title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: » 9. Partyen die in persoon niet voor Recht en kommen oft begeeren te kommen , sullen ire volmacht mögen geven voort Gericht, 't zy alhicr oft op andere plaetsen , maer niet voorNotaris ende Getuygen, ende sullen daer van schijn ende bescheydt brengen onder des Gerichts ofte twee Sehe-* penen Segel, daer sulex bruyckelijck is. 10. Tot wclcken eynde sal elck Gericht, daer tot noch toe geenen Schependoms Seegel is geweest, sich roet cenen eygen Seegei versien , om onder den selven Seegel alle Ge- richtlijcke Volmachten , wie insgelijcx Opdrachten , Erffenisse ende OnteHTenisse, Vonnissen ende andere Gerichtlijcke Acten uyt te geven,* ten versueck van Partye. 11. Edoch sal Prelaten, Geestelijcken ende Riddermatige persoonen onder hun Handt ende Seegel , ende den Steden ende Gemeynten onder hunnen Seegel alleen , geloof gegeven werden van bunne Volmacht, ende sal die selve van soo vol- comenc kracht ende weerde gehalden werden , al oft die Ge- richtlijck ende onder Gerichts-seegel waere gegeven. 12. i3. 14. i5. 16. 17. Wanneer Minder jaerige persoonen die gecn Voor- munders cn hebben, in Recht betrocken worden , oft andere in Recht trecken, sullen hun van te vooren , eermeo hun in Rechte hooren sal, Voormunders gegeven worden, die hunne saecken in Rechte sullen vertreden , wie sich gebeurt , die welcke ccr.st ende voor al tot bewaringe van der Minderjae- rige gerecht igheyt den nacrvolgenden Eydt gehalden syn te doen. fc&ein. ßai^reifctt II. 57 Digitized by GooqI« 898 ©flöfrnfdjfö Sanbrccfyt. £&l.6. Sit. 9. $.1—3. NEGENDEN TYTEL Van't kommen van Partyen voor Recht, ende des Aenleggers Aenspraecke ende vers uec ken. §. i. Aenspraeck met die Bescheyden daer toe dienende. i. a. 5.« 4* 5. 6* 7* 8. 9. In zaken loopende niet over de zes Gulden Brabantse, zal men terstond, op mondeling beding van partijen, recht doen, op het behoud of eed van den Esscher, zonder andere toon behoeven te doen: ten ware dat de verweerder ter contraire bereid is te zweren, niet schuldig te zijn, in welke gevallen men de zaak bedingen en daaraan wijzen zal, als voor. 10. Als de gelegentheid van de zaak verheeld, dat partijen hun proces schriftelijk doen, zullen zij gehouden, bij hunne aanspraken, antwoorden, en na het volgende schriftuur, alle die middelen en feiten, daar mee zij hun welverwende behulp, openlijk en onbeschrijvelijk te stellen, artikelen gewijs, zonder in een artikel meer dan een feit te begrijpen. 2. Verschijning van cautie of verzekering voor de gewijde, verkiesing van woonplaats, en stelling van volmacht of voorspraak. 5. Verschijning van eed de calumnie of gevaar, en van antwoorden bij erkenning of ontkennen, onder dezelfde eed merkelijk op schriftelijk beschrijven staande, tot handvolging. 3. 4. 6. 7. 9. Dwell, niettemin te verstaan, ten waarde dat de Beschrijving verstrekte eenige peremptoire Excepties, of verantwoording, daarvan hy bereid was voor de naaste Gericht sdagen te doen blijkken, in welke geval hy des te weeniger niet, tot de zelfde handelingen ten voorbereven eerste Gerichtsdag verdampt zal worden: ten waarde dat bij binnen den voorschreven tijd daarvan had doen blijkken. 10. De Cieger en raag de handeling met de daad niet genieten: ten waarde dat hij genoegzame en machtige Burgers had gesteld, om die som bij provisie aan te wijzen, met den Interest de zelfde Rentsgewijze Wettom te geven, Indien ten principe bevonden Worth 'tzelfde ook te behoren. 11. Die tot handeling verdamd is, moet den Cieger ten principale binnen jaar en dag doen vervolgen, of doet hij 't niet, zo gaat het Vonnis provisioneel in kracht van gewijde ten principaal, zonder enige toedoen van den Cieger, en is daar mee de Burger van zijn Burgerschap ontslagen, volgens de wetten onder den Titel van "Handeling of Handelingen" is gezegd. 4. Verschoon op Alten taal. In hangende Recht, zal noch door den Richter, noch bij Partijen iets geattenteerd of nieuws voorgenomen worden, tot achterdeel van hunne Rechtsvorderingen, maar zal de gene die dat strijvige goed besit, daarinnen blijven, tot uitspraak. Draagdt der sadek, sonder 't zelfe middel der tijdt te verderven, vervremden, belasten ofte verminderen, ofte in vreemde handen te stellen, en in soo verneukt, nog steeds tegenover contrairie gedacht, waarvan hetzelfde op aanhouven der Wederpartij in zijn voorgaande staat gesteld, wordt bij alle middelen van bedenking, naar Recht daar toe. TIENDEN TYTEN Van des Verweerders Exceptie of Inrede, en van Verwan twijfel, en Wederzysch. §. 1. Exceptie of Inrede en Verwan twijfel. §. 2. Wederzysch of Reconventie. ELFDEN TYTEN. Voor de voorafgaande bepalingen of beperkingen van de saken en de Inscriptie, Titel, Opschrift of Naam van de Schrijver. TWELFDE TYTEN. Van konden en verhoor derzelfde. DERDE TYTEN. Van Brieflijk schijn en beschrijving, en Liggende Konde. VEERTIENDE TYTEN. Van de Edt. Als Partijen nog levende noch liggende Konde, of schriftelijk beschrijft en hebben, om hunne gedachte of verantwoording te bewijzen, zoodanig zij, als de zaak op hunne eigen feit of weten berust, de een de ander die op hun Edt geven, en in al dan de genen diezelfde ten Edt is gesteld, gehadten den Edt te doen, of die aan zijn Wederpartij weder te stellen. a. 3. 