title: Floris ende Blancefloer door Diederic van Assenede. Mit Einleitung, Anmerkungen und Glossar herausgegeben von Hoffmann von Fallersleben
creator: Diederik van Assenede, ca. 1230-1293 | Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874
text: door Floris veel erkende het hem tijd dacht, hij namen in de haal en heft voor hem: "Hier, geef hier, zo dat ik deze gevaar bemerk, oft misschien noodzakelijk, van nu houden en ik nu vriendelijk zal verklappen, zodanig wil ik niet verkopen, ook in gebroken geven." Die portwerder ontwierp bedacht en zweer en zwaar getronen, wat hij hem belaste en wilde geven, heren, hij zond aan. Leggen zij en meer dan eerst. Met leidde hij in zijn hoed en bootte hem zijn banden, en was verborgen als daar zijn man, des hij berouwende was daar na geven. Floris ontving als man en deed als de vrede, hij hoopte dat hem komen zond te goede: "Vriend, zeg hij, mijn man, nu betrouwen ik en geloof ik als een goede minnen man, dat hij mij geholp heeft, waar het zij, ik zal mij troosten van den raad en zetten mijn zoon in uw genade. Het doet mij die not, dat ik nu hier boven in den tower een vriend heeft, daar is die goede Blaauwvoeder, die mij vertrouwen dat ik van haar voer —- dat verbroken minnen vader en deed hem groot en mijere moeder, en deden den raad, dat zij mij daar om wat verstoeld. Nu heb ik zo lang gewandeld van Spanje, en daar om gelegen, dat ik in de toren hebbe gevecht. Ik weet niet hoe ik scheg, ik zal dooden blijven in derden dag, of ikzelf hebben, hoe men gedood. Vriend, nu troost en raad daar toe!" Doe die portwerder een reden vergeeft, "Hier," zei hij, "ik heb je verleid, uw goed, des ben ik te spaan worden gewaarschuwd." ghi hebt gedaan als die vogelares, die fluitje pijp en blaast, daar hij die vogelkinde verdwaalt. Met lintel heb ik gaven, dat ik met ere niet mag ontgaan. Komt te scaden echt te vroemen, na die dat het daar is koranaal. Fal ik u geleiden troon, ik weet wel, dat gij bent jonge vrouw en ik daar omme fiere naar, en eeuwig wil ik pijn en werk aan jou. Om helpende raad te geven. Gij zijt ter herberg Taren nu, dat wil ik dat best. In derde dag komt hier weer tot mij, dat zal die derse dag van mijn wezen. Ik zal mij bewijgen en doen lezen die derse bloemen, die men kan vinden en zalde onser jonge vrouw Blancafeier vinden. Dan zal ik zoeken iedere behoedede, als ik zende bloemen, dat icker u mee de jonge vrouw Blancafeier zende zal. Hier toe behoef ons goed gevallen, doe weende Floris en zeg, dat hem de tijd anntie beide fout dinken uitermate lang. Maar dander, die zonder bedwang daar om wacht vallen in groten nood, het vocht hem kort te sterven doot. Deden hadden blijf kap, dander rouwen, te dien dat Floris de jonge vrouw te vinden wilde hebben gedaan. Hem en roept, wat hem daar na gedaan heeft geïntendant. Floris voer te snelle herberg waar, dander bleef in rouwen en seer verward; hij zende boden en deed zoeken in bossen, in wouden en in broeken rozen en bloemen menigvuldig. En bleef nergens in al dat land bloem, die daar toe dacht, lii een bewaar, dat men hem brokken, no bloeme, no lelie, no roos, no viool, kruisen de velden een grote school, en zegde, dat hij die stonden voor de jonge vrouw, te verdienen haar hoonde. "Is fu es komen die meidensach, daer Floris is al een lach, die hi node vond hebben vergeten. Hi dacht gebleekt, als hem was gebleekt, van een rood blinder, als hem wel voldaard. Dat was hem geraden om dat, dat die blauw gleek was den rood entie natuur minst vond rood. Die portewerder, als hi had gezien, een korf, die zwaar was en best bewaard, dede hi dragen in zijn kamers binnen en zijde Floris, zeer gewonnen die jonge vrouw en bij leven bejagen, men vond met de koffer op dragen, daar gingt Floris liggen binnen. Daar is vrede, die ik kan, die niezo feller minnen plagen, dat zij hem hadden laten dragen. Die portewerder zette hem een hoed op het hoofd van rood, die hem wel voldaard, en de rest met rood, daar hi lach in de korf, dat niemand er fantasie, twee knapen riepen hij te hem daar, die dochter waren en goed daarvoor toe. 'Niet', zei hij, 'die rood en ga ik ten torre en klemden den hoogsten graat, zodat ik kom ten hoogsten vloer, en vecht met mijn jonge vrouw Blancefloer, dat ik ze haar tegen, ikzelf uit leven zelf, die haar bevelen zelf gewenst, en vecht haar getrouwde leven zelf uit en keert te handen te mijn weder nut en komt haatvoll weer te mijn.' Doe gaf hij het, doe namen zij den koffer met rood en begonnen te dommen voor zoveel gewonnen, van graag te graad wel bij stap zo hard waren zij geladen, dat zij vloekten die sloten. Zij schieden en zij peuzelden in barre moest, dat zij bloemen niet eens sagine noch droegen, die zo hard wagten. Dat zeiden zij en waren waar." 2910 daar dommen zich nieven den pilares, tegen fi quamen op ten hoogsten vloer en daften der kamers, daar Blancheflor woonde, en lieten staan ter rechter hand, en kwamen gebaand ter andere kamer, daar woonde een joncvrouw met gestaden finne. Zij haften en wilden niet beiden en spraken ter rechter en zeiden: "Joncvrouw Blancheflor, dit is uw bruidegroom, die jonge vrouw niet en gewoed, dat zij was waar, maar zij loog, omdat zij Blancheflor hoorde noemen, en gaf aan andere die bloemen. Zij dankten, en zetten neder den korf midden rozen en keerden weer. Doen zij ten corve en namen een roos, die haar beste beviel. Floris dacht dat Blancheflor zou zijn en sprong