title: Algemeene Kerkelijke geschiedenis der Christenen : Met plaaten
creator: Hamelsveld, Ijsbrand van
text: @, bij voorbeeld: wegı Asdıw Yeornros rs ayıns was |" ee suoscıs Taados; meos TS AQeuxlov ewas Tor Beov; mes 78 Axalarnzlov sa vov @so. Daartegen heeft de laatfte letter w flechts &&n enkel artikel: weg Neas xaı nueeas Iavals. Onder elk artikel of rubriek vindt men eerst een aantal Bijbelplaarfen , die denzelven ophelderen of bewijzen; en dan volgt eene reeks van overöenftemmende, dikwijls heel uit- voerige plaatfen, uit bijna enkel Griekfche Kerkva» deren. Ook komen ’er plaatfen in voor uit de twee Joodfche Schrijvers puiLo en Joserus; doch var zedelijken inhoud, en gelijk de Schrijver zegt, tot roem der Christelijke waarheid, die ook door vij- anden bevestigd wordt. Dit werk is niet zonder nut, de meeste artikelen zijn van zedekundigen in- houd; ook vindt men daar in een merkelijk aantal plantfen uit verlorene fchriften van Kerkvaderen. Voor het overige had de Schrijver, op vele plaat- fen, beter keuze kunnen doen; ook is de Alphabe- tifche orde niet zeer gefchikt voor het gebruik, te min, omdat de artikelen zelden onder de regte let- ter geplaatst worden „ geliik zelfs uit de boven aangehaalde voorbeelden blijken kan. Van andere Griekfche Dogmatici van dezen tijd MAxımuS L3 is 166 KERKELDUDKE Iv is weinig te zeggen. ‚De Monnik maxımus (*) heeft, BOEK omtrent het midden :der Vilde eeuw, over verfcheis Afdeeı, dene onderwerpen, tot de Gelafsleere behoorende, _V. gefchreven. Maar zijne:zwee Boeken over de leere ee yarı God, en de menschwording ven Gods Zoon, als Jaar 622. ook zijne verhandeling over de beide naturen in tot 814. ourıstus, en zijne Godgeleerde bepalingen, ver- en ande. fcheidene opftellen over den dubbeiden wil van ıen. CHRISTUS, tegen.de Monotheliten, zijne Godgeleer- de Hoofdflukken, of witgelezene plaatfen wit ver fcheidene Boeken, deels van. onze, deels van uit. heemfche, (Heidenfche, ) Schrijvers, bevatten niets belangrijks, dat men niet bij ouder Kerkvaders, of ook bij JOANNES DAMASCENUS, die ’er gebruik van gemaakt heeft, .vinden kan. Veel belooft wel het opfchrift van een werk van den Monnik AnTIo« cHus, die nog in het jaar 629 in de Zaura, of het Klooster van den Heiligen sasas te Jeruzalem geleefd heeft, wandexins rns ayıza yeadns, of vol ledig begrip der Heilige Schrift (+), maar het bevat, in 130 Meoofdffukken „ enkel behalve eene korte ı iuleiding over het geloof, en eene verwerping en vervloeking van alle Ketters bij name, in het laatfte Hoofdftuk „ zedelesf:n „ die deels uit de Heilige Schrift „ ‚gedeeltelijjk uit de Kerkvaderen ontleend zijn. | ssıvonus Merkwaardiger is de leerftellige .verzameling von r | iR - 15I« (*) Zie van hem boven Biadz. 149. (+) Biblioth. Patr. Paris. Tom. XII. GESCHIEDENIS. 167 ısınorus van Zispalis. In een Boek varı algemee- 1v: nen inhoud, (de differentiis, five proprietate ver- Re borum,) brengt hij reeds niet weinige ophelderin- Afdeel, gen bij varı leerftellige denkbeelden. ( Zidr. 7. V de differentiis [piritualibus verborum.) Ook in zijn nn Encychopedisch werk, (Originum five Erymologia- Jaar 622. rum Libri XX,) handelen het Vllde en VIllfte tt 814. Boek varı dergelijke onderwerpen, van den naam en van His, » eigenfchappen Gods, van de Driedenheid, van En- palis. gelen en menfchen, van geloof en van alle Kette-. rijen. Doch zijn hoofdwerk in dit opzigt, ( fen- sentiarum Libri tres,) is voor de Westerfche Kerk het voorbeeld van eene Jeerfellige leerwijze gewor- den en gebleven, tot de tijden der Scholastieken, in de Xlde ceuw. In dit werk verzamelt hij de leerflellingen of /preuken, ( fententie van dezelfde beteekenis als dogmata, ) uit Kerkvaders, eigenlijk uit AUGUSTINUS, en voornamelijk uit het werk var GREGORIUS den Grooten. Hij is dus van die klasfe varı Godgeleerden, die onder den naam varı /en- sentiarii of pofitivi ziin bekend geworden. Eigen» fük is zijn eerfte Bock alleen tot het leerftellige be- hoorende; het tweede en derde is zedekundig en beöefenend. In het leerftellige heeft hij weinig of niets van zijn eigen, en dit is zoo oppervlakkig of ongepast, dat het niet verdient in aanmerking geno- men te worden; ’er is zeker veel onder, hetwelk de Scholastieken naderhand hebben kunnen gebrui- ken, maar zijne leerwijze is echter veel van de hunne verfchillende. Het door hem gebaande fpoor werd ook betreden TAjo van L4 “door IV er 168 KERKELIKE door eenen anderen Spaanfchen Bisfchop, TAJo van Cefaraugusta, ( Saragosfa, ) dezelfde die in het PER jaar 649 een gefchrift van den Room/chen Bisfchop Jaar 622. GREGORIUS den Grooten, in een nachtgezigt, te Rome zal ontdekt hebben; geen wonder dus, dat hij uit deszelfs werken eenvoudig een dergelijk Boek tot. 814. zamenftelde, als ısınorus , (Libri Y Sententiarum ,) Cefarau- gusta. ILDEFON- sus, doch hetwelk niemand waardig gekeurd heeft te la- ten drukken (*). Het beste wel van alle Godgeleerde fchriften in de Westerfche Kerk was zeker dat van eenen ande- ren Spaan/chen Bisfchop, ILDEFONsus van Toledo, ( Liber adnotationum de cognitione baptismi.) (t}) Zijn oogmerk was in hetzelve alle noodige kundig- heden te vervatten voor eenen Christen, die gedoopt zal worden, en eenen, die reeds gedoopt is. Hij on- derwijst hen eerst kortelijk over de Drie&enheid, en de Schepping des menfchen, vervolgens komt hij op de Menschwording van CHRISTUS, en de fchik- kingen van God omtrent de herftelling des men- fchen; hij befchrijfft den Doop varı Joannzs en van CHRISTUS; en toont aan, hoe men die genen tot het Christendom zal leiden, die ’er eenen af- keer van laten blijken. ’Thans gaat hij den onder- wijzeling, (Catechumenus,) van ftap tot ftap na; hij verklaart deszelfs naam, en alle zijne voorberei- dingen tot den Doop, inzonderheid de bezweerin- gen, (*) masıLLon. Anal. vet. evi Tom. 11. pag. 62. (t) In stermanın saLuzı, Discellan. Libr. VL. Paz. 1-103. /aq- GESCHIEDENIS. 