title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: Ongekend gelukkig maken. Aarzelen Bij de twee overige inzakkingen van de hals met de keel, welke van vooren naar achteren of van achteren naar vooren gekeerd is, vat men het kind bij de borst aan, brengt het wat opzijde, en beproeft men derhalve de keering, even als in het laatst voorgaande ge- Wat de omtrek van den nek betreft, als het kind met den nek inzakt, is het gemakkelijk te kennen aan de harde graadachtige uitsteeksel der wervels, die men op ’t midden van het voorkomende deel voelt; de nek is gemakkelijk te onderscheiden van den rug, om dat men ter zijde geen ribben voelt; hij verbeeldt van de andere gedeelten van den hals door de bij-deelen, door het achterhoofd, enz. Taart en ogen Ook deze ligging van het kind kan vierderlei zijn, zoo als wij gezien hebben, bij het voorste gedeelte van den hals: geen van deze liggingen kan hersteld worden, en het keeren is buitendien moeilijker dan van het voorse gedeelte van den hals, om dat men met de hand langs den rug, en niet over de borst kan komen; en naar den rug heen, mag men nooit de voeten van het kind zoeken. Pon Als nu, bijvoorbeeld, het kind met het aangezicht inzakt, en met het achterhoofd op het een, maar met den rug op het andere darmbeen ligt, zoo brengt men de hand langs de ruggraat, op een der schouderen van het kind, alzoo dat men hetzelfde wat kan draaien, om over de borst en den buik heen, bij de voeten te komen. De handgreep tot het omdraaien, moet zoodanig ver- VROEDKUNDE 7 richt worden dat, zoomend vier vingers op het schouderblad, en den duim boven de schouders, tegen de borst aanleggen, men het keeren gemakkelijker doen kan. Zijden van den hals, als een van dezelfde in den mond der baarmoeder zakt, kent men, door dat men een lang rondachtig deel voelt, aan welks voorzijde einde het krottenhoofd, en van achteren de grauw wijze witte beelden van de halswervels te voelen zijn. Daar nu de rechter of linkere zijde van den hals in den mond der baarmoeder zijn kan, kan het overige gedeelte van het lichaam vierde laggingen hebben, welks men door het gevoel moet weten. In elke van deze laggingen, vat men, met de verkenende hand, het kind bij de schouders, zodanig dat de viervingers op het schouderblad, maar de duim boven de schouders tegen de borst aan geplaatst is. Zodanig gevat, legt men het kind een weinig op, en op zijde, naar die kant waar het hoofd ligt; dit brengt men dan wat ter zijde, en boven den vleugel der darmbeenderen, als wanneer men ruimte genoeg heeft, om tot de voeten te komen, en de keering te volbrengen. Als een kind met een der schouders in den mond der baarmoeder zakt, kan hetzelfde met den rechter, en met den linker schouder vier laggingen aanneemen, derhalve in het geheel acht. 'Men kan den schouder door zijn rondte en hardheid, bijzonderlijk als hij sterk gezwollen is, zeer wel van het hoofd onderscheiden: zo men eenen vinger naast den schouder in de mond der baarmoeder brengt, voelt men ten eersten de vleugel van de oxelholte zoo wel voor als achter, en daardoor tevens de bij-deelen, als de borst Ei 238 GRONDBEGINSELEN pek 'of rug: deze kan men gemakkelijk door de oxelholten, van het hoofd onderscheiden: sommige Vroedvrouwen hebben de schouders wel eens voor het hoofd gehouden, namelijk in den beginnen der geboorte, om dat zij niet gewoon zijn, een behoorlijk onderzoek te doen maar alleenlijk met eenen vinger het ingezakte deel aan te raken: onder deze dwaaling vloeit dikwijls het water af, en de arbeid wordt hierdoor zwaarder: daar in dit geval het water naast den schouder ligt kan weglopen, is het noodig deze zaak nauwkeurig te onderzoeken: bijzonderlijk moet men wel trachten te weten, waar- heen de borst van het kind ligt: deze kan een vier- vouwige ligging hebben. ‘De schouder-liggingen zijn, voor een rijke, tijdige vrucht, even als de borst-liggingen, geheel tegen natuurslag, en zij vorderen, even als deze, de keering van het kind. Agh, AGITÉ- Zo lang het water nog aanwezig is, kan men de schouder en de borst des kinds gemakkelijk terugbrengen, en tegen het darmbeen aan, waar het hoofd heen staat, en alzo kan men gemakkelijk bij de voeten komen; maar is al het water wegevloeid, dan is dit terugbrengen mogelijk. Hier moet men zich bemijden, om, zonder dit terug te brengen, over de borst heen, tot de voeten te komen; of men kan de arm geheel naar beneden halen, om des te gemakkelijker bij de voeten te komen: voor het overige zijn alle graaden der borstliggingen en hare hulp, ook bij de schouder-inzakking te bemerken. De geboorte waar de elleboog voorkomt. Kingeren die ‘met den rechter of flinker elboog in den baarmoedersmond zakken, kunnen met jeder van de- V=RO ED KEUN DE 39% zelveir, eene viervouwige ligging met het ligchaam aan- men. Su iremen liggingen verhouden zig even als de agt