title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: Volgens eene overlevering had hij twee zeer fraaije stnkjes geschut, in het jaar 1598 te Utreeht gegoten, die met hem de reis rondom de wereld hadden gemaakt, bij uitersten wil aan da stad Schoonhoven besproken. Zij werden in 1770 of 1780, toen men den stadhuistoren van een nieuw klokkespel Digitized by Google 294 voorzag, versmolten Om de grootste klok werden deze regele, door mr. D. Hoole ran Nooten verraardigd, gegoten: Mija acbor geloei op reü ran dapperen Tan Noort Klinkt, na een lange rnat, tbana in een fraai accoord. Zijn portret is door J. de Geijn gegrareerd. Men heeft: Wonderlicke Voyagie, bij de Holländer» ghedaen door de »träte Magalanes, ende voort» den kloot des Aerdtbodem» om, met vier schepen, ander den Admirael Olivier van Noori van Utrecht, uytgevaren. Anno 1598. Sott. 1602, 4o. Amst. bij Michiel de Groot. 1664 4o. Amst. z. j. bij G. J. Jaeghman, Utrecht, 1706, met hontsn. overgezet in Tcrschillende talen o. a. in het Fr. Amst. 1602, fol. Zie A» aeeoant of tevtral late Voyage» and diseoveries io tht South and Norht, toteards ihe Streighit of ilagellan, the Souih-Seat etc. liOnd. 169S So.; ran Meeteren, Ned. Hut. B. XKII, f. 436; Grotii, Hist, Lib. X. p. 415; Wagenaar, Vad. Hist. D. IX. bl. 139; Ned Reiz. D. I. bl. 11. 1). II. 83, 147, ISO; ValentUn, O. en N. 0. Ind. D. 1. bl. 177; Rabna, Boekz. v. Europa. 1696 b bl, 276; Moll, Zeetogien, bl. 10.6-119; van Kämpen, Vad. Kar akter künde, U. II. bl, 91, 92; Collot d'Escnry, Bott, roem, B. II. bl. 197; Pnrcbaa, Petgr. T. I. P. II. p. 72; Bist. Vnin. (Paria, 1784. 124 Tol. 8o.) T. 80. L. 34. p 1—4; Eouv Biogr. Giner.; Reeueil des Toyages gut out servi ä VitaUissement de la Com- pagnie Indes Orient. (Konen, 1721. 10 toI 12o.) T. II. p. 328, 332, T. III. p. 1 — 153; de Laet, Ifoeus Orbis, Liv. XIII. c. IX, Ilerrera, Reeueil de Havig. da delroit de Magellan; Santago de Teasio, Guerra de Chile (1735) p. 81; Fredcric la Croix, Pa- iagonie, Terre du Feu, lies Maluaines in L'Onip. Pitt. p. 26; van Tenac, Bist. Giner. de la Marine, T. II. p. 328, 339; Scbi nkel, Geseh. en Lett. Bijdr. bl. 14 (Eigenk, Aant. pan 0. p, N.) Ned. Held, ter Zee, 1783. II. I. bl. 191, 192; van Berknm, Besehr, pan Schoonh. bl. 408, 409. Lanta, Het TJtr. Qeslacht van Noort, bl. 8, 9; Vad. Lett. 1821. bl. 89; Kobna en de KiTecon)rt, Maller, Cat, pan Portr, N(X)RDAA (Simon Hkndrik tan der) werd den 16 April 1793 te Heekelingen geboren. Zijn vader Simon van der Noordaa, uit een deftig Leydach geslacht gesprotcn, was acblereenyolgende erangeliedienaar te Heekelingen, Vuren en Dalem, en eindelijk te Dinther, Heeswijk en Nestelrode, waar hij den 12 Jannarij 1826, in 63-jarigen ouderdom ontsliep. Zijne moeder heette Flora Theodora Verploegh. Het eerste ouderwijs ontving hij te Leyden en te Spaarudam, later werd hij ter schoole besteld te Maastricht, waar hij zieh niet alleen een grondige kennis van het Fransch maar ook eene voldoende der Latijnsche taal eigen maukte. Deze laatste stelde hem later tot vele btlangrijke nasporingen in Staat. Ferst was hij eenigen tijd bij een notaris te Leyden werkzaam, en in 1810 begaf hij zieh met betzelfde oogmerk naar Dor* drecht, waar hy apoedig warme vriendschap sloot met vele Digitized by Google 295 toen levende beroemde kunstenaars en letterkundigen, zoo ah J. C. Schotei, J. G. Bendorp, J. Schouten, J. Smits Wz., P. S. Schull en meer anderen. Eenigen tijd daarna werd hij aangeateld tot commies griffier der Regt* bank en griSier der beide vredegeregten, welke ambten hij tot in jare 1840 waamam, gelijk daarna die van commissaria van politie en waterschout tot aan zijn dood, Oloeijende van liefde voor zijn vaderland, gordde hij zieh meermalen voor hetzelve vrijwillig aan, de ecrste maal in 1813, toen hij als luitenant van den landstorm tegen de Franschen optrok, waarvoor hij in 1819 de zilveren medaille ontving; de tweede maal in 1815, toen hij zieh voegde bij de vrijwillige jagers te paard, met welke hij in Frankrijk en tot binnen Parijs trok. Gedurende vele jaren was hij bij na aanhoudend medebestuurder van het Departement Dordrecht der maatschappy tot Nut van ’t Algemeen. Tijdens zijn overlijden was hij daarvan voorzitter. Gedurende geruimen tijd bekleedde hij de betrekking van orateur bij de vrijmetselaars löge la Flam- boyanle der stad zijner inwoning. Ook was hij penningmeester van de maatschappij tot Nut van Handel en Zeevaart en regent van het Stads-Gasthuis aldaar. Behalve het lidmaatschap der maatschappij van Ncderlandsche Letterkunde, werd hem dat opgedragen van het Noord-Brabandsch Genootschap, van Thu- ringsch-Saksisch Verein te Halle eu Berlijn, het Bocnsche Verein van Oudheidvrienden en de Societd royale des Anti- quaires du Nord te Koppenhagen. Hetgeen van der Noordaa van wetenschappelijke zaken het meest ter harte nam, was het bijeenbrengen (reeds sedert bet 12 jaar zijns Icvens) eener verzameling van gedenkpen- ningen en munten, die hij tot een echt wetenschappelijk doel bezigde en hem tot allerbelangrijkste historische en artistische nasporingen aanleiding gaven. Geleid door zijnen goedensmaak, keurde hij het in 1830 af, toen in 's Rijks-Munt de penningen, die men door middel van zeer oude, nog voorhandene Stempels aldaar vervaardigde, liet bronzen, terwijl men toch in de tijden Philips II, van de Buiter, Tromp en Balthazar Bekker dit kunstmiddel, om den koperen afslagen van pen- ningen luister bij te zetten, niet gehend had. Hij was de eenige in Nederland, die zijne stem tegen deze onhistorische handelwijs verhief. Als schrijver gaf hij eenige belangrijke boekbeoordeelingen in het licht in