title: Verhandeling over het gevaar en verbetering der algemene handelwyze in de voetbaring
creator: Kok, Petrus Stephanus
text: Klaar blykt het dan, dat het hoofd zo dikwerf niet op de Schaambeenderen, of op den Heiligbeen-bult op gehouden word j als men wei voorgegeven heeft j en vind men dus het hoofd by na altyd in eene schuin- sche ligging, zo zal myne eerste Stelling zo ongerymt niet zyn *, noch hem niet te stoutmoedig voorkomen, aan wie ik zegge zal, dat de zwaarigheid ongegrond is, dat de kin in de Voedbaring, waar de vrugt met zyne teenen naar den buikfzyns moeders voorkomt, op (80) Baudelocquel^. C, § 620, p, 216, eerste editie, en nlemve edit. § 663 , p. 322. (81) In myn Vroedk.jntlig "Werk dat voor de drukpei*» reeds beryd is. (82) Groudbeginzels der Vroedk, 5 hoofd., a afdeel, , bladz. 8q. , ( 30 ) de Scbaambeenderen zal blyven haken ,.:zelfs dat hei iiem niet verwaant dankt , wanneer hy hier aangemerkt vind, dat het onnoodzakelyk zy, van door d^ cirkel- wyze kecring by de bcc-nen , na mate zy vooftgedreven Worden, eene plaatzing aan het kinds hoofd te willen geven , welke, zo zy te veranderen is, by mogelyk- heid niet kan verbetert worden, en weike middelmet een onvermydelyk gevaar gepaart gaat. S X L I I I. Üit het reeds aangehaalde (§ XXXVill, XLII ) ti7ord de ongenoegzaamheid der oude en op enkel gezag steunende handelwyze, welke by de vroedkun- dige in de Voetbaring pleeg plaats te hebben, bewe- xen •, dan , zy en het gevaar loopt nogh des te nieer in het öog, wanneer men op de natuurlyke kragt, waar- mede de lyfmoeder by de baring zigh toetrekt , efii sigh op de inhebbeude vriigt sluit, agt geeft. § X L I V. Van de Werkdadlgheld dier kragt kani men zigh hei best overreden, wanneer men in aanmerking neemt, i^. Hoe kort, in de baring döor uitdryving, na het breken der vliezeri en het afiopen der waters , de vrugt in de lyfmoeder zigh ophoud , zo als Aspasius in de vierde eeuw vo'gens de getuigenis van j^tius {^^) reeds waar genomen heeft. — Ik sluit hier uit alle ts^anschapenheid za van de moeder als van de vrugt, of van zyne aanhangzels *, de kwade ligging, enz.5 maar alles in zo eene s aat , die eent gemakkelyke baring door uitdryving, of volgens de Schreiveren, schoon ten onregr, Natiiurlfke ^ vergezelt:en dit, hi aandagt (83) Tetrabibl. 4, serm. 4 > cap. 22. ( 3*) ^ gehomeri en in het werk gelegt, zonde aan veele zalcefi die nogh in de Verloskunde tot den toppnnt der vol- masktheid niet gebragt, niaar veel ligt in de zwarte duisternis nog begraven zyn, een klaarligt kiinnen toe brengen. — 2^. Wanneer men cndervind wat moeite het is , als men de band in de holte der Baarmoede? moet opvoeren, byzonder zo de vrugt daar eenige ruimen tydj na dar het water is afgelopen , nogh ge- huisvest heefr. — . $°. Wanneer men daar by in aandagt neemt hoe door deze toetrekking onze band bekneld kan worden, dermaten, dat men eenige dagen daar na' nogh eene doofheid in de zelvegevoeld. Weinige Ver- ioskunst-Oeffenaars zyn'er die dit niet waar genoraen hebben. Ik errinnere my heden nog de bev/eegloosheid daar myne band mede aangedaan wierd , door de hevige te samentrekking der Baarmoeder, als wanneer ik eeß kind met de voeten haalden , waar voor ik geraad- pleegt was, in deBIoeymaand nu agtien jaren geleden^ en welke ongemak my wel drie dagen by bleef. — Ik erkenne egter veele oorzaken die de dadelyke werking der Baarmoeder kunnen weg nemen, zo als Bloedryk- heid , Bloedstorting, plaatzing van ZinkingstofFe , haaf- ■ tige leging ^ enz. Edogh , ik bedoel hier die günstige Staat, waar 'er geen toevallen of wanorders vergezelschappen. En eindclyk 4^. wanneer men met my leert uit de insnyding der Baarmoeder, of de zogenaamde Keir^er- lykesnede, waar dit ingewand zigh meest altyd haastig inkrimi, dat de wond , die zes diiimen lang is,^igh steeds zo danig verkort, dat, schoon de barende vrouw dood is , het hoofd van de vrugt. van een mid- deimatige groote _, er niet meer door kan. De uitmuti^ tende Heer Louis (aan wie ik de kennis van de vol- gende waarneming verpligt ben) deed deKeizerlykesnede op eenereeds gestorvene vrouwe : zyne insneyding was v/cl zes duimen lang-, dan de inkrimping der Baar- moeder was nogh zo sterk , dat hy door deze opening het hoofd der vrugt ^ het welk alleen midde!