title: Jahresberichte der Geschichtswissenschaft
creator: Historische Gesellschaft zu Berlin
text: Vsrdam, De rijmen in Maerlant*s Bist, van Troyen: NedTL. 28, 8. 156—89, 257—98. *^ S26) J. W. Mnller, Het samenstel van Willem*s gedieht *Van den vos Beinaerde': TLett. 14, 8. 481—98. (Vgl. ib. 8. 499—509.) — SS6*) C. G. K. de Vooys, leU STsrDire van Delf en sijn 'Tafel van den kersten ghelove': NedTL. 22 (1903), 8. 1—36. "' S37) J. J* Salverda de Qrave, Over de middelnederlandsehe vertaling van de P^lerinage de la vie bnmaine: ib. 23, 8. 1—40. — S28) J. W. van Bart, Een eomedia sfte spsl van Homnlos, herdrakt . . . Inleiding. Inang.-Diss. Utrecht, P. den Boer. 1 70 S. " B39) Boeeaeeio, XX lostigbe bist. . . . overgheset . . . denr Diriek Coombert . .. Uitg. door G. A. Nanta. Groningen, P. Noordhoff. 1908. 16, 160 8. F. 1,25; geb. 1,75. [[Borgeld: TLett^ 14, 8. 97— 182.]| — SSO)«'- J- van Toorenenbergen, Mamixiana uooyma; nienwe verseheidenheden alt en over zijne naiatensehap. 's Gravenhage, Mart. Nijhoff. 1908. 4, 72.8. F. 1. (Vgl. Ensched^ in: Caeeilia 61, 8. 1/7.) - SSI) J* W. Easehed^, Is PhUips van Marniz de dichter van het Wilhelmns?: TVNNMG. 7, 8. 22—36. 6* II[,84 § ^8. Kiederlande. (1908/4.) de Boer, v«ii der Mealen. Prinsen*'*) und Radelsheim^^^) befafsten sich mit dem Hamanisten Jan van Hont, einem der ersten, wenig bekannten paristischen Dichter. — Eleerkoope r''*) teilte Ärchivalisches über Starter mit.***) — Es wurde ein Vondel-Musenm***) errichtet.**') Kollewijn***) schrieb über Hooft und die Töchter Spiegels. Koopmans**^ beleuchtete die verschiedene Auffassung der Figur Gijsbrechts van Amstel in den Tragödien Hoofts (Geeraert van Yelsen) und Bilderdijks (Floris V.), nebenbei auch in Vondels Oijsbrecht van Amstel. — Derselbe Vf.*^^) machte in einem Aufsatz über Cats vortreffliche Bemerkungen zur Kultur des 17. Jh. Hylkema •**••**) gab die religiösen Gedichte Luykens heraus und versuchte nachzuweisen, in wohl nicht ganz gelungener Weise, aber immerhin interessant, unter welchen Einflassen und in welchem Mafse sich eine mystisch-pantheistische Gesinnung in dessen Geiste entwickelte. — FOr seine nicht eben tiefgehende Arbeit über Bellamy benutzte Hoeksma*^*) auch hs. Material. Dyserinck'*^) machte sich besonders verdient durch die Herausgabe der Briefe von Wolff und D e k e n , auf Grund derer sich jetzt beider gegenseitiges Verhältnis and ihre Stellung im Leben und in der Literatur besser als bisher begreifen läfst. **••**•) — De Beers Neubearbeitung**') von ten Brinks Literatur- geschichte des 19. Jh. ist mit Vorsicht zu gebrauchen. Borgeld '**) untersuchte einige Gedichte von Bogaers auf ihre Quellen.**^ Von den Arbeiten über Beets (f 190B) sind an erster Stelle diejenige von Dyserinck**®"***) und Chantepie de la Saussaye***) zu '— 8SS) J' Priosen JLs., Bronnen voor de keonis vtn leven en werken van Jen van Hont: NedTL. 22 (1903),-8. 208—89; 28, S. 198—256. — SS8) M. Rndelsheim, Een onbekeod gedieht van Jan van Hout?: TLett. 18 (1908). (Zwischen 1686 n. 1696.) — SS4) M. M. Kleerkooper, SUrtere laatste levenijaren (f 1627 of 1628): ib. 8. 49—66. — SS5) W. Znidema, Jacob Stroys: OndHoU. 21 (1903), S. 181—92, 220—44. — 886) Versieg der Vereeniging 'Het Von del- Museum' I. Amsterdam, V. Langenhnysen. 48 S. (Mit 1 Faks.) — 887) J* J- O. Boelen, VondelstudiCn : StQWLG. 62, S. 441—61. — 888) R- A. Kollewijn, Hooft en de meisjes Spiegel: TLett. 18 (1908), S. 1—37. — 888) J* Koopmans, Verkenningen om Gijsbrecht's vesten: XX. Eeaw 8. — 840) id., Cats* Sinne en Minne- Beeiden: ib. (1908), S. 66-101. — 84t) Jan Luyken, Stichtelijke verzen, bijeengebracht en ingeleid door C. B. Hylkema. Zaandam, C. Hnig. 2, 26, 142 S. F. 2,40; Perg. F. 5. (Mit Illustr.) - S42) C. B. Hylkema. De nieaw- liebter Jan Luyken: Gids 4, S. 28 — 68. — 848) J. Hoeksma, Jaeobni Bellamy. Inaug.- Dies. Amsterdam, Gebr. Binger. 1908. 148 S. |[Kok: Speot. S. 92/4, 101/8.]| — 844) ßetje Wolff en Aagtje Deken, Brieven. Met aanteekeningen van Job. Dyserinek. 's Gravenhage, Gebr. van Cleef. 1908/4. 48, 419 S. F. 4,80; geb. F. 6,20. [[Byvanck: Gids (1904), IV, S. 880/9; Rnappert: Tijdsp. (1906), I, S. 191— 200.]| (Mit 2 Portr.) — 848) Joh. Dyserinek, In de Beemster-pastorie (Naar onnitgegeven brieven): Gids 67, I (1908), S. 289-881. — 846) Bd. van Blema. leto naders over Mr. J. W. Kumpel in de gijseling: Nav. 64, S. 286—47. — 847) Geseh. der Noord-Nederlandsehe Letteren in de 19« eeuw, in biographieSn en bibliographieSn, 1880 — 1900, d. Dr. Jan ten Brlnk Bijgewerkt d. Taoo H. de Beer. Rotterdam, Bolle. 1908/4. II, 97, 644, 4 S.; III, 684, 4 S. epl. F. 6,60; geb. 8,26. |[F. L(apidoth): Eis. (Okt. 1904), S. 280/6 (trSgt gegen vieles Bedenken).]! — 848) A. Borgeld, lets over eenige gedickten van Bogaers: NZuid 26 (1908), S. 289—829. — 848) H. J. Allard, Joaehim George Le Sage ten Broek t 11. Juli 1847: StGWLG. 68, S. 207-60. — 850) Joh. Dyserinek, Dr. Nieolaas Beets. Haarlem, De Erven F. Bohn. 1908. 8, 180 S. F. 2,60. |[Kok: Spect. (1908), 8. 292/4; Doedes: Tijdsp. I, S. 72-98.]| (Mit Portrs., Abbildgn. u. Faksim.) — 851) id., Nieolaas Beete. 18. Sept. 1814 — 18. Sept. 1908. Catalogns der tentoonstelling in *Pulohri Studio* te 's Gravenhage, 21./8. Maart 1904. Leiden, A. W. Sijthoff. 8, 68 S. F. 0,90. — 853) id., Herinneringen aan Nieolaas Beets in woord en beeld. Naar aanL V. d. Tentoonstelling eto. 21./8. Maart 1904. Den Haag, B. J. Fuik.