toch kwaad doen. (EEN GROND.) Eben in uwe hoven, Dan komt gij uw' Bijstand boven. (Zie HOF.) Een vriend te voet, en een vijand te paard. PAARD. Vrienden zijn terende vijanden. Schadelijke vrienden zijn zij, die alleen vriendschap betoonen om hun zegen te willen, en alleen inderdaad met terende vijanden zijn gebracht. Een vijand moet men behoeden namelijk handelen. De wereld is geen grooter venijn, dan vriend te zijn en vijand te zijn. (Zie VENIJN.) Helaas, moet men schouwen. (Zie AAUW.) Mond spreekt zelden goed. (Zie MOND.) De vijanden van het hof, zij zullen wel spoor het land verlaten. (Zie HOF.) Dienen, maakt vrienden, waarheid zeggen, tot vijanden. Altijd toegeeft, heeft geen vijanden. Zijnen vijand spaart, en zijnen vriend ver t, die komt in ongemak. (Zie ONGEMAK.) Kregen den vijand onder (of: binnen) schot, bij de vijanden, hij bedreuet hen. Uw vriend vijgen, uw vijand perziken. (PERZIK.) Vijand op zijn eigen terrein aanvallen. (Zie RIJN.) Geslagen vijanden. Iemand is in nood, wenscht hij zijn vijand (Zie NOOD.) VIJANDSCHAP. Oude schulden dan oude vijandschap (of:). (Zie SCHULD.) Kent, krijgt het niet weer, of niet alles, of hetzelfde; dan is er eeuwige vijandschap. IJF. Er loopt er aan van de vijf klieren (of: spelen). Beiden de aanteekening wil dit zeggen: inder wint gy niets mee.’’ Volgens diezelfde verzamelde woorden, komt deze spreuk voorts uit het oud en vermaarde Vlaamse kaartspel, de Kruis-Jas.” Dit spel schijnt dus in Bes anders gespeeld te worden dan in Noord-Nederland alhoewel wat het vegen betreft.] Bijna vijf van huis. (Zie HUIS.) Vrouwen gaan af gelijk de kassa: vijf ten honderd. (Zie HONDERD.). Hij kan wel vijf tellen. 10 Hij schiet vijf in den wal. [6 is rijk.] Hij zet vijf, en haalt zes uit. [ 435 zit met zijne vijf vingers in den schotel. Veel vieren en vijven (of: vijven en zessen). (Zie VIER.) Wij tellen nu met vijven, 11 Zij zet vijf, en zij beurt zes. 12 Men zegt dit van een meisje, dat verborgen overwinningen behaalt. Het is dus in betekenis zeer onderscheiden van het spreekwoord: Hij zet vijf, en baalt zes uit.] VIER. Het is een kerel, die met huid en haar voor eeuwig vijf nog te duur is, (Zie HAAR) VISE. Als er druiven zijn en vijgen, Moet men winter-kleding krijgen. (Zie DRUIV.) Als hij vijgen eet, moeten hem de tanden kraken, (Zie TAND.) Dat is een anjemoest men vijgen. (Zie ANJER.) Dat is vijgen aan de distels gezocht. (Zie DISTEL.) De boer geeft vijgen aan zijn paard. (Zie BORR.) De vijg eist water, de perzik wijn. (Zie PERZIK.) De zee zoekt vijgen. [Volgens Eisk zegt: „Ik hoorde dit wonderlijke spreekwoord slechts eenmaal aangaande een rijk man gebruiken, die nog wel een zoetigheidje uit den zeehandel verlangde.” Tegenover het zoute zeewater staan de zoete vijgen: van daar wellicht de vergelijking.] Eene vijg op uw' neus. (Zie NEUS.) Eet larkoek met vijgen, totdat de keizer overgaat. (Zie KEI.) Geene vijgbladeren. (Zie BLAD.) Het gaat hem aan 't hart, dat hij u een teere vijg geeft. (Zie HART.) Het is een man als een paardenvijg: daar is geen gal in. (Zie GAL.) Het