title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Men kan van den wind niet leven. 1 (Zie Bijlage.) Men moet de huik naar den wind hangen, zei het paard, en het sloeg met zijn staart de muggen van zijn rug af. (Zie HUIK.) Men moet de wind gebruiken, terwijl men ze heeft. Men moet de wind niet door de hekken laten waaijen. (Zie HEK.) Men moet de zeilen naar den goeden wind stellen. 2 Men moet het in den wind werpen. 3 Men moet het zeil naar den wind zetten, zei de man, en hij zette zijn fok op den neus. (Zie rok.) Men moet niet al te scherp bij den wind houden. 4 Men moet op zijn tijd uitzien, om waar de wind waait. (Zie TIJD.) Men moet zeilen, terwijl de wind dient. 5 Men zal hem navaren en dan heeft hij het voor wind en voor stroom. (Zie STROOM.) Met den steur van den wind leven. (Zie STEUR.) Met den wind hem laten waaijen (of: heen laten vliegen). 6. Met geluk en goeden wind vaart men wel. (Zie GELUK.) Muggen dienen bij harde wind geen hooi te verschouwen. (Zie HOOI.) Noordenwind, Akens kind, Luiks bloed: Nooit deed zulks goed. (Zie AKEN.) Noordenwind geeft niets, maar neemt ook niets. Regen, stil en in den wind is 't ergste varen, dat men vindt. (Zie REGEN.) Stil is een halve goede wind. (Zie REGEN.) Tijd na tijd, regen na wind. (Zie REGEN.) Voor een van vrouwen, 't hinken van honden en de oostenwind duren geen drie dagen. (Zie DAG.) Tusschen wind en stroom rijden. (Zie WIND.) Van Utrecht naar Vollenhove gaat niet gemakkelijk; maar van Vollenhove naar Utrecht heeft men 't voor den wind. (Zie UTRECHT.) Varen met een bakstag wind. (Zie BAKSTAG.) Veelsprekers, Windbrekers. (Zie BREKER.) Veel wind en weinig regen. (Zie REGEN.) Voor wind en voor stroom is het goed zeilen (of: sturen). (Zie STROOM.) Waait de wind uit die hoek? (Zie HOEK.) Wanneer het lam geschoren is, dan zorgt God voor een zelden wind, om het te verwarmen. (Zie GOD.) Wat uit de mond komt, dat verdwijnt in den wind. (Zie MOND.) Waar en wind dienen hem. (Zie WEEER.) Wie op den wind acht geeft, die zaait niet, en wie naar de wolken ziet, die maait niet. (Zie WOLKEN.) Wie tegen wind spuwt, maakt zijn baard vuil. (Zie BAARD.) Wie voorwaarts wil, steekt het hoofd in den wind. (Zie HOOFD.) Wie weten wil, van welken kant de wind waait, werpt geen steen, maar een paar in de lucht. (Zie KANT.) Wind in den nacht is water in de gracht. (Zie GRACHT.) Winschooten bl. 363. v. Alkmaardsebij. 148. Tullemann I. bl. 100. A. Bijlgh. 1. Bogsart bl. 42. v. Lennep bl. 285. Tuinman I. bl. 39. Gales bl. 35, v. d. Meer bl. 132. Zeepl. bl. 76. Sartorius pr. IV. 89. v. Lennep bl. 56. Ontsj. bl. 458, 678. v. Eijk I. 1. 163. Modderman bl. 106. Bogaert bl. 86. v. Lennep bl. 278. 6. Bartolus tert. V.34. Adag. quadam bi. 48. WINKEL Woorden zijn wind. 9 | Zelden gaat een hevige wind liggen zonder regen, (Zie REGEN.) Zoo de wind gaat liggen, zult gij van nacht moeten boomen. (Zie NACHT.) Zoo de wind is, waait het jasje. (Zie JA8.) Zoo lang de wind waait en de haan kraakt. (HAAN.) Zuidwesten sneeuw, Noordoostenwind in zee. (NOORDOOSTEN.) Die van dreigen sterft, dien zal men met wind "lijnen". | Het is wind, een dood paard. (Zie PAARD.) Hij is al bang, als hem een wind dwars voor des aars zit. (Zie AARS.) Hij is in windenpelsen pers. (Zie PERS.) Wilt gij lang en lustig leven: Aan den aars de wind gegeven. (Zie AARS.) WINDEL. Hij draagt den windel nog aan den buik, en hij prakt. (Zie BUIK.) WINDELS. Schager hoogmoed, maar Winkel ook wat. (Zie HOOGMOED.) Daar is werk aan den winkel. (Zie WERK.) Daar zijn de ratten in den winkel geraakt. (Zie KAR.) Daar zijn zooveel schuilhoeken en winkels. (ZIE HOEK.) Dat geeft opslag in de winkels. (Zie OPSLAG.) Dat is de winkel van vrouw Gordijn. (Zie GORDIJN) Dat is een winkel. Dat is in zijn winkel gesmeed. 10 [Dat wil zeggen: hij is er de bewerker, de uitvinder van; hij heeft die leugens bedacht, en 't eerst in omloop gebracht. In feite zin zegt men: Dat komt uit zijn koker. Ha hij echter iets gezeggen, dat men voor zijn werstand te hoog acht, en meent men, dat hij deren napraat, dan zegt men: Dat komt niet uit zijnen winkel.] Dat komt uit zijn winkel niet. 11 Et Dat zullen nog winkeldochters worden. (Zie POCHELTER.) De voorzien winkel. (Zie MoT.) De het ambacht niet kent, moet geen’ winkel opzetten. (Zie AMBACHT.) Een gesloten lijf doet den apothekers-winkel open. (Zie APOTHEKER.) Een vos is zoo lang zijn kost waard, tot de bontwerkers-winkel met zijne vacht pronkt. (Zie BONTWERKER.) Goedkoop verkoopen, maakt den winkel ledig. (Zie KOOP.) Het gewone eind van den vos is de bontwerkers-winkel. (Zie BONTWERKER.) Het is al volk van een winkel. (Zie VOLK.) Het is een arme winkel, daar veel gesneden weinig genaaid wordt. Die begint, moet ook weer te volleinen. Bervilius bl. 109°. 4 Mei. Orutuus bl. 148. Brune bl. 100, 335. Talman bl. W. 38. Tolman I. bl. 348. de Bruns bl. 458. Cats bl. 543. v. Nyenborgh bl.284. Landbouwscher WINKEL. Het is niet noodig, een’ winkel op te zetten: men vindt te naaijen bij de buurt. (Zie BUURT.) Het lijkt wel een apothekers-winkel. (Zie APOTHEKER.) Het uithangbord belooft meer, dan de winkel bevat. (Zie UITHANGBORD.) Het uithangbord doet veronderstellen, wat er in den winkel te vinden is. (Zie UITTHANGBORD.) Het zijn al vliegen van een winkel. (Zie Vlieg.) Het begin van den winkel zelf. A gaat een zandwinkeltje doen. En is: hij oefent verder zijne nering wit den grond. Men zegt het dus voor den dode. Hij zit daar (om heeft er mee) als een aap in een garen- (of: lint-) winkel. (Zie Aap.) Hij zit in den barbiers-winkel, daar men hem wel fiintjes zal poetsen. (Zie BARBIER.) Bi weet van wanten: hij doet een kousen-winkel. Zie XoU8.) In badplaatsen, barbierswinkels en molens verneemt men alle dingen. (Zie BAD.) In nieuwste winkels maant men geen ongeschuldigen. (Zie SCHULD.) Winkel, grote nering; Rijke staatsie, emalje tering. (Zie NERING.) Men houdt er winkel. 