liggin- gen van de arm-geboorte , en derzelver behandeling is » even cens. i Sr 'voelt in .dit geval een flomphoekig gebogen deel in den mond der baarmoeder, ’t welk men zeer wel door een naauwkeurig onderzoek van het deel zeif, en van die der nabij; gelegene deelen van een ingezakte knie „ kan onderfcheiden. vide Ri Meest altijd ligt het kind dwars in de baarmoe- der, als het met den elboog inzakt, en men kan met eene kleene moeite den elboog recht omhoog in de baarmoeder terug brengen,, ’t welk niet gemaklijk ge- fchiedt , als: de geheele arm uitgevallen is; is dıt terug brengen niet meer mogelijk , zoo heeft zulks juist niet veel te beduiden; men buigt hem dan naar beneden, zoo dat het eene arm-ligging wordt , de elleboog moge terug gebragt kunnen worden of niet, en alzoo richt men zig naar die regelen. der arm - geboorte , bij welke het keeren van ’t kind moet gedaan worden. EB De, geboorte der. hand. \ \ As eene der twee handen van het kin 'boven den elboog uit den mond: der baa zakt , zoo wordt dit eene hand-geboorte, of de andere ‘hand reeds tot boven mond der baarmoeder. gezakt , zoo n arm-geboorte gelijk reeds gezegd is. De rechter of flinker hand, of alle twee tegelijk , kunnen alleen of met een ander deel, bij voorbeeld,, het hoofd, de voeten, de navelftreng , enz. in den mond der baarmoeder inzakken. Men kent en onderscheidt de hand van het einde door nog niet tot moeder is. Gecombineerd de een den elleboog uit den loopt men het een. 26° GRONDBEGINSELEN per des voets, door het gevoel aan den duim dat men daarbij geen enkele klauw of hiel van de voet waarneemt. Maar daar de hand op zichzelf maar een klein deel is, veroorzaakt zij in de geboorte geen bijzonderen hinderpaal, zodat het kind een natuurlijke ligging heeft. Zakt dit, of wordt het hoofd of met de voet in, en men voelt zulks in den beginne, zodat kan de Vroedvrouw dezelfde met enkele vingers gemakkelijk langs het ingezakte deel weer terugbrengen, maar is het hoofd of de uit de sloep in het bekken gezakt, en laat de hand zich niet meer zo gemakkelijk terugbrengen, zo zoekt men haar met dat gedeelte naar buiten te brengen; en laat het overige de natuur bevolen, waar het haar. Zakken integendeel een of alle twee, de handen alleen in den mond der baarmoeder, zonder het hoofd, de uit of de voeten, zodat het kind een tegengestelde natuurlijke ligging heeft, en men moet trachten de handen weer terug te brengen. Naar binnen te brengen; dienseling: onderzoeken, en de keering bij een tegengestelde vlegging noodig, doen: ligt het kind dwars in de baarmoeder, en is de een hand uitgezakt, het kind mag op de rechter of op de linker zijde liggen, zo tracht men de hand aan de tegengestelde zijde te haalen, en dezelfde als 't ware naar buiten te brengen; hierdoor wordt de andere hand een weinig naar binnen gehaald, en het kind omgewendt of gedraaid; dan krijgt men ruimte voor de keering van hetzelfde, want laat men deze geboorte een tijd lang aan de Natuur over, zo wordt de hand door de weerstand al verder in de schaaf geperst, en alzoo wordt dan uit een hand-, een arm-geboorte, waarvan wij nu moeten spreken. Van de arm-geboorte. Als een kind reeds met eenen arm tot over den elleboog buiten de baarmoedersmond gezakt is, wordt dit eigenlijk een arm-geboorte genoemd; want zolang de elleboog nog niet uitgezakt is, is het alleenlijk een hand-geboorte. Het kind kan acht liggingen hebben, namelijk vier met de rechter, en vier met de linker arm. Hoe men, door het gevoel, den arm van de voet kan onderscheiden, zullen wij in 't vervolg zien, bij het leerstuk over de geboorte der voeten. Uit het beschouwen en voelen van de hand des kinds, die nog binnen of buiten de schaaf is, of reeds geheel buiten de lippen der schaamelijkheid hangt, moet de Vroedmeester zijn besluit opmaken of het de rechter- of de linker-arm is, en of deze niet gedraaid is. Dat de arm niet gedraaid is, kent men, als men den in de schaaf hangende arm wat omwendt; herhaalt hij zich weer in zijn voorgelijke houding en ligging, dan is zulks een teken dat hij niet gedraaid geweest is. Ten tweeden neemt men waar, waarbij de duim, de pink, waarheen de rug, en waarheen het vlak der hand gekeerd is; hieruit kan men met zekerheid oordelen of de zechter- dan wel de fijner-arm ingezakt is, en te gelijk zien welke ligging het kind met het overige van lichaam heeft aangenomen. Dat overige van het lichaam en de voeten kunnen tegen het rechter of fijner darmbeen, tegen den voor-berg of boven de lendenbeenderen geplaatst zijn. Onder alle tegennatuurlijke liggingen van een kind neemt men meest die van den arm waar ik heb dezelve onder honderd-en-acht tegennatuurlijke verlossingen zeven-en-dertig maal ontmoet: om dat deze geboorte dikwijks voorkomt, moet men het leerstuk over dezelve met een bijzondere aandacht behandelen. De arm-geboorte heeft