is koek om vijgen. (Zie KORK.) Het zal wel uitkomen, wanneer vijgen gesnapt heeft.14 Hij heeft net een gezicht als een paardenvijg, daar de kippen in gepikt hebben. (Zie AANGEZICHT.) Hij is het zo moe als gestampte vijgen. Hij is nog vijg, nog rozijn. (Zie ROZIJN.) Hij laat zich geen paardenkeutels voor vijgen in de band stoppen. (Zie HAND.) Hij maakt hem wijs, dat paarden- (of: varkens-) stronten vijgen zijn. (Zie PAARD.) Hij zit onder zijn wijnstok en vijgenboom. (Zie BOOM.) Hij zocht naar vijgenbladeren. (Zie BLAD.) Leder zijn meug, zei de boer, en hij at paarden- keutels voor vijgen. (Zie BOER.) Iemand de vijg geven. (Dat zegt zooveel als: iemand op een gewone wijze honen, smaadaandoen. Zulks geschiedde, door tegen iemand de duim tussen de teel voorste vingers op te steken.) MM wriess bl. 39. Kampen bl.101. Zegerus 4 Mots bl. 7. 10 Zegerus bl. 31. Geraterse 11. 51.196. v.d. Venne bl. 238. 5 Bartolus sec. X. &. 11 Gheurtz bl. 76. Beune bl. 199, 307, 308. Mergen bl.1. Bartolius 6 Tuinman 1. bl. 75, 22 Motz bl.18. VL 6 Richardson bl. 35. Tuinman I. bl. 70, 7 Set. Prov. bl. 179. 13 v. Eijk II. na. 39. WISE. Willems VIII. 86, 199. Sancho-Panza 8 Campen bl. &. Bartolus pr. VII. 31, sec. IV. 14 Witsen 18]. DB. Fer. 3. 82 v. Alkemade bl. 171. Tuinman I. bl. W. 15 vr. Alkemade II. 4%. Tuinman I. bl. 53. Harre L Veune bl. 38. Meijer bl. 3. Bumee III. 4. Kampen bl.132. Meijer bl. 68. 9 Sancho-Panza bl. 35. VIJG. Iemand een Spaanse vijg geven. (Zie SPANJE.) Paardenkeutels zijn geen vijgen. (Zie KEUTEL.) Vijgen na Paschen zijn paddestoelen in den Mei. (Zie MEI.) Zend uw vriend vijgen, uw vijand perziken. (Zie PERZIK.) Ze kookten hem een vijg, daar hij aan stierf. Ze vlechten vijgenbladeren. (Zie BLAD.) VIJSGEMAN. Dat zijn mooie ongeschrapte penen, zei de vijgeman, en hij stak er een in een papiertje, en ging ermee heen. (Zie PAPIER.) De scherpe vijl raakt wel een tandje kwijt. (Zie TAND.) Het heeft de vijl noodig. (Vijl.) Een ander is voor hem in de vijver gedaald. (Zie VLIET.) Geenen vijver bij de rivier, geen vijver bij den weg. (Zie RIVIER.) Hij pootte vissen in een vijver. (Zie VISCHE.) in zulke waters (havens, vijvers, of rivieren) vangt men zulke vissen. (Zie HAVEN.) Men zal niet ontdekken, uit welken vijver hij gevischt heeft. Dat is een omgekeerde klok, zei Michiel oom, en hij zag een stamper in de vijzeltaan. (Zie KLOK.) Dat is water in de vijzel stampen. (Zie VIZIEL.) De vijzel riekt altijd naar het look. (Zie LOOK.) Iemand in de vijzel krijgen. (Zie VIZIEL.) De ee ANAXAROHUS was zeer gezien aan het hof van ALEXANDER den grooten, koning van Macedonië. Hij was nog al vrij in zijn wittendrukkingen; maar kon daarbij vrij scherp zijn. Eens aan tafel zittend, vroeg vorst hem zijn oordeel over den maaltijd. ANAXAROHUS zeide: er zou niets meer te wensen overig zijn, indien men daarbij het hoofd van een geweer had opgebracht. Hij deed op NICOOREON, tiran van Cyprus, een der aanwezige gasten; en deze, zulks gedenkende, nam daarover, NING ALEXANDERS dood, de onmenselijkste wraak. ANAXARCHUS werd in een vijzel