title: Verhalen
creator: Gotthilf Heinrich von Schubert
text: Hoe . kwam het loch , dat ik , die in yroegere jaren zoo menig meester van een zuiver , kinderljjk geloof en eenen waarlijk reinen, ordelgken, stillen wandel voor oogen gehad had , den vreesselgken dwaalweg niet bemerkte , waarop onze leidsman en wij zgne verleiden ons bevonden? Ik weet thans wel, vanwaar het kwam; mgn eigene inwendige hoog- moed, in welken ik mg zoo zeer boven anderen verhief, was de oorzaak mgner verblinding. Het kwam mg voor, dat de- meeste andere menschen op een' dwaalweg waren , daarom naoest ik er wel zelf opkomen; het gewone, een« voudige, gezond voedende brood des levens smaakte mga 347 verhemelte niet meer, ik zocht eene andere spgs, die mjjn' smaak prikkelde en streelde, en ik tastte naar gift. Mgne goede zuster dacht zoo iiiet. Zg had wel eenige malen met m^ den predikant gehoord, was ook in zgn huis geweest » maar bezocht yervolgens zijne predikatien niet meer , want, zeide zg , zg treffen mg weit maar verbeteren mg niet Zg hield zieh voortaan bg de gewone stadsgemeente , en maakte mij ook bg Tele gelegenheden aanmerkingen over hetgeen zg in het huis Tan den man had opgemerkt, die mg destgds reeds de oogen hadden behooren te openen. De goede ziel» ik heb haar later deswege met band en mond TergeTing geTraagd, zij moest Toor bare welgemeende wen^ ken Tan mg siechts uitdrukkingen Tan liefdelooZe bardh^id onderTinden. Ik onttrok mij eindelijk geheel aan haar en bet was een bijzonder gduk Toor haar, dat een regtschapene. Tan harte Tvelwillende jongeling haar zijne band reikte en in zijn huis haar wel Torzorgde« Mijn nieuwe zwager be- hoorde niet tot onze partij , die zieh al meer en meer Tan de groote gemeente der medechrislenen afzonderde en los- hakte f ik achtle hem daarom zeer gering en kwam zeer zelden met hem en mijne door zijne liefde gelukkige zuster zamen. Ik wil in dit berigt over het treurigste en gevaarTolste gedeelte mgns levens kort zgn. Onze afgod, wgl eindelijk zgn waan hem deed gelooven, dat alles ^ wat hg deed en sprak Tan goddelgken aard i en hem als eeuen God alles geoorloofd was $ geraakte , aauTankelgk in den Terborgenen , ten laatste in den openlijken gruwel der zonde , waaroTer zelfs de beste heidenen zieh zouden geschaarad hcbben. Hij had menigeen der door hem in het eerst geestelgk Tfrleiden in dezen afgrond der Tleeschelgke yerworpenheid medege- sleept ; er hadden daden plaats gehad Tan de dolzinnigste , onbegrgpelgksle zinsTerbgstering ; ik zou deze wereld van gru- welen eene wereld Tan duiTclsche wonderen mogep noemen , welke in gezonde zielen siechts ontzetting« in zinken echter eene declneming aan de razerng Terwckken; ook deze onge^ 348 Inkkige tiienschen geloofden gezigten en openbaringeu te heb- ben en spraken in Tele toestanden, door geestdrift yervoerd, wonderlijke dingen. De afgrond » het graf ?ol Termolmend gebeente lag nu ools geopend Toor de oogen aller vrienden en yganden van den Terleider ; de eersten waren Terpletterd van schaanate en wee- klaagden, de laatsten juichten. De straffende geregtigheid der overheid kon zulke misdaden niet dulden; onze verleider werd in de enge gevangenis der gemeene misdadigers gebragt en moest by inwendige ketenen , die hem reeds zoo lang boeiden , ook de uitwendigen dragen ; diegenen » welke aan zgne daden deel genomeu badden , werden te gelgk met hem, naar de maat hunner overtreding, gestraft; mg > die ZOO na aan den rand van den afgrond tuimelde, had God TOor het nederslorten in denzelven^ bewaard , doch ik werd Tan mijn ambt pntslagen ; mij , even als yelea, die yeel onschuldiger en beter waren dan ik, (want ten laatste had de Tedeiding zieh aaniuerkelljk Ter ui(gebreid) » trof de alge- meene Terachting der medeburgers. Ik was als Tan den donder getroffen ; mg zelTen niet mag- tig; ik kon niet schreijen noch bidden. Opgesloten in mijae kamer wilde ik mij Toor de oogen aller menschen Terbergen ; ik zou gaarne in de diepte der aarde nedergestegen of in eene woestijn geylugt zijni om door geen oog gezien te worden , doch een oog zag mij e?enwel aan , met een' doot- borenden^ regterlijken ernst: het oog, dat in het Terborgene zii^t. Ik weet niet, ^at er Tan mij geworden wäre , zoo niet die liefde , die geduldig en toegevend is en alles Tergeeft, mijne goede zuster en baren ToortreffeUjken man bewogen had, mg in mgne eilende op te zoeken. Zij klopten aan mgne deur en riepen; eerst na een' langen strgd met mg zelven deed ik hen open. Zgn wg u dan zoo geheel vreemd gevporden , zeide mgne zuster tot mg t dat gg ons in 't geheel. niet mBer zien wilt? Ik wilde u slechts uw aandeel aan eene erfeois brengen, die u zoowel als mg toebehoort. Het schgnt alsof gg uw aandeel 3419 daaraan geheel vergeten hadt ; g^ hebt het nogtans bg mg uwe zoster gelaten ea ik heb hat Toor u bewaard. Het xgn de laatste woorden yan onzen OTerleden' grootrader, waarmede hg ODS arme wezen aaa de lieve, trouwe hand yan zijnen Heiland oyergaf en dezen bad , dat hg ons bewaren en op- yoeden mögt tot het leyen der eeu\?igheid , dat geen onzer Terloren ga: ons leiden naar zijnen raad en eindelgk aannemen in eer. Die woorden ya,^ den yerheerigkten , waarin hg God I)ad, dat hg ons bewaren mögt in ons toemalig ligchamelijk geyaar en ons er uitredden« zgn, zooals gg yroeger dikwgis zelf gezegd en dankbaar betuigd hebtf zoo getrouw en zoo oyeryloedig aan ons yeryuld; wg zgu zoo teederlgk en min- zaam door de jaren onzer kindschheid en jeugd geleid; zoo geloof ik zal ook de geheele