title: Ontsluijerde geheimen van alle handelsvoordeelen en verfraaijingskunsten der paarden, om bij den in- en verkoop van paarden met voordeel te kunnen handelen en zich tegen schade en bedrog te hoeden ...
creator: Entrup Bavink, Th. G., translator
text: Overigens spreekt het van zelf, dat bij de mon- stering der paarden alle zoodanige toomingen verme. den moeten worden, door dewelke reeds op zich zelve gebreken en fouten der paarden zouden verra- den worden, als b. v. springteugels bij paarden , die steigeren of ten minste met den kop slingeren en daardoor onzeker en huiverend in de hand wor- den; tongspelen en lepelen bij het tong uitsteken, en scherpe kantharen bij hardbekkige paarden , daar im- mers door eene geschikte leiding der vuist en doel- matig aangebragte, aansporende hulpmiddelen het slingeren en achteruit slaan van den kop , het stei- geren en het ongevoelige in den bek te verbeteren is; tegen het tong uitsteken echter het branden der spits van de tong met een brandijzer een veel beter en ze- kerder middel , althans voor korten tijd is, dan alle soorten van gebitten der wereld. f. De voorrijder moet den bezigtiger of kooper het paard op: de monsterplaats altijd slechts van die toonen, waar het zijne schoonste punten heeft; slechts altijjd in dien loop voorrijden , waartoe het 72 dier den meest natuurlijken aanleg en zekerheid te kennen geeft; elken loop echter, waarbij zijne ge- breken of zwakke plaatsen zigtbaar worden , vermij- den, of ten minste slechts voor een’ korten tijd toonen. Bij een paard met een schoon voorstedeel maar slechter achterstedeel moet hij het oog des bezig- tigers , zoo veel mogelijk, steeds slechts op het eerst- genoemde zoeken te boeijen en aldaar gevestigd te houden, daarentegen zijne oplettendheid van het laatstgenoemde weten af te leiden. Overigens moet de voorrijder ook ieder paard in elken verschillenden loop zoo goed mogelijk weten voor te stellen, hetwelk weder niet de gemakkelijkste taak voor hem is; want wien is het onbekend, dat vele gebruikte rijpaarden liever galopperen dan draven, in de laatste be- weging dikwijls moeijelijk te brengen zijn, vooral wanneer zij voorheen veel galoppeerden, vurig en onrustig van temperament zijn en aan de beenen reeds meer of minder overeind staande haren heb- ben; daarentegen jonge, nog weinig beredene paarden liever draven dan galopperen en bij ge- volg in deze beweging op de regter zijde en altijd hetzelfde been, slechts door eenen bekwamen en in de kunst, om het ongeleerdste paard terstond regt aan te zetten en op dit been te houden , ge- oefenden voorrijder, kunnen voorgesteld worden. g.) De voorrijder mag kortademige paarden of zoodanige, welke nog niet behoorlijk tot den adem gebragt zijn, niet terstond na het voederen en vooral niet oogenblikkelijk in den beginne in een? snellen stap of draf voorbrengen , als wanneer de ge- stoorde werkzaamheid der longen, of althans het gebrek aan oefening in deze beweging het meest dadelijk in het oog loopt; terwijl daarentegen alle stijve, kroesharige en reeds meer of minder op de beenen gebruikte paarden dadelijk bij het aanvangen der monstering in den schielijksten loop getoond moeten worden, waardoor dan de laatstgenoemden 75 in den stap en in den korten draf nog de meeste vrijheid en ruimte verkrijgen; hetwelk ook bij met spat voorziene paarden het geval is, welke de Joden altijd dadelijik van den stal uit en in eenen slechten galop vallen laten. — ZZ oo <a os VI. HET VOORRIJDEN DER PAARDEN VOOR DEN WAGEN. Ofscboon het voor den wagen rijden der han- delspaarden op de monsterplaats niet zoo moeijelijk is als het enkele voorrijden derzelve „ zoo vereischt het toch altijd eenige oefening en eene zekere ge- schiktheid; want men moet hierbij niet alleen op het rijtuig zelf en op het wagentuig letten, om in alle wendingen en rigtingen veilig en zeker reeds voor den wagen beredene en geoefende paar- den voor te brengen, maar, om de voordeelen en handgrepen „ jonge nog ongeleerde paarden met vei- ligheid en zonder gevaar voor den wagen te rij- den, hun hierbij het voorkomen , de pä# (*) te geven, als waren het reeds voor den wagen goed beredere en in deze dienst zeer geoefende paarden , en bij dit alles nog de handelsvoordeelen der ver- fraaijingskunst aan te wenden , waardoor deze taak veel moeijeliiker wordt, dan men, oppervlakkig beschouwd „ zoude gelooven; waarom dan ook een bloote koetsier, al ware hij in zijn vak ook nog Ye ——— (*) Bijzondere buigzaamheid der paarden, om zich met netijcheid en vaardigheid regts en links te kunnen wenden, 7A 200 bedreven, hiertoe niet deugt, en deze voorstel= ling aan den voorrijder des paardenhandelaars, of anders aan eenen in deze wijze van voorrijden ge- oefenden koppelknecht moet overgelaten worden, omdat het hier niet alleen om het rijden met den wa- gen, maar voornamelijk om het voorrijden van den- zelven en de best mogelijke voorstelling der paar« den, ten opzigte hunner gestalte, hunner figuur,, hunner gehoorzaamheid te doen is, waartoe eene eigene, afzonderlijke oefening en ondervinding ver- eischt wordt. MR Hier volgen nu eenige algemeene waarnemingen over het voorrijden der paarden met den wagen op de monsterplaats, welke ik in mijnen veeljarigen en uitgebreiden paardenhandel zeer dikwijls gelegenheid had te maken „als: a.) Alle tot den verkoop als wagen- en rijtuig- paarden bestemde rossen moeten, nog vöör dat zij voor den kooper zijn ingespannen en aan het rijtuig gemonsterd worden, reeds