title: Swaving's reizen en Lotgevallen: Door hem Zelven Beschreven
creator: J. G. Swaving
text: ien neder wandelen , en had in die y^f, zes uren reeds meer veld gewonnen » dan bi) de kondbloedige Mejqivrouw H. gedurende' twaali Tc^le maanden, Byenwel moet ik bc* kernten 9 d«t het blinde toeval mi^ hier niet Urning Jbebulpzaam Was. ^Ii dtt iKfogcfeit taillier half Tdrloofde , die kort te tbrtn f^k gäseg^Kl met haar ult de West<-Ikidieü was aangekomen , äi op wiens bmteiigoed ^ Si€iA en yaart^ i^> gedoiistide de vacantie^ haair Verbiet hield y moest tot m^n groot geluk juist eeii^ Bt^ner bloedv^erwanten en naaikigenoofeil 2^n> hetgeeii natuurl^k al aanstonds aanleiding gaf tot eene spoedige k^poiaitiaking > en^^teliEif: tot eene güibartige uitlioodigiDg teä'z^ii^l^i tft toeer daar des xn^dis West*Indiaanscb gasfcrid|^ karakter riog xnet <lie hartel^ke ' familiesiekte^ bezield was > door Welke de geslaohten in de dar«- gen Tan ouds als het wäre een gezin ftitmafikleaf > tu Tan welke Yoorvaderlijke gehecbtheld tbantf* ' heläas allee&lijk nog slechts in Za^danv^ Birqe]^ ^xk Waterlaad eenige flaauwe sp(M*en te rm-* den zijn.\ Geen wonder derhalve dair dez^.gpedf» liarti^ yoo^d de aanzienlijke schatten z^ner^ pufMlIe yeel liever ten deele zs^ Thalien aaa eendn z^ner bloedverwanten en naamg^nooten ^ dan aan iemand welke, heia Wild Treemd Was; geen wonder derhalve ook^ dat hij n^ne^^poe-^* dige yertrouwelijklieid met z^ne pupillp met^ geene onversdiiUige oogen aanzag, dat- tqijntf' bruid daardoor in hare niet ^linder spoedige. ' wederli^fde ^angemöedigd en versterkt ffioest tvorden, en eindeliik dat wij; ondei* het 0|h G waa-! 1^8 MWAtm^^M VMttEK ^ Wandeten der donker« liian Tan het luathais, ia. MeirroDiw H ..i. te 'a Gravenhage^ tot sifitt groot gelujk^ g^k afgelo<q>en; lia eeii jaar lai^ gezticht^ gebraiid en geyr^d te bebben^ bdeft de dotbter tti^ eensklaps de zak gegeven^ ett itdka alleeii omdat ik mij tnet tü^ne faiiwe-t i^ks*-terklariiig aan de daders^ in plaata Tait, aan baar 2elf e geadres$eeid beb« lii de ee»^ ftte yerJiefiie bu^eu dacht ^ ik dien gedufibtait i^Iag tiimtter oyeileefd te zuUen bebbtin^ eil Ivaa zel£s niet geheel tt^ tan Werther$6h4 jylboofdigbeid } docb deze lastige kwaal op eeii kermisbal al datiaende i^iUefide Terzetten^ bragt tod^tk gelükkig gestaute in^ in ket&nia ftiet eeüe bemindelijke scibatrijke West«Indi« dche dame ^ met welke ik reeds zoo yer g€U tordetd bell , dat uweu a<xes-brief ^ aan dec| Heer ff ^4..$ onder «eti ander enveloppe^ bief 5GiOSA at dadel^k weder van pas had kanneir ko^ man ; ongelukkig heb ik hier echter liiet op gedacht 9 en moet u derhalre al weder om eenen anderen lastig yallen» M^ne aanstelliqg als onder-koopman naar Oost-Indie was het gelukkig toeval , aan hetwelk ik deze nieuwe, onverwachte, spoedig opge- koiftene kennisniaking en mijne komst op Stad en Vaarty hei buitenverblijf van onzen West« Indischen neef, te danken heb; want bei was op m^ne reis naar Amsterdam , dat ik hier op zülk eene römaneske wijze moest aanr- landen« Zonder twljfel zuUen ÜEdn. verlangend zijh^ om iets meei' omstandigs van deze r^ke schoone re vernemen, alvorens uw consent tot ons hnweljjk toe te senden. Haar naam is Wil- hehnina B'. .\ y haar geboorteland is Zuid^Ame«- xika, van geslacht is zij eene Mulattin; dat is, Iialf Negerin en half Blanke. V Gitzw^rt) wollig en kroezig baar, twee schoone rijen ijvoorwitte tanden ^ een paar groote z warte oogen^ in welke goedheiid en onscbtüd te lezen zijn, en eene k^stanjebmine klent^ maken haar portrait uiL De a%anst 20tt BIT iiorasrAXiiiBy. loi sou liier welligt eenen platten breeden n^us ei^ een paar dikke lippen wiUen ' b^voegeji ; maaii de liefde is blind y * en haar fortuiij^ l^gt boven dien ' eene pleister over alles , wat in eens an- ders oog misfaagelijk mögt toeschijnen. Uar^ leest. is een pronkjuweel van welgemaaktheid j hare ledeniaten ziJQ van eene fijnheid en !&* nigfaeidi welke bijna zouden doen vermoedeni dat zij van cen edeler ras is dan het onze^ en nooit heb ik iemand met meer gratie zieq dansien^ ot met vlugger yaart zien zwemmcn| dan deze bevallige^ beminnelijke en hartel^k geliefde Greole, Zie daarf lieve ouders^ eenq schetfi van uwe aanstaande schoondochter , voor ZOO yerre het niterlijke betreft. Over bare inwendige hoedanigUeden kan ik nog weinig oordeelen , alzoo ik haar eerst sedert de laat-^ ste redoute te Haarlem heb leeren kennen; doch zi) is boogstens twaalf jarea oud» en kaif dus even als eenen jongen huigzamen wijnstok opgeleid worden, zoo als men slechts verkiest, Ik tel, wel is waar, zelf nog geen twintig ja^ ren; maar wij willen hopen dat ons verstand tusschen de Keerkringen, even zoo wel al^ ieder ander voortbrengsel dier verzengde ge-^ weslen , vroeger uitgebroeid , en wij , door de band der liefde geleid, met elkandef s. kin-» dej^phtjge zwakjieden en gebjreken we4er9ijds G 5 go^ %6i SWAVIV&^S BBIBBM gecküdf en toegevendheid mögen leeren ga« |>n>ik(8n. Die twaalfjarige oudexdom mi^ne]? Ibrnid vA n welligt wat te voorbarig toesch^^ nen , om reeds iian trouwen te denken ; maar hsifiv yoogd I die doctor van beroep is , zoude ini) zeker zi^ne toestemming niet gegeyen bebr* beny ZOO 29 niet bawbaar was. Zelf« boox fk dat de de Indiaansche meisjes in baar land l^eed$ op derzelver echtste jaar als buwbaai jbeschonwd mqgen worden. Hare eigenUjke fiioedertaal is Creoolsch, qf Neger-Hoüandsch } echter begint z^ reeds vriy wel te fi|>reken; pok: beeft zq zieh onlangs laten doopen^ zoo (dat ' snj met bet Fettsme barer voorouderen , syen zoo min als met derzelver aangebedene flangea en bagedisseui niets meer heeft uit>« ataah| maair integendeel drak bezig is met liare bel^'denis te leeren. * Voor ZOO ver mij tot heden toe bekend is , bestaan er van de zijde. mijner aansta^dde schoon-mama geene nabestaanden i noch be^ trekkingen; tenzij v^elligt eenige zw^irte tan- tes. neven of nichten« aan de boorden vao den Senegal en de Gambia, in het binnenste van Afrika 9 ondqr de Felupsclie^ Jälo&die^ Mandigoesche of Fulahsche Negerstammen ^ of Y&a vaders ji^ijde onder de geringere volkaklas«* G 4 w « '|04 fiWAVING^S REI^TEIV #6 van Westpha\en. Ik heb derhalve eei| ^oorregty hetwelk taenig echtgenoot, die^ bi^ bei nemen eener yrouw > dikwijls eenen gan- flehen zwerm van nabestaanden terens op zijn^ ^ipornen nemen moet, het best op prijs zal weten te stellen. In een vroord, deze party fcoHit <n^ in ^llen opzigte zoo aannemeÜ^k voor, dat ik d62elve, vooral onder mijne te- genwoordlge hagchelijke omstandigfaeden ^ als «enie der grootste weldaden beschonw> welke de VooFzienigheid oyer u en i|w kroost zoude l^iinnen uitstorteq. In ongediildige afwacliting noeme ik ini| Hi^t kinderlijke liefde en hoogachting, Waarde Ouders.! Uwen gehoorzamen en liefheb-- benden Zoon • J. G. S W A V iir G. Men k|m nagaan welken zonderlingen indrulc fle^e brief op die vrome, door en door ledi- ge en kinderlieyende oudei^ moet gemaakt ^bben, en win*e dezelye niet door een paar Iclem bijzßttende regeis yan den voogd Irc- l^chtigd geworden, dan badden die goede (ueißii ze^r ^eker gedacht , dat ik, door het felWHWtje \(i^ Älej^vrpuw H.