title: Dicht- en zedekundige Zinnebeelden en Bespiegelingen. Versiert met Een-en-Vyftig Koperen Plaaten
creator: Broeckhoff, Johan Pieter, active 1770
text: Groei- over de DANKBAARHEID. 107 Groeien weide - en - akker landen , Wordc u\v huis met heil verblyd : Kimmer kuste gy uw handen , Nimmer dankt gy 't uwe vlyt : Hein , die vroeg-en-fpaaden regen , Op het dorflig Aardryk giet , D'AUerhoogften , door wiens zegen Huis en handel vrugt geniet , Wordt, door liefde en pligt gedrongen, 't Vrolyk danklied toegezongen. Maar hoe juicht uw dankbre Ziel , Slaat ze 't grootße Heil werk gade , Waarin God, toen 't Menfchdom viel, Toonde een volheid van genade : Overweegt ze 't zalig goed, Haar van eeuwigheid gefchonken , Op haar Goels Godlyk bloed: Dat kan hart en mond ontvonken , En ze dankt, zo lang ze denkt, God, die haar dit voorrecht fchenkt. Bb 3 Wordt ipS DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wordt u 't eeuwig Woord verkondigd , Dat uw luistrende aandacht wekt, En u , fchoon gy hebt gezondigd , 't Heilfpoor door \ Geloof ontdekt: Misfen andren dezen zegen, Die, ontbloot van zulk een Licht * Dwaalen op verkeerde wegen, Gy , erkennende uwen pligt , Poogt, fchoon veelen dwaaslyk handien, Dankbaar in dat Licht te wandlen. Gy vindt ftof om *t Albefluur , Voor ontelbre gunstbewyzen, Yder jaar en dag 9 en nur , Yder oogenblik te pryzen: Dog, fchoon ge al uw kracht en tyd5 Werken, woorden en gedachten, God, voor zoveel weldaena wydt, Hier ontbreeken tyd en krachten: De Eeuwigheid , waarnaar ge haakt, Maakt de Dankbäarheid volmaakt. Danki over de DANKBAARHEID. 199 Dankt ge God, wiens veilige hoede U bewaart, wiens gunst u kroont: Gy vergeet 00k nooit het goede, Dat de Menfch aan u betoont. Nimmer zyt gy onverfcbillig^ Als uvv Naaste u gunftig is. Altyd nedrig, en gewillig Tot opr echte Erkntenh ^ Poogt ge, in zuivre Hefdeblykeny Nooit voor uwen Vriend te wyken. Zalig Volk , gelukldg Land ! Dat , door Dankbaarheid gedreven l Buigt ootmoedig voor de Hand , Die het alles heeft gegeeven. God fchept in de Dankbren lustr Dankbren wil hy zegen toonen , En, daar Vriendfchap-, Lief de en Rust Hunne zamenleeving kroonen, Wordty door 't nut der Danicbaarpieid? \ Heil der Landen uitgebreid. Neer- aoo DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Neerlands Volk , voor andre Volken , Tot erkentenis verpligt, s Dat u w dankßem door de wölken Klimm' , tot God in *t zalig licht , Tot dien God, die tachtig jaaren Voor u ftreed , in 't bloedig veld , God , die haardfteen en altaaren Hoedde voor het Spaanfch geweld , God , die u uit boeien flaakte , En twee Eeuwen voor u waakte. 't Jaar> dat zig ten einde fpoedt, Ondervond ook zyn ontferming, God heeft Staat en Kerk behoed : Staat en Kerk , dankt Gods befcherming ! Nimmer moet het Nageflacht Li uw Landkronyken leezen: „ Neerland is door 's Hoogflen magt „ Tot den top van heil gerezen ; „ Maar door fnoode Ondankbaarheid „ Heeft hetzelf zyn' val bereid. Vrede %y in uwe Feßinge, JVeh&arefi, in um Pakizen. Psalm CXXII. 7. Zo praalt de fchoone Vree, de Steun van Kerk en Staat , De Vreugd van Gode en Menfch, in 't hagzlwit gewaad. De Olyf verliert haar hand ; de Olyf het heuglyk teken Dat zy de Weetenfchap en Kunften bloeien doet. Zyftort een' vollen Hoorn van ryken overvloed, Gewoon der Volkren Magt en Welvaard aan te kweeken. Boe bly en heuglyk is het gelaat van den Vrede ? dit doet alles groe'ien en bloeien , geeft ruße van binnen , en veüigheicl van buiten; Sieden en Landen worden gebouwd; het Feld geeft zyne Fruchten; dieze gezaaid heeft , kanze met vreugde madien en in de Schnuren verzamelent enGod inet een geruft en vrolyk karte danken voor zynen Zegen. NiLoe, Cc Wie 202 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Jjrie wekt op nieuw myn dichtgedächten , Nu 't jaar vernieuwt ? wie noopc my weer ? Wie noopt me3 om, met vernieuwde krachten 9 Te zingen waare deugd ter eer' ? Zyt gy 't ö Vrede? ö lieve Vrede! Zy t gy 't ö Schoone ? ontfluit ge 't jaar ? , Deel dan dit jaar uw* Zegen mede , En dek zyn' Joop voor krygsgevaar! 6 Vre de ! een ander mag 4oor Jt vuur des Oorlogs bhakm9 Gy kunt my meer yermaaken. Myn kunst biedt ,u deez1 eerstling aan , Het eerst dit jaar in 't licht getreden, Belommerd door Olyvenblaen, Verhef ik alle uw Zaligheden , En zinguw nut, 6 Heilvorftin ! Vermaak des Hemels, Vreugd der Aarde, Kunstkweekfter , Vriendfchaps Hartvriendm* Juweel van onwaardeerbre waarde 9 Sieraad van Jezus Kerk, Bedwingfter van 'cgeweld, Geluk van Stad en Veld. Hol o v e fc d e V R E D E. 203 Hoe zielverkwikkend zyn uw wegen ! 