title: Krinke kesmes all versions
creator: hendrik smeeks
text: Ik vraagde hoe dit zou kunnen: Dan zei de grijze man, dat je nog minder geloof zult hebben dan van de zevende poort. Krakabas was 2527 geleerd, en de beste van Confucius. In China, buiten Nanking, in een bos wandelend, kwam hij door de laatste van de zon, de engel Baloka bij hem, hem zeggende, dat hij aanvankelijk na Krakabas moest gaan, hij was verbaasd, en zei dat land niet te weten; maar Baloka nam hem op, voerde hem door de lucht (daar hij ook wonderlijke zaken zag) en zette hem naderbij de Hoofdstad Krakabas. Hij ter Poorten intreedende, was elk wonderd; want fijne kleding was onbekend, en niemand kon hem verstaan: men bracht hem voor de Koning, die hem naar een andere kamer liet brengen, alwaar hem eten en drinken voorgezet werd, daarbij gevallen papier, pen, en inkt vond, hier begon hij te schrijven, en meer papier etc. eischende, werd hem dat ter hand gefteld; hij begon voort een Woordenboek te schrijven: vragende wat dit of dat voor een naam had, dat hij opschreef, daar zettende zijn Chinees te leren zettende, leerden hem in korten tijd on-taal; hij werd bemind van de Koning en alle mensen om zijn deugd. Hij verbeterde vele oude, en maakte vele nieuwe Wetten, die alle door de Koning en zijn Raad werden bevestigd. Dit diende nu tot een 73e-punt in alle Rechtzaken, Obligaties, Verkoopingen en. Kränke Kesmes. 245 En andere handelingen, daar na worden alle Sententie en Decreten gedagteekend, ook als een Contrakt gerekend wordt, zodanig, nog getekend heeft, teekende ik daar onder, het jaar van Krakabas 2250, de 6e dag van de 8e maand. Ik grimaste, hij merkte dat, en begon ook te lachen: spreekt vrij-op zei de Garbon, want ik weet dat je dat niet gelooven zal, wie 0.00. ega Ik antwoorde, ik wilde wel geloven, maar ik kan niet. Aan Zijn partij zei hij, waarom wilt je niet geloven, dat hier alle eerlijke en schreven Luiden gelooven, wat schort daar aan? zegt het vrieling op: Ik ben verbaasd, zei ik, en kan niet begrijpen, dat de Engel Baloka uit de Zon zou komen in China, en nemen Krakabas daar op, hem dan door de lucht voerende tot hier bij Kränke Kesmes. Op mijn lieve Man! zei hij, is dit anders niet? eeuw, hoort dit is hier waar, maar in het Mark Ancona in Italië niet, daar is weer waar, dat de Engelen het Huisje van Loretto op hunne schouderen namen, in het Heilige-land, en droegen dat door de lucht, tot in het Mark, d’ Ancona bij het Steen. deken S. Maria Lanretana „dat is hier ook Kom 246 Beschrijving van het Koningrijk Komt laar ons nu naa de derde gaan, welke ter eeren van den vroomen Koning Cham Hazi, en den wijfen Willgser Saraba opgeregt is. Hier komend, zag ik vier boogdaken als in ’t kruis tegen malkander overstaande; boven op die aan de Oost-kant zat den Koning Cham Hazi in een fijn Koninglijk gewaad, met een Kroon en Scepter vermeld, de Pijlers en Boog waren met kransjes en overvloedhoorns bezaaid, alle van rood leer gemaakt. Dan, Over deze tegen ’t Westen stond een witte Boog, met alle gekunsteloos rijk, vermeld, op deze zat den Wijgenier Saraba; houdende een Boek in een fijne hand, wijzend met de voortste vinger van zijn andere hand op zijn hart. De derde Boog, tegen ’t Zuiden, was geheel blauw, op deze stond de Zon, zonder enige verfelingen, als tufchen Wolken drijvende. De Boog tegen ’t Noorden was groen, met pennen en bucken koninklijk vermeld, boven op stond den Engel Balka. Tussen deze vier Boogen werden alle regten neergezet, het Vleeselijke raakten, de ziele is ook een Tijd-paont voor alle geschiedkundige Adressen, en is gebouwd voor 670 jaren, ter ere van Cham Hazi en een Geest aan Koningin Kesmees 247 Van hier naar de vierde gaande, zag ik dat die in drie boogdaken stond alle van koninklijke Beelden, Vezetten, Overvloed-hoornen, Diëmen, &c. Dan, De Garbon zei nu kan ik niet langer wachten, ik moet gaan, ik zal u van deze. Eerste Poort een beschrijving ter hand te stellen, met groeten hij mij en vertrok, en ik naar ons Logement, daar ik voor begon te schrijven wat ik gezien had. Na het nuttige van ons Avond-maal, rookten wij samen, en nog wat 'gepraat hebbende, ging ik zeer vergenoegd naar bed, God dankende dat ik zoveel fraaje dingen gezien, en braave Schriften van den Garbon gekregen had, en mij nog meerder beloofd was. Midden AGTSTE HOOFDSTUK. Des Schrijver kreeg order om met den Garbon te keren; alwaar komende hetzelfde met genoegen beschouwd. Tenten aan Strand. Ruiters langs het Strand. Rijden naar enige Dorpen, en een Stadt. Den Schrijver kreeg een Kaart van Krinke Kesmes, doch kon ze niet verstaan. De Garbon