«iatig ( p ) groot was, niet konde uitbrengeri, en om dit te i/oU voeren, verpligt was zyne gf.dai)e insnyding te ver- groten. IIc zoiide dcze waarneining mct een menigte anderen van dezen aart kurinefi bevestigen , maar ge- neigt tot degulde woorden van Horatias : cc Quidquid prcEcipies esto brevtSi^ agte ik het onnoodig, S X L V/ Geeft men dan op deze kraet der Baarraoeder ^gil en past men deze op de handelwyze , by de Voetba- ring gebruiklyk , toe, zo twyffe- ik geen ogenblik of men zai, na eene geringe opmerking, met my toestem- inen , dat , door de keering der teenen , en van d^n romp der vrugt, geene andere plaatzing aan het hoofd als welke het voor deze omdraaying in de Baarmoeder had, kan gegeven worden , en dat diis de zelve g-een- sints het voorgestelde doeleinde kan bereiken. S X L V L En , of het geerie ik thans heb by gebragt , niet gerioegware, om de gevaarvolle keering ten neder te vellen -, zo geeft eene meer nauwkenrige Ontleedkun- dige beschouwing der gelcding van het hoofd der vrugt iriet de Halswervelen , eene derde redenering aan de band , welke de2en alom aangenornen stelregel in de Voetbaring van de handwyst. — ^ Letten wy immers op deze in cerstgeboorne Idnderen ^ zo merken wy op, dat het hoofd op deszelfs ligchaam by hun zeer bc- iveeglyk is, of dat, het hoofd vastgchouden wordende de hals der kinderen met den ondergelegen romp zigh gemaklyk laat bewegen : zo nogtans dat deze beweging voor het grootste gedeclte afhangt van eene zamengestelde der Halswervelen, waar uit ook volgtj dat zy voor een grootgedeelte van de omdraaying van den hals afhangt. S XL Vit ( 33 ) § X L V I L Dan hoe beweeglyk ook het hoofd op den rorrip feyn mag, deze beweeglykheid heeft egter haare eind- palen , en overschreid niet den omdraay van eene vierde van eenen cirtel *, dus zy daar in , de bew-eging van bet hoofd in eenen bcjaarden byna een twaalfde ge- deelte over treft. — AUernuttigt is het wel onder regt te zyn in deze beweeglykheid van het hoofd öp den romp van de vrngt, niet allcen om ons doelv/it te bevätten , en het gevaar der keering iii het uithalen der vöeten te ontvoiiwen-, maar teffens om eene menigte van Verloskundige handwerketi zonder gevaar ten uitvoer te brengen. § X L V I I I; Isdierhalven de2e beweeglykheid bepaald ; wat rtioet daar uit volgen? ^ Voör zeker i*^. dat het hoofd inaar een weinig door de Baarmoeder gedrukr wor- dende ( het gene men zonder veel nadenken geredelyk in alle Baringen mag aanhemen), de omdraaying, welke men door de keering der beenen in de Voetba- ring meent te verrigten , ten opzigte van den Romp der vrugt alleen zal plaats hebben, en het hoofd dus on- veranderd in de Baarmoeder bly ven : en by gevolg dat de aangenomene handelv/yze geensints aan het oogmerk zal voldoen. Welke Vroed.undige kan geloven dat een toetrekkende Baarmoeder i en met meerder reden^ eene, die reeds van het water ontlast en te samenge- trokken is, de verplaatzing van het aangezigt door de omdraaying van het ligchaam, zal toe laten ? Dus 2*^. dati het hoofd door de werkende Baarmoeder belet wor- dende van om te draayen ( deweil 'er nogtans nodig geoordeeld word , door de oude Leering , dat de romp by de beenen eenen rierden van eenen cirkel of mees C ( 54) gedraayd worde}-, het alsdati onvermydelyk is, of op den hals der vrugt zal geweld geschieden-, zo dat aan het kind alvorens het geboren Word, gelyk ik door ondervinding boven gestaaft heb, de hals zal worde omgedraaid. . § X L I X. De geleerde Lsyret, de uitmuntende Baudelocquei en methun meer andere, raden wel aan, om de keering in de tiisschentyd der ween te doen •, maar de Baarmoe- der trekt zig' zo vast toe op het hoofd van de vrugt j dat het zelve van alle kanten omvangen word, en welke omvanging, zo veei sterker is ^ en het hoofd zo veel geweidiger gekneld word^ als dat de pynen ster- ker zyn *, ja somtyds zo , dat / yolgens de uitdrukking van den kundigen Le Roux , men de Baarmoeder zelfs eerder zoude omdraayien , dan het aangezigt vart onder te piaatzen : waar door dan het hoofd , alhoewel zo vast niet, egter in de tusschentyd der ween om- vangenblyff, zo dat door deze gegeven raad alleen yolgt, dat de keering van het ligchaam min gevaarlyk is in de tiisschenpozing der pynen , dan in de tegen- woordigheid der zelven, § L. Dit een en ander en byzonder het (§ XXXVII- XLIX) aangehaalde, zal dunkt my genoeg zyn, om de niitteloösheid dier handelwyze aan te tonen, en haar als het wäre, uit de lütoeffening der Vroedkiinde ctQ verbannen : dan ik zegge nog niet genoeg, haare Schadelykheid en het gevaar , het geen haar ten opzigte tot het leven der vrugt vergezeld, loopt by overwee- ging van het boven beweezene in het oog, behalven dat de dagelyksche ondervinding leerende, hoe nienig- werf by de keeringe de kinderen het leven verliezen, (35) het my niet voorkomt te veei geregt te zyn , wanneer mcn aaa deze vcrkeerde handelwyze den Dood dier •kinderen dikwerf te wyten heeft. — . Zal nu die Vroedkundige OefFenaar, die met een oneenzydig wys- begeerte bezielt is, niet vernuftig inzien, dat myne versmading voor de keering of onidraay van de voeteii en ligchaam in de Voetbartng op vaste grondziülen on-Rrrikbaar gevestigd \s? — Zal hy, die de wyze on- dervinding ten getuigen iütIokt,nu niet ontvouwenjof er een noodwendig verbondis,dat myne bedoeling in de Voetbaring ten neder velt ? —* Waar aaa zal Hy de oorzaa': toewyden ^ dat zo veele vrugten , die met de teenen naar den buik hunner moeder in de Voetba- ring geplaatst zynde, en de keerig by de zelve on- derstaan hebbende, den toi aan den alverslindende Dood, zonder dat' zy het dagligt beschouwen, reeds betaald