169 gen, door welken de Duivel, (Zabulius ,) zigtbaar IV bedwongen wordt; zijne zalving; maar hoofdzake- lijk het Symbolum of de Geloofsleuze, die men bem afieel.. moet overgeven. Deszelfs Apostolifchen oorfprong V onderftellende, verklaart hij alle de woorden, om- en dat daar in ‚alle leerftukken, (Sacramenta , ) begre- Jaar 622. pen zijn. Langst houdt hij zich op bij de leere van !0t 814 CHRISTUS. — De Heilige Schrift merkt hij meer- malen „ verbonden mes de leer der Kerkvaderen , aan, als de bron van den Godsdienst; men moet' in dezelve die Boeken, welke van alle Karholijke Gemeenten aangenomen zijn, ftellen boven die ge- nen, welke fommige Gemeenten niet aannemen. In de Opfanding, zullen de ligchamen der Heiligen Geestelijk, dat is, in volmaakte fchoonheid , op- ftaan; maar de Jigchamen der Goddeloozen met der- zelver gebreken en wanflaltigheden. Die genen zul- len de zachtfte ftraffen lijden, die, behalve de erf- zonde, geene andere, of flechts geringe zonden be- dreven hebben. Tot aan de Opftanding zullen de zielen der overledenen in zekere verborgene bewaar- plaatfen opgefloten zijn. Gedurende dezen tijd be= komen zij duor de overgeblevenen eenige verligting , gedeeltelijk, wanneer het offer des middelaars voor hun geöfferd wordt; gedeeltelijk, wanneer ’er aal- moezen in de Kerk gedaan worden. — Eindelijk ver- zelt hij den doopeling tot het doopwater, en dewijl hij dit met de roode zee vergelijkt, ontleent hij vele geheimzinnige toepasfingen uit de Gefchiedenis der Israöliten voor den Doop. De Doop, welks pleg- tigheden hij ook befchrijft, za/ de erfelijke en da- ’ Ls5 de- 170 KERKELIOTKE delijke zonden wegnemen. Daar is drieörlei Dop; des waters, des bloeds, en der boete. Door de uiterlijke zalving der gedoopten komt de H. Geest inwendig over dezelven, zoo als hij ook door de ‚oplegging der handen over hen komt. Door het ‚. dagelijksch brood moet men elk geheiligd hulpmid- * del der geloovigen, (Sacramentum fidelium,) ver- ftaan, hetwelk zij in den tijd tot het verkrügen der eeuwige gelukzaligheid noodig hebben. Dus ook het Heilig Avondmaal; want, nademaal CHRISTUS het levende brood van den hemel is: zoo bidden wii heel gepast, dat hij ons dagelijks gegeven wor- de; of dat wij in hem blijven, en hij in ons wo= ne; want dat is, zijn vleesch eten en zijn bloed drin- ken. Hoe is dan, vraagt ıLDFrronsus, Aet brood zijn ligchaam? En wat heeft de drinkbeker , dat bij zijn bioed is? Men noemt dit, antwoordt hij, daaröm Sacramenten, omdat men iet anders ziet, en iet anders verftaat. Het eerfte heeft eene ligcha- melijke gedaante, het andere ecne Geestelijke vrucht, Om het /igchaam van cHRISTuS te verftaan, moet men den Apostel hooreu, die zegt: Gij zijt het ligchaam van cnrıstus, en zijne leden. vat voorts zoo vele myfieke uitleggingen, dat men Jaar 622. %er weinig aanmerkingswaärdig. in vinden kan. ; Mt 814 Hoe vruchtbaar ook BEDA zij in godgeleerde’ wer+ gena. ken, in het.eigenlijk leerftellige _hebben wij echter niets van hem, :dat men hem met zekerheid kan toefchrijven. Het gefchrift, i» Jibrum Boethii_ de Trinitate Commentarius ,„ dat onder zijne werken ftaat, behoort hem zeker niet. Een bijzonder Boek over de Drie&enheid onder zijnen naam ligt onder de Handfchriften van eene Engelfche Bibliotheek (*). Omtrent eene. talrijke verzameling van zedefpreuken, feintille five Loci Communes, is men onzeker. Van aLcum heeft men een werk: de fide fancte ALCUIN. et individue Trinitatis, ad gloriofum Imperatorem Carolum M. Deo devotum Libri 1ll. hetwelk var hem in het jaar 802 of 803 opgefteld, doch voor een groot gedeelte wit een dergelijk werk var Au« Gustinus ontleend is. — In een klein gefchrift: de Trinitate ad Fredegifum Questiones XXVIL be antwoordt hij deze hem voorgeftelde vragen; doch zonder veel voordeel voor de eigenlijke Godgeleerde wetenfchap. Nog is ’er een gefchrift van ALCUIN, door MONTFAucoN ontdekt: Zibellus de procesfio- ne [piritus fancti ad. Carolum DM. , in welks eerfte | deel €) cave His. Litter. Fol. 1. 2ag. 616. 172 KERKELIKE IV deel hij bewijst, dat de Heilige Geest uitgaat var BOEK den Vader en den Zoon; in het tweede, dat hij de Afdeeı, Geest des Vaders en des Zoons is; in het derde, ‚V dat de Vader en de Zoon hem gezonden heeft. zei Doch het denkbeeld van: wirgaan wordt door hem Jaar 622. geheel niet aangeroerd. tot 314 Onder de Zer/che Monniken, dei ook Schot- Schor. fen noemde „ onder welken vele geleerde lieden fche of waren, meent men, dat fommigen vrijör en ftouter ae dan de overige Godgeleerden over de leerltellige god- ken. geleerdheid hebben. gedacht en geleerd, zoodat men hen voor de eerfle Leeräars der Scholastieke God- geleerdheid in Europa zou moeten houden; de be- roemde BENEDICTUS, Abt varı Aniane, omtrent het begin der IXde eeuw (*), noemt.hen de voor- naamfte Schoolleerären van zijnen tid. „ Zi be- dienen zich,” zegt hij, ,, van eenen misleidenden Sylogismus, met welken zij bewijzen, dat ’er even zoo wel eene Drieöenheid van Zelflandigheden als var Perfonen is. Wanneer de misleide Toehoorder hun toeftemming geeft, befchuldigen zij hem, dat hi drie Goden vereert; maar ontkent hij, dat de drie :Perfonen ook zoo vele Zeifflandigheden zijn, dan werpen zij hem tegen, dat hij de Perfanen niet erkent.” Zedeleere De zedeleer van dezen tijd beftond .in verzame- lingen varı fpreuken, uit den Bijbel en uit de Kerk- vaderen, uitweidingen over bijzondere deugden en ondeugden, oefeningen van Godsyrucht en God- vruch- (*) In vaLuz. Missell, Libr. V. pag. 54. GESCHIEDENIS. 