4. 5. 6. Mag het ook der Richter ofte Gerichte zoodanig aan de een of de andere van Parijs, den Eydt toestellen, tot voorzienmaking van haar bewijs, niet geheel volkomen zijnde, als te weten, als het bewijs ende dat hetzelfde begaan, een Man met eeren ende buiten alle tegenwerpingen is, ende dat de gelegenheid van de zaak dat toelaat, dergelijke al licht in de Wijsheid en discretie van de Gericht ofte Richter. VIIFTI ENDE TY.TE.L. Van Opening van Konde, Straf ofte wederzeggings, ene verantwoording van de zelfde, en sluiting in de zaak. "Liegende Konde" zo etil achter Sfuäbritsf far "urfrnib" Heb je begrepen, picta bete Mannten Grondfarce vom Urft uttbenbe met im de tabellu exhibendis. Digitalel door Google 902 ©<fb*nfcf>e3 2anbre*t. fyl 5. SÄ. 16. J. 13. Sestienden TY.TE.L. Van Vonnissen. §. 1. 't Wijzen van eindigende Vonnissen oft voor Oordelen bij Tusschenspraken. §. 2. Van Kosten, Schaden, Interessen ende Frachten. 1. Die 't Proces verliest, wordt verdamt in de Kosten, zonder dat hij raen diezelfde mag omkompenseren, oft tegens de andere stellen, om elk de zijn te dragen: ten ware Gericht uit Sonderlinge Redenen anders bevonden te beoordelen, 't welke een en jederen op zijn gewissen eende gesteld wordt. "Ende van of bij den Vonnissen van de Kosten niet en waar vermeld, wordt evenwel verstaan, dat Partij die de Nederlaag heeft gehad, daar in is verdamd: ten zy dat uitgedrukt bij den Vonnissen is gezegd, dat die worden gecompenseerd, oft dat elk de zijne zal dragen. Maar aangaande de schaden en Interessen, all die eenigh gehecht aan dat bij den Vonnissen daarvan niet en is vermeld, wordt verstaan dat Partij daarvan in ontslag en vrij gewesten, en overzulge en valt derwegen gecontroleerd vorderingen noch Executie. Van gelijke, als eenige goederen met de Fruchten is gehecht, oft als dat goed alleen is gehecht zonder de Fruchten, en dat die duurende Rechtsvorderingen zijn genomen, in zoverre de Richter bij den Vonnissen van de Fruchten niet en vermeld, wordt verstaan den Verweerder daarvan ontslagen ofte vrij erkant te hebben. Beleering en uitspraken van Vonnissen en Revisie der zwaar. Cautie oft verzekerheid voor de Kosten van de Revisie en voor het Volbrengen van het gewijde. Uitspraken van Arbiters oft Sege luiden, en Recht derzelfde. Als eenige zaak in handen van Arbiters ofte Segeluiden is gesteld, die de zaak aangaande hebben, en dat zij naeremaal hun wegvermogen maken, daarvan uitspraak te doen, zullen zij daar toe ten verschoot van een van den Partijen met gebroken en boeten bedwongen moeten worden, zonder dat zij daarvan kunnen ofte mogen ontslag ofte vrijheid hebben: tenware uitsluitsel en redelijke oorzaken." 3. Die Segenhaven om hun uitspraken te doen, mogen Partijen belasten binnen een bepaald tijd hun vernietiging, bewijs, en beschrijving over te brengen, en zo iemand diezelfde onwillig of verzuimlijk was, daarvan te doen, zo mogen ze Lüne uitspraken of verklaringen doen, Partijen daartoe beschreven of gebracht, op het gene dat hun tot band is gekomen. 3. Niemand mag hem uitspraken van onjuiste schetsen, of Segenhaven beroepen, of beschrijvingen, dan in zaken daarvoor Revisie staat, en hetzelfde doen, mochten zulke in het werk stellen, en vervolgen binnen de voorgestelde tijd tot die Revisie staat, en of hij hetzelfde niet had gedaan, en wordt daarvoor na die Revisie niet onlangs. 4. Partij die haar weergerichte maakt om uitspraken naar te komen, mag tot volbrenging van de zelfde bedoelde worden bij panden, zo wegen het principe, als van de kosten, en besprokene penning, in geval hij zich met de uitspraken niet tot Vrede en schulden. 5. En voor en al eer, zo wel de een als de ander teenmaals is voldaan, onder genoegzame verzekkerheid van het gene dat weer geven, zou moeten worden, en mag die klaagende Partij tegen de uitspraken bij het Hof gehoor krijgen, noch tot vervolging van Laer geschreven ontfangen worden. SEVENTEENDEN TIETEL Van Executie of uitleg dingen van Vonnissen. §.i. Tijd tot voldoening en uitleg dingen na de gesteltenissen van de aangewezen dachte. Alle Vonissen, zo goed als die gegaan zijn in kracht van gewijsde, zullen ter behoorlijke voldoening of Executie gesteld worden door den Officier of Scholten des Gerichts, des verscheidene winden, naar vorm en inhoud van de zelfde. In Vonissen, strekkende tot levering en restitutie, ofte wedergeving van enige goed, zal geschieden: ten ware dat den Verdachte tot zijn verscheen, om Redenen tijd en verguist waren om het Vonnis te voldoen. Maar in Vonissen tot betaling van Schulden, wordt den tijd van Executie opgelopen tot veertig dagen, te rekenen van den dag af, dat aan den Verdachte bij den Gerichtsbode den wet is gedaan van het Vonnis om zich te voldoen. Alle Vonissen moeten binnen Jaar en dag te werkt gesteld worden, en zodanig hetzelfde niet en is geschied, zodanig de Wijnier na omloop des Jaars, voor het eerst den Verdachte wederom doen zien en horen verevenen executabel, en hetzelfde gedaan zijnde, mag uit kracht van denzelfden, dat alsdan wederom binnen den tijd van een Jaar te werkt gesteld worden, als voor. Vonissen daarbij den Cleger