het gedurende veertien jaren door den hoogleeraar van der Chijs bezorgde maandschrift de Vriend des Vader- lands : o. a. van het werk la Belgique et l’Europe. In de ßijdraqtn tot Bocken- en Menschenkennis van wijlen de H.H. Schull en van der Hoop leverde hij ten jare 1831 een geestig en keurig verslag nopens de toen door geheel het numismatisch Europa zoo veel geruchtmakende revolutie-inedailles Digitized by Google 296 der Beljjen. In het 7S.jdir.hri ft voor Algtinetue Hunt- en Penningkunde van den Hoogl. van der Chijs gaf hij : lets over de vroegere provinciale kaperen munt, dui/en ge- naamd (Stuk III 1833. Over eenin Frieschen verlovings- of pandpenning tdtde XVII eeuw. (Stuk VI 1834). Gouden ßruilofte- en tevens begrafenig-penning (Afd.) Geechied- en Penningkundige Aanmerkmgen, naar aanleiding van eenige hier le lande gevondene munten. £n wel in No. Vll van het Tijdschrilt (1836) van bl. 657 — 679, naar ann- leiding van eenen Fränkischen Hers de sol cTor. In No. VIII (1837) van bl. 763 — 858 gaf hij, naar aan- leiding van eenen Fränkischen denarius te Dorestadus of Wyk by Duurstede geslagen een regt kritisch onderzoek naar de ligging, des naams, oorsprong en de lotgevallen van dnt be> roemde Nederlandsohe Emperium der middeleeuwen, terwijl hij in een afzonderlijke afdeeling zijner verhandeling Dorestadus als muntplaats beschouwde. Door de H.H. Mr. H. M. A. J. van Asch van Wijck, Mr. L. Ph. van den Bergh en Mr. J. Dirks en V. D. Noordaus verhandeling later, bij hunne oudheidkundige nasporingen, mut vrucht gebruik ge> worden. In D. II. St. I (1839) leverde hij eene Bijdrage naar aon- leiding van eenige Bisschoppilijke-Utrechtsche muntjes en twee Grafelijk-Hollandsche dito. Eiudelijk in stuk III van dat deel (1843) over eenen Gedenk- penning op het overlijden van den kunstschilder Govert Flink. Van zijne hand is een verslag omtreiit Komeinsche Oudhedon te Kuik in 1823 — 1825 gevonden, opgenomen in de door Dr. Janssen bezorgde Oudheidk. Mededeelingen, St. IV. bl. 365 en omtrcnt oudheden te Oud-Alblas t. a. p. bl. 390. Levensberigt van vvijlen den hoogst bekwamen Dordrechtschen Graveur Jan Christiaan Bendorp in verschillende num- mers van de Algem. Konst- en Letlerb. 1850. Levensberigt van Mr, P. F. T immer s Verhoeven en Hand. d. Jaarl. Vergadering der Maats, v. Nederl. Let- terh. 1850. Hij huwde Henriete Louisa Grimm en overleed aau de gevolgen eener beroerte den 3 Januarij 1851. Zie lijn levensberigt door Prof. P. C. van der Chijs, in Hand, d. Jaarl. Verg. van de Maats, van Nederl. Letterk. 18S1. bl. .^6 voigg en door Dr. G. D. J. Schote I, in Konst- eu Letterb, 18S1 Nu. 23. Ook raadplcge men dicns Ccmmert. de B. Ilaydecopero; Leven van C. van AUemade en P. tan den Schelling CD Äbdij van Rijns- iujg over hcD). Kobus en de Riveconrt. NOOEDBEEIC (Elbbrtus), oorspronkelijk uit Beutheim, gebo- ren omstreeks 1845 te Noorthoorn, werd in 1670 candidaat Digitized by Google 297 voor (!e classis vau iievcnwouden, in 1673 predikant in de grietenij Aenf'wurden, was in 1676 lid der synode op ’t Hee- reiiveen, 1680 te Harlinjjen, 1684 Deput. Synode en in dit jaar te Staveren beroepen, van daar le \Vorkum in Friesland 1697, wuar hij in Febr. 1720 overleed. ilij behoorde tot de Cocejannsche scliriftuitleggers van zijn tijdperk en gal in het liebt ; Beknopie uitleggmge van de Prophetie Jeremie, ivaar in de Prophetien in hare ordre onileendet en de spreekivgsen kortelijk geopent worden, Door Elber tue Noordbeek Bedienaar der H. Evai-gelie tot Workum. Franeker 1701, 2 d. 4o. Anist. 1780 2 d. 4o. Verklaring der prophetie van Mahchie, waarin de ein der woorden na de kracht der grondtaele wort geopent, de vervul- liiig der voorteggingen aangewezen, en op het gemoet door gebruiken worden toegepasl. Workum 1716 4o. Zijn zoon Johannes werd predikant te Jacobi-Parochie (1700) overl. 24 October 1735, en zijn kleinzoon Fllbertus, predikant te West-Öteilingwerf (1736), iMerrum en Nykerk (1745). Zie Ypoy, Geich, der Chr . Kerk in de XVItl Eeuw D. VIII. bl. 402 verv.; Glasias, Godgel. Nederl.; Arrenberg, Naaml. bl. J. I. ligelsiua, yotgl. der Fred, ander de CI, van Zevem^ tcaude bl 87, 278; liabus, Baeki. van Europa 170übl. 546jGfey- daiius, Naam/. der Pred. en de CI, van Franeker, bl. 6.3; Boeks, d, Gel. wer. 1720 bl. 365. NOORDBEEK (Petuds), zoon van Johannes [lenricus Noordbeek, werd te Noorillioorn den ISden Januarij 1711 geuoren, studeerde te Groningen, werd als proponent beroepen te Staveren (1731), te HaUem (1734), Amersfoort (1739), Groningen (1743). bedankte in 1736 voor Hasselt en Hinde- lopen, Amsterdam, (1748) waar hij in 1779 overleed. Hij gaf in liet lieht: Paulus zeege-eang uil 2 Tun, IV : 7, 8 verklaard en toe- geptiBl op ’ t heilig leven en zalig sterven de Weleerw. Zeergel. en godvrvchtiye Heeren Franco de ßruin en Martinus Snethlage Amst 1763 4o., waarvau een veralag in ßoekz, d. Gel, Vfereld. 1763 a bl, 743. Zie Glusius. Godgel Nederl-, Paanw en V e e r i s. Fern, Kerk, Alphab bl 146; H. li e J O n g b, Naamreg. der Pred, in Gelderl. hl, 379; llreas. Naaml. der Pred, ander *l ressorl oan de E d. van Dokkum. bl. 123; Croosc, Naamr. iio. 177; W a- g e n u a r, Heichr, van Amst. I). VII bl. 496; Arrenberg, Naamr, bl. 381; Doekz. d. Gel. IFereld 1731 a bl. 727 b, bl. 110, 1737 a, bl. 233, 617, 637, 1736 t, bl. 248, 439, 1743 a, 730 i 130, 1748 a, hl. 621 6, bl. 108, 1756 a, 799, Müller, Cal. van Portr. NOORDBEEK (Gekbit) m Bernardus Maurik, beide boekverkoopers te Amsterdam gaveu in het licht: ■HaanUijst der Godgel. Schnjvers, tijade een handUidinj voor Digitized by Google 298 Predikanten, Proponenten, Studenten en alle liefhebbers der GodgeleerdAeid. Ämst. 1738 in 12o (twee drukken). 