title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Hij krijgt een kleur (of: verschijnt zijn een tinnen schotel.) (Zie KLEUR.) Hij legt het op zijn schotel. Hij meent, dat het daar geschoteld staat. Hij zit aan het schoteltje. In dit woord, van de sprake „van ’t offerschotelletje in de Hij zou geen kool zien in eenen schotel met (KOLEN.) Iemand iets in zijn schotel schaffen. Iemand met een valschen schotel bedienen, Ik wilde, dat het mij zo liep viel, als die om te draaien. Ik zal mijn vrouw wel te hulp komen, zei hij, en hij likte de schotel uit. (Zie GROND) In iemands schotel tasten. Kan hij hem in een houten schotel verdrinken, Er geen washtobben voor gebruiken. (Zie Men moet de schotels naar de sauzen. (Zie SAUS.) Men moet het in de schotel zoeken (of: schotel aan 15 Met gedekte schotels opdienen. Ongelijke schotels (of: deelen) maken (of: broeders). (Zie BROEDER.) handen maken ligt werk, naar zij aan in de schotel. (Zie DROES.) Veel handen maken rassend schotel leeg. (Zie Veel monden maken een leegschotel. (Zie Wij zullen speculatie eten, zei de meid; behoef ik een schotel te wassen. (Zie Zij eten uit eenen schotel. Zoo draait de wereld, zei de loos, en hij had de schotel naar zich toe. (Zie LOOS.) SCHOTLAND. Dat is een Schots antwoord. (Zie ANT.) Hij maakt het Schots. SCHOUDER. Al zit een dwerg op reuzen-schouders, hij is niet te hard, (Zie DUM.) Betalen: ja, over schouder. De zwakste schouders hebben het meeste dragen. (Zie PAK.) Elk draagt naar zijn schouders, Ezel schouders, varkens muil, koopmans (Zie RZEL). Het is een man, die op twee schouders (MAN). Het is een met de ootmoedige schalk: hij kan het over een zijde laten hangen en op den ander leggen. (Zie HOOFD.) Het is wel noodig, dat de wijze den zot over de schouders draagt. Hij heeft brede schouders, Hij kan het hoofd wel op de schouders zetten. (Zie HOOFD.) Hij kan uit een schapen-schouder zeven gehakt maken. (Zie GEREGT.) De schouders moeten brein en kracht dragen. (Zie BREIN.) Schouders die bedrieglijk zijn, zijn niet te vertrouwen. (Zie ONWAAR.) Bemachtig over de linkerschouder. Kegt zijn hoofd op zijn schouders, en laat het klappen, al wat het wil. (Zie HOOFD.) Rekt de schouders op. Zie over zijn schouder. Mocht de schouders buigen naar het juk. (Zie RE.) Schouders, zoo als de boeren de pikken dragen. (BORR.) Over schouder. Dat is: betalen met gelijke munt, het waterds over het achterste. Geprezen, maar over schouder. De hoeren huilen, zoo lachten de schouten. (BORR.) Bier van den schout gaan voor. (Zie BIER.) Bier van boenen raad, Drie schouten zonder raad, Drie boeren, gierig en rijk, Zijn negen maaltijden van 't aardrijk. (Zie AARDE.) Een booze gemeente kan een booze schout opbrengen. (EIK.) Schout en een aarswisch zijn even door de ogen te gaan. (Zie AARS.) De schout moet zijn profijt zoeken, zei de boeren-schout, die gaf een ton bier ten beste, op hoop dat de drank aan het vechten zou maken. (Zie BIER.) (ZO: Schouten) hebben veeloeren en oogen. Het was een arme schout, die zijn boete niet af kon wieden, dat hij vrij raakte: hij wond zich wonder, dat hij vrij was: hij had zijn vriend. In plaats van lachende schuiten en schreijende hoeren zal men het gelooven. (Zie HOER.) Ad later zich vervoeren van lachende schuiten en schreijende hoeren. (Zie HOER.) En en baljouwen grijpen als de wouwen. (Zie BALJOUW.) En en baljouwen schuiften men als de wouwen. (Zie BALJOUW.) Beiden waren, Marcus! met de bokken van Farao, zo dronken hoorn, en hij reed onder escorte van soldaten en dienders naar het verbeterhuis. (Zie SCHOUW.) Dat is een meisje; maar de schouw rookt er niet. (Zie DING.) De schouw rookte niet, maar slaan den minsten rook uit. (ZIE ROOK.) De keukens en enge schouwen, die zijn 't, kleine kamers bouwen. (Zie KAMER.) Als het voet aan het vuur heeft, een deksel van doen te koken, dat uit de schouw valt. (Zie DEKSEL.) Met het vuur te veel te stoken, steekt men dikwijls de schouw in brand. (Zie BRAND.) Als een arme huis, wiens schouw altijd koud is. (Zie KUIL.) De schouw, de rook is er haast uit. (Zie ROOK.) Een koud huis, wiens schouw altijd koud is. (Zie KUIL.) Verwijzingen Hoer: Een bijbelwoord, de hoer, die iedere vorm van levensstijl voorstelt. Schouw: Een schouw is een open vuur, dat voor een groep mensen gebruikt wordt. Het woord heeft ook een religieuze betekking, namelijk het teweren van een ziele. Hoer: Een bijbelwoord, de hoer, die iedere vorm van levensstijl voorstelt. Baljouw: Een baljouw is een soort van legerofficier, die verantwoordelijk is voor het leger. Roek: Rook is een typisch sinds leren. Het woord wordt vaak gebruikt om de lucht te beschrijven. Deksel: Een deksel is een voorwerp dat op een schouw, een tafel of een bed ligt. Brand: Een brand is een catastrofe, waarbij veel mensen om het leven komen. Roek: Een rook is een geur, die voortkomt uit een verbrand materiaal. Kuil: Een kuil is een put in de grond, waarin een schouw staat. In een kleine schouw stookt men wel groot vuur, en in een grote schouw klein vuur. Wensen om een tonne gouds vult de beurs al zo weinig, evenzo doet de schouw niet meer roken, dan wensen om een duit. De schouw mag daar niet over. SCHOUWEN. Houd af van het land van Schouwen. (Zie LAND.) SCHRAALHANS. Bij schraalhans is magerman kok. (Zie KOK.) Schraulhans (of: Gierige Hans) is koken- (of: kelder-) meester. (Zie HANS.) SCHRAB. Iemand een schrab geven. SCHRAM. Gelijk op, zei de man, en hij gaf een barlaf voor een schram. (Zie BARLAF.) SCHRAAPSEL. Het