en de Kapitein gaven elkaar zorgen: Knevelsoort wat het is, de Meesten aan de Rivier Berbice. - Wijn naar den Koning gezonden: wat Koopmanschap aan. Strand gebracht werden. Den Handel begon. Moeilijkheid van den Garbon: Groote winsten. Beschlossen om weer naar Panama te zeven. Den Schrijver werd met een Regisseur van zijn Brieven van het Zuidland, komen door den Garbon ter hand gegeven, begonnen. Vertrek, en komt in het Vaderland. En volgenden morgen kwam den Garbon zeer vroeg tot ons, met een bij gelaat in de Kamer te treeden. Hoewel Spanjerts, flaapt gy nog allee? Ik kom goede tijding te brengen, zei de man: We zweigen. Hij sprak voor. Hier is zo een tijding van het Hof, en van het schip gekomen; het Hof heeft verlof gegeven dat het schip een vrijen handel van veertien dagen zal hebben, en zal na drie dagen beginnen, op het strand aan de haven. Ik zal u tezamen weer te schip leiden, na den ecten mochten we er gaan, ik ga alles tot de reis beïtellem. Alle ons volk was verblijd, maar ik be-droefd. De garbon vroeg, wat mij korter antwoord was, dat ik zo haast vertrekken mocht, zonder meer gezien te hebben, ik had gehoopt zo lang te blijven, dat ik ook nog een andere stad zou gezien hebben. Ik zal u beloofd hebben, dat ik u terug sal brengen, vele papieren meede te brengen, zo u beloofd hebt. Hier wordt orders gegeven om alle dag tijding van het schip te hebben, en dagelijks zullen daar menisten naar toe gaan, met die zult u nog alle dag papieren ontsangenen. Dit heb ik mijn klerk al gebood. Wees gerust: en maakt u gereed om te vertrekken „ ten twee uur zal daar toe alles gereed zijn, „en ik kom dan komen haan. We hadden ten erraale uur al gegeten, en geen pakketje hebbende, als mijne pagina waren wij klaar en tot reizen voorbereid. Ten twee uur kwam de Garbon ons halen, leidende ons dezelfde Poort uit die we ingekomen waren, en flankerhand om, trokken wij oost aan; nadat wat gegaan was te hebben, vonden wij twee Wagens met een Karr. De Garbon en ik traden op de voorste, mijn zes maats op de tweede Wagen; op de Karr waren levensmiddelen, een Tient, en Bagage van de Garbon. Onder het voortrijden, zeide mij de Garbon dat hij een doos met papieren voor mij had, en dat meer zouden volgen, zodanig van het Koningrijk „Land ,, Inwoners, Dieren, Beelden, Fonteinen &c., dat mij zeer verblijdde. Wij kwamen na eenige uren in een Dorp van veertig of vijftig Huizen, dat zeer vermakelijk was, van het een Huis tot het andere was een Vallei van Vrugtboomen, een fraai Revier stroomde door het midden, een vijverdeel van een uur gaans was een schoon Bosch. Hier verversten wij ons twee uren, de Garben liet mij de papieren zien; ik zag onder veelgoed, Spreuken, en Beelden reeds getekend, ook een aftekening van de Gouverneur van Talowjael, beschrijving van de Baditooven &c, ook de beschrijving van het hoofdeiland Poele. Krinke: Kesmes, van zoo haalt ik goede zaad gevangen, en Krine Kesmes. 251 van de Dieren, Vogels, Vissen, en Insecten, nevens de beschrijving van enige daarbij liggende Eilanden &c, waarover ik mij uitneemend verblijf, en hem met al mijn hart bedankte. Es Tegen den avond een uur na de Zon ondergang, kwamen wij weer aan een Dorp, dat ook zeer vermakelijk was; hier wilden wij allemaal wel onthaald, en sliepen tot twee uren. Wij reisden voort tot des morgens ten acht uur, kwamen in een klein Boich, hier liet de Garbon zijn Tent opslaan en sliepen wij twee uren, waar na wij voort reisden tot twee uren na de middag, vonden aldaar een groot Huis bij een Brug, die over een Rivier lag, hier rustten wij weer twee uren, en ververften ons wel. Weer voort trekkend kwamen wij te tien uur in een Dorp, daar ik om de donkerheid niet van zeggen kan: na wij ons ververst hadden, gingen wij slaapen tot dat alles ten acht uur klaar was, en wij ons op reis begaven: Wij trokken altijd zeer langzaam voort, en kwamen on- trent de tien uur bij ons Schip, dat mij en mijn Volk, nevens al ons Scheeps-volk zeer verheugde. BEST De Boot en Sloep was daarzonder met Vissen, het Bekrachtiging van het Koningrijk het net te Land was, voeren wij met de Garbon aan boord, alwaar door de Kapitein. en andere Ofligieren zeer belecfd ontfangen wierden : naa weederzijdze groetingen dat’ op zijn Spaans met grootc*‘ Graviteit gefchie- den, traaden wy ın de Kajuit; naa veele Difcoerflen heen en weeder, wierd de Vis opgedift : wel gegeeten, en een glas wijn. gedronken hebbende, bezag den Garbon het ' Schip, met zeer groote verwondering,, noit had’hy zulk een Schip gezien ; want ın 440 jaaren was aan Poele Krinke Kesmes geen Schip geftrand ,„ maar by zijn lceven was ’er cen geitrand op Poele Wonvare, dat hy niet gezien had. | , , Canon , Roers,, Deegens en Boflekruid - :kenden hy, en wift daar meede om te gaan, ‚maar het Schip en Scheeps-gereedfchap ken- den hy niet, dog hy vraagden naa alles. Naa alles wel bezien te hebben,. voeren “ wy, teweeten denGarbon, Fe ve enik; weeraan Land, daar dem Garbon zijn Karre al ontlaaden, en fijn Tente reeds opgeflaa-. gen was, waär in by ons weederom wel ont- haalden. _ u : Op ’t ftrand telden wy al drie-en-dertig Tenten , die uit her Land gekoomeh waa- ren, zommige om te zien, alzoo dit noit ' was voorgevallen, andere om te Negotie- ö = ren. \ ! Krınke Kesmes. 