naar de rozen tegenover haar, de joncvrouw schrok en bleef, daar zijn zwaar, zo vreemd vervart, dat zij vluchtte en van hem schreef en helpt! helpt!' al roepend riep. "Wat bloemen zijn dit? wat komt hier aan?!" Zij crijschte en maakte een geintje, dat alle die joncvrouwen werden vervaardigd en kwamen geholden daarheen; zij vroegen en vroegen om meer, 2940 wat haar mesquana en haar was, als hij dat hoorde, viel hij neder en deed hem met de bloemen weer, de joncvrouw was bepaald schier, want zij was hofsch en goedertieren. Zij kwam geholden in haar huis dan Blancheflor haar geschiedeninne, dat zij haar dikke daagde en gewaagd eens jonkeren, des minnen zij droeg en van Spanje was geboren. Zij had haar ook gebracht te leven, dat hij haar harde gelijk zou vinden, als haar zwaar, zo dochter hare, en piekte, dat onder dat profetend met leven haar was Floris gebleken. Zij antwoordde de joncvrouwen, die tot haar kwamen, en dat helpgeroep vernamen. Fi peinjte een lift end locht, dat een vliegertje uten bloemen vloog int anfichte, met barren monde dat fi haar niet onthoudt condie, dat fi aan haar huid quam gevaren, fi een moefje kreischte ende alfo gehoorde. Doe keerden fi weder al te familie, dat fi ter kamers niet in kwamen. Nu veelde weten, dat harde groep die angst was ende die nood, die Floris badde, zink van Spanje. die jonge vrouw was van Alemannen eens hertoghe dochter ende heette Clara ende had naief; Blanchefleur den meesten prijs boven alle andere van der fei; fi was ook voor wel haar gespeeld. Dat t dene der ander niet en hal, fi en vrede haar dat fi wist al. fi dienden te gader den admiraal, dene droegen twaalf, de ander de dwaal elk dag in fiere kamenier smergens vroeg en tsavents spad. haar kamers waren niet verre geshoven, een deur hadden fi onder hem beden, daar dene bij tot de ander ghem, als fi hadden te spreken enige dinge. fi ging weg en locht haar deur, bedi of iemand lede daar voor, dat hi des joncheren niet en verneint, een woord en sprak fi niet te horen. fi gaet te Blancefloere , daer fife vint, die vele peinft om dien fi mint ende dicke verfuchte harde onfochte 2990 met fwaren ghepeinfe ende ghedocht®, met groter claghen ende met droeven finne, * ‘Blancefloer’, feit Gl , ‘foete minne, wildi gaen met mi, ic fei n toghen felke bloemen, dat ghi met nwen oghen 2995 ne faghet bloeme no rofe nie, die ghi eer fout fien dan die. 9 ‘Claris’, feit fi, ‘ foete ghefpele, mijns onwillen hebbic fo vele, dat mi der bloemen wel ftaet tontberne, 3000 dat ghi te mi comt met nwen fcheme, daer feldi mede fonde ghewinnen. die in goeden hopen fijn van minnen, hem ftaet wel te pleghen der bloemekine, om te vergheten der pine, 3005 maer mi naect droefheit ende niet el. foete vriendinne, nu wetti wel, dat ic minen licven verre bem; hi verret van mi, ic verre van hem. * Digitized by Google 85 na es hier dammirael, die ooc waent, 3010 dat hi mi binnen derre maent fekerlike fal nemen te wive. neen ic! begavic binnen minen live Floris, dat waergrote mesdaet, ic felre toe foeken felken raet, 3015 dat ic mi cortelinghe fei verflaen, en mach ic hem anders niet ontgaen. wat mach ic doen, ellendech wijf? ic heb liever te verliefen, mijn lijf, dan ic Floris levende verliefen foude. 3020 die minne qaam van mi bi miere fcoude/ ‘Blancefloer ’, feit fi, 4 foete ghefellinne, nn manic n dor Floris minne .. ende dor finen willen , dat ghi met mi die bloeme comt fien, hoe. fcone fi fi/ 3025 Tierft dat fife bi. hem befwoer, fiont op die fcone Blancefloer, ende ghinc met haer die bloeme fcouwen. Floris hevet der joncfronwen wate ghehoort ende es feker des, 3030 dat Blancefloer binnen der cameren es. hij rechter hem op ene spu op uit, dat Fiona haar entiteit witte haat zo had hij, dat ik man gevonden. Hij had een rode bliaut aan. Foedel was als zijn gedaante, dat goed was aan hem te vertrouwen en men wel aan hem mocht vertrouwen. Amorineus waren zijn oogen binnen, die hoopte, die hem was gegoten omtrent het hoofd, hij vond hem veel beter, dan ik je gezegd kunnen. Blancfioer kenden, alfin schaf, zij konden hem en hij kon haar, beiden verloren zij haar gestalte, dat zij een woord spreken en mochten, daar na als zij hem bedachten, al vluchtend liepen zij te pieelen, daar zij hem metten armen ondernamen, haar gelijk andoren aan hem dwongen, dat koosfen en dat helpen was zo lang, dat men mocht in dezelfde tijd hebben gegaan een grote mijl. Als zij hem van den cuffen droegen, als vluchtend zij hem onderdookten en hard meende zij hem onderduwen, dan sprak Claris en begon hem te vragen, genadigende en wel bezinnend: ‘Blancfioer’, zei zij, ‘voete gevallen, kinder de bloemen, daar ik om om lucht vele eer ik je toegelucht? Met dat, denk ik, dat je aan draaght zijt gierig aan je zaken, zo denk ik, dat je zit verhoogt. Ik vond dat daar aan veel grote moed aan die bloem, die een jonge vrouw zo schiere heef verloot van haar ronwte. Een klein eer, wildife niet fijn; En dicht met bevaen in die, Dat gij daar geen fout zult vinden. Daar gij, jegens de ellen fout, Bent? Beiden? Dat is dit Floris, Mijn ziel lief, mijn ziel amigo, Als ik u dikwijks hebbe gesegd, Daar mijn lijf en mijn dood aan leghet? Dit is mijn troost, mijn toeverliefde, Aan huis mag alles mijn raad zijn. Doe baden zij Clarity beide, Dat zij haar minne niet bracht tot lede En zij dicten en halen. Wort gezegd den admiraal, Dat wij wel, dat wij zouden denken, Aan bare minne verliezen. 