1 Men vindt meer vosse-vellen dan ezels-vachten in een bontwerkers-winkel. (Zie BONTWERKER.) Min winkel verkoopt zulke koopmanschap niet. (Zie KOOP.) Van die kramerij kan men in zinnetjes winkel wel vinden. (Zie KRAMERIJ.) Veel op ’t venster, weinig in de winkel. (Zie VENSTER.) Wat is het hier een winkel! [Deze witroep geldt een verwarden boel.] Zie is van den winkel. Een winkelier moet zoowel opstaan om een’ duit als om een’ stuiver. (Zie DUIT.) WINNER. De spearder is meer dan de winner (of: Een goed aarder is beter dan een die ’t wint, en weer verteert). (Zie BEWAARDER.) God helpt den winner; de verliezer heeft het kwaad genoeg. (Zie GOD.) WINST. Het is geen broodwinning, maar een geldwinning. (Zie BROOD.) Als het spel op zijn best is, (of: Met gewonnen spel, ook wel: Met winst) moet men eindigen (of: zoo is het einde, het te laten). (Zie SPEL.) Als men ervan krijgt (of: Als wat ervan komt), winst, Dat ik van de oude afhaal, is winst, zei deschipper, en hij spreidde zijn moeder voor dijin. (Zie LIS.) WINTER. (Jan de Winter, Jan de Koosman, Jan de Spijkerwinkel, Jan de Muts.) De winst kan men wel voorbij des burgemeesters deur dragen. (Zie BURGEMEESTER.) Eerste winst, lodder-winst. 4 [Lodder-winst is lokwinst of bedriegelijke winst. Eik wil wel (of: is uit om) winst. 5 Erfenis is geen winst. (Zie ERFENIS.) Geen dag gaat ooit zonder winst voorbij. (Zie DAG.) Goede nering, maar slappe winst. (Zie NERING.) Het is al winst, wat men van kwade schuldenaars krijgt kunnen. (Zie SCHULDE.) Het zijn van al het beste goed, Wat winst niemand schade doet. (Zie GOED.) Het was om winst gedaan, en het viel schade voor de hand. (Zie HAND.) Kleine winst, zoete winst. 6 Klein land, kleine winst. (Zie LAND.) Om de winst raapt men stront. (Zie STRONT.) Onregte winst, regte schade. (Zie SCHADE.) Onrust is uw winst en lust. (Zie LUST.) Ontijdig sparen brengt geen winst aan. Tijd gewonnen, Winst gesponnen. (Zie TIJD.) Veel laars aan de deur bijeen, Dat maakt voor hen de winsten klein. (Zie BEDELAAR.) Wie de winst alleen wil hebben, moet geen medemaat nevens zich dulden. (Zie MAAT.) Winst baart nijd. (Zie NISD.) Winst verblindt schande. (Zie SCHANDE.) Winst zoet altijd aan, al ware 't ook van een' drek. (Zie DREK.) WINTER. Als er druiven zijn en vijgen, Moet men winterspieen krijgen. (Zie DRUIF.) Als het winter is, dan is de wolf drie keer hongerig. 7 Als het regent in den winter, is het goed planten in den zomer. 8 Als in den winter zijn de wegen, Zoo is het met den mens gelegen. (Zie MENS.) Boerenkool met glinsterend ijs Is een lekkere winterspijs. (Zie 138.) Daar kan men een koude winter op afwachten. De duivel heeft zijn ei midden in den winter niet gebroed. (Zie DUIVEL.) De eene wolf bijt (ook wel: eet, of: aast van) de andere niet; of het moest een koude winter zijn. 9 (Zie de Bijlage.) De liefde bloeit winter en zomer, dat de koele Mei niet doet. (Zie LIEFDE.) De miertjes leggen hun winterkoren in de zon. (Zie KOREN.) Des winters regent het overal, des zomers — daar God het wil laten neerdalen. (Zie GOD.) Des winters zwemmen en des zomers op het gras. (Zie 178.) Des zomers een wambuis en des winters een pij doet den molen goed, en bakt op zijn’ tijd. (Zie MOLEN.) De wever en de winter kunnen het niet verkerven. (Zie WEVER.) De winter achterhaalt den zomer wel. 10 De winter en de zomer zijn niet even goed: de zomer moet winnen, wat de winter zal verteren. 11 10. WINTER. De winter staat voor de deur. (Zie DEUR.) De winter was niet zo koud, de pap was niet zo oud, Dat hij om warmte dacht, zooo lang men offer bracht. (Zie OFFER.) De zomer is een slaaf en de winter is een heer; de laatste wil zien, wat de eerste gewonnen heeft. (Zie HEER.) Die binnen 't jaar wil alles vangen, Die mag wel voor den winter hangen. (Zie JAAR.) Die des winters met een' bonten pelsrok bij het vuur zit, weet niet, dat het buiten vriest. (Zie BONT.) Die des zomers dorst loochent en des winters kou, liegt gaarne. (Zie DORST.) Die warmte verkwikt een' oude mens in den winter, zei besje, en zij zat op een' kano stoof. (Zie KANO.) Een bonte kraai maakt geen harden winter. (Zie KRAAI.) Eene maand voor en na Kersmis hebben wij den winter gewiss. (Zie KERSMIS.) Een oud man, die vrijt, is een winterbloem. (Zie BLOEM.) Geld is een goede waar: zij geldt winter en zomer. (Zie GELD.) Het bedrog en de winter scheiden altijd met een vuil einde. (Zie BEDROG.) Het wintert hard, als 't een wild het andere eet. (Zie WILDE.) Hij behoort voor geen kwaden winter te vrezen (of: Hij kan wel een kouden winter doorstaan). Hij heeft al menig winter achter de rug. (Zie RUG.) Hij is er mee bezorgd (of: verlegen) als een arme man met den winter. (Zie MAN.) Hij is er voor den winter mooi mee. Hij is zoo vlug als een vlieg in de wintermaand. (Zie