title: Ontsluijerde geheimen van alle handelsvoordeelen en verfraaijingskunsten der paarden, om bij den in- en verkoop van paarden met voordeel te kunnen handelen en zich tegen schade en bedrog te hoeden ...
creator: Entrup Bavink, Th. G., translator
text: Om zich echter van allen, welke met hem en zijn beroep in aanraking komen, tot voordeel van zij- nen handel op deze of gene wijze te kunnen be- dienen ,„ moet de paardenhandelaar door een vrien- delijk en dienstvaardig gedrag zulke menschen aan zich boeijen. Hoofüizakelijk moet hij met alle ka- vallerieoflicieren , berijders, pikeurs, paardendoc- tors, hoefsmeden, die alle, wegens hunne dienst en hun beroep, als ware het natuurlijke makelaren ziin, als ook met vele kenners en liefhebbers van paarden in eene aanhoudende vriendschappelijke be- trekking staan; zelfs moet hij het niet beneden zich achten, en is het zelfs van belang voor hem, om zich ieder?’ koetsier ,„ rijknecht „ postillon „ voer« man en stalknecht te vriend te maken , aangezien hij van al deze lieden tot zijn belang en zijn handels- voordeel op zoo menigvuldige wijzen gebruik kan maken, IX. DE RUILHANDEL IN PAARDEN. De ruilhandel der paardenverkoopers is voorwaar eene moeijelijke zaak; evenwel kan de handelaar deze soort van handel geenszins vermijden, wanneer hij ziine kalanten en koopers niet verdrijven wil; ook is deze handel dikwijls niet zoo kwaad, wanneer de handelaar slechts met verstand en beleid daarbjj te werk gaat, en de handelsvoordeelen , die hiertoe dienen, in acht neemt. Deze kan men in de navol- gende onderscheiden , als: 99 1.) De verkooper moet zoo veel mogelijk „ alvo- rens hij den kooper met den prijs van het uitgeko- zen paard bekend maakt , onmiddellijik van den koo- per of van diens knecht, of door zijne makelaars , stallieden en andere bekenden trachten te ontdekken „ of de kooper met baar geld of tegen verruiling van een ander paard wil handelen „ opdat hij in het laatst- genoemde geval den prijs van het zijne aanmerkelijk hooger kan instellen. 2.) Hij moet het in te ruilen paard niet te laag. waarderen, vooral wanneer het voor eenigen tijd misschien uit zijnen eigenen stal zelven is gekocht, en juist daarom den prijs van het zijne hooger in- stellen; ja de handelaar wint daardoor in de oogen van den ruilende , en deze gelooft met hem uitnemend goede zaken te doen, wanneer de paardenhandelaar het bijna voor denzelfden prijs van hem aanneemt, als waarvoor hij het voor korten tijd gekocht heeft; want in de minste gevallen denkt hij, dat dit slechts eene staatkundige handelsspekulatie is, en het in te ruilen paard op verre na niet die waarde bezit, die men voor hetzelve eischt. Genoeg, men neemt toch het zijne voor een’ tamelijk hoogen prijs aan, en gaarne betaalt hij dan het overige nog te kort komende aan het nieuw ontvangen paard toe, hetwelk hij meestal voor dezen prijs of althans voor niet veel meer zoude hebben bekomen , wanneer hij met enkel baar geld had gehandeld, en den ruilhan- del achterwege nad gelaten ,„ die voor den kooper al- tijd nadeelig is. Het streelt echter zijne eigenliefde „ het doet zijne liefde voor de spaarzaamheid goed , dat hij naar den schijn toch weinig of in het geheel niet bij den handel verliest; dat hij zijn gebrekkig of althans met de eene of andere fout behebt paard bijna weder zoo hoog aan den man kan brengen , als hij het gekocht heeft, en dit is voldoende, om het handelsvoordeel van den verkooper over het hoofd te zien , daar deze het immers voor weinig of 400 in het geheel geen verlies aangenomen heeft. Dit moet echter ook geschieden ,„ wanneer de paardenverkooper bij den ruilhandel zijne rekening zal vinden ; want: -a.) Aanvaardt hij een nieuw risico, dat hier om 200 veel te grooter is, daar toch alle ingeruilde paarden meest altijd- meer of minder ziek of ten min- ste ziekelijk aangedaan ,„ zoo niet onbruikbaar , met den woord gezegd, gebrekkig ziin, en hij, zoo al niet op een geheel verlies, dan toch op een” slechten verkoop „ en eene lange plaatsing in zijnen stal, wat dezen geenszins tot sieraad verstrekt „ rekenen moet. 56.) Bekomt hij, in plaats van een’ vreter uit zij- nen stal kwijt te worden „ weder een’ nieuwen er in, welke in vele gevallen in het geheel geen voeder waard is. In plaats van het zijne, dat zich verbe- teren en volmaken konde,„ en daardoor zijn dage- lijiksch voeder betaalde, bekomt hij daarentegen een , hetwelk van dag tot dag vermindert, van dag tot dag in waarde verliest, en dat hij volstrekt niet anders weder aan den man kan brengen „ dan misschien door eene menigte onedele handelsvoordeelen , waarbij hij zinen naam en zijne renommee verliest, waarop hij ten minste even zoo veel prijs moet stellen „ als ligte meisjes voor de oogen der wereld op haren goeden naam. Hij moet derhalve steeds het in te ruilen ‚paard niet anders, dan enkel als eene toegift en dus niet eens als eene zuivere winst voor het verkochte be- schouwen ,„ die het immers weldra zelf weder zoude opteren, en nog bij dit geschenk moet hij de kosten van zijn onderhoud in rekening brengen, die uit de geldelijke toegift althans voor eenigen tijd bestre- den moeten worden. B, ı. 3.) Bij elk in te ruilen paard moet het zijne ijve- rigste poging zijn, om te onderzoeken , wanneer de oorzaak niet zoo terstond in het oog valt, wat dan wel eigenlik de reden is, waarom de eigenaar zich van dat paard wenscht te ontdoen; of het werkelijk ziek is en gebreken heeft, of slechts niet