^ \sx mijne herse- EN I/OTOfiTAIiLEN* io$ fien ^ekrenkt was geworden y te meer^nog daar ^ met dienzelfden post een berigt van den ^eere Van Bosveld uit 's Gravenhage ontvin^ gen 9 dat ik sedert eenige dagen mijnen pöst ^en woonplaats yerlaten had^ en dat niemand' wist waar ik gestoyen of geylogen was. Ook dtturde bet niet lang, of ik ontyingi in plaats yan eenen tweeden acces-brief, een kort, doch bond^ antwoord^ waaruit ik thaar al te dni-' deli}k bespeurde^ dät ik m^ in m^ne yoor^. geyoelens niet yergist had. In liefdesgeyallen beeft hat ouderlijk gezag eren wel niet . altijd * de gewenschte uitwerking. De ongewone bc- yalligheden m^ncr West-Indische schoone , haar ' engelachtig karakter , bare ongekunstelde naVi^e ' wederliefde, en daarbi^ bare yr^e en onbe- laste koffiiplantagie , waren in mijn oog yan yrij wat meerder kradit en waarde, dan de bekrompene yooroordeelen jegens kleur, af- komst en geboorte : ik gehoorzaamde , wel is waar, oogenbb'kkel^'k aan faet beyel mijns yaders, door ipso facto naar den Haag terug te keeren, maar bleef niet te min op z^ne toestemming aandringen, en zag mij inet het yoorwerp mijner liefde, twee maanden na de' cetste l^ennismaking , dpor den band des ha-« lyelijk)? yereenigd. % Cf 5 Zoo 106 f WAVXNO'S &aZZBM Zoo iesoand »ijner landgenooten echter ooit op den inval mögt komen om met eene Mnlattia te trouwen , dan lade ik bem ten sterkstenaan^ om zalks zog veel mogelyk ineogmto te doen , of ten xDinste zijne zwarte bruid eenen stevi« gen sluqer voo^ te hangen | want het bloed fliegt mi^ tbans nog onder het aphrjgven in het gezigt) b^ de herinnering aan al dat ha- tel^k bekijk^ dat vervloekte g^innegap en gejoeli hetwelk ik op mijnen weg van da onde Turfmarkt naar het Stadhuis op den Dam^ en yan daar naar de Walsehe Kerkp bi) die nimmer door m^ te vergetene trouwpart^ heb moeten onderTinden. Ongelokkig moest daar borendien sog b^komcn , dat w^ f die gezamen«« l^k nog,geene 33 jaren konden b^eenbrengen , zulk een klein en kinderaditig voorkomen haddeuy dat een ieder zieh beroegd scheen te achten^ openlijk met ons den gek te steken, Een Vierkant Amsterdamsch vischwijf, z^'nde eene der 28 , meestal hoog zwangere bruiden ^ met welke wq voor ,de balie stonden, was zelfs onbeschaamd genoeg om midden in deze statige plegtigheid ^ met de handen in de zijde , en schaterend van lagchen y uit te roepen ; ^ Wat doet die zwarte bloed in de kou?» — Eene andere dame van het Fransche päd liet daarop volgen: <c de dreumes heeft vergeten zijne bruid Bji iiOTaiTAXiiiEir« toj hrmi te Wa5scfaen«> Kortanii ik dankte God, toen dejBe noodzakelyke i doch voor 1B9 yr^ lästige plegligheden , zoö yüor de Municlpali« teit ak roor den predikstoel a%eloopen waren , en TOoriA toen ik weder ten huize m^ner yrouwß Toogden f alwaar de broiloft , op reke-^ Hing rn^oer planftagie f gevierd werd 1 behoudea was aangdand; wanfr ongewoon z^nde aan de xnissel^ke beweging tan een Amslerdamsch isleed]e , was ik » uit yxees yan zeeziek te worden , gengodzaakt om met myne boog gekrulde kuif ^ Biijne klak onder den arm 9 mjy ne oaderwetscbe ^ilyer gebordaorde yestpanden , glimmende rok en yleescbkleurige z^den kousen^ op papieren ^oltjes door dik en dun en door een krielend gewod yan straatjongens en nieuwsgierigen ^ met m^nen grooten riüker op de borst , naasfe het sleedje te Ipopen. I5 getrouwd te zijn, vooral gediirende de eerste drie weken^ eene aardsche zaligheid? men stelle zich.dan het alles te bovengaande geluk roor oogen van liem^ die 2;icli^ b^ die beerlijke genietingen ^ ^welke de wittebroodsr weken äanbieden, jnog boven dien zoo aller« onverwachtst tot den boogsten Staat van r^k^ dorn en aanzien verheyen ziet. Ook was het geene gemakkelijke taak> om^ onder zulk' eenen plotselitig opgekomenm voorspoed^Toor-. al dp die jaren^ de noodige mate van ned^ rigfaeid in.bet 00g te blijven houden, yoornl W9I een ieder zidi nu scheen te be^'yeren,. om niij in mijnen kinderachtigen waan^ door läge tle^erij , yan all^ kanten hoe langer hoe meer'te yersterken. Nimmer bad ik tot hier- toe de wereld yän eene ongunstiger en yer-«» achtelQker zijde leeren kennen^ dan na deze mijne gelukkige lotverwisseling : zijy die mij te yoren yer beneden zieh beschouwden 9 die m^ als eenen losbol hadden uitgekreten^ wer-- den ii4 »WAnM*u tiMtseuM den nd eensklaps m^ne wärmste vriaideti; tä* deren ^ die te Toren beweerden in geea d6 tntnste yerwantschap met m^ te staan^ liepeit mij nu met de woorden lieve neef en nidii de deor af| en oaar gelang mQne i'eke^ ningen b^ koks^ pasteibakkers en w^nkod« pers op^omden^ naar erenredigheid Termeer« derdis ook het getal dergenen^ die m^ m met de wärmste verzekeritigen yan angereuis^ de rriendschap kwamen bestormm. Zoo ik ia^ niet stelllg faad Toorgenomen alle tmnstoa^ telijke personaliteiten in dit werk soigraUlig te vermijdeni zoode ik hier eenige thaas op banne beurt yermogende personagiea kunneii tentoonstellen ^ welke het getal mijiter tocäimn^ lig6 laaghartige yleijers en tafelsdhttimers heb^ ben nitgemaakt. Dezelfde in het oGgloqpendd verandering bespeurde ik nu ook in m^nd Toonnallge scbuldeischers^ en %i) die mi^ no^ geetre'maand te yoren met de batel^ke be^ dreigingen yan deurwaarder en häbua corpuä eene kille scfarik op ket I^f joegen^ bodeti tbans^ soo gedwee als lammeren^ ja nojg krai« pender dan Duitsche hof bellenden ^ op menW derzelyer diensten aan. Dezelfile