title: Dicht- en zedekundige Zinnebeelden en Bespiegelingen. Versiert met Een-en-Vyftig Koperen Plaaten
creator: Broeckhoff, Johan Pieter, active 1770
text: Ende wacht uzelven dat uwe harten nlet t*eeniger tyiTbezwaard en worden met Brqflerye en Dronkenschap. Luk. XXL 34. De Dronkenschap, reeds vroeg verouderd van gclaat, Toont hoe ze 't Lichaam krenkt,veroudert 's Menfchen leden. De flordige Armoe blykt uit haar berooid gewaad , En daar de Panter ons verbeeldr, haar ]ot en zeden, (Een Dier dat, graag op wyn, wordc door den wyn verleid) Vat zy den drinkkelk en ontdekt haar gulzigheid. Dronkenschap is eene Moeder van 't booze, eene Vyandinne van de Deugd; een naarßigen Man maakt zytraagenlui^ een ' vi aal igen inaakt zy wellustig ; zy kent de gerechtigbeid niet , de voorzicbtighcid bluß zy uit; want gelyk het water ßrydt tegen bet vuur , zo ßrydt 00k de ournaa- tige wyn tegen de Reden. Bazilius. Qq Gy, Sctf DICHTKUNDIGE BESPIEGELING ■y , die verhit door druivenzap , In wulpfche vreugde tracht te deelen , Laat myn gezang u vry verveelen : 'Ikzing den aart der Dronkenschäp, Maar niet om uw gehaor te flreelen. Geen Wyn ontvonkt de Poezy, Of fchenkt haar zangen zwier en leven 3 Zy wordt door eedler geest gedreven; De Dronkenschäp baart Raazerny 9 Maar kan de kunst geen fleraad geeven. Ik fchets, Slaavin van vuilen lust, Ontfteekfter van verboden driften , Misbruikfter van Gods goede giften. Aartsvyandin der ftille rust, Uw Beeltnis in myn zedefchriften. Op dat uw Beeld een Spiegel ftrekk', En elk daarin uw fnoode daaden , Uw woest gedruis, uw fchand' en fchaden, En pynigend berouw ontdekk' : Zo leer men eeuwig u verfmaaden. Wat over de D R 0 N K E N S C H A P. 307 Wat leed is 't Menfchlyk Gellacht Dooru, 6 Dronkenschap! befchoren? Die , 't zy uit Ledigheld geboren , Of door den Wellust voortgebragt , Nog 't dwaaze Menfchdom kunt bekooren. Het Volk dat zig aan u verbindt , Aan u , die niets dan ramp kunt geeven , Waagt, fchoon in Eer of Magt verheven, Zyn Eer, en Magt, en hoog Bewind, Goed, Huis en Kroost, Ziel, LyfenLeven. U\v gift verbündt het eel verfland-, Verdooft het licht der zuivre reden , Kweekt duizend ongebondenheden, Verzwakt het allerfterkfte Land , En ftrekt een Pest der beste zeden. Door uw betoverende kracht, Herfchept ge Menfchen zelfs in Dieren , Die , door geen wysheidstoom te ftieren , Doldriftig, los en onbedacht, Hun edele Natuur ontfieren. Qq 2 Hier 3o8 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Hier fchynt ge Wraakzugt, Toorn, en Haat, En Nyd , en ongegrond vermoeden In 't hart des Sterflings uit te broeden ; Hy vloekt , en brult ; en dreigt , en ilaat , En fchynt een Leeuw gelyk in 't woeden. Daar kweekt ge vnile Dartelheid , En toont in woorden en in daaden U wulpfch, onkuifch en losberaaden, En hy , die door u wordt verleid , Zal als een Zwyn in 't flyk zig baaden» Gints teelt ge Dwaasheid, en de Dwaas (Hy zy dan jong of grys van hairen) Zal in zyn houding en gebaaren , In 't vreemd gelach en wild geraas Meer Aap dan Menfch ftraks evenaaren. Ge ontfluit het hart voor groot en kleen> Geheimen zult ge aan elk ontdekken , Schoon ze ook tot 's Naasten fchade itrekken 7 Of voor uzelf verdrietlykheen , En onheil voor uw huis verwekken. \B* over de DRONKENSCH AP. 309 't Beroep , door 't eeuwig Wysbeleid De zorg des Sterflings opgedraagen , Verzuimt hy, wyl hy ganfche dagen In zwelgery en ledigheid Verfpilt, als gy hem kunt behaagen. Nooit zal hy 't langgefpaard gewin Door moeite, vlyt of kunst vermeeren, Maar 't in baldaadigheid verteeren , Tervvyl zyn Kroost en Huisgezin Het nodig voedzel zal ontbeeren. Zo volgt hem de Armoe^ fchoon zyn difch In keur van wynen uit moet fteeken; Ligt , als de goedren hem ontbreeken , Zal hy nog , in bekommenes , Om mindren drank by andren fmeeken. Gy krenkt het Lichaam daar ge in woedc , Ontftelt het brein door fterke dampen , Baart Koorts, verzwakking, Jigt en Krampen, Ontfteekt de Gal, verhit het bloed, Verwekt Beroerte en andre rampen. Qq 3 Ge- 3io DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gezonäheiä kwynt , de kracht vergaat , En Hern , die door u wordt gedreven , Zien we in den bloeityd van zyn leven , Verblind en doof voor vriendenraad , Door uw geweld vaak fchielyk fneeven. \ Gemoed, door u in vuur gezet, Blyft, fnoode Dronkenschap! verfleeken Van heilig vuur , om God te fmeeken , Vis niet in ftaat om door \ Gebed Met de Oppermajefteit te fpreeken. Gy weigert de altoosblyde Deugd De fchoone Maatigheid te hooren , Gy ftopt voor Lyäzaamheid uvve Ooren, De Godvrugt heefc u nooit verheugd , De Kuifchheid kan u niet bekooren. Geen fchaamte kent ge, want zy vliedt, Voor u , terwyl gy uitgelaaten Rinkinkt längs openbaare flraaten , Voorzichtigheid bemint ge niet En fchynt een goeden Noam te haaten. Zo over deDRONKENSCHAP. 