is geen nagelschraapsel waard. (Zie NAGEL.) Hij zou niemand een schraapsel van een nagel te kort doen. (Zie NAGEL.) Laat den kok toch het schraapsel houden. (Zie KOK.) SCHRANKELBEEN. Beter schrankelbeen uit den lande dan schrankelbeen. (Zie LAND.) SCHRAPER. De potschrapers komen niet in den hemel. (Zie HEMEL.) SCHREDE. De ziekte komt met haast gereden, En gaat met langzame ezels-schreden. (Zie EZEL.) Het kwaad komt moedig aangetreden, En gaat weer been met ezels-schreden. (Zie EZEL.) Het was maar een schrede van den dood. (Zie DOOD.) Met Den dag zijn de dagen een haneschrede gelengd. (Zie DAG.) Van Sint Lucie tot Kersmis meerdert de dag een baneschrede. (Zie DAG.) SCHREIF. Dat gaat een schrijfje verder. Dat is een schrijfje (of: kruisje) aan den balk. (Zie BALK.) Dat wordt heel uit de schrijf geworpen. Het gaat buiten (of: boven) de schrijf. Hij heeft een schrijfje vooruit. Laat deze met een schrijfje vrij gaan. Men zal een schrijfje voor hem uitdoen. SCHREEUW. Dat is een schreuwje te meer. SCHREEUWER. De hardste schreeuwers zijn het niet. BOEREN zijn maar loeren, zegt de Schrift. (Zie BOER.) Dat is een man uit de Schrift. (Zie MAN.) Hij heeft beenen naar de Schrift. (Zie BEENEN.) Hij heeft de Schrift vast: den bijbel van 52 bladen. (Zie BIJBEL.) gaert bl. 38. 11 Sartorius pr. 11.96. Vergel. Spresku. bi. 66. 13 Bartorius sec. X. 39. 13 Tuinman 1. bl. 156. 14 Tuinman 11. bl. S. SCHRIFT. Hij is zot van natuur, En wijs in Schriftuur. (Zie NATUUR.) Maak de Schrift, of trek geen wassen neus. (Zie NEUS.) Hij betaalt het een schrift met het andere, Hij zal dat schrift niet voor den epiek steken. Honderd man zouden malkander, om dit schrift te lezen, dood steken. (Zie MAN.) Schriften van zotten Zijn voor de moten. (Zie MOT.) SCHRIN. De wijn Heeft geen schrijn. Dat wil zeggen: men kan den wijn niet vast houden, hij wil de open lucht, en zich vrij bewegen. Schrijn is kist of kast. Met een ander woord zegt men: Wat de nuchtere denkt, dat spreekt de dronkaard.] SCHRIJVER. Dat is vergeten, zei kapitein Schrijver, en hij voer zonder boter in zee. (Zie BOTER.) Elk haartje verhindert een slechten schrijver, (Zie HAAR.) Geleerde lieden zijn slechte schrijvers. (Zie LIEDEN.) Hij beeft het gezag van honderd schrijvers in zijn voordeel. (Zie GEZAG.) SCHRIK. Deschrik is erger dan het kwaad zelf. (Zie KWAAD.) Een dode kat, een schrik voor de muizen. (Zie KAT.) Het bloed stolde mij van schrik in het lichaam. (Zie BLOED.) Hij komt met den schrik vrij (of: is er met den schrik afgekomen). Hij vliegt van schrik over stoelen en banken. (Zie BANK.) Ik beef van schrik, als een morgenland van 't krieken van een kraai. (Zie KRAAI.) Schrik maakt afzien. 1 Van die schrik krijgt men de koorts niet. (Zie KOORTS.) SCHRIJKELJAAR. In het schrikkeljaar mogen de dames uit vrijen gaan (of: zelf een heer vragen). (Zie DAME.) SCHROBBER. Dat eerst een bezem was, wordt daarna een schrobber. (Zie BEZEM.) SCHROBF. Daar is een schroef los. 2 Het staat op losse schroeven. 3 Hij zou wel klappen, als men de duimschroeven maar eens wat aanzette. (Zie DUIM.) Iemand tusschen de schroef nemen. Ik weet niet, in welke schroef het te draaien. SCHUIF. Hij krijgt het schuifje. Dat is: hij wordt niet gehoord, maar ongetrouwd weggezonden. De Roomsgezinde zegt het van de bijbel, die doorgestuurd wordt. Daar is schuif voor de duim. (Zie Duim.) Hij loopt op schuifjes. Dat is: hij wil graag iemand zijn gast zijn. 4 Oude stijl van woordenboek. 188. 3 Oude stijl van woordenboek. 101. Tuinman bl. 109, I. bl.278, II. bl. 143. Sancho-Panza bl. 48. 3 Tuinman I. bl. 236. 4 Witsen 357. Winschooten bl. 184. Tuinman I. bl. 108. 5 Tuinman I. bl. 108. 6 Gheurtz bl. 80. Het geschiedt uit liefde, zei Jeroen, en hij zijn vrouws billen met den schuimspaan. Het is zoo ondertekst als een schuimspaan. SCHUIT. Als de bruid is in de schuit, Dan is het pronk. (Zie BRUID.) Als de bruid is in de schuit, Dan zijn de uit. (Zie BELOOFDE.) Dan is de schuit in de haven. (Zie HAVEN, Dat is leeg, zei malle Frans, ze maken desto en ze varen erin. (Zie FRANS.) Dat loopt over wagens en schuiten. Die zaak is zeer verbreid en algemeen aan ra Hase Amerika schaal Dat pronkt als een viag op een modder vuilnis-) schuit (of: praam). (Zie MODDER De plecht is van het schip (of: de schuit): (PLECHT.) De schuit drijft of zinkt, Als ik maar niet verlies Men tekent hier den belangrijkheid De schuit is lek. De schuit van elven neemt alles mee. (Zie VAN) Die eerst in de schuit komt, heeft keur van (Zie KEUR.) Die in de schuitje zit, moet mee varen. Die mijne kaas snijdt als een schuit, Mijn huis uit. (Zie HUIS.) Die schuit (of: wagen) noch paard heeft, Kan vrachten laden. (Zie PAARD.) Er is geen schuit zo dicht, of er komt licht in. Haspelen in zakken en hoeren in schuiten altijd boven anderen uitmunten, (Zie HASPEN.) Het is bespottelijk, het roer van een groote aan een klein schuitje te binden. (Zie BORST.) Het is daar zo stil als in een trekschuit. Het is een lichte schuit. Het kan beter van een schip dan van een schuit. (Zie SCHIP.) Het schuitje wil niet voort. Het zich, als of hij gek was, en laat zijn je volloppen. (Zie GEK.) Al in mijn schuitje (of: Hij vaart met mij in schuitje). (Zie SCHUIT.) Uit de nachtschuit. (Zie NACHT.) Hij stapt uit, als de schipper uit zijn schuit; Zie IPPER.) Ze liet een groote mast op een strontje liggen. (Zie MAST.) Ze keek de schuit van de kant. (Zie KANT.) Geen vracht, zolang zijn schuit niet ligt. (Zie de Bijlage.) Vaart als een