yerandering was ook bi^ m^ne triomphante tqrngkomst zigt» baar in het gedrag mi^ner eiyieie opperhoofden f en yoofftl bQ de inleyering yan mi^n yerzqek om ont49|- If^tie ttanier tw lareii niti na pdk, ZOO ab liglel^k ii na te gaan t op eenen ge^ beel nianwen troet mgerigt; in plaats iFan op den Dennenweg) ^oonde ik na tegat omr bet koninkli^k pabif , had m^ne löge in dm schouwbuyg^ m^ F||paard in da manegCf vai lid Tan de Toornaamate f ocieteiten f Wf rd Tri|« metaelaar^ en had ook leeda een lak gnidena beatemd om m^ le fiarderwi^k cane bol aan te sdiaffen^ ten ainde mi^e wedaibelft den lital ran marronw ta können doen hieran; ftdfii stond ik eena in beiaad> om den titel aan te nemen va|i Jäeer pan BaihB^Ammai want wat baten de aanzienl^kste schatten.» ab ef ten nrinste geenen eeretitel op kan ey^rMhio« ten? Kortom is waS| zou de Hagenaar sag« gen^ Tan eenen komme d$ rien^ un hommM de poixj un hammei de bon gerwe gewor«» den 9 en had m^ nimmer können ToemteUan» dat er in eene r^ke yronw znlke taliamanni« eche eigensckappen bestonden. Na an^n eeiu Tcü ontslag als klerk b^ de Nationale Reken« karaer ontyangeni en Töor m^nen poat al^ onder^koopman bedankt te heblian^ maakten yr^ ons gareed om de groote reis naar Zwdi» Amerika aan te nemen« De toenmaligo oop« log tusschen Engeland en Holland maakte dio reis dest^ds niet alleen moexjel^k en geraar-- 15k, aua iWAvniG''& BBisnDr m z^otgevaiiLe^^ i^^ man bovendien tUibbdd I^ng willig en IcosthMov. Wq varen namel^Jc g^oodzaakf ^rst in een. Amerikaaiisdi scfaip van Holland flaar Noord- Amerika öyer te steken^ enmoestef^ • Tan daar onzen togt ntfar de West-Itetien irer*^ der TQortzetten. Hat schiff hetwelk ons naav Philadelphia sonde OTenroeren^ binnen .eetiä maand zollende vertrekkeny besloten .wi) dezö laatstß. oogmhlikken van ons yerbl^f in het Vadedand zoo aangenaam inogeli$)c. door. tö breogen» B^ oas trouwen badden w^ yei^ge-» teuy om^overeenkomatig de iagestdide ytepiw deningen der groote wereld f dode^k- in eeno^ pestchaiß naar Zwitserland of naar Italie t^ renaen ^ even als^ of er geen zegen in een hu-r weli^k kon b.e$taaat betwelk niet al ri^dendc^ en rossende iogewijd wordt* -^ Wi) begrepen^ das ook in deze behoefte, alvorens naar eaa «ader werelddeel. ken, ,waama wi^ te Naar den van het ouderlj^k* hais: afischeid' nämen en ons »aar Koord-Ame' rika inscheepten»- . : * floorm J ii3 HOOFDSTÜK VII. Be .-inflidiepiDg. — Over de eenzelvigheid iran een s«e". mans-dagverbaal. — Yereischte m eenen biograpbist. «» ZonderliDge berlnnermgen hij het "weder zien van het scliip Bozendaal — Tan de Texelsche vloot — Yan de . Ifoorderhaaks. — Een woord over Oost- en Wesl-Inr diache gelukzoekers. «* Onze reisgenoot MartineU — Be mislukte aderlating, — Onaangename toestand. — Land Ho! -— Bl^de gewaarwordingen b^ de eerste ontdekking der Amerikaanscbe Kust. -— Genot der zm* tuigen bij bet binnenzellen van de Delaware* «* Aan- komst te Pbiladelphia. -^ Men doet ons bq den eer« sten stap aan wal den bqbel küssen. -— Voorregt van vrgmetselaar te ziqn. '— Yooroordeel onder de Amerir kanen legen Iieden van de kleur. — — Aanmerkiogen over de vooroordeelen in bet algemeen« ISen koppel melkgeiten , een paar Negerbedien- den, een oude Zwitser met zijne dochter, mij- ne ega en mijn persoon mäakten, benevens een aantal kisten, kojßers, trommeis, doozen en slaitmanden, de kleine kargo uit, welke den 17«*«» Mei 1807 bg de Nieuwe Stads her- berg yan wal Slak , om aan boord yan de H Arne- Ali SWAVnrG'S REIZEir Amerikaansche ^ brik AbigaSl ingeschdept te worden. In de veronderstelling dat de meesten inJQ- ner lezers zieh zeer wel zuUen kunnen yoor- stellen wat al drukte en omslag, wat al aan>^ doeningen en gemoedsbewegingen er gemeen- lijk bij de ^inscheping naar een ander wereld- *de€l, b^ al die pathetische afsdteidsgroeten en taaiste vaarwel-zeggingen , zoo al omgaan^' ga iky met weglating van al die kleine bijzon- derheden^ regielregt onder zeil. Van de honderd r^izigers naar Oost of West, zijn er meestal negen en negentig die er een journaal op aanleggen^ doch n^auwelijks heb- hen zij Engelands end, dat laatste gezigtspunt Tan den Enropeschen grond, bij bet nitzeilen van liet Kanaal , aan den borizont zien weg- zinken , of zij beginnen al rasch te bemerken , hoe moeijelijk het is zulk een verhaal te bli^- ^ven voortzetten , zonder in het eentoonige te Valien j want het spreekt van zelve , [dat aan boord van eene enge hülk^ omringd van en« kel lucht en water , de , vernuftigste en vin- dingrijkste schrgver, uit gebrek aan stof, de pen moet nederleggen. M^n plan is evenwel niet om bier^ even als met eenea polderstok over Bl9 IiOrrGEVAl«I.EN» 1X5 bver eiäe sloot^ ^nskhps uit het U m den iooBd van de Delaware te springen ^ en zoo dpende den lezer buiten Staat te stellen om zieh b^ ledere b^zonderheid van mi^nen levensloop m 'm^ne omstandigheden te kunnen yerplaat^ $4n. iHet is, naar m^a inzien^ zelfs hoog noodz^fcetgk^ om deze tastchenmimte , met alle. de daarl^ plaats gebad bebbende afwiss^ lende ^ewaaf w^rdingen i eyen zoo doidelgk, fe doen voorkom^n al$ de schilder zign yezscbiet^ en z^oe «cbtfduw^n vi|n liebt en donker in xiffi tafereeL De eer^e zonderlinge hetinnenngen welke mij f bif bot Voorbigzeilen vaa bet eenipaal voor m^ ZOO gedachte scbip Rozendaal, by het we^ derzj'en van de Yli^ter , van .Texels reede | van bet Oode Schild en van den Helder yooir den ^st waarden^ perslenm^, ondanks ni$ Mlyey meer dan eone dankbare traan uit de oogenj ja schonen mlj yan yerre toe. aronturiers ; want deze yerkeeren gemeenl^k, Mj het uitzeilen van Texels hayen, in zeer armoedige eii bekrompene omstandjgheden ^ terwQl zig ewige jaren daaina schatrigk ea dikweif sog . wel met den titel van Hoog«-* Edel Geboren terugkeeren , nietteg^nstaanda^ Zig meest al » als matroos of soldaat , of wel als gekodite buurlingen, uit diezelfde hayen yertrokken zijn. Zij^ die tot deze cathegoiie behooren, en welke ik hi) honderden zoude kunnen opooemen, nemen zieh echter door- gaans wel zorgyuldig in acht^ om immer yan het yerledene te reppen; integ^ndeel, zulk slag Van parvenu's zijn grootendeels het on-> y erdrageli)kste , zl] trachten hunne läge afkomst en geboorte^ hunnen ingekankerden gemeenen aanleg en inborst, door uiterlijke praal en dwaze