'Nu weet ik', sprak Clarity, 'Als onverwacht En hebt geen hoed te mijn waard. Ik ben niet zo dul van eten en van drinken, Dat ik mijn gerechtte geschenken Met enige valschheid bedrieghen zoude. Ik zeg u doen, als ikzelf zoude, Of ik had te doen, dat men mij dade. Beide met hulp en met raad, Zal ik altijd geholp worden; Ons beiden eten en ons beiden wijn, Dat zien wij eten onder ons drieën. Gij zegt mij, gehinken in die, Altogether voordeel uw wil Beide openbaar en eenvoudig, Als dit was gedaan, te hand Nam Blanceflor Floris bij de hand Vrolijk en met blinde hart En leidde haar ter kamers, daar hij woonde in. Een rijkelijke lach op haar bedde lach, Daar hij op te flapen placht. Daarop gingen zij tot ten beide, En begonnen te spreken van den lede, Dat hem geschied was en hoe zij hadden gevangen, Zij dat zij hadden geëcht worden. "Floris", sprak Blanceflor, "Ik heb u gevonden, Mijn liefde is nu te deep gevonden Zo groot, dat ik het seggen niet eens kon." 3110 fint quam die lede dach, dat men maakte tufchen ons een gevoelde, hebbe ik gezegd menech leef. Nu is mijn pijn wel verstreken, in groten vrees en in langzaam, heb ik gevoeld en in groter nood, door uwen wil en welna dood. Digitized by 1000Leugen 88 Floris, zei ze, is zeer, zei dit, de weder met spreeuw en even met vijf? Ik zie wel en ken dat zij is, die van mij nam uw vader niet, en ter Monte en zijnde ter school. Ik zou die houwen hard in doelen en over hard onvroeg, geloof dat iets was in mijn moed dan ronddraai en weer nacht en dag, zodat ik u niet eens acht, met wonder hard in mijn zinnen, bij welker kant u komen hier binnen, ik was al bij gekomen, nu geruchte en ben in twijfel des, dat Floris niet is die bij mij is. Wat denkt u? Ik ken wel, hij is dit. Gaat, Trente, keer u naar haar toe! Gaat wie voor had gevecht bij, en had gespiegd de brief, die de kinderen met stukken en hulp hadden gebracht, die brief en dat grote spel, hij was te rechter seulk wel te geloven aan den tijd Veneris, die rechter en god van de minne is. Doe toegedeeld hij haar vingerlijn. Die droogt laat antwoordde siennepje, hoe nuttig en hoe goed het zou zijn, dat zij hij en verdeelt haar. Doe begon ze te delen, wat haar was geschied van dien dat hij liet en hij haar ter school ontvoerde, tot die andere wil, dat hij bevoerde in de vlieting van Babylon en zij te straffen, boven in den hoge toren kwamen. Claris was wijs ende van finne, ende decte hare twier minne, Digitized by Google 89 ende was emmer begrepen in dien, dat fi gherne hadde ghefien, 3155 dat verholen wäre bleven « die minne, die de kinder dreven, alfe van haer felven wäre, fi ghinc dicke te hem ende hi te hare, ende aten ende dronken al te famen, 3160 dats dander joncfrouwen niet vernamen, ende hadden te gader haer dachcortinghe. die twe ghelieven leden onderlinghe die befte werlt ende dat fcoonfte lijf, dat noit hadde man ochte wijf. 3165 fi ne gherden te hebben niewet el, no mere blifcap, no mere fpel. hadt hem moghen alfo duren! neent! die goddinne van der aventuren, mijn vrouwe Fortune benijtfe des, 3170 ende fp?elde, alfi ghewone es, haer fpel al de werelt bekent. haer wiel loopt al omtrent; dat nu es boven, es fchiere onder. van haer moochdi hören wonder, 3175 van hare naturen, van hare feden. als fi wel gheweefi heeft mede den man, ende heeften ghebracht fo hoghe bi hären wille, bi hären ghedoghe, dat hi hem niet ontfiet van vallen, 3180 eer bijt weet, hi es neder met allen onder die voete gheworpen neder. dat fi gheeft den man, dat nemet fi weder, dat hi ne weet, hoe hijs ghedervet. meneghen prince heeft fi ontervet, 3185 meneghen dwaes maect fi here ende gheeft hem blifcap ende groot ere, teldende paerde met dieren ghefmiden ende deren met bouten ende met fiden, Digitized by i^ooQle 90 ende maecten here ende rechter int laut. 3190 enen bifcop maect fi enen truwant, enen brootbidder maect fi van enen clerc. des pleghet fi, dusghedaen es haer werc* haer ghichten fijn harde onghefiade, harde onghefiade fijn ai haer dade* 3195 fi es wandel ende menechfont. Ho blijft gehoond, daar hem aan hoont, nu hadde zijn drie voor verheven, dat zijn vro waren en hem lief te leven en altijd te blijven elk meer. Doe warn zijn vijf in rouwen en in zwaar uit blijkap, daar zijn vijf bracht toe. Het gebeurde, dat Claris eens morgens vroeg onsprong en was gewaar, dat hoog dag was, en verbaasde hare, want zijn toren waande gewonnen. Tot Blancefloor stapte hij, haar gezellinne en zei haar, dat hoog ware op den dag Blancefloor hard aan vecht schaft en antwoordde, als zijn roepen hoorde. "Ik kom", zei hij; metten woord bleef hij stappende en sliep. Gans hevig ten conntoe sliep, in haar bekenen viel water ontsnapt en verbaasde zich haar neder ging voor hunnen heer de admiraal. Doe waande hij vinden metter dale Blancefloor, die in haar kamers lacht, al de admiraal niet en wist, zonderde hem en hij vroeg daarom, waar Blancefloor meerde en bleven zou. "Dat ik zoude vinden diens vijf wezen", sprak Gans, "ik heb gehoord als die vijf nacht haar boekje om nie langte zucht, dat ik moet zijn." Blancfloer hieldse omt wat water gaen, si foude voren gaen metter dwale ende wefen daar eer; ende binnen der tale Floris Blancfloer te hem dwang ende si hem weder; daar was si fo lang dat kuisten ende dat helpen gedreven, dat si beide in flapen bleven, mont aan mont, kin aan kinne. binnen die was Claris haer gehuwde vrouw verdeelde ten pilaar ha gegeven, ende