173 vruchtige gebruiken, aanwijzingen te geven van boe- IV ‚xe en ftrenge tucht, en hen, die tot volmaaktheid 30ER wilden ftreeven, te wijzen -tot de navolging der ‚Afdeel, Kluizenaren en Monniken. Zoodanige waren de fehrif- V ten van JOANNES DAMASCENUS; MAXIMUS, 1S1DO* .. rus van Hispalis, en BEDA, van welken reeds ge- Jaar 622. waagd is geworden. Van :geliiken aard zijn de ah di XXIV Zräifche en Ascetifche Peibandelingen „ als ook de Brieven van DOROTHEUS, een’ Abt in Pa Jej?ina, waarfchijnelijk in de eerfte‘tijden der VIkle eeuw (*). — Van THAaLassıus, een’ Abt in Zi. by2, in het midden dier eeuw, vierhonderd Zede- fpreuken, van de opregte liefde, van het kuifche - deven, en van de beheering des gemoeds (+). — Ook van JOANNES CARPATHIUS,. een Troost/chrift aan de Indifche Monniken, doch waar van alleen de Latijn/che Vertaling van den Sefuit PONTANUS gedrukt is ($). Van ALDHELM, een’ Angelfakfisch Dichter, heeft men behalve zijn Zofgedicht op den Maogdelijken Ssaat, een tweede, of een.vervolg van hetzelve: over de acht Hoofdöndeugden (**). Deze zijn bij hem, geliik ze ook cAssıanus opgeeft ,„ zwelgzucht, dartelheid, geldgierigheid, toorn , ingewortelde treu- righeid, angstvalligheid des harte, ijdele roemzucht, en hoogmoed; het gedicht is eene middelmatige na«- volging van CAsSIANUS. AL- (*) In rront. Ducei Auctuar. PP. T. I. p. 743. (1) Did. pag. 1179. ($) In Bibliotb. PP. Colm. Tom. VII. pag. 627. (**) In camıs, Zectt. Ant. Tom, I. pag. 755-762. 174 »KERKELTUKE. IV . aLcuımm fchijnt, in zijn klein, zedeliik Harndboeck, BOER de yirtusibus et vitiis , Liber, meer te beloovenz Afdeei, hi, ftelde hetzelve op, ter begeerte ‚van den Graaf V wıno. Hij loopt ook de achs Hoofdöndeugden door, en maar in eene andere -orde; gevende aan den Hoog- Jaar 622. moed de eerlte plaats, Wie eene van deze ondeug- sot 814. den ..heeft, ‚zegt;: ‚hij, em zonder ‚biecht en boete fterft,. die is eeuwig verdoemd. Ook befchrijft hij wier deugden: . Kogrziehtigheid, geregtigheid, dap- perheid,, en matigheid, die bij hem, ingevolge de leerwijze van ANEISIENES de vier Hoofddeugden zün. Predika- «Men kan uit deze gefteldheid der Zedeleere reeds ven. ken „ welke.de heerfchende fmaak in deze tij- den geweest zij, ten aanzien van Predikatien of Kerkredenen. Hloe zeer KAREL de Groöte pogingen deed, om daar in ‚verbeteringen te brengen, men vond ’er tot hier toe dezelfde gebreken in, als in de nagstvoorgaande etuwen, Zoo ten aanzien van de uitlegging des Bijbels, die men, op. den Kanfel bragt, als ten aanzien: van de Godzaligheid, die men aanbeval.. . ‘Twee vermaarde Predikers varı de Vllde en VIHfte eeuw kunnen hier tot voorbeelden dienen. De Hei- lige eLicıus of ELo1,' Bisfchop van Mayor, nit wiens Predikatiön wij reeds elders (*). eene plaats hebben aangehaald. Men heeft XVIL -Leerredenen, die .zijnen naam dragen (}), doch welke door vele | b- (*.) Zie Deel XI. Bladz, 371. (+) /» Bibi. PP. Colen. Tom..VII. 2. 2502-254. _ GESCHIEDENIS. 175 later Schrijvers niet voor de zijne erkend worden. IV Eenigzins wordt dit vergoed, doordien de Heilige ?T* AUEN Of AUDOENUS, de gemeenzaamfte vriend van Afdeel, eLicıus , en Aartsbisichop van Rotkomagum „, V ( Rowen„) tot aan het. jaar 683, ons eem uittrek- m Ce fel der. Zedelesfen bewaard heeft, uit de Kerkrede- Jaar 622, nen van ELIGIUS , in eene verhandeling , de recziru- "9 ... dine Catholice converfationis, welke aan AUGUSTI- Nus is toegefchreven, en-onder deszelfs werken ge- vonden wordt, uit welke verhandeling de ftraksge- melde plaats genomen is. Van de Predikatiön van BEDA is rende aange- merkt, dat de meesten, die in zijne werken fiaan ; niet echt zijn, fommigen echter zijn boven allen twijfel van onächtheid. . De gewoone gang van de- zelven is deze, dat eene voorgelezene Bijbelplaats omftandig, doch even zoo dikwijls allegorisch en myfisch, als letterlijk, verklaard wordt, waar bij dan ftichtelijke toepasfingen gevoegd worden. Dat hij, geljk anderen in de Westerfche Kerk, door« gaans in het Zatijn gepredikt heeft, alhoewel deze taal in fommige Landen geheel niet, in andere flechts verminkt en verbasterd in gebruik was, zoodat der- gelijke voorftellen in deze taal voor de Ongeleerden volftrekt onverftaanbaar moesten zijn, leidt ons tot de gisfing, of niet wel de Predikatiön van dezen tiid grootendeels enkel voor de Geestelijkheid be«= ftemd zijn geweest. Voor de Ongeleerden geloofde men genoeg gezorgd te hebben, als men hen de Apostolifche Geloofsbelijdenis en het Onze Yader liet van buiten leeren, welke beide opftellen nEDA er in 176 .KERKELDUKE ir het Angelfakfisch vertaalde, ten dienfte van Pries- ters, die geen Latij» verftonden, ten gebruike bij hun onderwijs. KAREL de Groote wilde, gelik wi) te voren gezien hebbe, dat ieder Bisfchop zijne Pre- dikatiön heel duidelijk in Boerenlatijn of in de Frankifche taal vertalen, en ze houden zou op eene wijze, welke voor ieder eenen verflaanbaar was, ZESDE HOOFDSTUK. Godsdienstwisten. Pauliciänen. Nestoriänen en Monophyfiten. Monothelitifche Twisten. DMa- roniten. Adoptiänen. Verfchillen over de Beelden der Heiligen. Dar ’er zoo weinig gelegenheid en genegenheid was, om de Geloofsleere der Christenen te onder- „ zoeken, en op te helderen,en men algemeen flechts iiverde, voor het gene de Vaders gezegd hadden, zoo waren ook de mieeste verfchillen en twisten ‚onder de Christenen, in dit Tijdvak „ takken van voorgaande; het NZuhammedanendom, hetwelk zoo geducht was voor den uiterliiken welvaart van het Chrissendom , werkte niet behoorlijk op geleerde onderzoek „ waar bij de Christenen zoo veel zouden hebben kunnen winnen, om zelve regte kennis van hunnen Godsdienst te verkriijgen; terwijl een ver- fchil, het eenige nieuwe,.in dit Tijdvak, herwelk echter eigenlijk het Geloof niet betrof, door gebrek . aan GESCHIEDENIS. 