« 12, 224 S. F. 2,40; geb. 2,90. llKok: Spect. S. 422/6, 482/6.]| (Mit 26 Tfln. u. Portrr.) — S5t) P. D. § 48. Nitderlando. (1908/4.J d« Boer, ▼«!! dtr MauUn. 111,85 nennen: enterer zeichnet sich itns durch liebevolle Detailforschnng, ohne ein GeMmtbild zn entwerfen; letzterer, dessen Biographie im allgemeinen viel hoher steht, bemüht sich vor allem am die Idee und ihre Gegensätze, wobei denn die lebendige Persönlichkeit des Dichters nicht recht hervortritt« Van Deyssel,***) van Nouhuys"*) und Dnproix*") verhalten sich kritischer dem Dichter gegenüber, würdigen aber auch den Kleinkünstler der Camera obscnra. ••'••••) — Die vorliegenden Maltatuliana •••"••*) — etwa mit Ausnahme von Petits dankenswerter Bibliographie — sind von keinem besonderen Interesse. — De la Saussaye^^^) wird in seinem Essay Potgieter und Huet nicht gerecht. Scharfsinnige Bemerkungen über das gegenseitige Verhältnis dieser beiden Männer gab Nah er.'*') Die Biographie Potgieters schrieb Ver wey,'*^) der mit kongenialem Verständnis, besonders für dessen Jagendzeit, uns den Vertreter der europäischen Romantik in den Niederlanden lebendig vorführt.'***'**) -^ Byvancks Essays'*') über Bontens und H. Roland Holst führen in die Psychologie der modernen Dichtung ein. Van Deventer'*') und van Nouhuys'") sammelten ihre Kritiken zur zeitgenössischen Literatur. Buchdruckerkunst.^''^) Brugmans"^) setzte den gegenwärtigen Stand der Outenberg-Koster-Frage auseinander. Zu verweisen ist auf die Arbeiten Ensched6s, die zwar in technischer Hinsicht beachtenswert, vom historischen Standpunkte aber nicht einwandfrei sind.''^'"'^^) Cbanttpie de U Santtaye, Het leven van Nieolaas Baeta, baaehrevan. Hat eaii ▼ollediga lijst lynar gaaehriltaD . . . door D. Baals an m^. A. Baats. Haarlam, Da Srvan F. Bobn. 4, 843 S. F. 8,60; g«b. F. 4. |[Kok: Spaet. S. 492/6, 482/6; Doada«: Tijdtp. (1905), I, a 201—18; van Nonhayt: GrNad. (1905), I, 8. 244—62; van Hall: Oids (1904), IT, S. 554/9; Blök: OE. 4, IV, S. 480/2.]| (Mit Portr. Vgl. JbAkWat. [1904], 6. CXYI— CXXZn.) — Sft4) L. van Daysaal, Nicolaaa Baato' Camera obaeora: XXe Eanw 2 (1908), S. 819-89. — S66) W. 6. van Nonhaye, NiaalaM Beata, 18. Sept. iai4-18. Haart 1908. Amatardam, van Holkema & Warendorf. 1908. 88 S. F. 0,S0. — SM) J* H. Dnproiz, Nieolaa Beets et Camera obecnra: BevSniese 88, 8.449— SO; S4, S. 114—41, 288-817, 645—71; 85, 8. 78-105. — 857) J. N. van Hall, Niookat Beete 18. Sept. 1814-18. Maart 1908: Oida (1908), II, 8. 1/5. ^ 158) G- Hnltman, Nieolaaa BaaU: Eis. 25 (1908), 8. 875-98. (Mit vielen Portr.) " 969) Multatoliana. Yerapreide en onaitgegeven ttnkken, medegedeald door A. 8. Kok, Met bibliogr. door Lonie D. Petit. Baam, Hollandia-Drakkerü. 1908. 8, 167 8. F. 2,25. |[v. d. Knlk: Tgdep. 8, 8. 274— 98.]| — SM) R. Cb. d'Ablaing van Gieeenbnrg, 1895—1904. PeraoonlQke berinaeringen door M.; alemede d'Ablaing'a omgang met Malta* tuli (Ed. Doowee Dekker) in de jaren 1860/6 ate. Met een voorwoord vaan Chr. Nuye. Ameterdam, F. van Boeaen. 64, 208 8. F. 2,90; gab. 8,50. (Mit Portr.) — 861) 8. Kalff, MulUtnUopetellen. Rotterdam, & v. d. Watering. 4. 281 8. F. 2,90. — 862) P. a Chantapie de la Saneeaye, Potgieter'e Brieven: OE. 8, I, 8. 877—412. (VgL ▼an Noubaje in: Speot. [1908], 8. 121/4, 129—81.) — 86S) 8. A. Naber, Tweo tronwe vriandan: Qlda (1908), H, 8. 6—65. (E. J. Potgieter n. Ed. Basken Huet.) — 864) Alb. Yarwey, Het leven van Potgieter. Haarlem, H. D. Tjeenk WUlink & Zonen. 1908. 6, 842 8. F. 8,90. |[v. Noahnya: 8peet. (1908), 8.268—70; de la Sanesaya: OB. (1908), HI, S. 276—86; van Hall: Gide (1904), II, 8. 279— 89.]| — 865) Brieven van Haet aan Van Yloten, nitg. d. Albart Verwej: XXe Eeaw 8 (1908), 8. 1—25. — 166) A. Yerwey, Jaeqnee Perk lierdaaht: ib. 8. 257—76; 4, 8. 50—68. — 867) W. e. C. Byvanok, Diebtara! Gide 69 (1908), I, 8. 882—58, 682—48; II, 8. 822—44. (Cbei P. C. Bontena n. H. RoUnd Holet.) — 868) Ch. M. van Deventer, HoUandsobe belletrie van den dag. Nianwa bnndel. Haarlem, H. D. Tjeenk WUlink. 8, 291 8. F. 1,90; geb. F. 2,86. — 868) W. G. van Nouhnye, Naderlandeohe belletrie, 1901/8. Ameter- dam, van Holkema & Warendorf. 4i 264 8. F. 2,50; geb. 2,90. — 870) P. J. Marietta, l*ettre )k G^rard Meerman, commnniqa^e par Maariee Toamenxt M^l. pnbl. p. 1. Soc. d. MbKoph. fr. 2 (Vn) (1908), 8. 1-84. (über Meermane Origines typographicae.) — 871) H. Brngmane, Toeb Haarlem?: OE. 4, I, 8. 105—58. — 878) Cb. Ensebed^, Lanren» 1X1,86 f ^8* Niederlasdt. (1903/4.) 4« Boer, vaD der MeuUn. UnterrichUwesen, Die Matrikel von Löwen (I),'^'^) wo auch viele Nordniederländer studierten, und von Harderwijk*''^) wurden veröffentlicht.*^^ Lnndberg*^*) berichtete über die jetzigen Zustände, van Dijk*^*} ftofseite seine Wünsche fttr die Zukunft.*®^«*') Gelehrtengeschichte. Die Geschichte der Mathematik**^) und der Medizin **^} wird jetzt in Leiden doziert. — Eines internationalen Interesses erfreute sich Erasmus. Die Burschersche Briefsammlung der Leipziger Universitätsbibliothek wurde, teilweise zum ersten Male, in musterhafter Weise herausgegeben.**^) Nichols**^) machte sich sehr verdient um das Verständnis und die Datierung der Briefe des Erasmus. Harrison Woodward***) gab eine ansprechende Darstellung von dessen Pädagogik. Delaruelle,***) Dorez***^) und Thuasne***) wiesen seinen Einflufs auf Rabelais nach.