zegen yan onzen yerheerigkten grootyader aan u yeryulil worden , wauneer gij met opregt berouw , doch teyens ook met hartelgk yertrouwen , gelgk de yerloren zoon, tot den yader terugkeert, dien gij' op uwe laatste dwaalwegen yerlaten hebt. Ik was thans genoeg gedemoedigd en ter neer geslagen; ik kon elke tuchtiging en te regt wijzing met eea geyoeh'g hart yerdragen; ik oordeelde mij alle liefde ?an God en menschen önwaardig. Mgn goede zwager , in plaats yan , zoo als ik yerwacht en wegens mgn yerachtelijk gedrag jegens hem zoo zeer yerdiend had, mij te berispen en te besträifen, sloot mij weenend in zijne armen ; wij weenden beiden diep bewogen door smart en hefde. Mijn berouw was door Gods bijstand waar en opregt , ook yerhief ^zich mijn hart uit zijne diepe yerlamming weör tot die rots» op welke het anders zgne toeylugt genomen had ; het yond op nieuw den yerlaten anker^ grond. Het glimmend lemm^t is niet uitgebluscht » het gekreukte riet niet yerbroken geworden ; mgne wankelende knien werden weder yast; mgne schreden werden weder zeker. Eenige wekon blecf ik nog in het buis mgner Heye zuster ; hoe heeft mg toen dat eenyoudige brood des levens^ dat mg yroeger te gering scheen, wedr yerkwikt en gesterkt. Ik 3fiO yocht, wallt ik vreeide de blikken der openlgke yeracbüiig oiet meer, wigl ik diep geyoelde, hoezeer ik ze Teidiend hadf eeoige dier opregte zielen, die tegelgk met mg Terleid waren , op« De meesten dezer had , na de gloegende hitte der dweeperg, ecne alles yerstg?ende winterkoude bevangen, welke hen met den dood bedreigde ; slechts weinigen hadden zieh uit de dwaling we£r op den regten weg begeben. Ik trachlte allen Tan die gayen mede te deelen , die mg zelyen te deel gefallen waren» en het ontbrak niet gebeel en al aan dezulken $ die ze gaame aannamen. Ondersleund door mjjnen welgestelden zwager reisde ik naar Elbing, waar men yoor eene der schulen een' onder- wgzer zocht. Ik was uog gecn tweeentwintig jaren oud, toen ik aan deze school kwam , waar ik sedert bgna y^ftig jaren gewoond heb. Ik yerhaalde en beleed den edelea man , die nu mgn opzigler zou worden ^n die mg f toea ik bg het onderzoek een' goeden dunk yan mgne kennis en bekwaamheid gegeven had , zeer yriendelgk deswege prees , met opregt berouw almijne dwalingen, en legde de beslissing yan mgn lot geheel in zgne banden. Hg stiet mg niet terug ; na eene ernstige beraadslaging met verscheidene zgner ambtsbroeders en na eene nienwe, uityoerige regeling yan deze alle, ook met mg, schenk men mg het yertrouwen, ing desniettemin in mgn ambt te bevestigen« Ik durf zeggen, want het was immers niet mgne^ maar eene andere, hoogere kracht, die mg hield, ik heb dat yertrouwen niet te leur gesteldj ik yond weldra de liefde der kinderen , wier onderwijzer ik was , als ook die yan hunne ouders en de achting mijner medeburgers; de waar- neming yan mgn ambt heeft yele zielen tot zegen yeistrekt; menige goede zaadkorrel, die ik zaagen en begieten mögt, 18 reeds in bare schüren verzameld; de leerlingen mgner laatste leerjaren waren de kinderen mgner vroegere scholieren; in eene stad yol eerlgkei getrouwe burgers mag ik mg als hun medeburger yerheugen, dat God ons niet te yergeefs tot elkander gebragt heeft; wij hebben eerlijk met elkander 351 aao het werk der gemeenschappeigke vorming van hart en geest en aan de ?erbetering gearbeld. Hgn zeer diepe val heeft mg 9 >yel is waar , Toor mga geheel overig Ie?en geleerd, om met «ngst^alligheid ea naauwgezetheid op mgne schreden te letten. Ik heb de bede, die in een onzer kerkgezangen uitgedrukt is, regt goed leeren verstaan » de bede namelgk : Geef siechts dat zieh 00k mgn wil ßlnDen zulke perken vo^gt, Waar openhartigheid en ootmoed tarnen beiden £n mg tot wijsheid, die van boFen 13, geleiden • ' De Inst tot het bestggen der geesteigke hoogten is mg sedert Tergaan; ik heb mij Iie?er aan den zekeren weg van bet eeiiYoudig letten op ' het aan allen gege?ene woord ge- faouden, schoon ook deze weg in de oogen der tnenschelgke wgsheid gering geacht werd. Ik heb in en nevens de godde* lijke zelfs de menscbelijke orde mcer dan ooit voorheen leeren achten en eeren , en al datgene , wat tegen deze orde zieh Terheft , is mij verdacht geworden, Ik vertrouwde zelfs de schijnbaar hoogste' en vroomste gewaarwordingen mijner ziel niet, voordat zij in zekere mate tot daadwerkelijkheid waren overgegaan, want ik bield het ook hier met het spreekwoord, dat mijn oude overledene opziener Reiche! ZOO dikwijls in den mond had: bid en werk^ werk en bid. Doch bij al dit uit- en inwendig werken beb ik aan mij zelten bespeurd, dat ik van jaar tot jaar in mijne eigene oogen steeds geringer geworden ben , terwijl Hij , die yan mijne jeugd af mij hielp , en nog thans , nu ik grijs ben ^ mij niet Terlaat^ steeds grooter geworden is. Wat behoefte zou toch een kind hebben , dat in het hais zijnes rijken, goeden vaders woont? Het leeft in stille be- flcherming en in vrede ; hei kan zijnen vader al zgne nooden klagen en zeggen, en deze helpt en troost ten allen tgde; het heeft steeds het regte , nuttige voedsel en het water des levens voor niet ; de geringe moeite en arbeid , die de vader 362 hem oplegty ivordt hem tot liut, want de vader zelf helpt den last dragen. ' Ik vrenschte, dat ik de spreuk, die tot des menschen heil zegt » wg zullen komen en woning in u bereiden" tot aan mijn einde sleeds getrouwer en overvloediger uit ondervinding begrgpen leerde en in Staat was ook andere zielen iets ran de zaligheid te zeggen , die