0,233. ren: deeze Tenten vermeerderden dagelijks in getal. | | | . - Den Garbon verzogt my, dat ik zoo Jang den Handel duurde, by hem in fjn. .. Tent wilde vernagten, dat ik met bewilli-. De gen van mijn Kapitein toegevonden; waarop Straks mijn Kooy, en Scheeps-kist aan Land Deed komen, en in een Tent brengen, dat Hem bijzonder behaagde, en waarvoor hij Mij bedankte. En daar De Garbon was een Man van verstand En fatsoen, 'hij is in Talonjacl zoo ik gezegd Heb Architect en Opzichter van alle publieke Gebouwen, als Fortressen, Torens, Paleizen, Bad-Gelegenheid, Fonteinen, Bruggen, Rivieren &c. En hier was hij Commandeur Opper-hoofd van de Zuidlanders, aan het strand toe gevallen; hij was zeer Eedelmoedig van inborst, goedaardig, vrolijk van omgang, niet gierig, maar Scherp toeziend wat er omging Hij had bevel gegeven dat alle dagen twee Posten aankwamen van Kesmes en Talon- Jaels meteen woord, hij had hervan te vooren Zo be schikt, dat alles in een geregelde Order kon gaan en moest toegaan. Sellen.. Hij, de Kapitein en ik, ons wat vermaakt Hebbende, voer de Kapitein weer naar Boord, om op al die goede Brieven te Lezen hij wandelende, zei hij . de Posh, koning laat ons in mijn Tent gaan, en neemt Mijn geschreven brieften nu over, en zit die In de Kist, alle dagen zult je Meer krijgen. |. 'Wij door de Tenten gaande, zagen dat: de Garbon varieert elk met zulk een diep respect werd gegroet als een Generaal in een fijn Leeger, of een Burgemeester in een Stad. Wij in de Tent treedende, werd de kalos voort op gezet 'onder het fluiten' liet hij de doos met papieren brengen, welke uit zijn hand onttangende, gaf hij mij aan 'die over; zeggende, daar mijn Vrijheid dit uit, mijn hand, nooit heeft enige Mensch buiten ons Land dit geweten, gehoord, of gezien, neemt dit als een geschenk van Vriendschap, gebruikt dit tot uw dienst en plezier, eer gij vertrekt zal ik u meer doen hebben. Ik nam de doos aan, bedankte hem met een goed Hart, was bij uitneemendheid blij, en zette de doos op mijn Kist. De Akalos genuttigd hebbende, bedacht ik mijn Kist, en opstaande zeide ik tot de Garbon, mijn Heer, kan ik u plezier doen dat ik u herstel uit mijn Kist welke ik tot vermaak, en nuttigheid heb meede genomen, uit te halen? Ik ben nieuwsgierig dat te zien, zei hij, en ik mijn Kist opfluitende, lag boven op een Wereldkaart 'rond en gefolden, aan de ene zijde Europa, Afrika, en 't Zuidland aan de andere zijde Amerika, op een rond bordpapier geplakt, dit.' Tuffchen een houten lang rond gedraaid handvat, beklemd, dat onder lang was, had het gezicht van een ronde wagen. Dit was mijn van mijn Vriend de Meester verzekerd, hij had die zelf afgezet, bij elken paralel de lengte van de Gietermakers Stuurmanchap aangetekend, en de platen naar Dampier daar gebeeld. Dit behaagde hem zeer wel, hij nam die in zijn hand, en naar dat ik hem die geëxpliqueerd had, zugten hij. Ik deed merkende zei ik tot hem, Heer Garbon, niet alleen dit, maar ik heb zeer veel tot u te dienst, alles wat ik eenigste mis denken kan ben ik u verplicht: gy hebt mij niet alleen verplicht met goed onthaal, en zorg voor mij te dragen tot Talosjael, maar gy hebt mij de beschrijving van uw Land cum annexis gegeven, en nog meer beloofd; dat mij zo aangenaam is, dat ik niet en weet wat vergelding ik u doen zal. Neem deze Kaart dus geplakt in dank, nevens deze mijn lof, die negen veertig waren; ik rolde die in een, en hem dezelfde overgevend, geloofden hij die niet te ontfangen, zeggende u beleftheden is te groot; want dat ik u tot Talosjael gedaan heb, was mijn plicht, en buiten mijn schuld geschied, en wat de papieren belangen welke ik u gegven heb, die kunnen mij ook niet, alzoo mijn Klerken wegens den Koning gebelopt worden. Waar op ik antwoordde, Heer Garbon, neemt die Kaarten dan in dank, ik heb die van mijn Vriend ook zo aangetrokken: ik heb nog een Atlas van hem, waar ook zoontijding Kaarten in zijn. Op dit mijn zeggen nam hij die