te voren door den ver- kooper zelven ingespannen, voorgereden en op deze wijze door hem gemonsterd zijn, opdat hij ze ieder op zich zelven en in het trekken leere kennen en de voordeelen van het behandelen bij het voorrijden zijne lieden aan de hand kun- ne geven. Dit is voor het voorvaren zoo veel te noodzakelijker, omdat hierbij verscheidene paar- den te gelijik, en evenwel, met betrekking tot hun- ne dienstverrigting, hunnen wil en hunne gehoor- zaamheid, als den voorgesteld moeten worden, waarbij nog eene derde omstandigheid, de kunst van met een rijtuig te rijden, komt, hetwelk het ge- heel nog bezwaarlijker maakt; want hoe. meer za- mengesteld en ingewikkelder een werktuig is, Zoo veel te meer vallen ook beletselen en verhinderingen in. deszelfs loop voor en zoo. veel te moeijelijker is het, om .dezelve te bestieren, voornamelijk wan- neer al de afzonderlijke deelen, in derzelver enkele 75 verrigtingen zoo wel als in die van het geheel, nog niet naar eisch geoefend zijn , hetwelk derhalve vöör alle dingen met de handelspaarden , welke men den kooper bij 2—4 of 6 voor den wagen wil toonen , geschieden moet. Hierbij moet men letten, aan wel- ke zijde het &ene en het andere paard , ten opzigte van zijne gestalte, zijne kracht, gewilligheid , fou- ten en voorregten „ van zijn temperament en zijne geoefendheid in het trekken, het beste voegt; hoe men ieder van hen deze dienstverrigtingen verligten , het gewillig en gehoorzaam daarin maken,, hen van eenerlei temperament,, eenerlei draging en houding des ligchaams , eenerlei beweging,, eenerlei krachts- ontwikkeling, eenerlei gehoorzaamheid, met &en woord, als een geheel het best voorstellen en daar- door hunne waardij niet weinig verhoogen kan. Na al dit bovenstaande, moeten dan de paarden aange- spannen, bijeen geplaatst, opgetoomd „ de opzet- en kruisteugels gegespt en zelfs de hulp- en straf- middelen, en de leiding ingerigt worden, waartoe bij de monstering de kooper geen’ tijd’ heeft. Is dit geschied „ zoo moeten 6.) de rijtuigpaarden des handelaars, zoo ook al niet dagelijks, evenwel om den anderen dag, niet alleen voorgereden of aan de hand op de monster- plaats gemonsterd, maar in de als goed bevondene aanspanning, optooming, gesping der opzet- en kruisteugels , en de voor hen bestemde menning, zoo mogelijk ,„ door &&n’ en denzelfden voorrijder,, of bekwamen koppelknecht ‘bereden en op de monster- plaats voorgereden worden , opdat zij zich deels te zamen in hunne dienst gewennen , deels daardoor koopers uitgelokt, worden „ die de paarden in oogen- schijn nemen. ec.) Zij moeten gewoonlijk met sterke en gedraai- de watertrensgebitten getoomd zijn, als zijnde een toomsel, hetwelk voor jonge en nog ruwe en on- geleerde paarden het best past, waarbij men hen — hetwelk hen gewoonlijk zeer doet — met den kop en den hals het meest in de hoogte rigten kan, en zij den minsten dwang, het minst pijnlijke gevoel in den bek ondervinden , het eerst met de indruk- sels bekend worden en den wil van den menner daar- door leeren verstaan. h f.) De opzetteugels mogen aan deze optooming niet ontbreken en moeten naar den bijzonderen bouw van den kop en hals, naar het temperament en de gewilligheid, volgzaamheid en de gewoonte, om het mondstuk te vatten en het aan te nemen en naar de natuurlijke wijze, om meer of minder hoog 77 te dragen, langer of korter gegespt zijn, waarbfj echter met alle behoedzaamheid en voorzigtigheid moet gehandeld worden ; want hoezeer ook de ge- noemde teugels voor eene goede voorstelling nuttig en noodzakelijk zijn, zoo zeer zijn zij toch ook na- deelig, wanneer zij te vast gegespt zijn en de paar- den ter oorzake daarvan geene volgzaamheid en ge- willigheid aan den dag leggen en men komt in het geval, den kooper , wel is waar naar den schijn , een goed en hoogdragend, maar tevens daarbij een luimig en weerspannig paard te toonen,, enkel omdat de opzetteugels te sterk aangetrokken zijn en het paard, wanneer het loopen en met hoog- dragenden kop en hals het gebit vatten moet , dwang aandoet. Derhalve moet men bij jonge en nog on- geleerde paarden,, die in het geheel nog niet aan de werking der opzetteugels gewoon zijn, deze meer los dan te vast gespen, en de betere draging van den kop en hals door behulp van de vuist en de zweep bewerken. ’ 8.) De kruisteugels daarentegen moeten eng en kort gegespt zijn, opdat men de paarden meer in ziine magt hebbe en zij met de koppen niet zoo ver uit elkander kunnen komen, geene te groote speelruimte daarmede hebben en men hen zoo veel te zekerder en geregelder daarmede mennen of lei- den kan. A.) Wanneer het door den kooper niet afzonder- lijk wordt verlangd, moet men de wagen- of rije tuigpaarden — zoowel voor twee - als vierspan — niet op den zadel of door den voorrijder rijden laten , maar steeds met kruisteugelen van den bok af, zelfs ook in een’ posttrein van vier paarden; want nimmer doen de rijtuigpaarden onder eenen rijder zich goed voor; vrij en slechts door de kruisteu- gels geleid, worden zij het best voorgesteld en vertoonen zich het voordeeligste, laten zich ook door de vuist en de zweep het best bijeenhouden , h NS 78 bij gevolg, naar den schiin, zich moediger en S$ter- ker maken, zich in hetzelfde dragen van den kop en hals houden en geven ook onder deze leiding een grooter bewijs van volgzaamheid en gehoor- zaamheid, dan wanneer zij onder de stang en den voorrijder van den zadel af, a la postillon ,„ voor- ereden worden. {.) Het voorrijden