enige goed als Ge rechtigheid aangewezen is, mogen met der dag voltogen, ofte volbracht worden, stellende den Cleger in het genietijdens hem aangewezen is, en den Besitter daaruit stellende. Desgelijk in zaken, waarbij den Cleger die possessie ofte bezit van de goederen aangewezen is, moet de Verweerder uit, en den Cleger daar in bevochtigen den Vonnis gesteld en gehouden worden. Als de Verweerder zelf conclusie genomen heeft, ont in het bezit van het strijdig goed gehouden te worden, en hij die aangegeven wordt, zal hij daarin bij de Officier gehouden worden, en zal alle houding ter contrast voorts geteerd, geweerd en afgedaan worden. Wanneer de Verweerder in zijn petitie, en vandaar geen Executie, dan alleen van kosten, wie insgelijk van schaden en Interesten, in zoverre daar enige zijn, en dat de Clerk daarin is verdamd, en dat die bij de Gerichte zijn getaxeerd, en geliquideerd ofte begroot. Als iemand een som van geld aangegeven is, zal de Code naar de overstriking van veerderde dag daags, als ook zich vervoegen tot de Verdachte, en de zelfde weerom vermanen tot betaling van die som die daar in hij is verdamd is, binnen de tijd van vierentwintig uren te doen, en hem aanzeggen, dat bij gebrek aan voldoende middelen, men voort zal gaan met de Executie. Wanneer vierentwintig uren zijn verstreken, en in zoverre daar geen betaling gedaan is, zal hij zoveel van zijn goederen panden, dat hij genoeg heeft om de Executie daar aan te volbrengen, en zal daarvan doen maken een behoorlijk inventaris bij de Gerichtsschrijver. Daarna zal hij diezelfde goederen houden tot de achtste dag, binnen welke tijd, en tot die verkoop, de Verdachte mag betalen de aangegeven som, en de kosten van de Executie, en zijn goederen daar mee weer naar zich nemen. Maar als de Verdamne niet betaalt, zal de gepande goederen op een Merktdag openbaar worden verkocht, en de winst aan de genen die het hoogst bieden. §. 5. Manier van Panden en executie van Vonnissen van Schulden op onverkocht of erfvolle goederen, en van stooringen derzelfde. 1. Als er geen gerechte goederen zijn om de schuld te voldoën, en desdaan toebehoort, zal de Bodem eenige onbeweeglijke goederen mogen aanleggen, die bij vermening zal bij het redden, ten minsten schade van den Schuldner aan de andere Verdamne doen, ten einde hij bij betaling of anderszins zijn voorgeschade verkoede, dunkt het hem goed. 2. Die welke of de Verdamne niet en deed, zodan zal de Bodem de aangeslagen goederen bij drie zondagssche Kerkgodshuizen, van veertien dagen tot veertien dagen, en plichting van Biljetten op de Verkadeuren, of andere gemene plaatsen, daar men dat gewoon is te doen, te koop stellen, den tijd van zes weken lang, en zal daarvan, wie insgelijks van de naervolgende Koopdagen, den gepande Schuldner gerichtelijke kennis doen, zodan en gelijk hierboven onder den Titel "van vervolgaan tot betaling van de Renten" is gesagt. 5. Die vruchten ofte profijten die van de gepande goederen komen, zijn en blijven tot behuving van den pandeverlouter, tot voldoening van het gene dat hem hij ontzien is aangewezen, of van de schuld daarvoor hij panden heeft gedaan, tot de tijd toe, dat een ander in oppositie komt, die alder of beter recht heeft van voor te gaan, en eerst voldaan te worden. 4. Zo verre iemand zich beclagen wilt, dat hij boven recht of vonnisse wordt geexecuteerd of gepand, of dat hij de vonnisse heeft voldaan, of dat hetzelfde tot geen voldoening en staat, mag hij daar tegen pandslevering doen, tot de naaste gerechtstagedag, en dan die redenen van zijn pandslevering met de beschrijving daarvoor dienende, voorbringen, om daarop zijn tegen-partij, daarvoor gedaagd en geloofd, kort en onverkort recht gedaan te worden, naar behooren. 5. Dan niet ten gevolg van dergelijke pandslevering, zullen die panden hun voortgang hebben tot verzekering van des Heeren hand, tot behuving van den executant, bij aanleg en bewaring van de panden des verdachte, daarover de Heer of zijnde officier, dat gerichtsaam vindt, maar met die verkoopingen derzelfde zal opgehouden worden, tot dat op de pandslevering, of beroepingen tegen de panden recht gedaan zal zijn. 6. En indien die gepande in gebrekkige blijft, tot de eerste rechtbank na de pandslevering of beroepingen tegen die panden, hem te verweren, of dat hij bevonden wordt hern onrecht tegen de panden beroepen, of daar tegen pandslevering gedaan te hebben, zal de eiser, ten profijt van den Heere, verbeurd worden die boete van drie gouden guldens. In saeckelen van beroepingen tegens Executie ofte Panding, en sal men geen tegenspraak ontslagen, die strekken solide tegens de Vonnis, om die gewezen saeckelen weerom in nieuwe kennis te brengen, en anders te doen wijzen dan die gewezen is: ten ware dat duidelijk blijkt van de nietsheid van dezelfde Vonnis. In een slagen van de goederen tot voldoening van den Vonnis, zal de Bode wel toezien, dat hij niet en neemt of aanlegt, dan hetgene daarvan de Verdomde Schuldner in het bezit en gebruik is, en daarvan hij in het gemene bij de Naaburen of naaste Geerfd en d'Ingeseene van de plaats, daar die gelegen is, wordt gehouden voor Eigeenaar en Meester derzelfde goederen. Indien ofte de