Kaarten aan, met een lach zeer vriendelijk daarvoor bedankende; hij werd zeer vrolijk en verbluft, mij vragend, zei dat ze zullen vergelden, met zodanige Beschrijvingen van dit zijn Vaderland, als nog nooit van Europa is bekend geweest. Ik bedankten hem, maar dat hij in zijn tent zo ver pligte was. Mijn goed weer in de Kift gedaan havende, deed een tweede wandeling door de Tenten, welke geduurig vermeerderden, en kwam order aan den Garbon, de hartelijk nog drie dagen uit te zetten. Desires order werd gebracht door vier-en-twintig Ruiters, zijnde alle wel opgezeten, gemonteerd met een lange, zabel, en lange roer, daar ze veel wel meedeken om megaan; deze waren gezonden om alle discordies te beletten, haar bagage werd ook op vier-en-twintig paarden naar draagen. Onder deze Ruiters gebaarde de Garbon als Opperhoofd, zoo wel als over het volk dat hier was, en zou komen. De Garbon zei, morgen zullen we wat landwaard inrijden, en zien wat daar te doen is, ik ben hier zelfs onbekend, alzoo hier nu geweest ben; dat ik toe- Des morgens gaf hij order, om het land wel uuren gaans door te kruisen; dit gebeurde, en kwam tijding daar een goed dorp drie uuren rechts van ons, en nog een dorp vier uuren zuidelijk van ons was, daar wij meerden Ruiters naar het eten naar toe reed. Een uur van het strand ontmoetten wij een groote poel, daar ik wonderlijke schepjes zag, die ik niet en kende; hier gaf de Garbon order om levensmiddelen naar het strand ook zeer veel veele vliegen voortrijdende, kwamen wij in het dorp, dat uit een-en-dertig huizen bestond, en hieten Gat; hier gaf men te brengen, en verston dat de stad Raima daar anderhalve uur van daar was, daar wij voort naar toe reed, neemende twee boezen in de hand tot wegenwijzers. Binnen Raima aankomende, er daar: wel ontfangen, men gaf ons Akalo, en des avonds wederden wij deftig getradiceert, in: een boek bij den Garbon flapen. Des morgens: stonden wij vraag op, en bezaaiden de Stad, welke niet zeer aanmerkelijk was, want zij Bestond uit 600. Huizen, drie Poorten, vijf Torens, tien Tempels, twee Bad-stoven, en dan nog het Stadshuis... Hier waren zeer weinig Beelden, maar fraije Fonteinen en Hoven. Den Garbon vroegen wij om van daar ook levensmiddelen naar het strand te zenden. Van Raima reed wij naar het Dorp Per: daar wel honderd en vijftig Huizen stonden. Hier werden wij zeer wel een beleefd onthaalde. Nadat de Garbon hier ook de nodige orders geleend had, bezaaiden wij het Dorp, wanneer bij geval ons een eerlijk oud Man ontmoette; Den Garbon hem ziende, trad naar zijn Paard, zij omhelsden elkaar met een zonderlinge vriendschap, en hadden't zeer droog, maar wij konden haar niet verstaan; de Garbon zei: "Deze man heeft mij ook af te reizen, en wij gingen te voet naar zijn huis: in het huis komende, was de Akalos voorklaar; onder het vragen vroeg de Garbon, of hij niet een Kaart van Pole Krinke Kesmes voort te hem te leen had, al zodanig hij geen van Taloujal+ had meegebrengd. O ja! zeide de Oude, en opstaande, haalden twee van zijn kaart en gaf de Garoon verering, welke hem bedankte. Na het Volk en Paarden gesehen, hadden, namen wij ons afscheid, en kwamen des avonds weer aan het strand. De Garbon verhaalde mij onder anderen, dat de vreemde Oude zijn zeer goede Vriend was, dat zij tezamen gestudeerd hadden op Poele Nemnan, ook dat aanizon bij hem gewoond had. Bij ons tent komende, was ons schip een kanonschot verwijderd van Land gaan liggen; ik zag ons sloep op de drempel met vier Mannen daar in leggen. Ik riep ons Quariermeester die aan Land was, en vroeg wat zulks beduidde, of er twintig geweld was? Hij antwoordde neen, maar de kapitein had het zoo verhaald, Ik vroeg wat hij aan Land maakte? Hij zei laat te hebben om te wachten totdat ik weergekomen was, en dan met de Garbon deel te nemen aan het eten, alsof zij een brave, goede vis gevangen hadden. Ik gaf de Garbon verzochtende, "zei ik, mee te zullen varen, ik zegelde mijn doos met papieren toe, gaf die aan de Quariermeester om mee naar Boord te nemen. De Garbon wandelde onderhuids met de Rijmeester der Ruiters, en stelden de orde wat te doen stond; onderhuids bezag ik de lange gewenste Kaarten van Poele Krinke Kesmes, maar verloor rood van spijt, zodat nog Stad, nog Dorp konde kennen, en scheen mij niet anders toe, als een vier- kant papier dat vol tover-tekens stond. De Garbon weerom komende, zag mij de kaarten in de hand hebben, vroegen lachend, welkom, wat dunkt u van de kaarten? Ik antwoordde, ik denk een jong kind zit daar even wijs in. Dat is waar, zei de Garbon, ik laat u een cheque schrijven, en de namen