voor het 104 gebruik, waarvoor deze het dier bestemd had, dient; of het slechts voor zijne bijzondere geaard- heid, zijnen smaak, zijne luimen , zijnen ligcha- melijken toestand, enz. ongeschikt is; of het als rij- of rijtuigpaard het beste past; of hij zelf mis- schien nog een dergelijk paard bezit, of het uitzigt heeft, om zoodanig een te bekomen , mer hetwelk hij het vereenigd als wagenpaard zal kunnen verkoopen ; of zich aan hetzelve de handelsvoordeelen met goed gevolg en gewin laten aanwenden, waardoor het dan toch nog eene schijnbaar hoogere waarde be- kwam; of hij onder zijne koopers uitzigt heeft op eenen liefhebber, die hem er weder wil afhel- pen; of het voor eene omruiling aan een’ ande- ren paardenhandelaar van zijne verre af wonende compagnie , enz. geschikt is; of hetzelfs voor zij- ne reizen, voor zijn landhuishoudelijk gebruik‘, enz. eenigen tijd gebruikt kan worden, en of het zich over het algemeen wel de moeite en het voeder bij den gang des paardenhandels loont, om een zoodanig paard op spekulatie te stallen of niet. In enkele gevallen kan het nu wel, volgens deze opgegevene beschouwingen ,„ niet geheel te verwer- pen en zelfs oogenschijnlijik voordeelig zijn, een’ ruilhandel te hebben gedaan; doch in de meeste ge- vallen is het niet alzoo en datgene, wat bij &ene ruiling gewonnen wordt, gaat gewoonlijk bij tien anderen dubbel weder verloren, zoodat de handelaar deze soort van handel hoofdzakelijk alleen moet drijjven , om met zijne koopers en kalanten in be- trekking te blijven. Aan eene zuivere en wezen- lijke winst. daarbij is zelden te denken , en derhalve moet men dan ook elken ruilhandel zoo veel mo- gelijk vermijden, voornamelijk wanneer de handelaar niet met andere handelaren ruilbandel kan drijven, of deze meer of minder gebrekkige of fouten bezit- 102 tende waar niet aan landlieden of kleinhandelaren van zijn beroep overdoen kan. Bij geenen anderen uitweg is het nog het best en voordeeligst voor den handelaar, om zijne ingeruilde paarden aan de voornaamste groothandelaren, vooral bij dezul- ken, bij welke hij zijne inkoopen doet, al is ‚het dan ook voor weinig geld, te verkoopen of anders te verruilen ; deze jagen zulke paarden dan een’ tijd lang in hunne weiden, gebruiken ze in hun landelijk bedrijf, of als merries tot hunne eigene paardenfokkerij, en steken ze daarna onder hun- ne koppels, waarmede zij op nieuw en in het groot aan andere handelaren, dikwijls tot groot me“ van hunne verbeteraars, verkocht wor- en. ‘Wil een kooper ruilen, zoo handelt hij op het verstandigste aldus: Hij monstert en handelt over het paard, dat in zijn’ smaak valt, doet zijn laat- ste bod, en alvorens de roskammer toeslaat, zegt hij tot hem: ja, onder de voorwaarde nog, dat gij mijn paard aanneemt. Wat hij nu daarvoor bekomt en van de som aftrekt, is hem werkelijk toege- vloeid, zonder dit is zijn paard regelregt weggege- ven, Het beste is, men ruilt in het geheel niet, maar koopt en verkoopt voor de vuist weg. II —— x DE PAARDENHANDEL OP KREDIET h EN VERWAARBORGING. % Niet veel beter, dan’ de ruilhandel , ja zelfs met nog meer resico verbonden, is de handel op kre- diet, en reeds vele handelshuizen zijn door deze 105 negotie te gronde gegaan, zoodat het zekerlijk niet overtollig is, ook hierover de ondervindingen en handelsvoordeelen van eenen ouden handelaar te vernemen. V66r alle dingen moet de handelaar, alvorens hij den prijs bepaalt, trachten te onderzoeken, of de kooper contant betaalt of niet. Bij menige huizen , met welke de handelaar reeds langen tijd in verbin- ding staat, is dit reeds vooruit van zelf te bepa- len, daar hunne solide of onzekere wijze van han- delen bekend is. Zoodra het laatstgenoemde het ge- val is, en ook bij eenen handel met een? soliden en regtschapen’ man, welke echter niet terstond contant betaalt, moet de prijs van het paard aanmerkelijk hooger gesteld worden; want niet alleen dat de handelaar de renten van het kapitaal en de vermoe- delijike winst daarmede in rekening brengen moet, wanneer hij het met voordeel in zijn bedrijf omge- zet had, zoo blijft ook reeds de paardenhandel op krediet in zoo verre zeer gevaarliik en ten minste zeer verdrietelijik voor hem, daar het verkochte paard in den stal des nieuwen eigenaars gebreken kan bekomen of ziek kan worden, niet zoo uitvalt als men wenscht, door anderen berispt of gelaakt wordt, enz., ja men zelfs wel wegens deze of gene omstandigheden den verkooper de verschuldigde be- taling onthoudt. In dit opzigt is de handel op kre- diet met het paard, dat uit- en inwendig aan zoo vele invloeden is onderworpen , die zijne natuur kun- nen veranderen, veel gevaarlijiker, dan met elke andere waar, welke zich altijd en onder alle om- standigheden gelijk blijfft, en waarvoor de betaling ten minste niet om eene ware of slechts. voorgewen- de oorzaak kan geweigerd worden, dat de waar meer of minder onbruikbaar geworden, en den bedon- genen prijs niet waard is. Ook valt het bovendien dikwijls voor, dat de kooper sterft, als oflicier in 104 den, veldtogt sneuvelt , of tot betaling onvermogend wordt, en de verkooper niet alleen het geheele kapitaal, hetwelk hij te vorderen heeft, verliest , maar ook nog proces-kosten te betalen „ tijdverlies en vele andere verdrietelijkheden heeft , welke hij dikwijls nog hooger, dan het verloren kapitaal zelf in rekening kan brengen. in omstandigheden,, dat zij niet terstond of in eens betalen kunnen „ maar niettemin hunne