177 aan kundige lieden, nu ten voordeele van het Bj» IV geloof beflist: werd. a Voordat wij tot de bijzonderheden der Kerkelijke air twisten overgaan, verdienen zulke Schrijvers gemeld _ VI te worden, die yan Ketterijen in het algemeen ge- en na C. fchreven hebben. Een derzelven is TIMOTHEUS, Jaar 622. Presbijter te Konflantinopolen, omtrent het midden !0 814 der Vllde eeuw, dien echter cAvE (*) voor den- Schrijvers zeifden gehouden heeft „ met eenen_ TIMoTHEUS, Overde die in het jaar zıı Patriärch in deze Hoofdftad ie geweest is. Zijn gefchrift over de genen, die in gemecen. de Heilige Kerk ovyergaan „ is eerst door MEUR- "MOTHER sıus (}), daar na door COMBEFISiUS ($), en ein- deliik veel vollediger door COTELIER (**), in het licht gegeven. Dat dit gefchrift dan korter dan vollediger voorkomt, is, omdat het tot de Lisurgien der Grieken behoorde, en daaröm varı elke Gemeente willekeurig veränderd of vermeerderd werd. TIMOTHEUS verdeelt in hetzelve de Äerters in drie Älasfen, in zoo verre zij zich, met de Aasho- Zijke Kerk veröenigen- willen. In de eerfe ftaan de- zulken, die ten dien einde gedoopt moeten worden; zoo als de Taskodrugiörs, eene fekte in Galatie, die met den Doop den fpot dreven, en de mensch- wording van 'cırıstus ontkenden; — de Akka phoren, (dquarii,) ook Hydroparastaten genoemd, die (*) Hist. Litter. SS. Eccles. Vol. I. 2. 497. (t) /n Var. Divinis Lugd. Bat. 1619. ($) Nov. Auct. Grecolatinor. PP. T. II. p. 449. (**) Monum. Eccles. Gr. T. 111. 2 377. M XU DEEL. 178 KERKELIKE die God in het Avondmaal water in plaats vart brood offeren; — de Manicheen; — de Markofe- ‚ers, die van MARKUS, een’ medeleerling van co- LARBASUS, den naam hebbende ,„ het Avondmaal ‚fchandelijk misbruiken, en eenen zeldzamen Doop ‚hebben; — de Elcefiten, die de verloochening van * het Christendom enkel met den mond voor onbe- rispelijk verklaren; — de Neposiänen, van NEPOS, die een aardsch rijk van CHRISTUS voor 1000 jaren op de $oodfche wijze verwachtten; — de Pelagiö- nen en Celestiänen; — de Melchifedekiänen, die thans, zegt hij, Attinganen heeten, omdat zij zich niet laten aanraken, halve Soden in het vieren van den Sabbath; — eindelijik de Simoniänen, Menan- driänen, Bafilidiänen, Nicolaiten, Marciöniten, en anderen „ die met hen eensgezind zijn. Tot de tweede klasfe rekent hij die Ketters , die niet we- der gedoopt, maar alleen met den Heiligen Olie ge zalfd moeten worden;te weten, de Sabbatiänen, ook Quartadecimanen genoemd ,„ de Novatiänen, die de boete verwerpen, en Pafchen op de Sood/che wijze vieren; de Ariänen, Macedoniänen en Apol- linaristen. Eindelijk behooren tot de derde klasfe zulken, die bij hunnen overgang tot de Regtzinni- gen enkel noodig hebben, hunne Ketterij en die van anderen te vervloeken; hoedanigen zijn de Me- letiänen, Nestoriänen , Eutychiänisten „ Dioskoriä- nen, Jacobiten, eu de overige Acephali. Te we- ten, 200 vervolgt hij, nadat de Kerkvergadering var Chalcedon pioskorus had’ afzezet „ hebben zij- ne vrienden zich van de Tleilige Kerk afgefcheiden,, de " eu GESCHIEDENTS. 179 en zich Twijfelaars, ( Awxewouewas,) genoemd. Zi IV zelve hebben zich vervolgens in twaalf partijen ver- a deeld: Acephali, die het Henotikon van ZENO niet Afdeel, aannemen; — de Dioskoriänen ; de Condobauditen, VI dus naar een huis in Äonfßantinopolen genoemd, es waar zij hunne vergaderingen hielden; — de An- Jaar 623, geliten, die wel den Vader, Zoon, en H. sg Van een dergelijik Boek , maar veel uitvoeri« _ Jrar 622. ger (*)> heeft JoANNES DAMASCENUS ook niet tot 814 yeel eer. Hij heeft daar in EPIFANIUS, THEODORE- TuS, eN TIMOTHEUS uitgefchreven, en daar bij een berigt gevoegd van de Ismaeliten of DMuham- medanen; hetwelk over het geheel onvolledig en gebrekkig is, hoewel ’er het een of ander goeds in mogt voorkomen. Hier op volgt bij hem nog eene fchets van twee Christelijke partijen. Van de ne, welke hij Christenbefchuldigers , ( xasıavxarıya- e0,) noemt, zegt hij, dat zij de Christenen be- fchuldigden, als of zij de Beelden van CHRISTUS, de onbevlekte Maagd, Heilige Engelen en der Heili- gen, eveil Z00 veröerden, als de Heidenen hunne Afgoden. Zij werden ook Beeldflormers genoemd, omdat zij de Beelden overäl vernielden ; als ook Leeuwsgezinden , (Yunsreoles,) omdat zij de ver- eerers der Beelden woedend vervolgden. De andere dezer partijen , (Amerxısas of Aofagıs,) befchrijft hij als lieden, die hunne eigene eere, (dofa,) zoch- “ten, en zich noch aan de geregtigheid Gods, noch aan zijne Priesteren , onderwierpen; zij volgden de Ketterij der ze/fzondigenden , (Auromeoexorlov „) fpoor- den Kanonieke wetten op; en alhoewel zij gemeene lieden waren, evenwel zonderden zij zich van de | Ka- (*) De Herefibus Compend. T. I. Opp. p. 76-118. GESCHIEDENIS. 181 Katholijke Kerk af. Op de wijze der Zuchiten of IV Mas/aliänen, leerden zij de Asketen, zich van den ag openbaren Godsdienst te onthouden, en met de ge- Afdeel. beden in de Kloosters te vergenoegen. Ondens on- __ VI der malkanderen, gaven zij zich het voorkomen ne. eener ftrenge tucht, en zochten malkanderen te Jaar 622. overtreffen. Sommigen van hen gebruikten noch ' 9:4 Doop, noch Avondmaal; anderen groeteden het Zu kruis, noch de Beelden der Heiligen niet; en wat het erglte van allen was, zij namen geene Priesters aan. Men kan niet ligt bedenken, welke partij na- MASCcEnus hiermede bedoeld hebbe; want dat het de Manicheön zijn zouden ,gelijk LE QUIEN gegist heeft , heeft weinig fchijn. | Tegen enkele Ketterfche partijän heeft DAmAscE- nus insgeliiks bijzondere fchriften opgefteld; waar onder zou kunnen geteld worden eene twistrede tus- fchen eenen Saraceen en Christen. Een groot ge- deelte van den Griekfchen Tekst derzelve heeft LE QUIEN getrokken uit de gefprekken van THEODORUS ABUCARA, eenen Bisfchop in Paleflina of Syrie, die ze uit den mond zelven van DAMASCENUS Oft- vangen had; zoo zelfs niet dit geheele opftel hem toebehoort. De fchriften van dezen Bisfchop heeft GRETSER te Ingolflad 1606 in 4to. en LE Duc (*) verzameld. De Christen Leerären hadden, gelijk gezegd is, Maniche- in dezen tijjd, veel te ftriiden met oude Ketterfche €"; Paul» aanhangen, welke thans weder te voorfchiin kwa- ke men. (*) puczus Auct. PP. T. I. 2. 