oude zandschuit. De melkboer maakte van een halve oude schuit een geheel nieuw kakhuis. (Zie BOER.) Voor stuurman ten oorlog, zei bootsman en hij voer voor korporaal op een Kroosduifje. (Zie BOOTSMAN.) Mensen vliegen, gelijk zij kunnen Men zoude niet vragen Naar schuit of en. (Zie MENSCH.) Een vrouw zijn, zei Jochem; maar in de sche schuit betalen zij voor twee. (Zie SCHOEN.) Een schuit reed eerder met een lekke schuit naar Noorwegen. (Zie NOORWEGEN.) Voor of na in de schuit komt, ieder soep Beven dra. (Zie BOVEN.) Een schuit past geen zo overgroot zeil. Schuit met zulk volk, ze zouden mijn vracht verkennen, zei schipper Louwe, en hij had een verkens schip. (Zie ZOUSERE.) Griep naar de schuit. (Zie GRIP.) Zulk een groote jagt niet bij 't werk Men zich zoo behoefte haasten. (Zie HASTEN.) Aan vracht voor Kalis' schuit. (Zie KALIS.) SCHUIVAGIE. Ga een bankje, en spelen schuivagie naar of naar Vianen. (Zie BANK.) SCHULD. Schuld zal hij op je leggen. Twee kansen, hebben ze beide schuld. Beter wil niet betrapt, is het de schuld van kraai niet. (Zie KRUID.) Maakt schuld, en schuld maakt belofte. "BELOFTE." Als u schuld met gelijk, Of boet ze aan uw kant. (Zie GELD.) Oude schulden dan geen. Oude schulden dan oude vijandschap (of: RE). Pads zonder schulden, des morgens rijk. "BAVOND." Talmen kent best de schuld. Pen man trouwt, trouwt ook des schulden. (Zie) "WINSCHOOTEN." "VERNE." Fig. geadeem bi. 6. "GELD." Die zonder geld, heeft geen schuld. (Zie BELOFTE.) Als u schuld met gelijk, Of boet ze aan uw kant. Oude schulden dan geen. Oude schulden dan oude vijandschap (of: RE). Pads zonder schulden, des morgens rijk. "BAVOND." Talmen kent best de schuld. Pen man trouwt, trouwt ook des schulden. (Zie "WINSCHOOTEN." "VERNE." Fig. geadeem bi. 6. "BEEST." Die zonder schulden leeft, is een beest. (Zie EDELMAN.) Een edelman zonder schulden is als een ezel zonder oren. (Zie "BEEST." Die zonder schulden leeft, is een beest. Eigen schuld plaagt den mensch het meest. (Zie MENSCH.) Even op, en de kleuren voor de doodschuld. (Zie DOOD.) Fraaije kleederen zijn gemeenlijk gevoerd met groote schulden. (Zie KLEED.) Groote schulden maken, om kleine te voldoen. Het is adellijk (of: hoflelijk), veel schulden te hebben, en niet te betalen (of: gemanen te worden). Het is de schuld van de pijp. (Zie PIJP.) Het is een dokter; maar hij slacht mij: hij heeft er geen schuld aan. (Zie DOKTER.) Het is onze eigene schuld, en niet die van anderen, dat wij ons met hen niet verdragen kunnen. Het is toch wonder, dat men mij niet ongemoeid kan laten, zei de bankroetier, en ziene crediteuren maanden hun schulden in. (Zie BANKEROETIER.) Het is zijn schuld niet, dat de boter zo duur is. (Zie BOTER.) Het is zijn schuld niet, dat de oorlog zo lang duurt. (Zie OORLOG.) Hij is de rijkste, die er leeft, die nergens enige schulden heeft. (Zie RIJK.) Hij is en in goeden staat, die zonder schuld te bedde gaat. (Zie BED.) Hij steekt tot de tanden in de schuld. Hij wil zijn schuld kwijten aan de hoofdpersoon. (Zie HOOFD.) Hij zit tot over de oren in de schulden. (Zie OOR.) Hij zou niemand een duitschuldig blijven, kon hij met leugens zijn schulden betalen. (Zie DUIT.) Hoe later in de herberg, hoe meerder schuld. (Zie HERBERG.) Hoop is doodgeboren schuld. (Zie HOOP.) Ik krijg de schuld, zei de kaas, maar de suiker heeft uw tanden bedorven. (Zie KAAS.) In elk verbond, waarin tijd bepaald is, mag men de schuld terstond vorderen. In nieuwe winkelsystemen geen oude schulden. (Zie EINDE.) Kwakschulden worden op het einde van het jaar pakschulden. (Zie EINDE.) Men hangt niemand om schuld. Met klagenen steunen betaalt men zijn schulden niet. 10 Bogaert bl. 10. 11 Witsen 119. Tulnman I. bl. 137, II. dl. 48, Gales bl. 38, 18 Campen bl. 85. 13 van Hasselt bl. 4. Harrebomme TYd 179. 14 de Brane bl. 236. Tuinman 1. bl. 19, 11.bl.109, Gajes bl. 38. 15 Gruterus III. bl. 158. SCHULD. Met lang te borgen scheldt men de schuld niet kwijt (of: Lang borgen is geen kwijtschelden,, ook wel: = ee is niet geschonken). 1 (Zie de Met Parc eigene penningen moeten wij onze schuld afdoen. (Zie PENNING.) Niemand gaat verloren, of het is zijn eigen schuld.2 Niets is zoo goed, zilver noch goud, als te leven buiten schuld. (Zie eoooun.) Onterving zonder schuld lijdt geen recht. (Zie ONT- ERVING.) Onwetendheid maakt schuld. (Zie ONWETENDHEID.) Rijke Jan Dirksen: schuld is geen goed. (Zie gooD.) Schuld is een leelijk beest; niemand wil het hebben. (Zie BEEST.) Stofregen en kleisulden beíáákt door.(Zie REGEN.) Te veel geduld, Dat is met schuld. [Het dulden heeft zijn grenzen: alle nadeelen, ontstaan door het overschrijden dier grenzen, haalt men zichzelf op den hals.] Voor oude en onzeker schulden neemt men hooi en baverstrooi. (Zie HAYER.) Wacht je voor schuld! schuld wacht niet. 8 Woog iemand recht zijn eigen schuld, Hij zag nooit op zíns makkers bult. (Zie BULT.) SCHULDENAAR. Het is al winst, wat men van kwade schuldenaars krijgen kan. 4 SCHULDIG, Beter een schuldige vrijgelaten, dan een onschuldige gestraft. (Zie ONSchULDIQ.) Blijf schuldig tegen Paschen, en de vasten zal u kort zijn. (Zie PASCHEN.) De onschuldigen moeten menigmaal met de schul- digen lijden. (Zie ONSCHULDIG.) De schuldige kent best de schuld. (Zie SchULD.) Die schuldig is, moet wel betalen. 