Executant, bij gebrek van andere goederen begeert dat men die banden zoude leggen op enige goederen die een ander in zijn bezit of gebruik heeft, als blijkt dat die de Verdomde toekomt of toebehoort, dan zal de Bode de Bezitter van zijn aanlegging de wetgeving doen, en indien van Oppositie, becroning of storing, moet tegens die beschreven dag voor het Gerecht beschreven, of zijn verantwoording te doen. Op welke dag, komt de Opponent voor Recht, mag hij versuchen dat de Executant zal verklaren zijn Redenen van Executie, en pertinente eisen doen, gericht dat hij in het kennelijk bezit en gebruik van het aangeleggen goed is, en dat hij niemand daar toe eenig recht kent, en dat de Verdomde zelf, om daarop zijn Hand te leggen, van zijn Recht moet doen blijk geven. eindt zelf bem aengewesen syn, In Maer is der Verdamner in 't kennelijk beslag genomen, gebruik van het aangeslaggen goed, als van zijn eigen, zo is der Opponent van die panden of Executie als om zijn eigen goed willen beletten, zelfvervaardigd zijn gerechtigheid te bewijzen, en conclusie te nemen, ten einde dat den aangeslaggen of Panden verklaard zal worden, kwalijk en onbehoorlijk gedaan te zijn, en dat de Executant veroordeeld zal worden in alle Costen, Schaden en Interessen. Een Besitter van het gepandeerde goed, die zich voordoet als Eigenaar en de Executie van het Vonnis niet aanstaat, en wordt van zijn Recht niet verstooken, of en verzaakt daaraan niet, bij een gerechtelijke dagvaardering, maar moet dat tot driemaal toe geschieden, de derde op verstooken van zijn Recht, en voort profijt van dezelfde, zo bij niet en komt, wordt de Executant toegelaten, met zijn geëxecuteerde Executie te mogen doorproeven. Verdacht, dat na het uitvoeren van een proces, een overeenkomst aanbod, alle tegen de wet of de rechten van anderen gespoken, of tegen de wet en zo berekend, als ware het een oprechtheid, onder strikke geheimhouding of in strijd met openbaar gebruik. Dit is veranderd in dat, na het uitvoeren van een proces, een overeenkomst aanbod, alle tegen de wet of de rechten van anderen gespoken, of tegen de wet en zo berekend, als ware het een oprechtheid, onder strikke geheimhouding of in strijd met openbaar gebruik. Na de Coop-penningen van verkochte goederen ontslangen zijn, zal men behoorlijk doen, zodat allen die een schuld of vordering tot dezelfde goederen, of van de Eigenaar derzelfde, gedurende den tijdt van de uitwinning en Kerck-geboden en plekking van Billetten hebben aangegeven, om daarop hun verhaal te hebben, ten einde van orde te zien stellen op de betaling, 't zy bij concurrentie en preferentie, ofte bij mede deling, ofte voordeel voor anderen, en dat zij tot zulk einde daarvan hun bewijs en beschrijving zullen overgeven. De welke gedaan, en Partij van alle zijden gehoord, zal daarop ten zelfde dag, indien doenlijk, ofte ten naasten dag gerichtelijke uitspraak gedaan worden hoe men die Penningen zal verdelen, houdende daarvan den voet, onder den Titel van 'Preferentie van de Creditoren', en op andere plaatsen verordent, en zullen vortaan dien volgende Coop-penningen uitgericht en verdeeld worden, zonder dat daar toe enig ander document van noodzaak is, en die alsdan niet en kunnen, en zijn Recht waar genomen, en zal naermale tot die verdeelde penningen, geen Recht meer hebben, als gerichtelijk ontslagen bij den genen die men in de Waarheid die schuldig was. Behoudelijk, alleen dat Wezen en andere Personen, Kerken en Kloosters. Godsgelovigen, ende alle andere Goddelijke oft Godgekwalificeerde Stiftingen, als van Wezen, ofte schamelijdige ide Persoonnen, Huizen, oft van uitspraken van Almissen, noch zullen mogen spreken, en hun verbaal nemen binnen Jaar en dag, en langer niet, op die gene die niet en lijn geprivilegieert, en dat tot sulke eind van die niet geprivilegieerde, die hun Schuld overtage moeten, verscheen genomineerd zal worden, voor den tijd van een Jaar, na den overtreding van de penningen. Dwelck niettemin geen plaats en zal hebben tot achter deel van den genen die d'Executeur heeft begonnen en vervolgt, en daar van de moeite, kosten, onrust en verdriet gehad, zodan d'Andere Crediteren daar toe niet bepezen hebben gedaan, oft hun schuld terduurden alle den tijd vast de uitspanningen en executeie kon tijdelijk gemaakt, want die zal voor al die gene, die gesweven hebben, betaald worden, en blijven, 't zij dat zij geprivilegieerd zijn of niet geprivilegieerd, op dat niemand hem verlaat, dat hij van eigen anders moeite, verdriet en kost beter profijt zal genieten. 5« Ende alwaert dat jemandt van de Credi teuren , ge- duerende den voorsebreven tijdt van uytwinninge, ende oproe pinge ter Kercke, aenpleckinge van Billetten badde gesprokeo, soo geeft doch de pandinge , uyt kraebte van Vonnissen oft anderssints by jemanden gedaen , Hecht van Preferentie , oft voordeel op de gepande goederen 9 voor alle andere Cre- diteuren, geen voorgaende Pandtscbappe verscbrijvioge oft voordeel daer op hebbende, t zy by behoorlijcke ende ge- bruyekelijeke verbintenisse van Partye, oft anderssints, vol- gcnde't gene dat onder den Tytel van „Preferentie ofte voor deel van Crediteuren" wort gesaghu §. 