367. M 3 182 KERKELIKE ıv men. Dit was het geval met de Manicheen, die BOEX federt de VIlde eeuw zich in eene merkelijk verän- Afdeel, derde gedaante, onder den naam van Pauliciänen, Vi wvertoonden, en zich langen tijd flaande hielden, Hosfät: zier alleen in het Griekfehe Keizerrijk,, maar ook in Jaar 622. het Gebied der Chalifen; door hen te vervolgen tot 814. ontftonden zelfs kleine oorlogen; en van de Xlde eeuw af breidden zij zich ook-in de Westerfche Landen uit. Hunne Gefchiedenis is door PHOTIUS, Patriärch van Konflantinopolen, en PETRUS SICU- Lus, die van het Keizerlijke Hof, als Gezant, naar Armeniö, het nieuwe Vaderland van dezen aanhang, gezonden werd, befchreven (*). Volgens het ver- haal van pmorıus „ waren het PAULUS en JOAN nes, Zoonen van CALLINICE , te Samofata in Sy- riö, waar te voren reeds het JManicheöndom gebloeid had, die hetzelve omtrent het midden der Vllde eeuw weder vernieuwden. Het fchijnt zelfs, dat hunne Moeder hun hetzelve had ingeboezemd, In het eerst plautten zij hunne gevoelens voort in Ar- meniö. Naar den oudften dezer Broederen hadden zii den naam Pauliciänen. Doch na eenigen tijd kreeg zekere._ Armeniör, KONSTANTINUS, maar die zich zelven sıLvanus noemde, een grooter aanzien bij (*) ruorıus Contra Manicheos Libri IV. in monrt- raucoN Bibl. Coislin. Bag. 349. € J. C. WOLF Anecd, Gr. Tom. I. pag. 1-226. Tom. II. par. 1-283. Her ver- haal van PETRUS sIcULus is door den Jefuit MATTı1. RA- DER uitgegeven te Ingolffad 1604. in 4to. en ftaar ook in Bibl. PP. Max. Lugdun. T. XV. 2. 753. GESCHIEDENIS. 183 bij deze partij, dan de beide Broeders. Hij wilde IV voor dien sILVAnus gehouden zijn, van wien pau- BOEK us in zijne Brieven gewaagt, en wendde voor, Kor dat hij van dezen Apostel gezonden was. Van VI Mananalis, een vlek bij Samofata, begaf hij zich Hoofdtt, ’ ’ naC.G., naar Cibos/a, een klein plaatsje in Armeniö. Be- Jaar 622. halven een mondelijk onderwijs, wilde hij, dat zijne ot 814 aanhangers alleenliijk de fchriften der Zuangelisten u en Apostelen lezen zouden, terwijl hij, in fchijn , alle Manicheifche Boeken verwierp, alhoewel hij, in den grond, derzelver inhoud behield, en de ge- melde heilige fchriften naar derzelver zin verdraaide, Nadat hij zeven en twintig jaren lang vele inwoners van Armeniö op zijne zijde gebragt had, gaf de Keizer KONSTANTYN zijnen Bevelhebber sımEon in last, om hem te ftraffen, en de medegenooten zij- ner dwaling, indien zij zich wilden bekeeren, aan de Katholijke Leerären ter onderwijzing over te ge. ven. SIMEON nam KONSTANTINUS met alle zijne aanhangers gevangen ,„ en maakte met de genen, die geneigd waren, hem te verlaten, de gemelde fchikking „ maar gebood den overigen, hunnen Leeräar te fteenigen. De meesten konden daar toe niet gebragt worden; maar zckere Justus, dien hij tot Zoon aangenomen had, gaf hem den doodelij- ken worp met cenen fteen. Ondertusfchen bleef niet alleen de grootfte hoop bij zijne leerftellingen ; maar SIMEON zelf, verleid. door gefprekken’ met hen, voegde zich heimelijk bij hen; en drie jaren daar na van het Hof ontvlugt zijnde, ging hij naar Cibos/a, alwaar hi) zich tot Leeräar onder deze ge M4 zind« IV DOEK I Afdeel. VI Hoofdi, naC.G. Jaar 622. tot 814. rue ai 184 KERKELIKE zindte opwierp, en den naam TITus aannam. Dan na een driejarig gelukkig flagen van zijne werkzaam- heid, werd’ ook hij ongelukkig. De voorgemelde jus- tus wierp hem de plaats van den Apostel voor: Door hem zijn alle dingen gefchapen, enz., en zeide: Misfchien waren zij beiden bedrogen, en bedrogen ook hunne aanhangers, terwijl zij geloof- den, dat de Schepper van Hemel en Aarde niet de. zelfde zij met den waarächtigen God en Vader van den Heere cHRısTUs; maar een ander „den Apostelen onbekend. Hier over geraakten zij met malkander in een hevig verfchil. justınıanus U, die toen regeerde, hier van kennis gekregen hebbende, liet onderzoek doen naar deze gezindte, en veröordeelde de genen, die ze niet verlaten wilden, met sımEoNn ten vure. Onder de genen, die deze ftraffe ontkwa- men, was ook de Armeniör PAULUS, met zijne Zonen GEGNESIUS en THEODORUS. Van hem ge- loofden vele Pauliciänen, dat. de naam van hunne partij oorfpronkelijk was. Maar tusfchen zijne Zo- nen, van welken hij den oudften tot Leeräar aan- ftelde, en hem TIMOTHEUS noemde, ontftond een zoo hevige twist, dat de Gemeente, zoo lang zij leefden, gefcheurd bleef. In de eerfte tijden der VIlIfte eeuw, liet Keizer LEO de Zfauriör GEGN#&SIUS naar Äonflantinopolen komen, en door den Pasriärch aldaar over zijnen Godsdienst ondervragen. Hij beäntwoordde alles zoo listig, met regtzinnige woorden, dat alle Toe- hoorders hem varı Ketterij vrijfpraken, en hij van den Patriärch een getuigichrift van regtzinnigheid, en GESCHIEDENIS. 185 en van.den Keizer vrijheid kreeg, om zijne werk- IV zaamheden met volkomene 'vrijheid uit te oefenen. BOEK Kort daar na echter begaf hij zich, met zijne aan- Afdeel. hangers, naar MMananalis , in het Gebied_ der Ara- _ VI bieren, alwaar hi) overleed, zijnde omtrent 30 ja- ac. G; ren lang het Opperhoofd van zijne partij geweest. Jaar 622. De dood van GEenKsıus verdorzaakte nieuwe !0t 834 onrusten onder de Pauliciänen. Zij verdeelden zich zu tusfchen zijnen onöchten Zoon ZACHARIA, en eenen anderen, JOZEF „ dien fommigen ook voor eenen bastäard hielden. De haat der partijen ging zoo ver, dat men tot flagen kwam, en bijna was jo- ZEF door ZACHARIAS vermoord geworden. Einde- liik befloten zij geheel varı elkander te fcheiden. Alzoo intusfchen de Arabieren eenen inval in het Romeinfche Rijk ondernamen „ vlugtte ZACHARIAS alleen in hetzelve; maar zijne aanlhangers werden van de Arabieren nedergelabeld. Eenigen tijd daar na bergde zich ook jJozer me£ de ziinen in hun oud verblijf in Armenie, naar Episparis. Hier overviel hem een Overheidsperfoon met. Soldaten; ziine leerlingen werden gevangen genomen ; maar hij en andere hoofden ontkwamen in Frygiö; kort daar na zettede hij zich te Auriöchie in Pifdi& ne- der, alwaar hij op nieuw eene Gemeente verza- meld hebbende, ftierf. Vervolgens werd deze ge- zindte door zekeren BAANES voortgeplant. Te ge- lijk kreeg zij een’ ander Leeräar aan‘ sErcIus, die zich voor den Heiligen Geest uitgaf, en eene nieu- we fcheuring tusfchen de wederzijdfche aanhangers veröorzaakte, M 5 Schoon Jaar 622. 