der rijtuigpaarden op de mon- sterplaats moet, zoo veel als derzelver terrein slechts eenigzins gedoogt, in groote volten en achten ge- schieden ; want niet alleen dat hierbij de plaatsing der paarden en het gezigtspunt op dezelve, als ook het standpunt des bezigtigers, vanwaar hij ze be- schouwt , gedurig veranderd wordt, het oog nimmer lang op het eene of het andere paard en deszelfs bij- zondere deelen gevestigd houdt, z00 dient deze be- weging mede daartoe, om den meest gebrekkigen gang van het eene of het andere paard, zijn’ onaan- zienlijken of althans tot het andere paard niet pas- senden vorm, ongelijke kleur , teekenen , dragen van den kop, enz. het best te verbergen ; want naauwe- lijks heeft de bezigtiger het paard in eene dubbele volte of in een achtste gezien, die gedurig verwisseld wordt, zoo is het ook reeds weder aan zijn 00g ONt- trokken en een ander treedt in deszeifs plaats voor het gezigt, zoodat hij geen van dezelve behoorlijk beschouwen en beoordeelen kan ; alle gebrekkige be- wegingen der paarden gaan hier bij al het verward dooreen vliegen der beenen — dat men ziet en bij hetwelk ons nu de zadelpaarden , dan weder de hand- paarden in den gezigtskring staan — verloren , en de kooper kan reeds deswege, wijl de paarden in de wolte en in eene gestadige wending voorgesteld wor- den, het gebrekkige in het geheel niet bespeuren. Daarbij komt nog, dat bij het gestadig gebruik en de verwisseling der teugels, en de daarbij noodzake- lijik wordende aansporende hulp der zweep, de paarden in eene onophoudelijke opmerkzaamheid , in 79 eene gestadige spanning gehouden worden en der- halve sterker, moediger en schooner verschijnen , dan zij werkelijk zijn en de paardenverkooper bo- vendien op hunne zeer bijzondere volgzaamheid , ge= hoorzaamheid en geoefendheid in het rijden opmerk- zaam kan maken, daar zij zich op zulk een eng en bepaald bestek zoo willig bestieren laten en alle wendingen, die men van hen verlangt, terstond en gemakkelijk verrigten, hetwelk dikwijls alleen reeds den kooper inneemt, overreedt en tot den handel genegen maakt. | k.) Heeft de verkooper verscheidene wagenpaar- den van gelijken vorm, van gelijke gestalte, grootte „ kleur en teekening, zoo is het mede een zeer be- langrijk handelsvoordeel, dat hij ze den kooper ge- zamenlijk en alle te gelijk voorleiden en voorrijden laat; want hierdoor wordt hen niet alleen de keuze moeijelijker gemaakt, het gezigt afgetrokken en in de war gebragt en het oordeel als ware het door de menigte omgekocht, maar de gebreken van het eene paard worden ook bij de voorregten van de anderen, zoodra zij slechts van gelijke kleur en van gelijke zaille ziju, het eerst en het ligtst mede over het hoofd gezien , door de goede eigenschappen der overigen bedekt, ten minste meer verschoonend beoordeeld en er wordt bij deze voorstelling; der paarden zelfs een zeer ervarene paardenkenner ver- eischt, wanneer hij het gebrekkige paard, vooral wat deszelfs beweging betreft , opsporen wil. - Een wagenpaard alleen staande vertoond „ doet zich nimmer goed voor, ten zij het van eene bijzon- der schoone zsille ware; derhalve is het nimmer aan te raden , — wanneer anders de kvoper niet zelf zoo verstandig en ervaren is, om deze monstering te verlangen, — hen een voor een, maar paarswijze voor te stellen, en daar de meeste koopers zich dit laten welgevallen en voor het grootste gedeelte zoo on- kundig zijn, om niet ieder wagenpaard afzonderlijk als 80 een rijpaard te monsteren, alvorens zij beide, of, wanneer het een vier- of zesspan moet zijn, alle vier of zes bijeen te plaatsen „ zoo is ook altijd de handel met wagen- of rijtuigpaarden het voordeelig- ste voor den verkooper , dewijl hier vele vereisch- ten, die men bij een rijpaard maakt, verdwijnen en daar het bovendien gemakkelijker is, om jonge, nog onbedrevene paarden voor den wagen, dan los en onder den man voor te rijden „ zoo heeft ook in dit opzigt de handel met rijtuigpaarden boven dien met rijpaarden voor den handelaar zijne groote verligting en voordeelen, doclı wordt slechts in zoo verre moeijelijk ,„ als een ware kenner de keuze en den in- koop der rijtwigpaarden bewerkstelligt, welke dan ieder paard afzonderlijk , als zocht en kocht hij het als rijpaard, monstert, houding , beweging, kracht, temperament, vorm, bouw en kleur beoordeelt en nadat hij ieder met alle vereischten voor de eigen- schappen van eem rijpaard gemonsterd heeft, ze naast elkander laat plaatsen, om te zien, of de uit- wendige hoedanigheden bij beide volkomen dezelfde zijn, en daarbij tot het besluit komt: dat, wanneer de paarden bij hunne afzonderlijke onderzoeking en monstering eene goede beweging hadden, zij deze ook in gezelschap of vereeniging van andere paarden behouden , ja daardoor nog verbeteren zullen. m.) Werder moet men wagenpaarden , welke men grooter wil doen schijnen, dan zij werkelijk zijn , voor een klein laag rijtuig, en omgekeerd weder wagenpaarden, welke men eenige duimen kleiner , dan zij ziin, wil verkoopen, voor eene koets met eenen hoogen bok toonen,,„ als wanneer beide soorten door dit optisch (gezigt misleidend) bedrog naar den wensch des koopers zich voordoen. n.) Veroorloven het, om de overige maatregelen , die de handelaar bij het inspannen der wagen - of Tjj- tuigpaarden op de monsterplaats te nemen heeft en zetten de paarden, in betrekking hunner bijzondere hoedanigheden, de opvolging van deze regelen geen” hinderpaal in den weg, zoo wordt altijd het kleinste „ zoowel bij de stang-, als bij de voorrijd= of de spitspaarden, onder den zadel, het grootste van de hand gespannen , waardoor — zonder dat men daar- van de eigenlijke reden weet op te geven — het eerstgenoemde telkens ook grooter, en schier in den- zelfden vorm en toestand zich voordoet als het tweede; misschien daardoor, wijl men de paarden meer van den zadel- dan van de handzijde beziet , en daardoor met het oog van een klein tot een groo- ter voorwerp overgaat, waarbij het verschil tus- Schen beide op verre na niet zoo merkbaar en in het o0g ‚loopend is, dan wanneer men in derzelver beoordeeling van het groote tot het kleine overgaat. . 