hebben ? Het maakzel der delen •, de aglbaar- fceid der Schreiveren , en de Leermeestresse der Wys- heidjde met een scherpaiende vernuft beproefde on- dervinding beantwoorden ditf S L L Met wat meerder reden , is dan de zogenaamde ver- betering des Heeren Smellie en van andere den blaam niet schuldig omtrent het uitbrengen der kinderen met de voeten (§XV,XVI, XVII.XXü) ? Eenen vierden van eenen cirkel, boven den halvecirkels >^^en/2^, die deze Vroedkundige aanraden ^ is dan van gevaar niet vry te plyten? Is de keering met zo veel onhcil verge- zeld , waar maar eene halye cirkelwyze omdraay aan het Ügchaam gegeven word ; met wat meer zeker- heid zal dan het onnozel kind , den hals worden om- gedraayd , en door de kwade uitoefFening in de Voet- baring , te gewisser het leven verliezen? C% ( J<5) § L I I. De getuigenissen, cle redenerlngen en al het gene ik nu steeds heb by gebragt, komen my voldoende voor om te staven , dat de algemene stelregel over de Voetbaring gevaarlyk zy *, daarom alle nuttrloze bespie- gelingen opschortende, zo bepaal ik my om, volgens ons bestck , eene betere en niet gevaarlyke wyze , ora de Voetbaring ten uitvoer te brengen y aan de band te geven, Om dit gunstiger te doen , zal ik alleen handelen van die verlossing, daar de teenen der vrugt naar den buik der Barende ge- eert zyn (volgens het gemak myner Leerungen Eerste gesteltheid g^nz^mt):, om dat myn voorstel, wanneer het kind met de voeten, om wat reden het zy , moet gewend worden, de zelve regeis bevat , welke ik denk dat in agt moeten genomen worden, § L I I I. Ik moet hier in het voor by gaan een omzigtigheiJ aan bevelen, die van een allergrootste belang is, en daar dikwerf zo weinig op gedagt word. De gryze wysheid zo als Hippocrates (84) , Paulus ^gineta (85)3 Jßucharius Rhodio (8^)j Moschion (§7), N, Fon- tanus{%%} en veel meer andere, hebben tot schände van veele hrdendaagsche Vroedkunst-OefTenaars, door verzagtende Olien ^ Kruiden , Slymen , Dampbaden , enz, de verbitte, harde, enge en toe getrokke delen zodanig bereid, dat de vrugt, doordeze geen hinder ontmoete. (84) De Morb. Mulier. Lib. I, (85) L. C.Lib m, cap.LXXVr. (86) De Partu Homin. Cap, IV, p. i5, 17 et seq. (87) Harn. Gyr. (88) De Morb. Mul. Lib. IV, eap. II, p. i53. ( J7 ) -^ De menlgvulJige ge Valien , waar de BaringreeJs tot het gebmik der werktuigen veroordeelt was, en door inspuitingen van en af kookzel van lynzaad , enz. of door een laiiw bad , ge'.ukkig en zonder veel moeyte geret is, zoiide hier eene groote plaats kunnen ver- vullen. Veel eer zegge ik hier, dat men nimmer eenige Baring mag ondernemen , voor dat de moeders deelen ter doorgang van de vrugt dienende, hunne vereischte hoedanigheid hebben, § L I V. / Verzekerd dan zynde door onderzoek, datdevoeten in de voorgestelde plaatzing ( § LH ) zigh aanbieden , des Baarmoeders-mond genoegzaam verwyderd , en de voordere deelen , die doortogt aan de vriigt moeten geven, gedwee en beryd zyn •, dan laat men de Natuur de vliezen brcken, of men komt haar hierin te hulp. Myn bestek laat niet toe om hier in uitleg te treden , of men de vliezen in de Baarmoeders-mond of bodem inoet breken. De Heer Deluerye (85)) denkt van de vliezen, na deze van de inwendige oppervlakte der Baarmoeder losgemaakt te hebben, in den bodem van dit ingewand te breken ^ om dat, het water niet kun- nende uitlopen, men, zo den arm het was, geene moeyelyke Baring zoude te vrezen hebben. Ik ant- woorde op deze voorstel niet, maar laat een iegeiyk hier over oordeelen. § L V. Het water alsdan aflopende, zo volgen Je voeten spoedig , zo 'er geen hinderpalen zigh op doen*, of men helpt derzelver uitkomst , in die zelve regtelyn , (89) L. C^ Lib. I, sect, Ulf p. 272, § 669. ( 58 ) Waar in ze zigh aanbieden : men laat voorders het werk aan de wyze Natuur over, en vcrbied aan de Barende van af te persen , tot dar de billen in de Baarmoeders- mond zyn *, wanneer men der Barende een weinig rust geefti om dat door de tegenwoordigheid der billen den Baarmoeders-mond voorder verweiderd, en een veiliger doortogt voor het hoofd der vrugt gegeven worde Maar gebeurde het, dat de Navelstreng ia <Ie Baarmoeders-mond zigh voordoet , of de vrugt zo verre doorschiet, dat deze streng zigh reeds buiten de zelve bat voeien , dan kan men aan de Baring maar 'w einig tyds meer overlaten zonder die te eindigen, dewylalsdan in de Navelstreng, nu gedrukt wordende 3 de bloedbop daar door verhinderd Word, waar de koude aandoening der lugt ook niet weinig aan toe- brengt. § L V I. Deze handelwyze , de Navelstreng betreffende , streeft tegen die , de welke willen dat men de vrugt tot aan de Borst in sommige gevallen afhaalt, en dan de voor- dere uitdryving aan de inkrimping der Baarmoeder overlaat. Deze Schreiveren hebben zeker, ten nadeelen van de vrugt , op den omloop des bloeds niet gedagt. § L V I I. De vrugt zo verre tot aan den Navel geboren zynde , haalt men de streng eenige vingeren lang uit , omgene spanningof