5 Die schuldig is, slaapt niet wel. 6 CHURCH. Die bet schurft met kraauwen wilgoed maken, zal aan het einde leeren, dat hij kwalijk begonnen heeft. (Zie EINDE.) Een schurftig hoofd vreest den kam (of: Schurft kan den kam niet aanzien). (Zie HOOFD.) Een schurft-paard vreest den roskam. (Zie KAM.) Het is een m sieraad van kostelijke kappen, als de hoofden schurftig zijn. (Zie HOOFD.) Hij glorieert als eene luis in hetschurft. (Zie LU1s.) Men kan haast zien, wie er schurft heeft; want staäg zijn er de handen bij. (Zie HAND.) Mijn schurft en jou krets zullen wel hetzelfde zijn. (Zie KRETS.) a zeer is zoo goed als zijn schurft. Schurft is ligt geraakt (of: wil niet geraakt zijn). 7 (Zie de Bujlage.) Schurft leert wel kraauwen. 8 (Zie de Bijlage.) 8 v. 4. Venne bi. 196, 4 Groterns III. bl.188. 5 Gruterus III. bL139. 6 Sei. Prov. bl. 179. 2 Pros. seriose bi. 8. Servilius bi. 388%. Oampen BL. 45,110. Gheurts bl. 46. Zegerus bl. 28. 33 Aug. Idinen bi. 86. Gruteres I. bi.112. de Brune bl. 351. Se. Pros. bl. 154. Bartorius tert. X. 52. Richardson bl. 87. v. Alksmade bl. 188. Tuln- man I. bl. 85,137, 31. bl.180. Adag. quadam bl.45. Adag. Thesaurus bL 4. Wasenbergh 1.91. Magastfn 14 en III. b1. 168. Bupkonie »1.817. v.d. Halstbl.14. Meijer bi. 88. v. Wass- berge Geld bi. 165. Manris bl. 134. Modderman bl. 88, Bogaert bl. 45. Harrobomee 7144 bi. 802. 8 Tulnman IT. bl. 44. 264 7 Campen bl. 100. 18 Mei. Gruteras I. bl. 119. de Brune bi. 468, 439. Se}. Prow. 1.7, 170. Sar- torius tert. IX.4. Tuinman I. bl. 208, II. bl. 14,1. Meijer bi. 7. 8 Oampen bl. 114, 14 Jan. Gruterus I. bl. 119. v. D. Venne bl. 151. De Brune bl. 689. V. Alkemade bl. 119. Tainman FE. bl. 187, II. bl. 198. Bancho-Panca bl. 29. Bogaert bl. 10. De schurftige is haast aan zijn bloed gestort. (Zie ADER.) Die luizig is, wordt licht schurvig. (Zie ZUR) Die niet schurftig is, zal zich niet kraauwen. Die aar 2. a at wil zeggen: die ziet schuldig is toont zulks, Dat ar Goed Bekijk als wijze te kennen. Scheuten gebruikt Gelderland voor wrijven, inzonderlijk gevoel van jeukte. Gij zijt zelf schurftig, en wilt een ander berekend Raak denschurftigen heen: hij is mede bes Wasch een ongelijk hoofd, het zal u schurig ken. (Zie HOOFD.) SCHURK. Als hij geen schurk is, dan scheelt er wein; Het is extract van schurken. (Zie EXTRACT) Men weet nooit, waar de drommel een schurk (Zie DROMMEL.) SCHUR. De leelijkheid is een schild voor de kuisheid. Hij heeft het al in 't vizier (of: in de gaten) wel: op het schild. (Zie GATEN.) Hij zal daar God wouds een schild voor zien. (Zie GOD.) SCHUTTER. Beter bloed Jan dan dood Jan, zegt de schutter, kroop achter een hooiberg. (Zie BERG.) Daar valt een schutter in de goot. (Zie GOOT) Een goed schutter mist wel (of: schiet wel een Een lage schutter raakt wel eens den lap, (Zie LAP) Hebt gij geen pijlen, die je schiet, zoo meng de schutters niet. (Zie PIJL.) Het is een goed schutter, die altijd het wijk (of: in 't wit schiet). (Zie de Bijlage.) SCHUUR. Als de schuur brandt, lijdt het huis last. (Zie BRAND) Daar zou een huis liggen als een hooi- (of: haa .schuur. (Zie HAAVERIJ.) Het zijn ongevulde schuren. [De ongevulde schuren zijn Aier on en dus onverzorgde kinderen. Hijdorschtkoren iin eensandersschuur. (Ziex Hij heeft een geweten, zoo wijd als eene hooi (Zie GEWETEN.) Ik heb een’ rijken oogst in de schuar, zeide maar hij wist niet, waar ze stond. (Zie 00 Men moet maken, dat het schuurtje bij bet (of: het huisje bij hetschuurtje) blijft. (Zie Vergader graan in uwe schuren: De oogst zel niet eeuwig duren. (Zie GRAAN.) Zelden eene schuur met koren zonder muizen. KOREN. Zij heeft een’ bek als gene hooischuur (af: « deur). (Zie BEK.) 10 de Brune bi. 380. Sartorise ase. VI. 23 11 Tuinman Il. bL. 198. 18 Gheurts bl. 16. Zegerasbl.@. HJ. bl. 196. Gruterus I. bi. 108, 11. bL. 1 833. v.d. Venne bi. 2, 38. de Be: 41. Morgk bi.15, 21, @. Burterias sk, 68, quart.3. v. Alkemade bL 8. 7 nal. di. 10. Bogaert bi. 94. 13 Zegerus bl. 54. Graterus II. ML. IS. 0 Mergh 1.38. Richardscn bLEI. Ads. ei B.39. Adag. Thessurus bL 3. Be SEBALDEBUREN. dat niet om al de koeijen van Braband (of: Bideburen). (Zie BRABAND.) hooft nun niet meer, dat de koeijen te Sebal- m op stelten loopen. (Zie Kor.) SEIN. rt een sein. 1 / SENER. het punt van eer? vroeg een Fransch gene- m de bataille van Senef, en hij stierfop een’ hoop. (Zie BATAILLE.) BENEGAL. jkt den stadhouder van Senegal: die gebiedt 5 en hij doet het zelf. 2 SENTENTIE. een mager akkoord dan eene vette sententie. WB AKKOORD.) poor ik al zoo gaarne, als een dief zijne sen- (Zie DIEF.) eene sententie van d’usage. 8 Ussge of usance is gebruik of gewoonte. en ik durf dus te kennen, dat de sentence, het is de rechtspraak of het vonnis, aan de willekeurige kans van het gebruik onderhevig is, of volgens het ongeschreven recht gegeven is. SARTORIUS dringt, als gelijk betekend, het spreekwoord bij: Het is geen man, aan wiens hoofd men op mag staan. Dat de sentence onder de zolen van zijn pen genomen is. (Zie SCHOEN.) MR dat niet aan referendum overnemen, zei de hoofdman zijn sentence, dat hij hangen moest, hem voorgelezen. (Zie DIEF.) SEPTEMBER. Ervatten die zijn renten in Mei ver, als ze in September eerst vallen. (Zie IJME.) SERAIL. Het koopen en niet te lezen, is gelijk een klap in het serail. (Zie BOEK.) ... SERVANT-MAJOR. Servant-majoor! dat is te lekker voor je. SERMON. Sermoenen (of: sermoenen) en lange maaltijden: Baar volle varkenswerk. (Zie MAALTIJD.) Sermoenen, de beste sermoenen. In 't groen dan in 't sermoen. (Zie GROEN.) SERPENT. Purgemeester en de schoolmeester zijn de twee hoogste ambten van een dorp. (Zie BURGER.) Serpents worden in slapende wateren