311 Zo kunt ge 6 Pest van Ode en Tugt ! Geen nut voor Kerk of Staat betrachten, Zo floopt ge Ziels en Lichaams krachten, • En , daar het Schepzel om u zugt , Hebt gy des Scheppers toorn te wachten. Gedenk aan Hern , wiens ydel hart In drank en fpyze zig vermaakte , Maar die, wanneer het wraakvuur blaakte, Vergeefs, tot lesfching van zyn fmart, Naar tönen druppel waters haakte. War hebt ge 6 fnoode! al uitgericht! Heeft Noacb , 's Waerelds vloed ontkomen , Door u geen vloed van Jeed vernomen , Toen Cham , vervreemd van Kinderpligt , De Naaktheid hoonde van dien vroomen ? In Lot , uit Zodoms gloed gered , Doet ge een' onzuivren gloed ontbranden, Daar hy (ö onuitwifchbre fchanden !) Door u bezield , op 't eerloos bed Onteert zyn beide Huwlykspanden. Vlied 3i2 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Vlied Sterfling, vlied deDRONKENscHAp! Dat nooit door haar uw Ziel met Zonden , Uw huis met Armoe , 't Lyf met wonden , Uw Mond met vuil en Zot geklap, Befmet worde en uwe eer gefchonden. Nooit worde Batoos edel Zaad (Geen ketens meer gewoon te draagen) Door haar in Slaaverny geflaagen , In Slaaverny , die zynen Staat Meer dan 't Asturifch juk zou plaagen. In Slaaverny , die Ziel en Lyf, Maakt dienstbaar aan de vuilfte togten ; Een volk zo roemryk vrygevogten Betoom den wellust , en verdryf Die Hydra en haar vloekgedrochten. Zo moer de Maatigheid zyn hoofd En Huis met heil en eerlauwrieren, Als zyn doorluchte Vadren , fieren , Zo fchyn' door fmart nog fmaad verdoofd , De Voorfpoedszon der Batavieren! GERUSTHEID des GEMOEDS. Ende *t iverk der Gerechtigheid zal vrede zyn : ends de wcrkinge der Gerech- tigheid , zal zyn geruftigheid en zekerhcid tot in eeuwigheid. Jes. XXXII. 17. De Vrouixi door 't Licht beflraald , gedöst in 't zuiver mit Die leimende aan de Zuil der fVaarhcid, nedcrzit , Die door dy Olyftak en het Kruis ons doet befchouwen , Dat zy door lust en last treedc met gelyken voet, En door het Anker toont haar welgegrond vertrouwen , Verbeeldt in haar gedrag Gerüst heid van Gejioed. De •urede Gods is een Paradys , een vafle vergenoe ginge des Geeßes , het hoofd van de Deugden, de bete mm er der Hartstogten , het Koningryke Gods in de Ziel. Gelukzalig en heilig is de Menjch, die 'er hezitter af is. Rr Du Mo ULI N. Roem 3i4 DICHTKUNDIGE BESPIEGELIfJG <oem Rykdom, Weelde en hooge Staaten: Die Trits van aardfche zaligheen ,. Bekoor hun vry , die zig alleen Op goedren van den tyd verlaaten : Kies Waereld, door den fchyn verleid, Wat Oog, en Vleefch, en Grootsheid vleit :- De hoogfte Staat, waar toe ooit Sterfling is ge (legen, De reinfte Vreugde, die berouw nog kwelling voedt, De grootfle fchat, waarby geen Ofirs goud kan weegen* Is een Gerüst Gemoed. De Menfch, metzynen Qodhevreäigcl^. Met God, die naar Oprechtheid ziet3 En duldt den fnooden Huichlaar niet , Met God, die fchoon door hem beledigda. Zig op zyn fmeeken nog ontfermt, Hem redt , en zegent , en befchermt , En fchenkt op Goels dood hem 't onverganklyk leven, Wiens Geest hem troost en leidt,door 's WaereldsKedar heens De Menfch tot zulk een heil , het zaligst heil , verheven , Bezit die rust alleen. Hy> overdeGERUSTHEIDdesGEMOEDS. 315 Hy , hy alleen leefc wel te vreden , Hy juicht, wanneer de Waereld zugt, Js ryk, fchoon aardfcbe Rykdom vlugt, Zyn glorie klimt in regenheden. Eefchouwt hy 's Hoogften Albefluur In al de Schepflen , daar Natuur GodsWysheid,Goedheid,Magt vermeldt met duizendmonden , Of let hy op den Weg des teils , zyn vreugde en lust , Zo als die door 't Geloof in Jezus wordt gevonden , 't Bevordert zyne rüst. Wanneer hy zyn befpiegelingen Van de Aarde naar den Hemel rieht, En ziet de Zon , 'c alkoestrend Licht , De Maan en alle Starrekringen , Haar afftand, veelheid, grootte en mit, De Magt, die dit gevaarte ftut, En voor zyn ondergang ruim vyftig eeuwen hoedde : Dan zegt hy: dit is 'tWerk, het Werk vanmynenGod, 5, Zo groot is de Almagt , die my fchiep en kleedde en voedde ; „ Hoe zalig is myn lot ! Rr 2 En §i6 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING . En als de fchorre Donäers klaatren , De Blikzem door de Wolken barst, De Wolken , op elkaär geparst , Een' ganfchen vloed , een Zee van Watren Neerftorten , met een (lerk geweld , Van Storni en Hagel vergezeld , Dan fchrikt de Waereld: maarhy, van haar afgezonderd* Vertroost zig in zyn heil, en juicht in 't vroomgemoed: „ Vrees niet myn Ziel ! de God , die in den Herne! dondert y „ Is God die u behoedt! Boom , bloem , en gras en krulä en koren y Wat tnin of weide of akker baart, 'c Gedierte, dat de lugt of aard"* Of Zee ter wooning is befchooren, En al wat Hy, die eeuwig leeft, Het Leven, kracht en voedzel geeft, Verbindt hem om, geraakt door 's Hemelsgunstbewyzen, Te erkennen, dat die God diedeSJardevrugtenfchenkt, Het jaar met goedheid kroont , en 't Fee verzorgt van fpyzen , Aan hem ook gunftig denkt. 35 Zoa o-verde GERUSTHEIDdesGEMOEDS. 317 „ Zou God, die Lichaam, Licht en Leven, „ Gezondheid, dekzel, tydlyk goed „ En, daar het aarfch voor zwigten moet, „ Eene eedle Ziel my heeft gegeeven, 93 Een Straal van 'c ongefchapen Licht, „ Zou God, aan wien ik ben verpligt „ AI wat ik thans bezit , of immer heb bezeten , 3, Die my voor onheil hoedde en onderfteunde in fmarü, „ Zou dan die Schepper en Behouder my vergeeten ? „ Neen ! roept zyn juichend hart. Maar flaat hy 't groote Zoenwerk gade , Dat voor het Menfchelyk geflacht Door 's Heilands Kruisdood wierd volbragt3. Waarin een Trooscbron van genade Voor troosteloozen wordt ontdekt, En is hy, die zig vond bevlekt Door Zonde en fchuld , niet in de Krachtelooze plasfen Door Levis hand geplengd, in Srier-of-bokkenbloed, Maar in de heilfontein van Jezus rein gewasfchen ? Dat geeft meer ruimte en moed ! Rr 3 Heeft 318 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Heefc Goel hem , die was verloren , Gekend, geroepen en gezogt. Verlost en door zyn Bloed gekogt, En door zyn' Geest op nieuw geboren , Befchermt en leidt hy door zyn hand Hera naar het juichend Vaderland, Dan kau hy alles van zyn liefde en magt verbeiden , Schoon de Äard dan beefde, fchoon deHemelnederviel, Nog Aärde of Hemel zal hem ooit van Jezus fcheiden, Dat 's.rust! dat troost de Ziel! Dat doet hem st päd vernoegd betreeden 9 Het päd voor zynen voet bepaald , ., Schoon ook de Zon van voorfpoed daalt5 En hy gedrukt word en beftreden : Schoon in een dorre Zandwoefiyn , Hem wind en weer nadeelig zyn : De R u s t , die 't vroom gemoed geniet , kanhem verkwikken , Die baart hem blydfchap als 'er buiten droef heid is , En brengt door wondre kracht, in angftige oogenblikken , Het Licht uit duisternis. Hy overdeGERUSTHEIDdesGEMOEDS. 