4 dr. z. j. in 4o. Voor de vijfde druk. Amst. bij Bernardus Mourik 2 d. 4o. z. j, Staat Noordbeeka naam niet meer op den titel. NOORDBERGH (Abeaham) Evangelisch Luthersch predikant te Bodegraven, van waar hij in 1809 naar Kuilenbnrg en van daar naar Weesp vertrok, waar hij in 1843 zijn umeritaat verkreeg. Hij overleed in 1848 te Kämpen. Hij gaf in het licht: Schets voor het Catechetisch Onderwije, ten dienete van de Ev> Luth. Gemeente te Weesp. Weesp 1813. De uittigten op het toekomend leven, vödr en na Jesus ver- schijning op aarde, naar den Bijbel. Amst. 1829. Geschiedenis van de Luthersche Gemeente te Weesp, in Nieuio Archief voor Kerkel. Geschied. van de lloogleerartn Kist en Royaards. D. 1. bl. 129. Zie Schultz Jacob! en Domela Nienwenhuis. Bijär. D, I. bl. 68. U. 11. bl. 175; Glaaiue. Godgel. Neäcrl.-, Kobus en de Rivecourt. NOORUE (CoHNELis V.AN) werd in 1731 te Haarlem ge- boren en werd door Frans Decker en F. H. Jelgersma onderwezcn. Hij was medebestuurder van de Haarlemsclie Teeken-A kademie, en vond zijn bestaan voornamelijk in het onderwyzen der teekenknnde. Zijne tusschen uren besteedde hij aan het etsen en het vervaardigen van houtsneden en prent- teekeningen. Tot zijne geetste prenten behooren het portret van Joannes Enschede, Leitergieter en Boekdrukker te Haarlem ad vivum del. et fec, 1788 in 8o., van Joannes Deknatel, Doopsgezind leeraar te Amsterdam, door hem get. en door J. Houbraken in 1762 gegraveerd in 8o. Jacob du Bucquoy, zeereiziger en schrijver, door hem naar het lev. get. en geölst 1788 in 4o, Dezelfde prent met zcs regelig vers van P. Langendijk. Leopold Mozart, gecartouceerd ovaal. op eene viool speiende met vicrregelig Lat. vers; bet. G. v. N. 1764; Joh. Enschede exendit zeldz. Hendrik Tilly, geb. ten Oostende den 29 Sept, 1662, woont te Haarlem, in ’t Aalmoezeniershuis, getond van verstand. 1764 (overl. 25 Sept. 1767.) Willem Opperdoes, geb. te Haarlem, 27 Dec. 1674, heeft 14 jaar ter zee gevaren, is mede geweest bij de vermaarde overtogt van Prms Willem de 3de in het jaar 1688. Den 19 Mey 1704 voor Egmond op Zee, in een gevegt, zijnde tegen drie Franse schepen, sprong het schip daar hij op was in de lugt. Van ’t jaar 1724 tot 1768 waagmeester Digitized by Google 299 en cffUer.teur geweest, en leeft daar nog m toelaUmd, fraaije en schilderachtige ets. Joaina Keuaen, wed. Jan Cornea, geh. te Haarlem, 28 Sept. 1773, leeft daar nog welvarende 1773. Elitabeth Preciea, weduwe van Pieter van de Karre, geh. te Ooatende, den 24 Maart 1681, ia nog in leven. C. W. Noorde sculp. 1781, naar La Croix dal. 1781 fol. Voorts komen op verschillende catalogi nog van hem ver- schillende geteekende of gegraveerde portretten, op de Cat. van Müller en ook door Kramm vermeld. Voorts nog Dirk Helmbreker uitmuntend achilder, geh. te Haarlem 1624 overl. in Italiin 1694, ip»e del, C. v. Noorden fecU, 1772 in gr. fo. iDeze kop” echrijft Kramm »is voor- treffelijk, als met bruin krijt, op willen grond, schilderachtig geteekend, bewerkt.” In dezelfde manier zijn nog de volgende, zeldzame prenten: Een liggende hond, naar G. Visscher, C. v. N. fecit. 1777 gr. 4o. Een liggende leeuto C. v. N. ad vivum del. 1757, fecii. 1766. Als met rood krijt geteekend in kl. 8o. oblong. Een staande leeuwin, met de pen get. door Bembrandt C, V-. N, fec. kl. 8o. oblong. Een ataande en een liggende koe, met bruin ec zwart, zeer misteckend C. v. N. fec, 1765, in 12o. oblong. Een vrouw, die een achaap melkt, bij eene achuur, naar C. B er ehern, C. v. N. fec. 1788, in 8o. oblong. Een Landachap met twee koeijen en vier achapen, die door een herder en eene vrouw worden gedreven, naar denzelfden, 1768 in fol. Een Duingezigt met een kerkgebouw op den voorgrond, naar Jan van Gooijen, C. v. N. fec. 1767, kl. 8o. oblong. Een tütende vrouw met een kind op haar achoot, naar eene met 0. I. inkt gewasschen teekening van Lin ge Ibach, C. V. N. fec. 1767. Een naakt zittende man, met de pen opgewasschen door Bembrandt, C. v. N. fec. 1765 in 4o. Een tütend officier der Burgerwacht, een lange pijp roo- kende, met zwart krijt geteekend door C. Troost, C. v. N. fec. 1765 in 4o. Eenige gebrekkelijke Joden, naar Bembrandt, kl- 4o. Een ataande man, naar de teekening van A. van Ost a- de, in 8o. Bijna al deze prenten berusten bij'deti heer Pb. J. van Kellen te Utrecht. ln de verzameling van mr. J. van Buren, bailluw van Noordwijkerhout enz., te Leyden in 1808 verkocht, kwam voor Het compleete en teer zeldzame werk van C. van Noorde, 48 stuks, waarbij 13 staks verschillende drukken. Digitized by Google 300 Kramm vermeldt noi': n ^ Een jongen tuet een hued op, die zijne pijp ontsteext aan i’uur, hetwelk hij in een lest in tijne hand heeft, F. Ucds pinx. C. V. N. fee. 1765, uituiuntend en uitvocri? "cetst. Een Landtchap, tcaarin een staande en gratende koe, oblong, en de weergade met een staande en een liggende koe, oblong. Een gezigt op de Grooie Markt en de Groote Kerk te Haarlem, C. v, N. p. et fee. 1764, Johannes Ensche- de. cxc gr. fol. Cagelot of Potwalvisch, lang omlrent 60 voeten, even be- noorden Egmond op Zee levend gentrand, op den 15 Febr. 1764. Den 1 Haart aldaar in veiling verkocht voor f 800. Den 19 Febr. naar ’t leeven geteekend en in ’t koper gebragt te Haarlem door C, v. N. Een idem, lang 64 voet, gedrand tusschen Zantvoort en Wijk op Zee, den 20 Febr. 1762, verkogt 5 Maart voor f 900, 0. V. N. ad V. 21 Febr. gr. fol. Titelplaat voor het werk Horte en eakelijke Beschnjving der Vereen. Ned. Amst. 1766, 8o. Een prent in fol. Afb, van dett Ridder Nicolaas van Kuiven, door hem in 1764 gesneden voor de stad Haarlem, door van Oosten de Bruyn, Haarl. 