MAAND.) Hij lijdt als winterkoren op het veld. (Zie KOREN.) Kalfje! spaar uw hooi, want de winter is nog lang. Leg den winterrok des zomers in de kast. (Zie KAST.) Meen je, dat de winter doorgaat, zei de schipper, hij loert maar een beetje. (Zie BEETJE.) Men hoort van verre, dat de winter koud is. Ons leven is een winterpad: Na weinig droogs, al weder nat. (Zie LEVEN.) Rosmalen is een zeans land: ’s Winters in het water, en ’s zomers in het zand. (Zie LAND.) Schijnvrienden zijn gelijk de vogels, die in het schoone jaargetijde aankomen, maar, eer de barre winter daar is, reeds vertrokken zijn. (Zie GETIJDE.) Te winter bij het vuur, te zomer bij wijn of bier. (Zie BIER.) Wie ’s winters vist, en ’s zomers vischt, Hoeveel bij vangt, ’t is meer gemist. Wie ’s zomers vergaart, Die ’s winters welvaart. Wilde men in den winter zorgen, gelijk men in den zomer doet, Velen zouden te paarde rijden, die nu gaan te voet. (Zie PAARD.) Wintersche nachten, Verlangen-gedachten En gunst van heeren Ziet men weldra keeren. (Zie GEBOGTE.) 't Is een winterse dag: kort en koud. (Zie DAG.) Bogaert bl. 77. Cats bl. 681. Prov. seriosa bl. 31. Ghenrtz bl. 51. Tulnman bl. 38. Martinet 43. Modderman bl. 60. Gheurts bl. 75. 9 Maart 53. v. Eljk bl. nal. 31. Gedachten bl. 750. WISSELAAR, WINTEREIEL. Van onnoodige zorgen kreeg heeroom winterhieln. (Zie HEBROOM.) INTERKONING, Het is een winterkoning. [v. Eijk zegt, dat men door een winterkoning spreeknoordelijk een mensch verstelt, die in winter zieh is; doch ten onrecht een winterkoning is wel zeer gezond. Meng gebruikt deze spreekwijze toch van iemand, "die den winter trotseert," en "voor een beetje koude niet bang is," als dan ook door de schrijver van de Gedachten over Spreekwoorden is aangemerkt.] Lu Wije. Het is op de wip gesteld. 6 WIPPER. Hij maakt een wippertje. Er een ogenblik verwijderd hij zich in stilte. Hij neemt een wippertje. Dat is: een borrel. WISOR. Als het spel op stelten is, maakt men wel een koning van een stroowisch. (Zie KONING.) Ben ik een voetwisch? (Zie VORst.) Zie je wel, dat zal geen wisst uitsteken. (Zie de volgende pagina.) Dat wil zeggen: men moet zulke weldaden niet in 't openbaar doen. De wisst uitsteken, is een teken tot verkoop gever; dus in 't openbaar handelen. Zie DE JAGER, Verscheidenheden, 53. 314. Een band en een wisst: Die haalt men, waar zit is. (Zie BAND.) Een schout en een aarswisst zijn even door gemaakt. (Zie AARS.) Het is zoo taai als een wisst. 8 Hij behoeft geen stroowisst. (Zie STROO.) Hij houdt hem voor een voetveeg (of: een stroowisst). (Zie STROO.) Hij houdt zich aan een stroowisst vast. (Zie STROO.) Hij is hier op een stroowisst komen slaaprijven. (Zie STROO.) Zij is eens ieders voetwisst. (Zie VORST.) WISSCHER, Hij heeft een hoofd als een vachtenwisscher. (Zie HOOFD.) Wisser. Hij heeft een wisseldaalder bij zich. (Zie DADER.) Hij gaat een wisselbrief op een verdoemden Jood tekenen. (Zie BRIEF.) Hij heeft de waarde van den wissel genoten. (Zie WAARDE.) Hij schreeuwt als een Wisseljood. (Zie JOOD.) Hij trekt wisselaf op de eeuwigheid. (Zie EEUWIGHEID.) 'WISSSELAAR. Een woekeraar, een molenaar, een wisselaar en een tollenaar Zijn de vier evangelisten van Lucifers. (Zie EVANGELIST.) 6 Tuinman I, blz. 318. 7 Pros. seriosa blz. 15. Hoffmann blz. 219. 8 Sauch-Potsdam blz. 02. WISSER. Wisser. Na een misser Komt een wisser. (Zie MISSER.) WISSEWASAbE. Het is maar een wissewasje. [Tuïman verklaart "wisje wasje" voor een verbastering van "viesje vaasje," erbij wegende: "Men denkt dan niet op wisch je, wasch je, al luidt de letterklank daar na."] Nadat DE JAGER, in zijn Verscheidenheden, 1.188, heeft opgemerkt, dat sommigen, maar- onder TUINMAN, het woord wisjewasje voor hetzelfde verklaren als vieze vaze, zegt hij verder: "Het komt mij echter voor, dat beide woorden daartoe veel betekenisverschillen. Wisjewasje wordt gebruikt voor beuzeling, kleinigheid. Aanlelijker komt mij WELANDS gissing voor, dat het woord gevormd is van wis, wisch, in de betekenis van stroowisch, als set van geringe waarde." WINSCHOOTEN denkt ook aan stroowisch, ofschoon hij de spreekwijze, vragenderwijze voorgesteld, aldus verklaart: "het is maar wisje? wasje? dat is eenigendelijk: vraag je dan de bekende weg; want men kan wel zien, of iemand wist, dan of hij was." v. EISK vraagt, of "wissewas ook een geleid zou zijn van 't Hoogduitsche wisch-wasch;" DE JAGER 26gt, op de volgende bladzijde van zijn z00 even aangehaald werk: "Bij SCHMELLER, IV. 189, twischwasch, wischi-waschi gesnap, gebabbel, van het werkwoord waschen, aldaar mede vermeld in de zin van snappen, babbelen;" maar laat erop volgen: "Deze moorden schijnen alz00 van ons wisje-wasje geheel te zijn = Hij zal een wissewasje bakken. [Das ist: met een vrouw te doen hebben.) Wissewasjes, zei besje, flikfluitjes en duimdraaijen is het elfde gebod. (Zie BESJE.) Wie anderer gebreken spreekt, is zelf daarom nog niet wit. Het meeste van andere gebreken spreekt, is zelf nog erger schuldig. Met een ander spreekwoord zegt men dan: Schurftige schapen bleekten meest.] "Daar is wit op het steentje. (Zie STEEN.)" Het scheelt zooveel als wit en zwart. "Witten uitdoen." [Dat is: de schuld betalen of schuldigen schelden. De witten zijn de aangekalkte krijtstrepen. Die mogen geen wit zien. Men zegt dit van de zodanigen, die bij