6. Wanneer der Cooper by Executie geen Recht tot de gekochte goederen verkryght, oft daer aen niet vastelyck bewaert wordt. 1* Ais der Gelder oft Cooper van eenigh goet weet, d<»f bet goedt, dat by Executie verkocht wordt, niet toe en bc- Digitized by Google ©efbcrnfäKS 2«ntored)t. £{>1.5. Zit 17. §.6. 911 • lioort den gencn tot welckes Inste d'Executie wordt gedaen, ofte dat het selve aen jemandt voor den Executant verbon- den is , alsdao en verkrijght hy by den Cox>p gcen Recht, tot achterdeel van den Eygeoaer oft voorgaende Crediteuren, maer sy blijven op hun geheel in hunne gerechtigheydt , niet te- genstaende'd'inhalt van de Billetten van vercoopinge hier bo- ven verbaelt. a. Als eentge goederen by Executie ofte Decreet zijn verkocht , al ist dat der oprechten Eygeoaer 9 die de goede- ren toebehooren, ende d'Executie niet en raeckt, ofte oock de verooderpande Crediteurs ofte Renliers hun daer tegens geen Partye en hebben gemaeckt 9 om van bunne gerechtig- heyt, tot laste van de goederen niet versteken te worden , soo en Verliesen sy nochtans daer door in dit Quartier hunne gerechtigheyt niet 54a). 5. Dwell, des niettemin is te verstaan, als sy van alle sulke Executive ende verkoopige niet en hebben geweeten, oft als die niet en wordt gedaan, uit kracht van gerichtelijke uittiningen, en dat die Jaar ende Ses Weken daerna hun Kerk-geboden ende plichten van Billetten hebben gehad, als onder den titel van gerichtelijke Aanklacht en vervolging tot betaling van Renten is gesagt. 4. Als de rechtvaardige Eigenaar van het goed, dat bij Executive wordt verkocht, en de Executive niet en raakt, oft ook die voorgaande Crediteuren van dezelfde Executive hadden geweten, oft dat sy binnen Jaar en dag, ook na dat die tot hun kennis gekomen waren, met Recht niet en hadden gesproken, en zullen daarvoor niet meer gehoord worden. 5. Van gelijke en zullen niet gehoord worden, als die goederen ter goeder trouwen gerichtelijk zijn uitgewonnen, en daarvoor voor de verkoopingen Jaar en Ses Weken hun Kerk-geboden ende aanplakkingen van Billetten, in de manieren voorschreven, hebben gehad, noch ook, alwaar de Executive alleen uit kracht van den bloten Vonnis gebracht, zonder voorgaande uittiningen, als die verkochte voorderen Jaar en Ses Weken daarna, tot behoorlijke Kerk-geboden ende plichten van Billetten hebben gesteld. 6. DVelck al te verstaen is, op den voet ende onder Exceptien ende Restrictien, by den Tytel van Verwijlinge oft verloop van tijdt verhaelt : Beheltelijck dat die by Executie koopt , 't zy uyt krachte van voorgaende uytwinninge ende Vonnisse, oft Vonnissc alleen, niet en heeft tondersueclen orte den genen , tot welckes last d'Executie geschiedt , wet- tigen Tytel tot het gepant goet hadde oft niet , noch o<x-t oft hy die Jaer ende Dagh voor den aenslagh gerustelfcx ende vreedelyck hadde beseten, maer is genoegh, dat hy <Ü^ ter goeder trouwen gerichtelijck heelt gekocht *)• 1 7. Van gelijeken , als eenige goederen van Weesen oft andere Vcrmomboirde persoonen, oft den anderssints *t Reebf. uyt beweget ijeke oorsaecke het Beneficic van R est i tute i> vergunt , by Executie voor hun eygen schuldt zijn verkocht, ende dat daer in merckelijcke oft Sonderlinge quetsinge eaäc achterdeel van olsulcke persoonen is gelegen, soo mögen hm Momboirs , oft oock die selve persoonen , een Jaer naer dat sy die vreete daer van hebben gehadt, ende meerderjaen^ zyn geworden, daer op by wege van Restitutie, hun vervolgh doen, mits wedergevende den prijs daer voor betaelt met da» kost ende Verbeteringe daer aen gedaen. 8. Maer oft eenige Executie krachteloos ende van cn- weerden bevonden worde , als sonujer Vonnisse , oft Execo- table schult , oft anderssints onbehoorlyck , ende sonder oo- derhaldinge van de gewooidycke solemniteyten geschiedt, Soo sal der Eygenaer, oft die anderssints daer by achterdeel kan£ te lyden , syn actie openstaen , den tijdt van Thien Jaereo naer dat't selve tot syner kennisse gekomen is , ende oft ff ondertusschen weetens ende stdswygens by den Cooper eeaipr Costen lieten doen , daer van sullen sy den eersten penoted raet den lesten moeten goet doen , oft die op de VrucfaUvi die tot restitutie staen, lacten körten. *) 3>ic frü&ertn Mu*(ja6cn ^aben bur<$ 2>rurffc&rer : „rerkock (Tatt „grkocht." Digitized by Google ©elbernfäed ganbre^t. Xty. 5. Sit. 17. §. 7. 913 §. 7. Verhael des Coopers van den betaelde prys, eade Losten van verbeteringe aen de verkochte Panden gedaen, op de Credi teuren ende anderssints. ■ * 1. Ende op dat der Gelder die sijn penningen gctelt , ende den prijs van den gerichtlycken coop betaelt heeft, niet te kort gedaen en worde , soo sal by , ingevalle uyt eenige van de voorschreven Redenen den coop hem niet en hlyft, syn verhael van den prys hebben tot laste van de Crediteurs, die de penningen daer van hebben genoten , alsoo sy die tot naedeel van de Gelders, die het goedt niet en solden behal- den, niet en behooren te gen ie ten. En heeft daarom alhier in desenz gevalle ten aanzien van de wedergeving van den prijs, geen plaats, dat men in het gemeen zegt, dat een Crediteur van wegen der Executie of opwinning van de verkochte Panden, in geen waarheid is gehouden, dan wel ten aanzien van de schaden en