1767 in fol. bl. 316. Met H. Spilman gaf hij in het licht Verz. van Gezigien in de vermakelijke Landsdouxoen van Haarlem, Haarleni, 1763, fol. De heer Kramm vermeld ook een door hem naar eene schilderij van J a n van Eyk, in bezit van den heer J. Enschede te Haarlem gegraveerdu plaat, voorstellende De zittende St. G e e r t r u i el a, op eene hoogte, met nog eenige figuren; achter haar is men druk bezig om eene groote kerk te bouwen, met een toren, die nog maar gedeeltelijk is voltooid. Men hield deze prent voor een origiiiele leckening van J. van Eyck ; ja, wat meer is, de meest erkende kunstkenners hebben die meening gedeeld en daarover de pen gevoeru — Hij beurbeidde ook het portret van Frans Hals, in mezzo-tinto. Onder zijne houtsneden is hoogst zeldzaam het portret van Romeyn de Ilooghe, geb. te Amst. overl. te Haarlem 1708*/j|,, kl. 4o. Van zijne afbeeldingen bezit de heer Kramm een hout- snede in kl. 4o. oud zijnde 17 jaren, met een steekhoed op, waaronder C. v. N. Se ipse ad v. fec. Anno 1748, een dito 1763; het Portret van hem en zijne vrouw, in den bloei hunuer jarcu, in paatel, waarschijnlijk door hem geteekend, in gr. fol., als ook onderscheidene oidonnantien, olifanten enz. Eene teekening van zijn hand, voorstellende een ßesneeuwd Wintergezigt, gold, op de verkooping van den heer Kops, / 49. Hy overleed kinderloos in 1795. Digitized by Google 301 2ie Immerieel. t. a. p. bl. 266. Kramm, t, a. p. bl. I20.'>. Tolg. Kobosen de Kiveconrt. NOORDEN (J. van), med. dr., gaf in het licht: Üisi. de poluum aquoserum ealidorum abttsu, L. B. 1771. Verh. oeer de Luqlweeqkundiqe Bol uf AerosUiiuch IVerkluiq, Rott. 1783, 8o. Zie Arrenberg, Naamr. bl. 381; Cat. Med. C. B. ä Rof, T. II. p 3öi. NOORDEN (CoRNELi» Jcstus va»), zoou van Cornelia Justus van Noorden, predikant te Herkingen (1738), Spijkenisse (1741), uitgediend 1787, sestorven 1789, werd in 1776 beroepen te Scheliuynen, en vervolgens predikant te Wijk bij ileusden (1777), Nederhardinxveld en Giesendam (1780), Nillegordsherg (1788), Schoonhoven (1789), Delft (sasthuis-kerk 1790), emeritus (1822) en overleden te Delft den 26 October 1828, oud 75 jaren. llij gaf in het licht: De taak van het Zendelinq-Genootschap beschouwd als het werk des Heeren, Rott. 1820, 8o Zie Brandt, Kerk. Reg. bl. 36, 72, 90, IOC, 109, 110, 134, I3(i; Naaml, van van Cleef, bl. 432. NOORDEN (.1.) gaf in het licht; Inleiding tot de Krvidkunde, Fransch en Hollandsch, Rott. 2 d. met afgezette platen. Zie Naaml. van van Cleef, bl. 432. NOORDENDORP (Adbiaan), werd in 1781 te ’s Hage geboren, en was aldaar architect. Omler zijne leiding werd het koninklijk paleis in het Noord-einde vergroot en voltooid Ook is hij de bouwmeester van het paleis van Z. K. H. prins Frederik der Ncderlanden. Hij overleed in den bloei zijuer jaren, Zie I m m e r z 0 e I, t. a. |>. bl. 2 ) 16. NOORDENIIOUT (Gerrit), zoon van den Amsterdaraschen predikant bij de 1 uthersclie genieente Willem Noorden* hont, werd in 1756 te .Amersfoort geboren, slu.leerde te Kiel en Göttingen, werd in 1781 proponent, vervolgens predikant te Wetap (1783), Utrecht (1787), Rotterdam (1788), Amster- dam (1791), waar hij in 1811 oicrlecil. Zijne afbcelding is door A. van der Beck en i). Sluijter naar 11. W. Cas- par i vervaardigd, kl. fol. Zie Domcia Nicawonhuis, Oes. der Amst. Luth. Gern. bl. 218 Müller, Cal. van 1‘artr. NOORDEWILR (Micuael Jax). In 1806 te Baflo geboren. Digitized by Google 302 kivoin N oorilewierop dertien-jarieen leeftijd, zooals men zegt, toevallig te As»en, oader de leiding vaa den heer Nassau. Eerst leerling, werd liij aldra kweekeling, later secondant aan zijne scliool. In 1832 werd Noordewier te Winschoten geplaatst aan ’t hoofd eener inrigting van midddbaar onder- wijs, wanraan tevens het onderwijs in de oude talen was ver- bonden. In 1835 vcrkreeg hij aan de lioogeschool te Gronin- gen, na ’t verdedigen van een Specimen continm» brevissimum paedagogicea conapectum, den graad van doctor in de Ictteren en bespiegelende wijsbegeerte. ln 1851 werd hij in de plaats van dr. Nassau, die zijne betrekking had nedergelegd, benoemd tot rector der Latijnsche school, later, bij veranderde inrigt'ng, van ’t gymnasium te Assen. Hij was een man van Studie en wetensciiap, een nitstekend onderwijzer, en wat meer zegt dan beide, een braaf mensch. Van zijne wetensciiap getuigen zijne werken, van zijn onderwijs de leerlingen, die hij gevormd heeft, van zijn edel gemoed de algemeene acliting, die hij genoot. Hij overleed den Oden November 1865 en werd den 15den ter aarde bestold. Hij was sinds dat jaar 1854 lid van de maat- sohappij der Nederlandsche Letterkunde. Hij gaf in het licht: Nederduitache Eegtaoudkeden, ütr. 1853, So. Een bijna vergeten hoo/datuk uit het leven onter Faderen cpgeraield, Gron. 1854, 8o. Zio Prop. OroK. Cour. 18 N'ov. 1865; Cat. der Slaalt, va* Ned, Leu. n. III. bl. 293, 307; Älg. Leit, ilaands. 