scheuring te veroorzaken •, en men beschouwt de uitgel oraene deelen, om te zien wat plaatzing dat zy nemen*, want d^ze hebben in de uit- komst eene zelfde rigting volgens de plaatsing, die het hoofd zal nemen. »— Dikwerf zier men , dat de teenen , die in den beginne, eer het hoofd aan de bekkens-bo- yenengte isj naar den buik der Barende wyzen^ nu ( 39 ) nsar Je eene of andere zyde van zelfs keeren , zonJer dat men aan de zelve eenige verandering gegeven heeft. § L V I I I. Aan de oxels gckomen zynde, dan tragt men de armen af te hal?n-, alhoewel 'er sommigen denken, ddt de Baarmoeders-mond zigh om den hals der vnigt zoiide kneilen, en dus in de verdere uithaling van het zelve eene moeyelykheid veroorzaken •, en gevolglyk , dat het beter is een of beide de armen binnen te kten. — Nooit heb ik moeyelykheid dieswegens ont- moed, egter telkens wel, wanner de armen niet verlost waren; en gelove das, met Galenus y Euchardius Rhodinus en andere meer, dat 'er zeer veel moeye- lykheid in de Voetbaring van de tegenwoordigheid der armen afhangt. Is nogtans de vrugt klein, niet voldra- gen, en het b.kken groot, dan kan nien de armen op- waards laten *, ook is zulks noodzakelyk, wanneer men veel ge vVeld op de rugge-graat van eene niet voldrage vrugt gepleegd heeft •, of dat zy reeds aan het rotten was*, om dat alsdan het hoofd met het geheele ligchaam eene kegelwyze gedaante uitmaakt, en dus gemak- lyk geboren word. De wyze hoe deze afhaling der armen gtsehiet, is by veele Vroedkundigen zeer net beschreven. § L I X. Zo nu het hoofd aan de opperengte gekomen is, dan onderzoekt men , wat plaatsLng het genomen heeff , zo door de Hgging van het ligchaam der vrugt, als door onderzoek met de vingeren. Ontdekt men , dat het hoofd zydwaards met zyne grootste uitgestrektheid aan de dwarsche middellyn van het bekken zigh aanbied , dan zal men het zo de opperengte doen doorzdkkenj C4 ^sjter, zo men vreescie , dat Je kin of fiet aangezlgc pp d^m rand van betDarmbeen, wel e her groote vari het kl: ine bekken helpt afscheiden, zoude opgehou- d^n worden-, of dat hct zelve reeds werkelyk op ge- houden vitid , als dan zal men de band längs de borst tot aan d^n hals der vrugt inbrengen , om de kin of aangezigt van djzz-n randj door eene iigte driiL.king, van de zyde van het bekken naar deszelfs rniddenpunp, te btvryden. Dtze vvyze van handelen , zal aan de niet Vcrloskandigen scheinen verkeert te zyn aange- dient; veeiligt zoude zy eerder het verbond der keerin^ naar vlieten , dan het verroeste vooroordeel des ge- zags te schuwen ! § L X» Wanneer nn de voeten met de feenen naar des nioeders biük gekeerd, en in het uit'^omen das gebkven v/aren, als dan zal men beurtelings eenige op en-ne- dcrwaardsche be a egjngen , togh altyd in de zelfde regte lyn dc^en, om daar door betagter hoofd naar de eene pf andere zyde van de rugge graat te doen keeren , en alzo te vermyden , dat de Kin of het aangezigt op de Schaambeenderen stiüte, — En zo dit niet gunstig ver- rigt vviefd, zo zoude ik radc , van alvorens de Barencje yoorwa uds op bare knien en ellebogen te plaatsen , om alzo , de Baarmoeder door deze plaatsing van de rugge- graat afgeweken zyrde , het agteihoofd te beter vol- gens genoegen te kiin aen plaatsen. Zo haast men zyn ooginerk bereiLtheeft, dan moet de Barende wederpm in haare yoo'ige ligg^ng erftelt worden. Hier is geene ZV/arigheid noch gevaar in gelegen, zo als in de al- gemene leerstel der Schreiveren,*, en welkers beweene- ]yke uitvoer, van over zo veel eeuwen tot heden om- helst en met de grootste onderwerping , in alle ge- fallen 5 voqr een by na nooid of zelden voorkomend <^n m^i altyd zo moefiyk reddent gevai, groeffendis! ( 41 ) § L X I. Laat ons nu stellen , dat deze onze pogingen (§ LIX, LX ), om de goede plaatsing van het hoofd te krygeii, vrugteloos waren, en dat de kin of aangezigt op de Schaambeenderen ofuitpuiling der Lende- wervelen en Hdligbeen bleef haken ^ zo vordert men nu, daar i^ dealgemeene handelwyze of keering verwezen hebbe, dat ik thans myne Verbeteringen hier op geve. — Egter yoor af wil ik myne Lezers nog eenige, door de Schreiveren opgegeve, handelwyze aan de band gevev niet om *er gebriiik van te maken , maar om hun met de myne in vergelyK te stellen j en de beste 'er dan uit te verkiezen. § L X I I. De Alombekende iJf^z/r/V^Jz/,die de gevaarlykheid en het onnutte van de keering scheint eenigsints gezien te hi-bbenj geeft een ander middel, dat zo vrugteloos als de keering gevaarlyk is, aan de band. Handelende van het gevaar in het trekken met de schouders, en hoe men te werk moet gaan om de kin van de Schaam- beenderen afteleiden, dan zegt Hy c< Het geene hy zal jsdoen, met eene of twee vingeren van zyne slinker 35 band zagtirns in ^t\^ mond van het kind te gleiden, 35 om het hoofd alzo afteleiden {5)0)55. — . Zoude Mauriceall dit, het geene Hy hier ons voorgeeft , wel 00yd gedaan of in 't werk gelegt hebben ? Die geene die, gelyk iK gedaan heb, het