geteeld. (De id van den echten stempel ligt hare ziele, en broedt haar plan in alle stilte niet. Als een grote draak wil worden, moet veel kleine serpents verslinden. (Zie DRAAK.) Een kwaadaardig serpent. Niet het serpent met eens andere handen niet hangen trekken. (Zie HAAG.) Serpents malkander gelijk. (Zie GELIJK.) SERVET. Te breed voor een servet, en te smal voor een laken. (Zie BREED.) De betekenis is: Een grote serpent wordt in slapende wateren geteeld. De id van den echten stempel ligt hare ziele, en broedt haar plan in alle stilte niet. Als een grote draak wil worden, moet veel kleine serpents verslinden. Een kwaadaardig serpent. Niet het serpent met eens andere handen niet hangen trekken. Serpents malkander gelijk. Te breed voor een servet, en te smal voor een laken. Het geschiedt om de zekerheid, zei dokter Hasius, en hij trok zijn mes tegen een Siamese haantje. (Zie DOKTER.) SIBERIE. Het is, alsof men daar in Siberië komt. [Met de grote koude, welke in Siberië heerscht, en die in sommige streken 200 vrijeze- is, dat zeer onbewoonbaar door is, maakt men hier een vergelijking, wanneer een kille huivering op deze of gene plaats het gevoel onaangenaam aandoet. SIBYLLE, Als de satan het op kwellen toelegt, dan moet Sibylle hem de pekpan aan (Zie PAN.) 1000 Daar was geen sleutel op, zei Sicco. (Van Sicco VAN GOSLINGA, grietman van Franekeradeel, werden, gedurende den Successie-oorlog, waarin hij als gedeputeerde te velde dienst deed, enige brieven onderschept, die bij den vijand niet onteijfeld konden worden. Hij kreeg hiervan bericht door den Franse minister van Buitenlandsche Zaken, toen hij, na den Utrechtschen vrede, in 1713, als buitengemond ambassadeur aan het Franse hof ten maanwiel was, maar zijn schrift werd door deze boven alle geheim- of crjferschrift geroemd. Goslinga had van dit compliment geen begrip; maar barstte in lachen uit, toen hem de documenten getoond werden, en die gewone dagelijksche berichten bleken te zijn aan een van zijn vertrouwdste vrienden. Ze waren geschreven in de Friesche landtaal, maar met Griekse letters, zonder dat er enige bedoeling tot geheimhouding bestond. Goslinga vermaakte zich later met zijn vrienden over het schrift, waarop geen sleutel was. Dit gaf aanleiding tot het spreekwoord. SICILIE. Het is de Siciliaanse vesper. (Door de Siciliaanse vesper verstaat men de afschuwelijke moord, die, op Paschen van het jaar 1282, door de Sicilianen gepleegd werd op 18, naast ruim 1800 Fransen het leven kostte. Het luiden der klokken op den vespertijd was het sein tot den aanvang van het bloedbad. Daarom bezigt men het eerste spreekwoord voor een eenaad, en het tweede, wanneer iemand tot het plegen daarvan een teken geeft. Het wordt gesjeesd (of: gaat op de sjees). Dat is: hij vertrekt met de noorderzon, en alzo zonder zijn schulden te betalen. Men zegt het bijna uitsluitend van een student, die zijn studie niet ten einde heeft gebracht. Sjeesenchas is een vijl wordt gesjeesd (of: gaat op de jees) en Hij is op de chaus, wijt dus hetzelfde zeggen. Scheltema I. blz. 68. Scheltema blz. NIS. v. Alkemade blz. 91. Die minst zorgen, maken de beste sier. Een vrolijk aangezicht, vrolijk sier. Het zijn bloempjes, die niet dan van goede sier te maken dromen. Met vrienden zal men goede sier maken, en met vreemden koopmanschap drijven. Geen beter sieraad dan een zedig gewaad. Het is een mager sieraad van kostelijke kappen, als de hoofden schurftig zijn. Eik zijn meng, zei Sijmen, en hij at een boerse peer. Hij kan rijmen, zoals Sijmen; Maar Sijmen at er nog meer van. Doar is het sijsje; Nu op z'n rijsje. Eene raaf broeit geen kanarievogel (of: geen sijsje). Een koekoek en een sijs zingen niet één wijs. Het is een rare (of: vreemde) sijs. Hij is mooi sikker. Dat wil zeggen: hij is in de beginselen van de dronkenschap; men begint het hem aan te zien, dat hij al veel geestrijk vocht heeft gebruikt. Onder de gaven van Sileen. Silentium. Silentie en patientie is het beste geneesmiddel, zei Cornisicia, en zij zette haar man een' tulband op, daar twee bijzondere pluimen uit groeiden. (Zie CORNISICIA.) ILO. Het is een kind van Silo. (Zie KIND.) SIM. Dan is er de sim. Hij heeft hem onder de sim. 2 [De sim is het snoer van een hengel, en wordt bij overdracht als een beheerlings-werk- tuig gebezigd. Dan is er de sim, zegt dus: bij zulke omstandigheden ontbreekt er geen gelegenheid ter beheerling; en Hij heeft hem onder de sim: hij heeft hem onder zijn macht. Tuin- MAN geeft aan sim niet bepaaldelijk de betekenis van hengelsnoer, maar verstaat er een' lijn of een touw door; daarom zegt hij van het laatste spreekwoord, dat,'t genomen is van ingespannen paarden, die men door een' lint weerhoudt en bestuurt.'') Simon KRIJTER. Het is een Simon Krijter. 3 [Daar men door een' SIMON KRIJTER een' persoon verstaat, die nuttige beweging maakt, om zich te uiten, en met een tandschuurwerk gelijk stelt, kan dit spreekwoord moeilijk op den van berouw schreijende 1 Bervilius bl. 176%. Gheurts bl. 28. Gruterus III. bl. 138. Sartorius pr. IX. 17, sec. V. 50. Tuin- man I. bl. 100, 116, XI. bl. 38, 36. 2 Tuinman I. bl. 328. Gales bl. 31. v. Kijk III. 3, v. Lennep bl. 197. 3 v.d. Hulst bl. 17. 3 Sertorius sec. IX. 96. 6 Tuinman 1J. bl. 100. v. Duyse bl. 212. 