319 Hy mag vry [obre fpyzen eeten , De Py dekk' zyn vermoeide leen , Zyn hoofd rüste op een harden ßeen , Ket rein hec zilverblank gevveten Voedt hem met fpys van meer vvaardy Dan 's Waerelds kostbre.Lekkerny, Siert hem met eedler Kleed dan 't purper van de Grooten , Het Kleed der Onfchuld en 't gewaad der heiligheid , Schenkt hem een rast, die nooit deWaereldheeftgenoten, Op 't bed van dons gefpreid. Laat Lastring op zyn Godvrugt fmaadcn *, Zyn Ziel , het veinzen onbewust , Wordt niet gekrenkt in haare rust, Maar toont in woorden en in daaden , Dat zy de Oprechtheid hulde biedt. „ Gy (zegt hy) Gy die alles ziet ! „ Die 't hart beproeft en kent van verre myn gedachten, „ Gy weet Alziende ! dat ik u in waarheid dien , „ Wat fchaadt het? laat my dan de Lasteraar verachten, „ Gy zult myn Onfchuld zieiio Geen 32o DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Geen Hartstogtftortn ontroert zyn zinnen , Geeii Afgunsi knaagt hem , daar by Haat * Toorn , Wraak en fchand'lyke Eigenbaat Door 's Hoogften hulp leerde overwinnen; Geen JVulpfchheid heeft zyn hart bekoord, Geen wind van Hoogmoed dryft hem voort, Geen wränge Droefheid zal hem hoopeloos doen klaagen, Nooit fpat zyn Blydfchap uit, alftreelthemdeovervloed, Hy blyfc dezelfde , en houdt , in droeve en blyde dagen , Een effenbaar gemoed. 6 Parel van onfchatbre waarde! 6 Schoonst Kleinood der blanke Deugd ! 6 Bron van Heil! wat baart ge een vreugd, Een waare Hemelvreugd op aarde ! Hoeheilryk, Neerland! waar uw Staat, Zo overal uw onderzaat By de eedle Vryheid , ook de Reinheid van \ geweten , By zoveel fchatten , ook die onwaardeerbre fchat , Enby de Rust des Lands, zolang met nut bezeten, Die Ziele rust bezat! W A N H O O P. " De Droefhcid der Wamld werkt de Dood. 2 Corinth: VIL io. Schrik voor dit Beeld! het is de Wanhoop, uit wier wezen De woede, en uit wier Kleed de Droefheid is te leezen: De Lykcipres vertoont haare onherftdbre fmart En hoopeloozen Staat, de pook doorboort het hart, Zy valt9 en by haar ligt een pasfer, die, gebroken , Ons Jeert, dat zy van rede en Oordeel is verftoken. Grootcr Zonde kan 'er niet zyn dan de Wanhoop, want die wraakt Gods Jlgenoegzaamheid en verwerpt zyne beilbelofte waarom zoudt gy ßerven ? fVaarom verloren gaan ? Bekeert u tot den Lecvenden God. -_ Zeg niet, het is te hat — een recht berouw komt nooit te hat. Gargon. S s Hoe 322 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING JSToe zal myn Zedepoezy Rampzalig voorvverp ! u betrachten ? Uw beeld ontroert myn dichtgedachten , Wie, wie vertoont een Schildery, Een Schildery van zoveel naarheid ? Stiert gy Voorzichtigheid en Waarheid ! Stiert gy myn kunst , op dat haar pen de W a nh o ö p fchets'j En maal' met juiste verf haar vvreede folteringen , Bewaart haar echter , dat zy nooit de Aartsgoedheid kwets', Maar haar ter eef mag zingen. Wie zien we in een' verwarden flaat 5 Gints in het äaklyk eenzaam vvaaren ? Wat onheil mag haar Ziel bezwaaren ? De ontfteltnis flraalt uit haar gelaat, Zy wordt door doodfchen fchrik gedreven , Zy zweet, terwyl haar leden beeven, Zy gaat , maar waar ze gaat , de wroeging volgt haar fchreen, Het hair ryst haar te berg\ wat loost ze bange zugten! Nu flaat ze'c Oog naar de Aard', dannaardenHemelheen, En poogt voor elk te vlugten. \ Is OVERDeWANHOOP. 323 't Is Wanhoop, 't is 't onzalig Kroost Der Zonde , uit d' afgrond voortgefproten , Zy, die den Hemel vindt gefloten, Ontbeert op Aarde rust en troost. Gepynigd door 't benaauwd geweten , Dat God en Gödsdienst heeft vergeeten , Vloekt; ze op haarzelve, en fchrikt voor'tritslen van de blaen : Zy waant, te groot te veel is 't kwaad door haar bedreven , Dan dat de Godheid ooit, met haaren druk begaan, Haar misdaad zou vergeeven. Nu zoektze naar een duister dal, Daar haar geen Sterfling kan befpieden , Zy wenfcht de Waereld uit te vlieden, Of dat 'er rots of heuvel vall* En haar bedekk' voor 't Alvermogen , Zy wringt de handen, en haare oogen (dond, Staan wild , — daar fpreektze , ach ! dat , in deez' benaauwden De Godverächters tog haar jammerklagten hoorden ! Zy weent , en flaakt in 't einde uit haar' beftorven mond Dees fchrikkelyke woorden: S s 2 o Waar 324 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING „ Waar vlugt ge heen rampzalig hart? „ Waar vindt ge rust in 't rustloos dvvaalen ? „ Waar zal ik ruinier adem haalen? 5, Wat land, wat oord verligt myn fmart? 3, Waar is 'er veld, waar WGestenyen, „ Die my voor 's Hemels toorn bevryen ? „ Wat berg verbergt my in die vreeflyk oogenbük? „ Maar ach ! gebergt, woeftyn, nog veld , nag oord 3 nog landen „ Bedekken my voor God , voor God , voor wien ik fchrik > „ En voor zyne Almagts handen, „ 'k Zie boven my de Majefteit , „ Wier deugden door my zyn gefchonden> „ Gereed ter (baffe myner Zonden: „ 'k Vind onder my een' Poel bereid , ,, Waarin onheilige Aardfchgezinden „ De Wraak der Godheid ondervinden : 3, En in my leeft een Worm die onophoudlyk knaagt: 3, *k Zie achter my den tyd verfpild in ydelheden , 53 En voor my 's Hoogften wet 3 die my ter vierfchaar daagt > ,3 En fchandlyk is vertreeden. ?> Zoo overdeWANHOOP. 