title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: Mogelijk was de kerkprelaat niet van alle eerzucht vrij te pleiten, doch het is tevens niet te ontkennen, dat hij in de orde geestelijke vijanden vond, wel in Staat en wel geneigd zijn karakter in een donker daglicht te plaatsen, Onder hen (merkte Glas ins te regt op) was loch menige vreemdeling op den Nederlandschen bodem gedrongen, die weinig met de denk- wijze der inboorlingen instemde. De cigentlijke Nederlandsche gcestelijkheid bcschouwdc het vaderland nog niet als eene missie en dus volstrekt van Rome afhankelijk. In haar oog was de bisschoppelijke zetel nog niet opgeheven, want, al waren zij niet door den Staat erkend geworden en al hadden zij voor het uiterlijkc vreemde titels gedragen, voor haar en voor Rome Digilized by Google 108 Waren Vosmeer, Rovcen cn de la Torre niet alleen apo- stolisclic vicarisscn, maar ook aartsbisschoppcn van Utrecht ^eweest. AVel was Balduinus Cats op clenzelfden tijd, op welken Necrcassel zijiie bisschoppelijke wijdin» ontving, tot aartsniischop van Philippi en pauselijken vicaris, eigentlijk aartsbisschop van Utrei'lit, gewijd, maar toen reeds had een aanzienlijk deel der Nederlandsche, vooral de Utrechtsche geestelijkheid, die waardigbeid liever zien opdragcu aan den krachtigen en werkzamen Noercassel dan aan den zwakken en reeds bejaarden Cats. De cerstuer^ocmde wist zieh dan ook, in weerwil van den hoogereiv rang der anderen in liet beheer over de Utrechtsche kerk te handhaven. Bij den dood van Cats werd liij zelf tot bet apostolisch vicariaat verheven. Hij maakte zieh met het goede en kwade dat bestond van nabij bekend, begon de bestaande gebreken met ernstigen wil te keeren, en nam lofwaardige maatregelen tot het doen ophouden van die ergelijkheden, waaraan velen, vooral orde-geestelijken zieh schuldig maakten. Hij zelf onderzocht de bekwaam- heden van hen, die als pricster wcuschten op te treden en wees met onpartijdigheid hen terug, die deze bedieuing alleen in hun eigebelang zochten. Om den roomscligeziiiden jongelingen ruitne gelegenheid tot het vcrkrijgen der gevorJerde bekwaamheden te geven, stichtte hij te Leuven bij het reeds voor het voormalige bisJom Haarlem opgeriehte collegie, ook een voor boji, die tot het Utreelitsche Sticht behoorden. Ofschoon van ganseber hart de Eoomsche kerkleer toegedaan en de door haar voorgeschreven plegtighe- den naauwkeurig in acht nemende, ontbrak het hem in andere opzigten aan gceii verliebten zin. J. G. Graevius noemde hem in een brief aan Nicolaas Hein si us (20 October 1672) een man door velc gavrn van verstan«! en hart uitmuuteiide. Hij erkendc de wettiglieid van het voor den burgelijken arabte- naar gesloten huwelijk, gedurig reisde hij om in persooii acht te geven op de korkelijke aangclegenheJen eu zijiie geloofsgc- nooten ook door onvermoeide prediking te stiebten, en de gebreken, welke bij zijne onderdanige geestelijkheid werden gevonden, weg te ncmeii. Als prediker, als leider der hem toevertronwde gemeente, als kukvoogd, als mensch verdient hij allen lof. Toen Lodewijk de XIV' zieh mecster had genmakt van Utrecht, begaf zieh Neercassel derwaarts, predikte vaii tijd tot tijd in den Dom, doch reisde in het volgend jaur, op ver- zoek der voornaamsie ingezetenen vnii het Sticht, uaar den koiiing oni zachtere handdwijze jegens het onderdrukte Utrecht te verzocken. Nogthans moest hij, toen de Pranschen de stad verlatcn haddeii, naar elders de wijk nenien. Eerst hield bij zieh te Antwerpen op, waar hij dikwerf predikte, vervolgetis ging hij imar Iluissen in de Over-Betuwe, waar liij zieh omtreiiihet sclioolwezcn verdienstelijk maakte en in het kloostcr van Eliza- Digitized by Coogle 109 beth, dat hij betrokken had, een seminarie ?oor jeugdige geestelijken stichtte. Weldra keerde hij echter terug en had van nu al met vele moeijelijkhcden te worstekn. Het prote- stantsche Nederland, verontwaardigd over de vervolgingen der Protestanten in Frankrijk, bcgon de plakaten tegen de Room- achcn, in den jongsten tijd niet met hardheid ton uitvocr ge- legd, met volle krachten toe te passen, vooral werden de ordo- geestelijken, meest vreeradelingen, die men minder meendc te kunneri vertrouwen, bedreigd. Neercassel deed uu wat hij kon tot opbeuring zijiier geloofsgenooten, trad als voorspraak der monniken op, en zag dikwerf zijnc pogiiigen wel gelukken. Ondertusscheu bleef hij met ouverdroten ijver zijuc herder- lijke pligten vcrvullcn en z.jnc gemeenten in de verseliillende provincien bczoeken. Op een dezer togten, overviel hem eene ziekte, die den 6don Junij IGSG te Zwolle een einde aaii zijn leven maakte. Zijn lijk werd den 1 Ideu Julij uaar Glaaii in het Munstersche vervocra ca aldaur den 12den in de kerk van het nonncnklooster begraven. Op zijn grafzerk Staat ecu Latijnsch opschrift, waarvan de llollaadsche vertaling door de schrijvers der JSal. Sacra wordt medegedeeld. Neercassel verdient te regt eon eervolle plaats onder de apostolische vicarissen in Nederland. Aleu heeft hem echter van ontrouw aan den Roomschen Stocl en van overhelling tot het Janseiiisraus beschuldigd. Tot de laatste droeg zijn vriend- schappelijke en vertrau wel ijke omgang met van Heussen niet weinig bij. Ook stond hij in gceti vijaudige betrekking met de Fransclie Jausenisten Du Vaucel, Aruauld, Ques- nel en anderen, en was Kodde, onder wiens bewind het Jansenismus in ons vaderland zoo grooteii opgang maakte, jarcu lang onder het onmiddelijk opzigt van Neercassel. VVij bezitteu van dezen gcleerden prelaat: CoHStitationes aervandae a preabyteris in Belgio foederato laborantibu'i, ßrux. 1668, 8o. Bevestiging in ’t geioof en troost in veroolgingen, Brussel, 1670, 8o. Be sanctorum et praec>pue B. Mariae Virginia caliu, trac- tatus quinque, Colon. 