letterlijk tot gruis gestampt. Onder de hevige smart riep de wijsgeer uit: Vermorsel vrij, tiran! het omkleedingsstuk, waarin ANAXARCHUS besloten is; maar ANAXAROHUS zei: kunt u door deze pijnigingen geen letsel toebrengen. en spreekwoord zegt zo veel als: iemand onder de kluizen krijgen, en wordt gebruischt, wanneer een magiër zijn wraakzucht op een geweldige en ontzettende wijze betoont. Ik heb de historie van ANAXARCHUS gebrengd, omdat TUINMAN niet onwaarschijnlijk acht, en V. ZUTPHEN verzekert, dat het spreekwoord daar zijn oorsprong vindt. Dat evenwel die afleiding gegromd zoude zijn, stuit af, dunkt mij, op de weinige bekendheid, die ’s nijsgeers uiteindelijk bij ons heeft. Dat het eenvoudig op den apothekersvijzel zoude zien, kan ik evenmin aannemen: dit toch strijdt met de indruk die het spreekwoord meedraagt. Ten denk ik aan de BRUNE bl. 199. TUINMAN II. bl. 10. WITSSEN 15. v. KLUIJL II. LI. 31. MOTI bl. 75. de BRUNE bl. 213, 461. JAGER Bijdr. bl. 118. TUINMAN I. bl. 47. v. ZUTPHEN N. 2. LUBLINCK Ar. bl. 80-81. v. ELJK II. nad. bl. 51. de TUINMAN I. bl. 338. KEVERS bl. 341. v. FLIK II. Zijn zak rammelde als een vossenstaart in een deren vijzel. (Zie LEDER.) De beenhouwer heeft zooveel als de schaapsherder. (Zie BEENEN.) Hij stinkt, of hij bij een viller in den kost is. (Kost.) Dat klinkt als een scheet in een villen hoed, de boer, en hij speelde af een gebarsten f. (Zie BOER.) In eens anders oren stond snijden als in eenen hoed. (Zie HOED.) Mijn geld rammelt in mijn zak, zei kale Gerrit als Noordsche bokkenkuddes in een vilten hoed. (Zie BOK.) Aan de vissen, andere vissen; Andere lading, aan zinnen. (Zie LIEDEN.) De vissen van zich steken. BLINK, „schuilt natuurlijk ontleend van wijze van zwaai-verdediging bij de vissen daardoor hunne uiterste kracht aan te zetten om hunne vijanden te keer te gaan.”) Grote vissen hebben grote vinnen. Hij kan geen vin verroeren. DE JAGER schrijft over deze sprookje: „200 is ook nog zeer gewoon het zeggen ging vin verroeren, dat van het stil liggen der visch kan ontleend zijn, ofschoon BILD., Ve. Gesl., op vinger, bewaart dat dit vin een vinger is, d. s. vinger. Zoo dit zo, ik niet, doch merk nog op, dat de dichteresse a. BIJNS vinnen maakt, eerder aan mensenleden, aan den visch doet denken.” Met dunkt spreekt mensentaal is aan de walvis- of haai vangst ontleend. Zij wordt pe op mensch, die genoodzaakt is, zich stil, ja benegelijk te houden, omdat hij geen likken, natuurlijke of geldelijke sporen heeft, — en dus ook op den dode. Hij heeft al een vin onder zijn tong. (Zie ook!) Hij heeft een bloedvin op zijn rug. (Zie BLOEDVINDER. Van God mij toegezonden: mij, gelukkige in (Zie on.) Zoekers van kunsten zijn vinders van den bedelzak. (Zie BEDELZAK.) VINGER. Aan elken vinger aan. (Zie EEN.) Als hij een vinger of duim in het lid zal zetten, maakt hij, dat er een elleboog kraakt. (Zie ook!) Als ik uwen vinger tusschen de deur had, zou hij wel anders klappen. (Zie DEUR.) Als men iemand den vinger geeft, neemt hij de hele hand. (Zie HAND.) Als uwe vingers even lang zullen