met Spaanse letteren schrijven, neemt deze een, alhoewel gy die niet verstaan kunt, om dat ze u zo vreemd schijnen: hij die oprollende gaf mij "die, waarvoor ik hem bedankte. We voeren samen naar boord, de Ritmeester der Ruiters, meedeknemend, die bij uitnemendheid over ons schip verwonderd was, te meer, als hij versteond dat wij daar de gehele wereld mee konden zien. De Garbon, en hij het schip gaande bezag, vroeg de kapitein waarom zo ver van strand gaan leggen? Hij zei een goed zee-man moet niet ligt geloovig aan vreemde naties, maar altijd op zijn hoede zijn, op dat wij, nog steeds volk, niet vertrouwen worden. Ik zweeg, alzo den Garbon weer na onstoot kwam, te denken van 'halve Dek, na de Kaait, daar wy ons met een pijp ververitten, terwijl de Vis gekookt, en opgediend werd. Wy aten meer smaak en plezier; na de maaltijd nog een glasje gedronken, keken wy naar het Land, in de Tent komenderookten nog eens, en gingen doen te Kooy. Deze zogenagten plagen me de muggen bij uitnemendheid, zodat ik weinig kon slapen. Prim Met den dag stond ik op, en wandelden wat; nu zag ik Olifanten, of Koeten, Schaapen, met verschillende soorten van andere Dieren aankomen drijven, om tot spijzen te verkoopen, traks werden verschillende grote Tenten opgeflaagd en eenige van deze Bovisten gevangen, dezelfde werden bij stukken verkocht zowel rauw als gebraad. De Garbon zond twee Koeien met vier Schaapen aan boord, toekomstverwachting, waarvoor de Kapitein aan de Garbon weer om dank aanbood. Om zond een baril, Malagasse wijn, zoveel Sek, een potje Olijven, maar een Verrekijker, welke de Garbon welbehaagde. Hier werden nu ook te koop gebracht allerlei Fruiten en Groente, en kookten en smokten elk naar zijn welgevallen, zodat het ons te pas kwam. Keven te Scheep eetende, zag de Garbon wat Wijn-tint in een glasje aan, hy vroeg waar dat was? het werd hem Besproken, hy proefde een fris glasje, dat hem wel aanstond, traks werd hij van de Kapitein met een gevuld klein Vaarje daarvan beschenkt, dat hij dankbaar aannam. De kapitein verzocht dat enige kooplieden van land zijn koopmanschap mochten komen zien, en dat wij hun ook mochten beschouwen. Dit is buiten mijne macht, zei de garbon, het woord des konings gaat vaak, nog niemand kan daar tegen doen, maar ik zal u een regteklik registreert zijn zodra er twintig ontstaat. Zet al wat je verkoopen wilt op een papier, ik zal het doen vertaalen, en aan mijne en aan alle grote tenten doen aanplakken, ten einde het alle kooplieden kunnen zien en lezen. Dat geschiedde. Eens in de tent zijnde, ving ik een muggen - een vergrootglas brandende, leitend dat den garbon zien, deze was zeer verwonderd, als hebbende zijn leven zulks nooit gezien, wij stelden daar verschillende lichaamen voor, dat hem zeer beviel en vroolijk maakte. Ik dit ziende, bood hem dit microscoopisme met een fijn stoeltje aan, dat hij eerst weifelde, maar eindelijk aannam. Hij beloofde dit te vergelden met al wat in zijn macht was. Mijn vriend zei hij, nu zal ik misschien ontdekken door dit glas, wat de knepknie is. Ik dit niet verstaande, vroeg wat het was. Hij antwoorde, het is stof, dit op ons vel vallende, wordt een hert geheeten. Zwiel, als een van u Erten, dit wordt uitleggen, en wanneer het niet wel gevoeld wordt, dan baart het een wonderbaarlijke ziekte, welke zowel besmettelijk is? Met kwam de Quartiermeester uit naam des Kapiteins ons aan boord verzorgen, wij traden vliegens in de Sloep, onder het roerend dag ik gedurig op de Knepko; mijn schot in dat ik iets diergelijks gelezen had, doch waar niet waar. Aan boord komende, ging ik voort namelijk mijn Boekenkast, dit was een eiken kistje van twee voet breed, een en drie vierkante voet diep, en ruim twee voet hoog. In mijn Reis-Catalogus vond de Reiziger van Adriën van Berkel na Rio de Berbice, mijn schot terstond in, dat dit de Man was, ik zeg hem na, en vond Fol. 88. het volgende. De Aebiki, in Nederlands ziekte, is een soort van stof, of iets anders, zoo groot als de punt van een speld, dit zet zich ergens op het vlees, en groeit voort tot de grootte van een gemeende Erte, zij zijn blank; en hard van smaak, welke gebracht zijnde, vertoont zich van binnen een dik groot, dat als hergebroken word, evenwel knapt als sluizen. De gaten daar deze Aebiki uitgehaald worden, worden die stopt man met afle van Tabak, en indien zij daarmee meegenezen, loopt men gevaar dat her pokken gaten zullen worden, waar uit dan na verloop van tijd de pokken te voorvoorstijn komen. Dit gebeurde hier dikwijls, zonder dat men de moeite behoefte te nemen van haar bij Vrouwen-volk te houden. Dit