beproeft,zo op levende baj ende Vrouwen , als op de Fhüntomes-, die zal met my 00k de onmogelykheid van dit band vverk bevestigen. Ja ! wat moeite en omzigtigheid i!c nam , de kin op de Schaambeenderen stuitende , het was my altyd onmo- (yo) Loc. cit, Liv. 2^, eh. i3 , pag. 275. ^40 gelyk mynen vinger in den mond van de vrugt te brengen ; en doet my hier zeggen , dat ik geloove dat Mauriceau nooid door ondervinding dezen Leerstel gegeven heeft^ en het komt niyzo voor, dat, om den vinger in (i^n mond van de vrugt, in zo eene ligging tekannen brengen, ''er eene geleding meer dan wy nii hebben , in de band moefl zyn. S L X I I I. Dat deze aanmerking dan zy, tot warschouwing oin gene nutteloze popingen te handhaven, noch om genen dierbaren tyd te verliezen, schoon door veele later^en geagte Schreivers nog aan geprezv^n (91 ). — Ik: wil egter hier nie mand beschuldigen ^ veel min het aan eenen seer Vrod Ui>digen Hoogleeraar^ ten kvVaden duiden, van aanteraden , de yingeren 'v\ den mond te brengen, na de voorzorg gehad te hebben , van eerst het aange- zigt , door eenige vingeren , van zyds het kinds hoofd gepiaatst , van het Schaambeen naar een der Darmbeen- deren , afte eren , oi.derwyl hy het iigchaam ook om- keert naar de zelve zyde ; deze Schreiver erkent nog- tans de moeyelyivheid van dit handwerk (5)2 )► § L X I V. Als het aangezigt op de Schaambeenderen haakt, dan zal men, volgens den Heer Le Bas , de vrouWjOp den lüg gepiaatst^ het hoof laag en de biiien verheven , zynde, gedurig in deze plaatsing door eenigte perzoonen van de regter naar de lin>ser zyd^ doen bewegen terwylen men het hoofd in eene nodige ligging plaatst, (gi)JE. F. De^uerye'L^ C. liv. I, sect. III, p. 278, § 686. RoedererL. C. cap XVIII , sect I, p. 25j , § 6o4, C VßJi haar L. C. Hoofs. i3 , p. 121 , § i'jo. (92) Jacobs L, C. 3 d, Verloss. I, p. 3o7 j 8. ( 45 ) met OD de schouders , door eene daar toe ingebragte band te drukken, t-n met eene andere hnnd, die boven de Schaambeer.deren uit wendig geplaatst zal zyn , het hoofd van zynen hinderpaal af te duwen (<)3 ). — Wie zal het hoofd omzigtig kunnen erplaatzen onder zo eene gedurige beweging ? — Wat gevaar, door eene afdruk- king van de Schaambeenderen op de schouders, daar de kin vast zit met het hoofd, met zyne grootste uit- gestrektheid aan de kleinste middellyn der bekkens bovenengtel... Daarom kan deze handelwyze de goed- keuring niet vvegdragen. § L X V. Anderen willen , dat, wanneer de kin op de Schaam- beenderen vast zit,men, als het mogelyk is, den tronk naar boven in de baarmoeder schuift, en het ligchaam met deti buik naar onder keert : of dat men den vinger in den mond brengt , of tegen de kin aandrukt ora deze af te brengen : of zy omvatten het hoofd met de linker band, om het te doen draayen met behuip van het ligchaam, dat zy met de andere band omkeren:en zo dit alles yrugteloos beproeft was ^ dan gebruiken zy eenen lepel van de Tang. —-Er zyn kundige Vroed- meesters, die het ligchaam van het kind met de linker band op ligten , ter.vyl zy met de andere band, het ag- terhoofd naar beneden trekken , door beurtelingsche in-en-uit-du wende bewegingen, door welke het lig- chaam van de vrugt naar den buik van de moeder gebragt word , en zo de kin als het wäre, van de Schaam- beenderen afwendelt, en als rolt op deze b^enige voorkant van het bekken, tervTyl het agterhoofd naar onder en eerst uit gebragt word. Deze bevverking is in myn by zyn met eene gewenschte uitslag verrigt geweeft. ^— ~— .1^— .— — »■ . ^—pi^— — 11^— ^—1»— — »» ■»—^—»—»——»■»»1.»«» (93) Precis de doctrine sur l'Att d'Accoucher , p, 108. . ? ( 44 ) § L X V I. Hetis egter nndig hier te zeggen, Jat deze wyze van doen niet zonder gevaar is*, ja, in tegendeel, dat zy wel degelyk hef levcn van de vriigt f.an benemen^ door di^^n zy hare pogingen byzonder in de uittrek- king van den hals doet gelden, v/elke, schoon zo ger- vaarJyk niet is als de / eering of omdraayende bewe-^ ging , egt f r zo ve.i schadelyker en voor de vrugt be- d.nkclyker zyn Zil , als dat 'er reeds op de rugge-graat veel getrokken is geweest. § L X V I I, Hoe het hoofd ook opgehouden is^ het zy met de kin of aangezigt op de Schaambeend.;ren •, het zy met deze deeltn op den Heiligbeensbuld •, ik denk dat het nodig is, dat men niet op het hgchaam > niaar ommid-» delyk ophet hoofd de verplaatsende bewerking verrigt^ aangezien ik , zo als boven aangewezen is, de keeiing van het ligchaam , uit hoofdcn der inkrimping der Baarmoeder, en der beweegbaarheid van den hals van de vnigt, voor zeer gevaarlyk houde^ de .verlang die op het ligchaam geschiet, werkt immers op het hoofd niet, als ingevolge dat xnn aan de^e keen?igeene veel meerdere uiigestrektheid erlangt, dan dat de naiiuns palen toelaten ^ het gene dan ook volstrekt schadelyk %o niet dodelyk voor de vrqgt is. § L X V I I I. Ook geloove ik vastelyk , dat deze onmiddelybe bewerking op het hoofd, als de veiligste gelei-st^r moet aanzien worden *, zo