een mensch reeds op aarde geniet, in wien de inboud ▼an die spreuk verynld wordt: de (schuwe) vogel heeft een huisy heeft eene rnstplaats gevonden, bg de altaren des Heeren , en Tan deze ^Teilige plaats heeft men een goed overzigt over alles , wat anders onduidelgk cd, onverstaanbaar was« Ik wil nog slechts weinige woorden Tan mgne uiterlgke lAtgevallen zeggen en iets Tan datgene, wat mg herwaarts gcToerd heeft. In mgn Tgfentwmtigstc jaar trouwde ik met eene weduwe» eene arbeidzame, eerzame ttouw uitDantzig, eene moeder van een aantal kinderen , zij was ouder dan ik ; ik had op geen uiterljjks gezien , maar stelde er mg veel aan- genaams Tan Toor, een Tader en opToeder van Taderlooze kinderen te worden. De taak was moegelgker dan ik mg had Toorgesteld • ik Tond bg mgne menschelgk best gemeende bedoelingen tegenstand, waar ik hulp Tcrwacht had. Doch God heeft mg OTer menig inwendigen strgd en Tele groote inwendige Terschillen , die er tusschen mgne vrouw en. mg plaats hadden , heen geholpen ; de toonen hebben zieh nog- tans ouder de band Tan onzen meester tot harmonie opgelost want het huwelgk is immers ook daarom door God ingesteld, dat de eene mensch den andere in zgne feilen en gebreken Terdragen en zieh over hem erbarmen leere , opdat hg eens zelf erbarming deelachtig werde. Ook mijne stiefkinderen hebben het Taderhart , dat zg Troeger wel menigmaal Ter- wondden, .eindelgk erkend en hebben zieh met hetzeWe in opregte liefde tot ranken aan den gemeenschappelgken wgn- stok Tcrbonden. meester in het zondigen, een openigke bedrieger geworden. Hg heeft zieh door de vlugl aan de welverdiende straf der overbeid onttrokken. Het is thans bgna zesentwintig jaar, dat ik deze zware wonde in mijn hart draag. Mgne vrouw, nadat zij reeds dikmaals de school der ziekte had doorgeloopen 9 is in het vorige jaar aan eene zeer smar- telgke ziekte overleden* De goede wgngaardenier heeft deze vrucht nog regt rijp en volei'nd laten worden in de bitte van haar lijden 9 voor dat hg haar afplukte. Hoe ver- beug ik mg daar voor het aangezigt des Heeren op bei zalig wederzien. Mgne eenige zuster, die wg geduricr van tgd tot tijd zagen ,' is ons reeds vroeger , voor omtrent negeil jaren , voorgegaan ; mgne stiefkinderen leven wel verzprgd , in goeden uiterlijken en , zoo als ik met God hoqp , in vasten innerlgken' vrede. Kort na den dood mijner vrouw bevond ik mg eens in het huis van een* mijner veeljarige vrienden , wien juist een bloedverwant uit Koningsbergcn een bezoek gaf. Mijn vriend en ik kwamen te spteken over.mgn* armen , verloren ,zoon • brj die gelegenheid werden zijn naam, als 00k zgn misdrijf, want het was immers openbaar genoeg , genoemd. Hierop werd de vreemdeling opmerkzaam, hg verhaalde ons, dat hij verscheidene jaren geleden te Straatsburg eenen armen , zieken, levenszatten mensch aangetroffen en in zijn' nood ondersteund had, die denzelfden naam voerde, en die zieh jegens hem wegens hetzelfde jeugdige misdrijf had aange- klaagd. Dat dezelve uit de noordelijke streken, uit eene stad digt bij de Oostzee geboorlig was , wist hij 00k , slechts eene omstandigheid bragt hem in de war, dat die nood- lijdende zeide , dat hij geene ouders meer , maap alleen uog sliefbroeders- en zusters had, die zieh bezwaarlijk zijner zöuden aantrekken. 1 354 Ik deed naauwkeurig onderzoek ; ouderdom en al de andere trekken der beschrijfing lieten inij geen twijfel OTer, daf de cmgelokkige , dien de Treemdeling had leeren kennen, mijn eigene, eenige zoon was, ook de meening deszelren, dat zijne ouders niet meer leefden , kon ik verklären, want zestien jaren geleden lagen mijne vrcuw en ik aan eene zoo kwaad- aardige koorto en zoo het scheen bijna zonder eenige hoop op berslel op het ziekbed ter neder, dat het Talsehe gerucht ran onzen dood zelfs ter ooren Tan mijne zusler kwam en deze met groote smart TerTuIde. Ik heb daarom niet lang met Tleesch en bloed geraadpleegd , maar ben idechts mgn' Taderpligt gedachtig geweest. En daar ik bg mgne hooge jaren den post Tan onderwgzer, dien ik tot hiertoe waarnam, niet meer zoo, als biet mg noodig schijnt, naar behooren kan waarnemen , heb ik denzelven in de band Tan feenen jongeren, bekwameren onderwgzer, die mg een geliefd leer- ling en geestelgk zoon was, nedergelegd, heb mgn huis in Elbing Terkocht en mgn klein vermögen, dat ik grootendeels aan de spaarzaamheid mgner oTerledene Trouw te danken heb, nadat ik Tooraf met derzelver kinderen een eerlgk ver- gelijk getroffen had , tot mg genomen , om , indien hg nog leeft , mgnen zoon op te zoeken. Eene zekere hoop in mgn binnenste zegt mg dat de Terdwaalde wedr op den regten weg teruggekeerd , dat de gevatlene we£r opgestaan is , ea mögt dit niet zoo zgn, dan wil ik niet afiaten Tan hem met mgne Turige , innige liefde , tot dat ik hem weder gewonnen heb. Hiermede eindigde de oude Jakob Werner het Terhaal Tan zgne leTonsgeschiedenis. Dit Terhaal was niet zoo geheel ongestoord geweest als die der anderen , ofschoon de qpreker zelf, onledig met het geen hg sprak, de storing misschien het minst bemerkt had. De armenTriend , Tan wiens bgzon- dere deelneming aan den ouden Jakob Werner wg Troeger melding maakten en die heden, wgl eene dringende bezigheid hem TÖör het aTondeten wegriep, het verst Tan den Terhaler Terwgderd zat, had deten dadelgk Tan zgne 355 eersle woordea af met eene oomiskenbare ontroering aange- hoord; zgne züchten waren zelfs door het ligt hoorende oor van Ridder Koenraad, zgne tränen door den Doclor, die tegen hem over zat , opgemerkt ; loen de grgaard van zgn* verloren zoon begon le spreken , keek de armenvriend , zon- der dat de verbaler, die aan dezelfde zijde der tafel zat^ het merkte, terwijl hij zieh ver vooroverboog , op eene wgze naar dezen toe , alsof hg hem iets wilde toeroepen , zoödat de Student , ^ie naast den armenvriend zat , zieh niet kon onthouden , om hem zacht te vragen : » Of hg missehien zelf deze verloren zoon was?" De gevraagde hoorde niet, wat zgn dischgenoot hem toelispelde, doch toen nu het verhaal geeindigd was , stond hij op , ging met wankelende schredea naar den grgaard toe, viel hem aan de borst en zeide: » mijn vader , zie hier uw verloren zoon ; de hoop in uw hart" heeft u niet bedrogen; de verdwaalde is weör op den regten weg teruggekeerd , hij heeft het vaderhart vol eeuwig erbar- men , heeft bij dezen vergiffenis en genade gevonden , zooals hii nu ook u , den geliefden $ zoovele jaren als dood beween» den vader wedervindt." De afgebrokene woorden » de toouen van vreugde en van eene veeljarige smart , die men thans van den vader enf zgnen zoon hoorde , zeiden de omstanders meer dan alle lange redeneringen. Het meest was de Doclor geroerd , want deze had bij de onverwachte ontmoeting met zgnen vader iets van denzelfden aard ondervonden. Ik kon mg al aanstonds niet begrijpen , zeide eindelgk de armenvreind , waarom uw aanblik en ieder van uwe woorden, mgn lieve vader, dadelgk van de intrede in het huis af , mg ZOO trof , mij zoo met eenen onbeschrijfelijken kinderlgken eerbied doordrong ; nu begrgp ik dit natnurigke gevoel. De ouderdom heeft u, wel is waart zoo veranderd , en de valsche verondersielling , dat mijn Heve vader recds lang gestorven was, heeft. mgne oogen zoo gehouden, dat ik tt niet zoude herkend hebben« Ook gij, mgn lieve, lieve zoon, zeide de oude Jakob 356 Werner, cgt mg dadelgk van mgne aankomst af, zeer in het oog yallend Toorgekomen , en de opletteodheid , die gg mij beweest, ging mg ook op eene zeer bgsondere wgze ter harte. U hebben echter niet slechts de jaren^ u heefl eene omvormende, nieuwe scheppende kracht der genade 100 yeranderd 9 dat ik in u niet meer den knaap en jonge« ling herkerid heb , die gij eens waart. De gasten hadden zieh op yerzoek ?an ridder Koenraad ii?e£r geplaatst; het is nog niet te laat^ mgne lieve vriendcn, zeide hg , en uw Tertrek kan morgen toch niet zeer yroeg plaats hebben, laat ons ons nu Verheugen en vrolgk zgn met eene vreugde, die aan de bigdschap der engelen ver* vrant is» over het wedervinden van een' verlorene. Ook het ligchaam moet aan de vreugde deel nemen ; v^ant af- schoon ik niet zoo als de vader in het Evangelie » toen zgn verloren zoon we6r tot hem kwam , u heden nog op een gemest kalf onthalen en door dansrgen vervrolijken kan^ ZOO willen wg toch gaarne andere dingen schenken» die het huis vermag te geven. De blinde ridder Irok aan een klokje; hg luisterde den binnenkomende bediende iets in het oor en deze bragt weldra een rijkelijk geschenk van den besten , edelsten v?ijn » die zieh in den kelder van den Heer Koenraad bevond. Het vfas een gewas, dat aan eeü der beste wgnjaren dier eeuw en aan eene der beroemdste streken van den Rgn zgn ontstaan te danken had; de Vader van den ridder had den most nog ingelegd en deszelfsl verdere werking bezörgd. Het was eene vrolijkheid van cenen niet gewooen aard , die zieh van de gasten meester maakte , want zg was door de vreugde des hemels gekruid;<het ligchaam nam, slechts als een getrouw dienaar, deel aan het geluk van zgnen beer, den geest. * ; Mgn lieve huisgenoot, zeide ridder Koenraad tot den armenvriend» het hart is ons heden allen opengegaan en ook de tong tot woorden van een lied in hooger koor los- gemaakt. 6g hebt mg, wel is waar, alle hoofdtrekken oit 357 de geschiedenis uwcr afdwalingen en van uwe terugkeering rerhaald , doch mgne medegasten kennen ze nog niet , en uw goede oude v^der zou misschien ook gaarne zoo scliiel^k mogelrjk wenschen le weten, hoe het u in de reeks van jaren » sedert gij van hem af waart , gegaan is ; vertel ous dus uwe geschiedenis nog. De armenvriend Avas hierloe dadelijk bereid^ en verfaaalde als Tolgt: Geschiedenis yan den armenyriend. iTlijn Toornaam is Paul ; ik ben ihans in het drieenteer- tigste jaar van mijn leven. Van mijne eersle kindsehheid weet ik weinig meer le zeggen; zij ging genoegelijk yoorbij in hei huis mijner ouders, Mgne ongemeene levendigheid vervoerde raij reeds vroeg ' tot vele ligtzinnige en moed willige streken , die mijn vader maar zelden gewaar werd , wijl mgne moeder, in bare al te groote, natuurigke teederheid ze voor hem verborg. Ook wist ik , helaas , maar al te wel , dat ik , ook d^fn y wanneer een of ander kinderlgk vergrrjp van mij aan den dag kwam , in mijne moeder, die in mij het evenbeeld van baren eigenen leYendigen aard erkende en beminde, eene verdedigster en beschermster vond , en ik liet daarom mijnen moedwil gedurig meer vrijen loop. Nogtans moet ik het met innigen dank jegens God erkennen, dal de vermaningen van mijnen trouwen^ dierbaren vader , dat zijne gebeden met en voor mg , dat zijn school- als ook zijn vlijiig huisselijk bnderrigt mij in het hart drongen en dat zij daar tot zaadkorrelljes werden, die wel is waar, vele jaren lang onder het puin en slijk mijner Yerdorvenheid ledig gelegen, evenwel ook daar hunne kiemkracht niet verloren hebben, maar eindelijk nog onder de Straten mijner levenszon uilgebot en tot wasdom gekoinen zgn« 24 368 Ik had eene leer bgxondere neiging en misscfaien oek