hun beste vrienden zelfs alleen gebreken zien. Die niet wit en zwart kent, mag niet meedoen. Ongewassen mond heeft ongeval tot een doel - wit, (Zie DOEL.) Het is al vrij wit met hem. Het is een schutter, die altijd het wit raakt (of: in ’t wit schiet). (Zie SCHUTTER.) Het is een witte met een zwarte. En wij zeggen: de zaak is zeer ongeloofwaardig, omdat meer dan de helft, ja de gehele geschiedenis bijna, gelogen is. Als oorsprong van deze verhalen de kluchtverteller, een jongen, die voorgaf, dat hij wel honderd honden had gezien; maar toen het op een nadere verklaring aankwam, en de jongen zou opgeven, hoe ze er uitzagen, bleven er van de honderd honden slechts twee over, nl. een witte met een zwarte vlek. Hij heeft het wit juist getroffen, of Hij heeft in het wit geschoten, ook wel: Hij heeft het net in 't wit gezet. Hij heeft zwart op wit. (Zie de Bijlage.) Hij laat het noch in 't wit noch in 't zwart. Hij noemt wit zwart (of: zwart wit). Hij schiet naar het doelwit. (Zie DOEL.) Hij ziet wit noch zwart aan. [Dat is met andere woorden: Hij gaat recht door zee.] Hij zoekt met het wit van het oog. (Zie OOG.) Hij zou het wit uit de oogen stelen. (Zie OOG.) Iemand in 't wit noch in 't zwart mogen lijden. [Men gebruikt deze spreekwijze bij het bestaan van een hevige haat.] Men zegt geen paard bles, of het heeft wel wat wit aan den kop. (Zie BLES.) Men scheldt geen koe blaar, of daar is wat wit aan (of: Men noemt nooit een koe bont, of zij heeft wel een vlekje). (Zie BLAAR.) Men zou hem wel wijs kunnen maken, dat wit zwart is. Wie meest gerust zit? Die heeft zwart op wit. Wit komt voor de jaren niet. (Zie JAAR.) WITHEID. Het is niet al meel, wat witheid heeft. (Zie MEEL.) WOEKERAAR. Een woekeraar, een molenaar, een wisselaar en een tollenaar Zijn de vier evangelisten van Lucifear. Een werkeraar heeft dertien maanden. (Zie MAAND.) Woekeraars betrouwen ontrouwelijk, en geven al grijpende. 15 WOELING. Daar komt al de woeling uit. (Woeling geldt hier voor twist of oorlog.) Die geen aanstoot wil lijden, moet uit de woeling blijven. (Zie AANSTOOT.) WOELWATER. Het is een woelwater. 17 WOERDEN, Woerden is een stad, Oudewater is nog wat, Maar Montfoort is een gat. (Zie GATEN.) WOSSE. Het is kruid voor den wilde-woeste. (Zie KRUID.) WOESTIN. Die niemand bedriegen kan, zoekt de woestijn. 18 14 Campen bl. 882, de Brune bl. 422, Muler bl. 37. 15 v.d. Venne bl. 184. 16 Bartolomeus tert. I. 58. 17 Tuinman I. bl. 118. bl. 60. 17 Tuinman II. bl. 8. v. Lennep bl. 267. 4 Bartolomeus tert. X. 98. 10 Zegerus bl. 46. 18 Zegerus bl. 17. Gruterus II. bl.135. Mergk bl. 5 Gheurts bl. 63. 11 Sormoen bl, 55. v. Wawberge Vrijen bl. 66. 18. 6 Tuinman I. bl. 66. 47.35. Hond bl. 131. 12 Campen bl. 99, 186. 7 Gheurts bl. 97. 13 Bartolomeus tert. IV. 84, sec. III. @, X. @0. WOESTIJN. Het is in de woestijn gepredikt (of: Het is eene stem des roependen in woestijn). (Zie ROEPER.) WOL. Alle tijden zijn niet goed, om de wol van het schaap te scheren. (Zie SCHAAP.) Als het schaap dood is, groeit de wol niet meer. (Zie SCHAAAP.) Daar breekt er een uit het wollen venster. (Zie VENSTER.) De een scheert de schapen, en de ander de varkens, zei Jan: Ik heb er beter haar, en hij er de wol van. (Zie HAAR.) De hoornwaardij schuilt zoowel in wollen laken als in zijden stoffen; maar schaamte moet deksel hebben. (Zie DERSEL.) De schapen, die tusschen hagen en doornen weiden, laten er van hunne wol. (Zie DOORN.) De tijd gaat op wollen zolen. (Zie TIJD.) De wol veegt het vuil van het linnen af, zei Jan Drantel, en hij had zijn hemd bekken, dat hij met zijn mantel afveegde. (Zie HEMD.) Die klinken als een wollen kous. (Zie Kous.) Het is beter, de wol te geven Jan het schaap. (Zie SCHAAP.) Het is een wollen lap. (Zie LAP.) Het is kwaad scheren, daar geen wol is. Het is stommer dan het mes, dat men een gevangene geeft, en eindigt als wollen wanten. (Zie GEVANGEN.) Het valt met de wol. Hij heeft het schapenvleesch wel lief, die zijn brood met de wol spreidt. (Zie BROOD.) Hij is door (of: in) de wol gegaan (of: gewassen). Hij stoort zich aan niemand. Ze zooveel wol, als al de Vlamingen van het land kunnen spinnen. (Zie VLAANDEREN.) Hij scheert het schaap, dat er de wolafvliegt. (Zie SCHAAP.) Hij scheert, waar geen wol is. Hij slaat (praat, of: rammelt) door linnen en wol- en heen. (Zie LINNEN.) Hij wil wol van den ezel scheren. (Zie EZEL.) Hij zit goed in de wol. Ik heb klei aan mijn gat, zei de boerin, komende uit een sloot gekropen, en zij had wol noch web. (Zie BOERIN.) In de wol hakken. Kunnen zij geen schaap missen, dat ze ten minste wat de wol mededeelen. (Zie SCHAAP.) Meent ge uwe schapen wel, Scheer dan de wol, maar niet het vel. (Zie SCHAPEN.) Menigeen gaat om wol uit, en komt Fabel t' huis (af: Die om wol komt, wordt zelf wel geschoren). (Zie HUIS.) Men moet de schapen scheren, al naardat ze wol hebben. (Zie SCHAAP.) Men mogt hem wel in de wollen watten hebben. (Zie WATTE.) Men prijst de dik gewolde schapen, Want bij de ruige is 't goed rapen. (Zie SCHAAP.) Men zoekt het schaap om zijn wol. (Zie SCHAPEN.) Mijn, dat mijn wol mijn rug waste. (Zie RUG.) Sartorius pr. IX. 16, Tullemann I.bl. 356. Adag. quadam bl. 41. Gales bl. 35. Yeckeit bl. 132. WOLF, Om de wol scheert men deschappen. (Zie SCHEREN.) Scheer zacht: de wol is dun. Veel geschreeuw, maar weinig wol, zei