om dat zy ons voor eerst sanwyst, de juiste ügging van het hoofd, als dat zy ?ionder gevaar het zelven in eene gunstige en teyens (45) tjödige plaatsing brengt. Waar is het cgter, dat meti in deze ong'lü klage omstandigheid , weinig op liet levert van dit kind sn teilen^ byzonder ^Is men als hulp geroepen word •, en dat 'er reeds veele onnoodige draayingen en trekkingen op de rugge-graat gepleegt zyn : ve^l eer hectt men de aficheiding van den romp van het hoofd te wagtrn Dan het is niet min waar, dat men door dez*- reden > de zelve omzigtigheid , als vast verzekert zynde van het behoud des levenSjmoet aan wenden, S L X I X. Men zal dan längs het agterste ged elte van deü bals, de eene hand in brengen tot aan het agterhoofd, 20 het aangezigt op de Schaambeenderen bleef haken, cm dus het zelve boven de iiitsteking van het Hei- ligbeen en Lende-wervelen te brengen, en het zclve alsdan keren naar de eene of andere zyde der Heilig- en-Darms-beens- vereeniging , dogh in voorkeur naar de regter , om redenen reeds boven (§X) aangehaald-, terwyl men ten gelyker tyd, met de andere hand, het ligchaam der vriigt keert naar die zyde daar men het aan- gezigt naar toe plaarst. — Zo het aangezigt der vrugc op de uitpuiling der Lendewervelen en Heiligbeen stuitede , als dan zal men de hand längs de borst en keel van het kind, tot aan het aangezigt brengen, en met het zelve op eene gelyke wyze handeien, als men zo eveii van het agterhoofd gezegt heeft. S L X X. Gebenrd het in tusschen , dat dooral te veel geweld op het ligchaam , of door eene hevige toetrekking der Baarmoeder, of door wat oorzaak het 00k wezen mögt, het hoofd door behulp der hand gene andere plaatsing koude gegeven worden j, noch de kin of aangezigt väu / (46) de Schaambeenderen , noch het agterhoofd van de iilt^ puiling der Lendewervelen en Hcüigbeen te brengen Ware, als dan zoude men van den Hefboom van Roonhair^eriy of die der Heren Pearl ^ Rechberger y Herbiniaux en anderen , of ook wel van eenen Lepel der regte Tang moeten gebruik maken, welke men alsdan längs den hals op het agterhoofd brengt, cm zo het zelve volgcns kunst- wetten en met eene bedrevene hand te verplaatfen en aftebrengen. — Nimmer nog- tans zal men den Hefboom of Lepel der Tang onder d« Schaambeenderen of ophetaangezigtschuiven,hethoofd afdrukken,en het werktuig te gelyk met het hoofd iiittrckken, zo als sommige voorgeven : ditis veeltyds onmoogelykj zelden zai het zonder gevaar geschieden^ en altyd ten onregten. § LXXI. Alswanneer het aangezigt op de uitsteking der Len- de wervelen en Heiligbeen wierd opgehouden, en de enkele band niets ten nitvoer konde brengen, om het^ daar af te leiden, dän zal men met een der genoemde werktuigen ( § LXX ) längs het Heiligbeen der Barende opgaan, en diis ter zyde van het aangez'gt, het zelve pogen te verplaatsen •, terwyl men nimmer uit het oog mag verliezen, dat men, het hoofd verpkatsende, te gelyk het ligchaam keere. S L X X I L Eene aanmerking moet ik hier noodzakelyk maken, dat men, naamlyk in deze bewerkinge, het uitgebragte ligchaam der vrugt zelve ondersteune en vasthoude, op dat men niet, gelyk De la Motte (p4), de bedroefde (94) L. C. anc. ed. obs. 253 , nouy. ed. J ^jS , p, öi5, C 4H ooggetnige zy, vanhet ligchaam van het Idnd af gerukt te zien : den vader, ter ondersteiining het ligchaam toe betrouwt zynde 5 en deze willende de smerten van zyne vrouw vf rkorten , trok met zo eene hevigheid, alhoewel" het hem gezegt was stil te trekken , terwyl De la Motte hethoofd verplaatsten, en viel wel zes stappen van het bedde met het hoofdioose ligchaam in zyne hand, terwyl het hoofd in de Barende gebleven was. — Deze Vroedkundige deze ramp toe eigenende aan den haastidise door den man door liefde tot zyne in smert zynde vroüW aangewend was, betrouwt deze hulp in een tweede geval, in voorkeur, aan eene Vroedvrouw, maar was met deze niet gelukkiger, en dede hem voor altyd afzien van eenige hulp in dir geval i 5)5 ). S L X X I I I. Het schynt voor zeker cm die reden (§ LXXII), dat de zeer kundige Saxtorph (9^) gez-gtheeftjb}^' zonder agt te geven , dat een ander , het ligchaam vast- houdende, in weerwil van den Veilosser, niet hevig trekke, om dus de Halswervels-ontwrigting ofgeheel de afscheiding van het ligchaam v^n het hoofd te ver- niyden.Om myn gezegdens(§ LXXII) te onderschragen, zo moet men enkel opmerken , dat in het genome geval , een helper de keering van het ligchaam nimmer 20 bepaald kan uitvoeren in evenredigheid met de keering van het hoofd, dan hy, die de nodige erplaat- sing van het hoofd zelfs verrigt. § L X X I V. Het hoofd nu door de opperengte van het bekkcxi (95 ) L C. Noiiv. edit. obs. 276 , p. 821, anc: ^JV obs.-254^ ( 96 ) Theör, de diversopartu ob divers, cap. adpclv. relas:» pag, 160, num.v9. ( 48 ) gebragt zynde.