1835. NOOHDERWIEL (Hendrik), glasschrij verte ’s Hage, mede- oprigter van een nieuwe Karner van Eictura te ’s Hage in 1656. De heer D. van der Kellen Sr. te Utrecht bezit eene groote schilderij van hem, in 1647 vervaardigd, voorstel- lende een allegorie op de huwelijksbestemming van den mensch, in den smaak der Huwelijka-fuik van Jacob Cats. Zie Eramm, t. a. p. bl. 1208. NOORDKERK (HERMaNCS), een voortreffelijk regtsgeleerde, die gcdurende een voornaam gedeelte der 18 eeuw te Amster- dam heeft gebloeid, en, gelijk Boerhaave, niet siech ts in zijn vaderland, maar ook buiten hetzelve met roem is bekend. Hij werd 28 Januarij 17Ü2 te Amsterdam geboren. Zijn vader Jacobus Noordkerk had eene bediening bij het Oost-ln- disch huis. Zijne moeder heette Margaretha Linden. De Staat zijns vader, wiensi. huwelijk eerlang met raeer kindercu gezegend werd, gedoogde niet dat hij zijn tweeden zoon Her- manns tot de Studie opleidde, hoezeer al vroeg een onwedcr- staanbare trek tot Icttcroefeningen bij hem ontdekt werd. Van hier dat zyne ouders hem in zijne eerste jeugd voor de Digitized by Google 303 Schilderkunst bestemde, waariii hij door Otmar Ellinger onderwezea werd, doch weinig vorderiugen maakte, weshalve hij uit eigen keus van dit beroep afzag, en zieh met alle vlijt op de kennis der letteren toelegde, waartoe de inkomsten van een klein ambtie, waarmede hij door het burgemeesterlijk gcslacht der C o r v e r s was begunstigd en dat hij door een ander, tegen zekere bepaalde jaarwedde, liet waarnemen, in Staat werd gesteld. Ouder eenen Hongaarsehen leermeester oefende hij zieh z66 ijverig in het Latijn, dat hij binnen körten tijd, de akademische lessen te Leyden kon bijwonen, en in 1728 tot doctor in de regten bevorderd werd. Kort danrop gaf hij drie regtgeleerde werkjes in de Latijnsche taal geschre- ven, als zoo vele proeven zijner bekwaamheid en lust tot onder* zoek, in het licht, waardoor hij zieh al vroeg in de regtsge- leerde wereld een naam verwierf en tevens de muatschappij, vooral in dien tijd, geen geringe dienst bewees. Zij voeren tot titel Specimen Uctionum seu Disquistlio de lege Petronia (1731); Obuervationum decas ; Matrimonia ob sodomiticum turpe facinus, quod peccatum cum vocant, jure solvenda. (1733.) Hij vond er naderliand echter zooveel berispelijks in, dat hij groote moeite deed ze te laten opkoopen en uit de wereld te helpen. In zijn vaderstad zieh neStgezet hebbende, verwierf hy weihaast door zijne buitengewone bekwaambeid in bet pleiten een grooten roem, vooral ook nadat het hem gelukt was, drie criminele gevangenen door middel van een ordinair proces. met een gewenscht gevolg* te verdedigen. In deze eerste pleit- rede handhaafde hij de geschondene regten der menschheid, door de verdediging van een slaaf, die zijnen meester in Amerika ontvlugt, door dezen achterhaald en vervolgens in de gijzeling was geworpen, en wist door zijne welsprekendheid den ongelukkigen man zijne vrijheid te schenken. Later mögt hij door een voordragt, die diepen indruk maakte, een beschul- digden uit de kaken des doods redden : maar hetgeen allen overtrof, waarin hij zieh, volgens getuigenis van Wagenaar bij alle voorstanders eener redelijke vrijheid van godsdienst, eenen onsterfelijken naam verwierf, door als voorspraak op te treden voor twee zijner stadgenooten, die wegens het drukken en uitgeven van eene verklaring over het boek Job, door W. Deurhoff geschreven en van onregtzinnigheid betigt, in 1743 ter schouts-rolle gedagvaard en verwezen waren. De schrandere en welbespraakte man verdedigde de beschuldigden, ten aanhoore eener talrijka schaar, met zoo veel klem en vrijmoedigheid, dat hij de toejuiching der gansche pleitzaal en der regieren, voor wie hij sprak, mögt wegdrageu. Noord- kerk kenschetste zieh voorts door grootbeid van ziel, een onvermoeid geduld, door nederigheid, minzaamheid, door een zuivere godsdienst, maar vooral door zijne geneigdbeid om Digitized by Google 304 ODgelukkitten te helpen. Hij bediende behoeftigen en gods- dienstige gestiebten ran vcrschiilende gezindbeden om niet, cn geringe weduwen, verdrukte weezen en andere ongelukkigen vonden altoos in hem een getreu wen raadsman en ijrerigen voorstander. Van hier dat zijn huis de toevlugt was van rijk en arm, en bet, zoo als ook zijne verschijning voor de balie, te re 2 t een leerstoel voor vele jongere toen nog levende ambt- genooten mögt genoemd worden, waaronder Nikolans Bondt, Hendrik Barlijn Luiken, J acob K 1 in khamer, Jan Baptista de Graaf. Hij stierf aan een verval van krachten op den 6 Nov. 1771 in den ouderdom van bijna 70 jaar. Zijn lijk werd, op zijn uitdrukkelijk begeerte, zonder veel gevolg, naar Haarlem ge- sevoerd, en aldaar in de Groote-kerk in stilte bijgezet. Pe- trus Burmann US Secundus gedacht zijner in een Latijnsch treurdicht door M. C. van Hall in Nederdnitsche versen overgebragt. Tot de Schriften, die, behalvc de bovengemelde, nog van liem het licht zien, behooren cen doorwrochle verhandeling, vervat in een berigt. ten behoeve van den baljuwvan Noord- wijkerhout gesteh! , waarin vele bijzonderheden omtrent het Strandregt zijn bijecnvcrzameld, te vinden in de Nieuwe Ncdert. Jnnrbochen van 1769, bl. 578 vnlgg; vcrvolgens eeni 2 e naamlooze «reschriften. die hij in 1740, tcr dcmpitig van de stedelijke oiilusten, die toenmaals te Amsterdam oiidcr het gemeen plaats grepen, uit liefde voor orde en ruat, in het licht gaf, alsmede eene door hem bemerkte redevoering in een kleinen kritig van lettervrienden uilgesproken, over het ijdele en mittige, dat hier heneden den mensnh, ah natuurlijk en verstandiglijk tceeen, aankleeft en ten deele valt. Doch het- geen boven allen uitmunt is die merkwanrdige en mannclijke opdragt nan de toenmalige regering van Amsterdam, geplaatst voor het eerste deel der Handveden en Privilegien van die stad, door twee andere regtgelecrden begonnen, doch door Noordkerk in 1755 voltooid. De Pleitreeden voor Deurhofs Job versclieen te Haarlem 1743 4o. Op Cat. der Bibi, van Mr. G. W. van Oos ten de Bruijn körnt bl. 36 een exem- plaar voor Aiec note intereas. de Mr. v. 0. de Bruijn. Zie J. S. V er n fed 0 Eloge de Mr V Advoc. Voo d. 177!. J. W a ß en a n r. Sehet» V h, lea der Aari en het Gedrag van den lleer . Mr. LI. LL, Amsl !7il 8o. ; Lev, van J. Hugenaor^ bi 74; Mr. \V . Schorer, Eert» ooer de ouger^mh. cer heilend Reghgeleerdh. en /ir/ri/. ..VliJJelS. 