325 „ Zou God, die door my is beftreen, „ Zou God, dien ik, van deugd verbasterd,. j, Ontkend, onteerd heb en gelasterd, „ My nog genadig zyn? 6 neen! ,, 6 Neen ! het heiluur is verloopen , ,, Ik zou vergeefs op redding hoopen „ Van Hem, dien 'knooicmet ernst om heil of redding bad: „ Ik zou vergeefs van Hem gunst, hulp of zegen wachten, „ Daar ik zyn gunst verftiet, zyn hulp te ligt vergat, ^ Zyn Zegen dorst verachten^ 5, Het leven wierd my aangeboöu, „ En ik heb zelf den dood verkoren > „ lk gä door eigen fchuld verloren , „ Dewyl ik 't Zoenbloed van Gods Zoon5 3, Voor Zondaars aan het Kruis vergüten , „ Verfmaad heb, en myn heil verftooten; £ Ja! Hem door myn gedrag op nieuw aan 't Kruis gehegte „ Daarwordt geen offer, geen verzoening meer gevonden 9 ,, Hec vonnis is geveld en 't leven my ontzegt; „ 6 Bittre vrugt der Zonden! Ss 3 „ Achl 326 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING „ Ach! hacT ik nooit naar 't kwaad gehoord, >3 Of waar ik in myn vroegfte dagen , .3 Eer my zyn fchynfchoon kon behaagen , „ Vertrapt of in myn bloed gefmoord ! „ Waarom mögt de Almagt zo veel jaaren „ Een' Godvergeeten Schepfel fpaaren? .„ ö Redeloos gediertM 'k beny u\v beter lot, 3, Gy fterft , maar hebt , wanneer ge fterft , geen flraf tedugten,. „ Gy vreest geen eeuwigheid , en geen vertoornde God „ Laat u dan hooploos zugten, „ Dat Leeuw of Beer myn vleefch verniel', 3, Geen Aarde dekk' myn dorre beenen , „ Dat Maag nog Vrienden my beweenen , S5 Geen Menfch my noem', indien myn Ziel „ Slechts tot haar niet kon wederkeeren , „ En eeuwig al \ gevoel ontbeeren. „ Maar neen! onfterflyk leeft ze in d' allernaarftenftaat, „ Die de allernaarfte zal na duizend eeuwen blyven, 3, Zolang de Godheid leeft , en heerfcht, en ftraft en haat Gevloekte wanbedryven. >3 ö Eeu- overdeWANHOOP. 327 „ 6 Eeuwigheid ! . . . maar wat gerügt ! „ Hoe! opent de Afgrond niet zyn kaaken? 3, Beeft de Aarde niet? de Donders kraaken, „ De Bliksem flingert door de lügt ! „ Daalt niet de Aar tsrechter naar beneden „ En zie 'k Hem niet ter Vierfchaar treeden? „ Hy zit op 't wolkgefpan; zie daar! het uiterst uur; „ Ai my! wat vonnis ! welk een (lern klinkt inmyneooren! 3, Ga weg van my , vervloekte ! in V onuitbluflyk vuur 9 ,, Myn vy ändert befchorenl 3, Hoe vreeslyk is rt 6 God! hoe bang, 3, Hoe bang te vallen in uw handen ! „ Kom Dood! verbreek myn Lichaamsbanden, „ Waar zy t ge ? kom , wat toeft ge lang ! „ Sny af , fny af myn levensdagen , „ Want de Aarde is moe van my te draagen, „ Doorboor dit hartf . . . Help God ! zy gryptnaar \ Moord- Hou op Rampzalige ! wilt ge u dan eeuwig haaten ? (geweer; Maar vrugtloos ! ... zy doorfteekt, zigzelf, valt raazend Enllerft, van God verlaaten. (neer, 6 Naar 328 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING 6 Naar Tafreel! rampzaalge Dood! Begin van 't nimmereindend lyden ! Leer Sterling , leer de Zonde myden , Zy voedt dit Moniter in haar fchoot: Maar drukt u 't overtuigd gewisfe? Vlied naar geen naare wildernisfe ; Neen! val in nedrigheid uvv' Rechter flraks te voet, Beween u\v Zonde , oprecht berouw komt nooit te lpade^ God is barmhartig, en hy fchenkt in Jezus bloed;, Genade voor genade. Laat Neerland ! daar t benaauwde hart De Bron van troost wordt aangewezen r De Heilarts die het kan geneezen , De Balzem tegen Zielefmart, Laat nooit deWANHoopu vervoeren , Geen Judas vreeze uw' geest ontroeren , Mistrouw met Kain nooit Gods wysheid , goedheid , magt5. Hy redde uw' veegen Staat, fchier zonder hoop van leven3 Hy > die uw Vadren hielp , zal u > als ge op Hem wacht , Ook nimmerraeer begeeven. i VERDRAAGZAAMHEID. Wandelt waardiglyk de roepinge , met welke gy geroepen zyt : met alle ootmoedigheid en zagtmoedigheid , met lanhnoedigheid , verdraagende malkanderen in liefde. Efes. IV. i, 2. De Weide, door het licht der voorfpoed mild beflraald , Gefchikt om Beesten van verfcheiden' zoort te voeden , Bewaakt door 's Herders trouw die , daar de Wolven woeden , Dat Roofgediert verdryft , zyn woest geweld bepaalc, En door $ Olyf verbeeldt een vreeryk zaamenwoonen , Zal ons hec voordeel derVßRDRAAGZAAMHEiD vertoonen. De dwaalingen van anderen in zaaken die den Godsdienßaangaan , bewee- gen de zagte en befcheidene gemoederen tot mededogendheid , en met tot haat en verfmaadinge. AI wie om 't Geloove te behouden een Ines maakt in de Liefde , doet zoveel of hy 't geweif van een Kerk afbrak , om de jnuuren tc vermaaken. Du Moulin. T t De DICHTKUNDIGE BESPIEGELING e Aioudheid roeme op Orfeus luit, Die 't woen der Dieren heeft geftuit, En hunne wreedheid kon bedwingen : Is Tt zeker , dat de Poezy Het woest geweld de Dwinglandy Kan teuglen , door een künftig zingen ? Stier eedle kunst, fbier dan myn veer! Zo temt misfchien myn zang het woen der Kerktirannen r Nu 'k in myn dichtvermaak , Verdraagzaamheid ter eer De fnaaren poog te fpannen. Gy, die^ voor ?t licht der Rede blinde Het vry gemoed aan kluisters bindt, En u doldriftig dürft vermeeten Een werk, dat God voor zig behoudt, En nooit een Sterfling heeft vertrouwd, Het heerfchen over 's Volks geweten : Dees Teig uit Lief de en Recht geteeld Verdraagzaamheid , Sieraad der zuivre Kristenzeden, Toont, dat de Aartsgoedheid u een zagter weg beveelt, Om Zielen te overreden. Stand- over de VERDRAAGZAAMHEID. 