had dat water ontvaan in een beken van goud, ende als si weder keeren vonden ende lieden daar door, loe si riep : 'joncfrouwe, hebt u.' Blancfloer vlieg fo vree, dat si niet en hoorde ende gaf haer weder geen antwoord. Claris waande, dat si voor haer ginghe, ende vrachtte haer lang naar morgen ende haefte te meer, dat si quam voor den admiraal; en hij vernam, dat Blancfloer niet kwam met bare, vraagde hij, waar si bleven waren, joncfrouwe Claris ontfrustte fere: 'genaden, seit si, 'foete here, * een klein eer, doe ik was op gehouden en ik om water vond gaan, riep ik ze, eer ik hare kamers liet. si antwoordde en zei, si was gerust, si vond hier eer fijn dan ik/ doe bepeinsde hem de admiraal een stuk, het dacht hem wonderlijke ding, hij riep te hem in zijn kamers. Hij vatte verbolgen en fere verachtend: 'gaan, zei hij, 'zie, waar meerret Blancfloer ende doe ze heeft iets doen, die geen en had niet vernomen, dat hij Claris voor zijn here liet zitten. In Blancefloeren kamer quam hij gehagen, daar vond hij voor grote heldheid binnen, yet dieren zijn in alle zaken; een rijkelijk bed hij verfach, daar Blancefloer bij Floris op lach, als hij haren twijfel was gehouden tegether liggen, hij vond dat waren Blancefloeer en Claris haren geveel; hij had het niet veel merkt, dat hij des jongelings in de binnenheid was. Floris en had geen hart. Daar ne was in den tor niet gehenen zo een als hij was zonder Blancefloeer alleen, doe hij schaakte flapjes voor voetelike en hebben behoefte voor vriendelijk, jammerde hem, dat hij should wakken en begon te hopen achter te trekken, hij keerde weer terug te vinden vriend, die niemand meer was dan hem alleen. 'Vere', zei hij, 'gij en schijnt niet zo grote minne als Blancefloeer en haar gezelligheid heeft, want gij schaakt te snel voor vamen, dat dacht ik, heer, zo wel gehangen, daar ik voor hem stond en schaakte, hoe haar lieflijk in anders arme lach, die vriendschap en die grote minne, mont aan mont, kin aan kin, in dorpse wakker, niet in woed, des ik vruchten, dat ik ze pijn vond.' Claris bevestigde, daar hij hoorde dat dannixael verschiet hem en vervolgt, hij werd bleek en rood daar naar. hij ontwaakt en had groten vaer, dat iemand bij Blancefloeer lag, en verhalenlike haar minnen plagende. 'Goed', zei hij, 'mijn zwaart! ik ga gaandeweg die verdachtmakingen van den twee jonge vrouwen. jij hebt gehorcht, hier staat Claris, daar jij aan voelden, hoe gehandeld wij zijn in Blancefloeers armen leggen. Nog eens zei hij, wat iemand zegde, dat niemand zo koen is, dat hij daarhier negger jonge vrouwen gehaakt in de torre. met hem deed hij gaan vinden kamerling. Hi clamerde den grooten over en gink, daar hi die kinder flapende vand, dat fwaert hield hi al baar in zijn hand en gink ten bedde en bleef staan daar voor. Men ontdekte die vensters, daar scheen door die zon en maakte zo licht daar binnen, doe zag hi die kinderen met grotere minnen liggen geholp, als hem was gegeven. Nie en geïschiede hem meer leit. Blancefloor kind hi als hij zag, maar Florise, die bij haar lachte, nee, had hij niet te voren gegeven. Niet maggen wij allemaal. Als damme riep hij zijn kamerling. "Ontdek", zei hij, "haar bedde." Die genoegen stond het bedde en begon te ontdekken liefelijk, dat hij niet zoudt wakker waken, doe was hij gewaar, dat de een was een man, zo grooten toren als hij, dat hij een woord niet mocht spreken, van toren dacht hem de grond te breken, dat fwaard verdroeg hij en wilde flauw worden, meteen ontstond er een ene barrière, waarde verborg zijn begeerd en trachtte hij te breken. Zijn Trachten waren ze bederven, ze zeiden niet, ze vonden Herren, doe zei Floris op Blancefloor, een schaften haar dan der harten voer; hij begon te wenen en foebelde. Damme riep er om hulp en schortte en schraauwde toe. Ze lagen hem te gellen te flanen beide, hij zette Florise in woede en zei: "Waar zijn jullie, eindelijk keert ijzige winter! Ja, en gevoel je nu verliefd op je leven, hoe was je zo dul en zo moe, die groten lachter met te doen en te flappen bij mijn lieve. Jij bent gekomen gekomen een dwaalweg, dat gevoel met die hoge goden ere." Ik sei je verhalen en je patiënten. heden fei gaan uw minne ute, die ghi nu hebt bedreven en echt, waer dat mijn ere en mijn recht, dat ik u laat leven? neen, findt dat ghi mijn tortuur hebt onrecht, voor moeti voorstellen, dat weet ik, doe antwoordde Floris den admiraal harde opmoedelijke en weende zere: 'wi en doen bij onser beiden, edel here! mijn, kind, en die ik kunnen. nie vertoorde geen gheestdijk minne, noo geen gerechtigheid, noo geen ware, als is te mij draght en ik te baar.' Als hij niet langer sprak, moest hij dat hij hem gaf voorzichtigheid, tes zijn moedens komen voor zijn man en mens bij vroesselijke waarheid dan. hij gaf hem voorzichtigheid en hield hem nederbrengen twee sergeant, daar hij soude dingen. maar zijn moedens hem honden kleding en ten vrezen voorordeel gereden. en toen die seffe ontie dach, die men elk jaar te hebben plaats, dat admiraal wijf nemen zoude. daar waren vergadert jonge en oude, koningen, hertogen gemeenschappelijk al die hoge dan van den rijk. harden rijde was binnen de Gile, die pilaren waren alle van marmer. Theben no Trojen en had niet geen so rijde paleis, als dat was een, dat was ere muren lang. van goud was al die ingang, daar aan gemaakt menselijk wonder: die hemel boven, die aarde onder, dat klare licht tusken die