6 Wieten 8. v. Alkemade bl. 172,161. Tuinman 1. bl. 61, nab. 81, II. bl. 71. Aug. 6. Sermoen SINT AN SIMON PETRUS worden thuis gebracht.] SIMPEL. -Hij schijnt zeer simpel, al is zijn mantel (Zie MANTEL.) Simpel heeft mal in 't haar gevat. (Zie De al zijn leed met leed wil wreken, Simsons (af: Salomo’s macht) zal hem ontbreken, KRACHT.) Die zijn natuur kan overwinnen, is sterk Simson. (Zie NATUUR.) Het is een tweede Simson. Hij bindt Simson met een kabeltouw. (Zie SINJEUR, Een spitse neus en spitse kin: Daar zit de duivel in. (Zie DUIVEL.) Het is sinjeur-zelden-t’huis. (Zie auch.) SINT. Al de santen-kraam. (Zie KRAAM.) Als God niet wil, dan kan de sant niet. (Zie De drek is geen sant; maar waar hij valt, dan hij mirakelen. (Zie DREK.) Geen sant Verheven in zijn land. (Zie LAND.) Geen zoo kleine sant, of hij wil een kaars. (Zie KAARS.) Het is een afgezette sint. [Men zegt dit spotender „uijee var die vroeger grooten invloed had, en zich veel liet voorstaan; maar die al zumeer heeft verloren. Ieder land heeft zijn' sant. (Zie LAND.) Iemand met een santje uit de kapel zendt KAPEL.) Sint Is herbergs vriend. (Zie HERBERG.) Zoo de sant is, is zijn offerande. (Zie OFFER.) SINT AUGUSTIJN. Hij zweert bij de keurs van Sint Augustijn. (Zie SINT ANDRIES. Dat is de berg van Sint Andre. (Zie BERG.) Het is Sint Andries: Bij het geld is geen werk. (Zie GELD.) Na Sint Andries zult gij ’t gemeste varken eten, Maar is ’t, dat gij ’t te Kersmis nog niet dan zult gij ’t laten lopen. (Zie KERSMIS.) Sint Andries staat op en vriest, En laat zien Voor onze Lieve Vrouw Lichtmisdag. (Zie SINT ANNA. Daar loopt wat van Sint Anna onder. 6 [Dat mil zegyen: de zaak is niet zuiver kan er niet veilig op vertrouwen. ze he verborgen gebrek. Van de verschillen ningen over de afleiding van dız spreckun waarbij men, behalve de aanteekeningen, de Navorscher, Iv. bl. 184, raadpieges is mi) deze de aannemelijkste voorgek De vrome herder JoACHIM, zoowel als echtgenoot Sint ANNA, kregen elk afzor de toezegging, dat de laatste, in haran ouderdom, de moeder zou worden van Wk die mARIA nl., nelke de ımoeder des B is geworden. Deze legende deed Sint ı om haren ouderdom, in een bespotteljk DI. 88. v.Eik I. nal. 17. Opbeid. ILL © 11. bL. XI. v. Waesberge Frijen bL.6L def Biar.01.8 en @.L. v. By UL. «4 bL 218. Mulder bl. €20. Hasrebeuste I. ANNA. ücht ireden, en hare zwangerschap werd toe- past op die van jong gehumde vroumwen. Had- de men ni. voor hun humelijk niet rösar geleefd, dan liep er wat van Sint Anna Mpnder. Van daar, dat, indien de bruid geene sagd meer was, er bij haar huwelijk een lof- 19 ter cere van Sint ANNA gezongen werd. WHoe zich dat heeft toegedragen, verhaalt v. ALBERTMADE op deze wijze: "Van ouds was het gewoonte, wanneer de Bruid ten trouw zoude komen, samen met speelmuziek en allerlei gezang ter waarde te worden gebracht met het spel. Wanneer ze een Maagd was, werd er een Lofsang of ander Lied van de Maagd Maria opgesongen, en wanneer ze een weduwe was, een Lied van de H. Moeder Anna opgesongen, zijnde allen van twijfelachtige gewoonte der Ceezen, de Bruid, eerst over de kerk-rooster te gaan, zoolang ernstig en als in Biecht af te vragen, en ze ook nog Maagd was, met bedrieging, met een valsche verklaring deden, zij haar weten in de tralies van rooster zoude komen te zitten, te blijk van de Goddelijke straf op haar Lijkverdichtendheid en valsheid, ook om te zitten de H. Maagd Maria als bedrogen had. Puniverzekere genoeg Dochter, die buiten bescherming betuigd had, maagd te zijn, en dienstgenegen onder 't zingen van den Lofzang van de kerk de Maria, maar komende voor de kerkrooster, beducht voor de Goddelijke straf, in zullen keels de zangers toe te voegen: "terug te lopen naar Anna’s schapenwei." De varkens van Sint ANTHONIE hadden de Je kost langs 's Heeren straten. Daardoor St. zich begrijpen, hoe men verschillende vergelijkingen met deze heilige varkens gemakkelijk keeft, waardoor de Es spreekmoorden aanen verklaard worden. In de Utrechtsche ook-Almanak van 1843, bl. 27-40, vindt en over het oude Utrecht, zijn St. Antoon- varkens en hofbeer, door L. E. Bosch, et een en ander medegedeeld. Daar worden u merkteekenen opgegeven, om deze dieren van persone varkens te kunnen onderscheiden, maar evens, hoe dit tot misbruik aanleiding gaf. Van daar het volgende raadsbesluit, des Woensdags a Jacobi, in 1419: „Want de Raad van der Sat vernoemen heeft, dat sommige luden heur erken, gelijk die verken, die in de cer Gewonnen Goots [ende Sinte ANTHONYS gegeven zijn, ende mit Sinte ANTHONIS teyken getekend zijn, ende gecortoert zijn, oick teykenen ende kortoren. Oick sommige luden teykenen heur varkens in 't erta bl. 50. de Jager Bijl. bl. 115. v. Duyse bl. 914. erta bl. 66, (Polle 1. 658.) v. Bijk II. nal. 3 v. Duyse bl, 211. 267 SINT FRANCISCUS. ander oor, en contrefeiten zint ANTHONIS teken, of sniden hem 't onrecht over off, en laten ze gaan, totdat ze volwassen zijn, dan nemen ze zich weer, en sommige laten nemen ook SINT ANTHONIS verken, en houden ze met alle, en verschalken aldus Gode, en de Heiligen en den Raad; daarom verbiet de Raad, dat niemand SINT ANTHONIS verken en neemt, en dat niemand ook zyn verken en teken met SINT ANTHONIS teken, noch doet teken en verbreken, of een contrefeit in dat oor of in 't ander over. En iemand, die dan in acht meer deden in eniger wijze aan de verken voorzeggen, dat zoude de Raad aan hem rechten openbaar ter clachten, nadat dat ze die bruken vonden gedaan aan de verken voorzeggen. SINT APOLLONIA. staat wel met SINT Apollonia. Men zegt dit van een' grote eier; misschien naar de betekenis van den naam der die aan verderven, verwoesten denken. SINT ARIAAN. Zij zou gaarne gaan