verhaal werd op 20 mei 1763 geschreven door Adriaan van Berkel op zijn reis van Amsterdam naar Rio de Janeiro. gaan halen. Dus ver van Berkel. Dit las ik den Garbon in Spaans voor, die zeide dat het zelf de Knepko was. Dit paffeerden onder ’t roken van een pijpje. Wij gegeten hebbende, las ik den Garbon mijn Catalogus voor, waarop hij zeide mijn Heer, na ik u ken heb, gy geen flegte Boeken, ik wenig u met de zelve veel plezier, met nuttige tijdverdrijf, endag toegestopt. Zij daar wijzen uithaalen mocht. Hij zag mij aan en grimlachte. Ik hem weerom aanziende, zeide Heer Garbon, aan Land zijt gy mijn Meester, daar kond ik mijn Commanderen, maar hier te Scheep ben ik Baas, en Commandeer ik net mij te gaan naar mijn Boekenkist in de Konstapelens kamer, daarop hem met beleefdheid bij de hand nemende, gingen wij naar de Konstapelens kamer, de Kapitein volgde, en een Kaaruit-wachter meteen Boodschapje achter aan. Wij beneedden komende, en ik mijn Kist ontvouwend, die van binnen met laken was, trok ik de Spaanse laken op; hier kreeg ik voort in de hand den Spaanse Graciaan, zijn kistot Wijsheid, nevens zijn Criticus, of mens buiten bedrog. De werken van Descartes in ’t Spaans overgezet. Zes Boeken van Euclides, in ’t Spaans gedemonstreerd. Deze alle vereerde ik hem met een goed Hert. Al weggaand, drong ik hem echter die aan te nemen, waarvoor hij hem verplichtte, mij alle goede en Vriendelijke diensten te doen, zoo veel in zijn macht was; hij was bij uitnemendheid vervreden, en voldaan. Het nu aan mij aan, maar ik nog meer, om dat ik hem weer op had, ik nam met. Verlof in EEK, wanneer BD ui zo-. Er P 3 u N 266 Beschrijving van het Koninkrijk verlof van den Kapitein de Kajuit-waarder de Boutelje uit de hand, daar werd gepast, en verzocht dat ik van mijn Wijn mocht doen komen, alzoo nog wel twee Hoofden vol had, doch voor die moeilte ik vragt te betalen, als ook van 24 Kelders Franse Brandy-wijn. Den Kapitein mij aanziende, begon al lachend te zeggen, Koopman zou het geen schande zijn, voor mijn en mijne Reeder, dat ik zulk een Man als den Heer Garbon door u zou laten tralen binnen mijn Boord, wat dunkt u zelf? dit is waarlijk mijn beste Wijn, eet laat ons Vrienden blijven. Hoort de Proost, ik wed met u dat ik wel met die 15 fistoop Wijn daar ik weet wat gy mij doen zult. Wy wedden, den Garbon zou vijter zijn. Woegat zei den Kapitein, een Potlood krijgende, schreef hij ietzo peen Briefje, dat toevouwend, gaf dat den Garbon, zeggend, mijn Heer gelijk dat te openen als onzen Koopman gezegd heeft, wat hij doen wil. Goede zaak ik, ik nodigde uit, met enige vrienden van beide, nevens mij aan 't Land te gaan, om u daar in de Tent van mijn Heer den Garbon met mijn Wijn te trachten te trakten. De Garbon daar op het briefje ontvouwend, las het overleuid: de Koopman wil ons met zijn Wijn aan Land traketen. Wij lagten zo hard dat de Ritmeester ook bij ons kwam om deel te nemen aan onze vreugd te hebben. Ik had al een kelder brandewijn op mijn reis opgeconsument; de rest met mijn wijn vullen, en zond die samen een kelder brandewijn naar Land. De Garbon en Ritmeester, de Kapitein en ik, waren wel in ons gezelligheid: maakten ons vrolijk tot aan den avond, want toen we naar Land vroren; de Kapitein beloofde met den dag bij ons te zullen zijn, en te laten vissen, dat den aankomenden morgen ook naar kwam. Mijn Kapitein zijnd een Spanjaard, was geen dronkaard, de Garbon en ik maakten daar ook weinig werk van, dog als wij samen waren, en de Ritmeester bij ons was, treeden wij altemaal de pas van maatigheid wel eens over. De Garbon had nog nooit Frans brandewijn gezien of geproefd, en deze ziende en proevende, bekende hij dat nooit zoiets drank in zijn vaderland gezien was. De Spaanse wijn behaagde - hem ook zoodanig, dat hij opstaande zei: Heeren, ik wil nu in ernst tot u spreken, de Ritmeester vertaalde geen Spaans; gij luistert hier aan Land niet een dergend drank verkoopen of u zult hieraan slechts lucht witten. Ik heb naderlijk gelegd in uw schip gezien, van elke drank die u hebt zal ik een naar den Koning tot Kesmes zenden, en zodan de Koning daar smaak in heeft, zal hij u duurder betalen als deze Kooplieden. Wij zeiden geen wijnkoopers te zijn, maar om den Koning te behagen zouden wij hem verkoopen al wat enigzint kon missen. Daarop wierden terstond in een mand met hoey gepakt, een flesje Frans Brandewijn, een Maltaanse, een paar Sch, en een met Wijn-tint; deze aan twee lange staakjes tutschende twee Paarden, achter malkander als twee Mulle ezels, marcheerden te post; de Garbon zeide binnen vier dagen tijding te zullen