interessen die der Gelder ter zaak van Executie komt te lyden, daar in die Crediteurs niet zijn gehouden 543). Des zyn en blijven die Crediteurs, die de penninggen hebben genoten, en tot welkers versucc d'Executie is gedaan, op hun geheel, om hun verhaal te hebben, op hun Schuldenaar, gelijk zij waren voor dato van de Executie, daar van zij die penningen tot betaling van hun achtergehouden niet en hebben mogen behouden. Soo ook die Gelders in hun geheel blijven, wegen de toelating en verbetering, bij hun aan de verkochten Pandt gedaan, 't zy tot laste van den gebrach, die d'Executie doet, te niet doen, om daar van bij hem betaalt te worden, oft immer het om die op den verkochten Pandt te verhalen, bij preference of voordeel van alle andere, persoonlijke, oft naervolgende veronderstelde Crediteuren, oft van anderen die daar toe gehouden solden mogen zijn. 545) Bgf. ob. IV. 3. §. 5. 808). ©efbernfcM «anbrät. Styl; 5. 17. 58. §.8. Executie op Vonnissen eisers gegeven, mitsgaders op Boeken van Oproepen, bij gesworene Clerk oft Notaris ondertekent. 1. Vonnissen eiders gewezen en zullen alhier tot goede Executie ofte voldoening staan, als die solden zyn tegen de openbare Landtrechten van desen Land, van goederen alhier gelegen, oft als alsulcke Vonnissen solden zijn gegeven zonder kennisse van saekie te nemen, op't bloot uitblijven van Partij, oft als men claren ziet, dat die nul oft nietig, ende van onwetendheid solden zyn, oft dat daar in openbare onrechtvaardigheid is gelegen. 2. Als alhier executie van eenigen Vonnisse eiders gewezen wordt versocht, en dat daar tegen oppositie oft wederzeggens wordt gedaan, zoo komt daar van de kennisse alhier den Richter die tot de Executie is aangevraagd, en niet den Richter die het Vonnisse heeft gewezen, oft sollten hij die willen nemen, zoo en zal de Executie alhier geen voortgang gewinnen. 3. Schulden van Goop bij oproep van gesworen Oproeper gemaakt, en bij gesworen Clerk ofte Notaris, daar toe verordent te Boeken gesteld, worden op den inhoud van den selven Boek bij den Clerk ondertekend, binnen 5 jaar van de verkopen, bij Executie ofte Pandingen ingevorderd, tot behoefte van den genen die de selve aanvangen, gelijk gewezen Vonnissen, maar na er jaar moeten die gerichtelijk geyst worden. "Seo wanneer jemand eens anders Hünder, Gänse, Ender, Schrote, Duyven, ende dergelycke vogelte afhengig macht, verbeurt alleen voor eicker reis twee Gulden, ende moet aan de Partye betalen bet doblet van de schade." Item die jemand Tuinen, Tinnen, oft Abfälle bracht, Holt ofte Früchte, naam, zal telkere reis verbeurt hebben, wie bij dit wetten erbeutet, bevolkt, dat bij dit wetten befolgt, heeft bij aanwezigte tegenstrijvers vrij afgebruid worden, welke tegenbericht een befoonbare overweging is tot dit Gebruik, over fonetisch een spekende intreffie moeten hebben. Verbeurt hebben ses Gulden, boven het doblet aan de Partij te betalen, af voors. Item die jemand Weyck-holt, Boomen, Poten, oft andere dergelycke afhogen, ofte afhouden, daarvoor het stuk twee Goltgulden verbeurt hebben, en moet Partijen haar schade en Interesse doblet voldoen, en betalen. Maar die eens andere Eiken, Heyzers, oft opgaande Boomen van hout afhief, ofte daarne afhouwen, verbeurt viervoudig breed, en moet des evenwijdig Partij zijn schade ook viervoudig oprichten, naar gelang het goed, en niet alleen van de waarde van de afgehouwen Boomen. En ofte jemand alsulcke Boomen moetwillig hadde afgehouwen, om een ander leidt en spijt te doen, should naar gelang de zaak, en van de persoon ook kunnen worden gebannen, ofte anderszins aan het Lijf gestraft, naar goedachten van het Gericht. 6. Die een ander eenig goed, 't zj roerende ofte onroerende, ontoeens, ofte ontweldig, ofte bij vrees afdringend, ofte hem uit het bezit en gebruik van den seizoen stelt, oft hij daarvoor doet betalen, als meestende dat bij daarvoor berechtigd zoude zijn, als tot zijn eigen goed, oft schuld, is gehouden, dem niet tegenstaande, terstond hetzelfde goed weer van zich te keeren, oft eerstaginge te doen: Tot ware dat bij den oprechte Eigenaar ofte Crediteur sulix ware gedaan aan den geenen die met zijn goed oft schuld op zijn verloop was oft daar mee meende door te gaan (546). 7. Maar daarom is de ontnemer oft ontweldiger, naar Landsgewonschap, niet gehouden in de straf van twee oft vier dubbel, oft van het verlies van het goed, ofte waarde van dien, oft andere dergelijke bij den Rechte daarvoor gesteld, dan staat tot straf oft breuk tot erkenning des Gerichts, naar gelegenheid der saec, en daarom naar dat bij (545). 8. Van de straf van andere Die verleide oft geweldige beroovingen van eens anders goeds oft geld, oft zij bij manier van stelen, rooven, straatschendingen, oft anderszins scheld- en geweldswijze, wordt hier na genoemd onder den Titel van „Misdaden waarbij Levensstraf toestaat. § 3. Beschadiging van eens anders goed. 1. Als iemand een geladen ofte ongeladen Karren, liggend met die Boom op een Tonne ofte Schräge, ofte op een ander ding dat vast staat, ofte een Karren die met de Boom voor, ofte achter op de grond rust, had omgevallen ofte omgereden, en die Boom gebroken, ofte andere schade daar aan, ofte aan het goed, ofte Copmanschap daar op wesend gebracht gedaan zou, zou allen schade ofte Boom goed moeten doen. 2. Want als die Karren op een houwel ofte ander ding gestanden had, dat lichtelijk omvallen kan, en dan enige schade bij ongeval, en niet door opzettelijkheid aan de Karren ofte goed gebeurde, zouden alsdan in de schade niet geschreven zijn, dan zou het zelf overgenomen geacht worden voor een bloot ongeval ofte ongeluk. 