0.) Houdt de kooper er niet op aan, om zelf in persoon met de paarden op zich zelve of voor | 6 82 den wagen te rijden , zoo moet de handelaar van zijne zijde elke aanbieding hiertoe vermijden, om- dat hij in de meeste gevallen daarbij zoude verliezen , dewijl hij dezelve daardoor dikwijls in hunne ware naakte ruwheid en onbedrevenheid tot de tweeledige dienstverrigtingen en nog eene menigte andere ge=- breken ontdekken konde, die men slechts dan eerst bespeurt, wanneer men zelf de teugels in handen neemt en zich op den bok of op het paard zet, hetwelk echter onmogelijk met den geheimen wensch van den handelaar overeenstemmen kan; weshalve het insgelijks een handelsvoordeel is, de teugels niet uit de hand te geven „ maar liever den kooper met zich in het rijtuig te rijden. p.) Ook bij het voorrijden der wagen - of rijtuig- paarden op de monsterplaats mag het geenszins aan het gebruik van de zweep „ witte doeken, enz. ont- breken, om de paarden van alle zijden, plaatsen en hoeken aan te sporen en in vrees te brengen, hunne krachten op te wekken en hen vlug, levendig en los in hunne bewegingen te maken , zoo als bij ge- coupeerde paarden insgelijks de peper niet mag mankeren, en bij geangliseerde, maar nog niet af- geslagene staarten de staart op den rug vastgebon- den moet worden. Vi. ONDERSCHEIDENE ANDERE HANDELS- VOORDEELEN VOOR DEN PAARDEN- VERKOOPER. Deze zijn verder in zijne wagen - of rijtuig - equi- page, zijne optooming en teugels , zadels en gerei- den gelegen en hebben bij de verfraaijjingen der paarden eene groote waarde, als: 85 1.) Moet de handelaar daarop letten, dat zijne handelspaarden in den stal zeer elegante winter - of zomerdekken op zich hebben liggen, die reeds op zich zelve den bezigtiger tot de daar onder ver- borgene waar uitnnodigen; dat de stalgordels breed en met goede, veerkrachtige kussens voorzien en van eene bonte kleur zijn. Het best van allen zijn hiertoe geschikt de roodwollen gordels , waardoor de kleur aller paarden meer uitblinkt, en die den ge- heelen stal levendiger , vriendelijker en uitlokken- der maken. WVoorts dat de halsters van breed , wit zeilgaren, of nog beter van leder van huiden van wild gelooid, of van Engelsche gordels zijn, die van tijd tot tijd met pijpaarde, op de wijze zoo als de militairen zulks doen, aangewit worden , waardoor het aanzien der paarden reeds in den stal meer uit- komt en verfraaid wordt. 2.) Wanneer het niet opzettelijik door den koo- per wordt verlangd, of het voorrijden van het paard en het rijden des koopers zelven het noodza- kelijk maakt, moeten alle handelspaarden bij hunne monstering niet gezadeld, maar slechts met kleine scharlakenroode rijddekens van fijn laken, of fijne stof, die met een’ anderen bonten lakenzoom of een boordsel voorzien zijn en door middel van eenen ' breeden, wollen, rooden of witten gordel vastge=- maakt worden. Deze dekens moeten met dubbele wollen voering en ten laatste met gewast linnen (linnen wasdoek) gevoerd zijn, deels om het indrin- gen van het zweet in de roode stof voor te komen , deels om den ruiter eene vaste, zekere en gemakke- lüke zitting te bezorgen en deels om de inge- zadelde ruggen der paarden „ die voornamelijk bij de Merriin zoo veel aangetroffen worden, eenigermate te verbergen.. schoone paarden met geheel regt loopende. ruggen, die goed geribd en van volkomen gelijken vorm zijn, als waren zij uit &&n stuk gemaakt, stelt 34 men het voordeeligste geheel onbedekt en slechts met een’ breeden rooden wollen stalgordel om — voor. Het lederwerk der voorrijdtrenzen en de toomen moeten steeds in eenen eleganten en — men kan er bij- voegen — in eenen blinkenden toestand onderhouden worden; de kopriemen moeten bont verlakt en alle gespen en overige sieraden zoo fraai mogelijk ge- poetst, verzilverd of verguld zijn. Op paarden van eene donkere kleur, als koolzwarte, zwartbruine, donkere vossen, enz. past het best bruin of wit le- derwerk , op paarden van lichte kleuren zwart. De gebitten , stangen, trenzen en mondstukken moeten steeds goed vertind, zuiver en zindelijik onderhou- den worden. Voor langstaarten , welke zich wegens hunne zaille, hunne vlugheid, beweging, enz. als voor huzarenpaarden geschikt te kennen geven, of ten minste naar den Hongaarschen , Turkschen of Oosterschen smaak over het algemeen getoond zul- len worden , moeten eenige Hongaarsche toomen met allerhande zotternijen, slangeukoppen , Hongaarsche schelpen ,„ geknoopte en gevlochtene riemen, halve manen en soortgelijke arlequinades voorhanden zijn , om deze paarden daaronder te toonen en ze toch met eenig regt voor paarden van Oosterschen oor- sprong te kunnen uitgeven. Ook is het niet te lo0- chenen „ dat onder deze optooming de lompste karre- knol een vlugger en knapper voorkomen verkrijgt , vooral wanneer het onder eenen goeden rijder