twee; omtrent de aarde loop de zee, in de hemel gij die gemaakt ere dergen, alzo schijnt daar van verre. in de aarde de man en meneghand diere, meneghen berg, menedi dal, meneghe rivier, meneghe bosgele met grote buiken; daar boven de lucht, de vogel tusken. in de zee vischen groot en klein. Niet waar gezien creatuur, gene Van allen den geien, die nu leven, Mens mocht dat daar vinden geschreven. Alles gevest waren alle die heren Zonder danuniaal achterhoek met groter eer, Bi stoot en maakte een geniale Met de hand en zwaard aan finnen wil: Zie beren, verneemt mijn woord En na de taal, die u hoort, Antwoordt, zodat u alle eer hebt, Van u allen en er is niemand so ere, Wildt u breken en ontkeren recht, Ik zeggen over waar en over plicht, Dat aan mijn lichaam en aan mijn eer te gaan.' Die dan iets waar hebben gedaan En bescheiden was jegens de ammirale, Luisterde hard naar die taal. En nu hoort', zei hij, 'ik vecht u voor, Van Blancefort heb ik gehoord, Daar hier is in de toren boven Van zo groot prijs en van lof. Dit komt door drie maanden leden, Dat mij zo wel bequam hebben haar feders En haar gedrag en dacht mij dingen Van zo hoge en van zo edele geschat, Dat ikzelf tien tegen deden vechten De commandant, daar ik zelf tegen. Als ikzelf had gehakt, deed ikzelf te hulpen Hier boven in de toren, daar ik vond Zeven wevers twintig jonge vrouwen in: Zo wel bequaam met in mijn zin Haar gedrag en haar goede feders, Dat ikzelf boven hem allen deed Kunnen met ook vermeten des, Om dat ikzelf zo overwonnen was, Ik zou hebben hebben genomen te wive En eeuwig meer gehouden te mijn leven. Ik deed zelf met dienen te mijn opstan, Dit ik elke dag haar gedrag gehad, Die ik had verzonnen, wilde den. En ging hij terug binnen dien, Dat ik zelf dienden niet en kwam. 3450 Ene werf en andere werf wacht ik groot, ik vind om haar mijn camera, hij ging weg en vond een jongeling hard voetloos flappen bij haar. Hij dacht, dat Claris haar gevangennemmer was. Ze lagen samen hartelijk vriendelijk, dit was hier en zwaar ijzerig en telde mijn minne, die zich tweemaal onderling dreven, en vroeg waarom ik Clarife voor mij zocht, die hij mij smeekte dat bij Blauwefiore lachte, dat ik een woord niet mocht spreken en piekte, hoe ik mocht wreken. Mijn zwart nam ik in mijn hand en ging, daar ik zijn flappende vond en met de armen samen gedrongen. Ik vertuigde mijn zwart en ze ontvingen mij en spraken tot mij en baden genade. Daar peinsde ik, dat ik mesdaden en onrecht waar en kwaad, of ik zich verrookte zonder uw raad en zonder mededoe van u allen, dat het mij gevallen is met mij te lachen, en dat mannen van u allen en bewerkers, dat ze pijn hebben om mijn eer, hoe ik die mesdaden vergeef, dat mij tot geen lacher bij spreken. Doe zet op een koning, die Alfages heette: 'Ghi heren', zei hij, 'dit is recht niet, men neemt geen winst van lof, dat voor mijn heer en in zijn hof de grote haard te vinden is, te biechten, onverwacht heeft hier onderlinge zijn vrowe gezaaid en zijn wil. Doet wel en zwijgt fiel, en laat tenslotte komen. Wij hebben gehoord en verstaan ons heer lachter en zijn woord; en zijn wij schuldig te horen, waar de kinderen antwoorden en haar taal, zodat wij na recht kunnen oordelen en seggen recht van zo hogere rechtspraak tussen onze heer en de kinderen spreken, in de andere zijde zet op mijn heer Gaifier, een koning van Arabië sprak en sprak fier: 'Heren koning, wat is vandaag gebeurd? In prijs neemt men geen liefde aan deze reden. Digitized by v^^ooQle 99 die ons heeft gemaakt en doen verstaan. Hebben ze onze heer lacher gezaaid, zo is wel recht, dat men zich verdoe zonder weerwoord, ik ben verward, die enen diefstal met dieften ving, het zou, volgens het gesprek jegens iemand ook te weerpralen! Onze heer, hier doe ik deze twee halen en deel te sa-men erbij, bedeelt deze vreemdelingen, deze vreemdelijke woorden en wrede loogden alle en dochter toe. Om die kinderen sindsdien doen. Twee sermenten brachten ze fort, droes en recht, als u hebt gehoord, om die martelarij die ze ontfangen, dat ze hem al gaande ontfangen. Haarlijkt ontfarmde anders meer. Doen sprak te Blankenfeer de jonkheer: 'Vertrouw mijn minne, wij zijn de dood na secuur en in groter nood. Na moeten wij sterven, weten wij wel, dat mijn lichaam en niemand else is komen, scone jonkvrouw, uw hart in grote rouw. hadde ic hier tote comen niet, fo en waer a defen toren niet ghefchiet. maer fei dammirael na recht rechten, 3540 ghi feit met rechte der doot ontfechten. tonrechte feldi fterven nn, bedi en es niet comen bi n. foete, na nemet dit vingherlijn ; alfo langhe alft over u fei fijn, 3545 ne moghedi fterven in ghere wijs.’ ‘Floris,* feit fi, ‘wel fbete amijs, harde onrecht dinct mi nw tale; die fcoat es mijn, dat weet ic wale. 7 * Digitized by v^.ooQle 100 bi mi bebdi defe grote fcande, 3550 ende quaemt mi foeken nut uwen lande, ende fijt dor mi comen hier inne; bedi weet ic wel ende verkinne, dat ic vor n Herren foude, of men na recht rechten woude. 3555 dor ne ghene anxt van der doot, no dor ghene martelie fo groot ne willic honden tfingherlijn ; bedi die fcolden fijn alle mijn/ Floris feide, hi ne conde ghedoghen, 3560 dat fi foude fterven voor finen oghen ende hi felve leven foude; hi bat haer , dat fijt name, ende fi ne woude*. hi warpt hare ende fijt hem weder, fo langhe dat viel daer neder 3565 onder die voete, fi ghinghen fort. , een hertoghe ghegreept, diet hadde ghehort, den prijs, die hem Floris gaf, fijn herte verblide hem daer af. Blancefloer fprac: ‘Floris, het waer onrecht groot,. 