*^^****) — Bosscha**^) gab den höchst interessanten Brief- wechsel Yoltas und van Marums heraus. Van Hamel***) würdigt Pierson, dessen zerstreute Aufsätze***) gesammelt werden. — Femer erschienen die obligaten Gelegenheitsbiographien.**^^^*) Jansz. Coster de nitvinder van de boekdrukkunst. Vervolg op het TeehDiaoh ondenoek eto. Haarlem, De Erren F. Bohn. 4, 56 S. F. 0,90. |[Vgl. Fruin: Speot. S. 64/7, 114/6, 1S1/8.]| — t7S) Job. Ensched^, Het bedrijf der Eneebed^s. Yoordnoht, gehonden op 19. Jani 1903 ter gelegenbeid van de aanstaande viering van het SOO-jarig bestaan van het bedr^f. Haarlem, Joh. Ensched^ ä Zonen. 1908. 48 S. F. 0|25. — 974) CaUlogns van voorwerpen betrekking hebbende op de geeoh. v. h. bedrijf der drma Joh. Ensohed^ en Zonen. Haarlem, Joh. Enschedtf & Zonen. 1 908. 4®. 8, 78 S. F. 0,50. (Mit Portr.) — S75) Matrionle de l'Univereit^ de Louvain: 1426 — pnbl. par E. Rensens. (sss Ae. r. de Belgiqne: Comm. r. d'hlBt.) Bruzellee. 1908. 4^. — S76) Älbam etadiosomm aeademiae Gelro-Zntphanicae MDCXLVUI— MDCCCXVIII. Aee. nomina enratorom et profeseomm per eadem seenla cura D. O. van Epen. Hagae comitis, Jae. Hoekstra. 20, 205 S. F. 2,75; geb. 8,60. — 877) Albnm ter herinnering aan het 58* Inetnim der Groningeehe hooge- eehool. Groningen, G. A. Evers. Fol. 51, 8 S. F. 8,50. (Mit Portr., Taf. u. Mniik.) — g78) Erik Landberg, Det högre ekolvftsendet i Holland och Belgien. (= Inbjodn. t. öfv. of &nex. V. högre aUm. lärov. ä Södermalm: 1908/4, I.) Stockholm. — S79) Jb. van Dijk, Vota Academica. Overwegingen en wenichen op het gebied van het hooger onderwiJB. Groningen, F. Noordhoff. |[t. d. W(ijok): OE. 4, III, S. 155/8.]| — S80) W. de yietter, Uit den Sohoolstryd: Gids 4, S. 428—87. — 881) J. G. Kijk, C. H. den Hertog: HMMNedLl<. (1902/8), S. 289—61. (1846—1902. Lehrer n. Schnllnapektor.) — 882) Th. Nolen, J. B. Kan: ib. S. 262—96. (1881 — 1902, Oymnasialdlrektor.) — 888) W. H. van de Sande Bakhaysen, P. H. van Moerkerken: ib. S. 1 — 16. (1889—1901. Lehrer.) — 884) P* van Geer, De herleving der mathematteche weten- echappen. Antrittsrede. Leiden, A. W. Sijthoff. 8, 45 S. F. 0,50. — 885) E. C. van Leersam, De arts en de gesch. sijner wetenschap. Bede ... 7. Des. 1904. Antrittsrede. Leiden, E. J. Brill. 86 S. F. 0,50. — 886) Briefe an Desiderius Erasmus v. Rotterdam, hrsg. V. t J<»- FSrstemann u. Otto Günther. («= Beih. s. CBlBibl. 27.) Leipsig, O. Harrassowiti. 24, 460 8. — 887) F. M. Niohols, The epistles of Erasmos from the earliest letters to bis fifty-fimt year, arranged in order of time, English translatlons ete. Vol. 1/2. London, Longmans & Co. 1901/4. I: eh. 18; II: sh. 18. |[Spect. (1902), (Jan.); (1905), S. 48/4.]| — 888) Wm. Harrison Woodward, Desiderins Erasmus eooeeming the aim and method of edoeation. Cambridge, Univ. Press. 18, 244 S. — 889) Louis Delaruelle, Ce que Babelais doit )» £rasme et )» Badtf: Rev. d'Hist. litt, de U Franee 11, S. 220—62. — 8M) L^n Dorex, Babelaesiana: Rev. d. Bibl. 14, 8. 127—44. (Ü. a. über Erasmus n. Hendrik Geldorp.) — 891) L. Thaasne, fitndes sur Rabelais. (= Bibl. Ut. de la Renaissance 5.) Paris, ämile BouiUon. XHI, 462 8. F. 8,60. (S. 27—167: Rabelais et Erasme. Vgl. Rev. d. Bibl. 14, S. 290— 804^ — 892) J. Prinsen JLa., Petrus Montanus: BVGO. 4de reeks, 8, 8. 113—48. — 898) J- H. Riemersma, Een Labadist van groote vermaardheid : TG. 19, 8. 187—99. (Hendrik' van Deventer.) — 894) A. Yolta et M. van Marum, Currespondance, pnU. p. J". Bosseha. Leiden, A. W. Sijthoff. 20, 202 S. F. 4,25. (Mit AbbUdgn., 1 Faks. u. 1 Tfl.) -^ 895) A. G. van Hamel, Pierson's Nagedaehtenis: Gids 67, I (1908)| 8. 118—28. f 48. NUderlande« (1908/4.) de Boer, Tsn der Menlen. 111,87 Philosophie, Freadenthal*^^ schrieb mit verständiger Kritik ein gut dokumentiertes Ober das Bisherige hinausgehendes Leben Spinozas. Meijer^^^) gab dessen erhaltene Briefe faksimiliert heraus. Von weiteren Arbeiten ist zu loben Duffs^^^) klare und anregende Darstellung der praktischen Philosophie Spinozas.*^*"*^*) — Van der Wijck*") schrieb das Leben Spruyts, der, von Schopenhauer angeregt, immer mehr Kantianer wurde, und Ritter**^) die Biographie van der Wijcks, der vom Jahre 1863 bis in die siebziger Jahre den Opzoomerschen Empirismus vertrat, seitdem aber sich den Neo-Kantianern näherte. Provinzial' und Lokalgeschichte. Nordbrabant.^^^ LokalgeschkhU,^^^^^^) Gdderland.^*^'^*'^ Van Doorninck"«) gab wichtige Beiträge zur — SM) A. Pierton, üit de rerspreide goiehriftes. '• Ormvenhage, Mert. Nijhoff. 1901 ff. I, 4, 459 S.; II, SSO 8. pro Lfg. F. 0,60. |[v. d. Menlen: Speet. (1904), S. 418/6.]| (Forte, folgt.) — S99) W. J. vtn Weideren Baron Rengere, W. B. S. Boelee: HliMNedLL. (1908/4), S. 76—90. (1882— 190S. Reehtshietoriker ete.) — S98) O. H. Tan Boresnm Waalkee, In memoriam Mr. W. B. S. Boelee: Yr. Friee 20, S. 49—62. (Mit e. Sohriftenveneiehnie, bearb. v. P. C. J. A. Boelee, n. e. Portr.) ~ SM) H. T. Kareten, J. C. 6. Boot: JbAkW. (1908), S. 8—28. (1811—1901. Klaes. Philol.) — 400) J. ▼. d. Vliet, G. M. Frmnoken: ib. (1908), 8. 8—22. (1820—1900. Klaee. Philol.) — 4#1) J. C. Tan Slee, H. de Jager: HMMNedLI'. (1908/4), S. 149—81. (1884—1908. Lokalhistoriker.) — 40S) P. J. Maller, G. H. Umers: ib. 8. 1—81. (1884—1908. Theologieprof.) — 40S) M. A. Qooszen, J. Reitsma: ib. 8. 206 — 50. (1887 — 1902. Tbeologieprof. n. Kirchenhietoriker.) — 404) A. E. J. Hol wer da, J. P. Six: JbAkW. (1902), 8. 