In 't klooster van SINT Ariaan, Daar twee paar schoenen voor 't bed staan. (Zie BED.) SINT BARBARA. Hij zweert bij SINT Barbara's toorn. Dat is: hij wil ons verschrikken. De vrouwelijke heilige BARBARA, wier feestdag de 4, December invalt, komt waarschijnlijk alleen als noordspeling voor; want barbara betekent vreemdeling. Mogelijk ook staat het spreek- mwoord met de kruukamer der schepen in ver- band, en wordt hier met het kraaijen van den rooden haan gedreigd. SINT BLIJDERT. Steek voor SINT Blijdert een kaars op. (Zie KAARS.) SINT CHRISTOFFEL. Dat zouden de heeren van SINT Jorissen SINT Christoffel ook wel zeggen. (Zie HERR.) SINT COLETA. Het is gelijk de mantel van SINT Coleta. (Zie MANTEL.) SINT CRISPINUS. Geheel de Sint Crispin. Dat is: alles en alles. Sint Crispin is de patroon van de schoenmakers. Volgens v. Duyse, de omslagtigheid van hongereedschap aan de taal, is het spreekwoord. Sint Egbart, hij slacht milden Sint Egbert: hij geeft noten met aard. (Zie KLAAUW.) Hij slacht Sint Egbert, die de eieren opat, en de doppen om Godswil gaf. (Zie Doop.) SINTTEL. Hij speelt met het geld, als de jongens met de sintels. (Zie GELD.) Sint Elizabeth, oudankbaarheid stinkt voor Sint Elizabeth. (Zie ONDANKBAARHEID.) Sint Franciscus, met de paarden van Sint Franciscus. (Zie PAARD.) SINT GALLUS. Hij is geboren op Sint Gallus' nacht, drie dagen voor 't geluk. (Zie DAG.) Na Sint Gallus loopt de beesten overal. (Zie BEEST.) Op Sint Gallus bijft de koe in den stal. (Zie KOR.) SINT GREGORIUS. Sint Gregorius heeft hem den rug stuk geslagen. (Zie RUG.) Sint Helena, een leeuw in zijn hok is een napje op Sint Helena. (Zie HOK.) SINT JAKOB. Als gij bij Sint Jakob zijt, zoo denk niet om huis. (Zie HUIS.) Sint Jakob bij een' ram, Sint Peter een lam. (Zie LAM.) Vroege arend, een slechte Sint Jakob. (Zie AAR.) SINT JAMMER. Sint Jammer Komt nummer. Wie zou van het jammer, de erbarmelijke weeklag, een heilige maken! SINT JAN. Die wil wezen een wijs man, Doe zijn' turf op voor Sint Jan. (Zie MAN.) Haring voor Sint Jan. (Zie HARING.) Het berouwde nooit een' man, als hij turfde voor Sint Jan. (Zie MAN.) Het zal van nacht een koekje bakken, zei de mof, en het was Sint Jan in den zomer. (Zie KOEK.) Hij komt van Sint Jan. 1 Sint Jan verdrijft de pest. (Zie PEST.) Te Sint Jan slaat de eerste maaijer aan. (Zie MAAIJER.) Voor Sint Jan maait men gras in de weiden, — na Sint Jan uit de weiden. (Zie WEI.) Wij hebben Sint Jans nacht gehad. (Zie NACHT.) Zalig de moeder, wier zoon te Sint Jan de mis leest. (Zie MIS.) Zij mogen niet schieten voor Sint Jan. 2 De 24 Juni (Sint Jan) is het sein tot onderscheiden verrigtingen, zoo ook in vroegeren tijd tot het uitwerpen der netten voor de ha- SINT JOB Hij is van Sint Job gezalfd. 8 Sint Job kent zijn volk. 4 SINT JORIS. Als roept men Sint Joris, men houdt zich aan de manen. (Zie MANEN.) Dat zouden de heeren van Sint Joris en Sint Christoffel ook wel zeggen. (Zie HEER.) Hij heeft den kost bij Sint Joris (of: Hij is bij Sint Joris in den kost). (Zie KOST.) Zijn karretje gaat op eenen zandweg: vandaag is ’t kermis, en morgen Sint Joris. (Zie DAG.) Zoo als het den schilder behaagt, moet Sint Joris den draak steken. (Zie DRAAK.) SINT JUIN. Het is een Sint Juin. 5 Tuinkamertje zegt: „dus noemt men iemand, om hem te schelden voor een schijnheilig weet- niet. Is die Heilig, gelijk voor hen de Goden der Egyptenaaren, in den vliegend groeit? Nee? SINT MARGARET Hij is verscholen onder een Frans kap. Het is broeder Sint JUNIPERUS, geliefste medegezellen en volgers van FRANGISKUS. Deze JUNIPERUS bedoelt lachen en grillige fratsen. SINT JURIEN. Ik zou hem de legende van Sint Jurien lezen. (LEGENDE.) SINT JUTMIS. Iets tot Sint Jutmis uitstellen. (Sint Jutmis is een denk 7 daarom ziet men op zaken, die altijd verschoven worden, wanneer men iets tot Sint Jutmis uit te stellen.) Te Sint Jutmis, als men de muilen melk geeft. (MUILEZEL.) Te Sint Jutmis (Te Pinksteren, of: Te zomer als de kalveren op het ijs dansen. (Zie SINT LAZARUS,. Het is een dolende ridder van Sint Lazarus. (BIJDER.) SINT LORENTS. Die op zijn tijd knollen wil eten, moet Sint Lorentz niet vergeten. (Zie KNOL.) Sint Lourens hangt den regen op de haag. (HAAG.) Wanneer Sint Lourens het hoofd goed staat, wij mooi weer houden. (Zie HOOFD.) SINT LUCIE. Als Sinte Lucie komt, lengen de dagen. (VLIEGEN-SPRONG. (Zie DAG.) Van Sinte Lucie tot Kersmis meerdert de dag lengte. (Zie DAG.) SINT MAARTEN, 'g Avonds most en 's morgens wijn, Ter ere van Sint Martijn. (Zie AVOND.) Hij doet niet gelijk Sint Maarten, die zelfs aan de duivel zelfs gaf. (Zie DUIVEL.) Hij gelijkt naar den milden Sint Maarten. Hij wacht op Sint Maartens nacht. (Zie NACHT.) Na Sint Martijn is alle goede most goede. (Zie MOST.) Op Sint Martijn Vuur en warme wijn! (Omstreeks den 11 November (Sint Maarten) de tijd der aardse avond-feesten Sint Maarten heeft er zijn kruk ingestoken. (KRUK.) SINT MALAARD. Belooft Sint Malaard een bedevaart. (Zie BEDVAART.) SINT MARO. Hij is naar Sint Malo geweest. Ten tijde, dat de vrijbuigers van het schere departement der Ile en Vilaine rucht maakten, waren het hunne honden minder. Met dit spreekwoord deed men aan, die geen kortingen heeft: de honden buiters van Sint MaLo hebben ze afgeteld. Sint MARGRIET. Als Sint Margriet in haar bed ligt, wreekt ze weken. (Zie BED.) Tuinman 11. bl. 78. v. Dayes bl. 28. Tuinman I. bl. 168. SINT MATTHEUS. Sint MATTHEUS breekt het ijs (of: Werpt de eerste in ’t ijs). (Zie 138.) Sint