3. Van gelijken sal alle andere beschadiging, die iemand door verspijltklik onvoorsichtigheid, ofte kwade toezicht aangebracht is, bij de Dader, ofte Beschadiger vergoed moeten worden, zonder dat hij niet aan daar en boven, ter saecke van dien, in enige straf van de geschreven Rechten is gehouden. 4. En ofte iemand de schade waaar aangebracht bij bloot moetwil en lege reet, tot iemand's spijt, zou daarvan bij het Gericht van de brekken staan tot erkenning des Gerichts, naar gelang van de saecke en die Personnen die de schade aangebracht en geleden Sölden hebben. § 4. Mondelinge ofte daatfelijke lasteringen, yet- smadelijkheid, ofte overlast aan de Officieren, Gerechtsluiden, ofte Dienaren aangebracht. § 5. Mondelijike en daatfelijke lasteringen, en versmadelijkheid andere Personen aangebracht. §. 6. Gevecht van twistende Personen. §. 7. Andere breeckachtige zaken en vervolgt van Breukken. Niemand en mag bij dag of nacht op een ander dragen ijzeren, klootten, bijlen, steenen, of andere onbehoorlijke wapens, en oft iemande zulks deed, die voorzeker vijf goud gulden: ten ware dat hij wist te bewijzen, dat hij 'tzelfde deed tot zijn noodweer en tegens zijn tegenpartij van gelijke doen, in welken gevallen, de een en de andere dat verboden zal worden, op de hoogste breuk, ten wilde van den Heere, Wat straffen en breuken daar staan tot Onrechterlijke rechtspraak, als van Vrouwen Verkrachtingen, oft Verkrachingen van Overspeel, Concubinat, oft Bissitterschap, ofte andere Onkuisheid, wordt hier na vermeldt onder den Titel van "Misdaden daar Lijfstraf toestaat." Item die ontrouwelijk en bedrieglijk handelt, als een ander uit te streken, en met zijn schade zichzelf, oft een ander te berijken, is zijn levensdag lang onverwaard, oft eerloos, en is het bedrieg en grof, wordt daarvoor boven geboet, oft gestraft tot goed doen van den Gerichte. Van wegen alle andere misbruiken, die tegen de eerbaarheid, gemeene misstap, en noodstand zijn strijdende, zal men mogen vorderen alle breuken, als het Gerichte na de gelegenheid van de zaak en personen zal be vinden te behoren. TWEDE TITEL. Van Misdaden daar Lijfstraf toestaat §. 1. Wederstand tegen de Heere en zijn Officieren in het bedienen van hun Ambt. §. 2. Opbrekkingen en ontloopingen uit des Heeren Gevangenissen en verbod van Particuliere Gevangenissen. §. 3. Vrouwen en Meisjes Verkrachtingen, en andere onrechtelijke en verboden handelingen met Vrouwen. §. 4. Gewaltdoenden in een anderen huizen. §. 5. Bootslagers, Moordenaars, Verdoeners van hunzelf ofte dood gevonden. 1. a. 5. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. §. 6. Van ongeval, ongelukkige dood, en dode Personen gevonden, mag de Officier van de plaats, zogenoten dat hij bij of over hem vindt, wie ook alle andere verdronken goed, in bewaring en tot hem nemen, maar evenmin mag noch hemzelf, noch de Heer daar met berichten, maar moet het gezien volgen de oprechte Erfgenamen van de dood, of de Eigenaar van het verdronken goed, boekje houden de Officier loon van de twintigste pennick. §. 7. Dieven, Roovers, Brandstichters, Korren Biters, of Verdrijvers. DERDEN TYTEL. Van daentasten, vangen, en ondervragen van de Misdadigers. In roobben feurd) ba* ßtqqm (g.t eine autfcctttf fdjc Crlinterung grgei Un roorben fcurd) befeript. 18. SDIt 1774: "Soo hebben Wy goed gevonden, vast te stellen dat, wanneer er geen geval niet aanwezig is, dat de voorziende Kosten door diegenen, welke het ongeluk veroorzaakt heeft, kunnen worden betaald, alsdan de Gerechten de Devoiren bij deze Beschouwingen te plegen, als Officier en zonder Beloning mochten werken, en dat de noodzakelijke verzoening, als syn die van den Doctor en Chirurgijn, uit de vruchten der Jurisdictie moeten bestreden worden." ZEVENDE TYGEL. Van manieren van hem te bevrijven of ontschuldigen van befaamde of beruchte misdaden. ACHTSTE TYGEL. Van Vreedeleggingen tussen twistende Personen. REGENDE TYGEL. Van Soenen van Doodslagen. Als iemand een Dood of Nederslag heeft gedaan, die moet hem met die naaste Winden van den Digitale project. 922 ©etbernfcfjed 2anbred>t. 6, Zit 9. n. 2. Aflijvigen, die hetzelfde naar desse Quartiers Rechten toestaat, vereenigen, en den Moord-soen doen in der maand hier naer verklaard, als eer hij deshalve met den Officier zich mag verdragen, of daer van vergiffenisse verkrijgen, of zet van Hof, of van den Heer ter plaatsen die dezelfde vermag te geven. 