schuld voor en na eerlijk afbetalen ,„ en hij zoude derhalve veel verliezen , indien bij den handel onder deze voor- waarden niet wilde aangaan; hij moet evenwel slechts altijd in de bepaling der prijzen zijne maatre=, gelen nemen, waardoor hij toch. in alle gevallen ge- deeitelijk gedekt is. Zeer onverstandig is het van hem gehandeld, wanneer hij bij den verkoop van het paard voor het- zelve instaat, en voor alle gebreken en ziekten, die het binnen bepaalden tijd mogt bekomen, waar- borgt; want wie kan het van zich zelven weten, of hij morgen gezond is, of zelfs dan nog leeft, hoe veel te minder derhalve dan nog van een ander levend schepsel , welks inwendig gestel hij-niet eens 105 zoo goed kent als dat van zich zelven. Nog veel dwazer is het, bij het verkoopen op krediet, voor . de mogelijk nog komende fouten en gebre- ken van het verkochte dier te waarborgen „ die maar al te veel zich opdoen , en waarvoor dan de kooper door de nog resterende penningen zich schadeloos wil stellen. Daarom is het in dit geval dubbel aan te raden, dat de handelaar zich in het zekere stelt en liever bij den verkoop tot voorwaarde maakt, dat hij, bij eene zich mogelijk opdoende verandering van het paard, bij; de betaling zich niet de gering- ste korting zal-laten welgevallen. Ook spreekt het van zelf, dat hij zich voor de te goed blijvende som een’ soliden borg of anders eene voldoende obliga- tie of een’ goeden wissel van den kooper laat ge- ven, opdat hij ten minste schriftelijik voor zijne schuldvordering gedekt zij, en deze, wanneer zulks mogt vereischtt” worden, voor het geregt kan brengen. Zelfs bij zeer solide koopers, bij wie de beta- ling niet aan den minsten twijfel is onderworpen , is het gewaagd voor den handelaar, wanneer hij uit kieschheid, of om bij den kooper nog meer vertrouwen op het paard, en op zijne wijze van handelen in te boezemen, den handel, zonder de be taling terstond bij de aflevering uit den stal of van de monsterplaats daarvoor te bekomen, afsluitz want wie staat hem borg, dat het paard in zijne nieuwe wverblijfplaats, bij andere voedering en an- dere verpleging,, bij: de proefnemingen „ welke men aldaar met hetzelve in het werk stelt, bij. de dienst- verrigtingen, die men het laat doen, enz. en ook zonder alle uitwendige aanleidende oorzaken niet iets kan ovgrkomen, waardoor het ziek, met ge- breken behebt of anders onbruikbaar wordt, zoo- dat men het paard thans niet behouden wil en het den handelaar terug geeft. Een paard echter, dat 106 de handelaat reeds zoo goed als verkocht had, dat reeds wit zijn’ stal was afgeleverd, dat hij ech- ter om de eene of andere reden terug bekomt,, ver- liest als handelsartikel, en wanneer er ook werkelijk niets op hetzelve te zeggen viel, evenwel altijd aan waarde, is nu op de verkoopplaats, of aan vrienden en bekenden van den kooper bezwaarlijk weder aan den man te brengen ,„ en veroorzaakt den handelaar nadeel en ergernis, al verkocht hij het naderhand ook nog zoo goed; want het heeft hem immers nieuwe zorgen en nieuwe uitgaven veroorzaakt, die dikwijls zeer hoog aangerekend kunnen worden „ aan welke nadeelen de kooper , wel- ke den paardenhandel niet kent, in het geheel niet denkt „ ja zelfs nog wel bovendien zich verbeeldt , dat de verkooper hem voor het voederen van. het paard voor eenige dagen nog dank verschuldigd is. De verwaarborging voor twee of voor vier weken is overigens de eenigste handelwijze, om zich voor de kunstenarijen der paardenhandelaren te beveiligen , komt thans hoe langer hoe meer in gebruik en wordt ook door de verkoopers aangenomen, in ZOO verre zij een? soliden betaler voor zich hebben. ‚Kent men elkander wederzijds niet, dan wordt het geld aan een? derden soliden man uitgeteld, welke de gel- den, na afgeloopen verwaarborgings termijn , aan den verkooper -zendt ,„ in geval hij geene contraorder van den kooper heeft ontvangen. Meestal bedingt de verkooper hierbij alleen , dat de dood of uitwendige verwondingen ten nadeele van den kooper vallen , wat ook als billijik voorkomt. Bezoeken verkoopers en koopers de paardenmarkten telkens , zoo is het veelal gebruikelijk, den handel tot dien tijd af te sluiten , zoodat de kooper eerst op de volgende markt be- taalt, of den handelaar de paarden terug brengt, welke dezelve alsdan terstond weder in zijne kop- pels opneemt; dit kan evenwel allen bij lieden 107 plaats hebben , die bij den paardenverkooper als zeer solide en brave mannen bekend zijn. Over het algemeen is het 'een der noodzakelijkste voordeelen bij den paardenhandel, dat al datgene, wat de paardenverkooper aan den kooper wegens de verwaarborging voor de gezondheid,, gebreken en verborgene kwalen zegt, zoo veel mogelijk voor eene dubbelzinnige of tweeledige uitlegging vatbaar is; want welk verstandig mensch kan eigenlijk zulk eene verzekering voor iets meer dan een pour parler , een ijdel gesnap,, hetwelk eigenlijk geheel niets beteekent , aanmerken? Wie kan weten, — hier op het ver- kochte paard toegepast — welke verpleging, welk voedsel, welke oppassing het dier heeft en welke dienstverrigting het bij zijnen nieuwen meester doen moet? Welke kennis de man, in wiens handen het paard nu is gekomen , van rijden, van mennen, van de verpleging en oppassing eens paards over het al- gemeen heeft? Hoe zijn stal, zijn gereide, zijn hoefbeslag, en duizende andere dingen, die meer of minder op de ‚gezondheid, op het temperament en het karakter des, paards werken „ ingerigt