voorgereden wordt. Zoo zeer verbergt het uitwen- dige tooisel de innerlijke waarde, en menig paard van de; gemeenste afkomst is reeds onder eene Arabi- sche rijequipage voor een van Arabisch ras verkocht,, alhoewel het met zulk een paard geene ‘de min- ste overeenkomst had. | De zadels, waarvan de handelaar zich het voor- deeligste bij zijne paarden op de monsterplaats be- dient , moeten wel is waar van Engelschen vorm, maar met een wit oyertreksel, of althans met een 85 wit buitenvoer : van reeleder en met gevoerde en gestikte zakken van reelederen overtreksel voor- zien zijn; want niet alleen dat zulk een zadel- tig het paard het meest en het best tooit, maar het geeft ook aan den voorrijder en bij- zonder aan den kooper, wanneer hij het paard zelf rijden en hierin onderzoeken wil, welke toch gewoonlijik niets minder, dan een geoefende en bekwame rijder is, eene vaste zitting, en doet bij hem het denkbeeld ontstaan, dat het paard ligt en gemakkeliik loopt, dat toch werkelijk het geval niet is. Ja voor geheel oude en beschroomde koopers moet men een geheel gesloten schoolzadel (pikeurszadel) — hoe zeer dit ook overigens het paard ontsiert — in gereedheid hebben, welks grondzitting door pluisfluweel op trijp overtrokken en de zadelbla- den gekussend en gestikt zijn, en hun dezen bij hunnen rid opleggen ; want-op deze wijze kleven zii als de vogels aan de lijmroeden , voelen alle ruwe, ongeschikte en lastige bewegingen slechts half, bewaren het ligtst het evenwigt , leiden derhal- ve het paard het rustigst en verkrijgen weder in het rijden den noodigen moed, gelijk een jon- geling van achttien jaren. Slechts deugen deze zadels niet voor de goede voorstelling eens paards; want zij veranderen den geheelen vorm van hetzelve en maken het naar den schijn tot een’ halven kameel. N Het is mer de Hongaarsche zadels hetzelfde geval, ook deze ontsieren gewoonlijk het paard en moeten slechts op zoodanige gelegd worden , welke men — zoo als ik hiervoor heb gezegd -— onder Oostersche optooming en tuigaadje ook voor Oostersche paarden uitgeven en verkoopen wil; bij Paarden met snoek- en karperruggen,, en met het bij- voegsel van een’ Hongaarschen schabrak verber- gen zij deze en meer andere gebreken van den 86 bouw en vorm en geven zoo aan den ellendigsten knol het aanzien van een Hongaarsch, Poolsch of zelfs wel van een Tüurksch ras, al naarmate de handelaar het voor te rijden en met overredings- kracht te prijzen en aan te bevelen verstaat. Voor rijtuigpaarden voegt een zelen gereide het best , het misvormt den hals van het paard niet zoo als een ham, ja het maakt denzelven naar den schijn nog langer en meer opgezet, tooit en versiert het paard over het algemeen meer dan het ham, drukt, wrijft en misvormt niet zoo ligt als het laatstgenoemde ,„ is de paarden veel gemakkelijker op te leggen en tot het voorrijden van rijtuigpaarden op de monsterplaats toereikende, om de ligte kales of de koets voort te trekken. Het moet met omgang , achtergereide rugriemen, zijbladen en ruggordels voorzien zijn, om de paarden behoorlijk te beklee- den en op te vullen, hen naar den schijn volvlee- zig, sterk en krachtig te maken en hun eene volwassene en grootere gestalte te geven, dan zij werkelijk hebben. Voorts mag het dit gereide niet aan bont verlakte kopriemen , vergulde of verzilver- de gespen en andere sieraden, kleine scharlaken roo- de onderlegdekens, zoo als over het algemeen niet aan glans en polituur ontbreken , waarop het bij den paardenhandel zoo veel aankomt. De daartoe behoorende leidsels of toomen moeten op dezelfde wijze versierd , met ooglappen en opzetteugels voor- zien zijn. Overigens moet een en ander van het beste en sterkste leder bewerkt zijn, om alle onge- lukken daarbij voor te komen. i Tot de rijtuigen, voor welke men de handels- paarden op de monsterplaats vertoont , moeten zeer elegant vervaardigde en uiterst smaakvol gedecoreerde kalessen of ber/ines genomen worden ; want niet al- leen dat deze de ligtste rijtuigen zijn en derhalve door paarden, welke misschien nog weinig of in het geheel niet getrokken hebben , het gewilligste | 87 voortgetrokken worden , het minste geraas maken, waardoor de paarden anders schichtig kunnen wor- den, maar men kan ook uit en in dezelve het ge- makkelijkst klimmen en zich daardoor,, bij de nog niet in het trekken geoefende paarden, het meest tegen gevaar beveiligen,, er afspringen , de paarden houden en uit de strengen brengen, enz. Deze rjjtuigen zijn ook diegene, waarvoor de paarden zich het sterkst en het grootst voordoen, wijl men op dezelve het laagste zit en ze bij gevolg van een laag standpunt uit beziet, en toch ook te gelijk van alle zijiden beschouwen kan. Dan ook moeten de dekken en kappen, waar- onder de handelaar zijne koppels voorbrengen laat, elegant, sınaakvol en met breede Engelsche gordels voorzien zijn, opdat ook reeds hierdoor de be- schouwer aangetrokken en de misschien slechte waar onder dezelve als onder een fraai uithangbord ver- borgen worde. Over het algemeen kan de gezamenlijke stal-, rijj- en rijtuig- eguipage niet brillant, blinkend en smaakvol genveg bij den paardenhandelaar zijn en hij moet steeds de spreekwoorden in het geheugen hebben: „Het kleed maakt den man, en de za- del,toom „teugel en het gereide maken het paard.” - „Naar den uiterlijken schijn wordt in de wereld alles beoordeeld.” — „Het tooisel maakt de vrouw, de eguipage het paard.” Een paarden- handelaar, welke de kosten bij zijne stal-, rij- en rütuig- eguipage ontziet, kent den handel niet; want eerder kan hij bij den inkoop zich van slechte waar voorzien en goedkooper inkoopen ,„ dan zijne waar het aan versiering en tooisel te laten ont- breken; hij wint daardoor, zoo als kinderen van aanzienlijke heeren, die niets geleerd hebben , maar toch in gezelschappen door hunne kleedij en kost- baarheden schitteren en hunne onwetendheid ach- ‚ter deze schittering gelukkig verbergen. 