1707; iM . C van Hall, Mr. LI. besrhouwd nh AVVrW rrdet.atr en Ivfterk, in Regisgel. t’erh. bl. ,V46. verv* Sepp, Jnh. Stinitra nn zijH Ujd. 1). 11. bl 45, Ö5, 104 volß. ; van KainpcD, Mag. U 11. hl. I9l ; Sepp. Uct plexdook. van Mr . U. N, i« Godgel. litjdr. 1^04, bl. 353 volß ; Suxe, Onom. X, VI p. 477; C G UauhoLd, InUitnt, Jur Rom. p 20'); Sandbrink de Adnoeat. Jurihux ae doefrina^ p. 138, 136; Lnlüff», Blair'» Us»en. !>. II, bl 213— 216; C o 1 1 o l Digitized by Google 305 d’Escnry, IlaU. roem. D, A. III. bl. 199. D. IV (2) bl. 422. 423; Siegenbeek, Sekn. Gtich. irr Hei. LeUerk. bl. 306; B e k k e r, Lijke, op ien grooten Hoorikerk ; Kok, Bijv. ; N i e u- w e n h n i 8, Mg. Woorienb.; Eobns en de Riv^ecourt, Woor~ denb. der eameni ; ßnamaa. Getek. der Geld. Hoogetek. O. II bl. 144, 14.^; Hei. l'ai. Letleroeff. D. I. St. I. bl. 134. Bibi, i. Sc. ct. i. T. XXXVI p. 460 8. Bibi. Hag. T. V. p. 206. Boeke. d Gel. Kereld 17784 bl. 474; Cal. J. v. Voortl. T. I. p. 152. NOORDT (CoBNELis). Zie NOORDE (Cornelis ?an). NOOR DT (JoHAN van) volgens sommigen te Amsterdam geboren, bloeide in het midilen der XVII eeuw cn schilderde geschiedkundigf! en zinncbecldige ondervrerpen, portretten, ba- dende nimfen en beesten, van welke sommigen door bekwame kunstenaars in het koper zijn gebragt. Hij was ook een be- kwaam etser. K r a ra m neemt eenige etswerken van hem op en vermeldt: Het eigen geilste tverkje van J. van Noordt, 50 stuks. Hij was leermeester vau Jan Voorhout. Zie I ni m c r z c c 1. t. a p. bl. 366 ; K r n m m, t. a. p.bl. 1209. NOORDTDIJK (Petrds), predikant der Doopsgezinden te Amsterdam, beoefende de poezy, en gaf er eene proeve van in het Stamboek van J. Koerten. Zie van der A a, N. li. C B. H’oordenb. NOOHDWIJK (Jeroen van). Zie JEROEN. NOORDWIJK (Everard van), een Hollandsch edelman, trok in 1168 raet Graaf Floris III, tegen de West-Friezen te velde, doch, met eenige andertu, tegen ’s Graven zin, voor- uitgcrend zijnde, vielen zij in ’s Schagen cn braudden het plat. De Friezen middelerwijl op hunne luimen liggende, sneden hun den pas naar het gros des legers af, waardoor een fei gevecht ontstond, in hetwelk onderanderen Everard van No ord w ij k sueuvelde. Dit had plaats den 22 Januarij des gezegden jaars. Zie Wagenaar, yad, Hitl. D. III. bl. 261 en 262. NOORDWIJK (W.) vertaalde uit het Engelsch in het Latijn: J. Nihell, Novae raraeque observaiiones circa variarum criaium praedictioncm ex pulsu, nuUo habito respeciu ad aigna critica cri- ticorum. Amst. 1746 8o. Zie Cat. Bibi. C. U. a Roy, T. II. p. 576. NOOREN (0 J.) schreef: Dm. med. de apoplexia. L. B. 1810. NOORT (Aert van). Guicciardijn schrijft nopens hem • Aert vau Noort, van Nimmeghen, borger van Antwerpen, groot navolgher van de Italiaansche vonden, d’ aller eerste, die de conste op cristallijn te backen en te verwen gbevonden heeft.” 20 Digitized by Google 306 Zie Gaicciarilijn, Btt. d. Ned. bl. 128. (Arnhem 1617) Kramm, t. a. p. bl. 1209. KOORT (Elias van) te Utrecht geboren, volgens Kramm waarschijnlijk de vader ran of vern'ant aan WillemranNoort. Hij komt in de Kameraars rekeningen van Utrecht 1494 voor en schijnt een zilversmid te zijn geweest, waarschijnlijk ver* stond hij ook de snijkunst. Zie Kramm, t. a. p. bl. 1210. NOORT (H. van) of Noert bloeide in het midden der XVI eeuw te Utiecht en was een zoon van Willem van Noort. Hij volgde deze in 1558 als stads>bouwmeester op, met een jaargeld van / 20. Hij vervaardigde o, a. in 1557 twee leetiieen metter stads- loapen, om geplaatst te worden boven den inganc van de nywe Tolstege-brug, boven ’t water. Deze leeuwen, vol karakter, doch zonder veel relief, bewerkt in den destijds heerschenden heral- dischen stijl, zijn thans met de brug, ten gevolge der verfraaijing der stad, bij den ingang van het plantsoen, weggebroken. In 1560 werd hij door burgemeesters van Utrecht afgevaardigd om in andere gewesten de bestaande spui-sluizen te gaanopnemen, ten einde beter in Staat te zijn het ontwerp eener spiusluis te leveren, die aan de behoefte beantwoordde. Na Gouda te hebben bezocht, kwam hij met hetzelfde doel te Antwerpen, waar eene opene spuisluis met trekdeur gevonden werd, en waar het groote verschil in den waterstand, bij ebbe en vloed, het spuijen gemakkelijk maakte. Te Damme en te Sluis in Vlaarderen onderzocht van Noort de sluizen, later ook te Brussel en te Yilvoorde, vooral om in oogenscbouw te nemen het zoogenoemde Brusselsche kanaal, dat te Willebroek met de Roepel gemeenschap heeft, en dat over eene lengte van weinige uren gaans, een zoo verbazend verval van water aanbiedt. Toen hij werkelijk in 1562 de spuisluis in den Vaartschen Rijn zou maken, ter plaatse waar deze in de Lek valt, ontving hij nog onderwijs van de bouwmeesters Jakobz en Pa uw eis, die de twee spulen gemaakt hadden in de Nieuwe Graft, welke omstreeks Zeist een aanvang neemt, en zieh in de stadsgracht stört, nebij de plaats waar het bol- werk Wolvenburg gestaan heeft. Toen Brederode de stad Utrecht bij verrassing zocht in te nemen, vernielde hij al den kostbaren urbeid van de nog ouvoltooide spuisluis aan de vaart. In 1577 werden de nieuwe boiwerken aan de noord- zijde van de witte Vrouwenpoort, waarvan de planteekeningen door Johan van Barck waren vervaardigd, onder zijn toe- zigt ondernoinen. Hy overleed in 1532 üit tevredenheid voor de door hem bewezene diensten, werd aan zijne weduwe Am eit je, van stadswege een jaargeld van / 25 toegelegd. Zie Lauts, Bet Utr. Getlaeht van Noort, bl. 8 ; K i a m m t. a. p bl. 1210. Digitized by Google 307 NOORT (Lambbbxds van), vader vao ^datu vanNoort, beroemd