zijn. "De vingers lijken telkens op elkaar." "Je kan geen vinger opleggen." "De vanger kan geen nadelen zeggen." "De barometer leegt de vinger in krijgt, wil ik met de band door gaan." "Wil ik mijn vinger niet om verdraaien? Het is mij een geringe zaak." "Men zal geen vette vingers aanlikken. Of ik mijn vingers niet voor op durven dragen." "Dat is geen vogel, om met de vingers te voeden." "Waar men de vinger in de mond steekt, en ziet, of hij open zal of niet." "Sluit als zes vingers in een handschoen. (Zie: ZANDSCHOEN.)" "De duim toont gij uit uw eigen vinger, niet uw eigen zakken. (Zie: DUIM.)" "Vinger op den mond leggen. (Zie: MOND.)" "Vinger leert het achterste schuilplaats. (Zie: ACHTERSTRAAT.)" "Vingers hebben vakantie. (Zie: VACANTIE.)" "Vingers kleven hem; hij schuldig ten gevolge daarvan." "Zoekt tot stelen zit hem reeds in de vingers." "De handen uit de mouwen steekt, krijgt ringen aan de vingers. (Zie: HAND.)" "Door de vingers kan zien, heeft geen bril van gaten. (Zie: BRIL.)" "Waar vreemd van doen heeft, zoekt het met de linker vinger." "Honig eet, mag wel zijn vingers lekken. (Zie: SAPIEN.)" "Roet handelt, maakt zijn vingeren vet. (Zie: SMOEK.)" "Waar door de vingers ziet, kan in de wereld niet oogluiken en zien door de vingers, kan niet te heersen over stad of kinderen. (Zie: Duits.)" "Een band in het vaur steekt, moet gewijs zijn vingers branden. (Zie: HAND.)" "Een goede vriend bindt, zal ze ook heel ontkomen. (Een deugdzaam mensch schaadt de laster niet; de onschuld is overal veilig.)" "De hand is hem zes vingers waard. (Zie: HAND.)" Yinger is hem een' haak waard. (Zie HAAK.) Men hem den duim, dan wil hij er de vingers bij hebben. (Zie duim.) Ik uw' vinger in het dolgat. (Zie DOL.) Het baat wel aan de lión, door de vingers te zien. Bogaert bl. A. De Campen 4.108, Gheurts bl. 39. Zegerus bl. 10. Museum U. 34. de Brune bl. 100. Bartorius pr. IX. 18, sec. X. 38, tert. VII. 4. Witsen 70, 258. bl. 168, Taamen I. bl. 168, II. bl. El. quadam DI. 10,81. Aday. Thomasius- RaL 2. Ererta bl. 331. Harrebomde V. bl. 10 Campen bl. 8. Campen bl. 66. Alkemade bl. 107. Bartorius tert. VII. L. 63, VII. 13. Meijer bl. 100. Tuinman I. bl. 98, II. bl. 96,120. v. Waesberg Geld bl. 187. Mulder bl. 137. Bogaert bl. 38, 106. Tulnman 1. bl. 101, II. bl. 36. Cats bl. 439. de Brune bl. N. VINGER. (Zie LIEDEN.) Het blijft hem aan de vingers bangen, als de goede vrouw de aalmoes. (Zie AALMOES.) Het druipt hem door de vingers. (Zie LIEDEN.) Het gaat er op alle vingers. (Zie LIEDEN.) Het is een echte matroos, wiens vingers vischhaken zijn. (Zie HAAK.) Het is een kwade kok, die zijn vingers niet likt. (Zie KOK.) Het is kwaad nijpen zonder vingers. (Zie LIEDEN.) Het is niet gestolen; het is hem maar aan de vingers blijven haken (of: kleven). Het kruip dat men kent, behoort men aan zijn vinger te binden. (Zie KRUID.) Het zal op alle vingers loopen. Hij beet zich liever in de vinger, eer hij dat doen zou. (Zie BIET.) Hij groeit er een hand (af: een' vinger) dik spek in. (Zie HAND.) Hij heeft er geen' vinger om nat gemaakt. (Zie