1675, 8o , vert. in ’t Hüll, door H. F. Van Heussen, Antw. 1673, 8o., in ’t Fr. door Le II oy, abt van Huute-Fonfaiiie, Paris, 1679, 8o. I ractatua de lectione ncripturarwn. Arccdit üis.iertatio de interprete Scripturarum, Kmmerick, 1677, 12o., in ’i Fr. Vert. door den abl Le Roi, Parijs, 1680, 8o. Epistola de Acat/iolicoruin conjunctionibus mutrimonialibua in lloUaudia corarn magialratu ac ministrii eorum publicis in Bat. Sacra, T. II, p. 481. Epistola pastoralis Io. Neer, ad clerum et poputuin in foe- derato Belgio Galholicum, daia 8 Apr. 1679, 4o. Amor poeniiens, aeu de dioini amoria ad poeuitenttam nc- Digitized by Coogle 110 ceaaUate et recto clavium usu, Emmerick, 1683, l2o. 1684, 2 vol. 12o. door den abt Guibert, Utrecht, 1741, 3 vol. 12o. Ook in hct Nederduitsch. Goethals schreef omtrent dit werk: L’auteur etablit la necessit^ de l’amour de Dien dans le sacrement de la p^nitence. Cet ouvrage est enticrement con* forme aux id&s des Arnauld, des Du Vaucel, du Q,ucs- nel, qui furent consultds et qui sugg^rerent meme differentes corrections. Quelques-uns pretendent que lorsque le Saint- offiee resolut de condamner l’ouvrage, Innocent XI s’y opposa, en disant que la doetrine qui y dtait renfermee ne meritait aucun reproehe, et que l’auteur dtait un homme d’une haute vertu; mais cette assertion n’est fondee sur aucune preuve. Ce qui est certain, c’est que sous Alexandre VIII le livre fut condamne jusqu’a ec qu’il subit des corrections. Le d&ret qui le condamne se voit h l’index, sous la date du 20 Juin 1690, quatre ans apres la mort de Neercassel. Cependant Tosini nous npprcod que Neercassel re 9 ut ce coup penible avec la plus grande mod^ration, et que pour se montrer en tout ob^issant au Saint Siege, il s’empressa de corriger le livre. Eien ne prouve mieux l’aveuglemcut de l’esprit de parti que cette confusion de dates. Van Heussen geeft in Bat. Sacra, T. III. p. 467 — 468 de lijst der verdedigings-schrifteii voor dit werk: Disserlatio qud expendilur, num nobilibus cathoUcia in Hol- landiä jus competat pro arbitrio suo deaignandi ac nominandi paatorea auper populum catholicum. Deze dissertatio schijnt in 1682 tegen den heer van Cremenburg geschreven te zijn. Canonicae animadveraionea in diaaertationem canonicam D, N. du Boia; in qud contra Rev, Epiac. Caslorienaein in F. B, Sedis ApoatoUcae vicarium contendit nobütbua quibuadam cathoUcia in HoUandid jua competere, pro auo arbitrio, nomi- nandi et praeaentandi epiacopo aeu ordinario paatorea, 1683. Na ziju dood gaf zijn secretaris Barth. Pesserius: Brevia ac compendioaa relatio, aeu pottua annotatio viaitatio- nia per Daventrienaem potiaaimum deoeceain anno domini 1686, 4o. In hss. Veehand. van de aanbidding in den geest en waarheit van het Sakrament dea Vormaela. Verdedigingsschriften van zijn Amor poenitena, alte weleer in bezit van zijn vriend en medgezel van Heussen, in Wiens Bat. Sacra de titels er van, vcrscheidene brieven van hem en ook zijne af beelding voorkomen. Zie Da Pac de Bellegardo, Hiit. abregee de VEglite Melrop. d'Vir. Chap. X p. 168. suiv. Goethals, Lecl. relat. a l’hitl. dea Scienc. dea Arie, dea Lellr. dea Moeura ei de la Poliiigue e» Belg. T. I. p. 179 suiv. C. H. V, Y. Eaq. Mal. aur rancienne Egliae Cath. dana lea Paya-baa en parlie irad du lloU. p. 16 — 18; Eon*. Digitized by Google 111 Dict. Biti. i. nom Petra, Holl. Oat. p. 246 sq. Noalo, a Hut. of the so ealUed Ja*senist in Holl. p. 1S9 soqq. Bat. 5aera, T. I. p. 459 seqq. A. Leydekkor, Hist. Jansen, p. 185; Sylt. Bpitt Barm. T. IV. p. 137 scqq. Foppen*, BUl Belg. T. II. p. 7 o{. Hoynck van Papondrecht, Hist, de reb. Ultrai, passim; Fie de van Espen, Iiiv. III. c. 2. art. 1. No. 1; Glasius, Godg. Ned. o. h. w. l)ez. Bed. Kerkges. na de Here. bl. 37 verr. 53 verv. R. CatA. Jaarb. voor het Kon. der Ned. 1843, bl. 105; Huys, Proeve van Anivoord op de Prijsvraag der R. K. Baals, cnz. Amersi 1822. W. van der Heyden, Ferh, van de Verrigt. der Jesuiten in Priest, bl. 239 — 240; Biogr. üniv.i Jöcbor, Gel. Lex. i. v. Ade- lung nnd Kotermund, Paris. laelin's Lex.; Kobns en de Kiveconrt, Nao. D. VII. bl. 122; Malier, Cat. ca» Portr. NEEREN (Albert van) of van Neer, zoon van Willem van Neeren, geboren te Nyel bij Gulik, leeltle in de zes- tiende eeuw en hield zieh, 1542, te Antwerpen bezig met Let vervaardigen van Clavicordes. Zie Bulletin de l'Acad. Royal, des Scienr. en Belg. 1863. p, 362. NEERINCX (W.) schreef D'merlaüo de melancholia, L. B. 1727. Zie Cat. C. H. a Roy, T. III. No. 8360. NEERING (P.) schreef: ’t Leven van Joseph, Antw, 1710, m. pl. Zie Abcoude, Naaml. nau Boek. bl, 258. NEERKASSEL (Wessel van), omtrent hem leest men in Boogaerts Geuzevelt bl. 36: i Als men op Ougly, de hoofdhandelplaats der Nederlandsche maatscliappij in Bengale, bericht kreeg, dat het schip de Goude Fenix, eenigen tijdt te voren met den Kaadt van Indie Bernard Phoonzen, omtrent de Chormandelsche kuat, door overmaeht van den Pranqois verovert, en in de Bengaalsche rivier gebracht, van dezen vijand was toegerust, om weder van daar in zee te steken, en op de scheepen der maatsehappij los te gaan, be- sloot de Bengaalsche Raadt dat voornemen te verijdelen, en hetzelve door eenige van de daar liggende scheepen te doen bekampen. Tot deze onderneming boodt de heer Wessel van Neerkassel zyn dienst aan, toen het gezag voerende op het schip Popkensburg. Hiermede, voorzien van 84 stukken, en verzelt van ’t schip ßeekesteyn, dat er 20 ^voerde, had hij nevens een boeijer en sloep zieh gepostcert voor Kasserije. Het anker op den 26 van Wijnmaand des jaars 1705 