186 KERKELIUKE Schoon ide Schrijvers aan de Pauliciänen feeds den naam van Manicheen geven, zij wijzen echter veel aan, hetwelk hun eigen was, en hen var de Manicheen onderfcheidde. Zij werden voornamelijk ‚ daaröm voor Manicheen gehouden, omdat zij den hoogften God en den Schepper der Wereld niet voor tot 814. genzelfden kenden. Doch, deze leer was niet enkel eigen aan de Manicheen, maar in het algemeen aan de Gmostieken. Vervolgens geven THOMAS en PE- trus nog de volgende .dwalingen der Pauliciänen op: Zij lasterden de Maagd MARIA , en gedrongen wordende, om te bekennen, dat jezus uit haar is voortgekomen ,„ zoo beweerden zij, dat hij zim lig- chaam van boven heeft gebragt, en door haar als door een kanaal is doorgegaan; ook zal zij nader- hand meer Zonen bij jozer gehad hebben. Het eerfte reeds beweerd door ouder Ketters, het laatfte zelfs door ÄAatholijken, doch die,even daaröm voor niet zuiver regtzinnig gehouden werden. Het Avond« maal en den Doop vierden zij niet, maar verklaar- den beiden op eene zeldzame wijze. Het ÄAruis wilden zij niet aanbidden of kusfen. De Profeten en andere Schrijvers van het Oude Testament ver«- wierpen zij geheel; ( weder volgens Gnostifche ftel- lingen.) Den Apostel p£errus verächtten zij, om- dat hij cırıstus verloochend heeft, waaröm zij zine Brieven niet aannamen. Zij hadden geene Ouderlingen en Priesters; zii noemden hunne Leeräars, met een woord, uit de Apostolifche tij- den, Medeheipers „ (owexdnuol,) en derzelver mede- Be Schrijvers; (völagıı,) welke zich nergens door GESCHIEDENIS. 187 door van de overigen van hunne partij onderfcheidden. Ook was het eigen aan de Pauliciänen, dat zij de andere Christenen enkel Romeinen noemden; zelve zeer ondeugend geleefd zullen hebben; en «indelijk aan de kleine zetels hunner Gemeenten de namen naC.,G, Macedonie, Achaje, Philippi, Ephefus, enz. ge- Jaar 622. geven hebben. Men fchijnt dus, volgens deze be- !0t 814 fchrijvingen, hen voor eene Gnossifche partij te moe- ten houden, die zich, niettegenftaande vervolgingen en onderlinge verfchillen, eeuwen lang heeft weten te handhaven. Zij fchijnen al vroeg de befcherming der Chalifen genoten te hebben, Volgens THEOFA- nes (*), liet de Chalif waLın, die in de eerfte jaren der VIIIte eeuw regeerde, den Aartsbisfchop PETRUS van Damaskus de tong uitfnijden, omdat hij de dwalingen der Muhammedanen en Manicheen beftreden had, en bande hem naar Gelukkig- Ara- bie, alwaar hij volkomen den Marteldood onderging, nadat hij vooräf door een wonderwerk zijne fpraak wedergekregen had. Het gefchrift, een gefprek te- gen de Manicheön, dat onder de werken van .Jo- ANNES DAMASCENUS (+) gevonden wordt , heeft geene bijzondere betrekking tot de Pauliciänen. Wij behoeven niet te twijfelen, of ’er waren in Andere de Christen Landen nog overblijffels genoeg van an- dere oude Ketterijän; doch, daar zij nergens mer- keliike bewegingen veröorzaakten, behoeven wij ’er niet van te fpreken. De Ariänery nam dus eerst Oll- (*) Chronogr. pag. 349 Ct) Opp- Tom. 1. pag. 429-467. - oude Ket- ters, mıC.G. Jaar 622. tot 814. ——— Nestoriä- nen. 188 KERKELIKE onder de Zangobarden een einde, na het midden der VIlde eeuw „ onder den Koning GRIMoALD. , Men vindt wel in de Handelingen der Kerkverga- deringen herhaalde Banvloeken tegen MACEDoNIUS, ‘ APOLLINARIS, en andere Ketters, doch deze ijver moest men betoonen voor de regtzinnigheid ,„ zon- der dat daar uit volgt, dat ’er van hunnen aan- hang nog iet overig was. Maar de voortduring der Nestoriänen en Monophyfiten is merkwaardiger. Deze waren nu voor geen gevaar var onderdruk« king meer blootgefteld, dewijl de Landen, welke hunnen hoofdzetel uitmaakten „ onder de gehoor- zaamheid der Arabieren gekomen waren; ook heb» ben zij zich daar zoo vast gezet, dat hunne nako- melingen nog fteeds zeer talrijk. zijn. Zoo lang de Katholijken in die Gewesten nog de overhand hadden, ftonden onder den Patriärch van Antiöchiö vier Metropolitanen, ook Catholici genoend. De Merropolitaan van Perfi beftuurde alle de Christenen in. dat land, en in /ndiö; de Aartsbisfchop varı Selewcia, integendeel, in Lsfy- riö, Chaldeö, en Arabiö, zoo ver deze Landen tot het Perfisch Rijk behoorden; hier bij kwamen nog de Catholici van ArmeniE en Zberiö, Maar nadat de Aartsbisfchop van Se/eucie, als Opperhoofd der Nestoriänen, zich aan de afhankelijkheid van den Patriärch van Antiöchi& onttrokken, en zich te geliik tot Catholicus en Patriärch opgeworpen had, bragt hij ook fpoedig den Metropolitaan van Per- fie onder zijne magt. Ook verleide bij zijnen zetel van Seleuciö en Cieffon, welke als &&ne flad aan- GESCHIEDENIS 189 gemerkt werden, naar Bagdad, hetwelk de Chalif ıv ALMANSOR in de VIllfte eeuw bouwde, en dewijl POEK deze ftad ook fomtijds Babylon genoemd werd „ Afdeel, fchreef hij zich ook Patriärch van Babylon. In VI later eeuwen hebben zij zich ook Patriärchen van .. Mo/ul,, niet ver van de puinheopen varı het Oude Jaar 622. Ninive, genoemd (*). tot 814 Men vindt bij Assemanı de geheele list dezer Hunne Patriärchen der Nestoriänen of Chaldeen, gelijk zij voor- ook genoemd worden. Deze lijst begint van den res Apostel THOMAS , die voor den Apostel der Ooster- chen. lingen gehouden wordt, doch eigenlijk was BABzUS of BABUAUS, de eerfte van deze partij, die van het jaar 489 of 499, tot het jaar 503, het Aartsbisdom en naderhand zoogenoemde Patriciäat van Seleucie aan zich trok (}). Een der vermaardfte onder de- zelven was JEsuJasus van Gadala, naar zijne ge- boorteplaats, een dorp in Arabiö, ter onderfchei« ding van anderen van dien naam, geheten, Hij be- kleedde deze waardigheid van het jaar 629 tot 647. De Perfkifche Koning sıroes zond hem als Gezant aan den Keizer nerAacLius, om den vrede met denzelven te fluiten. Bij deze gelegenheid werd hij bij de Nestoriänen zoo verdacht, omdat hij met de Katholijke Grieken Kerkelijke gemeenfchap zou ge= oefend hebben , dat zij ziinen naam uit hunne Ker- keboeken uitfchrapten; tot -dat zijne regtvaardiging en de befcherming des Vorsten zijn gezag weder > her- (*) Assemanı Bibl, Orient. T, III. P. IL, 2. 