3570 dat ghi vor mi ontfinct de doot, bedi ic weet wel, fterfdi voren, dammirael heeft fo vercoren mine fcoonheit, dat hi mi houden fal.* ‘minne’, feit hi, ‘hets mijn fcout al, 3575 ic wil vor n die doot ontfaen/ aldus quamen fi int palas ghegaen vor den ammirael ende fine baroene, diefe hadden ghewijft te verdoene. dammir ael dede int palas ghebieden, 3580 een ghefiille maecte hi alle den lieden. defe twe weenden ende fuchten om die martelie, die fi vruchten. harde onfeker waren fi haers lives. nie en was vorme mans no wives Digitized by v^.oöQle 3585 fo wcl ghedaen ende fo fcone, met fcoonheden verwonnen fi Abfalone. Floris en hadde maer jare viertiene ende was een jonghelmc ftarc ende fiene, hi was wel ghefchepen ende final, 3590 van finen live was hi over al die hefte ghefchepene jonghelmc, die ie van moeder lijf ontfine. vor den ammirael qnam hi gheleet, met enen pnrpere was hi ghedeet 3595 fine ploien ftoeden hem wale. alle die waren in die fale, en mochten niet ghenoech befcouwen. en hadde hi niet gheweeft in ronwen, hi hadde vele fcoonre gheweeft. 3600 men ne feit van niemen no en leeft, die fo fcone was als hi. fine foete amie ftaet daer bi, die hi met fcoonheden niet verwan. fi hadde enen pellen an. 3605 haer hont was wit als die fne. wat mach icker af fegghen me? fcone ende wel ghefchepen was haer lijf. nie en fach men fo fconen wijf. daer ne was niemen int perlement 3610 fo vroet, die hadde bekent, welc die fcoonfte was van hem tween. daer ne was fo fei no fo qnaet gheen, hi en weende ende ontfannde hare martelien ende carmde 3615 om haer doot ende hären torment. haer vonnefCe hadden fi gherne gheent, hadden fi ghedorren dor hären here. dammiraal en verbolgen vere, dat hem hare onterfamde niet hi deft opgekleden ene hiet, dat mensch bond met vasten banden, als verbonden deden zij te banden in een plek boten den paljas leden, daar hij een Tijr had doen gereden, ende hietse werpen in den vijver, beide goede en kwartier weenden, daar zij leiden zagen en zouden, daar zij mochten ragen, dat zij gerne zouden vinden met schatten en haar lichaam behouden. daar was al overal jammer groot, zij weenden en klaagden daarom en zeiden: 'Ware god, waarom zult u dus mooie kinderen verlaten! tot kwartier tijd waren zij geboren, dat zij dus zouden blijven verloren.' Doe kwam de hertog, die vlingende vant, dat Blancefloer liet vallen uit zijn hand, daar hij en wende jammerlijk voor zijn heren en kleding onverstandig, en voor hem al die zelfde woord, dat hij van de kinderen had gehoord, daar hij de grote te dalen ginghen. dus hield hij zich weer terugbracht, bedreig dat hij hoorde, wat elk ten anderen segen zou vinden. Die schapen, die zij leden uit de val, als men zijn riep, het beval hem wale, en bracht zich weer bitterlijk, dammiraal sprak te Floris wreed: 'Hoe is jouw naam, ik wil weten.' 'Heren', zei hij, 'ik ben Floris genoemd. tot Montorien was ik gezonden ter leiden, binnen die tijd werd mij mijn liefde verboden, Blancefloer die hier bij mij zat. het was onrecht, dat men haar quete. ochtend vroeg hier om dat te doen. in kwam hier niet bij hare raad, dat daar ik wel op die heilige stromen voor u en voor al deze heren. nu doet wel en doe uw zelfde eer laat Blancefloer leven, edel here, is onschuldig, die schuld is mijn.' Dee opgenomen deze de schuld zijnde, 'Hij heeft gesproken, die u hebt gehoord. Ik ben die zijnde, die u schuldig maak; en had ik in de toren niet gezeten, voor dan mijn liefde daarheen was gekomen. Ik der wel vergeten over waar, dat hij eens konings zoon was; verloren zijn lichaam door de min van mij, dat zou een schande en onrecht groot zijn. Voeten, laat hem leven en laat mij sterven." "Neen", sprak Floris, "laat gaan mijn amie, doe mij vertragen. Doe antwoordde damme, waarom schrijf je zulke dingen, ik zou je zelf in handen vallen en wreken de lachter, die mij is gedaan. Een zwart naam heeft hij in zijn hand al bar. Blancafloer sprong vooruit en heefte haar hoofd op om te flauwen. Floris sprong hen uit ogen de tranen en liep aan haar en trachtte achter haar te komen: "Voeten mijn liefde, zijt hij, des fouten mij lachter al iedereen spreekt, die hier dit doet. Omdat ik ben een man, en niet iemand hier voor mij de dood op te zoeken. Doe recht op zijn hals en haal hem over en bid, dat hij heeft geleerd, hij waar gerust." Blancafloer liep aan hem en greep zijn been en trachtte weer terug en liep voor hem: "Here", zei hij, "neen, dat ik ben ieterdoom gerust? Mijn schuld is die; zelf. Twee nachten, of hij suiker, hij pijn denkt hem beide te finnen, maar haar niechter konde gehoord worden, nog geen geschreven dat Jammer nog gehuild. De hoogheden baronnen, die haden gevist te verdoven, die daar waren te jegener worden, daar fi dit zagen ende horden, fi weenden en hadden groot geest, om een vonnis te slagen men nooit eer wennen so menigh hoogheden hier. De admiraal jammerde zelfs voor zijn geest; dor al dat hij was verboden voor, hij werd voor zijn rechter en voor onvriendelijk, en weende, voor dat hij haars leven nog meer van jammer genoegen had genomen. Als hij hoorde deze seigneurlijke woorden, ende hij den eenen zwaar komen voor, om dat hij wonde fieren vooran, en Blankefeer, die hij had verkozen, spraak voor tongherke aan, doordat kwam hem zwaar toe, jammer toe, dat