verschillende graden, welke men op drie bepalen kan. De eerste graad is die, als het kind met den arm alleenlijk tot aan de schouders buiten den mond der baarmoeder gezakt is. De tweede graad is die, waar de arm tot over de schouders heen, buiten den baarmoedersmond hangt. De derde graad is die, als reeds de arm en de schouders met een gedeelte der borst, buiten den mond der baarmoeder in het bekkenhol geperst zijn geworden. In den eerste graad, bijzonderlijk als het water nog niet geheel is gevloeid is, kan de geboorte gemakkelijk en spoedig gedaan worden. Men laat in dit geval den arm in de schedel liggen, zoo als hij ligt; men brengt de vlakke hand langs de vlakke en binnen zijde van den arm des kinds, over de borst en buik tot de voeten, welke men vatten, en in den mond der baarmoeder brengen moet: op deze wijze gaat, onder het keeren, de arm vanzelf in de baarmoeder terug, of hij blijft in de schedel, en men heeft dan geene moeite om denzelfde los te maken. In het tweede geval, als de arm zich reeds tot over de schouders buiten den mond der baarmoeder bevindt, kan men hem met de hand niet zoo gemakkelijk over de borst heen komen; bijzonderlijk als het water geheel wegvloeit: in dit geval moet men de hand onder het oel-hol van het kind tot aan de borst brengen, zodanig dat men de borst op en terzijde tegen het darmbeen kan leggen, waarbij het hoofd des kinds heenstaat: hierdoor winnen we ruimte, om over de borst en den buik heen tot de voeten te komen: voor het overige gaat men te werk als in het voorgaande geval. In het derde geval waarin de arm met een gedeelte van de borst in het bekkenhol is uitgezakt, is de arm-geboorte het mogelijkst. Is hier nog veel water in de baarmoeder tegenwoordig, of is de verlosking al begonnen? "248" dit laat zich nog wel terugbrengen, en men kan de verlosking doen; maar is al het water reeds uit de baarmoeder weggevloeid, en ligt het kind al achter de borst gefamenetrotkje, zo kan men niet de borst van den mond der baarmoeder terugbrengen, noch over de borst heen tot de voeten komen: men moet in het algemeen houden, dat als de borst zich door een middenmaatige kracht niet laat terugbrengen, men geen grooter geweld moet gebruiken, om dat men anders den mond der baarmoeder van de scheiding zoude afscheuren, zoo als ik eens waargenomen heb. In alle deze gevallen, waarin het kind dwars ligt, met den eenen arm uitgezakt, kan men proeven, ’t geen hier voor, bij de hand-geboorte, gezegd is. In dit derde geval dus, als men de borst niet meer kan terugbrengen, moet men tot den tweeden arm trachten te komen, en denzelfde wat naar zich toe halen, alzoo dat men, als ’t ware, een dubbele arm-gebare veroorzaakt: hierdoor geschiedt het wel eens, dat een groot gedeelte van de borst in de baarmoeder teruggebracht wordt, en men op dusdanige eenheid ruimte maakt, om over de borst en den buik heen, tot de voeten te komen. Voor 't minst kan men in dit geval dikwijks tot een der voeten komen, en denzelfde dan in den mond der baarmoeder brengen; maar verder brengt men dien niet: men moet bij denzelfde dan gebruik maken van de luchtpuks; met de ene hand drukt men de borst van 't kind omhoog, en ten gelijken tijde trekt men, met de luchtpomp, den voet naar beneden; op zulk een wijs wordt hier een mechanische beweging, door welke het mij dikwijls gelukt is, de geboorte te volenden, dewijl ik de borst van den mond der baarmoeder zoodanig verwijderd had, dat ik tot den anderen voet kon komen. Wanneer in een der arm-geboorten, de arm in de schouder zwaar en groot gezwollen is, dat men door dat zweem niet langs denzelfde en de baarmoeder kan komen, zoo moet men den arm niet ten eerste uit het gewricht nemen, al is dezelfde blauw en zwart gezwollen; het kind kan in deze ligging toch nog leven: men kan in dit geval kleine incisies in de bekleedcellen van den arm doen, waarop dikwijls een ontlasting van een dik gevold bloed volgt, en waardoor dezelfde inkrimpt en kleiner wordt, zodanig dat men soms dan gemakkelijk langs denzelfde, in de baarmoeder kan komen. Kan men daarentegen, in de derde graad der arm-geboorte, wegens de grote zwelling van de arm, met geen mogelijkheid bij de borst komen, ten einde diezelfde wat omhoog en naar achteren te ligten, en is het kind reeds volstrekt dood, zo kan men de arm varieren, hetzelfde boven de elleboog vatten, en hem uit de gewrichtsholte van het schouderblad uitdragen, het welk men, door middel der vingers, zeer gemakkelijk, zonder instrument, kan doen. En kan men, dit gedaan hebbende, de in ’t gemeen zoo hard als een teen beknelde borst, op geen enkele wijze terugbrengen, zo moet men het kind keeren; kan ook na dat de arm afgenomen is, de borst niet van den ingang van het bekken teruggebracht worden, en is het des onmogelijk om tot de weten te komen, zo is er geen ander middel overig dan, door