616-627. (t) Zie Dee/ X. Bladz. 394. IV BOEK I Afdeel, vi Hoofdft. naC.G. Jaar 622. tot 814. 190 KERKELIKE herftelden. Hij zou ook van MUHAMMED eenen voor zijne gezindte voordeeligen Gunstbrief verwor- ven hebben. Bovendien heeft hij ook verklaringen over de Pfalmen „ Brieven, Redevoeringen en verha- len nagelaten (*). Een ander var deze Patriärchen anasTasıus I, of de Lamme, kwam in het jaar 685 tot het bezit varı dezen post, en overleed in het jaar 699, nadat hij een’ tijd lang van eenen mededinger verdrongen was geweest. Hij was insgeliiks een vruchtbaar Schrijver in uitlegkundige, zedelijke, gefchiedkundi- ge, en andere werken. Zelfs heeft hij ophelderin- gen over de Analytica van ARISTOTELES gelchre- ven. De laatfte dezer Patriärchen in dit Tiüdvak, TIMOTHEUS, van het jaar 778 tot 820, wist de Perfifche Bisfchoppen, wier DZesropolitaan zich van hem onäfhankelik gemaakt, en die zich door vleeschöten, trouwen en zelfs door hunne kleding van de andere Neszoriäanfche Bisfchoppen onder- fcheiden hadden, weder onder zijn gezag, en tot de vorige gelijkvormigheid te brengen. Onder de varı hem gefchrevene Boeken handelt ’er &&n van de geftarnten; een ander bevat zijn gefprek met eenen Chalif, die hem vele vragen over den Godsdienst voorgefteld had, onder welken ook Kerkeliüke fchik- kingen en velerhande onderzoekingen behoorden. Dat hij, door afgezondene Monniken, de Voiken aın de Aaspifche Zee, die het Christendom verla- ten (*) asseman. Nor. ad EBEDJEsuU Car. Libror. Syror. C. 71. Bibl. Orient, T. Ill. P. 1. 2. 105. GESCHIEDENIS. ı9ı ten hadden, tot hetzelve terug gebragt heeft,hebben ıy wij voorheen gemeld (*), als ook van het beroemde a Chineefche gedenkftuk , hetwelk den bekeerings - ijver Afdeel. der Nestoriänen in die Landen befchrijft (+). vI Hoe uitgebreid het Kerkelijk Regtsgebied van den m. WNestoriäanfchen Patriärch reeds in deze ecuwen Jaar 622. geweest zij, en verder geworden is, kan men best !Ot 814% opmaken uit de Alphabetifche Naamlijst bij assema- Uitge- wı ($)-. Damaskus werd omtrent het jaar $oo dene ... der XV aan denzelven onderworpene Metropolitaan- \; Kerkliik Kerken. Nifbis, anders Soba genoemd, was het Gebied : lang te voren. Ookverkreeg Samarkanda „ de derNesto- Hoofdftad van Marawalnahar „ (anders Mirsiss r da,) in het oude Sogdiana, dit voorregt, in het jaar 714, en maauweliiks kan men twijfelen „ of zelfs in China was ten dezen tijde deze waardig- heid ingevoerd. Maar, behalve zoo vele Afätifche Landen, werden ’er ook allengs in Zgypte, hetwelk de Syriörs Mesren, de Arabiöers Mesr noemden, de gronden toe gelegdl. Doch eerst in de XIde eeuw klom de Nessoriäanfche Gemeente aldaar tot den rang. van eene Metropolitaanfche. Behalven de Nestoriänen, en insgelijks onder de Mono- begunftigende heerfchappij der Arabieren handhaaf- a den de Monophyfiten of $Facobiten zich „ zelfs biten- wa» (*) Verg. Deel XI. Bladz. 303. (t) Aldaar B/adz .298. volg. ($) Nositia Ecclefiarum Metropolitanarum, que funt Patriarche Nestoriano fubjecte in assEMan. Bibl, Or. Tom. 111. P. Il. pag. 785-788. IV BOER I Afdeel, patrüär- chen van 192 KERKELIKE waren zij in Zgypte verre de talrijkften in ge+ tal (*). Antiöchi& was de Stoel en Zetel van den acobi« tifchen Patriärch; doch nadat sEvERuS in de cer- fte tijden der VIde eeuw van daar verdreven was, . heeft flechts &&n enkele van hen, ELIAs, en wel * op bevel van den Chalif waLınp, in het jaar zıı, zijn verblijf aldaar gehad. Hetzelve werd naderhand in de ftad A/mida in Mefopotamie verplaatst , waar Antiöchie het tot in de XIIde eeuw gebleven is. Syri&, Pa- en Amida Jeffina, Armeniö, Mefopotamiiö, en Klein- Azie, waren de Landen, in welken de Monöphyfiten voor- namelijk hunne Metropolitanen en Bisfchoppen had« den, zonder dat zij dieper in Azie doorgedrom gen (1). Sommigen varı deze Ariätifehe Bisfchoppen der Facobiten zijn ook Schrijvers geweest in de Syri- fehe taal. Tmomas varı Heraklea verbeterde de Philoxeniaanfche Overzetting van het Nieuwe Tes- tament. De bovengemelde Pasriärch eLıas fchreef een Bock ter verdediging van zijnen overgang tot de Monophyfiten, gerigt tegen den Katholyken Bis- fchop LEO. — Joannes, Bisfchop te Bostra in Arabiö, die in het jaar 630 overleed „ fchijnt Uitleggingen van den Bijbel gefchreven te heb- ben. Maar ziün Ziturgisch opftel, onder den titel Anaphora „ is nog voorhanden ($); gelik , n0g (*) Zie Dee/ XI. Bladz. 144. (1) Asses. de Monopinyfit. Bibl. Or. T. II. post Pref. ($) RENAUDOT Zizurgg. Orient, T. IL. p. 421. GESCHIEDENIS. 193 nog meer andere Ziturgiön van Fakobitifche Schrij- IV vers, valı DIOSKORUS , PHILOXENUS, SEVERUS van ug Antiöchi€ ,„. JAKOB BARADAI , en nog drie andere Afdeel ‚Nestoriäanfche‘ Liturgien. — De Fakobitifche Pa griärch DIONYSIUS, omtrent het jaar 775, muntte Hoof, in een geheel ander vak uit. Zijne aarboeken van Jaar. 622. het begin der Wereld, tot op het gemelde jaar , !