6 V r e d e ! waar ge uw ftappen zet , Daar bloeien Frybeid> Waarheid^ Zegen , Daar leeft het Rechte daar heerfcht de Wet. De Woestheid vlugt op uw verfchyning , De Tweedragt keert naar 't jammerdal, De Roofzugt , die , door ondermyning Van 'snaasten heil, tracht naar zyn val, Wordt ftraks door u gefnuikt ; wyl Lief de en Fergenoegen Zig aan uw zyde voegen. De Godsdienß) door een vreemde Magt Benaauwd , en onder 't juk gezeten , Wordt door uw komst in rust gebragt. Zy mag, in vryheid van geweten, Weer ongefloord ten Tempel treen. Zy, die, met traanen op de Wangen, De fmaad des Vyands heeft geleen , Wydt nu aan God haar lofgezangen. Door u wordt Zaleras muur, (verwoest door 'tKrygsgeweld) In betren ftaat herfteld. Cc 2 's Lands 204 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING V Lands Hooggezag, door 's Öorlogs woede Aan 't wanklen, wordt door u gefchraagd, Der Vadren trouw , en zorg , en hoede Door 's Vyands list niet meer belaagd. De Rechter mag ter Vierfchaar treeden, Gy ftrekt het heilig Recht een ftut, En 't Recht een toom der Spoorlooslieden, Zo wordt de Onnozelheid befchut. En de yzren Roe,gefcherpt door 't heerfchendKrygsvermogen, Der Dwinglandy onttoogen Gy , eedle Zuil der Maatfchappy l Gy ftyft de beurs der Handelaaren^ Gy dekt de nutte Koopvaardy, Niet meer benaauwd door krygsgevaaren , De Zee wordt met meer rust bebouwd, De wreevle roofzugt is geweken , De Köopman ruilt zyn waar voorgoud, En wacht, uit tweepaar Waereldflreeken r Zyn Schepen ryk gelaen, ter haven veilig in, Verheugd om 't zoet gewin. De O V E R DE V R ED E. 205 De Steden Moei'en, de Ingezeten Leeft vry, ontheft van Oorlogsfmart , Geen Krygsgefchrei , geen jammerkreeten Ontroeren meer zyn Oor en Hart. De Werkman arbeidt wel te moede, Hy trekt nu loon voor vly t en zweet , Zyn huis verblydt zig in het goede, Terwyl 't zyn brood in ftilheid eet , Weer ruimer adem haalti' en looft, voor die verkwikking, 's Algoedheids vvyze fchikking. Beflraalt uw Zon het kwynend veld, Straks deren Menfchen, Beeften, Landen, De bloei fchynt met de rust herfteld , En Bouwman flaat op nieuw zyn handen Aan 't noestig werk ; geen Rooffoldaat Zal hem nu in zyn arbeid flooren, Hy zaait met vreugd zyn vrugtbaar zaad, En maait verblyd het rype koren, De Herder zingt by H Vee, uw blyde körnst ter eer', En vreest geen Krygswolf meer. Cc 3 De to6 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Kunst en fVeetenfchap herleeven , En bloei'en , daar gy leeft en bloeit. Die Schoonen, dopr den Kryg verdreven, Of door zyn woest gedruis vermoeid , Ontfluiten weer haare OefFenfchoolen : Haar Priesters leiden ? by uw licht , 's Lands Jonglingfchap , hun zorg bevolen, Op wysheidsfpoor ; hun onderricht Befchaaft, verliert en vormt die jeugdige verftanden, Tot heil van Kerk en Landen. DeRyke, die, door 't Krygsgeweld , Zig van zyn Schatten zag ontbloten , Leeft nu weer ruimer van zyn geid , Tot nut van Land-en-Stadgenooten ; En treurende Armoi^ die op hulp By d' Oorlogsftorm vergeefs moest wachten % Verblydt zig in haar laage ftulp \ Milddaadigheid, krygt nieuwe krachten, En biedt van lasten vry, nu met een mildre hand, Verdrukten onderftand. De overdeVREDE. 207 De Kryg gespt Volken tegen Volken , En gy hereentze en heelt hun fchae De Kryg fcherpt Spietzen , Zwaarden , Dolken , En gy het Kouter en de Spae. De Kryg verwoest Stad, Dorp en Wooning, En gy bouwt Wooning , Dorp en Steen. De Kryg ontdekt een Schrikvertooning, Een ^chouwburg van onmenfchlykheen, En gy een Paradys , daar rust en vreugde bloeien 9 En zegenftroomen vloei'en. 6 Heilryk Volk , gelukkig Oord ! Daar gy, gezegende Voogdesfe! Heerfcht eeuwig, vry en ongefloord; Het Volk dat , näar der wyzen lesfe , U meer dail de Overwinning mint, Die Helden in den Kryg behaalen. Het oord dat kent en ondervindt Dat nooit door 't bloedig Zegepraalen , Maar door uw zacht beftuur, op Lief de en Trouw gegrond, Zyn heilftaat veilig flond, Schyo 2o8: DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Schyn Vreäezon in vollen luister ! Schyn . . . dat uw glans beftendig ftraar ! Geen dondrende Oorlogsvvolk verduister' Uw heldren gloed , in Leeuwendaal. Verlicht 's Lands trouwe Vredevadren , Beziel Hen , als zy welberaen Tos: nut van 't vrye Volk vergadren , Zo moet ge ook , als een Krygsorkaan Van verr' dees Landen dreigt, de wölken op doen klaaren, En d^ Oorlogsftorm bedaaren. Mögt nooit Europe uw heerlyk licht Zien zinken in een Zee van traanen ! Verborgt ge u nooit voor zyn gezigt ; "Zo wierd door Mekkaas halvemaanen Uw glans verdonkerd nog befmet , Zo bleef dit jaar aan u geheiligd, En Sion , thans in druk gezet, Voor 's Vyands list en magt beveiligd ! Uw frisfche Olyf ö Vree! verfier jaar uit, jaar in, Land , Kerjk en Huisgezin , ü O O R O G. Daarom heeft hy over haar uitgefiort de grimmigbeid zynes toorns ende de magt der Oorloge, en hy hecftze rantomme in vlamme gcict , dog zy en merken 't niet , ende hy hecftze in brand gefleken , dog zy en neemen 't niet ter harten. Jej>: XLII. 25. De Vroüm\ die, vol van drift, zit op een moedig Eaard, Gewapend tot den Stryd, met Hamas, Helm en Zwaard, Wier Klcedren, rood van bloed, haar moordzugt ons ontdekken : Kan, daar ze een fcherpe Spiets, werpt met haar rechte band, En met haar linke y Steen en Dorpen zet in brand , Een Jeerzaara Zinnebeeld van d' Oorlogsramp verftrekken. Oorlog , een vreeßyke hoofdplaage alle plaagen en afgryßykheden te gelyk beheizende. Oorlog ahoos ongelukkig te achten , 00k daar men recht' vaardiglyk Oorlogt en 00k daar zege behaald zvordt. Oorlog is het die de Menjchen inOndieren,de Sieden in Sterfbuizen , de Akkers in Kerkbovcn, de Korken in Kerkers , de bloeiendße Landen in ffioeßynen