de drommel, en hijschte zijn varkens. (Zie DROMMEL.) Veel ruig en weinig wol, zei de aap, en hij schoor het varken. (Zie AAP.) Wat anders is 't geschreeuw, wat anders is de wol. (Zie GESCHREEUW.) Wat in de wol is geverfd, zal altijd zijn kleur behouden. (Zie KLEUR.) Wie zal geloven, dat men wol met keien kaard moet! (Zie KEI.) Wilt gij de wol hebben en ook het vel? De scheerders, die zo scheren, doen niet wel. (Zie SCHEERDER.) Zo de wol is, is het laken. (Zie LAKEN.) Wouw. Al komt de wolf tot den priester, en zet men hem voor het boek, om psalmen te lezen, toch houdt hij een oog naar het bosch gekeerd. (Zie Boze.) Al leert men een wolf ook het paternoster, hij roept toch altijd: blij. (Zie PATERNOSTER.) Alle monden zijn gebroeders, uitgenomen des wolfs mond. (Zie BROEDER. Allengekens eet de wolf beter schaap (of: de gans). (Zie GANS.) Als de een wolf den anderen eet, is er honger in het land (of: woud). (Zie HONGER.) Als de herders twisten, dan dringt de wolf gemakkelijk tot de kudde door. (Zie HERDER.) Als de wolf oud wordt, rijen hem de kraaijen. (Zie KRAAI.) Als gij den wolf ziet, zoek niet meer naar zijn voetstappen. (Zie STAP.) Als het een hond (of: wolf) was, had hij u in de beenen (of: in den neus) gebeten. (Zie BEENEN.) Als men den wolf tot schaapeterd maakt, is de kudde in groot gevaar. (Zie GEVAAR.) Barmhartigheid voor de wolven is wreedheid tegen de schapen. (Zie BARMHARTIGHEID.) Beter wat den niets, zei de wolf, en hij hapte naar een muisje. (Zie MUUS.) Bij wolven en uilen Leert men huilen. (Zie VUUR.) Daar de wolf woont, daar doet hij niemand iets. Daar is niets goed mee, zei de wolf. Dat schaap zal ons de wolf niet ontjagen. (Zie SCHAAP.) Dat was de wolf in de fabel. (Zie WASBE.) De eene mensch is steeds den anderen zijn duivel (of: wolf). (Zie DUIL.) De eene wolf bijt (ook wel: eet, of: aast van) de andere niet; of het moest een koude winter zijn. (Zie WINTER.) De mensch is zichzelf een wolf. (Zie MENSCH.) De slapende wolf loopt geen schaap in den mond. Den wolf het schaap aanbevelen. (Zie SCHAAP.) Den wolf in de schaapskooi sluiten. (Zie KOOI.) Den wolf kan men al zijne grijze haren niet uttrekken. (Zie HAAR.) Den wolf over de schapen stellen. (Zie SCHAAP.) Der wolven dood is de welvaart van de schapen. (Zie DOOD.) De schapen moeten zich wonderwel voorzien, waar de wolf rechter is. (Zie RECHT.) De veelheid der honden is der wolven dood. (Zie DOOD.) De wolf beweent het schaap, en dan eet hij het. (Zie SCHAAP.) De wolf eet wel getelde schapen. (Zie SCHAAF.) De wolf en de gier zijn vergaderd. (Zie GIER.) De wolf en het schaap zouden eer vrienden worden. (Zie SCHAAF.) De wolf hapt nog naar het schaap, als hem de ziel uitgaat. (Zie SCHAAF.) De wolf heeft altijd het oog op het schaap. (Zie GIER.) De was heeft geen vlees te koop. (Zie KOOP.) De wolf is aan den wolf gewend (of: De een wolf kent den ander wel). De wolf is in het net (het web, of: den strik) geraakt. (Zie NET.) De wolf neemt zijn kans waar, als de hond slaapt. (Zie HOND.) De wolf ruikt wel van baard, Maar niet van aard. (Zie AARD.) De wolf vindt zeker een oorzaak, waarom hij het lam eet. (Zie LAM.) De wolf zal geen zielen eten. De wolf zal in zijn huid sterven, zoo men hem daar vooraf niet uitsnijdt. (Zie HUID.) De wolf zal zijn vacht wel houden, maar het schaap moet gestroopt zijn. (Zie SCHAAF.) De wolf zoekt nog een lam, Waar hij het eerste nam. (Zie LAM.) De wolven eten elk ander niet op. De wolven zijn vurig in ’scheuren van het schaap. (Zie SCHAAP.) De woorden zijn goed, zei de wolf, maar ik kom in het dorp niet. (Zie DORP.) De ziekte van den wolfis het behoud van het schaap. (Zie BEHOUD.) Die san den wolf een’ bode zendt, krijgt een aas te huis. (Zie AAS.) Die den wolf tot gezel heeft, drage den hond onder zijnen mantel. (Zie GEZEL.) Die in het bosch is, moet met de wolven huilen (of: Die met de wolven verkeert, moet mede (ook wel: leert haast) huilen). (Zie sosoH.) Die zich zelven tot een schaap maakt, wordt van de wolven gegeten. (Zie SCHAAP.) Een hongerige wolf bijt eben: Een oude wolf is wel gerucht gewend. (Zie GE- RUCHT.) Een oude wolf verbetert zich niet. 3 ( Zie de Bijlage.) Een woedend schaap is erger dan een wolf. (Zie SCHAAP.) Een wolf kan zich behelpen; maar de lammeren zijn bang. (Zie LAM.) Er zijn leeuwen (of: beeren, 00% wel: wolven) op den weg. (Zie BEER.) Geen z00 schurftig schaap, of de wolf lust het wel. (Zie SOHAAP.) Gemeene schapen eten de wolven. (Zie SCHAAP.) 1 de Bruns bi. 917. Willems Reinsert bi. 230. Bogsert bi. 68. 3 de Bruns bi. 463, 473. Willems Reinsert bl. 4 Oampen bl. 16. 200. de Jager Bijdr. bl. 117. 5 Zegerus bl. 32. 3 Gruterus 13. 3. 100. Mergh bl. 36. Talnman I. 4.115, 398. Koning bL3. Modderman bi. 111. 477 6 Serrilius bL. 300°. Zegerus bl. 6. Idinau bi. 236. Sartorius bl. 131. v. Alkemade b1. 