28—86. (1824—99. Nnmiematiker.) — 405) P. D. Chantepie de la Sanesaye, C. P. Tiele: ib. S. 125—54. (1880—1902. Religionehietoriker.) — 406) J. J. Hartmann, J. t. d. YHett ib. (1908), 8. 29—57. (1847—1902. Klaee. Philol.- Vgl. HMMNedLl«. [1908/4], 8. 62—75.) — 407) M. J. de Goeje, G. Tan Vloten: HMM. NedLL. (1902/8), 8. 141/8. (1866—1908. Orientaliet.) — 408) L. D. Petit, Geeehriften ran Prof. Dr. H. Kern, 1855—1908. Bibliogr. oTonicht (Albnm-Kem, 8. 409—20). 1908. — 409) J. Frendenthal, 8pinoBa; eein Leben n. eeine Lehre. I. D. Leben 8pinosae. Stnttgart, Fr. Frommanne YerL (E. Hanff). 14, 849 8. M. 6,80; geb. M. 7,80. ([Meinema: Mae. 12, 8p. 104/6; ByTanek: Gide (1904), II, 8. 472— 96.]| — 4t0) B. de 8pino2a, Naehbildang der im Jahre 1902 noeh erhaltenen eigenhändigen Briefe d. Benediktne Deepinoza. Hrsg. t. W. Meijer. Haag, W. Meijer. 1908. fol. F. 25. |[Blok: Mna. 11, Sp. 87/8.]| (12 foee. in portol; in 200 Ez. gedr.) — 411) Sob. A. Dnff, Splnoza*e politieal and ethleal philoeophy. Glaegow, Madehose. 1908. 528 8. 10 eh. 6 d. — 41 S) Th. Camerer, Bpinosa n. 8chleiermacher; d. kritieche LSeang d. t. 8pinosa hinterlaeeenen Probleme. Btnttgart, J. G. Cotta Naehf. 1908. 6, 179 8. M. 4. — 418) Hie. Koetyleff, Eeqnieee d'une ^Tolntion dane Thist. de la philoeophie ete.: Le monieme de Spinoza. Paris, F. Alcan. 1908. 4, 224 8. Fr. 2,50. >- 414) Ph. Manoloff, Willenennfreiheit n. ErsiehnngemSgliehkeit (Spinoza, Leibnia, Schopenhauer). (^ Berner Stadien z. PhUoe. 88.) Bern, Seheitlin, Spring <k Co. II, 74 8. M. 1,50. — 415) B. H. 0. K. Tan der Wijck, C. Bellaar Spmyt: JbAkW. (1904), 8. 8—29. (f 1901. Prof. d. Phfloe. in Amsterdam.) — 416) P. H. Ritter, Prof. Dr. Jhr. B. H. C. K. Tan der Wijek: M. e. Yr. t. bet. 85, S. 89—150. (Mit Portr. Geb. 1886, Prof. d. Philoi. in Dtreeht^) — 417) J*F. Tan Someren, Bijdregen tot de kerkgeseh. Tan Noord-Brabant: KaT. 68 (1908), S. 241—51. — 418) J. V'an der Hammen Nz., leto oTer de kerke- lljke geeeh. Tan Waalwijk: Tax. 10, 8. 8 — 14, 42/9, 109—18, 125—80, 162/8, 188-94, 284—41; 11, S. 114—21, 181/8, 289—46, 261/6. 818/8. (Vgl. JBG. 25, § 48"i.) — 410) J« J- van Nienkerken, Kork Tan St. Oertrndis te Qeertmidenbergt BnllNOB. 5, 8. 187-94. (Mit Abbfldgn.) — 480) Ad. Mnlder, De Rerk d. B. K. Gemeente te Halateren: ib. 4 (1908), S. 102/9. (Mit Abbildgn.) — 481) i<l., De ontdekte Mnnr- eehildering In de kerk der Ned. Henr. gemeente te Breda: ib. 8. 141/5. — 428) J* K. Tan Keppel, Eenige wetenewaardigheden betreffende de Groote of LioTO Vronwenkerk te Breda (in de 16« eeuw) nit onde rekeningen medegedeeld. Breda, P. C. G. Peereboom. 190S. 96 8. F. 0,75. — 48S) i«!*» De MnursehUderingen in de Groote of LioTO Yroawe- kerk to Breda: BnllNOB. 5 (1908), 8. 12/8. (Mit Abbildgn.) — 484) E<1. Roeenkrantz, III,B8 ! ^9* KiederUnde. (1808/4.) de B«er,.T«n dtr Meplen. Ökonomischen Oe<ichicbte durch die Ausgabe einer Hs. ans dem Staats- archive XU Düsseldorf.***) Derselbe Vf.**®) publizierte mit Molhnyaen"*) Briefe von Wilhelm von Jfllich, seiner Oemahlin Maria und ihrem Sohn Reinolt.**^"***) — Aus demselben Archive publizierte van Doominck*") unbekannte Chroniken aus dem 15. und 16. Jh.**'*»») — Vau Slee**^ schrieb eine Lebensgeschichte eines gelderschen Predigers Martinus. — Harkema**®) lieferte eine Studie über die Beziehungen von Mftnster zu den Niederlanden.**^-***) Lokalgeschichie. Grimberg ***"***) gab einzelne Beiträge zur Ge- schichte von Zutphen,***) van Veen*^®) eine Studie Aber die Bekämpfung der Seuche in Arnhem.***) — Joosting***) publizierte eine Lebens- beschreibung von van de Poll.***) -— Van Schevichaven***) gab die Bijdrage tot dt Gesell, van Gelderland. X: GelderYAlm. (1904), S. 7—87. (Forteeteos^ V. JBQ. $5, I 4S*^^) — 425) C. L. van Baien, De Oud-Qelderiehe Bouwstijl: Q«lre- BM. 7, S. 801 — 14. -^ 436) F. A, Boefer, Een Gelderscli Beeldhonwer nit de 15de Eauw: ib. 6, 8. 187—35. (Nioolaas van der Werve, starb 1489.) — 437) Begtster op de loen- aktenboeken yan bat vorstendom Gelre en graafschap Zutphen. Uitgegeven door Mr. J. J. S. baron Sloet en Dr. 8. J. van Yeen. — 438) P« N- vad Doorninck, Sehatting van den lande van Gelre Tan het Overkwartier en de Betawe van 1369. Haarlem, Van Brederode. 1908. 888 8. — 439) J. S. van Yeen, Toelichting tot de Geacbillen over Hertog Arnolds Beleening met Gelre en Zntphen: GelreBM. 6, S. 267—70. -* 430) P. N. Tan Poorninek en P. C. Molbnysen, Briefwitaeling der bertogen v. Gelre en v. Gnlik, 1389 — 98. Haarlem, Yan Brederode. XXI, 121 S. F. 8,60. — 4SI) L. E.» Wülam van Gnlik, de ridderlijke: GelderYAlm. (1904), S. 98 — 120. (Heraog v. Gelre ▼. 1871 — 1402). — 433) H. D. i* vaa Sebevaebaven, De overwinning bij Ntftrik en de kapel aldaar: ib. 8. 121 — 86. (Gest. v. Hersog Willem nach seinem Sieg v. 1888.) — 483) H. P. J. Sohinkel, Defensleve Yersperring van den Rijn in 1428: GelreBM. 6, S. 111/8. — 434) F. A. Hoefer, Het verdrag van 6. Jnli 1482: ib. 7, S. 187—60. (Zwisehen Anolt van Gklre n. d. Regierungen d. 4 Städte N^megen, Roermond, Zutphen n. Arnbem.) — 435) id., Een nittreksel alt de Sehatting aan Rarel den Stonte, met Betrekking tot Zutphen em de Graafsehap: ib. 6, S. 271/7. — 436) P- ^* ▼&& Doorninck, Geldersehe Rreniekan: WGelre 6. Arnbem, Gouda Qnint. 8, 98 S. — 437) H. J. D. Seheviobaven, E«b paar bladsijden uit het vorstealeven in de 16de eeuw: GelderYAlm. (1904), 8. 187 — 47. — 438) Besluiten der synode van bet landdekanaat Yeluwe A^. 1566, door J. 8. van Yeon: AGUtr. 