en de fVae- reld ahm in een Ahcldama een blocdakkcr gemeenlyk verändert. V OLLENHOVE. Dd jEen »io DICHTKUNDIGE BESPIEGELING JSen ander mag zyn vlugge veer In 't bloed der Oorlogshelden doopen* Hy zing hunn' groote daen ter eer' , En voel zyn' geest door 't Krygsvuur noopen : Myn Dichtkunst, die den vree beinint, Poogt d'O o r l o g , als het hoofd der plaagen , Gedrocht dat goed en bloed verflindt, U in zyn w'oede voor te draagen: Zy raaalt den naaren Kryg, als 's Hemels zwaarlle flraf , Met juiste verwen af. o Wreede ! mt Haat en Nyd geboren , Die leeft en groeit by moord en brand , Gefchikt om 's Menfchen rust te flooren , En niet de rust, den bloei van 't Land, Verderf van Velden , Steden, Dorpen, Verflindend Dier, gewoon het bloed Der Menfchen greetig in te florpen , Plaag die ontelbre plaagen broedt: Myn kunst, 6 Vyandin van kunst en weetenfchappen! Voigt uw bebloede flappen. Zy OVER DEN 0 0 R L O G. 211 Zy ziet hoe ge in het rookend veld , By 't klinken van de Krygstrompetten , De Legers vormt^ en 't woest geweld Doet Spiets , en Dolk , en Degen wetten. Gy , door de Staatzugt aangevoerd , Leert Menfchen tegen Menfchen kampen , Terwyl ge de Aarde en Lugt beroert , Een Wölk van (tof en Zwaveldampen Het Zonnelicht bedekt , en , by het flaan der Trom , De moordkreet klinkt alom. Daar naderen de Legerbenden 9 Waaf wordt myn Dichtkunst nu gedekt ? Men valt elkandren, in de lenden , Door donderend gefchut gewekt. Wat wreedl^eid ! welke raazernyen! Hier woedt de wraak, hier heerfcht de dood , Help God! . . daar ftorten ganfche ryen, Getroffen door 't vernielend fchroot. En hier valt, door den flag der barftende granaaten , De bloe.ni der Krygsfoldaaten. Dd 2 Met 2i2 DICHTKUNDIGE BESPIEGELINC Het Paard , befpat met brein en bloed , Vliegt briefchend door een hoop van lyken , Zyn Ruiter blaakt van heldenmoed , Maar zal voor 's Vyands magt bezwyken , Een Kogel werpt hem neer in 'c Zand. Gints klooft de Säbel bekkeneelen , Daar boort de kling in 't Ingewand > Elk tracht zyn bloedrol hier te fpeelen : 6 Naare Sehouwburg! die het hardfle hart verbaast, Terwyl de Moordlust raast. Befchouw alt Veläl . . neen ! fluit uwe oogen 6 Menfch ! zo 's Menfchen ramp u drukr. Hier groeit de vrugt der Oorelogen^ De vrugt des doods wordt hier geplukt.. Hier liggen lyk by lyk verflagen, Jong, Oud, Gebieder en Gemeen. Hier hoort men zugten, kermen, klaagen, Hiar vindt men Helden afgeftreen, Die doodelyk gewond , ten fteun der zwakke krachten ,. Vergeefs naar laafnis trachten. Dees over den OORLOG. 213 Dees kermt verminkt aan hand of voet, Maar ftreelt zig rnet de hoop van leeven : Die kruipt en wendelt zig in 't bloed , Dog fchynt den jongften fnik te geeven. Hier vielen Paard en Ruiter neer. Ai ! zie dees roodbebloede gronden , Bezaaid met vreeslyk Krygsgeweer. Dit Veld , daar de eelfle vrugten ftonden , Treurt met den veldling , die zyn graan ziet afgefneen ,. Of door het Heir vertreen. öKryg! . . maar welk een fchrikvertooning ! Ween Landman mec uw Huisgezin ! Daar brandt . . ach help ! . . daar hrandt uw woonmgf Daar ziet ge uw eerelyk gewin In 't zweet vergaard , door 't vuur verteeren. De Krygskunst meent, door zulk een daad, Des Vyands oogmerk afte weeren. Gy zugt, terwyl de Rooffoldaat U zelfs van h goed ontbloot , van 't goed , met angst en zorgen,> Nog uit de vlam geborgen. Dd 3 Oat- 214 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Ontaarte ! fchrik voor 's Hemels magt ! Maar wat gedonder treft myne ooren? Hoe wordt die Stad in 't naauw gebragt ! Wat deerlyk lot is haar befchoren ! De Vyand nadert, Schans en Wal Beefc door het bliksmen der Kartoiiwem Wat vreeslyk vuur ! wat zwaare Va1 ! Daar Kerk en andre Hoofdgebouwen , Getroffen door een bomb, neer Horten, en de brand Vaft woedt aan allen kant. Wat bang gefchrei van Oud en Jongen, Klinkt uit de Vest ? wat naar geklag ? De Stad wordt van alom befprongen, En fei gebeukt door (lag op fiag. De Vyand flormt , 6 welk een woede ! Hy wint. . . • Hy trekt ter muurbresfe in ! Zie nu (ten zy u de Almagt hoedde) 6 Arme Stad! zie nu 't begin Van 't fcbriklykst Treurfpel, dat door uwen Ingezeten Wordt nimmermeer vergeeten. Myn OVER DEN OORLOG. 215 Myn Dichtkunst vlugt van 't bloedig veld , Vermoeid , naar minbenaauwde Steden. Maar ach ! hier heerfcht 00k 't Krygsgeweld , En pleegt zyne ongebondenheden. Des Ryken fchat wordt ondermynd , Hy ziet zig in zyn Goed vermin dren : De Koopman treurt, zyn handel kwynt, De Werkman klaagt met Vrouw en Kindren, Tervvyl de Krygsman^ die zyn wooning niet verfchoont, Zyn vlyt met moedwil loont. De fchamele Armoe fchynt verlaaten, De fchaarsheid fluit hier hand en hart , De vrees loopt längs de ontroerde flraaten , En dreigc nog grooter ramp en Unart, 't Gebrek en 's Krygsmans eifch vermeerdren , De Rust vermindert dag aan dag. Men vloekt getrouwe Landsregeerdren^ De Muitzugt kwetst hun hoog gezag. Gods Kerk zugt onder 't juk, terwyl de Staatskrakeel en De Burgery verdeelen. De m6 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Elende wordt nu algemeen, Een zhkte , uic d' Oorlogsramp geboren , Sleept duizenden ten grave heen. Thans rekent yder zig verloren, De teedre Kimm vlugt, en vindc Geen Schuilplaats voor geweld en laagen. Dees mist een' Vader , Zoon of Vrind , Vervoerdt of in 't gevecht verßaagen; Wyl dlQ zyn Maagfchap ziet , met fmart , door 's Vyands magt In Gyzeling gebragt. öOorlog! . : maar war. 