176. Adag. WOLF. Lastiglijk, gelijk de wolf het schaap eet. (Zie SCHAAP.) Het is een Bamor (Zie GELD.) Het is een hongerige (of: gierige) wolf. Het is niet om mijn wil, zeide wolf, maar om mijne schamelde moeder. (Zie MOEDER.) Het schaap, dat den wolf toebehoort, moet hem gedienen. (Zie SCHAAF.) Het schaap gaat bij den wolf te rade. (Zie RAAD.) Het schaap verslindt den wolf niet. (Zie SCHAAF.) Het schaap wil den wolf bijten. (Zie SCHAAF.) Het woud is voor den wolf, de til voor de duif. (Zie DUIF.) Het zijn wolven in schaapsvellen. (Zie SCHAAF.) Hij bederft zichzelf als de jonge wolven. Hij beter zich gelijk de jonge wolven. Hij eet (of: is zoo vratig) als een wolf. Hij grimlacht als een ezel, die in het bosch van een wolf wordt gegroet. (Zie BOSCH.) Hij heeft den wolf bij de oren, en weet niet, hoe hem zal vasthouden of loslaten. (Zie OOR.) Hij heeft den wolf in den hals gezien. (Zie HALSE.) Hij heeft den wolf in den staart. (Zie STAART.) Hij heeft een wolf in de keel gezien. (Zie KEEL.) Hij huilt met de wolven, waarmee hij in het bosch is, en blaat met de schapen in het veld. (Zie BOSCH.) Hij is den wolf bevolen. Hij is verbaasd: misschien heeft hem een wolf in de keel gezien. (Zie KEEL.) Hij kan kwalijk een wolf van een hond onderscheiden. (Zie HOND.) Hij meent den wolf het schaap te ontjagen. (Zie SCHAAF.) Hij ziet als een schaapje, waarnaar de wolf aardt. Zie, SCHAAP. Hij zocht den wolf. Men zegt dit van den grootspreker.) Hij zocht de vleugels van den wolf. (Zie VLEUGEL.) Honger drijft den wolf uit het bosch. (Zie BOSCH.) Is de prooi verre van huis, dan wordt ze dikwijks door den wolf verslonden. (Zie HUIS.) Kijk, tegen den wolf. (Zie KOE.) Kort beraad, goed beraad, zei de wolf, en hij hapte naar het schaap, dat hem ontsnapte. (Zie BE-RAAD.) Kwade herders maken vlakte wolven. (Zie HERDER.) Kwade hoede voedt de wolven. (Zie HOEDE.) Lam! lam! is des wolfs vesperklok. (Zie KLOK.) Leer eenen wolf spreken, hij zal altijd roepen: lam. (Zie en) Liet de wolf zijn loopen, het volk liet zijn roepen. (Zie VOLK.) Men moet geen wolf in het hart (of: den buik) smoren. (Zie BUIK.) Met schapen is 't kwaad wolven vangen. (Zie SCHAAP.) Niemand van zoo goeden stand, Of hij heeft een' wolven-tand. (Zie STAND.) quadam bl. 7,8. 7 Gheurts bl. 78. v. Eljk II. bl. 96. 8 Gheurts bl. Mt. 9 Gheurts bl. 19. Bartorius tert. IX. 50. WOLF. Niet om mijn willen, zei de wolf, maar de schapen waren best in die weide. (Zie SCHAAP.) Omdat ze dolen, die den weg weten, Ziet men den wolf 't zoete schaapje eten. (Zie SCHAAP.) Om een kleine zaak bij te (of: te eten) de wolf het schaap. (Zie SCHAAP.) Onder honderd wolven is er niet een goed. Op 'gruizende wolfskauwen passen hondstanden. (Zie HOND.) Paardenvoet, wolfstand, hoerenaars en dobbelaars-hand zijn niet te betrouwen. (Zie AARS.) Paar geen schapen met de wolven; maar schut uwe schade. (Zie SCHAAP.) Slapende wolven zal men niet wekken. (Zie de LAGE.) Sluit den stal; de wolf heeft de schapen gegeten. Terwijl de hond loopt, komt de wolf. (Zie SCHAAF.) Terwijl de wolf loopt, loopt het schaap weg. (Zie SCHAAF.) Terwijl de wolf vertoeft, wordt het schaapje uit de vrees gehaald. (Zie SCHAAF.) Tot vlees van wolven, tanden van honden. (Zie HOND.) Twee wolven eten liggen een schaap (of: zouden wel een schaap eten). (Zie SCHAAF.) Van een wolf is haast een kwaad beest gemaakt. (Zie BEEST.) Vechtende (of: Stootende) koeien voegen zich samen, als de wolf komt. (Zie KOE.) Wanneer de wolf honger krijgt, is 't noodig, dat het schaapje zwijgt. (Zie HONGER.) Wel den wolf, die in een kwaad gerucht komt. (Zie GERUCHT.) Wij zullen daarop slaan, al zijn de boeren op de wolven. (Zie BOER.) Wolven-saus tot honden-vleesch: Dat is spijs naar den eis. (Zie EIJOH.) Ze zitten erbij als twee honden, die de wolf elk bij een oor hebben gepakt. (Zie HOND.) Zijt gij met een' zak vol wolven geladen, zet hem vrij op de markt neder, gij zult er geen lammeren uit halen. (Zie LAM.) WOLFERT. Ik heb een honorabel en profitabel ambt, zei Wolfert, en hij bediende de schop- en bezemplaats als substituut. (Zie BEZEM.) WOLK. Alle wolken regenen niet. Daar is geen lucht zonder wolken. (Zie LUCHT.) Dat is uit de lucht (of: de wolken) gegrepen. (Zie LUCHT.) De hoge wolken dalen. De wolk, die op de bergen zit, zal eindelijk zich in regen oplossen. (Zie BERG.) De wolken drijven tegen den wind op. (Zie WIND.) Door een donkere wolk dringt geen maneschijn. (Zie MAAN.) Geen dag zoo schoon, of men ziet wel een wolkje. (Zie DAG.) Het is een jongen als een wolk (of: Hij ziet er uit) Zegerus bl, 4]. v.d. Venne bi. 65. Bartorius pr. I. 96, 99, tere. VII. 61. Tainman 3. bl. 29. Harrebomee Kind bl. 316. Bel. Pros. bl. 38. Set. Prev. bi. 146, de Brune bl. 266. Prov. sorlosa bi. 5. Zegerus bl. 4. 30 Nov. Gru- terus I. bi. 98. de Brune bl. 448. Bel. Prov. bl. 9. Adag. quadem bi. 6. WOND. Als een wolk. (Zie JongEnN.) Hij beeft zijn handen in de wolken gewassen. (Zie HAND.) Hij is in (door, of: boven) de wolken. Men zegt dit, als iemand bovenmate vrolijk is. Ook bezigt men het voor den toestand, waarin zich de beschonken bevindt. Hij kor uit = wolken er zee. Dit wil zeggen: hij; persoon, of met zijn aardappel zonder eind wachtte; ook wel: hij doet zich zeer verwonderd voor. Hoe meer zon, hoe meer wolken er rijzen. Hooge wolken, laag water. (Zie WATER.) Men zou hem doen gelooven, dat wolken koperen pannen zijn. (Zie KOPPER.) Vertoont de donkere wolk zich, dan zijt ge alleen. Dat wil zeggen: de vrienden aan een lot overgelaten. Wat zwarte wolk komt daar aan den hemel gerezen! (Zie HEMEL.) Wie op den wind acht geeft, die zaait niet, en wie naar de wolken ziet, die maait niet. (Zie WIND.) OND. Als de wonden koud zijn, zoo doen ze zeerder. Als men de oude wonden opkrabt, bloeden zij van nieuws. Dat is balsem in de wond. (Zie BALSEM.) Dat is een pleister op