zijn, om vooruit met zekerheid te kunnen bepalen , dat het paard onder andere invloeden morgen nog hetzelfde zal blijven, wat het heden is? Dat het niet door in- of uitwendige oorzaken ziek, of meer of min- der onbruikbaar voor de dienst van den kooper wor- den zal, dan het op het tijdstip is, op hetwelk hij het koopt? En wie kan eindelijk van al datgene on- derrigt zijn, wat in het binnenste van den kooper zelven, in zijn’ smaak , zijne luimen, zijne inzig- ten, ten aanzien van het paard, morgen omgaan zal, waarvan hij heden bij den koop van hetzelve misschien het tegendeel te kennen geeft? Er zijn immers buitendien wetten genoeg, die, uit onkunde harer makers in den paardenhandel, op eene dikwijls zeer onbillijke wijze den handelaar noodzaken , het 108 verkochte paard terug te nemen, wanneer het in den stal des nieuwen bezitters ziek geworden is of ge- breken bekomen heeft; wil hij zich dan door zijne verwaarborging nog eene nieuwe verpligting. jegens den kooper op den hals halen?® Nimmer drukke zich derhalve de paardenverkooper over den toekomenden toestand van het paard op eene bepaalde wijze uit, en nog minder geve hij een paard, zonder vooraf den koop bepaald of gesloten, en zoo niet ge- heel, dan toch een goed gedeelte van den koop- prijs ontvangen te hebben, uit zijnen stal, wan- neer hij. HET, PROCES VOEREN BlIJ DEN PAARDENHANDEL. ’ Nog als een ander handelsvoordeel voor den paardenhandelaar moet hij onder het oog houden,, dat hij namelijk „ zoo veel als mogelijk is , alles, wat naar processen zweemt, in zijnen handel vermijde, en hij liever, zelfs bij een aanmerkelijk veriies, met den kooper overeenkome, en in het minnelijke met hem een akkoord aang.. Want niet allen, dat hij daarbij zelden of in het geheel niet wint, maar nog altijd daarbij kosten en verdriet heeft, daar alle op den paardenhandel gegevene wetten gunstig VOOr_ den kooper en nadeelig voor den verkooper inge- rigt zijn, zoodat hij, ook mer den bekwaamsten en restschapensten verdediger gewapend, toch het pro» 109 ces verliest, zoo benadeelen deze geregtelijke twist- gedingen in handelszaken ook zijn krediet, en ma- ken hem als een?’ bedriegelijken en proces lievenden man bekend, met wien niemand gaarne iets te doen wil hebben; terwijl daarentegen zijne toege- vendheid, dienstvaardigheid en zijne zucht, om dergelijke zaken in den minne te vereffenen, hem nieuwe kennissen, kalanten en koopers aanbren- gen, welke hem het bij den eenen of den anderen kooper geleden verlies dubbel vergoeden. Zoo spreekt over dit onderwerp een oude ervarene paardenhandelaar, welke, wel is waar, duizenden in den paardenhandel, en voornamelijk ook door processen verloor, maar ook weder duizenden, en wel, onder anderen ,„ door toegevendheid in punten van verschil en door hierbij gebragte offers g@won- nen heeft. XII. ORDE EN BOEKHOUDEN IN DEN PAARDENHANDEL. Vele paardenhandelaren gaan daarom te gronde, of komen in hun beroep nimmer vooruit, om- dat zij in al hunne zaken niet de zoo hoogst nood- zakelijke orde behartigen, niet naarstig en naauw- keurig boek en rekening houden „ en over het al- gemeen omtrent de waar zelve het commerciele ver- waarloozen, meer paardenkenners en paardenlief- hebbers, dan paardenhandelaars zijn, de paarden meer voor zich zelven, dan voor de koopers hou- den en bij eenen goedkoopen inkoop en eenen duren verkoop alles voor hun beroep meenen gedaan te 110 hebben ; terwijl zij het belangrijkste daarbij, nl. boek een rekening over dit alles te voeren en eene juiste caleulatie over winst en verlies, uitgaven en ontvangsten, uitstaande posten en schulden te ma- ken, geheel verwaarloozen, zonder welke toch im- mers de voordeeligste handel geen’ stand kan hou- den. Van daar zijn er ook steeds vele paardenhan- delaren, welke dien ten gevolge, wanneer geene bij- zonder gelukkige omstandigheden, door voordeelige onverwachte leveranciön als anderzins ,„ hen weder dekken, of die hunne verwaarloozing van het com- merci@le weder goed maken, vroeger of later te gronde gegaan. Hoe velen zijn er niet, welke de winst, die zij in hunne zaken hadden , aan het geluk , maar geenszins aan de orde, die zij in hun beroep in acht namen, te danken hebben, en die nog grooter voor hen zoude zijn geweest, hadden zij hier bij, met hunne ervaring in de paardenkennis, ook een geregeld boekhouden, waarin bij iederen koopman zijne eigenlijke welvaart en zijne soliditeit bestaan , weten. te verbinden. Derhalve moet men het boekhouden ook als een gewigtig handelsvoordeel bij den paardenhandel beschouwen, en mogt dit hierbij niet met stilzwijgen over het hoofd gezien worden. XI. DE VOORDEELEN EENER COMPAGNIE- SCHAP IN DEN PAARDENHANDEL, Een zeer gewigtig handelsvoordeel bij den paar- denhandel is verder nog, dat de handelaar een’ compagnon in zijn beroep, en wel, zoo mogelijk, op een ver afgelegen of verwijderd oord heeft , met 111 wien hij de ingeruilde of anders gebrekkig gewor« dene paarden, oude winkelknechten „ enz. tegen an- dere dergelijke, niet betere, maar in zijne woonplaats toch nog niet bekende omruilen kan, die bij ieder- een’ dan als nieuwe, versch uit het land (Mecklen- burg en Holstein) aangekomene waar doorgaan en aan beide plaatsen zich goed laten verkoopen , daar men ze, bleven zij op de eene plaats, in het geheel niet meer aanzag, en zij echter den handelaar kos- ten veroorzaakten ,„ zonder het geringste uitzigt op eenig gewin te hebben, dat op deze wijze zeker is. Den ingeruilden