LIEDEN.) Hij heeft er zich de vinger aan gebrand. Het is in deze of die zaak de grenzen van de betamelijkheid en van recht en plicht te buiten aan. Hij zag er zich zoo ingewikkeld, alsof hij zijn vingertoppen tusschen de molenkam gestoken had. Zie KAM. Hij heeft kromme vingers (of: Hij is krom gevonden). Hij heeft lange vingers; maar haalt ze krom naar zich. Hij heeft vrees voor de schaduw van zijn vingertoppen. (Zie SCHADUW.) Hij heeft zich in zijn vinger gesneden. Men zegt dit zowel van iemand, die zich verrekend heeft, als die een onaangelijkt reuk van zich geeft. Hij is vinger naast de duim. (Zie DUIM.) Hij kan geen vinger in de asch steken. (Zie ASCH.) Hij kan hem om zijn vinger winden. Dat wil zeggen: hij heeft hem geheel in zijn hand, en kan met hem handelen naar welgevallen, even gelijk men een doekje om de vinger windt. Hij likt zijn vingers zoo smakelijk als een boer, die warme mos eet. (Zie BOER.) Hij mag den ring met eer aan de voorste vinger dragen. (Zie EER.) Hij mag wel lijden, dat anderen grote koekjes bakken, al zijn maar de handen (of vingers) uit zijn deeg (af: bewerken) nemen. (Zie BESLAG.) Hij meent zich te zegenen, en hij steekt zijn vingers in de Doorgen. (Zie DOOGEN.) Hij ontsnapt als een aal door de vingers. (Zie AAL.) Hij speelt op zijn vingers. Dat is een manier om zich te verweren. Het betekent zooveel als: Hij speelt op zijn poos. 17, tert. III. 111. v. Alkmaar bl. 154 Tuinman I. bi. 388. Aesop, quadam bl. 36. Adag. Thesaurus bl. 3. VINGER. 188 Hij wordt met den vinger nagewezen. 1 Hij zal daar nog met vinger en duim aan likken. (Zie DUIM.) Hij zal er zich geen blauwe vingers (of: de vingers niet blauw) aan tellen. 2 Hij zal nog eens wijs worden, als hem de vingers even lang zijn. 3 Hij zuigt het uit zijn poot (zijn teenen, of: zijn vinger). (Zie POOT.) Houd je handen thuis, of men klopt je op de knokkels (of: op den duim, ook wel: op de vingers). (Zie DUIM.) Iemand in de vingers krijgen. 4 Iemand op de vingers zien. Ik heb er mij geducht mee in de vinger gesneden. Ik waag mijne vingers niet aan gloeiend ijzer. (Zie IJZER.) Ik wil er mijn vinger niet voor tussen de deur hebben. (Zie DEUR.) Ik zie alle man niet door de vingers. (Zie MAN.) Ik zie veel door de vingers, zei de kat; toen zag ze door de tralie een muis in de val zitten. Ik zou hem met een natte vinger kunnen beloven. Ik ken den schuldige, en zou hem op spoedig wijze kunnen wijzen. De schuldige is dus in de nabije omgeving. Kan hij er maar alleen de naam in krijgen, bij krijgt er ook spoedig de gehele vuist in. Krijg ik uwen duim of vinger in de mond, ik beloof u: ik zal ze bijten. (Zie DUIM.) Lik vinger, lik duim. (Zie DUIM.) Men kan dat vooruit op de vingers wel natellen. Men kan den Fries gelooven, want hij heeft zijn haren met de vingers aangeraakt. (Zie FRIES.) Men kan het geld uit de toppen der vingers niet bijten (of: snijden). (Zie GELD.) Men kan het tasten met vinger en duim. (Zie DUIM.) Men zou dat met geen vuil vingertje aantasten. (Men zegt dit van zeer aanzienlijke of hoogst gewichtige zaken.) Men zou het hem met duim en vinger instampen. (Zie DUIM.) Niemand kan een natte vinger op hem zetten. Raad voor daad, zei de raadmaker, en hij kapte bij ongeluk in zijn vinger. (Zie DAAD.) Steek de vinger in de aarde, en ruik, in wat land zijn zijt. (Zie AARDE.) Steek geen zot uw vinger in de mond. (Zie MOND.) Steek uw hand (of: niet tusschen de post van de deur (of: tusschen de schors en de boom). (Zie BOOM.) Steek uw vinger in geen still water. 