de wond. (Zie PLEISTER.) Dat is een pleister voor allerlei wonden. (Zie PLEISTER.) De hond likt de wond. (Zie HOND.) De kop af is een doodwonde. (Zie DOOD.) De wond bloedt aan: De wond is geheeld (of: al eens): Die wond is al weer gezalfd. Die wond is ongeneeslijk. Die wond maakt gezond. Eene grote pleister voor een kleine wond. (Zie PLEISTER.) Eene verse wond is half genezen. Eene vervuilde wond is kwaad, om te genezen. Geene wond zoo groot, Of zij bloedt schielijk dood. Geene wond zoo kwaad, Of er is nog leef. (Zie RAAD,) Geen spiet maakt zulke diepe wonden, Als achterklap en boze monden. (Zie ACHTERKLAP.) Het is een eene verse wond. Hij heeft niets liever dan wonden en builen. (Zie BUIL,) Hij legt de pleister nevens de wond. (Zie PLEISTER.) Hij slacht de barbier: bij wenscht om wonden. (Zie BARBIER.) Iemands wonden opkrabben. Met een zalf allerhande wonden genezen. Naar de wond is, moet de pleister wezen. (Zie PLEISTER.) Ofschoon de wond al is genezen, Daar zal nog wel een teken wezen. (Zie TEKEN.) Twee houwen in een wonde doen dubbele smart. (Zie HOUW.) 8 Aday. zuidam bl. W. 9 Gruteras 118. bi. 163. de Brune bi. 138. 10 Gheurtz bl. 30. 21 ug. 33. 11 Kverts bl. 33%. 12 Berrilius bl. 5. Sol. Pror. U. &. WOND. Waren er geen zonden, Er waren ook geen won- den (of: er waren geen plagen). (Zie PLAAG.) Zachte handen (of: meesters) maken stinkende wonden. (Zie HAND.) Zal een wond niet zonder roof genezen. (Zie ROOF.) WONDBR. Daar is wat wonders te koken; maar het zal op een strontvlieg uitloopen. (Zie STRONT.) Daar wilde ik wel veel wonders van vertellen. De nood leert wonderdiensten doen: Hij maakt den bloed koen. (Zie BLOOD.) De schapen moeten zich wonderwel voorzien, waar de wolf rechter is. (Zie RECHT.) Die wil, mag wel wat wonders koken. (Zie de Bijlage.) Dien de dood is aangekomen, Is het wonder, dat hij stervt? (Zie DOOD.) De niet wint en ook niet heeft, Altijd in de herberg leeft, En toch steeds den waard betaalt, Is geen wonder, waar hij 't haalt? (Zie HERBERG.) Ben egaal het lijf vol stekels; 't is geen wonder: hij brengt ze zelf voort. (Zie EGEL.) Goud-honger dwingt de mensch, om wonderen te doen. (Zie GOUW.) Het is geen wonder, dat een koe lagt kunnen: zij heeft zulke verbruide lippen. (Zie KOR.) Het is geen wonder, dat hij honger krijgt, die lang gevast heeft. (Zie HONGER.) Het is geen wonder, dat hij boven kan: hij is in Frankrijk geweest. (Zie FRANKRIJK.) Het is een wonder, dat hij vrij raakt: hij heeft de schuld te vriend. (Zie SCHULD.) Het is toch wonder, dat men mij niet ongemoeid kunnen laten, zei de bankroetier, en zijn crediteuren maanden hun schulden in. (Zie BANKROETIER.) Het is vrij een wonder, dat koud ijs onder heet water gevonden wordt. (Zie IJS.) Het is wonder, dat hij het durfde ondernemen (of: Het is wonder, wat Adams kinderen al bruien. (Zie ADAM.) Hij meende een wonder van geleerdheid op te doen, en het kwam op een strontje neer. (Zie GELEERDHED.) Hij wil wat wonders koken; maar 't blijft het oude koken. (Zie KOKEN.) Hoepaarden en geleende zwiepingen: Geen wonder dat ze hard lopen. (Zie PAARD.) In een luizen (of: vlooien) is meer wonder op te merken dan in een olifant. (Zie LUIZEN.) Nood doet wonderen. (Zie NOOD.) Wat wonders van een koolstronk maken. (Zie KOOL.) Wonderen trekken wonderen. Zo 't wijf met de ogen gluurt, en met haar gangen draait, Is 't wonder, zo ze niet met androide garen naait. (Zie GANG.) WONDERLIJK. Misselijk is wonderlijk. (Zie MISSELIJK.) 1. Oosten bij 51. Meester bij M. 3. Pyjama bij 18. Gerecht bij 18. 479 3. Oosten bij 104. Meester bij 49. 4. de Brune bij 466. Bartorius derde 1. 38, VII. 79. WOORD. Wonning. Die brand in zijn woning heeft, brengt elders geen water. (Zie BRAND.) Hij heeft haardstede noch woning. (Zie HAARD.) Hij is in de planken-woning. (Zie PLANK.) Woorden. Aan tafel smaken geen keerbeklemming. (Zie TAFEL.) Aan woorden en laken: neem altijd wat tegen het krimpen. (Zie LAKEN.) Als de wagen in de sloot ligt, zijn er veel woorden. (Zie SLOOT.) Als de wijn nederzinkt, de woorden zwemmen boven. (Zie Wijn.) Als het woord uit den mond is, gaap dan tot morgen, het zal er niet weer inkomen. (Zie MOND.) Als het woord van de tong is, is de man gebonden. (Zie MAN.) Beloven is leugen, en woord houden is twee. (Zie LEugen.) Bij de hoornen vangt men den vlieg, — bij het woord den man. (Zie HOREN.) Bij iemands woorden zweren. Daar gaan veel woorden in een zak, en eenden in een kooi. (Zie EEND.) Dear zijn al wat woorden den nek om gebroken. (Zie NEK.) Daar zouden geen kwade woorden zijn, waren ze van de kwaden niet geprezen. (Zie KWAAD.) Daden spreken luider dan woorden. (Zie DAAD.) Daden zijn mannen, woorden zijn vrouwen. (Zie DAAD.) Dat is mijn laatste woord. Dat woordje raakt grond. (Zie GROND.) Dat woord is goed: wees op uwe hoede. (Zie HOEDE.) Dat wordt met goede woorden onderhouden. Men zegt dit van een eek dat slecht wordt onderhouden, en welks bewoner van den verhuurder wel belofte van reparatie ontvangt, doch die niet verwezenlijkt wordt. Dat zijn woorden, die sluiten. De menschen komen met woorden van opbeuring, maar met harten zonder deelneming. (Zie DEELNEMING.) Dat de woorden mag men in het recht aanmerken. (Zie RECHT.) De vrouwen willen altijd het laatste woord hebben. (Zie VROUWEN.) De wijze weegt zijn woorden met het goudgewicht. (Zie