NICOLAAS. is een Sint Nicolaas-popje. (Zie Pop.) is zoo droog als het gat (of: de knie) van Sint Nicholaas. (Zie GAT.) speelt voor Sint Nicolaas. Fil a als het beeld van een te Ri. de mu 200 besch. hadden, dat Dosen hat niet mens wilde ambulance (Zie BLD.) weet niet, wat Sint Nicolaas nog zou kunnen doen. Sint Nikolaas opgeschikt te voorschijn Sint NIMMERMEER. Ben dag van Sint Nimmermeer. (Zie DAG.) Sint OON. wil zen kool, Plant ze voor Sint Ool. (Zie DOLEN. Sint PAULUS. bij Pietertje prijst, misprijst Sint Paulus niet. (Zie PIETER.) Zo wordt Pietertje en Paulus veelal bijeen geplaatst, daar zij de overige apostelen waren, reeds vroeger opgemerkt bij het spreek- woord: Leg Peter bij Paulus. Die beide namen werden daarom algemeen. Zoo spreekt men van een zaak, die men van den een of den ander wel zal te weten komen: Men verneemt het van Pieter of Paulus. Spreekt men van PETRUS, men denkt mede aan PAULUS, en het prijzen van den een kan alzo geen laken van den ander merk zijn, dat is: naar men van twee personen van gelijke geaardheid of neiging,, van hetzelfde beroep of dezelfde bemoeijingen, den een of anderen. is dit tevens het goede van den ander gezegd.) ‚dat Sint Paulus van de Grieken nam. (Zie Sınr PıETER. = het Sint Pieter. 2 »mijn Sint Pieter. 3 [ us ontving van den Heer de sleutelen van het koningrijk der hemelen (Mattlı. xvı: 2): en daarom wordt een sleutel spreekn.oor- tjk een Sint PIETER genoemd.] Sint Pieter prijst, misprijet Sint Paulus niet, Lie SIST PAULUS.) Bis Dei de Kasie 4 Pe u zeggen: hij 1s ongelukkig, en vangt wiets. Het ekwourd is ontleend aan Luk. v:5en Joh. xx1:3.] scheepje van Sint Pieter kan wel waggelen, ar niet vergaan. (Zie SCHIP.) geloof hem , alsof het Sint Pieter zeide. 5 Bint Pieters banden Trekken de ooijevaars naar # landen. (Zie BAND.) Jakob bij een’ ram, Sint Peter een lam. (Zie Pieter op onz’ Heer leggen. (Zie HEER.) er past nergens beter dan te Rome. (Zie 5 DME, Zmu.e, 6 Gheurtz bl. 59. Sarıiäus bL 050, 7 v. Duyse bl. 196. en üimmae L. bL.10. v. Duyse bl. 210. Bari: bi. 99°. 269 8 Tulnman I. nal. bl. 8. v. Duyse bl. 218. 9 Tuinman I. bi. 24. Gales bl. 46. Bilderdijk XV. v. Ejk 11. nal. 24. de Jager Bir. bl.133. v. SIREEN. Sint Pieters huur neemt al het stroo weg. (Zie HUUR. Slecht en regt, als Sint Pieters voorbroek, die maar &&ne plooi had. (Zie BROEK.) :Wat God ons gaf, dat zal Sint Pieter ons niet ont- nemen. (Zie GOD.) Wie zou Sint Pieters nering dan waarnemen? (Zie NERING.) Wilt gij God zelf wezen, daar gij Sint Pieter niet kunt worden? (Zie @oD.) Sınr PLEUN. Hij zweert bij den tand van Sint Pleun. Sınr Reinvir. Het is Sint Reinuits vondeling. 6 Hij moet naar (of: op het schip van) Sint Reinuit. (Zie SCHIP.) Zij kruisen de straat tusschen Kalis en Sint Reinuit, (Zie KALIS.) Sint Roos. Het is Sint Rochus met zijn hond,. (Zie HOND.) Hij zou de pestilentie ontstelen. (Zie PEST.) SINT STEVEN. Goeden morgen! Sint Stevens hoorn blaast. (Zie HOREN.) Het zal duren van Kersmis tot Sint Steven. (Zie KERSMIS.) Sint Thomas. Hij is van Sint Thomas’ volk. Sint Thomas de Wachter. Het is Sint Thomas de Wachter. Daar het op den 21 December (Sint Thomas) onder de vrouwen een algemeen gebruik is, om alles tegen Kerstijd schoon te wassen, wordt die dag aan Sint THOMAS DE WACHTER gewijd. SINT URSULA. Al kwam Sint Ursula met hare elf duizend maagden. (Zie MAAGD.) SINT VELTEN. Hij arbeidt (of koopt) voor honderd en Sint Velden. (Zie HONDERD.) Loop voor Sint Velden. Hij heeft Sint Velden vast. Hij is zoo mild als Sint Velden. SJOUW. Hij is aan de sjouw. Iemand, die als een echte sjouwer bekend staat, is een liederlijke vent. Van den zwierbol zegt men dus, dat hij aan de sjouw is. SJOUWER. Het is een echte sjouwer. Hij vischt met jenever de sjouwer. (Zie JENEVER.) PS, Hij is een ep. Ep benoemt men te Deventer den dronkaard. Het loopt met een sissen af. Dat wil zeggen: wij dachten wel, dat er iets wat gebeuren zou, maar 't is slechts een kleinigheid, en zal tot geen directe gevolgen overslaan. Onder de vuurwerken is een balletje van natgemaakt kruid, dat veel brandt, zonder een slag te geven, maar slechts een sissend geluid maakt, en daarom sissen genoemd, zeker wel het allergeringste. SIUCK. Vechten of zuipen, zei Sjuck. Toen Sjuck VAN BURMANIA, grietman van Leeuwarderadeel, in de 17e eeuw, een oproer met plundering bedreigd werd, haalde hij terstond zo veel mannen bijeen, als hem leek was, voorzag hen van wapenen, en stelde zich met de lont bij een stuk geschut. Toen de dolle hoop aankwam, sprak hij dien op de volgende wijze aan: „Sta Mannen! hoort. Als een vijand aan de poort of over de gracht komt, dan brand ik erop in, en mijn volk ook. Ik zal mijn zoon en mijne huid duur verkoopen. Hier zijn kogels; — maar in de herberg is bier en brandewijn. Kies nu — vechten of zuipen.”’ Men koos het laatste. Dit is de oorsprong van het spreekwoord: Vechten of zuipen, zei Sjuck. SLAAF. Beter slaaf Dan graaf. (Zie GRAAF.) De zomer is een slaaf en de winter is een heer: de laatste wil zien, wat de eerste gewonnen heeft. (Zie HEER.) Dien als een slaaf, of vlucht als een hert. (Zie HERT.) Een koning is maar slaaf. (Zie KONING.) Een rechtgeaarde Hollander laat zich door geen Belgi tot slaaf maken. (Zie BELG.) Een slaven-tong is vrij, wanneer zij zwijgen mag; Maar in een vrije staat zij vrij te spreken. Gierigheid is de slaaf van de hoovaardij. (Zie GIERIGHEID.) Heden graaf, Morgen slaaf. (Zie GRAAF.) Hij is een slaaf van zijn woord. Hij lijdt als een slaaf. 