331 Standvaste Zuil van Kerk en Staat, Der onderdrukten Toeverlaat, Verachtfter van geweld te pleegen , Verdraagzaamheid ! die , zagt van aart, Nooic andren met een' last bezwaart, Waartoe ge uzelf niet vindt genegen: De Fryheid-, die gy dierbaar acht, Die u de Schepper fchonk en ftrekt uw lust van 't leven , Gunt ge 00k uw' Naasten , daar aan Hern die zelfde Magt Dit kleinood heeft gegeeven. Gy kent uw zwakheen , en gy weet Hoe ligt de menfch op 't dwaalfpoor treedt En doolt van 't juiste päd gevveken , En, daar het u het meeffc behaagt, Als elk u in uw zwakheen draagt , Draagt ge andren graag en hun gebreken. Gy, fchoon u 00k htm dwaaling fmart, En fchoon gy hen bedaard tracht daar van te o vertuigen, Gy wraakt geweld , vermits de Schepper van het Hart Het Hart alleen kan buigen. Tt 1 De 332 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Godsdienst? dien gy mint en eert, Die ons den weg des Levens leert En voorfchryft de allerreinste pligten , Wierd nooit gefchraagd door Dwinglandy : Maar eifcht dat elk , gewillig , vry , En zonder dwang dien zal verrichten. God wii het hart, niet Hechts den mond, 't Geweid mag ligt door pyn eenwoordtenhalzeuittrekken y Gy zult 3 terwyl ge uw leer op overtuiging grondt , Een eedler dienst verwekken«. Nooit wierd door dwang Tan vuur en zwaard" De Leer der waarheid ons; verklaard ; Hoe kon ze dan 't gemoed bekooren ? Maar gy, Vriendin van vrede en rust! Gy geeft ons vryheid, tyd en lust Om 'c fchoon der Waarheid naar te fpooren. Gy weegt elk-s woord met ryp beleid , 't Zyn Dwaazen (zegt ge) die hun huis op zandgrond bouwden; Gy tracht, daar ge alles proeft en toetst en onderfcheidt , Het goede vast te houden, De over de VERDRAAGZAAMHEID. 333 De Onkunde wordt door 11 verlicht, En 't Bygeloof verdwynt of zwigt , Daar ge elk leert zien uit eigen oogen. De Dwinglandy heeft, daar ze woedt, Die fnoode Monsters opgevoed, En aangekweekt door haar vermögen. Zy laat den Menfch in duisternis , Of dwingt hem driftig tot een' dienst, längs wreede wegen, Wiens waarheid , daar ze zelf niet van verzekerd is , Betoogd wordt door den Degen, Gy gaat met beter Krygsgeweer 6 Kruisheldin ! voor Jezus eer, Met geestlyk zvapentuig , ten üryde : Dewyl Cods heil uw heim verflrekt, 't Geloof u als een fchild bedekt, En 't Zwaard des woords pronkt aan uw zyde. 't Gebed voor Haatren uitgeftort, Geduld en Nedrigheid, die andren ligt verdraagen, Zyn Wapens die gy voert , en door die Wapens wordt. De Vyand eerst verflaagen. Tt 3 De 334 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Koning, dien gy hulde biedt, Vervolgt den h fged waalden niet Of drukt hem met geen harde boei'en* De Lief äs prykt in zyn banier, Wyl in zyn heilig Ryksbeftier De Vrede en Waarheid zaamenbloeien. Gy flaat uw Meesters voetfpoor in, De Lief Je , die ook flrekt ter Leidsvrouwe uwer daaden Is goedertieren , is lankmoedig, zagt van zin. En zoekt geen menfch te fchaaden. Het allerwigtigst Zielbelang Noopt fterker dan Gewetensdwang, Om zulk een' Godsdienst aan te kleeven, Waar van men met vertrouwen denkt Dat God daarin een middel fchenkt, Om eeuwig in zyn gunst te leeven. De Tiranny dring met geweld Op haar befluiten aan! zy zal haar oogmerk misfen, En 't eens bepaald begryp, hoe zeer ze'tLichaamkwelt, Nooit uit de Zielen wisfchen. Dan over de VERDRAAGZAAMHEID. 335 Dan baart ze niets dan Huichlaary, Bedrog en vuile Spotterny, Dan doetze ons flechts door all' haar krachten Een Leer helyden met den mond , Waaraan het hart zig nooit verbond, En die men heimlyk blyft verachten. Zo baant ze h fpoor voor d' Ongodist, En voert den Sterfling tot een ongodsdienftig leven , Of zal ligt oorzaak tot verwarring, haat en twist En doodlyk oproer geeven. Zo brengtze alom verwoesting, moord En meerder ramp en onrnst voort Dan zy die flechts eenvoudig dwaalen : Maar gy fchenkt heil aan Kerk en Staat, Verdraagzaamheid gy hoedt en laat Verdrukten ruimer adem haalen. Schoon ge 00k aan hem die God veracht, Zyn heilig woord verwerpt , of oproer dürft verwekken , Den vryen Staat ontrust en hoont 's Lands Oppermagt, Nooit zult ter Schuilplaats flrekken; Ge- 33<5 DICHTKUNDIGE BESPIEG^LING Gezegend zyt ge 6 Leeuwendaal! Dat niemand dwingt met vuur en flaal Om eenen Godsdienst aan te hangen, Maar dat, meedoogend , zelfs al vroeg Vervolgden gunflig gade floeg, En hebt met open arm ontfangen. Zo deedt ge nog toen Lodewyk De Wet, den Hugenoot tot veiligheid gegeeven, Verbrak in euvlen moede, en uit zyn magtig Ryk De Onroomfchen heeft verdreven. Befcherm nog lang, 6 heilryk Land! De zuivere Onfchuld als ze band En yzren Kettens moet ontvlugten ! Laat , daar ge 't juk der Dwinglandy Verbrakt , in uwe Heerfchappy Gewetensdwang geen Menfch doen zugten: Zo moet ge en uw rechtaartig Kroost Tot 's Waerelds laatflen dag nooit voor een' D wingland bukken, 't Weldaadig Neerland , der verdrukten hulp en troost , Geen nyd of onfpoed drukken. V E R V O L G I N G. Wie u gy Ferwoefler , die gy nkt vervuoefi en zyt , en gy die tmmloos- lyk handelt, daar men niet trouzvhoflyk tegen u gehandelt en heeft : als gy het verwneßen zult volbragt hebben , zult gy verwoeß worden ; als gy het trouwlüoßyk handelen zult voleind hebben , zal mentrouwlooßyktegen u handelen. Jes. XXXIII. i. De Vyouvö in V rood , wier band een pook draagü , dorst naar bloed Zy houde een Keien , om het vry gemoed te boeien , Poogt magtlooze Onfcbuld, die ze nazet , uit te roeien, Toont door haar vleugelen, haar drift en fnellen fpoed, En fchetst, daar 't oog van verre ontdekt haar folteringen , Vervolging af, die Ziel en Lichaam zoekt te dwingen. Een Aurtstiran mag de Kerk zugten en traanen uirpersfin , inaar V zyn niet anders dan dampen en uitwazemingen , die ten Hemel geßegen , al' Haar in blikzemen en donders veränderen , om hem te verbryzelen. J. Brandt. Vv On- 338 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gnfchuldig, Volk! door Aartstirannen Verdrukt , gekluisterd of verbannen , Wier wreedheid u op 't Moordtooneel Bereidt de zwaarfte folteringen , 'k Zal van uw vyands woede zingen En ofFer u dit Treurtafreel. Mögt nu myn zang uw druk verlichten ! Nog meer ! mögt nu myn kunst, door Godlyk licht beflraald^/ ;teuglen Ywoest geweld! 