instrumenten, de ingewanden uit de borstholte te ontlasten; een operatie waarvan wij in ’t vervolg, in een bijzondere afdeeling, zullen spreken. In deze afdeeling moeten wij nog de dubbele, en met een ander deel vermengde arm-geboorte beschouwen. Eene dubbele arm-geboorte is die, waarin het kind met beide armen tegelijk in de mond der baarmoeder zakt, zodanig dat het, gelijk de Vroedvrouwen zeggen, gefort komt: ook in dit geval mag men geen der armen terugbrengen; maar men brengt zijn hand... De, dubbele arm-geboorte valt zoo dikwijls niet voor, als de Vroedvrouwen wel zeggen: in dit geval willen ze niet geloven, dat men zoudanig tusken de armen van het kind, over de borst en den buik heen, tot de voeten: als het water nog niet geheel weggevloeid is, dan is deze geboorte zo moeilijk niet, als een eenvoudige arm-geboorte, waarbij de borst bekneld zit. Deze arm-geboorte is wel eens vermengd, het zij met het hoofd, met de voeten, of met den navelflecht: wordt de arm met het hoofd in het bekkenhol geperst, dan is alle moeite om hem weer terug te brengen, en de keering te doen, te vergeten: de Natuur volbrengt deze geboorte meestal gelukkig, en men heeft er nog, dit voordeel bij, dat men de ene hand langs de zijde des hoofds heen brengen, en met de andere aan den arm van het kind trekken kan, om de geboorte te verhasten; dewijl dezelfde anders zwaarder en langduuriger wordt, dan als het hoofd alleen ingezakt is. Als de voeten met eenen arm inzakken, zoor is de geboorte nog gemakkelijker, om dat men dan reeds bij de voeten is: ook in dit geval laat men den Arm liggen, zoor als hij ligt, en trekt men alleenlijk aan de voeten — Somtijds zakken beide armen met den navel, of een van beiden in: diezen moet men, voor de keering, weer naar binnen trachten te brengen, om hem, onder den arbeid, niet met de hand te drukken en te kneuzen. Terugbrenging van een of alle twee de armen, in den mond der baarmoeder tot de voeten van het kind kan komen; maar ik heb zulk een verlossing tweemaal, gelukkig, zonder terugbrenging der armen gedaan; in beide gevallen had de Vroedvrouw, in plaats van den voer, de andere arm in de schoenen gebracht en zij was niet in staat de zelve weer terug te brengen: in 't algemeen gaat bij elke doorbaaling van het kind, of de borst met de twee armen, of het hoofd met de twee armen tegelijk door het bekken heen; en waarom zou men de band niet langs den, in de schoenen hangende arm in de baarmoeder kunnen brengen? En als de Vroedvrouw niet zoo dik als het hoofd of de schouder van de korenaar is? Onervaring en vernuft temmen gelijk tegen dit. De geboorte der borst. Als het kind met de borst in den mond der baarmoeder komt te zakken, zoor maakt hetzelve een van de vier volgende soorten van liggingen: In de beide eersten, is het hoofd op het eene, en de buik en voeten op het andere darmbeen geplaatst: deze dwars ligging der borst komt meest voor. "De derde ligging is als het kind met de borst ingezakt, met het aangezicht boven de schaambeenderen, maar met den buik en de voeten boven den voorberg van het heiligbeen geplaatst is. In de vierde ligging is het aangezicht boven het heiligbeen, de buik en voeten boven het schaambeen gelegen: deze twee laatste liggingen van de borst zijn zeldzamer dan de eersten. De tekens dat de borst dwars ingezakt is, zijn de volgende: 1) De buik van de zwangere vrouw is als dan breed, en in het midden niet puntig. 2) Men voelt een groot flap water, om dat de borst in de beginnen van de geboorte nog hoog ligt. 3) Onderzoekt men met de hand, zodan men aan de borst, die men door de flutelbeenderen en ribben kan kennen: men onderscheidt de borst, door de gladheid van het borstbeen, van de ruggewervelen, op wier midden de graatachilles uitsteeksels te voelen zijn. 4) Om de overige ligging van het kind wel te kennen, moet men de gehele hand in de baarmoeder brengen, en zoeken, waar het hoofd, de buik en de voeten van het kind zich bevinden. Alle de vier liggingen van de borst zijn tegengestelde liggingen voor een negen-maands kind; want in geen van deze kan het door de natuurlijke werking van zelf geboren worden; echter zijn over 't algemeen deze liggingen van de borst, in den beginnen, als het water nog niet afgevloeid is, waarschijnlijk te keeren; maar makkelijker is zulks, als 't water reeds is afgelopen, en onmogelijk is het, als bij het afvloeien van 't water, de borst reeds sterkt in het bekken bekneld is. " Dit zijn dan de drie gevallen, waarin wij de geboorte der borst zullen beschouwen. Als men, in het eerste geval, bij het breeken van ’t water tegenwoordig is, (dat is als het kind nog hoog in het bekken staat,) brengt men de hand over de borst en den buik van het kind naar de voeten, en tracht men deze naar de mond der baarmoeder te brengen, om alzoo het kind te verlossen. Als er in het tweede geval reeds veel