vos te A., dien aldaar ieder kind kent, koopt in A. den handelaar niemand we- der af, of ten minste slechts voor eenen spotprijs , hetzij dat het dier werkelijk of ingebeeld gebrek- kig, en tot deszelfs bestemming onbruikbaar is; maar in B. gaat hij voor een geheel nieuw artikel door, en doet zich onder de handen des paardenhan- delaars slechts van zijne voordeeligste zijde voor, als had hij al zijne fouten en gebreken in A. achter- gelaten. En zoo gaat het omgekeerd den schimmel in B.; hier wordt hij tot een? stalhoeder ,„ maar in A. tot de willigste waar. De mensch bemint eens vooral verandering, vooral in zijnen jeugdigen leeftijd; het oude, dat, waaraan hij gewoon is, behaagt hem niet meer, hij wil iets nieuws „ het» welk hij weldra weder tegen iets anders gaarne ziet verwisselen, totdat hij in zijnen ouderdom wenscht, het eerst aangebragte, het herkomstige , het oude slechts altijd te behouden, en aan elke verandering zulk eenen tegenzin bekomt, als in de jeugd aan het eenerlei en aan het blijvende, Zelfs goede, onberispelijke paarden, welke ech- ter de handelaar het ongeluk heeft lang op den stal te behouden, moet hij derhalve tegen andere ver- ruilen, en al waren deze ook in elk opzigt veel slechter,, het is toch nieuwe, versche waar, welke weder onderscheidene paardehliefhebbers in den stal 119 lokt,, hem afnemers verschaft, daar de ouden den prikkel der nieuwheid hadden verloren, en op hunne eerste verblijfplaats door niemand meer ge- monsterd werden; gelijk de geborene meisjes in eene stad, welke daarom geene mannen bekomen , omdat zij hier bekend en daarom niet zelden ver- pligt zijn, willen zij zich in het echtgareel gespan- nen zien, hare verblijfplaats te veranderen,, even‘ z00 de paarden ,„ wanneer de handelaar ze met voordeel aan den man wil brengen. Niet zelden zendt de paardenverkooper eenige paarden des avonds naar eene nabnrige plaats, en laat ze den volgenden mor- gen vroeg in vollen sprang als eene nieuwe waar terug komen; zelfs in de stallen wordt omgeruild, Eh men vindt heden het paard hier en morgen däär. Heeft nu nog bovendien de een of de ander der beide compagnons eenige kampen groenland of eenige weiden , zoo is dit eene groote winst voor hunnen gemeenschappelijken handel; want zij kun- nen op dezelve hunne ziekelijke, gebrekkige en lam gewordene paarden zonder vele kosten eenige maanden lang den zomer door onderhouden, hunne ziekten en gebreken geheel of althans gedeeltelijk weder doen herstellen, hen voor langen tijd aan de blikken der koopers geheel en al onttrekken, en ze dan gereinigd, gekamd, gepoetst en op nieuw geappreteerd (in glans gebragt) als versche waar op de eene of de andere plaats weder optreden laten. Kortom, er moet bij den paardenhandel de regel in acht genomen worden, om alle inge- ruilde of gebreken hebbende paarden zoodra mo- gelijk uit den stal en uit de plaats, waar zij be- kend zijn, weg te brengen, tegen andere gelijk- soortige, maar hier nog niet bekende paarden om te rıilen, of, zoo als de handelaar zegt, „te 270- keren,” als ook in het algemeen niet langer dan 8 weken, hoogstens 3 maanden een paard in den 415 stal te houden en is het in dezen tijd niet ver- kocht, het tegen een ander te verruilen, ten wel- ken einde, om deze ruiling met voordeel te drijven, in allen gevalle een vertrouwde compagnon op eene verwijderde plaats behoort. Insgeljjks is het een handelsvoordeel, dat de paar- denhandelaar bij zijne terugkomst van eene mis of - paardenmarkt, die hij wegens den verkoop zijner paarden bezocht, zulke paarden niet weder mede naar zijne woonplaats terug brengt, welke däär onverkocht zijn gebleven en hier algemeen bekend zijn. Men beschouwt ze anders voor paarden, die gebreken hebben, daar zij geen’ aftrek vonden en men maakt ten minste deswege de gevolgtrekking, dat men nu bij hem veel goedkooper te regt kan komen, het- welk de lhandelaar in elk geval moet vermijden en liever de op de mis of markt overgeblevene paarden tegen slechtere van een’ anderen handelaar verruilen , dan ze als overgeblevene restanten, die men thans als uitschot aanmerkt, in zijne woonplaats weder mede terug te brengen. Hierbij maakt hij nu somwijj- len goede zaken, deels omdat hij ze tegen slechtere en ingeruilde bij een’ anderen handelaar verruilt , deels omdat hij deze goedkoop ingeruilde paarden in zijne woonplaats als nieuwe, eerst van de markt medege- bragte waar zeer goed verkoopt. N Over het algemeen is het einde der mis , wanneer de betaalweek benevens het krediet van menige paardenhan- delaren, die gedurende de mis slechte zaken hebben gedaan, ten einde loopt en wanneer er overigens een behoorlijk fonds aanwezig is, de regte oogst voor hem; want hier kan hij zich dikwijls nog veel goedkooper weder voorzien en zijne stallen voltallig maken, dan in het land (Mecklenburg) zelf „ zoodra hij slechts zorgt, om altijd over een voldoend kapi- taal te kunnen beschikken en als hij met beleid 'en op eene solide wijze te werk gaat. 8 XIV N ‚NOODZAKELIJKHEID VAN WER PERSO- NEN BIJ DEN VERKOOP VAN EEN PAARD. Tot het verkoopen van elk paard .behooren — wänneer de handel van hetzelve met voordeel zal worden gesloten — altijd twee personen, namelijk de handelaar en zijn berijder, of een van beiden en een vlugge of knaphändige en behendige koppel- knecht; want terwijl de eene het paard in het voor- leiden, voorrijden , of voor den wagen loopende voor- stelt, moet. de andere den kooper op: alle voortreffe- lijikheden "van het dier opmerkzaam maken en diens blik van alle zwakke en gebrekkige gedeelten van hetzelve. zoeken af te leiden en hem met alle mo- gelijke:» welsprekendheid het paard aanprijzen „. het smalen :van hem zelven, van zijnen raadgever of zijnen begeleider terstond voorkomen en ontzenuwen en elke beraadslaging of elk overleg tusschen hen — wijl zulks toch altijd slechts eene meer of minder gestrenge beoordeeling der waar is — zoo veel mo- gelijk ‚zoeken: te beletten , daar dit bijna altijd voor den koop nadeelig is. Ook is het noodig,, dat hij, die bij den kooper staat ‚en zijne- aanmerkin- gen en beoordeeling over het paard alsmede zijne wenschen en eischen ten opzigte van hetzelve af- luistert, aan dengene, welke het paard voorstelt en ;aanbiedt, door - hiöroglyphische uitdrukkingen (beeldspraak) of. door bestudeerde mimiek (gebaren) dit-alles bekend maakt, opdat deze ‚zijne maatrege- len daarnaar kan nemen en het paard zoodanig too» nen als de kooper het wenscht. Hierdoor wordt het een groot handelsvoordeel bij den paardenhandel , hoe weinig ook de kooper daar- 4116 op let, dat tot den verkoop van ieder paard twee personen behooren, waarvan de eene het spraak- orgaan, de andere de vuist en de beenen gebruikt , beiden echter in de grootste overeenstemming en met alle mogelijke behoedzaamheid en beleid han- delen moeten, wanneer de koop met voordeel zal gesloten worden. Het is niet minder een belangrijk voordeel bij den paardenhandel, dat de handelaar langs alle mogelijke wegen de eigenliefde des koopers poogt te vleijen,;, — want welk mensch is hiermede niet gediend? — en daarom zijne bewering, dat hij een paardenkenner en een goede rijder is, hoe- zeer hij zulks ook door zijne beoordeeling der paarden en door zijn rijden wederlegt, ook in geenen deele tegenspreekt, want eensdeels zoude zulks toch vergeefsche moeite zijn, om hem van de- zen, wit zijne eigenliefde voortspruitenden waan terug te brengen en men ook den 'moriaan toch niet blank wascht en anderdeels zoude hij door zijne tegenspraak zich zelven belangrijke schade kunnen berokkenen ; want wat verdraagt de mensch wel minder, ‘dan tegenspraak , te regt wijzing en onder- rigting? Weanneer derhalve een kooper, door eeni- ge los daar heen geworpene woorden , zich als een kenner en een goede rijder te kennen geeft, of dat hij althans daarvoor verkiest gehouden te wor- den , zoo breide men in tegendeel dit stokpaardje zij- ner eigenliefde nog meer wit en vleije hem met de uitdrukking, dat men in langen tiid zulk een’ prak- tischen paardenkenner of zulk een’ geoefenden rijder niet ontmoet heeft; dat men het bij hem in het ge- heel niet durfde wagen , om een gebreken hebbend paard op de monsterplaats te brengen; of, dat hij het nog ongeleerde paard, bij zijne vaardigheid , be kowaamheid en geoefendheid in de rijkunst, weldra tot het best gedresseerd campagne- paard , Z00 niet zelfs tot een school- of manege- paard zal 417 maken; dat men vurig wenschte, dat onze ‚berij- der in zulk eenen graad die bekwaamheid in de rijkunst bezate en wat dergelijke vleijerijen meer ziin, die, hoe grof, gemeen en onkiesch zij op zich zelve ook zijn mogen, eenen eigenlievenden mensch toch in het geheel niet beleedigen , in te- gendeel hem den paardenverkooper tot vriend maken en altijd het sluiten van een? voordeeligen koop be- vorderen. Voornamelijk is deze menschkundige handelwijze bij hoogleeraren in de veeartsenijkunde , welke, bij al hunne theoretische paardenkennis „ in ’t algemeen zeer weinig van den praktischen paardenhandel ver- staan en bij de zich geleerd en bekwaam oordeelende stalmeesters (piqgueurs) en berijders aanwendbaar; want niets streelt deze heeren meer en neemt hen meer voor . den paardenhandelaar en zijne paarden in, dan zijne verwijzing op dezelve aan zijne lie- ‘den: „Aan dezen heer moet gij in ’t geheel niets zeggen ,„ die kent een paard beter dan wij en kan beter rijden dan gij alle; hoe goed zoude het voor mijne handelszaken zijn, wanneer gij slechts het geringste gedeelte verstendt van datgene, wat deze heer weet,” enz.; terwijl deze zoo hoog ge- roemde kennis dikwijls weinig beteekent en de jon- ge koppelknecht er veelal meer van verstaat, dan de geleerde heer, slechts dat hij minder aanma- tigend , minder eigenlievend en minder voorbarig is en, behalve op zijne geldelijke belooning en op den naam van cen braaf en eerliik man, geene verdere aanspraken maakt. 118 ——ZIERS2[ SS SS XV. | KUNSTGREPEN BIJ DEN PAARDEN- HANDEL. Alle paarden ,„ die aan den kooper bijzonder beval- len en welke hij lust gevoelt te koopen, moeten ook de bijzondere goedkeuring van den handelaar wegdragen,, ja het moer daarbij heeten: „, Wanneer men altijd zulke paarden konde koopen, als deze merrie en dien ruin, dat ware zekerlijk regt goed; maar zulke paarden, welke een’ zoodanig en regelmati- gen bouw , zulke beenen, zulk eene losse en vrije beweging hebben, zoo vlug en gemakkelijk in alle verschillende soorten van gang zijn, welker figuur of gestalte een waar pronkstuk is, die den staart zoo schoon dragen, die zoo veel vuur, doch tevens kalmte, rust en gehoorzaamheid daarbij bezitten, — zulke paarden komen voorzeker niet alle dagen op de markt;” terwijl zij misschien in elk opzigt de ellendigste en erbarmlijkste dieren onder den gehee- len koppel zijn, die op elke paardenmarkt bij do- ziinen als uitschot onverkocht staan blijven. Maar zij bevallen den kooper en zulks is genoeg , dat zij