aan« leg tot ipusgk en teehenen; tong ea niaakte den gan- •eben dag naar den lost mgns harten mazifk en teekende en kladde alle papier toK Mijn goede Tader wiQigde deze inijne neiging in ; bij liet mg bij de beste masi]kanten onzer slad , den stadsorganist en den zoogenoemden slads« flnitist, onderrigt geven en mij ook in bet teekenen onder- wijzen. Met deze beide geleerde kunsten beb ik later op mijne reizen door yerscheidene landen van Europa mijn onder- houd somtijds rijkelijk» somtijds ook zcer kommerlijk ver- diend; bij mijne ligtzinnigheid en oämatige yerkwisting even- wel altijd meer uood dan brood gebad, en nog beden, sedert 6od mij in bet buis ran mijnen tvreeden Tader, den ridder Roenraad ge?oerd beeft, bekleed ik bij dezeo in den kleinen kring Tan de behoefte dezer plaats, nereos de t^rpleging der armen, ook den pos| Tan orkestmeester en Terzamelaar Tan schildergen, en opzigter der galerg. De zoon Tan den sladsfluitist , in ^lens buis ik, zoo ab ik straks zeide, een' tgd lang bgna dageigks onderrigt in bet speien Tan Terscheidene instrumenlen nam , was maar een weinig ouder dan ik; hg overlrof mij echter zeer Ter in moedwil en alle booze oefeningen der kinderlgke Ugtzinnicr- heid. Deze was Toor mij een Triend naar mgu* zia» en o&eboon mgn Tader , die dien knaap uit dß school kende , mijn' omgang met hem zocht af te breken en te Terhinderen , en voor bet Tervolg den onderwgzei^ aan zgn huis komeq liet , wist ik toch zqo.vele middelen en wegen te Tinden.» om met mgnen loozeo speelmakker heimelgk zamen te komen, dat i)c alle, trouwe Toorzorg Terijdelde. Het meest en gemak- kelgksl gelukte mij zulks, tocfn ik in mgn yeertieade jaar de school Terliet , en nu, oTereenkomßtig mgaen wensch bij een' orgeU en inslrumentmaker in dß leer kwam, om eerst deze mij weJgevallige kunst te leeren , echter daar- bij , ZOO mogeiijk , mij zelven Toor het v^rvolg tot het ambt Tan Organist te vqrmen,. . Want mijn vader werd dpor dp 35» werkzaumheid zgoer school Yerfainderd , om mg behoorlijk in het oog te bouden ; mijn leer^eester was de zwager vaa m^ne moeder, bad derzelver zuster tot rrouwy en deze, roijnetante zoowel als mijne door bare genegenheid voor m^ eeoigziäs ▼erblinde moeder, Fristen ook den meester orgelmaker zoo te mgnen gunste te stemmen ^ dat mijn goede 9 eerigke Tader niets genaar \yerd. Tan hetgeen hem, ongetwijfeld tot mjjo grootsle heil , zou bedroefd b ebben« Mgn ligtzinnige speelgenoot was byna op hetzelfde tijdstip, dat ik by den zwager mgner moeder in de leer trad , als leerling in een der aanzienlijkste bandelhuizen onzqr stad gekomen. Zijn principaal was teTens zijn peet eu zorgde reeds Tan bet begin af zeer Triendelgk Töor bem« Docb deze vriendelijkheid Tond in een zoo goToelloos bart geene dank- bare Tergelding; de knaap bedreef reeds in de eersie dagen na z^ne intrede in bet hnis Tan zijn' peet zoo Tele kleine dieyergen, wel is waar, in de eerste plaats siecbts aan eetbare dingen , dat de stap tot grootere boosheden zeer gemakkelijk voor hem was. Dezelfde koopman , bij wien mijn kameraad in dienst was » was eenigzins zwak, ja soms bijna onnoozel Tan Terstand, zoodat de zoon bet gewigligste gedeelte Tan, de zaken yerrigtle » bij afwezigheid Tan denzelTen een reeds be« jaarde bandelsbediende de correspondentie Toerde , en de voornaamsl« rekeningen onder zijn bestuur bad; de oude beer bad bebalTe den Terkoop Tan sommige waren siecbts de rekeningen Tan eenige schippers uit te betalen. Tot ons ongeluky Termits bet aan ooze boosheid ruimer spei gaff moest de zoon des buizes een groot gedeelte Tan bet jaar te Dantzig zijn, Tan waar bij ook wel den boofdzakelgken gang Tan den bandel bestuurde , maar zieh met de bgzonder« heden daarTaq niet kon ophouden. Zoo als zulks gewoon- lijk gaat» Tan den diefilal Tan eetwaren ging mijn looze kameraad al scbielijk tot bet itelen Tan geld OTer , aanTan« kelgk siecbts in het kleipe , doch weldra dreef bjj bet ook 24^ 360 iu het groote. Hij zeide mij in het begiii niet , hoe hg aao het geld kwam , maar lic^t mij slechts aan zgne verkwistingen en liglzinnige geneugten deel nemen ; zelfs bg naclit wisten >vij ongemerkt uit het huis onzer meesters te komeo en gQTca ons dan in de wgnhuizen en kroegen der yoorstad aan ouzc moedwUIige streken en meestal kinderachttge genoegens over. Hierbij had ik > doordien de een den ander met zijne schelmstukken te hulp kwam , den inval , dien ik ook met het geld Tan mijnen makker ten uitToer bragt , ons kleedereo zoowel van poolsche Joden , als van yisscbersknapen aan te schaffen; al nadat het ons lustte gingen wij dan nu eens in de ons geheel onkenbaar makende klceding van de eerste soort met z^artgemaakte wenkbraauwen en valsche baarden zelfs in de ^vijnhuizen der sfad, of als visschers yerkleed, naar buiten in de herbergen der zeelieden. Zulke vermaken ivaren zonder het aanwenden van kosten niel mogelljk. [k had gedurig reeds vermoed , dat de mak- ker mijner ligtzinnigheid niel op eene eerlijke wijze aan zijo geld koude komen , ofscboon hij my zeide , dat het een ge- scheuk Tan zijnen peet was; eens, bij eene onzer nachtelijke pleizierpartijen, bekende hij mij uit eigene beweging, dat hij het gestolen had, en roemde op de list en behendigbeid > waarmede hij deze schurkerij gewooniijk pleegde. In den eersten oogenblik huiverde ik op dit berigt ; ik waarschawdc hen\ opregt , dat hij het niet weör mögt doen , cn nam mS ook in mijn hart voor , om niets meer met den siechten knaap te doen te hebben , dan mijn goed voornemen