'k had in myn zededichten Beteu Nooit eedler prys behaald. ?■■} '"''",■ . ' - . .. Wie heeit, üit d'afgrond losgebroken» Uw hart in helfchen gloed ontftoken ? Door welk een heerfchend onbefcheid, Misbruikt ge, voor 's Aartsrechters oogen, Het aan u toevertrouwd vermögen , Vervolgers der Onnozelbeidl Wat recht heeft u die magt gegeeven? Op welk een wet fleunt uw onredelyk beftaan ? Maar gy^doorBloeddorstjGoud- of-Heerfchzugt voortgedreven * Ziet recht nog wetten aan. Uw over de V E R V O L G I N G. 339 Uw hand dürft zelfs zig onderwinden V Geweten aan uw wet te binden , Gy eifcht geen Lichaams dienst allein , Maar poogt, daar elk de Godsdienstpligten Moet naar uw ftreng bevel verrichten , Ook Ketens voor de Ziel te fmeen. Zo wilt ge ook over 't Hart gebieden , Een voorrecht , nooit vergunt aan 's MenfchenHeerlchappy. Gy dwingt door vuur en flaal te veinzen of te vlieden Voor uwe Dwinglandy. Kan dan uw oog in V harte dringen! Uw magt den geest des Menfchen dwingen ? Verlicht uw wysheid zyn verftand? Kan ook uw wil zyn wil bepaalen , En roept gy hem te rüg van 't dwaalen , Wanneer ge uw wreede Vierfchaar fpant ? Of vindt ge u hier te zwak van krachten , En weet ge niet of 't hart uw wetten eert of fchendt ? Hoe dwaaslyk poogt ge dan te dwingen de gedachten, Die gy nog vormt nog kent ! Vv 2 Ver- 340 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Vervolg, bedreig, fmeed yzren banden > Laat vry de Martelvuuren branden En dood het Lichaam door geweld , Uvv wreedheid zal de Ziel niet krenken , Uw ftraf doet haar niet anders denken , Hier wordt uw woede een perk gefleld; Op pynbank , houtmyt , moordtooneelen , Of waar het Sterflyk deel uw ftrengde foltring lydt^_ Wraakt nog de vrye Ziel uw harde bloedbevelen , Tot 's Levens laatflen tyd» 6 Wreedaarts! heeft de God der Goden U zulk een wreed bedryf geboden , Toen hy u tot die hoogheid bragt ? Moet gy als Herders 't Volk beftieren? Of moet gy 't zelf als zureede dieren Verfcheuren , door uw grootre magt ? Verdiende ge ooit den naam van Fadren ? Neenluwe ontmenfchtheid maakt u zulk een' naarn onwaard; De Kudde , die uw ftaf zorgvuldig moest vergad'ren , Verftrooit ge, woest van aart, Kan ovEit de V E R V O L GIN G. 34.1 Kan 11 Gods liefderyk regeeren Geen eedler Volksbeftiering leeren , Die d' afgedwaalden Onderdaan, Wildraagen, fpyzen, kleeden , hoeden,- Nooit tegen Weereloozen woeden, Maar hen meelydend gadeflaan % Sloeg God , daar Vorst en Slaaf door leeven , Den Menfch,op yder feil, door \ wraakzwaard van zyn band : Hoe fchielyk zag men Vorst en Volk elendig fneeven L En wee den Dwingeland ! ... Dwingtgy her. hart der Onderdaanen Naar uwen eifch, door bloed en traanen? Een Ander die uw wreedheid ziet , Tracht u misfchien , met meerdre krachten , Te dwingen , dat gy uw gedachten Schikt naar de Wet die hy gebiedt. Het recht , waarmee ge uw' dwang wilt fchraagen , Is 't recht waarop hy Heunt, hy is een Menfch als gy, Zyn rnagt is meer dan deuw'. WatZee van bloed enplaagen Vloeit dan uit Dwinglandy ? Vv 3 Zo 342 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zo geeft ge aan elk bet Zwaard in banden* En wapent landen tegen landen , Volk tegen Volk, Stad tegen Stad* Daar de een den andren zal verpligten Den Godsdienst naar zyn keur te richten , En yder zig met bloed bekladt. Zo blust ge \ licht van waare blyheid, Zo maakt ge ons aarde tot een bullende woeftyn, Vol van Gedrochten, daar de Liefde, Vrede en Vryheid Alom gebannen zyn. Hern, diezigzelf, naar uw bepaaling , Door een gevaarelyke dwaaling , Bereidt een eindelooze flraf , Bezwaart ge nog door uvv vermögen , Enjnydt, vervreemd van mededogen, Hern alle boop van redding af. Kunt gy hem door geen rede winnen , En zult ge zyn verderf verhaasten door zyn' dood ? Zo toont ge u, daar gy hem moest als uzelf beminnen, Van Menfchlykheid ontbloot. Dan over de VERVOLG I N G, 343 Ge ontvolkt en plaagt uw eigen Staaten , Dewyl de Braafften die verlaaten , Vervolging drukt de welvaard neer, Doet Koopmanfchap en Landbouw zugten, De Kunst- en- Weetenfchappen vlugten , Elk vreest haar doodlyk moordgeweer. 6 Vorsten! door dien geest gedreven,. Gy hoedt niet , maar vernielt het menfchelyk geflacht > En zult eens rekenfchap aan 's Waerelds Rechter geeven, Van uw misbruikte magt. AI poogt gy Zion te onderdrukken , Nooit zal uw booze wenfch gelukken, Zyn Konings hand is u te fterk , En gy zult vrugtloos u vermoeien Aartsdwingland ! om het uit te roeien , Het Martelbloed is \ Zaad der KerkY Roep vry : de Kristnen voor de Leeuwen ! Benaauw dit heilig Volk door Kruis , en Vuur , en Zwaard , God heeft het, onder 't woen van vroege en laatere eeuwen 3 Voor d' ondergang bewaard. Zy- 344 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zyne Alrnagt floeg zyn Kerk beflryders* En wreekte 't bloed van haar Belyders. Kon Nero, kon Domitiaan Kon Maximyn zyn ftraf ontkomen ? Wie moet niec voor het Sterflot fchroomen., Dat Decius moest ondergaan? Hoe Vrankryks Moordtlust wierd gewroken, Toen 'c op fint Bartels dag verfloeg den Hugenoot, En Spanjes wreedheid , die het land van bloed deed rooken, Leert Flips en Kareis dood. Erhnt uw voorrecht , Batavieren 1 Die, onder 't wys en zagt beftieren Der braaffle Vadren, veilig leeft, Geen Dwingelanden hebt te dugten, Maar fmaakt in rust de rykfte vrugten Die ongekrenkte Vryheid geeft. Nooit moet gy of uw Kroost vergeeten Dat God, der Vadren God, door onweerftaanbre magt, Uit 's Lichaams Slaaverny en Dwang van 't vry ^eweten, U tot dien Heilftaat bragt. MORGENSTON D. Verzadigt ons in den Morgenstond met um Goedertierenheid , zo zullen wy juicben ; ende Verhlyd zyn in alle onze dagen. Psalm XC. 14. 