gelicht hebbendc ora op den Fenix te komen, streck dat schip, voor- zien van 54 stukken en verzelt van een brander en twee gewapende vaartuigen, terstond züa wimpel, Uet een roode vlag van de groote steng waaijen, en schokte Neerkassel opzijde, die den Prancois de volle lang gaf, en in zulk een verwarring bragt, dat hij onder den rook met staande zeilen ten anker kwam, waardoor Ncerkassel achter hem gciaakte. Digitized by Coogle 112 cn van zijn voorucmen verstoken werd om den Fenix aail* Btonls te enteren. Na ’t optrekkeu van den rook achter dat schip ten anker gekomeii, poogde de Franscho Brander hem aan boort te leggen, dien hij zoo rüstig mct het vcrnielcu van ’t achterschip afwees, dat dit brandschip buiten zijn ge- sehnt raakte. Toen moest hij- vcel lijden door ’t zwaar kannn van den Fenix, dat gestadig uit de kajuit en de konaia()els- kaincr op liem donderde. Maar omtrent 10 uuren des morgens Stil water wordende, kapte hij het anker, om naar aen Fenix te drijveii, die daar op zulkx iusgelijk deedt. Bus drijveiulo en liurdnekkig aan wederzijde schielende, kon echter Neer- kassel, wat moeite cn vlijt hij ook uamvendde, den vijandt niet aan bcoit konien. Bit kannonueeren tot s’ aehtermiJdags ten 3 uuren geduurd hebbende, zette het de Fenix over de Oüstbaut, en bij de llaazespruit tegens het siraiidt aan, zijnde liit schip zoodanig gehavenl, dat het niet weder kon hersieh, niuar in de rivier van Bengale moest gealoopt worden, waarop de Fransche vaarluigen den ovcrwiuuaar in handelt vielen, Wien dit gevecht op 28 zoo doodeit als gequesten stand. De l'^nix leverde er een getal van CO uit.” Wij weten verder niets van hem daii dat hij in 1702 mct C. A. Boogaert op het sehip i'osmeei- was. Toen deze zijn Geuzcvdt dichlte, leefde van Neerkasscl op een prächtig buitenverblijf op den weg van itmsterdam imar Haar- lem, digt bij de buitenplaala vun Antony Klok, Geuzevdd genaamd, door Boogaert bezongeu. 7io Aar. D. II. bl 59, ». VI. bl. 237, D. VII U. 122. NEESEN (Backens), werd omstreeks 1611 te St. Trond geboren, studeerde in de fraaije Icltcren en wijsbcgeerte, begaf zieh in den geestelijken stand cn werd licentiaat in de godgelccrdheid te Lcuven. Na den dood van Nicol aas van Lankhvelt, president van het aartsbisschoppelijk seminarie te Mechelen, benoemde .aartsbisschop Jacob Boonen hem (1639) tot diens opvolger en droeg hem tevens het ouderwijs in de godgelccrdheid in dit huis op. Na gedurende een veer- tigtal jaren het regentschap uitgeoefend te hebhen, overleed hij den 22sten Mei 1679 in het acht en zestigsle jaar van zijn ouderdom. Men bogroef hem in de kapel, die hij bij het seminarium liad gestiebt. Later werd zijn overschot naar de nieuwe kapel overgobragt. Neesen was ook kanunuik vau St. Rombout, synodaal examinator cn oensor der bocken in het bisdom van Mechelen. üverigens was hij zeer inilddadig jegens de armen, en vermaakte ‘al zijnc bezittingen aan het seminarie. Hij schrcef: Theolo(jia Christiana affcctivu de Deo Ono in essenlid, Trino in personis, et Verlo Incarnato, ad menlem SS. Aujustini et Digitized by Coogle 113 Thomae .... 1698, 4o. It. Haec editio correcta est : .... Leod. 1708, 4o. Theologia moralis Christiana de Äetibus /lumanis, ad men- tem SS. Augustini et Thomae, continene tutioree et securioree regvlae dirigendi conecientias, Mechl. 1675, 4o. It. ed. 2a. auctior et emendatior, Ibid, 1675, 4o. It. Colon. Agripp. 1679, 4o. Theologia moralis Christiana de tribus viriutibus theologicis, Fide, Spe et Charitate ad mentem SS, Augtutini et Thomae, Colon. 1678, 4o. Theologia moralis Christiana de Sacramentis ad mentem SS. Aug. et Thomae, continens securiores et iutioris regtdas ea administrandi et sursipiendi 1676, 4o. It. 2a. auctior et emendatior, Colon. 1681, 4o. Tractatus tres de Justitia et Jure, ad Supplementum Theo- logiae moralis Christianae R. adm. D, Laur. Neesen. . . per P. B. T. C. M. T, L. (Philippus Bertrnnd, Theolo- galem Canonicum Mechlinenscm Theologiae Lectorem), Leod. 1684, 4o. Al deze tractaten versehenen gezamentlijk met den titel: Universa Theologia in duos tomos divisa, ad mentem SS. Augustini et Thomae exposita. Tomus I partim Deum Unum, Trinum et Incarnatum; partim Actus humanos, Leges, Chris- tique Gratiam complectens. . . . Haec editio correcta est a pluribus erroribus. . . , Insulae 1693, fol. Tomus II partim Virtutes Theologicas, Jus et Justiliam; partim Sacramenta complectens, Ibid, 1693, in fol. Antv. 1707, fol. Zie van Ghestcl, Ilitt. Mechl, T. I. p 79; Sweertii, Necrol, p. 70; Foppens, Bibt. Belg. T. II. p. 811; Paqnot, Mem. T. III. p. 432—434. NEGERE (Mattheüs), bloeide tusschen 1620 en 1630 in Viaanderen en schilderde historische en bouwkundige onderwerpen. In 1623 schilderde hij voor de L. V. Kerk te Doornik de Heilige Familie met een glorie van Engelen, van welke Kramm schrijft: • De ordonnantie is in een grootschen st(jl, en de kin- dertjes zijn lief, ook is er fijnheid van kleur en frischheid in, doch weinig effect en wijking in de zamensteiling. Zij heeft bij het schoonmaken veel geleden en is op vele plaatsen siecht bijgeschilderd. Zie Descamps, Voyage Pitlor, de ta Flandre el du Brab. p. 33. Kramm, Lea, en Werk, der Holl, en Fl. Kunit-Sehild. U. IV. bl. 1128. NEGORO (RADiiN Adipatti Adi), regent van Damak, diende den lande ruim 30 jaren opregt en getrouw als regent ZOO van Kalowoengoe als Damak. In de onlusten van 1826 bevond hig zieh, niettegenstaande zijne vergevoiderde jaren, steeds bij de colonnes en te velde, en ontzag geen vermoeije- nissen om de rust te helpen herstellen. Onder het vervolgen 8 Digilized by Google lU van den gewezcn pangerang van Serang in het Poornradadische, werd hij door een