trots te omzwachtelen , en gaan in het maatschappelijke levcn , dank zi| hunne ^ door ni^yerheid, of door woeker en bedrog yer^* kregene schatten, nog wel yoor lieden ditpre- mier genre door. Yan daar dan 00k eene der. yoomaamste oorzäken, waarom men^ onder de uit Indie aangekomene renteniers^.zoo wei*« nig biographisten aantreft, en waarom men doorgnans yeel meer nederige openhartigheid H 3 be^ \. Ii8 SWAVlNG'ö RBIZ81I bespeart b^ men^hen , die Yan lets tot niets » dan yan niets tot iets gekomen zljn. Doch die bitse en aanstootel^ke aanmerkingen ter s^de gelaten, w}l ik den lezer lieyer mede nemen öp reis naar Philadelphia, en hem trachten te doen verbeeiden werkel^k äan boord tan de AbigaSl tan de partij te z^n. Ik be- ^oonde vöor mijne / 600 eene hat aan stuur- boörd , en de beer Martinet , een oude aestig- jäirige Zwitser, die waarsch^nl^k voor zieh in Berbice een graf ^ en yoor zi^ne dochter een of ander planter ging opzoeken , had de bak- boord-hut in bezit genomen; terwQl de ka«- juit, welke gedeeltelijk tot bergplaats van koopwaren en tot een slaapvertrek van een zestal scheepsgasten diende y ons tevens tot eet- en salctzaal verstrekte. Gednrende de eerstc zes weken onzer langdurige reis heerschte er, ZOO lang onze lioenderhokken en onze zit* banken, onze trommels en wi^nmanden goed voorzien waren, eene voorbeeldelpoze harmo« nie. De kapitein, de Stuntman en nog een ander gehikzoeker, die ons om stri|d in het verslinden van onzen versnaperendefei voorraad de behdlpzame band boden, waren in den beginne völ van voorkomenheid , van wetle« venJe inschikkelijkheid, en zelfs, zoo als de Flanschen zulks «noemen, geheel en al au» BN IiOraBTAIiIiBN. II9 peiHsi soma, Onse Zwitsersche reisgenoolen Wtt-en iH het eersC toI tuot en leten. De aude man^ die^ ti^dens hij ap Stad enVaait den post yan Gouveraear bekleedde, z^nea 200a midden nit het Zwitsersch gebergte had doeii o^erkomen, om, (zoo als de booee ^e^ reid zegt), te beproeyen heul aan MejufTrouw J3^ uit te huwelijken ^ wist de afgwst^ ^NÜtf hj^ tegen imij had opgevat^ uit hoofde ik ^^nen zoon hier Vfas vooigegaan^ zoo mees« terl^k te verbergen ^ dat wj^ nn, in plaats van Yolslagen y^anden, de wärmste boezem- yrienden waren geworden. Zijüe dochter yer- maakte ons met bare gnitarj hij zelf hield ons uren achtereen opgetogen^ hetzij met öns de schilderachtige landtafereelen yan het yerrukkell)k oord zgner geboorte y of met ons eenige karakteristieke schetsen uit zj^nen zon** derlingen ievensloop mede te deelen. De oyer^ eenkomst yan z^nen naam met dien schran- deren, dien geleerden Martinet, dien boezem- yriend der jeugd, wiens lathechiamus der na^ tuury en wiens zeemans hcmdboehy enz. Bj^na yier hinge yeryelende maanden waren er eindelijk yerloopen, zonder dat er eenigeh sch^n yan land tc onderkennen was. Stormen en teg6nwinde^ y doodelJcjke kalmten y alles scbeen zieh te yereenigen, om ons taai geduld tot bet uiterste te brengen. Onze yersche^ mondbehoeften y onze yarkens y scfaapen en H 5 pluim« lA» iWAVHfO'f lUBIZEN jMxoifWf onze ingelegde lekkem^en waw d0ii nu door. garsUg spek , gezoujten vleesch , mofia erwtai en booneii, en harde beschtm- melde beschult yenrangen. Het water , hetwelk tot biestoe nog nooit b^ ons m eenige aaiw merking' gekomen was ^ werd ons nu bij pm* ten toegemeten. Veryeling en gemeligheid »tQndftt IT i^^^^ aangetigt te iezen. Op het dek werden wi^ geteisterd door^eene brandende zotti CH in de aan alle kanten potdigt toe* gesjorde kajuit was het nog minder uit te bou«» den, temeer daar het scbip met kaasen ye^ never geladen was, hetgeen immer eene on*- verdragelijke lacht en hcetan gloed tusschen deks yeroorzaakt. Onder dusdanige omstandig- beden boorden wij , op den honderd en acht- txenden dag na ons tertrek uit Texel , eindelLjk en ten laatsten den uitroep ran cc Land Ho /y> Het woord Amen eener langdradige predika* tie klonk nooit liefelijker in de ooren eens onTerschiUigen leeks, -~ het ontkuxken van eene flescb nooit aanlokkelqker in die. eens dronk- aardfly dan het woord Land Ho! in die der ongeduldige bewoners van de Abigael; ja Go^ lumbus zelve kon gewis niet blijder zi^n dan wij 9 toen zicli de blaauwe bergtoppen van dit door ons zoo lang en smachtend te gemoet ge^ bMzemjepde pracht &x lui^ter aan oos oc^ ver--, tooQden. Het klauterea en klimineii , ey^n mq min als. mi^iie jandore als kadet ter sM yerrr kragene kandigheden^nog niet gehe^ y^rgeteu: hebbende » ^Ide ik na .ftiet de gnoote scheeps-r. k^ker in de hand^ in weerwil yan het stark dtngereDd schip.^ . xnet de ylugheid .e^ns «lia*« geraapsy iiaar de . : voQrbiamüjls-top 9 ep liet mijue oQgen oyer de wit schmunende krumqu, der booge faeuyelachb'ge golyen aan alle kau-* ten tot aan den gezigteinder rondgrazen«; Mqa. moet zelye oyer de yier maanden aan boord yan een schip dooigebragt hebben^ om te kuo* nen geyoeleti, welke iodrukselea zulk een ma-« ]^taeos tooneel op de yerbeeiding acbterlaat. B9 befci binnenzeilen yan den m<md der. riyier was bet' als of alle onze zintuigen eenen elaor trieken scbok ondergingen. Hat eenzelyig uiU zigt op water en lucbt^ bet somber en ker- kerachtig yoorkomen der enge wanden ,yait eene moisige kajuit^ yoor het grootsi^ ge*« deelte yan den tijd alleen yerlicht door de^ bleeke iicbtstralen* o^ier schemerende en dam-r pende lamp > werd nu eensklaps veryangen door de yeelkleurige en yoor ^ons zoo geheel nieu«* we, in sdboonheid alle beschrijying te bovea gaande, yruchtbare oevers.vaa de statige De«« la- 134 swavikg's heizbh laWare i ee&e der prachtigste ri vieren in Noord- Amerika. -» In plaats van den onaangenamen acheepsreukf van pik en teer^ en rooral van onze nimmer gelucbte en met allerlei sterk mikende koop^aren en logeergasten opgevnlde bedompte kajuit y ädernden w^ nu de heerlijkste genren dezer bloemrijke beemden met gnlzige teugen in. -^ Uet wanklankig gedruisch van scbreenwende matrozen^ het krassend gepiep en gekraak van roerpen en katroUen, het ge— loei der winden door het kletterende wand^ en alle soortgel:i^ke door de opren sn^dende gelniden werden nu eensklaps door het liefelqk gekweel van vink en leeuwerik . verwisseld. Onze reeds door scheurbuik aangetaste mond, die sedert de laatste 3o dagen niets dan Sterke ^ garstige of smakelooze kosten geproefd