waters weggelopen, en de borst reeds zeer flink in de ingang van het bekken gezakt is, dan kan men niet gemakkelijk over de borst en den buik heen, tot de voeten komen: hier moet men de borst omliggend en terzijde naar het hoofd van het kind trachten te liggen en te schuiven: zoo men daardoor een buikgeboorte veroorzaakt, kan men te gemakkelijker met de hand tot de voeten komen, en de geboorte voltooiden. Is dit terugbrengen niet meer mogelijk, dan is er nog een handgreep te beproeven; naamlijk deze: Men tracht op zijde der borst tot aan de armen van ’t kind te komen; deze haalt men naar zich toe, in de scheiding, zoo verre mogelijk is; zulks veroorzaakt soms een zijdeligge ligging, in welke men dan beter, over den buik heen, tot de voeten kan komen: het is ’tzelfde of men onder het schaambeen, of langs het heiligbeen, de arm naar beneden brengt. In het derde geval van de borstgeboorte, dan na het water geheel afgevloeid is, en de baarmoeder gescheurd, waarbij alle de genoemde handgrepen beproefd zijn; in dit geval, waarin de borst niet alleen in den ingang of de bovenste opening, maar reeds tot in het hol van het bekken, zit aan den uitgang of de onderste opening van het zeven, als een kogel, ingekneld is, blijft dikwijls een extra hulp meer overig, dan het gebruik van instrumenten, namelijk het ontlasten der borst van derzelver ingewanden, als er geen teken van het leven des kinds meer gevonden worden, ’t welk men in het tegenwoordige geval daaraan kent, dat men aan het hart geen klopping meer voelt, en de borst week is; voorzover aan een doodsch reuk, en aan het aftroepen van de opperhuid. Over de doodlijke tekens, en hoe men de borst-ingewanden ontlast, zullen wij spreken onder het leerstuk der operaties. Van alle de andere liggingen der borst is hetzelfde aanteken, dat hier van de verhandelden gezegd is. De geboorte waarbij de buik voorkomt, kan, even als andere delen van het kind, op vier verschillende wijzen inzakken, zodat het kind met den buik inzakt, en met de borst en het aangezicht op het rechter of linker darmbeen ligt; of dat het van voor naar achteren, of van achteren naar voorren gekeerd is. Alle vier de liggingen van den buik zijn tegengesteld; in geen derzelfde kan een volgebrachte kind ter wereld gebracht worden. De tekens dat de buik inzakt, zijn: 1) Een groot, breed en flap water. 2) In dit water voelt men, voor het breeken, meestal den navelflecht; want deze zakt meestal voor den buik in. Breekt het water, dan ontlast zich op eenmaal een grote hoeveelheid, en men vindt den navelstreng alleen in de schaaf. Bringt men langs den navelflecht de hand naar binnen, zo leidt deze de hand op het midden van den buik, welke aan zijn eigenaarse zachtheid kenmerkend is. Bay: Door deze omstandigheden onderzoekt men verder, waarheen de voeten en het hoofd van het kind gekeerd zijn. Zalee het kind zoodanig in dat het hoofd en de borst op het rechter darmbeen liggen, en de voeten tegen den buik op het linker-darmbeen, zoodat het eerste werk den navelflecht te openen, als de Godsdienstige begrippen der lijdersfe zulks vereisen; vooruit denzelven zeer zacht met de holle hand te vatten, en zonder hem te drukken in de baarmoeder te trachten te brengen; men brengt vervolgens de hand over den buik tot de voeten van het kind, houdt alle twee zo vast, dat de teenen naar achteren gekeerd zijn, om bij het trekken aan dezelfde het kind tegelijk te keeren, zodat hetzelfde met het voorste gedeelte van den buik naar de lendenwervelen van de moeder gekeerd blijft. Alzoo volbrengt men de geboorte van den buik zeer gemakkelijk, om dat men niet ver van de voeten af is; en dezelfde wijze zijn alle deze geboorten ligtelijk te volgen. De derde ligging van den buik is als het kind met den buik van achteren naar vooren inzakt, zodat het hoofd en de borst tegen den voorberg van het heiligbeen, en de voeten tegen het schaambeen gekeerd zijn, en boven hetzelfde liggen. Hier kan men niet gemakkelijk met de hand, boven de schaambeenderen der vrouw, tot de voeten van het kind geraakten, als men niet eerst het hoofd en de borst eenzijdse ligging geeft, waarbij men gemakkelijker boven de schaambeenderen kan komen. Het keeren is nog gemakkelijker als men het kind bij de borst vat, en hetzelfde eenzins wat op zijde van de schaambeenderen legt; want als dan kan men beter tot de voeten komen. De vierde ligging van de buik-geboorte is die waarbij het kind van vooren naar achteren gekeerd ligt; wanneer namelijk de borst en het hoofd boven de schaambeenderen, en de voeten boven den voorberg van het heiligbeen gekeerd zijn. Hier kan men gemakkelijker tot de voeten varken het kind komen, echter is het ook in dit geval beter, dat men vooraf het kind bij de borst wat op zijde draait, om dat dan de spieren van den buik niet zoo uitgerekt worden; ook dat het kind niet zoo