hield helaa8| maar weinige dagen stand; mijn lust tot vermaken was reed«i tot eene mij boheerscbende zonde geworden; ik gaf dra aan het lokaas der verleiding weer gehoor. Ik heb mij reeds dikwijls in mijn leven en nog gißtereii weder , bij de levensgeschiedenis van onzen goeden meestel Paehler, afgevraagd», hoe het loch mogelijk geweest zg, dat de zoon van ziilk een' vader, dat een jongeling, did eene zoo vrome opvoeding genolen heeft , zoo diep vallea konde» Öiize vriend Paehler was misschien in denzelfdeö 361 oudcrdom , in welken ik reeds misdadiger >yerd , in de kennis Tan datgene, wat goed en kwAäd, scboon en edel, of onwel* Toegelgk en onedel is , aanmerkeirjk bij mg ten achteren ; hij had eene eenvoudig christelijke opvpeding ?an zijne brave mbeder , doch geenszins eene zqo zorgTuIdige , geenszios cen ZOO grondig onderrigt in de cbrislelijke geloofswaarhedcn genoten, als ik; reeds als knaap kende ik den inhou^ vaa bijna de gansche schrift, wist al de beste, gewigligsle spreu- ken , de krachtigste , schoonste gezangen Tan buiten ; en nogtans was het hierbij*in mijn binnenste zoo boos gcsteld. Ongelukkig is mijn Yoorbeeld niet het cenige , ja het kan zelfs niet eens als zeldzaam worden aangemerkt , het geschiedt maar al te dikwijis, dat juisl de zonen der Troomste ouders tot de grootste ontaärding vervallen ; zoodat de godzaligheid de goddeloosheid tot erfgename heeft. Ik geloof echter , uit eigene ondervinding, dat men dit op deze wijze moel verkla« ren: in zulke eenvoudig, kinderlijk vrome zielen, als die^ hij Ycrgunnc mij het in zijne tegenwoordigheid le zeggen , van onzen lieven vriend Paehlcr, spreekt de slera Tan het geweten , als met eene sprake Tan teekenen en daden , in de eerste plaats tot het hart : bij anderen , wien de opgaande zon des IcTens sterker op het hoofd dan op de borst geschienen heeft , zoodat de kennis het doen in de ontwikkeling vooruit- ging, spreekt die stem in eene taal meer Tan woorden dan ▼an daden , tot den nadenkenden geest. Dcze , de geest , heeft de yrijheid, datgene, wat tot zijn gebied behoort, aan (c nemen of te Terwerpen ;- het gcToel Tan het hart moet zieh , CTen als de bloem^ zonder tegenweer voor de zonnestraal openen. Wanneer bij zulke zielen, die rijker aan kennis zijn, de woordentaal zwggt , of wanneer zieh veeleer het oor Tan bare stem heeft afgewend , zoodat het dezehe niet meer hoort, dan is zulk een tot zulke rijke bezitting geborene en opge- Toede mensch geheel Terlaten, want de naluurlijkc taal Tan het eenvoudig gCToel heeft .hij niet geoefcnd en ze in zijn^n stand ook niet noodig gehad. Ja,.hoe hooger de Tallendo stond , des te verschrikkclijker Terpletlert hcm de val ; bei sfia oog yao deogene^ die oiuniddellgk uit het genot Taa het hei« dere daglicht zieh in het donker begeeft, is Toor de yoeteo een leidsman , die hea ligi aao gevaar blootstelt , wani hei bemerkt de afgrooden aan beide zgden niet : hg echter , die binnen , bij het scheroerende daglicht arbeidde en nog niet in het heldere licht kwam, ziet de geraren; dos, hoe hoo* ger gg staat , hoe helderder de zon u bescfaijnt , hoe opmerk- zanier gij op uwen schreden behoort te zijn; hoe meer de zuifere locht der Alpen uwe borst met het gevoel eener uitbundige Trolijkheid verrult , hoe meer zorg , ja hoe meer Trees gij moet hebben , dat gij neder zult störten. Op zekeren dag legde mgn kameraad $ als uit schertSy eeoige bandschriften voor mij neder. »6g kunt zoo voorlrefielgk tee- kenen /' zeide hg , »dat gij daarin yast voor niemand in de stad, misschien niet eens voor uwen leermeester behoeft onder te doen ; zeg mg toch , zou zulk een teekenaar , als gg , ook het Schrift xan eene vreemde band, bg Toorbeeld, Tan dezen brief niet kuunen namaken ? Ik toonde hem de mogelgkheid , ter^ygl ik in moedwillige ligtzionigheid de Treemde band nateekende , want dit gelukte mij op eene misleidcude ivgze. D Gg weet /^ zeide mijn verleider , » dat ik tot hiertoe al het geld , dat wij tot ODze Termaken noodig hadden , beb moeten verschaffen en yerdienenj het is niet meer dän billgk, dat gij nu ook iets doet. Mgnheer peet heeft meer geld, dan hij en zgoe hinderen en kindskinderen in hun gansche leven gebrtiiken zullen , hg behoorde mg , zijn petekind , en n y zgn petekinds yriend , yan regtswege yrg te houden , wa&neer wij , na onzen dagelijkschen arbeid , nu eu dan \yat pleizier maken. Hg en al zijne handelsbedienden bebbeu pleizier genoeg ; zij rossen en rijden dat het een' aard heeft ; ik weet, dat mgnheer nog onlangs yoor zijn' factoor, en vre] met welen yan zijn* zoon, eene rekening betaald heefl Toor eene badreis naar Töplitz. Maar de arme leeriing, juist \Tijl hij Icerling is, mag niets hebben. Dit schijnt mij ORverstandig , en ik zai mij wel regt en billijkheid ver- flcbaSen. Ik kan tnijnheer den peet de rekeningen yoor onze SOS kleine Terteerioge» nirt wbl in den rotm geYen, als d» wkärd ze öns geeft; ik kan het wel doen in eenen anderen ▼orm , doe xbij das hct pleizier en mäak mij , met dit schrift en deze handteekening ^ eene kleine schippersrekening van ▼ijf daalders Lubek's courant. Ik weigerde mel he^igheid en verachting, dil te doen; »Hebt gij dan misschien contanteny om onze tegeniYoordige rekening te betalen?" vroeg de looze gast » »want ik heb er geen geld voor, en Aveet ook geen ander middel om het te' krijgen , en de waard geeft op zijn langst aan morgen crediet , ovfermorgen kan hij naar uwen vader gaan en het daar halen." Met eenen onbeschrijfelijken en evenwel, toen het op