had y^ Tergastte zieh nu voor het eerst op heerlyke versehe melk en eijeren, geurige grasboter, keurige vruchtcn en allerlei andere ververschin- gen y welke ons y reeds aan den ingang der ri* vier> in kleine cano's aan boord gebragt wer^ den. Doch geen van al de hier opgenoemde. zintoigen onderging sterker schok dan ons ge^ voel. D§ onuitsprekel^ke blijdschap onzer aan- komst, onze warme erkentenis wegens de ge- lokkige ontkoming van zoo vele ontelbare ge- varen^ aan welke men bij zulk eenen verren togt WS LOTÖEVAlillJBK; 125 togt dageUgks Staat Uootgestdd i de aandoening en Jbewonderingy welke al wat ons hier om- ringde in ons gemoed deed ontstaan , dit alles waren gewaarwordingen ^ welke alleenl^k door bereisde lezers kminen beseft en in al der« zelver omvang kunnen geyoeld worden. T^en den middag listen w^ tasschen een ondoordringbaar woud van schepen en taartai- gen ons ahker yallen^ en zagen het prachtig Pliüadelphia met al deszelfs yerheyene gebou« wen^ kerken en torens^ yoor ons b'ggen. De eerste yoor ons geheel nienwe plegtigheid, tot welke men ons b^ het aan wal stappen nit- noodigde , was het küssen yan den b^beL Een der commiesen , nameiigk yan de konyoi^en en licenten , yroeg ons 9 of w^ geene goederen b^ ons badden, welke aan inkomende regten onderbeyig waren ^ en hield ons teyens een yettig bijbeltje yoor den mond; dan daarbi^ bemerkende dat wi^ met 's lands gebruiken nog niet bekend waren ^ werden wij yerzocht hetzel^e te kassen, hetgeen^ zoo als wQ later yernamen, yan dezelfde kracht en waarde is, als bij ons het afleggen yan den eed. Na deze kuspartif , werd ons aangezegd 9 om de bij ons hebbende kisten en kofiers te openen^ waama 17$ 8WATiN&^d Rfiiznafsr » alles in detelve oiid^rist te lovea 'g^keelrd eil ten scherpste onderzocht Weid^ bebalve eene kist y in welle mi|n -voor schoot en diploma als Vrigmetselaar toevaUtg boven op gevanwen lag > eil ndanwel^ks kreeg de scherpzigtige doaaan dien talisman in het öogy öf hij ^mp mig, onder het maken ran het gewone maconieke teeken , zonder een hatid terder te yerroeren y zeer vriendel^k toe: *<c Atitit die kist maar we^ der digt broedetli> Dit was het eerste dienst-* bewijs hetwelk ik aan mifne öntgtoßniog - te danken had, an zoo mi^he, nbg in de d«is«- ternis rondwarcnde y lezers , ^leehtis de heM der yoorpegten keüden^ welke den ik trdanute landen rondreizebden ' vi^metselaar zöo äl t9 wä(ihVen staati, zonde hlj zieh gewi^^^an ^ton^ den aan de blinddoek^n doeh äfligten f '4!H tsich laten 'irischrijven in dit geBeitnvoöe bl^oedar-i gild, döor welks deeIgenoot;9cbap hi^, tot zelfe in dö^afgelegenste ge\*^esteii yan den aardbodem ^ onder allerfei natien en geslacbten inet crpene arraeri ontvangen en oreral in nood en döod met i^ad en daad wbrdt bijgestaan. O hatelijk Yooroordeel, in wat al doizend- yormige walstaltige gedaanten yertoont gij u aan het wgsgcerig oog? Op wat al verschü- lende wQzen bezwaddert gij y door üw^ alles yerdervenden adem, aller barten, denkmjzen en gemoederen? Welk werelddeel, welk rijk, of gemeenebesty welke stad, dorp, gebucht of huigezin wordt niet door uwen geyloekten inyloed geleid en bestuurd? Wie is er die met «en yri^ geweten kan uitroepen: cc mijn hart is yi^ yan yooroordeelen ? do Het is deze ont« eerende, deze domme algcmeene kwaal der menschbeid , deze pest der maatschappij , die den Christen met yeracbting op den jood, den ka- Bli liOTQSV ALLEN. 129 katUol^ke met haat en afgunst op den ketter doct nederzien, en hem tot in den afgrond der hei doet yerdoemen ^ het is deze geesel op aarde^ die twee derde gedeelten onzer natuur- genoolen met het geslacht der dieren geli^k-« stelt- . t . . • .1 t ' HOOFD- V. iSa HOOFD&TÜK Vni. D« Heer Lechleitener, HoUandsch Gonsul U Philadelpliui^ ^* De Kruidenierswinkeh — Ooze hatelqke toestand -— De groote hoed en tli^er. — Tafereelen Tan Philadel-' phia. — Aan Kleurlingea wordt den toegang in den schouwburg (len minate in de loges) ontzegd» — - Afr zonderlxjke plaatfen YOör Kleurlingen in Gods tempeL — • De zwaite Domino. «^ lets over de gebouwen en imi" sen in het algemeen; als: iNinken, hofpitalen, gevaH" genissen , kerken , museums« -» Over de Straten , fon** teinen, kerkbQven, kaa^en* -* £en ytootd over Pernio oyer de inarkt , over de UoUandscbe boeren en boerin-* nen aldaar. — Over de scboonbeid der Amerikaanscbe yroxmtu. «— Over de duurte der l^nsmiddelen > gast- vr^beidy meiibilair, kleeding, ^eelde.. Onder de aanbeveling- en Jcrediet-Jbrieveiii die de beeren Westril; en Pool, te Am- sterdam , oDs op reis fhadden medeg^even, was er een aan den HoUandschen Gonsul f den beer Ijecbleitener y en daar wij , o vereenkomstig de wetten Tan den lande y onze paspoorten door zijn Ed. moesteti laten afteekenen, om onzen togt naar Berbice yerder te kunnen yoort- zetten , maakten WQ tevens yan deze gelegen- beid^ gebruiky om ons in zijne yriendschap aan te ^ ' • be- \>e^dmp Wif vonden in hem jüist den man^ die ans gelpke&de. Katnwel^ks Jbftddten w^ bem met oozen toestand bekend gematkt, of jbijl bielp 003 aanstonds op den regten weg^ caM raadde ons aan » am , zog lang wi| nog geenv gebogeoliei^ hadden om ons naar de WeM^ Indic^ ja te ad^pen , intuaschen onzen intrelc in een bu];ger-l:05thuis ta iiemen^ betgeen oas ' dQ hdft goedkooper uitkwam. W9 bof» gavm ona ep deaen^ z^nen attmnntenden raacE w>g dieH.Jdfde9i ayond naar bei boisy bet welk- te <^na jba4 aanbevolen. Dit was cten kmide«* aiefswinlLel jh eenen a%el^eneii treorigen \oek der stad. De beer Martinet en zgne 4pdb(9r batrokken de Toorkamery Eva en 4t|PSterdaiB, onze zwarte bedinde, w^rdear op 4e^ zolder gestawd^ en wg haddeh, yoor OBz^ 28 dotlara in de week, eene soinbere aditJElrkaaei* en ODze drie maaltöden daaga. Ik teg maalt^den, want onze ontbj^t*- en tbee- tafel waren y orereenkomstig den smaak der NooEd<-ABaerikan^ , van aen "Ikantal gekookte en gebraden^ Toor ons vreemde, geregten voorzien. Mi^'ne goede vrouw^ die even zoo min als » een ya& ons allen, in bet minste bad kunnen vermoeden , dat bare kleur bier m zulk eene I a boo- iZa swaving's reizbk ' liooge minachtiDg stond^ geVoelde, ondanls 4I het aanlokkelijke dier ruime , prächtige en raan beide z^den met lijnregte rijen 'van ]MX)ge mischende populieren beplantte Straten ^ weinig opgewektheid