schielijk bij het trekken aan de voeten, met het hoofd achterover ligt: soms gebeurt het, dat het kind zich met den buik in de bovenste opening van het bekken, als ’t ware inklemt; zulks gebeurt dikwijls, als het kind de buik-waterzucht heeft: in dit geval is ook altijd de ingezette navelfliez waterzuchtig en dik; de uitgezakte buik is zeer groot, en perst allengs zo vast in, dat hij gelijk het hoofd bekneld wordt. Dit inklemmen van den buik is hinderlijk aan het binnenbrengen van de hand des Vroedmeesters: men moet zich des moeite geeven, om den beknelden buik opwaarts en ter zijde tegen de borst van het kind te duwen, ten einde alzoo ruimte te maken om tot de voeten te komen: maar is de met water gevulde buik de oorzaak der beklemming, dan moet het water alvootens afgetap worden. De onderafgebroken gevallen van buikgeboorte, zijn des drie: 1) de eenvoudige, 2) de beknelde, en 3) de waterzuchtige: van de laatstgenoemde hebben wij hier voor reeds gesproken. De geboorte van het zijdelijk gedeelte van het lichaam, naamelijk het gedeelte tussen de ribben en het darmbeen waarbij het kind, inzakt, kan hetzelfde met de rechterzijde vierliggingen aan te nemen, en ook vier met de linkerzijde. Als het kind met de zijde zodanig inzakt, dat de rug tegen de uitpuiling of de voorberg van het heiligbeen, de borst en buik naar de schaambeenderen gekeerd is, en met het hoofd op het rechter, met de voeten op het linker darmbeen ligt, dan kent men deze geboorte, 2 moslij. Aan het grote, maar slappe water, waarin men dikwijks de navelfliek, althans voor een gedeelte, kan voelen. De buik der vrouw is plat en breed, als het kind dwars ligt; meer puntig op het midden, als het kind van vooren naar achteren, of van achteren naar vooren ligt. Men moet de geheele hand in de baarmoeder brengen, om deze ligging van het kind wel te kennen; bijzonderlijk moet men zich bevlijtigen, om te voelen waar de rug, en waar het hoofd ligt. Men gaat alzo gevolglijk gemakkelijk met de hand over den buik heen, naar de voeten, en voltooit de geboorte. Om het kind zodanig te keeren, dat het met het aangezicht en de borst naar achteren, tegen de lendenen der moeder gekeerd is, haalt men den bovenste voet eerst naar buiten, en trekt er enige zin aan. Men moet voorzichtig zijn, dat men de hand niet over den rug van het kind brengt, want zoo men dit doet, komt men niet tot de voeten, of men haalt dezelven over den rug, waardoor veel nadeels aan het heupgewricht veroorzaakt wordt: men moet, als men deze ligging kent, niet lang toeven met het keeren; want daar het halfste gedeelte der zijde van het lichaam, den mond der baarmoeder niet geheel eivult, vloeit het water meestal weg, en hierdoor wordt de keering moeilijker: uit deze beschouwing en het keeren van deze zijdelijke ligging van het lichaam, kan men alle de andere liggingen gemakkelijk beoordelen en behandelen. De geboorte van den rug. Het kind kan op driederlei wijze met den rug in den mond der baarmoeder zakken. De eerste is als de rug inzakt, en als de schaam op het een, en het hoofd op het andere darmbeen ligt: de tweede, als het kind met den rug inzakt, en het hoofd boven de uitpuiking of den voorberg van het heiligbeen, maar met den schaam boven de schaambeenderen ligt; de derde, daar de rug inzakt, en het hoofd boven de erg naar de schaam boven het heiligbeen. Meestal zulke kinderen dwars met den rug: De tekens van deze ligging zijn de volgende: 1) Ligt het kind dwars, dan is de buik der moeder zeer breed en plat: men voelt op de ene zijde, van buiten aan haar buik, een aanmerkelijke uitpuiking, welke het hoofd van het kind is; maar legt het kind van vooren naar achteren, of van achteren naar vooren, naar de schaambeenderen, dan is de buik smaller, men voelt boven de schaambeenderen het hoofd van buiten, dat aldaar een uitpuiking vormt. 2) De mond der baarmoeder wordt sterk verwijd, en er groeit een groot, maar glad water. 3) Breekt het water, zodanig ontlast er zich op eens een grote hoeveelheid, en van langzaamhand wordt geheel het water ontlast. 4) Het ingezakte deel staat nog zo hoog dat men hetzelfde met de vinger niet bereiken kan; maar heeft men de gehele hand naar binnen gebracht, dan komt men: Aan een breed ligchaam, aan ’t welke men niet alleen de ribben, maar ook tussen deze de graatachtige uitsteeksels van de wervels voelt; door deze onderscheidt men den rug- van de borst, om dat het borstbeen geheel glad is. Men onderzoekt vervolgens naar de omliggende delen, om te weten, waar het hoofd en waar de voeten zijn: meestal liggen de voeten over den buik opwaarts, tegen den bodem der baarmoeder; zelden of ooit zijn dezelven benedenwaarts, over den stuit gelegen. De geboorte van den rug is veel zwaarder dan die van de borst, om dat men in deze ligging in ’t geheel niet bij de voeten kan komen; en al kan men zulks, dan mag