8 Campen bl. 4. Meijer bl. 3. 4 Tuinman bl. 38, v. Moerbeek bl. 215, Euphonia bl. 532, Mulder bl. 433. Banco-Panama bl. 50, 8 Schaberg bl. 66. 9 Sel. Pros. bl. 53. 11 Sartorius tert. V. 89, 5 Campen bl. 91. Meijer bl. 43. 6 Modderman bl. 76. Roodhuijzen bl. 138. 7 Sartorius sec. VII. 3. 10 Zoet bl. 17. v. Alkemade bl. 1. 2 VIRK. Wat doen drie vingers in het schrijven tot zijne schade of baat? (Zie BAAT.) Wil men alle dingen met goede oogen zien, dan moet men door de vingeren kijken. (Zie DING.) Zijne conscience is vier vingeren breed, zei de troewwaardige schildknaap van don Quichot. (Zie CONSCIENTIE.) Zijne vingers zijn van lijm gemaakt: zij vast, wat zij aanraken. (Zie LIJM.) Zoo als de oude wijven, zei Maarten, als men huis met een’ vinger aan den aars krabt, besch.... ze de geheele vuist tot dankbaarheid. (Zie aanz.) Zoo de beul met een' van de toppen van de vingers slaat, wie zal de handen beklagen? (Zie BEUL.) Zoo zoudt gij wel pijpen, al hadt gij niet eenen vinger aan de hand. (Zie HAND.) Zuinig, zei besje, lekker is maar een’ vinger lang, (Zie BESJE.) Zulke loopen er wel onder, zei de meid, en zul eene platte lis tusschen hare vingers. (Zie LIS.) Als de vink blind is, zingt hij het beste. Het is algemeen bekend, dat men de oogen van de vink uitsteekt, omdat zijn gezang dan gelijker klinkt, en bestendiger is. In een opzicht is het ook 200 met de mensch: in om tuurlijken toestand gebracht, is hij gemakkelijk te overreden. Daarom men dit sprekwoor toe, wanneer men iemand dronken maakt, of hem daardoor in zijn belang te lokken, en voor zich te winnen. Beter een vink (of: spreeuw) geplukt, dan te zitten, (Zie SPREEUW.) De vink, die op het oorkussen zingt, vermag veck (Zie KUSSEN.) De vlasvinken zitten in het veld. De vogelaar fluit wonder mooi, in de kooi. (Zie KOOI.) Die smaak is goed, zei notenkraker, en hij at in vaders vinken. (Zie KRAAKER.) Die vinok ben ik kwijt, zei Flip, en daar sprong een vloo van zijn rok op zijns buurmans mantel (Zie BUURMAN.) Eenen vink verslaan. (Zie VERSLAG.) Een vink vliegt zelden alleen. Elke pas op het vinkenslag, eer de vlagt weg (Zie SLAG.) Gelijk de vinken zitten, en kwinken in het veld, zoo liggen de papen in de kerk, en gapen naar 't offergeld. (Zie GELD.) Gouden vinken zijn de beste voorspraak. (Zie GOUDBEERT.) Het is een blinde vink. (Zie BLIND.) Het is een lokvink. (Zie LOK.) Het is een rare ok. (Zie RAR.) Het is een roervink. (Zie ROR.) Zoet brood, S.H. 133 v. Eijk 11. na. bl. Bi. Tuinman II. bl. 89. v. Eijk 11. na. bl. 51, 55. v. Rijk II. nieuw M. 5. Sartorius tert. VI. 36. Tuinsoen 11. bl. 36. Quodam d!. 13. VINK. 