glasacbilder. ln het Museum van Antwerpen zijn 15 stuks historische tafereelen van hem aanwezig, van welke, volgens den Catalogua van 1857, de eerste zeven zijn ver- vaardigd voor de Gildezaal voor SL Lucas aldaar. llij schil* derde 3 glazeu in de kerk te Gouda: het 9de, de oßerhande van priester Zacharias, het Ilde, de geboorte van Johannes den dooper, het 13de, Jezus tvoaälf jcurtn oud, ättende ander de leeraren in den tempel te Jerusalem. VanBemmel en Iinmerzeel noemen hem van Oort. In 1571 overleed hij in groote armoede „ onder misserien” inhet huis genaamd De vlugt in Egypte in de Cammerstraat te Antwerpen. Zie Immerzeel t. a. p. Kramm, t. a. p, bl. 1210, 1211; Dez. Qoudiehe Glasen, bl. 6S, 75, 81 ; Collot d’ Escur j. Holt, roem U. 1 bl. 70; van Hemme I, BeuAr van Amertf. D. 1 bl. 448; Gaicerardy, t. a. p. bl. 81; Lauts, Het Vir, getlaohl van Noort, bl. 7, NOOET Loys (van), mogelijk een zoon of kleinzoon van Aart, werd te Antwerpen geboren. iLouys van Hort,’’ schrijft Guicciardyn, fraey in vele dingen te beworpen en om conterfeyten.” Zie Guicciardyn, t. a. p. bl. 125; Kramm t. a. p. bl. 1211. NOORT (Mabcblis van), zoon van Willem van Noort (die volgt), werd in de 2de helft der XVI eeuw te Utrecht geboren. Men heeft von hem : Afmetinge der Vecht, van de vryheyd der etad Utrecht enz. gedaan bij Mr. M. v. N. Arctitect der stad Utrecht, den 19 en 21 Junij 1622. Hij was waarschijnlijk de broeder van den beroemden rei* ziger Olivier van Noort of Noordt. Zie Kramm t. a. p. bl. 1211 ; Lauts t. a. p. bl. 8. NOORT (P. van), verdienstelijk kunslschilder, in den atijl van den Utreclitschen Jacob Gillig. Op den huize Oroen- hove onder Wassenaar, toebehoorende den Baron v a n Tuyl 1 van Serooskerken, vindt men van hem Rivierviaechen en V3(mt. Zie Kramm t. a. p. bl. 1211. NOORT (Willem van), waarschijnlijk te Utrecht geboren, vader van Hendrik van Noort. Hij was in 1541 aldaar in stads dienst als Ingenieur en als bouwmeester of architect en in 1549 Raad dier stad. Hij vervaardigde, op last van het Stedelijk bestuur, een uitvoerigen platten groud van de oppervlakte der geiieele stad, behoorlijk uitgemeten, voorna* melijk met bet uog op de versterking der plaais. Behalve 20 * Digitized by Google 308 de breedte der stads graehten, de dikte der stads muren, en de uitpassing der aanwezige boiwerken, vindt men op de schets teekening, tevena nieuw aan te leggen boiwerken en der* gelijken. Niet lang daarna vervaardigde hij een kaart van de Vaart of Vaartschen Rijn, welke vaart, bij het dorp Vrees- wijk, aan de stad gemeenschap bezoi^t met de rivier de Lek. In 1544 werd hem de opmeting toevertrouwd van den loop der Lek, welke bij hoogen waterstand, soms bij Vreeswijk zoo achrikbarend opstuwt. Er werd te dier gelegenheid ook ge* sproken van de killen aan beide zijden, en van de door de rivier loopende killen. Tot gezegde opmeting werden hem twee andere bekwame mannen' tnegevoegd, onder welke Evert van Schayck, die reeds vroeger sommige gedeelten van het stichtsch gebied in kaart had gebragt. l)e vischbrug werd in 1548, naar het model daarvan door hem geleverd, gebouwd. Ook vervaardigde hij het ontwerp voor het stadhuis, na het afbreken van het oude Hazenberg, in 1547 gebouwd. Onder zijn toezigt werden in 1552 de grondslagen der nieuwe bol* werken, waarschijnlijk naar de aanduiding, door hem op den platten grond gemaakt, gelegd. Bij de plegtige intrede van Philips II te Utrecht, in Oct. 1549, werden aan hem alle zaken, zijn vak betreffende opgedragen. ln ditzelfde jaar deed hü met Jan Schoorl een voorstel aan den raad der stad, om door niiddel van zeker werktuig en schip de rivieren en vaarten te verdiepen, hetgeen hun werd toegestaan op stads te kosten doen, onder belofte evenwel van bunne zijden tot te* ruggave der onkosteu, bij aldien ’t niet aan het gewenschte doel beantwoordde. Zijne woning was vermoedelijk dit, wat nog beden gedeeltelijk te zien is over de Jansbrug aan de zijde van het huis Drakenburg, waar een klein beeid, ten voeten uit, van Keizer Karel V, in den gevel met een La- tjjnsch onderschrift geplaatst Staat. Zie Kramm, t. a. p. bl. 1211, 1212. Lauts t. a.p. bl. 1,2,3. NOORT (Jan van) komt ook omstreeks den tijddat Willem leefde, als architect te Utrecht voor. Zie La u ts, t. a. p. 3. NOORT (WuxsM Van), zoon van Hendrik, werd met dezen en Pieter van Sypene in de laatste weken van 1577 naar den Prins van Oranje te Haarlem gezonden om met dezen te spreken over de versterking der stad. De Prins gaf zijne toestemming, en binnen vrij körten tijd werd, van wegen de stad, voor de verbetering der bestaande en den aanleg van nieuwe boiwerken, de som vau / 6575 beschikbaar gesteld. Hü volgde zün vader niet als stadsbouwmeester op maar wel een anderen zoon Marcelis, die f 150 tot jaarwedde ontving. Zie Lauts, t. a. p. bl. 7. Digitized by Google 209 NOOBTBERGH (Gkbardds Jacobds) gaf in het licht: Äd recriptum DiocUtiani et älaximiani, L. B. 1786, 4o. Zie Biil, Fagel, T> II. p. 138. NOOT (Jonkheer Jan van den) nonmde lich » Patricias van Antvrerpen,” en schreef op elk der XVI bocken van Pegandee Pleyn van zijn tijdgenoot Houwaert, een sonnet. Hy overtrof hem niet in poezy, maar gebruikte minder bastaard* woorden. Zijne zinspreuk ivas: Tempera te tempori (^Sc/ük m naar den tijd). Hij overleed te Antwerpen in 1590. Hij schreef in het Ned. en Fransch: Cort begryp der XII boucken Olympiados, in ’< FZ. en FV., Antw. Giles van den Bade, 1579, kl. fol. met por« tret van den Schrijver, in ’t koper. Hymne de Braband, Anvers, 1580, fol. avec fig. De poUische Wercken van mijn Heere van der Noot,im, 1593, 1594, fol. met portret (in houtsnede) en