buikziekte aangetast en overleed hij den ISden April 1826, in den ouderdom van ruim 60 jaren. Hg was een braaf ambtenaai, gehecht aan zijne godsdienst en voorouderlijke gebruiken. Zijn dood werd zeer betrenrd. Zie H. J. Domis, Resident van Samarang, in JBat, Cour, van 29 April 1826. NEGBE (N. van), bloeide in het midden der zeventiende eenw, wasrschijnlijk te Leyden. Hij schilderde o. a. de af> beeldsels der hoogleeraren Otto Heurnius, CI. Salma* sius, Jac Maestert, Fred. Spanheim. Zijne portretten zijn door Suyderhoeff, de Pas en van Dalen in plaat gebragt. Zie Immerzeel, Lee. en Werk, der HoU. en VI. Kunet-Sckild, U. III. bl. 259; Kramm, Lev. en Werk, der Holl, en V). Kumt- Schild. D. IV. bl. 1192. NEHBA (Hjsnristte Amelie de) of Nerah, letteromzet* ting van van Haren, natuurlijke dochter van Willem van Haren, den dichter van den Friso, Zij werd den 15den Mei 1765 geboren en stieif te Amsterdam in 1818. Zij schijnt de protectie te hebben genoten van lord Lansdowne en M. B. Vaughan en bevriend te zijn ge* weest met Cabanes en La Fayette. Gedurende 5 jaren, sinds 1784, was zij de bijzit van Mira beau. Eene vrouw van verstand. Zie Revue dee Deux Mondes, l Jain 1858; Vad, Leileroef. 1858. no. 10; Kunst- en Leiterb. 12 Janij 1858; Nav. D. VIII. bl. 353, 354 ; Dr. J. H. Halbertama, Het Oeslaehl der van Harens, bl. 202. NEINEB (J. tam) gaf in het licht: Nieuvoe ütldragers winkd der tegenwoordige teeerdd, enz. Amst. 1735, 2 d. 8o. Zie A b c o D d e, Naamr. van Boek. bl. 238; Arrenberg, Naamr, van Boek. bl. 374, NEIPIUS (Mslchiob) of van Niepe, geboren en pastoor van Breden in het Vrye van Brügge, omstreeks 1560. Hij was beoefenaar der Griekscbe en Latijnsche letterkunde, en legde zieh bijzonder toe op de kennis der Heilige Schriften. Volgens Valerius Andreas was hij een leerling van Pau- lus Leopardus, doch de door hem aangehaalde plaats, bewijst slechts dat hij met dezen bevriend was. Hij gaf Ada- gio aliquot. , . . nunquam antehac ediia, achter de Adagio van Erasmus, uitg. Paris, 1571, fol. en latere, o. a. in die te Gen^ve, 1612, fol. Ook in de verzameling Spreek- woorden van Victor Giselinus, by Plantyn in 12o. gedrukt. Zie Val. Andreas, Bidl. Belg. p. 670; Foppent, Bibi. Belg.1. I, p. 70; Faqnot, Mhs. T. II, p. 262. Digilized by Google 115 NELENUS (JoHAHNEs), eoon van Jakob Pieters Ne> lenus, burgemeester aldaar, en van Eva Jana, werd den 12den Maart 1654 te Wormer g;eboren, bezocbt de boogesoholen te Franeker, Utrecht en Leyden, werd in 1678 proponent, den 23sten Julij 1679 te Weatzaan in z|jne dienst beveatigd en ' overleed aldaar den 4den April 1725. Van dezen beataat een fraaye in potlood geteekende af beelding. Meer dan tenhalven lijve ataat hij voor een aierlijk gebouw, op eene van welka kolommen, regte, gesclireven is: actatis stuu 24, en op eene andere, links, J/.- Viirinjfa 1673. Onder bevindt zieh eene kenrige proeve van pennekunst van Tnlp: In effligiem Jokan- nis Neleni S. S. Min. Cand. en een achtregelig Lat. vers van Aemilius Jaoobides Pharmacopoew. Zie Faanw en de Veeris, Ftrm, Kerk. Reg, h\. 144; Nav, D. IV. bl. 108, 892, 386. NELENUS (Jacobds), zoon van Johannes Nelenus, predikant te Westzaan, te Wormer geboren, als zestienjarig jongeling den 13den Uctober 1695 te Leyden als Student in- geschreven. In 1714 werd hij proponent, in 1716 predikant te Groet en Kamp, in 1756 emeritus en overleed 22 Jan. 1760, in den ouderdom van ruim 68 jaren. Hij schreef: Eenige voorname Geschiedenitsm des 0. T. naar de Texten van het N. T, verklaart en toegepast, aan tijne gemeente, Alkm. 1753, 1757, 4o. Zia A r r e n b e r g, Neanr. va» Botk. bl. 809 ; Faanw en Vee- ria, Far». Kerk. Alph. bl. 144; Boekz. der Gel. Wer. 1757. b. bl. 293, 1760. a. bl. 714; Keppel, Naamr. pa» Fred. bl. 111; Nav, D. VI. bl. 293. NELIS (CoRNBLis Fbanoiscds de) werd den 5 van Zomer> maand 1736 te Mechelen uit deftige ouders, die hun bestaan in den koophandel vonden, geboren. Zy bespeurden al vroeg in bannen zoon een heerschenden luat tot de letteroefeningen en volgden zijne keua op. In zijne geboortestad ontbrak het- hem niet aan bekwame gel^enheid, om in de Latijnache en Grieksohe talen zoo onderwezen te worden, dat met een gcwenacht gevolg zieh naar de Leuvensche Universiteit kon begeven. Hier oefende by zieh in de wijsbegeerte, naderhand in de Godgeleerdbeid, ook in het burgelijk en kerkelijk regt. In de wijsbegeerte maakte hij zulke nitnemende vorderingen, dat h^* in 1 jaar 1753, als de meest gevorderde (Primus) werd uitgeroepen, en naar een ond gebruik bij de academie te Lenven, als zoodanig z\jne plegtige intrede te Mechelen deed. Het kon wel niet anders of dit eerbewijs moest hem spoedig den weg banen, om, na het voleindigen van den loop z(jner letteroefeningen, groot aanzien te verwerven. Weldra werd hem het oppextoezigt over het collegie van Meehelen te Digilized by Google 116 Leuven aanbetrouwd en hij kort daarna aangesteld tot bibli* othecaris der Universiteit. Van Lenven vertrok hij met de woon naar Doornik, nadat hij eene kanunnik plaats der Ca< thedrale kerk in die stad bekomen had. Gedurende het open> staande bisdom van Doornik bekleedde hij eene der plaatsen van vicaris-generaal van dit bisdom en kreeg den rang van groot-vicaris van den bisschop van Doornik. Na de afschaf- fing der Orde van de Jesuiten, benoemde men hem als lid van de commissie der letteroefeningen te Brussel, op een dagelijksch in körnen van een pistool. Deze nieuwe post was oorzaak dat hij van woonplaats verandcrde en Brussel met Doornik verwis* Seide. Big deze gelegenheid schreef hij eene verhandeling over de scholen en het beoefenen der fraaije letteren. Dit stuk behelst eenige aanmerkingen, uit de