^ plaatst mcn het zclve met het aange-- zigt onderwaards, waniieer men oolc de Baring niet zeer verhaast^zo het de Staat der Barende en der vrugt toelaat, aangezien de voorzigtige Natuur het hoofd wel haast zal uitdryven, in het welk me i haar in tusschen te hulp kan komen, door de Heilij^-en-Zit-beens banden^ volgens den raad vaa den zeer berugten Hoogleeraar Camper ( <?7) lüt te rekken, en door de andere zagte deelen te verslappen en tc verwyderen, § L X X V. Zo riogtans de iiitdryvihg van het hoofd in tusschen niet volgde, dan zal men volgens het oordeel van Sommige , cwee vingers längs en nevens den neus i dogh na itiyne gedagten, eenen vinger in Atw mond plaatsen, om dus de verlossing te kunnerf eindigen» — ^ De reden, welke men by brengt, waarom men twee ving.ren längs den neus plaatst, is, om dat men vreesd, door het inbrengen des vingers in den mond, de on- derkaak te zuUen beledigen*, dan, aangezien men in het oog houd van geen geweld op de onderkaak te pleegen, noch aart de zelve te trtkken, zo geve ik de voor- keur aati den vinger in den mond , om duste beletten, dat de kin geene hinderpaalen ontmocte , waar op zy zoude kunnen haken, en te gelyk, op dat zy met de , borst eene gelyke lyn zoude uitmaken : daar en böven; plaatst meni de vingeren nevens den fieus, en wyken deze maar een weinig af, zo door de gUbberigheid als door de kleine uitgestrektheid, welke het opperkaak- beeri in de vrugt heeft, zo loopt men gevaar van de oogen der vrugt gevaariyk te kwetzen^ ( 97 ) Eerste verband, yoor het Werk van Mauriceau ^ bladZi 9 en io. ii--.i**w£it^«.j*a/üi-.Äi2iSil;^:ii-iu3.jiC'i::0: i;-_r.'j- ,=-. yj?i\(ii^%i'i3^-^^.^^ % LXXVL ( 45> ) § L X X V I. Dcze dan zo geplaatst zynde , brengt men het ligchaaiix der vrugt naar den buk der moedef, om zo debt.weiicing in nabootsing der Natuur te verrigten : met deze waar- schouwing nograns, zonder van veele omzigtigheden ^ die voor het grootste gedeelte door de iiieeste Vroed- kundige Schreiveren aangehaalt zyn , en ik nu hier cnn kortheids wil agterlaat, gewagte maken *, dat men het hoofdjin dien het mogelykzy, in dsn tusschentyd der wcen , laat uilkomen *, en daar by in agt nemen , dat men a-tyd de kleinste uitgestrektheid van het hoofd der grootste middeiiyn van den lütgang des bekkens aan- biede; ten einde de bihiaad s- scheuring en andere ongemakkcn te voorkomen, S L X X V I I; Het gene ik nu ^ zo wel ter betoginge van het ni- deeiige, als t^n opzigte van de voorgesteide verbeterde handelwyze in de Voetbaring, heb by gebragt-, zai ge- noeg zyn, om het schadelyke der alonde handelwyze te doen begrypen ', eri anderen, vermeenik, te kunnerl overtuigen , dat rriyne voorgesteide handelwyze zo redenloos niet zy,* te meer v/anneer men inziet, dat deze (in aanmerking in tiisschen genomen , dat juist liet geval is omgtkeerd) ten vollen op de \v(^t der meest (ten onregt genoemde) Natuurlykste geboorte gesciiiktis, en men aliecn de kunst iiltlokt, of hande/i 1er hulpe aan het werk slaat, wanneer zy dolingen begaat , Vv'clke moeder ^ of kind of byde te gelyk zoade kunnen schaden : Ict men op den uirgang der vrugt by de allerbesie verlossing, dan bemerkt men, drjt hec hoofd en schouderen door de grootste bavenste o^^- niiig, het kleine bekkcn indringen, en dus zo h''^^ ne- dcrwaards zakken tot dat het agterhoofd op denknob- D ^ ( 5° ) van het eene (gemeclyk het regte) Zitbecn stuitencJe^ omdraaye*, daar door onder den boog van de Schanm- beenderen geraake, en dus uitgebragt worde-, terwyi ter gelyker tyd, oF eenigen tyd daar na, de schoude- ren dns door gezakt, eenen gelyken wederstand op de Zitbeenderen ontmoetende, op eene gelyke wyze als het hoofd onder den boog van de Schaambeenderen draayen , en dus ook in Hunnen doortogt , en met het geheele ligchaam der vrugt, juist hunne grootste breedte aan de grootste middellyn van den uitgang van het onderbekken aanbieden. § L X X V I I Li Het is te verwonderen , dat men zints 20 veele eeuwen geene oplettenheid geniaakt heeft op de wyze , waar op de schouders m de beste verlossing door uit- dryving geboren worden : ten minsten , dat men daar van by meest alle de Vroedkundige Schrei vers niets vind aangetekend , en het voor eenige jaren den ge- leerden Heer White schynt overgelaten te zyn om dit op te merken , en der geleerde wareid mede te delen (98). § L X X I X. Vergelyk ik nu myne voorgestelde handelwyze met deze allergemakkelykste Baring •, zo vraag ik , of deze iiiet het zelve beöogt en ten uitvoer brengt , en of deze vergelyking niet hare veiligheid bewyst r ^ De beenen , het zy door de Natuur, het zy door aange- bragte hulp , uit gebragt zynde, laat ikde verdere uit- brenging en keering des romps aan de wyze schikkinge der Natuur over^ plaatst deze den zelven wel, datis^ {98) A Treatise on the managem, of Pregn, and Lying- in VVosien , Lond, p. 89, (5« ) plaatst deze het ligchaam der vrugt op zyde , en das hare grootste breedte overeenkomstig met de wydste, bovenste en onderste afmetingen van het kleine bek- ken •, zo laat ik het hoofd, het welk, ik bewezen heb (§ LVII ) , dat met dezen eene zelfde zigting hoiid, dusdanig