'Kunstvermogei, Stelt alle uvv gruwlen in het licht ? Myn zangfler, door al 't leed bewogen', Verftorat in 't einde , en fluit haar dicht. Mögt nooit uw heilloos vuur ontbranden ! Wierd nooit uw jammerkreet gehoord ! . Wierd nooit de rust en 't heil der Landen Door u op Batoos Erf verftoord! VlugtPlaagvan'tMenfchdom! vlugt, naar'sAfgrondsduistre En druk nooit vrye Volken ! ' (Kolken; VRYHEID. ! Maar Indien gy ook kondt vry worden ,.gehruikt (dat) Iievsr. i Corinth: VII. 21. Door 't witte Feeßgewaad beeldt de eedle Vryheid af Dat, zy vernoegd van Ziel, in voorfpoed leefc en blvheid. De Hoed verftrekt een fchets van 't Pand dat Rome'gaf * Den losgelaaten Slaaf , ten teken zyner Vryheid; * Gelyk het juk, hier door haar voet vertreen, hoe zy Het yzren Juk verfoeit der harde SJaaverny*. Onder alle beweegingen, die Godzyne Schepzelen heefl ingeboezemd t munt de zugtder Vryheid ult. AI wat 'er leeft en ädern fibept op den wyden Aardboaem wil gaarn vry en buiten banden Ieeven , inzonderbeid de Menfcb. Hy die tot ^Vryheid gefcbapenfchynt enom niemand te dienen , dan als zynen (Jod, mydt alle Slaaverny zo veel hy kan. K. Brandt. Ee Ik ai8 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Juk zing voor vryheidminnende Ooren. De VryheiDj fteun der Maatfchappy', Die, uit Gerechtigheid geboren, Nooit bukt voor 'c Juk der Dwinglandy', De gouden Vryheid, die in 't fchikken Van Huis en Handel en Gedrag, Geen Nukken volgt van vreemd gezag, Maar ongeftoord zig mag verkwikken, In de eedle vrugten van haar kunst of noeste vlyt : Zy myn gezang gewyd. Myn Dichtkunst fbreelt geen Dwingelanden , Zy vleit hen nooit ora eer of gunst. De Poezy wraakt flaafiche banden ; De Vryheid blyft vriendin der kunst. Men kweekt het best in vrye lugten, Daar Dwinglandy geen Onweer vvekt ; Oft licht der Weetenfchap bedekt, De fchoonfte en nutile Lettervrugten» De Nachtegaal wordt meest in 't vrye bofch gehoord Daar niets zyn' Zanglust ftoort. ö Vr*« ovsr den V R Y H E I D. 210. öVryheid! Vreugd en Trooft van 't Leven , Fontein van aardfche Zaligheen, Gefchenk, van God den Menfch gegeeven, Vermaak der Velden , Lust der Steen 3 Gezegend zyn die heuglyke Oorden Waarin uw heilzon nimmer daalt, Daar 't Volk , door uwen glans beftraald , Alleen door Rede-en-Liefdekoorden > En nooit door wreeden dwang, als ?t redeloos gediert% Geleid vvordt en beftierd. Gy dekt de trouw der Burgerye, Met een geheiligd Wapenfchild Waarop de magt der Dwinglandye Vergeefs haar fcherpe pylen fpilt, Gy hoedt den Wakkren Ingezeten By alles, wat hem de Almagt fchenkt, Hyleeft, en werkt, en fpreekt, en denkt; Zo als zyn eerelyk geweten,. Dat dwang nog kluister dugt van \ breidelloos bewind, Het nut en heilzaamst vindt. i 1 Eea De 220 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De %uivere Onfchuld ligt verwezen , Daar Eigen willekeur gebiedt : Heeft, daar ge heerfcht, geen leed te vreezen, Den Magteloozen drukt ge niet , Elk leefc in zyn bezitting veilig, h Zy arm of ryk, 't zy groot of kleen, Elk zorgt voor 't nut van h Algemeen. Het Recht der fchaamlen wordt zo heilig By u geacht, als 't Recht van Hem, die tydlyk goed Bezit in overvloed. Gy doet den nutten Handel leeven; De Koopmanfchap , die Landen fchraagt i Wordt best door 't vrye volk gedreeven. Zy fchynt gelyk een fiere Maagd, Die , niet gedwongen maar gebeden , Niet hard gehandeld, maar geftreeld,1 Haar gunst haar' Minnaar mededeelt. Die fchoone zal in land-of-fteden Nooit tieren, daar de lugt, door Dwinglandy befmet Haar d' ademtogt belet. Nooi$ OVER DE VRYHEID. 221 Nooit zult gy haare welvaard drukken , Gy laat den Koopman^ ongeftoord, De vrugten van zyn' arbeid plukken : Dies breidt hy, door u aangefpoord, Ten belle zyner Landgenooten , Den Handel , daar geen dwang hem ftuit , Met winst naar Oost - en - Westen uit. Hy vreest geen Kneevlaary der Grooten , Leeft Zeeman , Kunftenaar en Ambachtsman ten mit. Zo lang gy hem befchut. Gy kvveekt den bloei der Weetenfchappen 9 Gy zet haar' Onderzoeker aan , Om , onvermoeid , met ny vre flappen , In 'c fpoor der Oefning voort te gaan. Nooit tracht ge \ edel Zielsvermogen ) '■" De Rede, nooit de Denkenskracht Te dwingen , door een vreemde magt. Elk laat ge zien uit eigene Oogen. By u is niemand , om de vrugten van zyn' geest , Voor 't woest geweld bevreesu Ee 3 Gy 222 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy Kroont door tüchtige Verbanden , ' " Beloont hnn vlyt met fchat of eer: Vooral 9 als 'c nut der vrye Landen Bedoeld wordt, door hun fchrandre veer- De Slaaverny mag Dornheid kweeken , Op dat geen Slaaf in 't moeilyk werk Zyn keten breek', zyn onheil merk', Gy poogt een klaarer licht te ontfteeken, Verdryft de Onweetendheid en 't blind vooroordeel vliedt , Uit uvv verlicht Gebied, Gy leert de Volken dapper ßryden; Bezielt hen met meer heldenmoed. Terwyl ze geen gevaaren myden, Om eigen