80, S. 148—56. — 433) J* G. van Slee, Franeisens Martinus, predikaut te Epe, 1688 — 68. Bist. bydr. t. d. kennis van het kerkel., maatseh. en letterk. leven in hat midden der 17« eeuw. Deventer, Ch. Dizon. 4, 128 S. F. 1,95. (1611—68.) - 449) H. G. Harkema, D« Betrekkingen van het Bisdom Munster tot de Nederlanden, Insondor- heid tot Gelderland, tot aan den Yrede van Rleef, 18. April 1866: GelreBM. 7, S. 1 — 65. — 441) G. C. Hoogewerff, lets over de jaehten op landloopers en gauwdieveq 1b Gelderland: TG. 18» 8. 116—28. (Fanden am Ende d. 18. Jh. noch regelmtfsig statt.) — 443) H. A. Wests träte, Twisten in het Kwartier van Zutphen na den Oood van Oonvemante Annat GelreBM. 7, 8. 275—800. — 443) B. F. W. v. Brücken Fook u. W, H. Hoenfft, Autobiographisehe aanteekeningen van Mr. Arent Antbonis Ronckens: ib. 6, 8. 299—894. (Interessant fttr d. Ereignisse im Jahre 1787.) — 444) H. Graaf van Hogendorp, Dagboek van eene reis naar Nijmegen en het Kasteel Biljoen in 1787, gehouden door Jonkvronv A. C. W. van Hogendorp: ib. 7, S. 415^49. — 446) J* Gimberg, Zutphensehe straatnamen: GelderYAlm. (1904), S. 87-92. — 446) id., De Muurschilderingen in de St. Walburgskerk te Zutphen. Zutphen, W. J. Thieme & Co. 1903. 19 8. F. 0,25. (Mit AbbUdgn. u. 1 Tfl.) — 447) id., Het Stadhuis ta Zutphen in de Middeleeuwen : GelreBM. 6, 8. 98—109. — 448) id., Zutphensehe Gildebriaven nit de Middeleeuwen: ib. 7, 5>. 848—61. — 443) De administratie eener diakonie der Ned. Herv. Kork In de eerste helft der 19de eeuw ... uit de papieren van een Oud- Ouderling: Nav. 54, 8. 191—200, 826—40. (Zutphen.) — 463) J. 8. van Yeen, De Pest en hare Bestrijdlng in Gelderland, in het byzonder te Amhem: GelreBM. 6» 8. 1 — 66. — 461) H. Portheine Jr., De oade St. Martinil^erk te Amhem: ib. 8. 67-9). — 463) J* 0* C. Joosting, W. van da Fall: HMMNedLL. (1908/4), S. 280/6. -^ 463) W. van de Poll, Pe schuttersgilden en het papegaaisehieten te Nijmegen op «n om § 48. Niederltnde. (l»0S/4.) d« jBoer, ran der MeuUn. 117,89 Oescbicbie des Rathaases zu Njmegen, ***•*••) — Hoefer**') lieferte Interessantes über Hattem.***~***) — Bouwmeester *") schrieb die Geschichte des Klosters Bethlehem, Die Behandlung des Materials könnte kritischer gewesen sein.***"*") Holland. Südholland^''^-^^^) De Jager *»«) verzeichnete die Mit- glieder der städtischen Regierung in Brielle.**') — Delft.***) Van Dalen, Overvoorde und V e t h lieferten Beiträge zur Geschichte Dord- rechts.***"***) — Heinsius *8».4»0) bearbeitete die Finanzgeschichte Goudas im 16. Jh. — Ober Haager Zustände, besonders des 19. Jh., erschien Pioksttren: GelderYAlm. (1904), S. 279—94. — 454) B. D. J. vad SohaviohsTen, Bei stadhnis van Nijmegtn. Nijmegen, Ten-Hoet. 1908. VIII, 96 S. F. 1.26. — 455) id., Kijmegen eii zijn krijgstoeraatlngen ooder Willem van Gnlik (1688—48): QelreBM. 7, 9. 167—202. -- 466) C, P. L. Ratgert, De Ondheid vad het soogenMmde Kijmeegeohe RMdsel: ib. 8. 226/9. ^ 457) F. ▲. Hoeftr, De VesÜDg Hattem en haar Kaetoel: ib. S. 67—128. — 458) G. Beernink, Nijkerk voor twee Eiawea: ib. S. 168—248. — 459) J. H. Hofman, De viearie van 0. L. Yronw te Hoog-Keppel: AGDtr. 29 (1908), S. 894 — 408. ^> 460) F. A. Hoefer, Aanteekeniogen betreffende de Kapellen te Laren en te Ooldt: GelreBM. 6, S. 143—61. -— 461) J. S. van Veen, De stiohting van het kertpel Lunteren en bare gevolgen: AGUtr. 29 (1903), S. 861—90. — M%) id., De Bareherasche klokkeroof: QelderVAlm. (1904), S. 149—67. — 468) P* N. van Door- ninek, Stakken betreffende Goch en Omstreken: GelreBM. 7, S. 819—42. — 464) J- B. Bofman, Hat gaethuie te Doesborg: AGOtr. 80, S. 17—29. -^ 465) W. L. Bonw- meetter, Het klooeter Bethlehem bij Doetinehem. (Met tekstnitgaTe van rijf sermoeneo nit het eonyent af komstig.) Dies. Doetinobem, C. Mitset. 1908. 8,886 8. F. 2,60. (Mit e. Plan.) — 466) Victor deStuers, De Baveiate BoeUelaers-Borch te 's Heerenberg: GelreBM. 6, S. 187—41. — 467) J. S. van Veen, Uit de gescb. ran het St Elisabeths- kliMister of Zasterhais te Uaissen: AGUtr. 29 (1908), S. 40— 6S. (Urk. 1448 — 1521.) — 468) Ad. Malder, Het kasteel te Wijchen: BallNOB. 4 (1908), S. 228-86. (Mit Ab- büdgn. VgL ib. 5, 8. 26/9, 98/6) — 461^) F. A. Hoefer, De Vestiging van Doops- gexinden te Wageningen : GelreBM. 7, S. 406—18. — 470) J. A. Henff Am., Reeckeningh van verteeringb gedaen door die H. W. Geb. Heeren Amptman en Riifdersehap des Ampts Neder-Betowe ten Hnysen van Nieolaas Craawel binnen Thiel: ib. S. 888—404. ~* 471) Jae. Anspaeh. De Predikantengalerij der voonnalige olassis Tiel: ANFBl. 16 (1908), & 668—70. — 478) O. A. Meijer, Rerkelijk Tiel: AGUtr. 29 (1908), 8. 297—860. — 478) id., De Dominicanen-etatie te Tiel: ib. 8. 69—109. (1681—1902.) — 474) E. Epkema, De Bank van Leening te Zalt-Bommel in de seventiende en achttiende Eenw: GelreBM. 7, 8. 241—78. — 475) id., Eenige instracties van Zalt-Bommel in de acht- tiende Eeaw: ib. 6, 8. 286 — 97. — 476) J* 8. van Veen, Landreohten van Ammer- zoden: VMVOVR. 4, 8. 694—612. — 477) id., Het verraad van Jelis van Riemsdijck: GelreBM. 7, 8. 208—24. — 478) J- Craandijk, Over kalk en nog wat. lets nit de rekeningen van de grafelijkheid van Holland over het jaar 1846: BVGO. 4^« reeks, 4, 8. 289 — 847. — 476) F. A. Hoefer, Costnmen van Delflaad, Rotterdam, Schiedam, AUkmaar, Boom, MedembÜk, Grootebroek, Pormerend en Purmerland, Beverwijk, Edam, Naarden en Gooiland. 1670: VMVOVR. 