geschiedenissen ontleend, alsmede een Alphabetisch berigt omtrent sommige kundige leeraars in de scholen, gedurende de zestiende eeuw. Deze verhandeling is nooit in druk gegeven, maar een afschrift daarvan wordl te Brussel bewaard. Toen het bisdom van Brügge was opengevallen viel ook de aandacht op de Nelis en bij was 66a der drie kerkelijken, die tot het vervullen van die bisschoppelijke plaats meest geschikt geoordeeld en voorgesteld werd. De verkiezing viel op een anderen ; doch hij kreeg vermeerdering van een jaar- lijksch inkomen van / 2000 uit de inkomsten van dit bisdom te voldoen. iNiet lang echter daarna werd hij verkozen tot bisschop van Antwerpen, tot welke aanzicnijke post hem zijne meer dan gewone geleerdheid en langdurige ondervinding be* kwaam maakte. Het is vermoedelijk dat niemand der Ant- werpsche bisschoppen, sedert Levinus Torrentius door Lipsius en anderen in den rang der grootste mannen ge* plaatst, onzen Nelis in uitgebreide kundigheden overtroffen heeft, en de meesten, zoo niet allen, die de bisschoppe- lijke waardigheid aldaar bekleedden, op een zeer verren afstand van hem in ’t stuk van kundige geleerdheid gebleven zijn. Het was geen wonder, dat een man, die van zijn vroegste jeugd af, de fraaije letteren en edele wetenschappen beminde en beoefende, die in beide de voortreffelijkste vor- deringen maakte, bevoegd geacht werd tot het geven van open- baar onderwijs, dat men hem boven anderen verkoos om de letteroefeningen van de aanzienlijksten, zelfs van een vorst te bedienen, dat men hem eindelijk den lö Februarij 1785 tot bisschop van Antwerpen verkoos. Zijne kerkelijke waardigheden deden hem, naar ’s lands gewoonte deelnemen aan het burgelijk bestier. Uit dien hoofde was hij eerst gewoon afgevaardigde en president der staten van Doornik, na zijne verheffing tot de bisschoppelijke waar- digheid was hij een lid der Staten van Brabant en bij afwe- zigheid van den aartsbischop van Mechelen, bekleedde bij de Digilized by Google 117 eerste plaats in hunue vergadering. Bij het naderen der Fransche legermagt aan de Bfabantsche grenzen in 1794 zair hij zieh genoodzankt zijn vaderland, den biaschoppelijken zetel en zijn kostbaren boekensehat, le verlaten, doch niet voor dat hij het zeldzaamate gedeelte zijner bibliotheek, en vooral een aantal kenrige handsehriften, sedert een veertig tal jaren door hem verzameld, in een veilige plaats geborgen had. Nu begaf hij zieh naar Holland en hield gedurende de winter van dat jaar zijn verblijf te Leyden, waar hij kennis maakte met de hoog- leeraren Te Water en Ruhnkenius, die zyne bedrevenheid in talen en wetenschappen bewonderden. Zieh in Holland niet veilig achtende begaf hij zieh naar Duitscliland, vervolo^ens naar Italie en hield hij zieh een geruimen tijd te Bologne op, waar hij voornamelijk de hand zou hebben gehad in het doen drukken van een letterkundig tijdschrift, in ’t Hebreeuwsch geschreven dat zeer grooten bijval verwierf. Bij de aanna- dering der Fransche verliet hij Bologne en vertrok hij naar Florence. Hij nam hij zijn verblijf in de abdij van CamaJduli of Gampo Malduli, en slierf aldaar, aan de gevolgen van ’t water in de borst, in den ouderdom van ruina 62 jaren. Zijn lijk werd in een nabijgelegen kapel op een berg begraven met het volgende opschrift, ter zijner gedachtenis in een leids plaat gegraveerd : Cornelius Fbanciscos de Nelis, Epiacopus Antverpiensis, Jdechlincu naiua die 5 Junii 1736, electue Epiacopus die 15 Febr, 1785, doctrina et ingenio, pastorali solicitudine, aacerdotali Constantia, morumque suavi- tate nuüi secundus, die 30 Junii 1794 tetnporibua haud aequia cedens, e Belgio egreasus, Italiam petiit mense Novembri eiua- dem anm, variasque insignea perluatravit urbea, Florentiam denique inviaena , aolitudinia deaiderio incenaua , animi qui corporiaque valetudinem expetens, Camalduli tandem voti com- pos perveniena, graviasimo hydropia morbo correptus, omnibua Eccleaiae ritibus, brevi eheu fato ceaait die 21 Augusti A. D. 1798, praeclaris virtutum omnium relictia monumentis. Corpus Eius, congruia /unebribus persolutia, in aacro hoc Eremo, ut optarat, translatum ac tumulatum fuit. Toen zijne erfgenamen of hunne gemagtigden te Florence Waren gekomen, gaf men hun in bedenking of zij niet een grafschrift zouden doen vervaardigen, het in een steen laten houwen, en dien steen in den muur bij het graf doen plaat- sen. Dit werd goedgevonden. Het opschrift is van dezen inhond: Cornelius, Fbanciscds. de Nelis. Domo. Machünia. Anlvirpiensi, Epiacopo. Vigilantissimo. Religionia, Zelo, Pietate. Eruditione. Digilized by Google 118 ConttanOa. m. advertu. tuiUi. non. eonfertndo, Q«i. soliludinis, amore. ßagrana. In. CamalduUnti. Eremo. dien, obiit. aupremum. Anno. Pub, Scd. doioooijacxmn. xn hcd. Septembrü. Att. nuu. i.xn. u. n. d.xti. Op den grond, aan het hoofdeneinde van *t graf, ia nc^ een ander opschrift te lezen met ’s bisschops bijgevoegd wapen. Dit grafschrift, door hem zelven vervaardigd, met last om er na zljn dood gebroik van te maken, b kort, eenvoudig, veel- bednidend en in deze woorden begrepen: Hic. iactt. Co&NXuus. Fksncuchs. db Nelu. Epitc. Antverpienaia. Peceator. et. Peregrinua. Zyn portret ging uit voor z\jn Belgie. rerum Prodromua, naar en door J. Bosaspina, groot 8o. en een hiemaar gevolgd geltst portret in Goethals Leeturea, T. III. Op raad van den vennaarden S c h o e p fl i n, ondersteond door den invloed van den Graaf van Cobenzl en den Frins van Starhemberg, werd in 1769 te Brussel een letterkundig genootscbap gestiebt, door de keizerin>koningin Maria The- resia ongemeen begunstigd, en in 1772 verheven tot eene keizerlyke koninklijke akademie der