* nr ziin bij de Syriers in eene dubbele uitgave voor» handen. AssEMANZ heeft van: dezelven een uittrek- fel geleverd (*). De Jakobiten, die in Zgypte, federt het ide Jakobiti« der Vlde eeuw zeer gedrukt waren door de Aa. iärchen tholijken ,„ herftelden zich, zoodra dit Land door van Alex« de Arabieren veröverd was. In het jaar 630 was andrit, hun Patriärch BENJAMIN uit Alexandrie gevlugt, toen Keizer HERACLIUS, eenen nieuwen Develhcb- ber, die tevens Patriärch zou zijn, Cyrus, der- waards gezonden had. Voorgevende, dat een En- gel hem gewaarfchuwd had, voor eene aanftaande _ hevige vervolging, raadde hij ook de Bisfchoppen var zijne partj, om zich te verbergen, en bleef zelf tien jaren lang in een klein Klooster in Op- per -Thebais, of het Landfchap Sahid. In dezeu tus[chentijd werden. de Fakobiten in Zgpyte hard verdrukt, zoodat cene menigte van hen het geloof van Chalcedon aannam ; terwijl anderen, na vele uitgeftane martelingen „ in zee werden geworpen. Doch in het jaar 641 vermeesterden de Arabieren, onder hunnen Veldheer amru, de ftad Alexandriö. | De .CH)L. ec. Cap. 16. Pag. 101, 116, ' Xll. DeeL. N 194 KERKELIKE Deze Veldheer, gehoord hebbende, hoe veel sen“ Yanıın var de Grieken geleden had, liet in geheel ‚ Egypte fehriftelijik bekend mäken, dat alle plaat- feri, waat zich deze Patriärch der Koptifche Chris- ‚tenen onthield , veiligheid en vrede van God heb» . ben zouden; hij zelf zou veilig in de hoofdftad - komen, en de belangen zijner Gemeente mogen be- Härtigen. : Deze gezindheden van den Arabifchen Veldheer helderen zich op, uit den toenfnaligen toeftand van Zgypte. Deszelfs inwoners beflönden ' gedeeltelijk uit Romeihen, of van Konflantinopölen gezonden Grieken, die alle Staats- Overigheids- en Krijgsbedienitigen bekleedden, de Krijgsmagt ten grootften deele uitmaakten, en omtrent 300,000 in getal, gezamienlik Melchites waren, of de regtzin- righeid varı Chalcedon aannamen ; gedeeltelijk wit geborene Egyptenären, die Kopten 6f Koptiten hee- ten; hoewel ook velen van dezen uit Nubie en Abysfinie geboortig waren, of van Soden afltam- den. Deze allen waren Fakobiten, en van de openbare ambten witgefloten. Tusfchen deze beide foorten van inwoners heerschte een hevige haat en vijändfchap... 'Toen de Arabiers in Egypte vielen, boden de Grieken tegenftänd , maar werden over wonnen. De Köpten integendeel werden door am: RU, wien zij eene jaarlükfche fchatting beloofden , vriendelijk behahdeld, en hielpen zelfs de Arabie ren, om de Grieken wit ZEgyfte te drijven. BEN+ JAmin kwam dus weder in Aexandriö terug; een Klooster met eene Kerk, den Heiligen mara- Rıus gewijd, hetwelk BENJAmIn geflicht heeft , i is GESCHIEDENIS 195 is nog heden, door den toeloop uit geheel Zgypte IV beroemd. Hij overleed in het jaar 659 of 660, na ar dat hij eenen DMetropolitaan naar Bier gezoN- Afdeel, den had (*). VI Op dezen herfleller der Fakobivifche partij in Hocfät; Egypte, wiens gedachtenis daaröın nog van hen Jaar 622. met eenen Feestdag gevierd wordt, volgde zijn leer. tat 814 ling en medehelper AGATHO, die gedurende de ver- volging zijner Geloofsgenooten, tien jaren lang, als een timmerman verkleed, hen heimelijk vertroost , en het Avondmaal bediend had. Als Parriärch werd hij door eenen voornamen Melchitifchen Christen , wien de Chalif het onäfhankelijk opzigt over alle Christenen te Alexandriö en in andere Landfchappen varı Egypte toevertrouwd had, onder voorwendfel van belastingen en andere eifchen, tot het betalen var eene groote geldfom genoodzaakt, en in doodsge- vaar gebragt. Ook onderging zijn opvolger joan- NES SEMNUDAEUS, federt het jaar 679, eenige mis- handelingen door de geldgierigheid der Arabieren ; evenwel zag hij ziine akobiten fterk vermenigvul- digen, dewijl de .Me/chiten toen geene Bisfchoppen in Egypte hadden. Doch thans namen ook de Ara- bifehe Vorsten of Emirs deel in de verkiezing de- zer Patriärchen. Sımon, die deze waardigheid van het jaar 688 tot 701 bekleedde, verwierf inzonder- heid uitnemenden‘ roem. Zijne ftrenge levenswijze als Monnik maakte hem echter Zoo gehaat,, dat eeni- ge (*) RENAUDOT. ). c. pag. 156-172, N 2 196 KERKELIJKE ge Priesters hem zochten te vergeven. Maar, als de Emir vier en zestig Bisfchoppen van alle Chris- telijke gezindten in Zgypse voor zich liet komen, en hen, met verwijting van hunne dwaling „ dat ‚ God eenen Zoon zou hebben, als ook over hunne ‚ twistzucht ‚vraagde: Wie onder hende wareleer het naast kwam ‚neigden zijtot sımons zijde. De /ndiänen begeerden van hem eenen Bisfchop, maar hij durfde hun dien niet zenden , zonder verlof van den Chalif(*). Tot hier toe was het lot der Fakobiten in Egyp» te fteeds veel dragelijker geweest, dan dat der Melchiten. . Maar onder hunnen volgenden Patri- arch ALEXANDER, die in het jaar 724 overleed, hadden de beide partijen even veel te lijden, door de geldgierigheid der Arabifche Bevelhebbers. De Patriärch moest door geheel Neder- Egypte rond- gevoerd worden ,. opdat zijne Geloofsgenooten het geld bijeen zouden brengen, hetwelk hem opgelegd was te betalen. De Bisfchoppen werden tot zware geldboeten veröordeeld; elke Monnik moest zelfs een hoofdgeld van een ftuk gouds opbrengen. Men beroofde de Kerken gedeeltelijk van hare prachtige - zuilen. ‚Alle Christenen moesten verächtelijke ken- teekenen dragen; de Monniken eenen ijzeren mouw; de overigen een looden zegel met het beeld van eenen leeuw, aan den hals afhaugende; anders wer- den hun de handen afgehouwen. Deze en ande- re herhaalde onderdrukkingen maakten , dat vele Chris- (*) RENAUDOT /, c. Pag. 172-189 GESCHIEDENIS. 197 Christenen tot het Muhammedaansch Geloof afvi» IV len (*). ig ‘In het overige gedeelte der VIllfte eeuw,, hadden Ardeel. de Zgyptifche Christenen meestäl ecene aanhoudende _ VI z en Hoofdft. rust. Toen cHAIL, drie en twintig jaren achter- „.C.G. een, tot het jaar 762 Patriärch der Fakobiten was, Jaar: 622. 