GEWICHT.) De woorden doen den man kennen. (Zie MAN.) De woorden groeien uit den nagel van den duim, niet, zei stomme Flip, en hij kon niet spreken. (Zie DUIM.) De woorden liggen nog in de kan. (Zie KAN.) De woorden maken de koopmanschap. (Zie KOOP.) De woorden van een man zijn als een pijl: zijgaan op het doel af, — die van een vrouw als een gebroken vaasje: zij hebben geen verenigingspunt. (Zie DOEL.) De woorden vloeien hem uit de mond. (Zie MOND.) De woorden zijn als kersen: het een trekt het andere. (Zie KERS.) De woorden zijn goed, volgen de werken na. (Zie WERK.) De woorden zijn goed, zei de wolf, maar ik kom in het dorp niet. (Zie DORP.) Die aan God geen woord houdt, houdt geen woord aan mensen. (Zie GOD.) Die eenen harden kop wil verzachten, moet geofferde woorden gebruiken. (Zie KOP.) Die Godes goedheid heeft gesmaakt, Die wordt ook door zijn woord vermaakt. (Zie GOD.) Diepe gedachten leiden hooge woorden te spreken. (Zie GEDACHTEN.) Die veel met woorden voldoen, voldoen zelden met werken. (Zie WERK.) Die zijn woord niet houdt, heeft goed beloofd. Doe naar mijn woorden, maar niet naar mijn werken. (Zie rm Een beleefd woord (ook wel: Goeden dag zeggen) weegt (of: kust) geen pond. (Zie DAG.) Een dronken woord Brengt geen reden voort. (Zie REDEN.) Een dwaas laat zich in zijn woorden hooren. (Zie DWAAS.) Een eerlijk man houdt zijn woord. (Zie man.) Een man is zoo goed als zijn woord. (Zie MAN. Eene goede zaak behoeft niet vele woorden. 1 Een gek zegt wel eens een wijze woord. (Zie GEK.) Een geworpen steen, een afgeschoten pijl en een gezegd woord zijn niet te herroepen. (Zie PIJL. Een goed verstaander heeft maar een half woord noodig. (Zie VERSTAANDER.) Een goed woord vindt een goede plaats. (Zie PLAATS.) Een haastig woord heeft er menigeen den nek ge- broken. (Zie NEK.) Een klein onderwinds, en dat voordachtig, Luttel woorden, en die waarachtig, Goede manieren in doen en laten, Doen menigeen komen tot hooge staten. (Zie MANIER.) Een man, een man; een woord, een woord. (Zie MAN.) Een man is niet beter dan zijn woord. (Zie Man.) Een echoïne mond stort wel vuile woorden uit. (Zie MOND.) Een spreekwoord, een waar woord. (Zie SPREEKW OORD. Een troostelijk woord is de zieken spijz. (Zie SPIJS.) Een woord beurt op. 2 (Zie de Bijlage.) Een woordje op zijn pas is als geld in de tasch. (Zie GELD.) Een woord is een woord, het vliegt daarheen. 3 Een woord is geen pijl. (Zie PIJL.) Een woord is soms een zwaard. 4 Een woord is voor de geleerden genoeg. (Zie GE- LEERD.) Een woord zoveel als duizend, zei stomme Flip, en hij kon niet Argel (Zie FLIP.) Een zoet (of: zacht) woord breekt grote gram- schap. (Zie GRAMSCHAP.) 3 Campen bl. 4l. Sartorius tert. 1. 96. 4 Kerkhoven bl. 56, 5 Campen bl. 67. Meljer bi. 28. 6 v. Bali bl. 310. 9 Motsbl.7. 10 Tulnman II. 51. 98. 480 7 Campen bl. 57. Meljer bl. 97. 8 Sartorius tert. VII. 11. 11 ots bl. 44. de Brune bl. 107. 12 Servilius bl, 189. 863. Prov. bi. 187. WOORD. Een zot en zijn geld (of: zijn woord) zijn heeft gescheiden. (Zie GELD.) Eerlijke lieden hebben met twee woorden gedaan. (Zie LIEDEN.) Elk is de beste uitlegger van zijn eigen woorden. (Zie UITLEG.) Elk woord is wel een pond zwaar. (Zie POND.) Geef geen mooie woorden voor ’t geld. (Zie GELD.) Geef hem goede woorden, maar reken ze hem duur genoeg. Geene woorden, maar zaken. Gij behoeft voor onnutte woorden niet te zorgen. Gij haalt mij de woorden uit den mond (dat wilde ik juist gezegd hebben). (Zie MOND.) Gij weet uwe woorden te beleggen. God zou het Was een goed woord van ouds. (Zie GOD.) Goede woorden kosten geen geld. (Zie GELD.) Goede woorden niemand morden. Goede woorden sparen niemand. Je kunt met het voorgaande woord wi uitdrukken, dat men niemal met woorden beleedigen kan, zoo geeft men hier te kennen, dat goede woorden juist geschikt zijn, om een zaak in het ware licht te stellen, zonder iemand daarbij te verschoonen. Goede woorden vrezen kwade koopmanschap. (Zie KOOP.) Goede woorden! waren zij goed, om te eten. (Zie WOORD.) Woorden zullen, maar kwade woorden steken. (Zie WOORD.) Gouden woorden telen veeltijds loodse daden. (Zie DAAD.) Heeren-woorden zijn geen knodsen. (Zie HERR.) Het ene paard gaat met een woord, het andere met eeuwig rijen, en het derde moet soms de sporen gevoelen. (Zie PAARD.) Het ene woord brengt het andere voort. (Zie WOORD.) Het ene woord haalt (of: lokt) het andere uit. (Zie WOORD.) Het hogere woord moet eruit. (Zie WOORD.) Het is een goed woord, dat een goed zwijgen verbetert. (Zie WOORD.) Het is Johannes Goudenmond: de woorden vloeien van zijn lippen. (Zie JOHANNES Goudenmond.) Het is niet dan alleen, dat hij die woorden niet laten kan. (Zie MAN.) Het woord gaat verder dan de man. (Zie MAN.) Het woord is eruit, maar de ezel staat er nog. (Zie EZEL.) Het woord sterft op zijn lippen. (Zie LIP.) Het woord weerziet zijn niet van geen. (Zie EEN.) Het zijn al woorden van gewicht, die hij spreekt. (Zie GEWIGT.) Het zijn mooiere woorden; maar de eenden leggen de eieren. (Zie EEND.) Het zijn niet dan vlugtige redenen (of: veldwoorden). (Zie REDEN.) Het zijn niet dan woorden, meer volgt er niet. (Zie WOORD.) Het zijn zachte, snijdende woorden, die hem levendig afgaan. (Zie WOORD.) Het zijn vele woorden, die geen antwoord hebben. (Zie ANTWOORD.) Het zijn vette woorden in magere keukens. (Zie KEUKEN.) 