hij zijn woord uit zijn hand liet vallen. Dood waart de kapitein onder hem allen, fi weenden en fi waren blijd, alle waren fi in der kinder fiere. Die hertog, die koninglijk had opgehouden, hij pijnde hem hard, om der kinder leven deed hem tijd te spreken goed. Want elk es verzekerd om zijn heren te zullen wachten en nemen voor, hij sprak ten baronnen als openbaar: Ghi heren, ik geraak onverhoed, ondanks uw hulp, dat ik onderlieg, en het parlement met mijn eer scheidt. Die kinderen waren gevist te verdoven, en geraakt, ghi heren, ghi baroene, ondanks uw hulp mijn eer hier mee te doen. Bi mijn zoon, bi mijn wanhoop, laat hem zo leven en zo weinig fier er aan; als hij het doen, dat hij uw waarheid, heeft haar leven in uw genade. Ik neem bij goed en met mijn wet, dat mijn taal fijn ere is, beter dan menselijke waarheid, als ware recht. Want dammiraal mag hem wachten echt tegen zijn ontsnapping, en blijven tegen goede onderzoek en mijn taal, dat hij doe, dit is zijn ere spaan en waarheid. Hier, doet wel een ere en dit doet, dat loven wij alle, en die dat is goed. Als dammiraal hoorde, dat zijn barones dit baden hem en rieden te doen, was hij blinder dan zijn leven te verstaan deden, die hem rieden, en zei hem, dat hij doen moest te dien, dat Floris zeggen zoude, hoe hij zo hoog ten orde op dam en hoe hij in Blancafloeten kamer kwam, bij welker lijf, bij welken zinne, dat niemand in het hof werd binnen. 'Hier', zei Floris, 'des en doe ik niet voor wat vertrouwen voor mij geschenkt, en als dat u haarlijk vergeven, daar met toe niet en geholpen heven, of u over hem hebt geweld, en neer zult van hem gehaald worden.' De admiraal, vernieuwd den admiraal zijn seur en verbij na hem, dat hij nooit meer dor niemens bede voor geven; als een vonden, baden verliefen haar leven, dat mochten ze niet maken onder hem allen. Binnen dien tijd kwam gevallen een bisschop voor de admiraal te voeten, met menselijk woorden en met voeten: 'Admiraal, hier, na eist dat komen, of menselijk verdoet, wat zei ik van den?' U zit, dat ze slaan niet langer, dat nu barones aan voor hen, dat mijn taal met rede is, dat u doet, geeft hem leiden een vijandelijk leven moet, en hem allen, die hem geholpen waren. 3780 Laat Floris zijn zegen, hoewel hij hevig gevoeld heeft, het voorafgaande aan de gebeurtenissen. En alle nieuwe mannen te hopen dat, dan te zien, dat men zijn woord hoorde. Aan haar dood lagen grote schade. Niet gemaakt door god, maar door een mensen lichaam, niet aan een man, zoals hij had, niet aan een vrouw, maar door een wild dier. 3790 Dat; en wilde hij tegenover hem aan alle strijd aangaan, om dat hij zo moedig was, baden de kinderen en die hem hadden geraakt, vergaf hij hun allemaal, die hadden hij lof gegeven van alle denkwijzen die waren in het hof. Doe schreef het kinderen haar beelden aan de dag. Harde lichamelijke strijd op tegen andere strijd, het was hem gekomen naar haar wil. Doe deed men maken een gevecht, Floris begon zijn gevecht aan te teken voor de ammirael en zijn gevelgen, dat zij allemaal wel mochten horen. Vierde gedeeltje: Terste telde hi, hoe fier waren geboren; hoe tijdelijk haar liefde, hoe men daar om te Montorio vond, dat in daar kon gaan ter school. En hoe fier hem binnen die was verstoolen; en hoeveel zijn vader deed verkoopen, te Nide ter markt, en deed lopen die niemands dode was; en hoe zijn vader deed ontboven, en hoe grote rouw hi om haar drievind, dat hij zijn leven bleef, en dat hij de waarheid deed geven, en hoe haar volgde en om haar eiste, hoe grote pijn hij droeg om haar, menigen angst voor het land, menigen vreemd, dat hij te Babylonien kwam in die tijd, en zijn wierd om raad vroeg, en hoe wel hij hem gerijtdaarnaartoe, en hoe hij den portewerder verifieerde met zijn haven, met zijn schip, versterkte hij aan hem dat men met rozen in den korf droeg, en vijftig dat hij desgewonnen. Deden zij twee, en hoe, tot er viel dat over hem hing in die hand. Als hij gehoord had zijn taal, ging hij beter naar de admiraal, en viel op de derde hem te voeten neder en bad, dat hij hem gaf weer, daar hij daar droeg voor grote pijn, en zei, dat hij liever te sterven in grote marteling en te dien vervelen, dan levend Blancefloer te verliezen. Mocht hij horen groote edelmoedigheid, die admiraal aan Florise doen, alle die sagen waren blad, hij deden lichten naar zijn fidele leven, Blancefloer deed hij komen te hem en nam zich bij de hand en zei: 'Vriend, neem hier, gewoon, die wedervroow en bevrijd de op dine troon.' En beiden gewoon leven en lede. door goede eind, door henz bede blijft verdwaald van grooten leide. Doe vielen zij hem te voeten beide. Hij riep om hulp en deef op zijn gezicht. Floris maakte hem ridder aan, als men daar plaat int land. Blancfloer deed hij nemen te hanteer; en leidde te monstrij met grote eren beide den vrouwen en den heren volgden hem naderen vele. doo ontbood hij Claris haar gevolg, dat hij te wijn nemen wonde en te hare beider leven honden vond, en deed deze kronen harde ere en maakte vrouw van den rijke voor die heren en zijn genoten. daar maakte men brolocht grote, daar waren speelmanen vergadert vele met menegere manieren van spele, vedelen, gighen, herten, roden, met voeten gedance en met voeten noote beider in den paleis en daar om was groot gedacht en gehakt. daar was gegeven men echt rijkelijk eten. binnen daar was dat eten gemaakt met dieren gebakken en dit genoeg, men eischte water en men dronk, die amiraal gingen zitten in de grootste zalen, op rijkelijkste zit en hij deed negen hem zitten zijn vrouw Claris; Blancfloer die hovische entiteit vrouwe deed hij zitten aan de rechterzijde. naderde haar haar echtgenoot Floris droeg haar op en bliep; daar was vol hof en brulde groot, daar ne had niemand wensbehoeve die daar ten eten waren gezet, men bracht hem kort gehakte eten, in naam konnen noemen elk gerecht. als zonder garsoon en echt, die daar vele waren aangetreden, zo dienden daar wel honderd droefaten, honderd spindel, honderd botterijen. zo rijkelijk aten nog zo dieren, het was niet gerecht ten eene hoore, noch zo soen gedien noch zo wel te love. daar was als genoeg, wilt en taam; zo wat zo elk wel bekend, des deed men hem te rollen brengen. 