4, 8. 549—74. — 486) A. van Damme, Ver- koehte domeinen en ambachtsheerlijkheden in Holland en West-Friesland, 1680—1807. Baarlem, Gebr. van Brederode. 12 8. F. 0,60. — 481) J- W. M. Sehorer, P. F. Habreeht: RMMKedLk (1902/8), 8. 79—112. — 48S) H. de Jager, De Brielsohe ▼roedsebap in de jaren 1618 — 1794. Rgswijk, Gen. en herald. Arehief. fol. 4, 467 8. F. 9,40. — 488) J. H. Been, Alva 's Bril: XX« Eeaw 4, & 62—64. — 484) M. G. Wildeman, Itin^raire arcb^ologiqae de Delft. Delft, J. Vis jr. 97 8. F. 0,76. (Mit AbbUdgn. n. Tfln.) — 485) J* L. van Dalen, De onde regeeringsvorm vaq Dordrecht: BVGO. 4^ reeks, 8, 8. 226-90. — 486) id., Nienwe Fragmenten van Dordtsehe Bakeningent BMHG. 24, 8. 201—20. — 487) J. C. Overvoorde, Het Kapittel van Onae lieve Vroawe in de Groote of O. L. Vronwe-Kerk te Dordreeht: BGUaarl. 28, & 887—420. (Mit Beilagea.) — 488) 0. H. Veth, Aanteekeningen omtrent eenige DordreahUche schilders: OodHoU. 21 (1908), 8. 111—24. — 486) J* Beinsias, De teaneien der ttod Goada in de 16de eeaw: BGVO. 4de reeks, 8, 8. 291—876. — 466) id.. De oadst-bewaarde stadsrekening van Goada (1487): BMHG. 26, 8. 269—821. — 111,90 § ^d- Niederlande. (1908/4.) de Boer, mn der Heulen. eine Reihe von Anfs&tzen.^*^''*^) — Ein nen gegrtkndetee Jb* enthält wertvolle Beiträge zur Geschichte Leidens and seiner Umgebang.^*^^*^^^} — Rotterdam,^^^) Schiedam, dessen Rechtsqnellen von Heeringa ^®*) publi- ziert warden,^^^) sowie eine Anzahl von Dörfern fanden verschiedentlidi Beachtung.*""***») NardhoUand. Ton den nordholländischen Altertflmem **^) erschien das sechste Stück.*'***'*) Bruin vis ***"*'*) steuerte wieder manches zur Ge- 491/S) Th. Horren, Zorgvliet, Boitenrnit en Rustenburg: Eis. 26 (1908), S. 197— -SOS, t>58— 70, 818—29; 26 (1908), S. 12—88. — 41^3) F* van Gheel Qildemeeater, De ProtesUntiche Oemeeoten in 's Gravenhage g^dorende de 19« eenw: D. Haghe S. 66 — 102. — 4M) M. Henriqnei Pimentel, De Haagsohe Joden, 1800—1900: ib. S. 108—84. — 4M) J- £. Banek, Het Nationaal Tooneel in de Residentie, 1804—1904: ib. S. 844 — 77. (Mit Abbildgn.) — 496) D. W. P. Keaskamp, Een en ander over den Haagsohen Sehonwburg en het Th^Atre Franfais in de 19« eenw: ib. S. 878 — 438. — 497) B. Blök, De Haagsohe Dagbladpers in de 19« eeuw: ib. S. 162—241. -^ 498) Jaarboekje voor geseh. en oodheidkunde van Leiden en Rijnland. 1904/6. Leiden, A. W. Sijtboff. I: 238 S. F. 1,60; 11: 266 S. F. 1,60. (Mit Abbildgn.) — 499) J- A. Ort, Lngdanom (Leiden), 's Gravenhage, Gebr. ran Cleef. 1908. 20 S. F. 0,40. — 500) P- J- Blök, Lugdnnum Batavoram: LeidscbJb. (1904), S. 1—81. (Mit AbbUdgu.) — 501) J. C. Overvoorde, Bnrgerlijke bonwkonst te Leiden: ib. (1906), S. 68—90. (Hit Abbildgn.) — 502) H. G. A. Obreen, Bijdragen tot de geseh. van het Witte-Nonnen- klooster . . . te Leiden: ib. (1906), S. 1—18. (D. jetzige Universitätsgebäude.) — 509) J. C. Overvoorde, Het hof en de kapel van Jerusalem, gesticht In 1467: ib. (1904), S. 40 — 66. — 504) L- Knapp ert, üit de geseh. der Groote of Latijnsohe sohool te Leiden: ib. S. 98 — 189; (1906), S. 14-48. (Mit Abbildgn.) — 505) A. Brediua en W. Martin, Nieuwe bijdragen tot de gesob. van het Leidsehe St. Lueasgild: OudHolL 22, S. 121/8. — 506) J* Prinsen L,e. Rekening van de kosten van het Rederijkerafeest te Leiden in 1696: BMHG. 26, S. 444 — 89. — 507) P* Haverkorn van Rijsewijk, Een kijkje op Rotterdam in 1606: OudHoU. 22, S. 12 — 26. (Über d. Kalligraph Jan van den Velde.) — 508) Ch. C. Y. Verreyt, Rotterdam op doek en paneel: ANPfi. 16 (1908), S. 127—89. (Auch gesondert erschienen: Rijswijk, Gen. en Herald. Aroh. gr.-4^ F. 1,26.) — 509) K. Heeringa, Reehtsbronnen der stad Schiedam, nitgegcven door: WVOVR. 2de reeks, 6. XXXV, 424 S. F. 8. — 510) id., Schiedam in den Patriottentijd: BVGO. 4de reeks S. 876—444. — 511) P. P. Landsman, Assendelft. De Katholieken en de Staatsregeling van 1798: BGHaarl. 29, S. 46—79. — 513) A.A. Bookman, De overstrooming in Delfland in April-Mei 190*8: TNAG. 20 (1908), S. 546—68. — 518) Joh. H. Been, Dertig jaar op de forteresse: Tijdsp. 2, S. 269 — 96. (Sittengeseh. v. Hellevoetsluis, 2. Hälfte d. 18. Jh.) — 514) P. J. Goetsohalkx, Invoering van de hervorming te Naaldwijk, Honsholredijk en andere plaatsen rond de stad Delft; BGHaarl. 27 (1908), S. 821-428. — 515) P. J. Blök, Sint Jeroen: BVGO. 4 de reeks, 8, S. 1—28. — 516) W. J. J. C. Bijleveld, Het nonnenklooster Marien poel en de stiohter Bondewyn van Swieten. (Oegatgeest. Mit Abbildgn.) — 517) P. J* Blök, Het slot Teylingen: Üb. (1906), 8. 108—88. (Bei Sassenheim.) — 518) A. W. de Vink, Yoorbnrgsche buitenplaatsen: D. Haghe (1908), S. 261-468. (Mit Abbildgn.) — 519) 0. C. van Hemessen Sr., Rene wandeling door Woubragge en Hoogmade. Hist. plaatsbeschrijving dexer beide Dorpen. Wageningen, Dr. 'Vada\ 248 S. (Mit lUustr.) — 519») W. M. C. Regt, De Hervormde Kork te Kondekerk: Nav. 68 (1908), S. 422-48, 490—616. — 530) O. van Arkel en A. W. Weifsman, Noord-Hollandsche oudheden etc. 6* stuk. Amsterdam, Ten Brink. 1908. 2, 112 S. F. 2,60. (Mit 80 Abbildgn. Forts, v. JBG. 26, § 48««o) _ 521) E. N. Rahusen, J. W. M. Schorer: HMMNedLk (1908/4), S. 82-42. — 583) H. £. van Gelder, Het geestelijk Grondbezit en de ateden van Hollands Noorder- kwartier in de Zestiende eenw: XX« Eeuw 1, S. 204-88. — 62t) C. W. Brninvls, Naamlijst van de leden der Regeering, de Secretarlssen en Ontvangers van Alkmaar sedert 1796. (Alkmaar.) 