de daad aankm^am, magt^loozen teg<enzin Terzette ik mij tegen deze Tordering , maar gaf ten laatste toch toe, en schreef de Yalsehe rekening. Wanneer het oor zieh eens tegen den luiden donder ver- hard en gesloten heeft, faoe zal het dan nog den toon eener faarp of fluit hooren ? mijn hart werd sedert deze daad meer en meer niet alleen tegen de stem Tan God in mijn geweten , maar zelfs tegen de slem Tau het geToel der eerbaarheid , der betamelijkheid en Tan alle regt TerstQkt. De oude koopman , de peet Tan mgnen Terleider , had het bedrog niet bemerkt; toen de siechte knaap hem de schippersrekening» die in de oogen Tan den rrjken man zeer onbeduidend was , alsöf het op last Tan den schipper geschiedde, overhandigde, betaaidb hij dezeWe zonder bedenken, en toen hg daarop, Tan mijne namakende band dezelfde rekening gekwiteerd terugkreeg^ kwam er zel& geen de minste gedachte Tan be- drog^ bij hem op. Waüneer de zonde eens met al hare sswaarte 'den. Tal naar den afgrond begonnen^ heeft , Tcrsnelt en Tersterkt zij zieh in eebe Treessclgk sneJ toenemende mate, steeds meer in dezen * Tal; Van de bcdriegeigke rekening van Tijf daalders , gingen wg scfaielijk tot het namäken Tan die Tan tiön, verTolgens Tan Tijftig^ ja Tan honderd daalder oTer, en lachten om het gelukkeb Tän onze list. SU Onder YOorweDdsel, dat ik bet zeer dnik had« kwam ik maar zelden in bet huis mgoer ouders » en gewoonlgk koos ik tot deze bezoeken zulke uren, waärin ik wist» dal mgo fader in de school zija moest. Ik kon zelfs den blik Tan myne waarlgk brave , eerbare moeder niet. Yerdj^gen, die niet droomde, dat baar lieveliog ?oor zulke misdadeni aan welke ik mij schuldig maakte, vatbaar konde zgn« Het ge- beurde dikwijlst wanoeer ik mij niet op mgne Troegere, yrolgke openbartige wgze jegens haar gedroeg, dat zij mij ▼roeg 9 of mij raissebien iets ontbrak ? en ik antwoordde hiiar dan gewoonlgk, dat ik pgn in het hoofd ba,d, eene kwaal, die ik mij werkelgk .dikwgis door mgne nachteigke drinkge- lagen en brassergen op den hals haalde. De goede vrcuw ging dan menigmaal naar mgnen patroon, baren zwager, en verzocht hem , dat hij mg toch niet al te streng bg bet werk mögt bouden, maar mij nu en dan eens Trgheidmogt ge?en, om buiien de poorl te gaan wandelen. Bragt reeds de aanblik en het bgzgn mgner goede ^ brave moeder mg in verlegenheid , hoe diep ontroerde mg f inzonder- beid toen ik nog in den eersten aanvang van mgne zondige loopbaan was, ^e aanblik van mgnen vader, die mg dikwgls in mgne werkplaals bezocht en bg mgnen meester ooder- zoek naar mg deed. Op mijne vlijt en bekwaamheid voor het beroep viel^ wel is waar» niets aan te merken, vranC schoon ik ook een gedeelte van den nacht gerinkelrooid had, zorgdc ik loch dat ik den volgenden dag alles deed , wat man van mg verlangde. Hoe beter hg zieh ook wisl te verbergen » des le sterker knaagde evenwel de alles yerniettigende worm in mijn binnenste. Gelrjk een zieke , die aan eene groote ligchamelgke smart Igdt, zieh uit vertwgfeling aan het gebruik van een verdoovend middel overgeeft, zoo Het ik mg door een geestverhiltend middel tot dooding van mgne inwendige smart bemagligen: door trots, door bijna spottende verachliog van de belere stem ; mgn .voorhoofd werd stout , bei hart onge- voelig als ijzer. Ik weet niet} waar mijn deelgenoot in de zonde al het 3«5 geld liet, dat wg door onze bednegerjjen Terkregen. Hg gaf er mg ook ifvisl een klein gedeelte Tan, dat ik op eene bgoa kinderachtige manier Terkwistte, en een ander eenigzins groo- ter gedeelte namen onze gemeenschappelijke snoepergen en filempmalen weg; evenwel bleef Terre weg het meeste in zgne banden , en desniettemin had hg bijna altijd geldgebrek. Het komt mg maar al te waarschgnlijk voor, dat deze jongeling ^ die ZOO yroeg een meester in bet zondigen werd, behalve zgne overige mg bekend gewordene zonden, zieh ook nog aan anderen schuldig maakte; dat hg hierdoor in de magt Tan eenige geldzuchtige , ondeugende vrouwen kwam, waar- Tan er eene in onze stad zoowel wegens bare zoogenaamdo fichoonheid beroemd, als wegens bare ijdele, onzinnige Ter« kwistingen berucht was., Wanneer deze somtgdsin bare koets, als eene Torstin gekleed, ons Toorbijreed« en het toeTal wilde dat wg haar ontmoeteden, dan zag ik meermaals, dat zij mol mijnen makker .wenken en groeten eener Tertrouwelijke ken* nis wisselde ; eens liet zij , toen wij haar buiten de stad ont- moetten eenen brief klaarblijkelijk *mct opzet uit den wagen Tillen > dien mijn makker schielijk opraapte en las. Waardoor zou toch iemandy die naauwelijks den knapenleeftijd ontwassen was, anders in de gunst Tan zulk een' zeifzuchtigen perspon komen en bliJTen, dan door buitengewone opoffering yan geld? Dikwijls, wanneer mij deze Termoedens bekropen, Tielen mij de zwaar drukkende plaatsen uit de Spreuken Tan Salomo te binnen, die op zondaren en dwazen Tan dezen aard en op hun schandelijk einde betrekking hebbeUf en niet zelden kwam het denkbeeld bij mij op » om mij uit de geTaarlijke strikken Tan dien mensch los te rukken ; doch , zoo als men zegt I bij had mii als H wäre betooTerd ; ik kon en mögt niet Tan hem afblgTep« Ik kan mij wel Toorstellen, wat juist in mijn toenmalig geTal een groot gedeelte Tan die betooTering uitmaakte. Mgn meester de orgelmaker moest toch, boe kon sulks anders, Indien hg niet blind was, iets Tan mijne' bnitettsporigheden bemerkt bebben; hg nam mg eenige malen emstig in het Terhoor, maar zgne waarsobawingen en bedreigingen kwamen te laat; ik wasreeds te Tast