wetenschappen. Onder de allereerste leden dier maatsohappy stond de Nelisde derde in rang, reeds den eersten van Sprokkelmaand in 1769 verkozen. De dagregisters en verhandelingen der academie getuigen van zijne ijverige werkzaamheid tot vermeerdering van hären luister en tot uitbreiding van allerlei wetenschap- pen. In 1773 las hij eene verhandeling over het oude Brabant, den oorsprong van die provincie en de afleiding van hären naam {Memoirta de de Bruxallea. T. I. p. 64 — 67.) Ook maakte hij een aanvang met zijne verhandelingen over de mogelljkheid en de voordeelen der aankweeking van ver- schulende soorten van vreemde dieren in de Nederlandsche gewesten, en gaf in bedenkmg het inbrengen en aankweeken van de Paco {Vigogne) in het Luxemburgsche tot vermeer- dering en verbetering der wollen, (t. a. p. 45 — 59.) Hier by kwam nog een ondetzoek over een oud gedenkstuk dat tusschen Hollain en Bongy nabij Doornik gevonden wordt, en bekend is onder den naam van Steen Brunchaut. (t. a. p. 471 — 485.) In 1775 leverde hij twee verhandelingen, betref- fende de Nederlandsche geschiedenis ; de een over het droog- maken der landen tot den akkerboaw, de andere over de ste- Digitized by Coogle 119 delijke Tcgecrwyzc en de voorregten aan de Nederlandsche gteden verleend. (T, II. p. 587 — 596, 669—673). Omtrent het einde van 1779 deed hij onderzoek naar de gelijkvormig- heid der Vlaanuche taal met die der bewoners van de Krim (T. III. p. 48). Ofschoon het te bejammeren ia, dat deze en gene atnkken niet door hem voortgezet en ten einde gebragt zijn, geven rij nochtana genoegzame blijken dat hij geen werkelooa \\d der Brusselsche maatschappij was. In 1795 werd hij tot lid der maatscbappij van Nederlandsche letterkunde benoemd. Deze verkiezing was hem z(5d aangenaam dat hij aanstonds vrijheid verzoch om 't geen hij ten dienste der maatschappij, gvooral tot opheldering van den oorsprong der taal en over de eschie- denis van die landen, wilde in gereedheid brengen in de Latynsche of Fransche taal te mögen inleveren. Door de onrnst der tijden en zijn vertrek buiten ’s lands hebben deze voomemens venjdeld. In zijn jeugd en later maakte hij veel werk van de Grieksche en Latijnsche schrijvers, vooral van Plato, Aristoteles, Plutarohus, Cicero en Plinius, over deze schreef hij vrijsgeerige, oordeel-, geschied- en staatkundige aanmerkingen, die echter niet in het licht kwamen, omdat ze, gelijk hy zelf getuigde, niet genoeg nitgewerkt en beschaafd waren. Eens viel het gesprek op de natunrlijke historie van Plinins en hoeveel Harduinus en anderendaarin nog ter bearbeiding hadden overgelaten. De bisscfaop vermeldde zijne oordeelkundige gissingen en verbeteringen ran deze en gene plauts, en had het genoegen dat zij gedeeltelijk zelfs aan Ruhnkenins behaagde en dat deze sterk aandrong op de nitgave der aan* merkingen over dien en andere oude schrijvers. Nog te Leuven schreef hij een klein stukje, getiteld : Frag- ment sur les principes du vrai bonheur. Discoura ä Lysxmaque, Loux>ain, de VImprimerie de V Universite 1763. Het was niet gekomen van de drukpers der Leuvensche Academie, raaar ver- vaardigd op eene bijzondere drukkerij die de schrijver In zijn huis had. Niet meer dan zes exemplaren werden er van gedrukt. Weinige jaren later werd dit werkje herdrukt met eenige scherpe en schampere aanmerkingen, doch ook deze uit- gaaf komt zeldzaam voor, om dat de N e 1 i s zieh van bijna alle exemplaren heeft weten meester te maken. In eene aan* merking gevoegd bij Entreden Phüoeophique p. 5, 6 beklaagt hij zieh over den onheusehen handel van zijnen tegenschrij ver, die zijne zoogenaamde wederleggingen had doen herdrukken onder den titel van les Deux Chrysippes, ou le Sloicien di- masque, roman comique, pour servir d’iniroduction ä l'essai de Paraphrase de la nouvelle apocalypse du nouvel apStre d’amour, Leydc (Lonvain), 1763. Rceds voor vele jaren had de Nelis geachreven: Digilized by Google 120 Series Pythagorici, caeci, de natura ac phaenomenis rerum, ad Theognidem ßlium. Disputationts Sex. Hij zelf vertaalde eea gedeelte van dit werk in bet Fransch. Het eerste stuk kwam te voorschijn raet dezen titel: L’Aveugle de la ilontagne. Entretiena Philoaophiques. Magnißce. , .. aapisntiam tractabat, ä Amaferdam et ä Paria, 1789. Voor hct tweede stuk Staat geen titel, maar op den omslag staan deze regels gedrukt: äaec ego de Veterum placitia linquiaque canebam, Et Sophia aimxd et Muaia etc. Het geheele werkje zou uit 30 verhandelingen besiian, na bezitten wij slechts 8 van die verhandelingen, welke voor re- kening en op de bijzondere drukkerij van den bisschop gedrukt zijn, en das te Antwerpen, schoon Amsterdam en Parijs op den titel van het eerste stukje genoemd worden. In UEaprit dea Joumaux, 1794, vindt men een uitvoerig uittreksel van dit werk, daaruit met verkorting in Vad. Letteroef. voor 1794, No. 2, bl. 79 — 84 overgenomen. Voorts is het werk uitgekomen, behalve te Antwerpen 1781 — 1793, 2 vol. in 18o. edit. augm., te Parma, 1791, 8o, en tc Korne, 1797, 8o. Te Water vermoedt dat nit het Latijnsche werk ook ontleend is een klein stukje door de Nelis in 1787, zonder zijn naam uitgegeven onder den titel: Quieace; Conaeila d’un Philosophe ä Marc-Aurele. Nadat de brieven van Viglius vanAyttavan Zuichem in de Analecta ßelgica van Hoynck van Papendrecht waren uitgegeven , werd de begeerte der geschiedkundigen om ook die van 11 o p p e r u s te bezitten, opgewekt. De Nelis belastte zieh met de uitgave en maakte een begin met het drukken te Leuven in de drukkerij van de Universiteit, en het werk werd, zoo veel de brieven aangaat, voleindigd, doch de uitgave bleef achter tot dat zij naderhand met goedvindeu