3900 der gouden koper daar laat vliegen met dieren daarop en om te fieren met moren, met wijn aan elk zijde dat wilde god met, dat iemand wonde ook nappen drinken, hij nee was van goud. Binnen die een dat fis dos taten met groter luchthart en aten, kwamen twee ridders, die Floris vochten met zegelen en met brieven, die fis brochten. De admiraal groet fis ten iersten begon; daar na zeiden fis groot vallen Florise, daar fis om kwamen en, zeiden hem, dat beide gader dood waren moeder en vader. De here zeggen fis, 'hoort wat u ontbieden uw man en zijn hoogste aan uw leden, die ons te laat waren te noemen en; fis bidden hard en ontbieden, dat ghi te lande komt haastelijk te berechten voor land en voor rijk.' dus Floris vernam dat zijn vader dood en zijn moeder, dus hadden hij ronewo groot, beide hij en Blanchefleur hadden groot zege, elke die waren, droegen te meer. Hij keerde weer ten admiraal als wijn en met voeter taal en bad om toelating te land te komen. De admiraal hakte onthoofd het gemoed en bad vriendelijk, dat fis bleven, hij vond hem al, die behoefden, geven. Floris faad, no slot, no haven, no goed en geest, dat men hem gaf, en mochten in land niet behouden. Als de admiraal vernam, dat fis niet wonden hijzelf niet bleven, wilde hij vinden gevierd, dat in Floris' zegevaart deed geven van zijn sterke ziele en van zijn goede voor vele, dat hij zich niet meer en wonde. Ze hoorde hem en namen toelating aan alle diegene, die waren in het hof. Hij allen jammerde die daar waren, daar zife ten paleis varen, en bevalen goed haar hoofd en haar kerf. Florius voer weg, verdroeg de fere, Digitized by Google Hij zorgde voor het land, waar moeder en vader, en andere fins, blies dat Blanceflor met hem weer te landen zo voor. onder lachter voerde zijn en zijn stand te Spaanghen binnen in het land; daar was hij welkom en goed ontvaan. Aan onderneming werd hem onderdaan. die waren hem komen harde schijn; finde man dat hem dragen kroon en maken koning en koningin zijn wijf, die hij minde voor al zijn zelfs leven om dat Blanceflor ook verwenst was, geliefde hem en insteeg dat, dat hij was verwenst en hem doodgeboetdien en al het volk van zijn land mee. Sint verstaafte hem als Hongarije van eenen zijn oom en als Bulgarije; dus hoog was hij in zijn leven, een dochter had hij bij zijn vrouw, daar wij een deel af zeggen moeten, Baerte hiet hij metten brede voeten, maar des en vee niet veel zijn, die nam te vrouw de koning Pippin, een geweldeloze koning, en wanneer aan haar een kind, daar veel af te zeggen zou, dat was de koning Karel van Vrankrijk, die menigen borst wanneer geweldeloos. hier fa ik eindelijk deze avontuur. Blanceflor werd Florus vergezellen te fuur, hi pijnderd hem om, God helpt hem toe, zo moet hij ons spade en vroeg, dat wij alle ongek done te goede doen en tot jongen dag moeten brengen. ANMERKUNGEN. Digitized by Google Hij aankomt aan een eiland, er landet aan een zandstelle, het schip meren, maren aan iets heet: das Schiff aan et- was befestigen; zo ook meren aan de ankers, ankern; vgl. Huydec. proeye in, 245 — 247. Was entri- bedeutet, weiss ich nicht. Jak. Grimm erinnert dabei an Otfrids gimiarit zi, 25, 2. 137. fi boden haer handen. Die Hand bieten, ein Zeichen, mit dem man sich für unterwürfig erklärt und um Frieden und Sicherheit bittet. Vgl. Stoke n, 87. Auch bei Huldigungen bot man die Hände dar: fiin handen fal hi u bieden te werden uw man 2649, so auch 2794; im frz. Ged. et homage vos offerra. Vgl. Grimm, Rechtsalterth. 139. 139. lijf ende lede, so auch 3850. Auch noch aufserdem zeigt sich Alliteration: 585. fonde ende scade, 602. ghebot ende ghebat, 821. herte, hande, 1011. dorper, dore, 1042. kint ende kinne, 1043. lief, lijf, 1608. dachvaerde, dinc, 1683. van hude ende y an hare, 2486. in elke woninghen wonen wachten viere, 2492. wachten ende waken. 143. die turke. Im Mittelalter nannte man verschiedene heidnische Völker Saracenen und Türken; hier sind unter den letzteren zu verstehen die in Spanien lebenden Mauren. Der Name Turci kommt übrigens schon sehr früh vor, Grimm, Reinh. Fuchs lxxxix. 145—148. Im mhd. Gedichte: er yuorte eine fine dohter, die er fante Jäcop enthiez durch ir mannes liebe, der fie liez Lindes grün und er was ddt. 154. fi namen haer selven. Dergleichen Constructionen, wo statt des acc. der gen. gesetzt wird, finden sich nicht unhäufig; vgl. 1054. 1056. 1270. 1380. 1407. 1415. 2233. 157. die hem, nämlich die Frau dem Könige. 173. die niemare liep (vgl. 1294. 3812.) und 358. was ghe-vloghen. Die Neumähe läuft, fliegt, letzteres besonders häufig bei den mhd. Dichtern, s. W. Grimm’s Vrtdanc 8. 878. 