nocli moed otn ba^ ka- smr te verlaten , veel minder nogy om dch andermaai aan. het batelijk bekijk en gejoel Tan faet gepeupel bloot te stelieQi. • De- arme <mschäldige yfoow yerlangde lutegebded veel eer.fiaar de eenzaamheid , om daiir ongestboid baren * gefolterden boezem lucht en bare tränen eenen vc^en loop te geyen ;' nieer ^n eens viel Q} mi) weenend om den hals', smeekte dat ik niij harer toch niet zoude onttr^kken, en zwoer mi) f door eene onveranderlifke trouw ea ' ykkkelooze liefde dubbeld schadeloos te zuUen ^stellen voor alle die bc^eedigingen > yo(H^ al. dien smaad en hoon y welke ik tbaiis , om hftcent wille, moest ondergaan« cc Neen dier- barel, driewerf dierbare gade^io voerdc^ ik-haar ttit.de. volheid van m^n hart te gemoet)'<c neen reine y edelq ziel^ .welks wederga liaen te ver- geefs onder zoo vele dnizenden Blanken zonde zoeken , hoe ook het dorn en i^lhoofdig voor«- oordeel tegen u woede, welke vernederingcn iBen mij ook, om uwentwille, möge aandoen; bpe g^rond of ongerijmd de beweegoorzakea van dit schandeli^k , ja onmenschelijk ^vool*- oor- SN iicyrasrAi^LEir. iSS loordeel ook wezen möge»', ow echtgenoöt 2al nooit 'vei^et^i y dat hi^ al zijn geluk en gioot-« heid aan u alleen te danken faeeft; hi), die iiwe beminnel^ke hoedanigheden het best op pr^s Mreet te stellen ,. zoade het snoodste^ het ondankbaarste monster moeten zijn^ zoo hi) ooit uit het oog kon verliezen , met welk eea onbepaald yertrouwen gij uwe band, uw hart en al uw yermogeh in eenen. wenk des ' t^ds Yoor all^d aa» hem bebt willen. afstaan , .of ZOO hjg. ooit z^'ne b^ste weldoenster y ' zijnen bescherm-engel , sonder. welke vbi^ tbans. als een armzalig gelakzoeker in: het ongeionde Java moe&t öoKzwerven, met QDyerscIuUigbeid ^ of met onddnkbaarheid. zoude kunnen beleo* Ben." Wat men ^i^ ook van al het bekoor* Ij^ke en belangrijke dezer. fraaije stadbad op- geg^ydn^ Welke aanlokkelijke tafereelien men Toq ook van de beerlijke ommedceven. Schoawborgen te besoeken was boiten alle kweslie; want daar werd den toegang (tea minsle in de loges) aan alle lieden vatn de kleur^ zonder onderscheid^ ontzegd« Zelfs word^i de Kleuriingen niet dan in afiMmdei-^ l^ke zitbankea in Goda tempel toegelaten^ toi xy in die kerken , welke bi| nitfilaitibg Yoor de Negers en voor al wat tot het Ne-* gergeslacht beböort, sijn äangewesen, en in welke Neger-tempels den dienst dan ook dooü eenen zwarten of koperkleurigen A/Hkaanschen prediker in het Kreools yerrigt wordt Het eenige middel, hetwelk dns derhalve over-' bleef, was, om des avonds, te gelijker tijd ]net de katoilen en vledernmizen , uit te vlie^ gen, of op klaar lichten dag^ ods door eenen ver vooraitstekenden , b^na alles bedekkenden grooten hoed en eenen digtineeDgewevenslu^'er, te verbergen. Onder dit mäsker gelukte het ons eindet^k, om «l hct belai^rijke van Plu-* nr iMraAvAXÄMx. t35 ; v -;♦« I 1 •. ODgestoord te |bezigtige&9 ^en ten 4iode dten lezer Jiier «ene der bdugri|kst0 5leden in <Ic Vcbreenigde Staten Tan Amerika tan nadw bQ te leeren kertnen , biede ik bem liier de folgende körte en eckte sdiets^ aaui ittgerigt naar den stiiat^ in welken sich t>p- gi9||Kietnde stad op den huidigen dag berindt. PkUade^hiä is niet alleen de sckoonste stad in de Verecnigde Staten tan Nbord^merika ^ maar ook eeae der ftaaiste steden vam gebeel de weteld. Men tindt er^ wel is waar^ geene van die aloude achtbare paleizen^ zoo als in verscheidene onter Eniopeaansche steden; ook kiuoeii de <^enbare geboawen tsich^ met mt<* £<mdermg van ket stadhois, in geenen deele op derKilTtt beelderigen> gtootschen en bonw-^ kundigen aanleg beroemen^ maar de hnizen c^n allen tan steen en hebben een be valiig ^ eentottdig en xindelijk toorkomen. Verschei*- dene derzdte prqken met fraa^e marmerea stoepen en koz^en ; dit marmer , hetwdk wif van kleor en min of meer getlamd is, wordf uit de nabaoischap längs de boorden tan den Schnäkill aangebiagt De Straten 2^n 'W^ij en Eoo als ik reeds aanmerkte y meestal met stetige , riesige popttlieren beplant, en met zeer gemakkel^ke toetpaden aatigelegd* Ot I 4 fon- 'l4o SWATXüa's RBIZBir Img men het land zijDer geboqrte nog nimmer orerschreden heefl, yolstrekt geen 4^i)kbeeld jkan Tormen. Zoo ik mijne vrouw niet aan den ann bad geliad, zoude ik y^aarligk at die Hollandsche boerinnen 9 oud ^n jong door ;el- kander« uit zoiyere vaderlandslief de • van haarte gaarne een yoor een hebben willen küssen, hoewel ik gul uit moet bekennen dat z^ in bevalligheiä van gezigt, yorm^ houding en Yoorkpmeny geweidig b^ de Amerikaansche vrouwen afstaken. Hern, die, een echt be* wonderaar en .liefhebber van waarlijk scboiape vrouwen is. rade ik Yooral aan.om dq markt van Philadelphia te bezigtigen. Geene Fran- ^iseSft geene Anglaises, geene lelieblanke Vriezinnen mögen, in het, stukvan schoon* heid en welgemaaktheid , tegen de Amerikaan- sche vrouwen vergeleken worden«. Dit over- treft alles wat men zieh met mogel^kbeid verbeeiden kan^ en een man moet hier een gestel vah ^zer en steen bezitten^ zoo h^ hier zijnen weg, onder zoo vele beelderige, cngelachdge., betooverende schoonheden, on-* verschülig of ongevoelig vervolgen kan. Men verzekerde ons dat. zulks hetzelide ^ geval k met de vrouwen onder den voornaam'sten stand • en dat er , in geheel Philadelphia ^ zonder groot te sprekcn $ bi^na geen ledijk gezigt op eenig «fr iioreKTAiiiiBif. 