hebben. De Cargo van onze Koopmanschap te land aangeplakt zijnde, verzocht den Kapitein, dat hem ook de soorten van koopmanschappen, welke daar te verhandelen waren, in 't Spaans vertolkt mogten ter hand gegeven worden; 't welk de Garbon beloofde, en opstaande, schreef voort een briefje, dat hij aan een Oordonnantie-Ruiter gaf; die daar mee van Tent tot Tent rijdende, moest elk fijne koopmanschap opschrijven; dat geschiede en vertolkt werd: de Garbon had alhier een aantal Klerken die Spaans konden spreken, leefden, en schreven. Des anderen daags werd ons een afschrift ter hand gegeven van de daar gebrachte koopmanschappen, en waren de volgende: Veelderhande soorten van Vlees, Fruit en Groente, Koren, Brood, Drank, Pakkam en Krapakkam: Pakkam zijn zeer fijne Wol, zijnde fijnder als Spaanse, ja zelfs beter als die van Carman uit Perzen. Dit komt van een Dier Pak, grijs als een Ezel; dan dit zal onder de Dieren deese Lands beschreven worden. Krapackam, is het vijftig daarvan geweven, is ongeveer als het Hollands Berkaan, dog dit kan niet door regen, hoe hard en lang het ook regen, want het neemt geen water in, alle vogel, behalven olie rolt daar opaf, het is zeer zacht, grijs van kleur, en mag niet geverfd worden; is ten naasten bij anderhalf meter breed, en een stuk is lang 39: of 39. en een half meter. - Sifa Katoen, Krapfa Ben katoen, van veelderhande kleur, fijn, grof, breed, kalm, allerlei kleuren, en ook gedrukt. Monka Zijde, zó bereid als onbereid. Kramonka geweven zijde, van veelderhande soort en kleuren. Veel soort van Talok, Goom, in haar Taal gespecificeerd. Veel soort van Fik, Verf, zó droog als vloeibaar, Wiens namen niet anders kunnen vertolkt worden, als met rood, geel, blauw, groen &c. Boula, Honing. Bonlaka, Was. Eenige ronde platte Brood. Ouw, Goud: Loswa, Zilver: Poswa, Koper; Nouwa, een soort van Metaal ons onbekend. Zeer konvex gewerkt Goud, en Zilver. Akalos, een Wortel, daar in ’t Land als Thee getrokken, en gedronken. Jofcham, rode harde Steen, dog zoo glanzend, niet als rode Koraal. Hier van hadden ze Beekers, Kandelaars, en ander goed, zeer konvex gemaakt. Vreemde schoone Vogels die spreeken konden, van verschillende soorten. Vreemde en aardige Dieren. Wonderlijk Schelpgewas. Muzikale Instrumenten, bij haar bekend, en in gebruik. En nog vele dingen, mij vergeef ik, zodat de Carga van die Land-aarde niet heb afgelopen beschreven. Dag te ze eer de handel zoude aanvangen, werd bij de Tent van den Grooten Gabron, een Theater of Stellagie opgericht, hebbende elke zijde negentig voeten lengte, rondom met een leuning, waarop aan de Eerste Tent een lange stelling, de Stellagie, diep negen van mijn voeten, hierin waren geplaatst negen tafels elk van negen voet lang, hebbende ieder tafel beiden een kant van drie voeten. Dit vaardig zijnde, werd belacht op een grote hoorn te blazen; na eenige reizen geblazen te hebben, vergaderden de meesten voor het stellagie, en werd door den Secretaris van den Grooten Gabron daar iets afgelezen, en aan iedere post van het stellagie datzelfde aangeplakt, dat van alle bijna werd gelezen. Dit Plak-schrift bevatte, dat elk op aankomende morgen ten zeven uur, zijn koopmanschap zoude uitvinden en ten toon stellen, elk in of buiten zijn Tent, ten einde het de Spanjaarden konden zien. Ik verlangde naar die tijd, kon daarom die nacht niet welvaren, des morgens was ik al meer dan de dag op. Ik deed een ronde van boord komen, en in onze tent brachten, welke opende, kreeg ik het registre daar uit, want boven in elke van mijn kisten lag een register van alles wat in de kist was, en bij elk de prijs van inkoop aangerekenend. In deze kist had ik Nederlands goed, als verfijnde Boekspiegels, Koraallen van verschillende soort, groote en kleur. Verrekijkers van verschillende soort. Vergroot glas. Koopwaren Compassen of Schoonwijzers, waar in een Brand-glas en Spiegeltje is. Pater-nosters. Ringetjes van geveerd Hoorn, van geslepen Glas, van geslepen Koraal, van Paardenhart te Aken gemaakt, met Letters en Sinpreuken, van alle kleur. Koraaline geschenkepen Halsketens. Valeur Parlen. Geëmailleerde en verfstede Snuittabak-doosjes. Bril van verschillende soort. Poppen die door een draad of snaar konden bewogen worden. &c. De Garboe bezag dit alles, en had aan alles zijn. Ode Pofs zei hij, gy zijt gelukkig dat gy zulke koopmanschap hebt; ik ben en blijf uw vriend, ik vraag u niet wat u dat kost; maar ik wil dit goed voor de Koning kopen, en daar mee hem en dienst doen buiten mijn schade. Hier hebben wij nooit zulke zaken gezien. Ik zal u goed betalen, zoveel ik kan, laat deze kist