Haardfteen, goed en bloed Te dekken voor uitheemfche Magten. Wat byftand kan het wreed geweld , Wat hulp, in 't rookend Oorlogsveld* Van zwaargedrukte Slaaven wachten? Wie vecht niet willig, daar zyn hart van liefde brandt, Voor 't vrye Vaderland. Gy over de VRYHEID* 223 Gy dekt den Godsdlenß voor gevaaren , En bergt zyn Kindren in uw fchooc , Als zy , door Aartsgeweldenaaren Vervolgd, van alle hulp ontbloot, By u vveer ruinier adem haalen. De Dwinglandy , voor reden doof, Zal ligt het dwaalend bygeloof , Als 't haar verheft , doen zegepraalen. Ligt wordt haar Beeltnis zelf ' door 't dorn en wuft gemeen , Op 't Outer aangebeen» \ Is Huichlarjy \ is Godtonteering, Die, door 't geweld, wordt voortgezet; Geen Godsdienfl, die, naar Jezns leering, Ons bindt aan zagter Liefdewet. Dies wraakt ge 't dwingen van 't geweten, De Waarheid, die u \ meest bekoort> Wordt onverhinderd aangehoord i Zy vreest by u geen boei of keten , Zy fpreekt, door Bygeloof nog Dwinglandy gekrenkt, Vrymoedig als ze denkt» Wie SH DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wie moet dan 't Oord niet heilryk achten, 6 Vryheid! daar ge uw' zetel vest, Daar onafhanklyke Oppermagtea Nooit krenken 't Algemeenebest , Daar Deugd, door vast geftaafde Wetten," Beloond , en de Onäeugd wordt verfmaad 9 Daar yder het belang van Staat Zal boven eigen voordeel zetten , En onvermoeid het heil der Maatfchappye zoekt,' j Maar Dwinglandy vervloekt? Bewaart, 6 vrygevogten Landen! De Vryheid, meer dan goud geachü • Toont yder die haar aan dürft randen Dat u , als 't waardig Nageflacht , Als Zoonen van uw braave Vadren Die Haar, van Godsdienst vergezeld, Verlosten uit het Spaanfch geweld , Dat u hun bloed nog ftraalt door de Adren l Bukt nooit voor 't Slaaffche Juk: zo bloeit uw vrye Staat y Tot al het aardfch vergaat. DWINGLANDY. (IPeinige) jaaren in getak zyn voßr den firaö weggelegd, het gc- luid der verfcbrikkinge is in zyne Ooren , in de vrede zelve komt de ver- ixoeßer hem over , hy en gelooft niet uit de duiflerniße weder te keeren : maar dat hy beloerd wordt ten Zwaarde. Job XV. 20--22. Dees Vrouiu verbeeldt den aart der wreede Dwingiandy' Zy gaat in 't harnas, fteeds door doodfche vrees gedreven -Terwyl haar yzren Kroon, haar harde Heerfchappy' En 't purpren Kleed haar dorft naar bloed te kennen geeven Zy voert geen ftaf maar dwingt door *t St aal den onderdaan En tracht dien in hec Juk der Slaaverny te flaan. Cemeldenary van Heeren en Forflen, hunne magt misbr ulkende , is een ioosbeid, die de Aartskoning van alles niet plas te lyden, maar met ge- ftrenge en al de Waereld kenbaare oordeelen te ßraffen. VOLLENHOVE. Ff Wat 226 DiCHTKUNDIGE BESPIEGELING TFat Monster rood van Menfchenbloed , Bekleed met breidelloos vermögen, Dat zonder Rede op de Onmacht woedt Het Recht vertrapt , en 't Mededogen Niet ken.t, maar 't al met fchrik vervult: Wat Monster ftygt uit 's Afgronds Kolken ? 't Is Dwingländy, die Pest der Volken, Zy dreigt . * dog , fchoon ze dreigt en brult , Nooit zalze, door haar Muil of Klaauw,myn dichtkunst dwingen? Om haar ter eer te zingen. Hoe! waant ge ontmenfchte Dwingelanö,, Dat de Almagt u heeft magt gefchonken , Op dat het Menfchdom door uw hand In flaaffche ketens word' geklonken ? Wat Godontheiligend beftaan! Neen, neen! 't barmhartig Alvermogen y Veeleer tot gunst dan ftraf bewogen , Ziet Menfchen met ontferming aan : En zou de Algoedheid, om den Sterveling te kwellen, U op den Rykstroon Hellen? Vlied over de D W I N G L A N D Y. Vliedfnoode! dürft ge 't reinfte Licht Zo ftout, met zulk een fmet bevlekken? Uw Troon is op V gewelä geflicht, Gy poogt dien door 't geweld te dekken. Het loos Bedrog bekleedt uw zy', Verdrukking , Bloeddorst en 't verbreeken Vran keur en Handvest , flinkfche treken , Zyn zuilen uwer Heerfchappy. Daar vleizugt , Eigenbaat, verwaandheid , list en Logen Befchermen uw vermögen. De Deugd treurt onder uw gebied , Zy heeft by u geen heil te wachten. Gy loont de Trouw der Braaven niet, Maar (traft hen , die hunn' pligt betrachten. De Waarheid vlugt voor uwen troon. Gerechtigheid , de fteun der Ryken, Moet daar voor Eigen voordeel wyken. De Godvrugt lydt 'er ramp en hoon. Menfchlievendheid , gereed ter zalving onzer wonden , .Wordt by u niet gevonden. Ff 2 De 328 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Rust9 waarmee 't oprecht gemoed, Dat eerlyk denkt , zig kan verkwikken , Onbeert ge , daar .'t vergüten bloed U op uw leger komt verfchrikken. Hier meent ge dat verraad u wacht, Gints ziet ge Wraak den Moorddolk fcherpen , Men dreigt u van den troon te werpen , Te ontneemen uw misbruikte magt. Zo baart de Woede ufchrik , daar ze aan uwe Onderdaanen , Kost goed en bloed en traanen. Door u wordt de Onfchuld zelf ' beklad , En vaak in ketenen geflaagen. De Ryke ziet zig van zyn fchat, Zo ras 't uw Roofzugt zal behaagen , Door list of door geweld ontblootr, Geen Bürger kan 'er veilig leeven , Hy wordt door bleeke vrees gedreven , En dugt eenr onvermydbren dood , Als Haat en Nyd , die ligt te ras zyn welvaard merken y By u zyn' val bewerkeii. De over de DWINGLANDY. 