van den bisschop, door Bond am in 1802 bij J. Altlieer te Utrecht in 4o. uitgegeven. (Zie Kopperus.) Toen de Nelis nog te Leuven was, bezorgde hij ook ter perse eene verzameling van Leuvensche Charters ((Tabulae pu- blicae Lovanientium), eeiiige geschiedkundige verhandelingen van Viglius van Aytta en meer andere stukken die alle echter onvoltooid bleven, Belangrijk is zijn voorlooper der Nederlandsehe zaken of verhandelingen over de Nederlandsche historie en hare voornaamste schrijvers, eerst in het latijn op- gcsteld, naderhand in ’t fransch vertolkt en in beide talen te gelijk gedrukt te Antwerpen in 1790. Het latijnsche werd in 1795 herdrukt, zonder bijgevoegdcn naam of plaats van drukker, doch het was bij Bononi te Parma. De latijnsche titel is: Belgicarium rerum Prodromua, aive de Hiatoria Belgica tjuaqye acriptonjua praecipuia Commentatio; qua vulgandorum Digitized by Coogle 121 monumenia series, praefatio, argumentum operis, et summa rerum capita exhibenlur. Ex Bibliothecd Com, Franc, de Nelia, Epislcopi Antverpiensia MCCCLXXXX, Te Water geeft in zijn hieronder aangehaald werk, een uitvoerig verslag van den inhoud en gist dat de schrijver het in het Franach overzette. Behalve deze werken gaf de Nelis nog in 1765 te Leu- ven een Oratio in Funera Erancisci I in het licht. Coüectio Opuacul. ad hiatoriam liter. Belgii pertinentium curd et cum notia 0, T. D. N. bMiopolae publicae Lovanium praefecti (omstreeks 1767, 8o. Erycii Puteani, auapicia Bibi,, publ, Lovan. (cum notia C. F. dt Nelia, Lovan. typ. acad. circa ann. 1767, in 8o.) Oraiaon Fuvebre de Marie Thereae, Brux. 1781, 4o. In het Nederd. overgezet door de Beaurepaire, Brussel, (1781) 8o. Tot zijne nagelatene mss. behooren, behalve een menigte Latijnsche gedickten in allerlei soort van versmaat, cen Lat. werk over de lotgevallen, zeden en wetenschappen in Europa, sedert het begin der zestiende tot het einde der zeveutiende eeuw, te Napels geschreven. Quaeationum Camaldulensum libri quatuor. (De avocandis et disjungendia hominibua, aeu de vita rttatica et agronim seceaau, nec non de oppidorum utque urbium incommodia, — De anti- quiaaimia aocietatia hwnania diaaidiia, ad Plalonia Atlegoriaa de ßello Atlantum. — De cultia Italiae incolia, et de nominibua Urbium ac Populorum per Orientem et Septentrionem adusque mare Tyrrhenum.J Zie Biogr. üniv, c. v. Biogr. GSeer. c. v. Aauh. op het Woord. van Nieutaenhuu; J. W. te Water, Berigt der Lellerk, Verdiemlen van C, F. de Nelii, laatUe bitschop van Antto. Amst. 1803. 8o. (vol- gcns opgave van üettinger) cn in Foorber. der Verh. van de Maali. der Ned, Zeit, te Leyden, Berste Deel, Leyden, 1806; Prosper St aas, Eloge lliit, de C, F. de Nelis, dernier Bveque d'Anvers etc. Lonvain, 1848 12o. G. J. A. de Stassart, Noltce tur C. F, de Neltt, Bveque d’Anvers etc. Brux. 1855; Messager des Sciences et des Arls de la Belg. 1835, p. S44; van Gils, Cath. Meyer. Memorieb. bl. 118; van Kämpen, Bekn. Oes. der Ned. Letl, en Wel. D. III. bl. 163, 225, 287; Cat. van Hultkem, No. 4477, 22086, 22422, 22474, 22475, 22476, 22481, 22914, 22969, 22970, 24688, 26308, 26883, 27013, 27014, 27031, 27032, 27033, 27034, 27145, 27330, 30196, 31110. Kobus en du Uivecourt. NELLDORP (Mr. James), opperste chirurgijn van de En- gelsche natie, ontving in Sept. 1606 van Horatius Vere, ridder, collonel en overste commandeur van ’t Engelsche krijgsvolk in dienst der Staten > volle macht ende auctoriteyt te disponeren ende commanderen over alle de andere chirurgyns enz. op alle nootlike occasien euz.” Het was waarschijnlijk zijn zoon Frans, die bij besluit der vroedschap te Utrecht 26 Jan. 1626 tot stads chirurgijn werd aangesteld. Digitized by Coogle 122 Zie V. d. Monde. Tijdi. voor Qeteh, Ottdi, ex Statut, van ütreelt 1841 bl. 63. 67. NELLESTEYN (Joan van) Burgemeester van Utrecht be- hoorde in 1675 tot de geeligeerden der Staten van Utrecht om Willem III het aanvaarden de hooge regering van Gelderland en Zutphen aan te raden. Volgens getuigenis van velen in het ms. album van Arn. Buchelius, had hij ook, na de ontruiming van Utrecht door de Flanschen, zeer groote Ver- diensten in het doen herbloeijen der universiteit. Zie Wagenaar Fad. Hiet. U. XIV bl. 347. Brandt, Tej, Qeukied, bl. 621. NELLESTEIN (Gualtthbros van), te Utrecht geboren, werd 30 Julij 1654 predikant te Jutpbaas, vertrok in 1661 naar Utrecht, waar hij 15 Junij 1698 overleed; hij gaf in 1660 te Utrecht bij Henr. Yersteegh, aan d* oude Graft, in ’t licht; Gatt vyt Babel, ofte nodige teaerschowoinge tegena de fa~ miliare converealie ende gemeijnschap met de Pausgesinden. Zie F. Maller. Cat. v. Godgel, Werk.iil. 97; Abcoude Naamr. bl. 258. NEMERY (Jan) was mnntmeester in dienst van den Hol- landschen graaf Willem IV, die hem ten jare 1406 gelastte het vervaardigen van > quartier grooten, die men noemt leeu- wekens, houdende in alloy drie penninghen coniocx silvers.” Zij zijn afgebeeld in van der Ciiijs, de Munten van Hol- land en Zeeland. Nemery komt ook nog later dikwerf in de grafelijke rekeningen als muutmeester voor tot op 5 Mei 1432, toen hij waarschijnlijk wegens hoogen ouderdom of andere redenen, buiten Staat was geraakt zijne raoeijelijke werkzaam- heden langer waar te nemen. Hij schijnt tusschen 1436 en 1437 overleden te zijn. Althans op dien dag werden nieuwe muntmeesters aangesteld. Nemery, die blijkens zijn naam, waarschijnlijk een Waat was, komt ook op andere plaatsen voor als belast met commissien van zijn’ vorst naar verschil- lende steden. Zie van der Chys, de Munten van Holl, en Zeel, enz. bl. 284, 390, 291, 298, 299, 301, 344, 346, 347, 348, 3^19, 350, 352, 354, 356, 368, 371, 373, 376, 378, 379, 382, 333, 567; z\juc