nederzakken , dat het zyne grootste uitge- strektheid aan de grootste middellyn van de bovenste opening des bekkens aanbiedj latende verders alles der uitdryvinge der Natmir overj dan alleen , wanneer ik haar in het uitdryven van het hoofd uit het kleine bek- ken onvoldoende vinde , en zy moeder , of kind, d£ ook byde, nadeel zoude toebrengen j — dan , en dan alleen, is het, dat ik haar op de meest redelyke en minst gevaarlyke wyze zoek te helpen ^ al het welk men ook voor zeker in de gemakkelykste Baring door uitdryvingdoet, wanneer men haar ter uitbrenginge der vrugt onvoldoende vind. —^ De eenvonwigheid derhal- ven myner handelwyze, pleit die niet zo wel vopr har^ veiligheid , als voor hare zekerheid } ^ L X X X. Uit het in ditVertoog bygebragte, vioeyen de vol- gende grondziülen voort : i®. Het maakzel der deelen (§ XXXVII, XXXVIII, XXXIX) wyst klaar aan hoe zeldsaam ( § XLI , XLII ) het hoofd met de kia op de Schaambeenderen of op den Heilig beens-bult opgehouden word.— -Dus i^. de vrugteloosheid van de cirkelwyze of omdraayende beTveging (§ X, XI ). I— . 5°. De werkdadigheid der Baarmoeder (§ XLIII, XLIV , XLV ) en de beweegbaarheid van het ligchaam van de vrugt op het hoofd ( § XLVI , XLVIl , XLVIII ), bevestigten het gevaar van het hoofd eene andere lig^- ging te willen geven door de keering van het lihchaam. »-« 4^. De plaatsing van de voeten en het ligchaam (5 LVII), wyst by na altyd de ligging van het hoof4 Dz (5M ^an. •— 5*^. Mcn zal altyd de vrugt nlthalen volgens de plaatsing waar in zy zigh bevind (§ LV), en in die de welke zy neemt volgens dat zy uitgedreven word. r-^ 6 "'^. Nimmer mag men trigten de plaatsing van het hoofd te veranderen (§ LXVII) door de beweging, die men ten dien ein den op hei ligcha^n^ zoude verrigten. r-. 7^^. De hinderpaal , die zigh voor den lürgang van het hoofd op doet, hangt nict, als zeer zelden af van de haking van de kin of aang'.zigt op de Schaambeen? deren oftütpuiling der Lende^wervelen en Heiligbeen (§ XLil).-^ 8*^. Als het was dat de kin of aangezigt op de Schaambcenderen of Heiligbeens-biilt op ge- henden was, dan zyn de handelwyzen der meeste Schreivers (§ XI, XXVI, LXII, LIV) vrugteloos , rneerendeels schadelyk? en dikwerf niet om in het werk te kunnen leggen. -^9*^. De wyze door my voorgege- yen ( § LXVII , LXXIX ) komt my in haar zeive zonder gevaar, en niet zo mogelyk in het w^eik te leggen, voor. -^ 10^. Nimmer zal men eene Baring onderne- ?Tien 5 ten zy (de tyd en om.standigheden zalks toela- tendc) de moeders deelen ter doortogt dienende wel beryd , verwydert en gedwee gemaakt te h ebben (§ LIII,LXXIV). ^ 11^. Men zu met de bewerking in het genome geval , zo als ook in alle andere, met even gelyke omzigtigheid op de vrugt te werk gaan, al of Tiien yolstrekt van haar leven verzekert was, al- iioewel men reden zoude hebben^om daar aan te kunnen twyfl^rien. — 12^. Zo men deze(n'^ 1°., n°.) regeis in agt nemen zal, dan zal men nooid geen vrugten den bais omdraayen (§ XXXVI) nochtegen wil het Ügchaam van het hocfd ( § LXXII ) af rukken. ^ En eindeiyk 1 3^, daarom is het volstrekt nodig dat nien her reeds uitgekome ligchaam van het kind met eene band zelfs: ondersteune , en het aan geene hulp^dan texnoodjtQ^ beUQuwt (§ LXXII5 LXXIII). \-^ ( 53 ) S L X X X I. ■*! • "■■■ Zie hier myne waardeLezer een ruim veld met de oude grysheid gestaaft, en met strydende begrippea ömzingeid, door my bezogt! Zie hier eene stoÄe, die my lütgelükt heefc , om door rype nadenkingen , qii- •verzade weet lust in het onderzoek der Natuur en Blaaderen, en door ontwrikbare waarnemingen , ten behoeven van nogh zo veel ingevaar zynde schepseleii te ontvomven ! — Het is zy die my geieid heeft in een verhaal om menig schrander begrip tegen te spreken, en een Leerstelzel omver te werpen , het welk zo veele jaren is aangenoaieri geweest, en door het meesten deel der aanzienelykste Vroedkundigen omhelst. '-^ Ik vleye my egter met die günstige hoop, dat het onderzoek hunner leeringe, zo als ik het gedaan heb, hun niet kan vergrammen •, hiinne grondelooze iever voor de opheldering der dierbare künst^ hunne Verlangens tot het ontbinden der nogh gekluisterde waarheden •, en hunne ernstige liefde voor het weizyn des Mensch- doms*, stel en hun hier voor ten pande!— «Het is zy die my gebragt heeft aan het bedde der Barende, om met alle omzigti;heid de Natuur na te speuren ,en haar te raadpler:en , of men het verbond der kcering moet veralten of omhelzen ? en zie hare antwoord, heb ik in deze Verhandeling^ wclkers hoofdzakeIy!^e men teil volle aan haar verschuldii:,t is, bloodp;esteld! — Dan dewyl men geene nadere ontvou wing op de stem vau het gemeen ten beproeven kan geven, zonder dat z/ tegenkanting en zomtyds verwerping ontmoete , zo zulien veele hedendaagsche redenkundigen de myne ook kunnen aanzien j egter eer men hier toe kome, verzoeke ik alleen j dar men zi:;jh het z?gg:en van den Vroedkun- digen Feu i^edagtig maake u Dat Hy naamlyk , wie. 