229 De Handel daar het Land door bloeit, Kwynt by u , met den bloei der Landen , Hy wordc door last op last befnoeid, En vast gehecht aan flaaffche banden. De Koopman, die zyn fchatten waagt, En onderfteunt zyn Landgenooten , Mag naauwlyks dien , door vlyt vergrooten , Of wordt met nieuw bezwaar geplaagd , En ziet zyn Koopmanfchap , door Baatzugts harde wetten, Te naauvve paalen zetten. De nutte Weetenfchap en Kunst Moet, daar gy heerfcht , als balling zwerven ? Haar onderzoeker kan nog gunst Nog roem by 't woedend Hof verwerven > Gy fpoort geen Letterminnaar aan , Op dat hy, in het Päd der Braaven, Befteed' zyn tyd en vlyt en gaaven , Tot heil van uwen onderdaan; Wyl doorn en distel 't meest , maar zelden kunstlauwrieren Op uwe velden deren. Ff 3 't Best ■£^0 DICHTKUNDIGE BE SPIE GELING 't Best fchraagt ook Domheid Slaaverny Pas voelt ze 't Juk haar fchouder drukken , En wie zou, daar de Dwinglandy Hem noodzaakt voor haar magt te bukken , Daar 't Lichaam flreng gefolterd wordt, De Ziel door doodfchen fchrik beflreden , Wie zou dan , daar een enkle reden Hem ligt in grooter onheil ftort , Nog d^ afgematten geest, in 't midden zyner boei'en, Door onderzoek vermoeien? Geen Dapperheid geen Heldenaart Beziek een' flaaf , in yzren banden. Zou hy , met zoveel ramp bezwaard , Ook vegten , voor dezelfde handen , Waarvan hem al zyn leed genaakt? Neen! fchoon hy wordt naar 't veld gedreven, Hy waagt voor dien niet ligc zyn leven , Die hem zyn leven bitter maakt; Maar poogt veeleer 't gevaar, van 's vyands kant te dugten , Met 's Dwinglands magt, te ontvlugten. Gy over de DWINGLANDY. 231 Gy drukt den Goäsdknfl , dien gy waant Door dwang te kweeken en te hoeden ; De Godsdienst zelf, die elk vermaant Tot liefde , wraakt uw heilloos woeden. Laat ivlahöraet zyn dwaalleer vry Door vuur en zwaard alom verbreiden : De Dienst, die ons naar God zal leiden, Wordt niet geleerd door Dwinglandy. Geen woest geweld, offchoon 'er \ Lichaam voor moet buigen , Kan Zielen overtuigen. Dit ondervond het helfch Gedrocht, Wreede Inquifitie , die , verwaaten , Het Bygeloof , in Neerland , zogt Te fchraagen , door haar bloedplakaaten : Wanneer ontaarte Perenot , Ten Bisfchoplyken Stoel gezeten, Dacht redeloos het vry geweten Te dwingen, dat het zynen God Niet dienen naar zyn licht , maar naar 't gebod zou leeven , Te Trente voorgefchreven. 6 Volk! a32 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING 6 Volk ! dat , tegen rede en wet, Weleer Kaftili'es Juk moest draagen : Maar tans , door 's Hoogften arm gered , En van dien flaaffchen band ontflaagen , In eedle vryheid leeft en bloeit : Dat heil, uw Vaderen gefchonken, Moet u tot dankbaarheid ontvonken, Zolang ge Dwinglandy verfoeit ! Uw dienst zy God', die u van 't dienftbaar Juk beveiligt, 6 Nederland! geheiligd. Bloei lang in uw gelukkig lot , Geen Flips bind' weer uw vrye handen, Geen Bloedraad bouw' het Moordfchavot, Geen Alva, 't Hoofd der Dwingelanden , Pleng' ooit der Burgren dierbaar bloed: De fchoone Vryheid word', verbünden Met waaren Godsdienst ongefchonden 9 Tot heil van Land en Kerk behoed! Zo blyfc uw vrye Staat, befchermd door 't Alvermogen , Een wonder in elks Oogen. BOETVAARDIGHEID. Myn God ik ben lefchäamd ende ßhaamrood , cm myn Aangezhbt tot u op te heffen myn God: mant onze Ongerechtigbeden zyn vermenigvuldigd tot boven (ons) hoofd, ende onze fcbuldis groot geworden tot aan den Hemel. Ezra IX. 6. Boetvaardigheid, die, fchoon van wezen , los van bairs Haar hart voor God ontbloot , verwerpt het Kleed der Zonden, Skat op haar borst en fmeekt met nederig gebaar: Verfierd mec ivit gewaad, in 'c bloed van Jezus wonden Gevvaffchen, ziet ze omboog, van waar ze hulp verbeidt, Treedt op het Momtuig en verfoeic Schynheiljgheid. Vit maakt het onderfebeid tußchen de Boetvaardigheid der TßOare Gehörigen en die der geveinsden : die van de geveinsden is viaar als een koorts, die by vlaagen en hervattinge komt, maar de vcrbryzeling des harte van de Gehörigen , vemieuvot zig alle dageiu P I C T E T. Gg Wie 234 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING: Ifvio. is zy, die, geparst door 't leed, Schynt vol verrukkende gedachten , Die in het peinzend eenzaam treedt, En kermt, en fmeekt, en zendt ten Hemel haare klagten? 'c Is treurende Boetvaardigheid: Wier eedle Ziel men, fchoon ze fchreid, In \ zedig wezen kan ontdekken : De Oprechtheid ftraalt uit haar gezigt. Myn Kunst fchetst haar in nedrig dicht, En maalt met woordenverf , haare ongeveinsde trekken» Dat u myn Boettafreel bekoör* 5 6 Neerland ! mögt myn wenfch gelukken \ \ Strekte op den Boetdag u ten fpoor; [i Leerde u boetvaardig voor de Aartsgoedheid neder bukken» Ik poog, terwyl de Boetßem klinkt, En 't Zwaard van 's Heeren gramfchap blinkt ? Boetvaardig hei du voor te draagen* Kom IIa met my haar flappen gae , Volg haar gezegend voorbeeld na , Let op haar ffcil gedrag, en hoor haar ernflig kiaagen. över de BOETVAARDIGHEID. 