1908. 4^ 82 S. (Nicht im Handel.) — Mi) iä., De Alkmaarsche vroedschap tot 1796. (Alkmaar.) 4^ 86 S. (Nicht im Handel.) — 535) id.. De regeering van Alkmaar tot 1796. (Alkmaar.) 4^. 48 S. (Nicht im HandeL) — 596) id., De ambaohtsheerlijkheden van Alkmaar 1780 — 1866. Alkmaar, H. Goster & Zoon. 17 S. (Nicht im HandeL) — 597) id., De graaf van Leieester te Alkmaar: OndHoU. 21 (1908), S. 172—80. ^ 598) id., De bonw en versiering der St. Laarens of Groote § 48. KiederUnde. (1908/4.) de Boer, yan dar HbhUb. 111,91 schichte Alkmaan bei.^*^ — Von den Amstelodamensia sind vor allem zwei Werke zu nennen, die ein allgemeineres Interesse beanspruchen. „Amsterdam im 17. Jh.** wurde komplett.^^^) Weifsmann behandelte Bau- und Bildhanerknnst, Bredins die Malerei und Kalff die Literatur nnd die Bahne. *- Yos^^^) behandelte in gründlicher, leider mitunter parteiischer Weise die ersten 60 Jahre der reformierten Kirche in Amsterdam; seinem Werke ist eine Bibliographie und eine Ikonographie der Pfarrer beigegeben.»»*-*»*) — Ober Haarlem,»*^»") Hoom»**»") und einige Dörfer liegen kleinere Arbeiten vor.******') — Telting**») publizierte die Rechtsaltertflmer der Insel Terschelling. Seeland. Fruin****) hielt einen Vortrag Ober einige MAliche Fragen. **••***) Wagenaars **^) Walcheren in 1778 ist ein Beitrag zur Psychologie der Volksseele. — Ober Goes,**») Middelburg,***"***) Sas van Kerk te Alkmaar: BGBMrL 88 (1908), S. 192—286. — &29) E. H. Rijkenberg, Mr. Allard Dirkss. vmn WaterUnt en David Leendertn: ib. 27, S. 424—42. (Märtyrer d. kathol. Glanbmit in Alkmaar 1678. Mit Porträt.) — 5t0) A. Bredins, H. Brogmans, 6. Kalff, G. W. Kernkamp, D. C. Meyer jr., H. C. Rogge, D. F. SehenrUer, A. W. Weife man, Amsterdam in de zeventlende eenw. Afl. 21/5 en elot. *s Qravenhage, W. P. ▼. Stooknm & Zoon. Fol. III, 9, 92, 56. Kompl. F. 156; geb. F. 188 n. F. 214,50. (Mit Pnrtr. n. Abbildgn. Sehlnfs ▼. JBG. 85, § 48*«^) — &S1) G. J. Voe Asn., Voor den Spiegel der hiet.1 Amatels kerkelijk leven ran de eertte zeitig jaren der vrijheid. Gedenkboek ena. AmeUrdam, G. D. Bom H. Gan. 1908. Fol. 20, 428, 29 S. F. 85; in Perg. F. 30. ([Knüttel: Speet. (1908), S. 854/6.]| (Mit 26 Portr. u. 20 Tflo.) -^ 5S9) Kd. Tan Biema, Ameterdamaobe fortoinen onder hat Fransehe Keizerrijk; Nar. 54, S. 815 — 25. — 5SS) id., Eenige gegevene omtrent de Amaterdamsche nijverheid onder bet Franeehe bewind ete.: VvdD. 19, S. 955—67. — 584) H. J. Allard, De Sint Fr. Zarerioikerk of de Krijtberg te Amsterdam, 1654 — 1904. Amsterdam, C. L. v. Langen- huTsen. F. 1,50. |[Veder: Mos. 11, Sp. 846/8.]| (2., vermehrte Aafl.) — 5S5) W. del Conrt en J. Six, De Amsterdamsehe Sehntterstukken : OndHoU. 81 (1903), S. 65—80. (Mit Abbildgn. n. Tabelle.) — 5S6) W. Vogelsang, Amsterdamscbe bruggen: OnseK. 8, S. 67—64. (Mit Abbildgn.) — 5S7) J* A. Worp, Varia uit de Ameterdarosehe tooneel- wereld in de 17de eenw: OndHoU. 22, S. 89—47. (Ana Notizen de Boevers.) — 5S8) S. van Biema, De Joden te Amsterdam in de laatste jaren van het Keizerrijk: Kav. 54, 8. 459—72. — 5S9) W. B. Veder,. Ontwerp van een lijst van Amstardameehe Genoot- eebappen en Yereenigingen in de ISde eeuw: AmsteUb. (1908), S. 128—88. (Mit Literator- naohweis.) — 540) J* Graandijk, De Haarlemsebe hofjes. Uitg. door de 'Vereeniging Haarlem'. Haarlem» Erven Bohn. F. 2,50. (86 Liehtdr.) — 541) W. P. J. Overmeer, De door Haarlem geeisehta veigoeding (beleg 1572/8): Nav. 53 (1903), S. 605 — 15. — 549) id., De Hervorming te Haarlem (1566—81). Haarlem, D. J. v. d. Wilk. 198, 18 S. F. 2,90. Mit Portr. n. Tfln.) — 548) id., Het diohUievend genootschap Demooriet te Haarlem: Nav. 54, S. 260—79. (Vgl. ib. S. 457 f.) — 544) W. P. Kops, De Oranje-oproeren te Hoorn 1786 en 1787: BVGO. 4de reeks, 4, S. 222—88. -~ 545) id., Hoorn tussehen twee vnren. Sept. en Oet. 1799: ib. 8, S. 47—102. — 546) A. ▼an Damme, De bnitenplaatsen te Heemstede, Berkenrode en Bennebroek, 1628 — 1811. Haarlem, Gebr. v. Brederode. 1908. 8, 197 S. F. 2,75. — 547) Dom. Willibr. van Hateren, L^st der abten van da Sint Adalberts abdij te Egmond: BGHaarl. 28, S. 448—65; 29, S. 1—27. (Forts, folgt) — 548) A. Telting, Onde rechtem van het eiland Terschelling: yMTOYB. 4, 8. 574-94. — 548*) R. Frnin, Sobot en bede in Zeeland. (Verslag van de algam. Vergadering der Leden H. G. 14. April 1908.) S. 55—95. Amsterdam, Job. MoUer. 1908. — M9) K. Wiersnm, Vier aoenverdragen wegens doodslag: VMVOVR. 5, S. 26-41. •— 550) W. Polman Krnseman, F. Nagtglas: HMMNedLl'. (1908/4), S. 380-54. — 551) L. Wagenaar, Waleheren in 1778: AZGW. (1908), 8. 27—72. — 552) J* F. van Someren, Kort Verhaal van de plegtigheden te Goes den 22. Maart 1777: Kav. 53 (1908), S. 594—605. — 55S) M. Fokker, Proeve van een lijst bevattende de vroagere namen der hnisan in Middelbnrg. Middelbnrg, J. C. & W. Altorffer. 2, 101 S. F. 1. (Uitg. Zeeuwaeh. Gen. d. Wet.) -^ 554) P. K. Dommisse, Onderzoek naar de eerate onwalltng en omgeving der stad Middelbuig: AZGW. (1904), S. 1—208. (Mit 8 Kto.) — 555) H. L. de Leenw, Van den Jordaan tot de Seheide: ib. (1908), S. 1—25. 111,92 § 4tB, NuderUnd«. (1908/4.) dt Botr, y«n der Menltn. Gent/^*) TerneaEen,!^^^) Vere, Vlissingen und einige Dörfer erachieneA Monographien. Perreis* ^^^) Arbeit über die vergangene HandeLsgröAe Yeres und ein Beitrag zur Geschichte der städtischen Oligarchie von Japikse^^*) dürften über das lokalbistor Ische Interesse hinausgehen. ^*^^**) Utrecht. Müller**^} vereinigte einige seiner geistreichen lokal- histor. Skizzen zu einem Bande. -^ Demselben Yf.