insgelijks den handelaar moeten bevallen „ die immer slechts van dat punt uitgaat, om zijne paarden en natuurlijk de slechtsten het liefst , te verkoopen. Volkomen eveneens is het met het rijden. Vindt de kooper het eene of het andere paard goed gedres- seerd, terwijl het nog het ruwste en ongeleerdste paard van de wereld is, wel nu, de paardenverkoo- per kan zich dit gemoedelijk laten welgevallen ; hij moet zelf bekennen, dat de schimmel buitengemeen fiin gevoelig in den bek is, de geringste aansporing volgt en door de bekwame rijkunst des koopers 119 voorzeker steeds op die hoogte zal blijven. Want op hem rust niet de verpligting , om knoeijers in de rjkunst het rijden te leeren en dit nog bovendien tegen hunnen wil, daar zij zich reeds meesters- in. de kunst wanen. Hij is bloot paardenhandelaar en drijft onder de bescherming van den staat het beroep des paardenhandels, laat echter een’ jeder’ bij zijn geloof, het moge nu zijne eigenliefde in de paardenkennis, in de rijkunst, of andere onder- werpen gelden en tracht slechts, om zijne paarden te verkoopen ,„ maar niet om te onderwijzen. Bij paarden , van welke men gelooft,, dat zij in vele opzigten aan de wenschen des koopers beantwoor- den, heeft de handelaar niets zoo zeer te beharti- gen, dan dat hij ze zoodra mogelijk door den koo- per zelven laat berijden en met de bepaling van den prijs nog zoo lang toeft, totdat hij dezelve eeniger- mate onder zich beproefd heett; want dikwijls neemt hunne ligtheid, kracht, snelheid , zeker- heid, enz. hem zoo zeer voor die dieren in, dat hij in het geheel niet weder wil afstijgen , de hoogste prijs hem niet te veel schijut te.wezen en hij het paard zonder verdere woorden naar huis rijdt, en het geld door den hem vergezellenden berijder of koppelknecht terug zendt. Daarentegen moet de paardenverkooper ,„ zoo veel mogelijk , den kooper van het berijden zoodaniger paarden pogen af te houden , van welke hij moet vreezen, dat zij aan ziine wenschen, ten opzigte van hunnen gang, hunne kracht, dressering, enz. niet zullen beant- woorden en. hij kan zeer verheugd zijn, wanneer men deze koopt , zonder ze zelve te hebben bereden. Van daar dan ook de praktische regel in den paar- denhandel, dat men, alvorens er nog gemonsterd wordt, naar de prijzen van onderscheidene paarden des koppels vraagt, vöör en aleer nog de hande- laar vermoeden kan, welk paard of welke paarden het zijn, die den vermoedelijken kooper het best 120 bevallen en ‘dan eerst moet de monstering plaats vinden. r Hetzelfde geldt ook van het mennen der rijtuig- paarden ; wanneer deze den kooper dikwijls weinig of zelfs in het geheel niet bevallen, zoo verleidt en overreedt hem dikwijls nog den koop hun aan- zien in het gereide en voor het rijtuig, hunne volg- zaamheid, hunne snelle en krachtige beweging , hun vlugge loop, enz. Dit eene en andere doet bij het einde nog den handel goed uitvallen,, die bij het begin der monstering, bij het opleiden der paarden, nog ver verwijderd en onzeker was. Al deze kunstgrepen zijn handelsvoordeelen, op welke slechts de vijanden van den paardenhandel den stempel der bedriegerij drukken, en die toch niets meer en niets minder zijn, dan regelen eener ver- standige en menschkundige handelwijze, die immers door ieder’ voorzigtigen en behoedzamen man op zij- ne wijze en volgens zijne betrekkingen in beoefening gebragt worden. XVl. HET VERTOONEN VAN GOEDE EN SLECHTE PAARDEN. Verlangt de kooper het niet uitdrukkelijk, wat deze van zijne zijde echter ‘nimmer mag verzuimen op bepaalden toon te verlangen „ zoo moet de han- delaar zich wel degelijk in acht nemen, om de nog in rollen hangende staarten zijner geangliseerde paarden niet neer telaten en ze met deze gevlochtene,, afhangende staartvlechten te toonen; want deze schenden en misvormen het paard en doen al zij- ne gebreken, een afloopend kruis, eenen naauwen 121 gang, enz. nog eens zoo duidelijk en zigtbaar wor- den, als zij, op den rug opgebonden , daartoe bij- dragen, om deze gebreken te verbergen. Wanneer echter de handelaar den kooper van het koopen van het eerie of het andere paard terug houden wil, mis- schien omdat hij een slechte betaler is, of dat de verkooper bij het paard, hetwelk de kooper heeft uitgezocht,, nog een beter uitzigt op verkoop heeft , dan toone hij hem het uitgekozen geangliseerde , maar nog in rollen hangende paard slechts met eenen afhangenden staart, en hij zal hem spoedig van zij- ne keus terug brengen. Over het algemeen moet de paardenverkooper niet alleen een paard goed en voordeelig weten voor te stellen, maar ook, wanneer de omstandigheden en ziine bijzondere belangen het vorderen , het ook zeer slecht, ja als gebreken hebbende, ziek en kreupel weten te toonen. Zoo zal hij b. v. bij paarden , welke reeds zoo goed als verkocht zijn „ die ech- ter een ander kooper zien en tot maatstaf der beoor- deeling bij diegene nemen wil, welke hij voor zich uitgezocht heeft, de reeds verkochte slecht,, de nog«te verkoopene zeer voordeelig, weten voor te stellen, zoodat het voor den laatsten kooper een wezenlijk raadsel blijfft, hoe het mogelijk was , dat de eerste juist deze paarden konde uitzoeken , die toch naar allen schijn de slechtste in den ge- heelen stal van den handelaar zijn en tegen wel- ker koopsom de eisch, welke men voor de zijne doet, een spotprijs is. Voorts komen er maar al te dikwijls gevallen voor, in welke de handelaar het eene of het an- dere paard aan dezen of genen