235 Zie toe, zy bukt voor d' Opperheer, Kruipt als een worm voor zyne voeten , Haare Oogen flaatze in Ootmoed neer , En poogt haar' Rechter met een diep ontzag te ontmoeten, Haar hand, door euveldaen bemorit, Slaatze op haare ongetrouwe borst, En, daar Godlievende offergeuren Ontftaan uit een' verbroken geest, Niet uit veel zwiers , zo tracht ze 't meest Haar hart, haar fteenen hart, enniethaarkleed, tefcheuren* Geen zweemzel van Schynbeiligheid Wordt in haar ganfch gedrag gevonden. De zilte traanen , die ze fchreit , Zyn traanen voortgevloeid , uit diepgeflaagen' wonden. Een Davide die zyn bloedfchuld kent, En in den nood naar God zig wendt , Manasfe van den troon gedreven En fmeekende onder Asfurs magt, Een Petrus tot berouw gebragt , Die Boetgezlnden poogt ze in waarheid naar te ftreeven. Gg 2 Zy, astf DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zy, van haar Jammer 't best bewust, Vreest billik voor Gods alziende Oogen , Door 't overtuigd gemoed ontrust, Ziet zy haar misdaen , fchrikt en voelt haar onvermogen : Zy ziet, maar in een klaarer licht, Het niet betrachten van haar' pligt : Zy vindt zig door een hei'r van Zonden Omringd , en in het naauw gezet , Zo fchynt de toegang haar belet, De Toegang tot dien God , wiens wet zy heeft gefchonden. Dog fchoon ze in zulk een naarheid zugt , En , wegens al haar fpoorloosheden , Met recht des Hemels gramfchap äugt : Nog waagt zy 't , fchoon van verr' , voor 's Hoogflen troon te- Zy gaat , maar gaat van Hern verzeld , (treeden. Die Zonden, Dood en 't helfch geweld Verwon , en 't heilfpoor heeft ontfloten. Nu dringt ze 's Vyands Leger door, Zwyg Waereld! zwyg en leen haar 't oorl Zy fpreekt, en zal haar hart voor haaren God ontblootea, h Ach? over de B 0 E T V A A R D I G H E I D. 23/ „ Ach! (roeptze) Ach God ! verfchoon, verfchoon! „ Toorn niet, daar 'k my durf ondervvinden „ Te n äderen voor uwen troon : „ Ik, die my roekloos aan de Waereld dorst verbinden, „ Ik, die my zints inyn morgentyd, „ Heb aan haar' ydlen dienst gewyd, ,, En jaaren in dien dienst gefleten : „ Maar u, die my het leven gaf, „ Uvv gunst my fchonk, in plaats van flraf, „ My hoede , en voede , en dekte , U fchandlyk heb vergeeten. „ De Wet van uwe Heerfchappy, ], De Wet, geftaafd door vloek en zegen, „ Ontrustte nog bekoorde my , ^ Nog Dood nog leven kon my tot uvv' dienst bewegen. „ Het lokkend Evangelywoord „ Wierd vrugtloos van my aangehoord, £, Hoe vaak wierd my die Raad gegeeven ? „ Keer, Zondaar, keer naar Jezus heen ! » By Hem is rust, by Hein alleen! .; Maar ach! het Oor is doof, en 't hart verhard gebleven. Gg 3 „ Ik 233 DICHTKUNDIGE BESPIEGELINQ „ Ik volgde myn verkeerden lüst, „ 'k Deed alles waar my 't vleefch toe wekte , „ Ik zogt vergeefs in onrust , rust , „ En blydfchap, in het geen de deugd tot droef heid ftrekte. „ Zo ging ik voort van kwaad tot kwaad, „ Zo heb ik uwe tugt verfmaad * 3, Zo dwaaslyk beeft myn Ziel gehandeld ! „ Maar nu , door beter licht beftraald , ,3 Nu zie ik hoe ik heb gedwaald, ,3 En zorgloos , op den rand der Eeuwigheid gewandeld* 3, 6 God ! hoe groot is uw geduld ! „ Hoe kon uw lankmoed my verdraagen! „ Waarom hebt gy my, om myn fchuld, ?, Niet door uw band, voorlang ten afgrond neergeflaagen ? „ Of was't op dat gy my, belaen 3, Met zulk een last van euveldaen, ?> My nog genade mögt bewyzen? En wilt ge nu , door fcheppings kracht, In 't midden van eeti' duistren nacht, Het licht van heil en croost , nog in myn Ziel doen ryzen ?. ; O „ Ik over deBOETVAARDIGHEID, 23$ „ Ik heb den nek u toegekeerd, „ Uw gunst, zo vaak my aangeboden, ,, Baldaadig van my afgeweerd , „ En echter vaart gy voort my tot uw gunst te nooden» „ 6 Diepte van genae ! zult gy ! 3, Aan uwe Vyandin , aan my% „ ö God! in liefde nog gedenken? „ Wilt gy nog op my neder zien, „ Die eertyds zogt uw 00g te ontvlien ? „ Wilt gy me uw' Zoon , en in uw' Zoon het leven fchenken 1 „ Aartsheiland ! als ge wilt, ge kunt „ Myn wonden met een woord geneezen. „ Genoeg , indien 't my wordt vergunt -v Van uwen liefdedifch , de kruimkes op te leezen. „ Wafch, reinig myn befmet gemoed , „ In 't wafchbad van uw godlyk bloed , 77 En laat uw geest myn geest verkwikken | 3? Dan zal 't verbryzelde gebeent' „ Verheugdzyn, en, metuvereend, -ri Roem ik dan eeuwig dees gezegende Oogenblikken. „Wyk 3! Uo DICHTKUNDIGE BESPIEGELING „ Wyk Waereld, wyk lust, fchat en eer! \ Verlaat met vreugd den draf der Zwynen. „ Myn Vader zelf omhelst my weer, ;, AI ft aardfch , hoe groot , hoe fchoon , moet als een rook ver- 3, 'tlsnutloosflyk, *t baart Ziele fchae , (dwynen. „ Het minfle ftraaltje van genae „ Geeft meerder heil, heeft meer vermögen. „ Dan al . . hier zwygt ze, vvyl de Ziel Op 't goed dat haar te beurte viel , Vaft peinst, en blyft nog in verwondring opgetogen. Wel hem.f die zo uit 's Waerelds drom, Stapt op het zalig fpoor ten leven ! Gelukkig Land, zo 't volk alom Wierd op den Boetäag door Boetvaardigheid gedre ven, 1 Wierd Nineve, in fchrik gezet, Nog doorBoETVAARDiGHEiogered, En heeft die Stad haar wenfch verkregen : Gy , meer verlicht dan Nineve , Boetvaardigen , kirnt op uw bee Voor Neerlands ftaat en Kerk ook wachten meerder zegen.