88 iin <> SD Gm— VII. VAN DE MAKELAREN DER PAARDEN- HANDELAREN.. Groote handelsvoordeelen bezorgen de makelaren aan den paardenverkooper. Zij zijn als ware het de lokvogels in zijn beroep „ de gelegenheidsmakers , de spionnen „ de ouden overal en nergens, zijne charges d’ affaire, de aan den man brengers zijner waar, met &dn woord, zijne regterhand. Door de makelaren verrigt hij grootendeels zijn inkoop; want zij brengen hem berigten, waar en Aoe paar- den te koop staan en brengen hem weder kalanten en koopers aan, dringen in zijne spekulatiön en plannen in, of geven hem het denkbeeld ter uitvoe- ring aan de hand, dienen hem als boden , als ver- koopers , als koopers, als spreekorganen , kortom als middelaars in al zijne handelszaken onder ‚dui- zenderlei gedaanten ; nu zijn de makelaars hem hier, dan d4är van dienst en altijd op zijne zijde, het- zij hij zelf zich van hen bediene, hetzij zij door de koopers als raadgevers en paardenkenners gebruikt worden. Hun gild is groot en gelijkt op een geheim genootschap, in herwelk medeleden van alle standen gevonden worden, welke hunne opper- hoofden zelve niet kennen en toch dikwijls tegen hunnen wil, en zonder het te vermoeden , tot voor deel var den handelaar gebruikt worden. Zij worden overal en onder alle gedaanten aan- getroffen en wanneer men ginds een’ Poolschen Jood als gelegenheidsbezorger in den paardenhan- del vindt, laat zich hier een aanzienlijke staatsdie- naar, dikwijls meer wit hartstogt, uit liefde voor de paarden en hunuen handel, dan wel uit win- zucht, met dit bedrijf in, ofschoon hij het mees-, 89 tentijd niet versmaadt, wanneer hij ten minste voor zine hulp en tusschenkomst, den handelaar koo- pers bezorgd te hebben, een paard voor de helft van den prijs bekomt, dien een ander had moeten betalen. De handelaar kan hen op geene wijze hoe- genaamd ontberen en moet iederen bekende, iede- ren vriend, ja iedereen’, met wien hij slechts eeni- germate in betrekking staat, zelfs hem, die maar zijnen stal uit- en ingaat, als zoodanigen, nam®- lijk als gelegenheidsmakers tot eenen koop , als lok- vogels der koopers, als verkondigers en verbreiders van ziinen handel ten minste pogen te gebruiken. Hoe hij dit moet aanvangen, hoe hij hierbij te werk moet gaan „dit moeten hem zijn eigen verstand , zijne wereldkennis, zijne bijzondere omzigtigheid, zijne menschenkennis en de betrekkingen, de omstandig- heden , de gelegenheid aan de hand geven, waarvan hij een voordeelig gebruik nioet maken. Het is der- halve vöör alle dingen noodzakelijk, dat de han- delaar er voor zorge, om zich zoo veel mogelijk bij alle menschen bemind en aangenaam te maken , dientsvaardig en voorkomend te zijn en terwijl hij voorgeeft hen te dienen, hen toch allen tot zijne oogmerken en tot zijn voordeel gebruikt. Een be- ginsel, dat — 'zoodra het niet tegen de algemeene moraal en de wetten der zedekunde indruischt — wel niet af te keuren is en door alle lieden „ die eenige aanspraak op levenswijsheid en wereldkennis ma- ken, naar hunne wijze opgevolgd wordt. Hier zal ik nu eenige wenken laten volgen, op welke wijze de makelaren door den paardenverkooper te gebruiken zijn. In Aostok of in Sirelitz , b. v., is het paarden- markt; de handelaar wil aldaar zijnen inkoop doen; hij is wel is waar däär bekend, maar toch eigen- ljk niet, zoo als men in het dagelijksche leven zegt, te huis; het ontbreekt hem nog aan plaatselijke kennis, aan berigten, waar in de nabijheid paarden 90 ter verkoop staan, welke soorten van paarden het zijn en voor welke prijzen zij ongeveer te koop zouden wezen, hoe de in het groot doende handelaren dier plaats heeten, welke soort van paarden zij ten toon hebben te stellen , in welk eene menigte en of deaan- vraag naar paarden aldaar veel of weinig is en wel- ke soort men voornamelijk zoekt, enz. Over deze en soortgelijke vragen kan alleen een makelaar van die plaats, of anders uit de nabijheid van dezelve de vereischt wordende inlichting geven en alvorens de handelaar nog de poorten van Rostok of Strelitz ziet, heeft hij reeds in zijne gedachten, volgens de berigten van zijnen zaakgelastigde,, van zijnen make- laar, de paarden gezien, die hij naar zijne behoefte koopen wil. Hij komt aan, de makelaar ontvangt hem , schildert hem dezen of genen verkooper niet alleen als een’ eerlijiken en soliden handelaar , maar ook als een’ man, welke groote zaken doet, leidt hem de grootste en beste stallen in, die hij thans ook zelf door eigen overzigt onderzoekt „ gaat met hem de verkoopers ,„ die de markt bezoeken , te ge- moet, zorgt voor stalling, plaatsing en voeder , be- zorgt hem de benoodigde koppelknechten voor het transport, wijst hem middelen aan tot de voordee- ligste omwisseling van het geld, helpt hem de ac- ciinsen, het geleide en andere regten geheel te ont- duiken , of, zoo dit niet mogelijk is, door politieke maatregelen aanmerkelijk te verminderen,, enz. en de handelaar bespaart zich, door de go A 4o guldens aan den makelaar , ligtelijk een paar honderd guldens bij den