kooper, dien hijj als een’ slechten betaler kent en toch ook niet voor het hoofd wil stooten, door hem glad weg het krediet en de uitkiezing te weigeren , niet alleen slecht voorstellen, maar zelfs ook, om hem van deze uitkiezing terug te brengen , voor ziek of 122 kreupel opgeven moet. „Met u” — lıeet het dan, „moet ik openhartig spreken, aan u ben ik vem schuldigd de waarheid te zeggen ; maar ik verzoek uw woord van eer, dat al wat wij spreken stipt tusschen ons blijve, daar, wanneer dit bekend mogt worden ,„ zulks mijne handelszaken zoude kunnen be- nadeelen en ik mij in mijn vertrouwen op u smar- telijk te leur gesteld zoude zien. Maar dit heb ik niet van u te vreezen en dus beken ik u dan, dat het bruine paard, dat gij hebt uitgekozen „ eeniger- mate aanleg tot spat of schale, hazenhak of het ringbeen heeft, en reeds ten gevolge daarvan een weinig kreupel is, waarvan gij u terstond zult kun- nen overtuigen ,„ wanneer ik u het paard, bevrijd van allen dwang „ zondet zweep en sporen zal laten voor- leiden en voorrijden. Jan!” — zoo vervolgt de handelaar tegen een’ koppelknecht, „leid eens de bruine Strelitzer merrie v6ör dezen heer uit, dwing haar echter volstrekt niet en laat haar loopen zoo als zij verkiest.”” Inmiddels leidt de handelaar den kooper ter zijde en fluistert hem vertrouwelijk in het o0or: „Zie eens, hoe het paard met dit, of met dat been achterblijft, zie eens, hoe het daarmede knikt!” De kooper ziet er heen , wantrouwende bij elken paardenhandel en daarentegen vertrouwen op den paardenhandelaar, wegens deszelfs eerlijke en openhartige bekentenis, verkregen hebbende,, is zijne verbeelding gaande gemaakt en opgewonden en het komt hem inderdaad ook zoo voor, als ware het paard aan het aangewezen been een weinig Kreu- pel, ten minste gespannen en als bleve het in den loop daarmede achterlijk. „Het is waar” — zegt hij tot den handelaar , „ik dank u voor uwe rondborstigheid ,” en verheugd, dat hem deze list is gelukt, laat de handelaar her volkomen gezonde paard weder in den stal terug leiden. — Of de han- delaar wrijft het uitgekozene paard eene inwendige ziekte aan, om slechts van het verkoopen aan de- en zen kooper bevrijd te worden. „Het paard, dat gij uitgezocht hebt,” — zegt hij dan, „is inder- daad een mijner beste paarden en men ziet in de- ze keuze zoo wel uwen goeden smaak , als uwe grondige praktische paardenkennis; maar als een eerlijk man, die wenscht in het vervolg wet u te blijven handelen, ben ik verpligt u ronduit te zeg- gen, dat dit paard mij sedert eenigen tjd — om mij zoo eens uit te drukken — dwars in de maag lige, daar het oogenschijnlijk eene longen- of andere borstongesteldheid heeft en ik reeds veel daar te- gen , alhoewel met geen bijzonder gunstig gevolg, ge- bruikt heb. Zegeens, jan!’ — vaart hij tot zij- nen berijder behendig voort, welke in deze zamen- spraak met den kooper sedert lang het oogmerk zijns meesters heeft ontdekt — „Jan! will ik er juist nu aan denk, is dan heden de paardendoetor er nog niet geweest en wat zegt hij van den toe- stand dezer ınerrie? Zoude hij haar dan werkelijk , zoo als hij gisteren vreesde, nog eene fontenel moe- ten leggen, omdat de kwaal zoo hardnekkig is?” — „ Hij vertrouwde zich heden zulks niet eens’”” — ant- woordt de sluwe berijder,, die reeds lang het plan van zijnen heer had ingezien, „hij zeide ,„ hare borst was heden zoo vol, dat hij andere maatregelen bij de hand moest nemen en hij wil nog dezen mor- gen nieuwe pillen,, kruiden voor lavementen en een smeersel tot inwrijven zenden en dezen namiddag - wil hij zelfs nog eens terug komen en zoo hij dan nog den pols zoo vol en versneld vindt en als her ademhalen nog zoo benaauwd is, zoo zoude hij het dier eenige ponden bloed aftappen en het in den ziekenstal moeten opnemen.” — „Nu dit is werkelijk geen geringe klap voor mij” — hervat thans de handelaar; „dit paard kost mij zelven bij den inkoop 500 guldens, welke som ik op de laatste paardenmarkt te A. aan den graaf N. Neen ” — zoo vervolgt hij, ‚men gelooft het niet , welke geduchte verliezen er bij den paardenhandel ondervonden worden. De paardendoctor heeft ech- ter gelijk, hij is een ervaren man, en ik heb reeds vele bewijzen van zijne bekwaamheid; want zie zelf maar,, dat haar ademhalen niet gezond is en — o hemel! hoe slaat haar pols! (terwijl hij de twee vingers aan de binnenzijde van een der boven voor- beenen legt), voel eens zelf, hoe vol en hoe schielijk deze slaat.” — En zal men het wel geloo- ven, wanneer ik verzeker, dat ik zelfs theoreti- sche veeartsen, welke als raadgevers der koopers bij het koopen aanwezig waren, door deze wijze van bluffen misleid, naar den pols zag voelen en dien zoo vol en snel slaande vonden, zoo als de handelaar van dit volmaakt gezond paard voor- gaf? Zoo groot is de werking der verbeeldings- kracht, En waar eindelijk deze list, waardoor de paar- denhandelaar bij het eene of het andere paard eene ziekte of eene kreupelheid verdicht, niet voldoen- de is, om den kooper van zijne keus af te bren- gen, zoo behoeft hij immers slechts van den eenen hoef een ijzer af te scheuren of het onbeslagen op eenen steenachtigen en harden grond voorlei- den laten en er worden genoegzame zigtbare tee- kenen van kreupelheid gevonden , welke de verkoo- per voorgeeft, als eerliik man aan den kooper niet te mogen verzwijgen. % XVvi. HET VERTOONEN VAN ALLEEN GOEDE EN GEZONDE, DOCH ONDERSCHEIDE- NE GEBREKEN HEBBENDE EN ZIE- KELIJKE PAARDEN. 