45fij 'tiaddem Het is das waarl^k niet te Tenron- ^eren^ waarom men in sommige provincieh ^OBzes Taderiands , in welke het fanatisme thans op het feiste woedt , drak bezig is .met niea--^ we dolhuizen aan te leggen. Dezelye bestaat oit een kng steenen gebouw^ op kolommen rüstende ^ en van geplaveide jgangen yoorzien. Dit onovärzienli^k gebouw 15 gelegen in die breede straat, welke het nöordel^k kwartier der stad van het zuidelljke afschiidtl Hier yindt men allerlei levensioid« delen, als vleesch, visch, geregelte , groen-» ten enz.; a^oo ook bloemen^ planten tn ge^ wassen. Ook stroomt er« voorai van acht tot elf nre in den moiigen, eene ontzaggelijke menigte koopers derwaarts^ zoo dat men b^na over de hoofden loopen kan. lets dat ons hier bijzonder veel genoegen yerschafte, was'^ dat yersdieidene Hier boeren en koerinnen, TOoral die 9 welke met melk, boter , kaas, ei- jeren en hoenders uit Jersey ter markt kwa- men 9 meestal Hollandsdi spraken en ook op zQn HoUandsch gekleed waren. Zonderling is het dat men, bij het ontmoeten yan eenen landgenoot in afgelegene gewesten, gewaar-« Wordingen ondervindt, van welke men^ zoo^ . lang |49 «VTATHIG^» BBXaa 09 «OQde liet zeer xmhillqk cn ongt^Nist v^n om over de goede of kwade gezindheden der Noord-Amerikaansche natie te willen oordee-» Itfu Qok strektea oftfe kehoisseu zieh hier iiiet verder oit dan tot dm of vier HoUmkU aAe koppUeden, ¥Oor wie w$ briey^u tan «inbeTeliiig hadden, <n alwaar w^^aa.een- naal Iwoim pvcchtig* ttka^ kostbare. sdUlde« z^, kema^ glaawerk ea tikgieMdlite. w^nen hewondard te babbwy' de wMrde Osxet aa»- liwßdiag^rminik 9iß gwotW^konden besclipii^ »I » i. yofw ^1^ KollMderydie neoifc biiitrti 'slattdü gewecik i«(| hei^fthet m««bilair^ en de inrigtii^ dar:littuw OTeriihtia^niMi^ .eea teel Trsem^ den TOQrkome^y d4ii vo^ iemand die^ zooi aAi:il^9 >re#dfivt€| vüren eenig<ea Ujd.iit Enge*« Iwii4 .^erHiefd iiady wapt.d» N«ioi4^Aiiieriki^ neu .l^eVbent Jti. dtsnoeiret opachik, kiaedii^^ Iwffuiül^ll eo^.Qlftqierefty taal ea sohiift, de iWMWiESlB •CKeroedkonai tuet de EAg/ehdieii. Dan er keerscht hier by difc alles eenen geeafc van onaf hankel^kheid 9 die joist het kaiakter der'natia kensphetst^ei^ eene weeldh eti ttiter- l^k« praaly. icpoiaL op. groote partj^ea ea feesN da|^iy> waanraa geea EuMipeaaii zidi eeii% denkbecid Tomea kaa« Het y BN UnaWf^JÄJOI. i45 Het is hier onder anderen niets Tfeenub^ dat er in het huis yan een schoenlapper , pa- niikenmaker of baardscheerder eene piano en eene sierlijke canape geyonden worden, . Tua- sehen den bedi^^e m 4m tufr, tnsschen de schoonmaakster en de dame yan den huize^ is hiar dca Zead^ U^na gM« omkrsdiqui t« Im^, ffpeareif. • • t i . • . r ^ .' • .' I I ' * \ \ » •• • ». > ■ ' HOOFD- mt r»«' .. * f < I • f • * »*lw*'. flOOFDSTÜK IX, Ben ' Zondai; in Phili^de^hia; — SchiftU yaü cent ktn« kersche godsdienst-oefenibg, — Bezoek in e^p^; gt- meente van het Nieawe licht. -* Yerfegaande dweepe« rq en Godsdienstige razerng. — De geÜefkoosde ^nran- delisgen. — « De voorbereiding. -■ Een "woord OYer mqne zwarte schoonmoeder. — De Amerikiiansche w^ze ^an theo drinken* — Schets van eene Amerikaanscbo Guingaitte. — Heerli)ke vooruitzigten. — Herdenking aan bet voorledexie. — Onze inscheplng naar het eiland Barbados. — Een HoUandscb slavenscbip met West" pbalers. Niets maakt op den nieuw äangekomenen Enropeaan dieper indruk dan' de waari^'k Toorbeeldelooze Godsdienst-ijver^ met welke hier al de yerschillendp gezindheden den dag des Heeren in waarde houden. Yan alle kann- ten hoorden wi^ reeds het gerammel yan eene menigte klokken; want hier mag een ieder torens bonwen en klokkengeraas maken^ zoo lang, of ZOO luid als hi^ slechts verkiest Heerschende godsdiensten z^n hier onbekend^ en icder mag hier Gode dienen , zoo als z^n hart hem ingeeft Onder kerkt^d ziet men geen göen stferveling laVigs de straat, en Philadöl-^^ p\na hcöft dah^ al hct voörkömeh als of hetf Aoor d^Szelfs beWonei-s Vertaten Was 5 hetgeetl itH eh dan, \i^e;;€ils de domtijds lieerschende ioortscü) Werkfclijk het gfeväl is. Alle Win- kels, werkplaatsen , kroegen en lietbergei^ z^ü* gesloten, eh in safnnii'ge der omiiggende dor-i pen mag zelfs geeh rijtuig, gedurende dh uiU* öefeniilg van den ppenharen godsdienst , da kerk yoorbijrijden. Aan de pablieke tafels ih sbmihige logementen wordt op dien dag hard op g^ebedehj ih een woord^ in geene stad' der wereld kan bet vierde gebod met stipterö naauwgezetheid waargeiiomen Worden dan ih' Pbiladeipbia. Met dät ä! kdn ik niet be^luiten , orti ttiijy' he TTOuW' naar ' de Afrikäanscbe kerk te ge- leiden , te meer daar zij den redenaar toth niet' Verstaah kdn^ ^ti, haar tusschen^de jireken vati' jhijnen com Ewald üs te fauis latende, liet ik* mij^ doör dch zoon des butzes', naar eönige' der voornaaniste kä)*ken yergezellen. Het e^l'Ste Godshuis ^ betwelk wij binnenti*äden ^ behoorde aah de Kwakers , welker gctal thans ^ in Noord-Aaierika allcen, op 309,788 zielen begroot wordt. Alles had bier een dood een-^ votidig; maar püik het en zindelijk toorka^ K men • tuen f ook de kleedeidragt der gemeettte y ii^ Ivelke dt oiufqrniitoit evea zoo naaawkearig in aoht gmomw was, als b^ die dar best gediscipilneerde arinee. De boeden der vrou^ vren waren allen van gr^sklenrige zijde, in den Torm van ^enen oüderwetscben D^v^nter postwagen. Die der mannen geleken sprekend Qp de siormhoeden van on2e veersChippers* Altären , beeiden , scbilderijen , nocb iets , dat naar OosterScben opscbik of wufte praalver- tooning geleek> W{|S bier te bekennen^ zelis zag ik er geen predikstoel nocb orgaL Eleni«» ge banken , boven welke de gedekte boofden der getneente nitstaken, een tafeltje op bet- welk een groote b^bel opengeslagen lag^ een wit marmeren inonnment^ op betwelk den naam van den eersten Kwaker Fox met xwar^ te letteren gegrift stond, maakten de eesige voorwerpen uit , welke zicb aan bet oog ver-- toonden. Geeh stervebng in bet gebouw deed eenen mond open^ nocb scbeen dea min^ten scb^n van leven te geven. Toen ik tni^tt g^ leider vroeg^ naar Wien mto hier bleef wacb-*. ten, was bet antwoord, naar den heiligen geest> Wiens inblazing alleen derzelver lippen kan ontsluiten; dan, daar ik tevens vemam^ dat dien geest zicb somt^ds ui^en achtereen' ]aat afwacbten , liet ik deze automatische ver* ' y ^dilerihg luin derzelver godvrucbiigii oterperii- iiDgetk OYevy est begaf mij, zönder te dürvetf terzekereü df deze soort van hrddders tot de toggeMamde i^r^'e öf weidende ^ draöge of iioM« .kwftkergemeehtis behdörde^ naar eeii an^ der geboQW van öpeilbareü eeredienst. Nadat i(f^ alvoreüs dene Dpopsgetitide » eene Unite« i*kdnische du een zestäl andeiriEi lärken Van äl« leriei uitheeinscbe benamingeh bcxocht had« den^ kwämeh wij Voör eene der MetbÖdistiscbä keikto^ anderi^ gotegd^ vöor eene der kerketi V&n /i^^ nieuwe Uc/Üj daii hier Vdnden Wi| feerst bot regte hon plus ultra van God^ien« ^tige dweeperij« {*) Deze kark geleek vail bniteh. veeleer äadr eeiie groote kbordendan« sers tent^ dan haair eenen Chriätel^keii teni^ peL Wij vondäh de detiren gesldteii ; doch het luidrui:htig geraas vani binnen maakta h)^ zotf hieuwsgi>rig 9 dat ik teg^ een der