weduwe komt Toor bl. 403. NEMIUS (Gaspab), bisschop van Antwerpen en aartsbis- schop van Mechelen, was een Bosschenaar van geboorte. Hij schreef orer het kanonieke regt en slierf in 1667. Zie Foppen«, UUt. EpUe. Ante.; van Gils, CatA. Meyer. Meta. bl. 179; van de Velde, Oallia Christ. T. III. p. Gl; Hermans, Contp. Onom. LH. p. 18; Maller, Cat. van Fortr. no. 3821. NEMIUS (Hbmricos), Jesuit te ’s Hertogenbosch, in 1585 Digilized by Google 123 geboren, werd coadjutor spiritualis, maakte zieh als godgeleerde bekend door eenige achriften, o, a. Maria mater nmaricordiae advocaia fidelium anitnarum in z|jne moedertaal. Zie Alegambe, Biil. Seript, S, J. foppen*; Uermani, Contp. Onon, Lit. p. 14; Jöcher i. v. NEMIUS (Joannes) of Jan Govertsz, geboren te ’s Her* togenbosch, was een geleerd en bekwaam onderwijzer der atuderende jeugd, welk ambt hij te Nijmegen, vervolgens te Amsterdam en eindelijk in zijne geboorteplaats heeft bekleed. Hg leefde tot omtrent 1597 en liet rerseheidene werken orer letterkunde en opvoeding, zoo in proza als diehtmaat na, o. a. een Lat. vertaling van Tyl Ütflenspiegel. De imperio et eervitule Ludimagietri, carmine, ad^tie echo» lüa, Noriom, 1551, 4o. Apologia scholae principalie in urbe Amsteiadamensi, Silr, 1556, 4o. Lege* Scholae Sävaeduacncie, Silv. 1572, So. Orthographiae ratio et pronmtiandi modua, non Uvibuacon- jecturie ecil. graviirimorum acriptorum auctoritate conatane, Antv. 1572, So. Annotationea in Sgntaxin Eraami, Ibid, So. Saxonia hiatoria, aioe humanae atultitiaa triumphus, parena et noverca, wtrau iambko, Antv. 1555, So. — ülalarum Speculvm, alias triumphua humanae atultiliae, vel Tylua Saxo, nunc primum latinitate donatua, 1563, So. Scholia in Supplicium Caaaiani per Prudentium. Epitome de conacribendia epiatolia, Antv. 1552, So. Ook gaf hg uit: Joan Murmelliua, de compoaitia verborum etc. caatigaoit et convenientibua veraibua exomavit, Silv. 1555, 4o. Zie Val. Andreas, Biil. Belg. p. 542—543; Foppens, Biil. Belg. T. II. p. 701; Verheyk, Oret. Seenl. Seiol. Amtt, Her- rn ans, Contp, Onom. Lit. p. 7; van Gila, CetA. Beger, Uem, bl. 182; van Gila en Coppena, Nievtee Bea. van ’a Botch, D. II. bl. 135; Helrenne, Biogr. de* Paga-iat, c. v. Ondenhoven, Be*, van ’* Boieh, bl. 70; Schwindel, TAet. Biil. T. III. p. 279. F^ejtag, Apparat. T. II. p. 1017; Jöcher, Adelnngen Botermnnd, i. v. Kamt- en Lett. 1836. bl. 151. NENY (Patkice-Mac), later graaf de Neny, president van den raad van de Oostenrgksehe Nederlanden. Volgeni Delvenne, Goethals en de Wind, werd hij te Brussel ge- boren 24 December 1716, doch Warnk onig schrijft: a il nMtait pas natif de la Belgique.” Hg heeft zieh beroemd gemaakt door: Mdmoirea hiatoriquea et politiquea aur lea Paya-Baa-Autri- ehiena, Brux. 1751, 2 vol. So. Nenehätel, 1781, 1784, 1785. Hij overleed te Brussel 1 Januarij 1784. Zie Biogr. Oniv.; Warnkonig, Iliit. Fland. T. I. p. 101; De Wind, Naaml. der OeteAiedt. hl. 24; Aanh. op NienwenA. Woord. der Zamenl, Goethala, Lect. etc. T. IV. p. 267. Digilized by Google 124 NEO (Hbmb. Bosard.), in Brabant geboren, trad te Leuven in de orde der Dominicanen, bekwam den titel van conciona- tor generalis, en was een ijverig tegenstander der hervorming. Hij aette uit het Nederd. in het Latijn over Petri Bacherii hortulus praecationum, en stierf 4 Mei 1606 in hoogen ouderdom. Zie Jö ch e r, NEOCOKUS. Zie KUSTERÜS. NEODESIANUS (Paulus) of Neocletianua, te Antwer- pen geboren, studeerde te Wittenberg, ging in 1542, op aanbeveling van Melanchton, als superintendant naar Hoya, en werd, naar den wensch van den graaf Jodocus, een krachtig bevorderaar van de hervorming in dat graafschap. Men heeft van hem: Wahrhaftige und glaubwürdige Historie von dem Christi, und gottsaligen Abschied aus diesem tödtlichen Leben des — Joan Timanni Amsterdami, Pastoren der Kirchen tu St, Martin in Bremen. Harburg, 1557, 4o. Zie Adelung und Rotermnnd. NEOUORP ( ), schreef: Verschil tusschen Luther en de latere Lutheranen ver- toond, 4o. Zie Ab CO ade, dank, en Ferv. op het Naamr. bl. 148. NEOMAGUS (Arnold), predikant te Bergambacht, werd in De’c, 1618 door de gedeput. der Uelfsche Synode in zijne dienst geschorst tot het einde der Nat. Synode, omdat hij » was onzuiver bevonden in de leer van de volmaakte onder- honding der geboden Gods in dit leven, insgeiijks dat de Hei- denen door de onderhouding van de wet der natuur, konden salig hij worden; was ook betichtigd, al hoewel nietovertu'gd, van oneerlijkheid en geheel onrustig gevonden in zijne predi- catien, in dewelke hij Calvinus menigmaal nominatim door- streek,’’ zeggende, volgens Brandt, diens gevoelen te zijn, t dat God oimoosle kinderkens van de moeders ufrukt en in de helle werpt.” Ontboden om voor de Z. Holl. Synode te com- pareren, om de canones of de aote van stiUtand te teekenen, verscheen hij niet. In eene missive verklaarde hij die eerst niet te kunnen aannemen, en werd van zijn dienst gedeporteerd. ln Augustus 1619 ging hij met Lucas Molanus naar Waalwijk. Den 18 Mei 1621 kwamen in de vergadeiing, door Episcopius, Grevinkhoven en Cupus te Keulen ge- houden, klagten in dat Arnoldus (Neomagus) die van Heusden tot nog toe onbediend gelaten had, terwijl zijn be- zwaar, > dat men niet dan met convooij daar kon körnen,” voor geen wettige reden van excuse werd gehouden, en men aanwij- Digilized by Google 125 ziog voor de bediening der plaats deed, zoo hij weigerachtig bleef denvaarts te vertrekken, Den 15 Julij werden deze klagten herhaald met bijvoeging dat hij zonder commissie naar Amaterdam gereisd was om daar te prediken. Men besloot aan de dirccteuren in het vaderland te schrijven, dat zulks niet beboorde gedoogd te worden. 