't Gevkugeld Kind verbeeldt de fnelheid van den tyd , Den tyd des Morgenstond s, dieMensch en Vee verblydt, De heldre Morgcnßar zien we op zyn Voorhoofd ftraalen , Zyn omgekeerde toorts ontfteekt het eerste licht , Terwyl , daar uit zyn Kruik daauwdrupplen nederdaalen , De vroege Zwaaluw vliegt en toont den Mensch zyn' pligt. ö Hoe bekoorelyk is de Wandelbig in het uur van den nüchteren Dageraad! hoe verkwikkelyk is de hedaarde Stute der Natuure te mögen genieten , längs de bedaauwde Laanen te treden en 't onberoofde Zoet der frijjche Lugt te fmaaken! Hervey. Xx De 346 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING J9e Nacht verdwynt, — een nieuw gefchenk! Het daglicht ryst 5 — ik leef , en denk , En ben door God voor ramp beveiligd. Zy t welkom lieve Morgenstond! Myn eerstling word' door hart, en mond* En hand , en pen aan God geheiligd. Myn danktoon klim' by 't klimmend licht , 'k Hoor 't vroeg gezang der . Bofchchoraalen , Ontwaak myn traage Ziel! 'k ben meer dan zy verpligt, Te zingen God ter eer , by de eerfte morgenßr aalen* De Nacht, op 't halfrond uitgebreid , Verborg den glans en heerlykheid Van 't Schepslenheir voor Sterflyke Oogen t Maar 't licht, in dit gezegend Uur, Ontdekt de Schoonheen der Natuur\ Het werk van 't eeuwig Alvermogen. 6 Eeuwig Licht! 6 Liefdegloed! Mögt ge ook het duister op doen klaaren, Verdreef uw' glans den nacht , den nacht van myn gemoed, Dan zou % uw heerlykheid den Menfchen openbaaren'. De over de M O R G E N S T O N D. 347 De Daauw, die vloeibaar diamant Vertoont opgras, en bloem, en plant, Verkwikt, in ftille Zomernachten , Het dorstig aardryk , laaft en drenkt De vrugten van het veld , en fchenkt Haar nieuwen groei , en geur , en krachten. Drenk 00k myn Ziel , die naar u zugt , En laat uw heil haar* grond befproei'en , Schenk leven, Levens Geest! dan zal 'er de eelfle vrugt , , De vrugt van heiligheid op mynen Akker groeien. Maar Zilvren Daauw9 hoe fchoon ge zyt, Wat duurt uw glans een körten tyd> Uw fchoonheid fteunt op zwakke gronden, Daar ze in een oogenblik verdwynt ; Als ftraks de Zon onze Aard befchynt , Waar wordt uw luister dan gevonden ? Waar' nooit myn deugd den daauw gelyk! Heer! laat uw kracht haar onderfchraagen , Geef dat ze helder fchyn\ en nimmermeer bezwyk\ AI brandt de Zon van druk in zwaarbenaauwde dagen. Xx a Hoe 348 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Hoe wyd zig V ruim der Heemlen flrekt , Zyn grootte ons ter verwondring wekt En we op zyn fchoonheid bly ven Itaaren : „ Hy is (roept ftraks 't verlieht verlland) ,, Oneindig grooter , Hy, wiens hand 3> Den Hemel en zyn Heierfchaaren „ 't Eerst uit hun niet te voorfehyn bragt, „ En al hun fchoonheid heefc gegeeven ! En Deeze is God , die my in d' afgeloopen nacht Bewaarde, en in zyn gunst den morgen laat beleeven. Den morgen — . maar wat lief geluid f 6 Leeurik ! lokt ge onze aandacht uit ? Laat ge ons uw morgenklanken hooren ? Zing dan — maar hoe! ontvlugt ge ons oog? Wat klimt ge , kleine zanger , hoog , Gy fchynt de Wolken door te booren. Myn Ziel ! fla zulk een voorbeeld gae, Streef , ftreef in uw Befpiegelingen Op wieken van Geloof in 't licht van Gods genae , En laat uw Morgenzang door Lugt en Wolken dringen! Daar over de MORGENSTON D. 349 Daar ryst de Zon ! — wat Majefteit ! Zwygt Vorsten , zwygt, geen heerlykheid Kan in uw optogt hierby haalen : Is 't vreeind dat ze ora dien glans voorheen , Van Volkren zelfs wierd aangebeen , Die nederboogen voor haar ftraalen ? Myn Ziel , die zulk een dwaaling weert , Heeft echter , op vry eedler gronden , ► In 't heerlyk Schepzel \ beeld des Scheppers , dien zy eert Den Vader van het licht , de Bron van heil gevonden. De Zon verlicht, geeft vreugd en vrugt, Dryft damp en nevel uit de lugt, Haar loop bepaalt getyd-en-dagen: De Zon van heil verlicht het hart , Verblydt de Ziel in druk en fmart , En doet ze waarheids vrugten draagen. Den nevel van bekommernis Verdryftze , en werkt door haar verlichting By hun , in wier gemoed het nacht en winter is , Een' dag, een lentetyd van leven, heil en flichting. Xx 3 De 350 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De rusty daar Stad en Veld in lag, Verdwynt , by 't klimmen van den dag, De flute vlugt voor bezigheden , De flaap heeft nu zyn werk verricht, De ontwaakte Mensch keert tot zyn pligt Met frisfche en uitgeruste leden. Mögt ook , na 's Waerelds laatften nacht , Wanneer het Graf zyn doön zal flaaken , Myn rüstend Lichaam , 6 myn God ! door uwe magt Uit zynen yzren flaap, ter heerlykheid ontwaaken! DeZorg, die ligt de rust belet, Verliet al vroeg het zagte bed , De noestige Arbeid tooat zig wakker, De nyvre Burger flaaft en zwoegt, De Landman en zyn Huurling ploegt, Of zaait, of egt den vrugtbren Akker. Vlied ook myn Ziel de Ledigheid , Zorg dat ge werkzaam wordt gevonden , In 't goede werkzaam, als ge, naar Gods wys beleid, In 's Levens Avonduur, wordt ran het vleefch ontbonden. Gy, over de MORGENSTOND, 351 Gy1, die gedrukt door Ziekte ofpyn, Uw Oog naar d' eerften morgenfchyn Vaak van uw leger, hebt geflaagen, Mögt, na een' flaapeloozen nacht, Met zugt en fmarten doorgebragt, Nu 't licht van uw geneezing daagen 1 Mag ik nog, na