inkoop en wat verder op den handel en die plaats betrekking heef. Den volgenden dag loopt alles bijeen ,„ wat aan paardenliefhebbers en paardenbezitters zich in die stad bevindt; tot de naburige burgen , landhoe- ven en welgezetene landlieden is, door de bazuin van den gedienstigen makelaar, insgelijks de mare der aankomst van de buitengemeen schoone kop= pel paarden bekend geworden en oud en jong snelt of rijdt naar de stad, om de wonderdieren te zien , als wanner nu de handelaar, onder het voor- wendsel, enkel door het overreden van zijnen beroepsvriend (den makelaar), zich laat overhalen „ om van deze reeds bestelde koppels eenige der beste stukken voor tamelijk hooge prijzen ıe ver- koopen; terwijl hij in zijn hart verheugd is, zich Op deze wijze, en alvorens hij in zijne eigenlijke woonplaats daarmede aangekomen is, op eene 92 vreemde plaats van het uitschot zijner waar ont. last te zien. Alle goede paarden neemt hij echter weder mede en wel nog onder den achtergelaten’ naam van ecnen zeer braven en eerlijken man ; want hij had immers zelf aan den kooper gezegd , dat hij hun deze als een regtschapen man niet kon- de overdoen, daar hij voor een gedeelte zelf daar- mede was misleid , en gedeeltelijk zich gebreken aan dezelve vertoond hadden, daar de schimmel kreu- pel, de vos droezig, de bruine aan het oog be- schadigd, de vale te schielijk, de zwarte te kort van adem, de graauwe een weinig schichtig was, de overigen echter gezamenlijk nog te ruw en te on- geleerd waren, om dezelve met zekerheid op eene plaats te kuunen verkoopen, waar hij met zijne be=- roepsbezigheden gaarne het vertrouwen der ingezete- nen wilde verdienen. En waaraan heeft hij nu zijne goede zaken in die stad te danken ? aan de twee of drie goudstukken , die hij den makelaar betaalde, welke overigens mis- schien in de kennis van paarden en in den paarden- handel even zoo onkundig en onervaren was, als de ingezetenen dier stad. Op de plaats zijner bestemming aangekomen, wor- den wederom alle paardenliefhebbers in beweging gebragt , om ten minste slechts te zien , wat hij voor nieuws uit het land (*) medegebragt heeft ; maar uit dat bloot aanzien ontstaat niet zelden eene naauw- keurige bezigtiging, door formele koopen opge- volgd; want de stal eens handelaars is voor paar- denliefhebbers zoo ' verleidelijk , als voor den speler de kaarten, voor den oudheidsverzamelaar oud huisraad der Romeinen, hij spaart den laatsten stui- ver niet, om meester daarvan te worden. Zoo ver- (*) Uir of van het land komen heet bij den paardenhan- delaar in Duitschland : uit Mecklenburg of Holstein komen.. 95 leidt ook hier de fraaije kleur des goudschimmels , de vrije en krachtige beweging des bruinen,, het heerlijike staart dragen des zwarten. de wonder- schoone figuur van den vos, de ligte en zachte gang van den goedaardigen vale den paardenvriend, welke in het geheel niet kwam om te koopen, maar slechts om te zien, wiens financi@le toestand welligt niets minder gedoogt, dan paarden te koo- pen; maar de makelaar maakt hem door zijn pra- ten koopzoet, de handelaar bezigt eene groote kracht van redeneren „ zijn berijder, de peper, de zweep en de sporen doen het hunne en de verkooper toont zich eindelijk ook nog wel genegen om te borgen, en zoo werkt alles mede, om den koop weldra te sluiten. Bijkomende behoeften voor werkelijk nood- zakelijk gebruik voeren dan hier nog bovendien eene me- nigte handelszaken bij aan, bij alle welke de makelaar het zijne verrigt, zoodat de handelaar nog vöör de mis al zijne waar aan den man gebragt heeft en zelfs eerst aldaar vöör het eigenlijke begin der mis, b. v. bij de Leipziger missen vö6r het inluiden van de- zeve, op de naburige dorpen, waar de groote handelaren uit Mecklenburg en Holstein (*) met hunne paarden staan, zijnen inkoop weder doen moet, en anders niet te doen heeft, dan deze in Leipzig met 20 pC. verdienst weder afte zetten. En eindeliijk op de mis, — hoe konde daar de hande- laar de makelaars ontberen ? door dezen wordt hij immers, nog vroeger dan door de poortcedel , de aankomst gewaar van alle vreemden en voorna- melijk van dezulken, welke paarden zoeken, ja hij wordt, zelfs nog eer hij hen ziet, met hun- ne wenschen en behoeften Lekend; want deels (*") En Oldenburg, vooral den bekenden paardenver- kooper FEIEDERICH KRISTIAANS van Jever niet te vergeten, VERT. IA gaven zij hun voornemen en‘ den voorgenomenen irkoop den makelaar — welke zich in de herberg aan hen aansloot, en hun zijne diensten „ zijnen raad en bijstand bij den inkoop der paarden aanbood, — onmiddellijk te kennen; deels wordt hij dit alles ge- waar, bij eene verstandige en beleidvolle handelwij- ze, door de derde en vierde hand, door den huis- of stalknecht, den marqueur of den waard zelven, of door vrienden , bekenden of indringende raadgevers der vreemden ; deels wordt aan de opene tafel (Table d’ hote), in den wijnkelder, in de koffijhui- zen daarvan gesproken, welke de makelaar in de- ze en gene kwaliteit, zoo als voorheen de gepri- viligeerde spelers onder het karakter van eenen Napelschen of. Sardinischen oflicier, bezoekt, en nu niets dringenders te doen heeft, dan alle in- gewonnene berigten den handelaar over te brengen , welke hetzelfde gebruik daarvan maakt, als een omzigtige en verstandige generaal maakt van de berigten zijner spionnen of van hen, welke hij op herkenning heeft uitgezonden , namelijk: hjj tracht het oogmerk van den aangekomenen paarden- koopter te gemoet te komen, en