popilllei*eil bpkl^atetde, om door bet Vrh$ter af te löe^ reü, wat er toth zoO al van birineh gaaade was. Man-i {*) De Öchrijver vcrtaalde ooiangs voÖr een dar Mctbo« disthisclie predikänten te Londdo, het hdofdtftok^ in l^t^ ■Welk onze g^leerde Broes deze ^ecte afichetftj Aoth aoo j^gn Eerwaarde mij te Philadelphia in het Nieum licbi Tcrgezeld had, zouden zljne oordeelvellingen zeker frä trat gestrengter zijn gcweest; 'Manneti en vrouwen zaten hier, als härltg in eene tön, bnder en boven op elkander ge-* päkt. De redetraarsy vljf in getal en als ge-<> wone ambafchisliede^ gekle^d ^ v^isselden elkali-^ d6r van tijd tot tijd af. Sötemigen hunnter predikten in bunUe liemdsmouweti« Geen de- zer Ideraars was tot den kafisei opgeleid ; tnaat 5praken alten do6r de inblazingen yän den heiligen geest. Ik verstund te weinig van de E^igelsche ta&I om veel t)ver den aard dier in** gcbiazene predikatren te kunnefh oordeelen; doch hetgeen dezelve in pit ^ welsprekendheid te kort schoten , werd in hiidraditige uitba- zniningen daarentegen weder dubbeld en dward vergoed. De gemcente herhaalde nn en dan sommige van des tedenaars uitdrukkingen ^ Ol beantwoordde dezelve met het wöordje ^meity of met diepe zuthten. K « » ' • I flOOFDSTÖK IX. £ni*'Zoiida§t in Pl^ilifdelplilk; ~ SclvMs tttn cen« k^ft« Icersche godsdieDsfc-oefenikig« — Bezoek in eeii«. ,gt- meente van het Nieawe liebt. — Yerfegaande dweepe« rq en Godsdieostige razernq. — ' De geÜefkoosde wuh delingen. — De voorbereiding. •» Een wooid over mqne zwarte schoonmoeder. -— De Amerikaansche wgze van theo drinken. — Schets van eene Amerikaanscko Guingciitte. — Heeriqke vooruitzigten. — Herdenking aan het voorledepe* — Onze inscheping naar ket eiland Barbados. -— Een HoUandsch slavenschip met West- pkalers. Niets maakt op den nieuw äangekomenen Earopeaan dieper indruk dan* de waarl^k Yoorbeeldelooze GodsdiensU^yer^ met welke hier al de verschillendp gezindheden den dag des Heeren in waarde houden. Van alle kan-^ ten hoorden wi^ reeds het gerammel yan eene menigte klokken; want hier mag een ieder torens bonwen en klokkengeraas maken^ zoo lang, of ZOO luid als h^' slechts yerkiest Heerschende godsdiensten zi^n hier onbekend, en icder mag hier Gode dienen , zoo als z^a hart hem ingeeft Onder kerkt^d ziet men geen göen sferveling laYigs de straat, en Philaddl-^' pliia hcöft dart* al lict voörkömeti als of het' door d^foelfs bei^onei-s Yeiiaten Was^ hetgeeti Hh eh dan, T^egeös de Somfijds heerschende loortseti) Werkelijk het gteval is. Alle wiii^ kläls, w^rkplaatsen , kroegen en hetbergeü z^tk' gesloten , eh in sohiniige der otnliggende dor-« pen mag zelfs geeti rijtüig, gedurende dfe uiU* defening van den ppenharen godsdienst , de kerk voorbijrijden. Aan de pablieke tafeis ih sbmmjge logementen wordi op dien dag liard op g^bedeh^ in een ivoord, in geene stad der wereld kah bet Tierde gebod inet sliptcrö naauwgezetheid waargeriömen Worden dan iw Pbitadeipbia« ' ...» Met dät äi kÜn ik niet beSluiten, oih thlji'' DB rrouW' naar de Mrikäanscbe kerk te ge- leiden , te meer daar zij den redenaar toch niet' Verstäah kdn, €h , haftr tussehen^de {ireken yati' lüijtien oohfi E'waldds te huis latende, liet ik' mi^ doör deh 2oon des iiulzes ', naar edpige * der voornaamst^ korken yergezellen. Het e^rste Godshuis ^ betwelk wi| binnenti*aden ^ behoorde aah de Kwakers ^ welker gctal thans y in Noord^Aäierika allcen, op 309,788 zielen begroot wqrdt Alles had bier een dood ten-* TOtidig, maar püik het en tindelijk yoorka^ K men i tuen y ook de kleedeidragt der gemeetlte y i:^ lielke de unifqrniiteit ev^en 200 naaawkeurig i^ acht geaomea wasy als b^ die d^ best gediccipbneerde aitoee. De boedeü der yrou^ vea waren allea van gr^skl^arige zijdey in den Torm van ^enen oüderwetscken DqvQnt^r Postwagen. Die der mannen geleken sprekend Qp de slormboedeii ran on^e teersdhij^ers» Altären , beeiden , scbilderijen , noch iets , dat naar Ooster^hen opscbik of wufte praalver- tooning geleeky wgs bier te bekennen, zdb zag ik er gfen predikstoel nopb orgeL Elent- ge banken , boven welke de gedekte boofden der getneente nitstaken, een tafeitje op bei- welk eeti groote b^bel opengeslagen lagj een wit marmereti fnonnment^ op betwelk den naam van den eersten Kuraker fbx met xwar* te letteren gegrift stond, maakten de ewige voorwerpen uit , welke aich aan bet oog v$r-« toonden« Geeh aterteling in bet geböuw dee4 eenen mond open, noch scbeen den min^ten schien van ieven te ge?en« Toen ik in^n ge- leider vroeg^ naar Wien m^ hier bleef wach-*, ten, was bet antwoordy na^r den heiligeu geest> Wiens inblazing alleen d^rzelver lippen kan ontslniten; dan, daar ik tevens veraam^ dat dien geest zieh somtyds ui^en achtereen laat afwachten, liet ik deze automatische ver-* ga- ^d^eriiig aan derzelver godtrucbiig^ oferpeim-» iingeü over^ en begäf mijy zbnder te dürved Verzekereii <ff deze soort trän brodders tot de iKpügeüamde prye öl peckiendßf dröoge oC 130^6 .kwkkergeiaeehte behdörde) naar eeii an<^ der gebouw vaii Öpeilbttreti eeredienst. Nadat ^^ aliroreiis eene Doopsgesitide ^ eehe Üiiite« i*iaaQ$cbe en een zestsü andeariEi Icerken trän äl« lerlei uitbeexnscbe be&ämingeh bezocht bad« den^ kwämeii wj^ tobr een« dex MetbÖdistiscbd kerktsn^ anderi^ gete^df v<k)r eehe der kerkeii ^n hef nieuüfe iicAtj daii hier tdnden Wi$ feerst biat regte iidn plas ultra tan God^ien« i^tige dweepeüj« (*) Dexe kerk gelaek villi buitea Veeleer baar eehe groote köördendan- sers tent) dan liaair eenen Übri^telijkeii tem<« peL Wij Yondäh de deören gesldteii ; doch bei luidrubbtig geraas vaii binnen maakta iw) zxHi hienwägiisrig i dat ik teg^ een d^ pdpilllei*eil bpklauterde , om door bei tt;b$ter af te Uu^ reii| wat er toth toö al van biiineä. gaandä was. Man«& {*) De Öchrijver vertaalde oolangs voör een dör Mekbo« disthiscbe predikinten te Looden , het liaotditük^ in bot^ -Welk onzc geleerde JSroes deze ^ecte äföchetft; jochabo ii^n Eerwaäide tticj te Phllaidelphia in Lei Nieuwe licbi Tcrgczeld had, zouden zljne oordeelvelÜngen zeker trä "ivat gestrenger zijn gewecst; E 2 Mannen en vrouwen zaten hier, als hävlüg in eene töni t)nder en boven op elkander ge-* päkf. De redehaarSy vljf in getal en als ge-^ wone anibtfchtdfeden gekleed ^ wisselden elkan^ d^r van tijd tot tijd af. 