in mgne zondige gewoonten Tei^ strikt; ik werd slechts nog voorzigtiger en geTeinsder^ ^^'^ Troeger ; de omstandigheid » dat mijia^ slaapkamer geheel eed« zaam in een zijgeböuw lag , dat met eene deur , roor welke ik mg heimelgk een' sleutel Tersebäft bad , in een zgstraatje uitkwam , maakte mg het bedrog gemakkelgker. De ligtzinnigheid , wanneer zg eenmaal tot Termetelheid aangergpt is, graaft zieh zehe haar graf ; eens in den^bal- Te» roes Tan een onzer drinkgelagen, OTerreedde mgn ondeu- gende makker mg» dat ik eens zou beproor^n, of ik het band« Schrift Tan den s&oon Tan buis, die zieh , zooals reeds Termeld 18, bgna altijd te Dantzig ophield , konde namakem Ik deed zuiks zeer kunsHgs en sohreef nu Tolgens opgaTo Tan mgnen Terleider eenen brief aan het faanddhuis, waardoor de afzen* ding Tan eene aanmerkelijke som door den scheepskaptteiD » die 9 ZOO als werd Toorgewend» dien brief bragt, Teroorzaakt werd. Dit bedrog was te grof, het werd Wnnen weioig« dagen ontdekt en te geigker t^d door den zdoü des haiitfes» die aansiond^ van Dantzig oT^rkwam , e<^n' oAAsrz^ek- bewirk- itelligdi wanil^ bgn» al anie goddeiooke bedneg^rgen dita dag kwamen. Mgn ncdepligfige had in liet fauisselglL ¥etboor «erst alle «chuld op mg geworpen^ ik had rag in een braudspiiiifautB, waarvan wg een' Talschen sleutel bezatoo» kk eene sooH Van yerralten kelder Terstoken ^ waar onder oud gereedäcbap onze kleederen Terborgen lagen. In den nachl kwam mijn medepligtige , die het huisarrest , in hetwelk h§ sieb bg T<)ot*raad bevond , door zgn breekijser en valscben «Idttlol was ontsnapt; vrg verkleedden ons in bei gewaad yaa poolsche Joden en begaren ons nog denzelfden nacht gUngs op de Tlugt. Onze kleeding, alsmede de omstandigheid , dat wij beiden de poolsche taal magtig waren, bragt ons op bot dmikbeeld , om naar Polen te Tlugten. Te Marienwerder, ^Taar wg de sloathcid hadden , in eene der grootste herbergen 10 te gaan» waren wjj bgna ontdekt ea aan het geregt overgeleTerd geworden ; het gerucht ran onze misdaden liep, als een* vnur door het verdorde gras, dat een reiziger bij zijn nachtleger ontsteekty overal Toor ons uit en om ons been; Signalementen Tervolgdenons; slechts door eene bedriegelijke , walgelijke list ontkwamen wij de banden der geregtsbedienden, de afzigteljjke morsigheid aan onze kf eederen ,. de wende aan het been, die ik bg die gelegenheid opdeed, hadden het innig gevoel des harten TOor de berlekkiiig onzer zielen können openen , maar zij deden zulks niet. Waarom zou ik de Trienden bij eene donkere schilderij Tan de zwerftogten van een' armen yerloren zoon ophouden. Sedert het voorval te Marienwerder zetteden wij onze reis voorzigtiger y meestal onder bescherming van den nacht en door weinig bewoonde streken roort. Wij k warnen in Polen. Ons geld , dat wij Tan het Treemde , geslolene goed medege- 368 oomen hadden, was ten einde; op de bruilofl Tan eenen rijken buer terdiende ik met muzijk en zang zoo teel, dat m\ voor'Terscheidene dagen genoeg hadden, en zoo gelokte het mij ook yerder door mijne konst zoo?eeI te Terweryen, dat ik mij zel?en eenige muzijkinstrumenten en Toor ons beiden bij een' oudekle^renkooper , andere kle^ren koopen konde* Te Warsebao, waar >yij dit band werk uitoefenden, achteden wg ons met onze, door' mgne eigene band Tervaardigde, Talscbe passen , die ons als Prager Studenten opgaven , niet veilig ge- noeg;. wg waagden het niet, den nacht daar door te brengen, maar sliepen buiten de sKad in eene faooischnur, waar wg nog ander loos gespuis aantroffen, dat zieh daar verborgen bad. Yervolgens maakten wij op onze reis eens op een* aTond^ in eene groote dorpsherberg, waar de feestdag veie gasten been gelokt had , kennis met een' jongen poolsehen edelman. Deze had in mgn gezang en snarenspel » dat mgn makker , die builendien als zoon van een' muzikant ook eenige instru- menten met de noodige vaardigheid speelde» met zgne grap- pen begeleidde, zooyeel pleizier gevonden, dat hg ons voor- sloeg 9 hem naar Krakau te yerzellen , waar wg goeil geld zouden' kunnen verdienen. De jonge beer had, behaWe eenige Igfeigene bedienden geen gezelschap bg zieh ; in zijne opene, ligte wagen, die door zes kleine, snelle paarden getrokken werd, was voor ons en onze instrumenten ruimte genoeg. Wg hadden met onzen begunstiger, zoo als men het noemt, eene zeer pleizierige reis, en kwamen, onder zgne bescherming zonder eenige stoor-nis en uiterlgke yer- zoekiog te Krakau. Het gehik van den zondaar flikkert in het algemeen even ZOO schielijk op, als het we^r verdwijnt; het is even als de dwaallichten , die zieh des nachts op moerassigen grond als beldere lichten verheffen, den wandelaar^ die hen volgt naar diepe moerassen lokken, en , wanneer bij het licht het meest noodig had, verdwijnen. Ik zelf, doch nog meer 369 miJQ medepligtige , werden dit weldra in onze nieuwe be- trekkingen gewaar. Onze jonge bescfaermer' en begunstiger had ons in eenen kring van Trienden der muzijk iqgeleid^ mijntalent» hoe -weinig het ook nog ontwikkeld en gevormd was, Tond hier meer deelneming, dan het Terdiende; oyeral in alle Trolijke gezelschappen', wilde men de beide Prager Studenten hooren ; ik maakte kennis , waardoor het mij gemakkelijk geweest i^are 9 een zeker uiterlijk geluk te yestigen » indien ik mij in mijn geluk had welen te matigen. Wij waren in het begin yan den herfst te Krakau gekomen, en bleyen er gedurende den winter. Ik had yeel geld gewonnen , en- Toornamelijk in den yastentijd steeg de inbeuring het boogst. 