een zagte rust, Aartsgoedheid ! weer gezond verryzen ? Schenk by'tvernieuwde licht, vernieuwde kracht en lust Op dat ik eeuwig roem dees nieuwe gunstbewyzen. Dit uur , dees dag , myn ganfche tyd Worde u en uwen dienst gewyd I Zyn u de Morgenofferhanden Gebragt van Levis Priesterfchaar : Mögt eeuwig, op myn Hartaltaar, o 't Dankoffer u ter eere branden ! Myn weg blyf van uw licht beflraald , Dan ftap ik door de duisternisfen DerWaereld heen,en zal , fchoon 't licht van voorlpoed daalt, Aartsheiland, nooit het licht van uw genade misfen. Schyn 332 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Schyn Zonne der Gerechtigheid! . Dat zig uw glans alom verfpreid' , En doe de Ziel geneezing vinden , Die onder uwe vleuglen fchuilt, Als 't onweer van vervolging huilt, Ontdek het duister oog der Blinden , Laat in de Heidenfche Woestyn Het licht van 't Evangelie ftraalen ! Verlicht de Jooden , dat uw glans ook op hun fchyn', Daar ze in een' duistren nacht , nacht van verharding dwaalen. Geen Dag, geen blyde Morgenstond Verlicht' 6 Neerland ! uwen grond , Nooit ziet ge Zon in 't Oosten daagen, Of zie ook hoe het heuglyk licht Van Vry-en-Waarheid u verpligt, Om God de Erkent'nis op te draagen. Verheerlyk Hern, die, door zyn magt, Het licht uit duisternis kon trekken , Vergeet die weldaad nooit , en nooit zal u een nacht Een nacht van Bygeloof of Dwinglandy bedekken. N A H Gy hcfchih de DuißerniJJe , ende het wordt Nacht , in den Vielken al het gedierte des Wouts nittreedt. Psalm CIV. 20. De duistre Nacht pronkt in het Starreryk gewaad, Een Kroon van Mankop dient haar tot een hoofdfieraad, Zyfpreidt haar Vleuglen uit, om 't halfrond te orerdekken, Daar we Uil en Vledermuis , die 'c helder Licht ontvlien, En 't wild gedien' , gewoon in 't duister uit te trekken Op dat het buit behaale , aan haare zyden zien. De Nacht — ßrekt thans ■— zyny looden Scepter uit over eene fluimerende Waereld. Wat doodfche ßilte ! Wat diepe duisternis ! de Schepping flaapt. Het is of de algemeene Aderjlag des Levens fiil fiaat , ende Natuur eene verpoozing maakt, Ontzachelyke verpoozing , die haar einde prefeteert ! Yy YOUNG. De 354 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING JlJc Stilte is op onze aard' herboren ; Niets zal' nu myn Befpiegling ftooren ; Den Nacht word myn gezang gewyd: De Zon is ons gezigt onttogen , De zagte flaapzugt luikt reeds de oogen Van moeite , zorg en noeste vlyt. Men hoort geen Zang der Veldelingen, Geen kwinkeleerend pluimgediert', 't Zvvygt alles; echter lust het my ter eer te zingen Van Hein , wiens Hand den loop van dag en Nacht beftiert. De woeling vlugt uit Veld en Straaten-, De Landman heeft den ploeg verlaaten , De Koopman fluit Kantoor en Kas , De Werkman rust met moede leden , De Menfch kent nu geen bezigheden En 't Vee ligt neder in het gras : Zo zal de Dood eens d'arbeid flaaken; In 't graf komt al het werk te fpae; Misfchien zal ons in 't kort de Nacht des doods genaaken , Werk dan, myn Ziel! by tyds, in 'dicht van Godsgenae. Het over de N A C H T. 355 Het Roofgedierf, by dag verfcholen, Treedt nu te voorfchyn uit zyn holen , En brult in 't Veld , verhit op buit : Ach! dat nooit fnooder wangedrochten Hun prooi in 't aaklig duister zogten , Dewyl de dag hun pooging ftuit! De Dronkenfchap en de Ontugt boeten Haar lust nu , door geen oog befpied , Nu Roofzugt, die by 't licht zou tegenftand ontmoeten , In 't uur der duisternis, geen gruwelen ontziet. Maar Dvvaazen! zal de Nacht uw vlekken Voor Hern, die 't hart doorgrondt, bedekken? Zal Duisternis uw wangedrag Verbergen voor het Alvermogen ? Waar fchuilt ge voor uw Scheppers Oogen , By wien de Nacht is als de Dag? Hy ziet u; Hy omringt uw paden, AI baant ge uw' weg door 't donker' dal. De Nacht, door u misbruikt tot roekelooze daaden, Schetst u een' Nacht, waarop geen Dag weer volgen zal. Yy 2 Nu 356" DICHTKUNDIGE BESPIEGELINO Nu zien we voor al 't fihoon der hoven Een duistere Gordyn gefchoven, Nu mist de Roos haar gloei'end rood , 't Sneeuwit der Lelie fchynt verdwenen , Paleizen , die zo heerlyk fcheenen , Staan zonder licht van pracht ontbloot. Wat baaten uw bekoorlykheden ? Wat baat het of uw Lichaam praalt, o Ydle Menfch ! met fchoone en juistgevormde leden f Indien het licht van deugd uw' wandel niet beftraalt. De Nachtuil fchreeuwt nooit zal uw raazen 6 Lichtontwyker ! my verbaazen : Het Bygeloof mag voor u vlien , En uit uw roepen ramp verwachten ; Wy kunnen 3 als we u recht betrachten , In u het beeld des Zondaars zien. Hy vliedt het licht , en haat den luifter Die hem zyn wangeflalte toont, Hy vreest beftraffing, en hy mint als gy, hetduister, Maar mydt de plaats daar deugd enwaarewysheidwoont. 't Wordt overdeN A C H T. 357 Jt Wordt lichter : welk een heerlyk wezen ! Zie daar , de Zilvren Maan verrezen ; Zy breekt de Wolken door, en krygc Nog fchooner glans, terwyl de vlekken , Die we in haar fchoon gelaat ontdekken , Vermindren nu ze hooger ftygt. Wierd elk by 't ftygen zyner dagen Ook meer van boezemfmet bevryd , Mögt elk uit zyn gemoed de Zondevlekken vaagen , En klom 'er 't licht van deugd , by 't klimmen van den tyd ! Dog met wat pracht ge ons zyt verfchenen , Gy moet nogtans uw licht ontleenen 6 Maan! van 't helder licht der Zonn\ Nooit zoudt ge met die fchoonheid praalen En door dien weerglans de aard beftraalen , Zo zy u niet verlichten kon. Aartsheiland ! Bron van licht en leven , 'k Zweef zonder u in duisternis , Maar door uw invloed kan myn deugd haar fchynzel geeven , En andren fliehten , fchoon \ een N a c h t van onfpoed is. 