platen. Willems bezat een exemplaar, waarbij gevoegd was eene copie van ver- schillende stukken, getrokken uit de arcbiven van Antwerpen, rakende van der Noot’s poorterschap, verkregen 2 Jnny 1558, zijn huwelijk te Leuven en onderstand in geld voor het in druk geven zijner werken. Diverses Oeuvres poetiques, Anvers, 1581, 1 vol. kl. fol. Zie Willems, Verh. oter de Ned, TaaU en Leit. D. I. bl. 290; Aniv. Alm. 1820. bl. S3 ; Witsen Geysbeek, A. A. C. Ifoord. D. IV. bl. 528, 5S9; J. B. Willekens, Verh. over hei Herdered. Amst. 1715. bl, 190 en volg. Snellaert, Sehet» eener Ge», der Nei. Leit. bl. 114, 133; Bibi. Willem». T. II p. 74, 75. Groen van Prinsterer, Areh. S€rie I. T. II. p. 833 b. Nienwenbnis. NOOT (Thomas van dbb), vertaalde nit het Spaansch van Pedro Ximenez de Prexano: Dat Hebt der Keraten. Oke- print in de princelyke Stadt van bruesei: in den Zeeridder. In ’t jaer ons heeren vyf hondert ende achthyene : den twintichsten dach nouembris. Vooraaii lecst men: Dees boecken syn te coope in den Zeeriddre te bruesei En t amsterdd in ingheleborch. Met houtsneS figuren, fol. Zie (J. Koning) Naaml. van eenige zeldz. Boeken i» m»». bl. 76. NOOT (Adam van dee), zoon van Lambertus van der Noot te .Amersfoort, werd in 1557 te Antwerpen geboren, waur zijn vader hem in de kunst onderwees, was in 1587 meester, in 1598—99 deken van het 8t. Lucas-"ild te Ant- werpen. Hij was cen man van veel talent en zeer beroemd. Rubens, Jordaens, Francken, H. van Baien, be- hoorden tot zijne leerlingen. Daar by driftig van aard was, verlieten hem allengskeus zijne leerlingen en begunstigers, eindeliyk bleef Jordaens, die later met zijne dochter huwde, Digitized by Google MO alleen tiechts over. Hij nmakte veel werk van bet teekenen en ordoDneren, doch veronachtzaamde later die noodwendige deelen der kunst, en hegon oppervlakkig en gemanierd te (childeren, ’t geen nadeelig op zijn roem werkte. Zijn koloriet bleef nogtans schoon en zijn penaeel vrij en kunstig. Buben s plecg te zeggen: indien van Noort Borne bezoclit en naar goede modelten geatiideerd had, hij al zijne tijdgenooten zou overtrofifen hebben. Hij schilderde veel voor kcrken, altaren enz. Het Brosselschc Museum bezit van hem een voorstelling van den Zaligmaker, die de kinderkens tot zieh roept en de St. Michielskerk te Gent, de Genezing van eene zieke door tussehenkomet van de H. Maagd Hij overleed in 1641. Anthonie van Dijck etste zelf zijn portret. In het Gulden Cabinet van de Bie vindt men z^n portret door Hendrik Snijers, naar J. Jordaena. Petrus de Jode, Baph. Sadeler en anderen hehben prenten naar zijn kunstwerk gemaakt. Onder soumigen zijner portretten leest men Adam van Oort. Zoo noemen hem ook de Bie en Immerzeel. Guicciard^n noemde hem van Hort, Zie van Mander, Honbraken, Jacob Campo Weyerm an, de Bie, Gnicciardyn, Be*, der Ned, bl. 126; Immerzeel, bl. S78; Kramm, bl. 1209; de Pilea, Lee. der Schild, bl. 354. NOOT (WooTEB VAN der), afstammeling van een adelijk geslacht in Brabant, sedert het jaar 1285 bekend. Hij was de overgrootvader van Karel, die volgt, raad en kamerheer van Philips vau Bourgondiä, die hem als ambassadeur bij den Koning van Hongarije gebrnikte en hem in 1454 ridder sloeg, Welke eer zijn zoon in 1540, zijn kleinzoon, in 1589, zijn na-achter- kleinzoon Leonard, Heer van Kedeghem in 1659 ook genoot. Keizer Karel VI vergunde in 1716 aan Ch. Bonov. van der Noot, bij een open brief, vrijheid om aan eene van zijne heerlijkheden den titel van graafschap te geven. Zie Batkena Troph. de Brab. T. I p. 251,T. IIp. 363,367, 369; Suppl. aux trophee* de Brab . T. I p. 430. Nobil. de* P. Bat, T. I p. 7, 81, 371. T. II p. 478—480 ; Quart. Geneal de* Familie* Noblei, p. 161, 232, 235, 276, 311, 312; Te Water, Verb. d. Edele. 1). III. bl. 168. NOOT (Adolf van der), kanselier van Brabant. Men vindt een brief van heni aan de koningin van Hongarije, gouvernante der Nederlandcn, hij Gachard, Relation des trouhles de Gand sous Charles V, p. 256. Zie Serrare, Vad, Mut. V. 1, 2. NOOT (Kabel van der), heer van Bysoir, zoon van W o u t e r vanderNoot, kolonel in keizerlijke dienst en van Ca tharin a Hi.Rckart, genoot veel onderscheiding onder de verbondene Digitized by Google 311 Edeletil en werd door hen, nevens eenige anderen, benoemd tot bet slniten en teekenen van ’t bekende verdrag met de land* Toogdesse. Door Al v a ingedaagd, was hij voorzichtig geno^ niet naar Brussel te körnen, en gebannen zijr.de, ontzonk hem en zijnen broeder de moed niet. Niet alleen toch poogden zij Volk en wapenen in ’t Guliksche te verzamelen, maar be> raamden een plan om den landvoogd, wanneer hij tot uitoefening van godsdienstplegtigheden naar het klooster Groenendaal, in ’t bosch van Soignies, zou gaan, op te ligten, te vangen en te dooden, ’t geen hnn echter mislukte, daar iemand uit hunne bende de aanslag verklapte. Kort daarna k warnen de beide broeders met den prins van Oranje te velde naar Brabant, en Karel kreeg bevel over 800 ruiters en 4 vaandelen voet- knechten, die in ’s prinsen dienst waren Volgens een ms. genealogie, werd deze bondgenoot in F^ankrijk vergeven, doch elders leest men, dat hij in 156G overleed. Strada verhaalt dat de heeren van Rysoire en van Carlo, met andere edelen, den 2den Julij 1508 te Brussel, op Inst van Alva, onthalst zijn, doch die opgave is onjnist, daar hij in 1570 en de twee volgende jaren met Willem van Oranje briefwisseling hield over de verlossing van Nederland en in 1573 bij het beleg van Haarlem was. Hij huwde Margriet van Banderode van der Aa, en liet twee zoons na, van welke Lamoraal vanderNoot, de oudste, huwde Anna de Hertaing, de jongste, Karel, volgt. 