men dezelven niet langs-den stuit en rug achter-over haalen; want of men breekt of men ontwricht het been, of men veroorzaakt een vandaag der wervelen, en dan komen deze kinderen met de onderste ledematen verlamd ter wereld. Om de geboorte van den rug te volbrengen, raad ik sommigen dezelven tot een geboorte van den stuit te brengen, dat is zullen, men moet met de vlakke hand het kind daarheen trachten te brengen, waar het hoofd lijst, tot dat de stuit voor den mond der baarmoeder komt: maar dit te beproeven is dan alleenlijk maar mogelijk, als ’t water nog niet afgevloeid is; is dit meestal weg, en is de baarmoeder om het kind vijandengetrokken, dan is dit niet meer mogelijk, ’t welk ik meer dan eenmaal ondervonden heb; ik houde ’t het beste te zijn, het kind met de vlakke hand zoo aan te vatten, dat men den rug op zijde voor- of achterwaarts kan dragen, dat het in het zijdelijk gedeelte der borst of van de lendenen in den baarmoedersmond zakt; hierdoor wint men in ruimte, om tot de voeten te komen, en alzoo de geboorte te doen. Nu moet men wel weten, waarheen de borst en waarheen de rug gekeerd is; namelijk of de borst tegen de schaambeenderen dan tegen de uitpuiling, of den voorberg van het heiligbeen is; want van de zijde der borst moet men trachten tot de voeten te komen; heeft men deze, zoo volbrengt men de verlosking naar de regelen der geboorte van het zijdelijk gedeelte van het lichaam: de rug kan zo niet in het bekkenhol bekneld geraakten, als de borst. Hetzelfde moet men bij de andere liggingen van den rug doen: in alle gevallen moet men trachten den rug naar de baarmoedersmond en naar de darmbeenderen te brengen. De geboorte waarbij de ruitvoorkoms. Men denkt dat het kind vier liggingen aanneemt, en zo als anders, met ieder der andere delen, totdat de geboorte inzakken. Deze liggingen van den stuit zijn door de Schrijvers verdeeld in een natuurlijke en tegengestelde geboorte: als namelijk het kind dusdanig met den stuit in de baarmoedersmond zakt, dat de buik tegen de lendenwervelen der moeder ligt, dan wordt deze geboorte een natuurlijke stuitgeboorte genoemd; maar zakt het kind met den stuit in, en is hetzelfde met den buik naar den buik der moeder gekeerd, of tegen den van het bekken, dan wordt dit een tegengestelde stuit-geboorte genoemd; om dat het kind in 't eerste geval met de onderkaak op de schaambeenderen zoude blijven hangen, en in de twee laatste liggingen zoude het zich met de schouders op het schaambeen en op de uitpuiling of den voorberg van het heiligbeen beknellen. Wij zullen ieder van deze vier liggingen van den stuit, en dan de beknelling van dezelfde, beschouwen. Het water vormt zich in de rondte, zoo als bij de geboorte van het hoofd; maar het wordt breder en dieper. 2) Neemt men in dat grote water een groot rond deel waar, dat welk zachter op 't gevoel is dan het hoofd; ook vindt men er geen fonteinen aan, noch overeenkomstig schuiving der bekkenbeenderen aan het ingezakte deel, als bij den kruin. 3) Als het water breekt, vloeit het groen en dik af. 4) Onderstaat men de vrouw, dan brengt men den vinger, met het meconium bemorst, weer terug. 5) Eindelijk voelt men de opening van den endeldarm van het kind - onder den schaambeensboog, en de uitwendige teeldeelen van hetzelfde aan den voorberg des heiligbeens van de moeder. Wordt men nu bij deze natuurlijke ligging van den stuit nog gewaar, dat dezelve niet groot, en het bekken wijd genoeg is, en heeft de vrouw aanhoudende en sterke weeën, dan kan men deze geboorte aan de Natuur overlaten, tot dat de stuit geboren is, en de naar boven gefalnene beenen van zelf neervallen. Voorzover kan men het overige lichaam van het kind reken, tot dat het hoofd in het bekkenhol is, dan de armen losmaken, en het hoofd naar buiten brengen, zoo als wij zullen zien bij de geboorte der voeten; ook kan men, als alles wel en de stuit diep genoeg ingezakt is, de vingers haakswijze in de liesch van het kind zetten, en hetzelfde naar buiten voortduwen, tot men de voeten kan losmaken; is het kind nog te hoog voor de vingers, dan kan men gebruik maken van eenen stompen haak. Het eerste geval van een zware fluit-geboorte is, als de fluit van het kind te groot is, of als het beken van de vrouw voor den fluit te nauw is. "Pijn beknellen van den fluit kent men, als dezelve in het begin van de geboorte sterker uitgeprest is. Heeft nu het kind ook een natuurlijke ligging, dan moet men in dit geval ten eerste de hand langs het heiligbeen naar binnen brengen, de tegen den buik aangelegde voeten zoeken, en dezelven in de scheide brengen, om alzoo een geboorte van de voeten te maken. De keering hiertoe is de volgende: men moet den zoom van de hand tegen de lendenwervels van de vrouw houden, het hol van de hand, tegen de voeten en den buik van het kind richten: men moet de voeten onder de knie aan