aan niemand zien, de Koning kan wel betalen. Hier op schreef hij zelf een Brief, die geverde aan een Ordinantie-Ruiter, met last om binnen vier dagen weer hier te zijn, want alle drie uur reden paarden tot rechts, dit ging altijd op een galop voort. De morgens kwam de kapitein, koopman, aan de haven om alles te bekijken. Hetgene haar gelegenheid was werd op prijs gebracht en op het theater gebracht. Op zeven uur werd weer op verschillende koopmannen aandacht gevestigd, hoorens geblazen, en aan het theater werden de voorstellingen gebracht welke haar koopmanschap daar had gebracht. De garbon ging aan de middelste tafel zitten, met een secretaris aan zijn rechterhand zitten, die alles opschreef. Aan zijn linkerhand zat een man, die voor hem op de tafel had gelegd: een schaal, gewicht, en een maat, een koormaat, voor de tafel was als een galg, daar was een zeer grote schaal met zienen evenaar, of balans vast, bekwaam om meer als duizend ponden op te wegen. Hier werd gekocht, verkocht, en geruild als overal, geschied, daar ik nu weinig meer de betreffende. Daags daarna kwam de order van het hof, dat de garbon zoveel wijn en brandewijn zou koopen als konde, tot zoolang de prijs goed dagte, en bekomen kon. Hylas gaf mij de brief alleen in het Spaans. Voorgesteld ES Zietge de Pofos zeide by, dat ik u nu u S n Vver- 374. Beschrijving van het Koningrijk vergelden kan, dat gy aan mij gedaan hebt, mijn Konink kan, en wil betaalen, zegt aan niemand van ons handel. Den Garbon deed een zeer grote tent opslaan die voor een Pakhuis voor de Konink zou dienen, om al wat voor fijn Meubel gekogt werd, daar in te bergen. Deze tent werd met Ruiterwacht bezet, en bewaakt. Met den dagelijkschen handel bemoedigde ik tot nog toe niet; maar tijding en bevel vanden Koning komende, aan den Garbon: "Koop dat hem behaagt voor de Konink, goud, zilver of andere waren van Talosjael zou doen komen. Zoo veel als voor nodig te zijn, of van doen te hebben. Zoo bracht ik op des Garbons laatste aan Land tweeentwintig kelders met Franse Brandewijn, elke kelder kostte ons tot Cadijk een-en- tweeentwintig gulden Hollands, ik verkocht elke kelder alhier voor honderd gulden Hollands, dat goede wijn was... Een Oosthoofd Malgomse Wijn verkocht ik voor vierhonderd en vijftig gulden Hollands, Ik zal voortaan altijd bij Hollands geld rekenen. Ik had twee gros Boekspiegels in verguld Iker, elk door mij gekocht voor een guldens, was Krine Kesmes. 378 Krude Kesmes. Die koffie, en waar voor ik die verkocht, Laat 'het genoeg zijn dat ik zeggen, dat ik Daar aan alleen een rijkdom won. Met een Woord, alle snuisterij van zodanig goed Zoals ik genoemd heb, gold zo veel als ik Eiste, zonder dingen. Dus had ik alles verkocht, had wat ik missen Wilde, moest ik ook wat weer inkopen. Mijn inkop bestond in vijftig pond Pakkaam, Twaalf stukken Kra-pakkaam, duizend pond 'Sifa, vijfentwintig stukken Kra-ssa, duizend stuk Kra-monka, veel soorten, verschillend Talook, Verschillend Fika en soescham. Ik werd met enkelgoud betaald, en Met hetzelfde betaalde ik mijn inkop weer Er waren twaalf huisjes gedrochten Bier-glazen, Elk huisje waren zestig in elkaar; Deze had de Garbon nog niet gezien, ik Voer naar boord, bracht een huisje glazen, Een kelder Brandewijn, een anker Malagase Wijn, met een anker Sek aan Land, Welke ik de Garbon gaf, vereerde hem dat Wijn gerust aan te nemen, doch liet hem eindelijk Bewegen. Ook gaf ik hem voor de Eenhut, Om hem die te behandelen, een glas, Een flesje Wijn, en een potten spiegeltje. De Garbon aannam hem te zullen behandelen; hij had boekspiegelmerk opmerking beziende, schoot mij in dat de Garbon nog geen Spiegeltje had, zei hij: "Garbon, ik zal u waard van zodanige vereering, ik heb nog wel twee keer zodanige koopmanschappen, maar die in de drie laatste dagen van ons harten eerst te openen. De Garbon begon op dit mijn te zeggen; hij werd bleek en altereerde; ik vloog naar hem toe, deed hem een glas Wijn geeven, als wanneer hij wat bekwam. Hij mij wat Groengrond aangezien hebbende, bood ten laatsten uit, hoe de Poos, ik meende dat gy een echte Man waard, op wiens woorden men vast kon gaan. Ik heb u zoveel papieren overhandigd, morgen komt nog een doos vol voor u hier, en nog meer zult gy hebben voor dat gy vertrekt, zulke dienstbuiten ons Land zijn geweest, ik heb u alle vriendenschap betoond die in mijn macht is, bedrieg gy mij? wat hebben ik u daar toe gegeven? heb ik u niet beloofd zodanige Koopmanschappen alleen aan de Kroon te zullen verkoopen, en aan niemand anders? heb ik aan vandaag niet beloofd? Weerstreef gy des Koningens genoten? 