2. De manier van Moesoen te doen, zal zijn, dat diegene die den Nederslag gehad heeft, naar die Weduwe en Hinteren oft Vrunden, van de Soen-peningen en vergeldingen van hun verlies en schade is overkomen, opentelijk met den blooten Hoofd in de Kerke moet komen, houwend een Strohalm in de Hand, en aldaar aan de Kinder van den Afliijvigen, oft andere Moesoen ers, een Voetval doen, en God, en die Rinderen ofte. 55i) bitmit <fl mbintm m eeuwigde dict 21rt.M.: „Verbieden alle officiers te verstaan mette misdadige tot compositie in zaken, en crimen, dewelcke bij onze placaten, ofte usancien van den Lande strafbaar zijn mette dood, eeuwige bannen, ofte andere lichaamstraft, Ordinerende onze Procureur Generaal te Procederen jegens den officier als componist, en ook jegens den gecompositeerde misdadige, gelijk hij zal bevinden te behoren, ten ware dat in geenige Provincien de Princen onze voortsaten, ofte wij deshalve, eenige andere orde gegeven hadden." 55a) 2)fe 5Horoful)ite bleef auditim gatte emrr 33egna bi8ultS befielen. Sßotorifrf). 5. fca* eeuwigde dict. Slrt. 47.: „In zaken van interment van remissien, en pardonen, wij willen dat de impetranten van de zelfde, naar dat zij die zullen hebben gepresenteerd ten Hove, alwaar die addresseren, zullen moeten houden gesloten gevanckenis, op hunne kosten, ofte bij aalmoezen, zoodanig zij arm zijn, tot het tijdstip toe, dat onze Procureur Generaal zich zal geïnformeerd hebben, van de officieren van de plaatsen, daar het feit geperpetueerd is gebeurd, met ook van de geweeste rechende partij (zoodanig des noodzakelijk zij) om te weten hoe de zaak geschoten is." Digitized by Google ©etoernfcfje 2<mbred)t. 6. Xit. 9. n. 3—0. 923 Vrunden bidden om vergiffenis, ter liefde van het bitter Lyden ons Heere Jesu Christi, en dat zij het willen doen een teken van Barmhartigheid, de welke zij dan doen, hem gegeven die Hand, en hem opheffende of heetend opstaand. Soo wanneer de aflijvige een Vrouw met Rinderen naald komt, de Vrouwen en Rinderen die Moesoen toe, en die Penningen die daar van komen, zullen tot behoefte der Rinderen aangelijk worden, behelst lijkt die Moeder daar aan haar leven lang die Tochte. 4. Wel verstaande dat, zoveel verre de Afliktige kunnen schuld na elk gegeven had, en dat geen andere penningen voorzien waren, hoe die schuld betaald moeten worden, worden in zulke gevallen die Soen-penningen daartoe gebruikt om te bekeeren. 5. En als al een Rindervoort na elk gegeven is, zullen die Soen-penningen gelijkmatig onder hen worden verdeeld, zonder onderscheid te maken of daar Dochters onder zijn of geen, noch ook welke van hun luiden de allereerste of jongste is. 6. Zodat geen Rindervoort voorzien zijn, zullen alle tijden die Moet-soeners zijn, die naaste Bloedsverwanten van de afgevallen, die vooruit aan en in de Soen-penningen zullen succeederen en erven, gelijk in andere goederen, zodat onder de Titel van "successie" gezegd is. 7. Die Vrienden en Mage, en ook Moeders van een Moet-soener, die onder zijn Jaaren is, mogen die Soen maken. Maar de Soen mag de Moet-soener als hij meerder van Jaaren is, van weerstand houden, geloven hem, oft moge zelfs weigeren of breken, dat hem goed is, dat welke in de Soen stuk als zal worden uitgedrukt. 8. Des moest als zulk een Moet-soener, zowel wanneer bij de Soen wil breken, Partij wederkeeren die betaalde Penningen, met de verloop van die, en dat doenende staat hij op zijn geheel als of die Soen niet gemaakt en waren geweest. 9. Maar als de Moeders van een onmondigen en kinderen Moet-soener Prijzen en Soen maken, bij decreet van het Gericht aan de Soen en mag de Moet-soener, meerder van Jaaren geworden zijnde, niet wederroepen noch breken. 10. De Soen, en mag de Moet-soener, meerder van Jaaren geworden zijnde, niet wederroepen noch breken. 10. Die Soen penningen moeten recht op hunnen dagh, dat die gelooft syn , sonder uytstel betaelt worden , oft an- derssints ende by gebreecke van dien, is der Soeoer gehal- den het dobbel te betalcn, oft daer voor sich in't Yseren by den Bode te stellen , ende heeft hy Burgen gestelt , die selve syn schuldigh dit te voldoen binnen den derden dagh nae den valdagh, op gelycke poene» 1 1 . Alsser veel Persoonen stri jdtbaer geweest bebben daer eenen Dootslagh oft ander Misdaet is gebeurt, ende d'eoi van hun maeckt Peys ende Soen met den gequetsten ofte Moetsoener, in den selven Soen ofle Peys werden begrcptu alle die gecne die mede strijdlbaer hebbeu geweest : waot Soen ende Peys van den eenen is alhier Peys ende Soen vooi alle die andere: ten waerc dat het anders waere besproken i Digitized by Googl Gegiftet. E. bfjeidjttet bad <5f>ur#Xrim'fd)e «anbrecht, F. ba$ ©ponbcimtfc^e, G. ba* ftf>emdrafltd>e, H. bie SRanbe rfdjei'b * S3rattfe«l)eimif*e 5Xed>t*orbmtttfl, I. baö SBtfbenburgifcfte , K. bad ©efoentfdje «anbrety. Sa*en, £Regtenittg*Deatr* E. 3i, H. 3ia. K. 48a. <Kbtrte&, oom, ober <Bef$fibbre$t E. 17a. F. 263. H. 35o K 5p4. Actio Pauliana K. 88a. redhibi- toria E. 169. Ebenau , Äret* E. 3o. fcMtd>en, Zt)tiluw unter K. 778. «Äefferben , fctnt K. 469. Unter« fcerrfc&aft K. 5oo. fcerffen, »mt K. 469- «ftermfet&e K. 8i5. «ibert, Srjfrerjog K. 477. 3nfant K. 47^ Aldringen , G. H. de bonis conj. etc. K. 4'- 9f(tmetitatton4pfltc^t K. 5a8. 543. U(tr, (Srbtotfter K. 468. AHais, M. de St E. 17. Sittenbart, 5Tmt F. an. 21a. Ql[^pacf> G. 980. QUtenfinfjen, Äretä E. 3i. 1.368. atterrnlj, «Pflege F. an. «morttfatton^ebtcte E. 74. fcemter, 3a&l ber £. 9- MmtiMrifyt E. 9. ti. ftattcftrefe, &on ber E. 147. Strato : jn £)uffe<borf K. 470. 