de kuit vatten, en hen niet recht uitgestrekt maar ter zijde, of naar binnen gebogen, daarheen geleiden, en naar buiten brengen; want anders zetten zich de knieën van het kind tegen de uitpuiling of den voorberg van het heiligbeen stijf aan, en zodan men als dan maar eenige kracht gebruikte, zou men de dienen breken. Ik ben van gevoelen dat men alle geboorte van den fluit ten eerste in geboorten van de voeten moet veranderen, en haar niet aan de Natuurlijke loten overlaten: want zijn toch alle geboorten van den fluit langzamer, zwaar en pijnlijk, vanwege de geboorte van het ingezakte deel, om dat namelijk de billen, met de naar boven gekeerde beenen, dikker en grooter zijn dan het hoofd; des verzamel men, door middel der kunst, de geboorte klaarblijkelijk en verhoedt vele smarten. 2) Verhindert men ook hierdoor het inscheuren der blennaat, hetwelk anders in die geboorten meestal gebeurt. 3) Verhindert men het inklemmen van den stuit; een toeval 't welk moeilijker, dan een geboorte van een groot hoofd, te verhelpen is; want de stuit kan zich niet puntig genoeg vormen, zo als het hoofd, en men kan bij deze, met instrumenten dat niet doen, dat meer bij het hoofd doen kan. 4) Is de stuit reeds ver in het bekkenhol ingezakt , dan kan men de voeten niet meer losmaken. 5) Men vermijdt groote kneuzingen der teeldeelen, zoo wel aan het kind, als aan de baarnde vrouw. 6) Men vermijdt de lange en sterke drukking des navelfestrengs, waarvan de dood des kinds dikwijls een gevolg is. 7) Kan men toch niet meer dan de halve geboorte aan de Natuur overlaaten, want het hoofd en de armen moeten bij ieder van deze geboorte ook losgemaakt worden. 8) Is het naar beneden brengen der voeten in den beginne voor den Vroedmeester gemaklijk, de VERE VROEDKUNDE » WEN LIJDEN DAARDOOR WEINIG, EN MEN VOLLEINDIGT IN EENIGE MINUTEN EENE GEBOORTE, WAARTOEH DE NATUUR VEEL UREN NOODIG HEET. Uit deze grondstelling NIET ik wit, dat men bij alle geboorten van den foetus, ten eersten de voeten moet trachten naar buiten te brengen, ’t welk bovendien in deze ligging het gemakkelijkst is. Is al reeds de geheele foetus in het bekken ingekneld, dan houden meest alle weeën op, om dat de mond der baarmoeder door het drukken bijna lam wordt; de ingeknelden foetus en de schaamdeelen der moeder en van ’t kind, zwelen geduurig meer op, en door het drukken van den navelfstreg stroott het kind: de voeten kan men, als de foetus reeds in het bekken gekneld zit, niet meer losmaken; en wil men door geweld den foetus weer terug in het lichaam der baarmoeder brengen, dan kan hierdoor de baarmoedersmond van de schedel afgezet worden. Bij een ingeknelden foetus moet men proeven, om op zijde van het kind, een of twee haakswijze gebogen vingers in deszelfs liesche te brengen; door middel van deze moet men zich beijveren, door een heen- en weerbeweging van de een naar de andere zijde, den foetus naar buiten te brengen; maar de vrouw moet met alle haar krachten medewerken. Men kan de vingers ter wederzijde niet tegelijk in de lies van het kind brengen, zolang de foetus zich nog niet in den uitgang of de onderste opening van het bekken bevindt: ook moet men hierbij de bilnaad en het staartbeen wat tegenhouden, om het scheuren van te komen. Het in de lies zetten van de haakjes is gevaarlijk als het kind nog leeft; alzo moet men daarom zeer voorzichtig zijn. Nooit moet men de vingers bij een nog levend kind in de opening van den endeldarm, of, als de vrucht een meisje van 18, in de schaamelheid zetten, om het eenigszinds naar buiten te halen: veel minder moet men aan de gezwollen balzak van een jongen trekken: aan een misvormd kind maken veel Vroedvrouwen zich schuldig. De tweede ligging bij de geboorte van de fluit is, als het kind met den fluit zoodanig inzakt, dat de voorste vlakte van het lichaam tegen de schaambeenderen ligt: dit is een tegengestelde ligging van den fluit. Want laat men het kind tot den uitgang naar buiten inzakken, zóó zal het zekerlijk met de onderkaak op, of boven de schaambeenderen blijven zitten. De tekens van deze ligging zijn de algemene tekens van de fluit-geboorte: het bijzondere teken is, dat men de witte wendeldeelen van het kind onder de schaambeenderen van de moeder, en de opening van den endeldarm aan het heiligbeen voelt. In dit geval brengt men, in het begin der geboorte, een hand dusdanig in de baarmoeder, dat het kind als ’t ware in de vlakke hand van den Vroedmeester zit: heeft men op deze wijze den fluit wel gevat, dan draait men denzelfde om, zodat de beenen en de buik naar de lendenwervelen der moeder, of opzijde in het bekken tegen de darmbeenderen gekeerd zijn: nu brengt men de voeten naar onderen, en gaat voorduurend, als in de voet-geboorte: want van boven het schaambeen zijn de voeten moeilijk te brengen, des moet men den fluit te vooren wat op zijde werken. 