^*^) vordanken wir im Anschlufs an seine tüchtige Ausgabe von Wstincs Rechtsbuch die Publikation mehrerer Stücke zur Bechtsgeschicbte des Domes von Utrecht, u. a. des Liber Camerae aus der letzten H&lfte des 13. Jh. mit seinem Anhange ans dem 13. Jh. Auch andere *®^^**) einzelne wertvolle Ausgaben verdanken wir ihm.*'®'*'*) — Ebenso*'*) einen trefflichen Essay Ober die Familie vob Jan V. Driebergen.*'*) — Brugmans*'*) edierte in vorzüglicher Weiae eine Chronik von 1566«-76, welche ohne Zweifel nicht nur lokalhistorische Bedeutung hat, sondern auch für die Gesamtgeschichte des niederländischen Volkes wichtiges Material gibt. *'*•*'•) Friesland. Schoengen*") gab wertvolle Archivalien zur Eloster- geschichte heraus. Van Nieuwenhoff/'*) Theissen*'*) und van Borssum Waalkes**®) lieferten interessante Beiträge zur Geschichte des (ArcbivalisebeB Ubtr d. Joden in Middelbnrg.) — 55^) lft%d, GaUnd, De Hervormd« gemeento van gas Tan Gent, 'b Qravenbage, C. W. H. RoskeB. 8, €29 S. F. S,50. (Mit Abbildgn.) — 557) L. M. A. v. Sohmid, De Teeting Terneozen: Vr. d. T. (190S), II, S. 250—96. — 558) J- W. Per reis, Bijdragen tot de geacb. van den Sebotaehen Btapel te Vere: AZGW. (1908), 8. 78—141. — 559) N. Japikae, Onloaten en kaiperijan t« Vere in 1664 en 1665: Nav. 64, 8. 1— S9. — 560) C. P. J. Dommiese, D« geacb. van de Westpoori te Vliasingen en de in een barer torena geveatigde ondbeldakamer, in verband met de bist, der atad. Vliasingen, C. N. J. de Yey Mestdagb. 1908. 18t 401 S. F. 8. (Mit Abbiidgo.) — 561) K. Wielemaker, Biggekerke. Zijn bnrgerlijke es kerke- lijke geeeb. Uitg. met etenn v. b. Zeenwacb Gen. d. W. Middelborg, K. La Cointra. F. 1,25. (Dorf auf Waleberen.) — 563) R. Froin, Ordonnantie van Willem V, bertoff van Kleef, voor de beerlijkbeid Breakens: VMYOVR. 5, 8. 16—26. — 56S) 8. Malier Fa., Ond-Utreebtacbe vertellingen. Utreebt, C. H. E. Breijer. 1904. III, 180, 2 8. F. 1,80. (^Mit 10 Bildern.) — 564) id., Reebtsbronnen van den Dom van Utreebt, nitgegevan door: WVOVR. 2* reeks, 5. Den Haag, Mart. Nijboff. V, 226 8. F. 4.20. — 565) id.. D. Hanabalt d. Utrecbter DomkapitelB nm d. Jabr 1200: WZ. 22, 8. 286—820. — 566) id., Nog eenige atnkken over de prootdij van St. Jan te Ctreobt: VMVOVB. 5, 8. 42—56. — 567) id., Uet 8. Agnietenklooeter te Utreebt: BallNOB. 4 (1908), 8. lSO/6. (Mit Abbildgn.) — 568) 8ticbting»brieven van Utreebtacbe gastbaiaen, nitg. door 8. MoUer Fs. : AGUtreobt 80, 8. 42—147. (ErgKntnng an doBsen *Geacb. der fundatiSn, bebeerd door bot College van Regenten der Vereenigde gods- en gaatbnizeD te Utreobt.) — 56f) 8. Malier Fz., Utreebtsobe Bcbllderavereen i gingen : OadHoll. 22, 8. 1—11. — 570) J. J- Boa, De klooBUrs Marienbargb en Marienbof te Sceat, provineie Utreobt: ANedKQ. N8. 8, 8. 195^219. -> 571) J. H. Hofman, Heer Jan Wolainek (1571—97): AGUtreobt 29 (1908), 8. 248—87. (In Amerongen.) — 573) 8. Muller Fa., De Lievendalen: Gide (1904), II, 8. 187—221. (Lievendaal, ein kleines rittermirsiges Haus, worde gegrandet im 15. Jb. V. Jan v. Driebergen, BaBtard v. Abooude.) — 576) H. N. J. van Seide, Jaoob van Driebergen, sijn portret en aijne bibliotbeek: OadHoll. 21 (1908), 8. 1—21. (Vioa- deken van bet kapittel van 8t. Jan. f 1509. Mit Portr.) — 574) H. J. Brngmans, Utreebtacbe Kroniek over 1566—76: BMHG. 25, S. 1—258. — 575) H. J. Beyndera, De Utijnscbe Bcbool te Amersfoort 1619->68: Kav. 58 (1908), 8. 88—98, 141—52. — 576) 8. Malier Fzn., Twee aonderlinge erfpaebtBbrieven t VMVOYR. 4, 8. 612/9. (Aua d. Jahren 168)1 u. 1792.) — 577) M. 8eboengen, Akten en beaebeiden betreffeodo de CiatereienBerabdlj Bloemkamp of Oldeklooater bij Bohward: AGUtreobt 29 (1908), 8. 129—242; 80, 8. 419-40. — 578) W. van Kienwenboff 8. J., Anake Bokko Bru^nema 1580—79: JbAIbTb. 52 (1908), 8. 119—155. (Jea..Pater, wirkte in Friaala&d. Mit FakBim. Vgl. d. Nacbtrag: ib. 58, 8. 198—208.) — 57f) J. 8. Tbaiaaen, Da reformatie-voorstellen van Letmatlaa en Bonniua, met de aant daarop van den Baad vaa FrioBland: AGUtreobt 80, 8. 821—416. (Inqaiaitatoren in Friealand 1554.) — 586) § 48. Niederlande. (1908/4.) de Boer, van der Meolen. IIt,9d Katholizismus im 16. Jh. Siemelink^^O machte sich um die Geschichte seines Wohnortes verdient. *®^''^®*) Ot?«ry5a«/. ***•***) Nanninga üitterdijlc*®*) puhlizierte einige Briefe vom Statthalter Wilhelm III. an die Staaten von Overyssel und mehrere Stücke,^^^''*') die sich auf Kampen beziehen, von meist wirtschaftlicher Bedeutung.»**-**«) Groningen, Wumkes'**') sehr lebendig geschriebene Geschichte der reformierten Kirche in den „Ommelanden^, beruht auf Quellenstudien und enthalt viel folkloristisch Interessantes. — Bos *•*•*••) teilte die Verordnungen mit, meistens aus dem MA., welche sich auf den Gebrauch und den Verkauf von Brot und Bier beziehen. — Feith«***) setzte seine Studien zur Ge- schichte der Stadt Groningen fort.«^^"«**) Drerdfie.^^^) Zylstra«^*) schrieb u. a. über die sogenannte Linie Bpistel totten Friesen, naar het handecbrift ted het Frietoh Qenooteehap . . . bewerkt door G. H. V. fioreBam-Waalkes. Leeawarden, Meijer & Sehaafsma. 190S. 6, 65 S. F. 0,90. ([Knnttel: Mus. 11, Sp. 447/8.]| — 581) T< H. Siemelink, Gesch. van de sUd Workam. Worknm, T. Gaastra Bz. 1908. 288 S. F. 2. (Mit Abbildgn. Teilweise ancb in: Vr. 