zoo dadelijk als deze zich op de paardenplaats vertoont, wordt ook reeds uit den stal een zoodanig paard voor- gereden „ dat, volgens alle door den verkooper inge- wonnene berigten, aan de wenschen van den kooper moet beantwoorden,. Deze ziet het, het bevalt hem, het schijnt geheel zoo te zijn als hij het wenscht; een makelaar leidt hem in den stal des bezitters , bij vorscht naar den prijs, maar deze is hem te hoog. Plotseliik komt er een onbekend heer op af; deze beziet, monstert hetzelfde paard, spreekt zacht met zijnen geleider , maar toch altijd zoo lui- de, dat de eigenlijke kooper het moet hooren „ dat hem dit paard bij uitstek behaagt, dat deszelfs houding, beweging, vorm, enz. zeer uitnemend zin en dat hij het voor geen’ prijs laat varen; 95 slechts wil hij eerst den handelaar eenige Lowis d’or minder bieden, dan hij hem zoude afvragen, doch des noods, wanneer het niet anders konde zijn, hem de gevraagde som er ten volle voor geven. De werkelijke kooper wordt ongerust; het paard ligt hem zelven na aan het hart; zijn wensch, om het te bezitten , wordt nog grooter,, daar hij het na- bijzijnde gevaar, om het te verliezen, voor oogen ziet; hij bedenkt zich niet lang, neemt den han- delaar op zijde, om hem den anderen kooper te ont- trekken „biedt slechts een weinig minder, dan voor het paard geäischt is; de handelaar verzekert het overige te willen doen , slaat toe, en de voorgewende kooper, welke nu nadert, om den handel te wil- len sluiten, stelt zich als buiten zich zelven . ziinde aan, dat het paard verkocht is, en bekomt, als een vermomde makelaar des handelaars, een’ wenk ,„ dat hij zich wegens dezen koop van zijn? Louis d’or makelaars loon kan verzekerd houden. En zoo verschijnt dan de makelaar , gelijk het vermaarde vrouwtje van den Donau, in duizenderlei gedaanten: nu als kooper; dan enkel als overbren- ger van brieven aan den handelaar, in dewelke paarden aan hem besteld worden en die deze niet verzuimt, om aan zijne kalanten of andere koopers te toonen; dan weder als verkooper , welke zijne waar bij de groote aanvraag naar dezelve reeds alle verkocht heeft en op het punt is, om zich weder naar Mecklenburg te begeven, ten einde eenen nieu- wen inkoop van paarden te bewerkstelligen en slechts vreest, dat zij däär thans zeer duur zullen zijn, wijl er tegenwoordig zoo vele opkoopers uit alle oorden van Duitschland, zelfs uit Frankrijk en Italiö aldaar aanwezig zijn, welke ook den prijs der paarden op deze plaats zoo in de hoogte drijven;z dan als kommissaris van eenen naburigen Staat, die paarden voor zijne kavallerie zoekt; dan bloot als reiziger, op wiens naauwkeurige berigten een oor- 96 log tusschen dit en dat Hof, zoo als hij op de plaats zelve als zeker gehoord,, en alle maatregelen hiertoe zelf gezien heeft, onvermijdeliijk is en die op den prijs der paarden den grootsten invloed zal hebben ; eindelijk als een veearts uit vreemde lan- den „ die niet genoeg van de ziekte onder de paarden in. ziine oorden verhalen kan, welke, in weerwil van alle aangewende genees - en voorbehoedmiddelen duizenden dezer dieren weggerukt heeft, waardoor ook de prijs derzelve op deze plaats stijgen moet,, enz. Steeds is de makelaar in paarden op alle wij- zen bezig, om het belang van den handelaar te bevor- deren en slechts van ter zijde het voordeel van den kooper te behartigen ; want van den cersten geniet hi deels meer, deels heeft hij op alle markten met hem te doen; met den laatsigenoemden echter misschien nimmer weder „ of ten minste niet eerder „ dan totdat hij na langen tijd weder een paard noodig heeft; ter- wijl hij echter zeer vele aan den handelaar mede ver- kocht heeft en derhalve door dezen goed betaald is. Derhalve is de makelaar meer op de zijde van den handelaar, dan op die van den kooper, en al ziine pogingen loopen daarop uit , om meer de be- langen van den verkooper , dan de voordeelen van den kooper te behartigen. Verkiest men zich met zijnen raadgever te onder- houden, en komt de makelaar er ook op toe, zoo zegge men ernstig en droogjess: „Ik wensch met dezen heer liefst alleen te spreken;” alsdan houdt meestal zijn gesnap op. Daarna moet ook de handelaar, zoo als in het begin van dit onderwerp is gezegd, ieder volstrekt niet tot het gild der makelaars behoorenden tot. eenen lofredenaar zijner paarden en handelszaken weten te maken; hetzij nu jemand, welke jets van hem gekocht heeft, en wien hij om aanbeve- ling van zijnen paardenhandel verzoekt, of hem adressen van andere paardenliefhebbers of koopers ontlokt; hetzij iemand, welke slechts uit nieuws- gierigheid of uit liefhebberij voor paarden zijne stallen bezoekt , of jemand, met wien hij om de eene of andere reden geen’ handel kan sluiten, — alle moe- ten hem evenwel hun kort bezock , zijn gesprek met hen, het voorleiden en voorrijden zijner paar- den daardoor betalen , dat hij hen tot zijne oogmer- ken weet te gebruiken. En deze onwillekeurige makelaren, zaakgelastigden , zaakwaarnemers , mid- delaren en gelegenheidsmakers zijn hem dikwijls nog meer van dienst, dan de eigenliijke en gehuurde makelaren, daar de taak der eerstgenoemden een onparijjdig aanzien heeft, door den handelaar hoog- stens met een compliment of eene beleefdheid be- hoeft betaald ‚te worden, en toch door de betrek- kingen, waarin al deze menschen Staan, meer in- sang vindt, dan door de bezoldigde en gepriviligeer- 7 98 de makelaars welke niet zelden den stempel van hun beroep dikwijls als op het voorhoofd dragen. 