^ GODLOOSHEID. — — De Godlooze valt door zyne Godloosheid. Spreuk. Sal. XI. 5, Door deeze Vrouvs , die vol affcbuwelyke trekken , Verblind, het fpoor betreedt, dat haar ten afgrond leide, Wier Ezels Ooren ons haare domme Onweetendheid, En fcherpe doomeßruik des Hemels vloek ontdekken, Gelyk de Slang , dat ze is uit Slangezaad geteeld , Wordt voor 't befpieglend Üog Godloosheid afgebeeld. Ider Godlooze — is om en door het geweeten der Zonde nergens zeker , nergens gerußt nergens blyde; maar draagt geduurig en zonder tujjchen- poozen zyne flraffen , zynen vyand met zig om : beoorlogt tan zig zel- ven, en vliedende, daar buhen bem geenvrezcisy om dat binnen hem niets is dan fchrik van rontomme. Moonen. Hh ZaI 242 rriCHTKUNI>IGE FESPIEi3MJNiG Z2X 00k van U myn Dichtkunst zmgen Godloosheid, bron der Euveldaen? Zult gy , in myn befpiegelingen , Die nergens plaats verdient , dan 00k een plaats beflaan ? Ja ! 't lust me uw heilloos beeld te fchetzen. Schoon ge 00k, gewoon de Deugd te kwetzen, Uw Klaauwen in myn' Arbeid flaat, Nog zal myn kunst u niet verfchoonen , Maar elk uw' fnooden aart vertoonen: Op dat de Sterfling u recht kenne en eeuwig haat'. Gebroed, uit d' Afgrond opgeftegen, Gedrocht, dat God en Deugd veracht, Ontaarte, alleen tot kwaad genegen, Verderfder Landen, fmaad van 't Menfchelyk Geflacht, Vertreedfter van Göds heil'ge wetten , Onreine , vol van boezemfmetten. Gevoelloos onder eigen fmart, • : Verblind in 't Onrecht na te jaagen , En doof voor 's Hemels donderflagen -.U Is 't Lichaam ganfch melaatfch en 't hart geheel verhard. .-,■',. ...•'.■. . , . .... Hoef o ve r de GO D L O 0 S H E I D. £43 Hoe! kant ge u tegen 't Alvermogen? Ontkent ge dai Hy is en leefc, Die zo doorluchtig voor onze Oogen , In 't heir der Schepzelen, zigzelf' te kennen geeft? Poogt gy met uw verftand te dringen, Door Aarde en Zee en Hemelkringen : : | Aard, Zee en Hemel is 't gewrocht, Waar in wy zyne grootheid merken : Maar , wilt ge 't Pronkftuk van zyn werken ? Zie in uzelf', aan \ ftof, 't onlloflyk deel verknocht. • .. Ontdekt ge in all' zyn groote daaden, Geen wysheid geen gevreesde magt? Zal 't aarden vat dan Hern verfmaaden, Die 't künftig uit wat leems te voorfchyn heeft gebragt? Wie heeft u 't zyn, wie heeft u 't leven, Wie 't Lichaam , wie de Ziel gegeeven ? Wie 't Lichaam zo vol kunst gevormd ? Wie fchiep de Ziel , dat denkend wezen , Waarin iets Godlyks is te leezen? Wie anders, dan die God, wiens hoogheid gy beftormt? Hh 2 Wordt 244 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wordt doör uw vuile Spotternyen , Gods werk, en weg, en wet gehoond? Zult ge- onbefchaamd zyn woord beftryen, Waardoor ge met uw haat ons vaak uw domheid toont? Beef Aardworra ! dürft ge de Almagt tergen Die de Aarde fchudt, voor wie de Bergen % Als wafch verfmelten \ Beef! die God > Die zig aan Faro wist te wreeken, Zal uw gevloekten fchedel breeken ; Hy leefc dien gy ontkent, Hy heerfcht dien gy befpot; . .. Dürft ge ook de blanke Deugd verachten? Verheugt ge u als de Godvrugt 1yd t ? En hebt ge Ziel en lichaams Krachten Aan 's Waerelds Afgoäin , aan de ydelheid gewyd ? Slyt ge in haar' dienst uw levensjaaren? En bukt ge voor de vbekaltaaren.^ Van wellust , Goud-of- eerzugt neer ? Kän 't heeld der Zonde uw aandacht wekken > U meer dan God en 't goede trekken ? Zo dient ge de Afgoon , en gy roofc uws Scheppers eer. Gf over de GODLOOSHEID. 245 Gy fpreekt, maar vloekt in euvlen moede, Gy vloekt, en vvenfcht om 's naasten fchae, En eifcht, dat God, de Bron van 't goede, Het kvvaade werke , en zelf uw wraak ten dienfte fta. Geds groote Naam9 aanbiddenswaardig, Wordt vaak moedwillig en ligtvaardig Door u misbruikt ; u\v losfe mond Beftaat, door valfch en roekloos zweeren, De Alvveetendheid van Hem te onteeren , Van Hem , wiens Naam geen Menfch ooic ongewroken fchond De tyd, den Godsdienß opgcdraagen, Wordt fchandlyk van u doorgebragt. Schoon Leeraars leeren , bidden, klaagen,' Hun klagte, en bede, en leer wordt dog van u veracht» Geen Tempel , daar zig Godgezinden, In heilige Oefning werkzaam vinden ? Wordt ooit met lust van u betreen : Veeleer liiert ge uw verdvvaalde gangen Naar 't huis , daar ge , onder dartle zangen ? Met lugtig feestgebaar , u baadt in ydelheen. Hh a Den ?4<S DI CHT KUND IG E B ES PI EGELING Den pügt , den Kindren voorgefchreven* En dien hun zelfs natuur gebiedc, Ora aan hunne Oudren de eer te geeven, Eer9 die hun zorg verdient, dien pligt betracht ge niet, j. Uw Hoogmoed buigt zig voor geen Meerdren, Uw' Trotsheid wraakt uw' Landsregeerdren; ., Uit boosheid of om vuil gewin Wordt ligt de ruft door uw verbroken , En 't vuur der Muitery ontftoken: Zq itrekt ge een Pest* in Staat, en Kerk, en Huisgezin. ■' Gy, die uw' Naasten in uw woede, Door haat of Wraakzugt aangezet, Slaat\- Kwetst, of Qt zy Gods hand het hoede) Hem doodt en door zyn dood u met zyn bloed befmet; Dat bloed eifcht wraak van 't Alvermogen. Onkuisfchß) die uwe ydele Oogen In 't beeld der dartle Wulpsheid weidt. Kan u de wufte Min vermaaken, En zult ge in 't vuur der Ontugt blaaken? Sclirik! de Ontugt i$ ten ftraf het eeuwig vuur bereid.. ■* ■ Gy »if-je je vifst <ä O D L O O 5 H E 1D, 2r^ Gj trachty door helfche nyd gedreven, Met list of kracht, naar V naasten goedy En rooft, dat God hem heeft gegeeven. Misgun hem zyn gewin ; maar by den overvlöed , Zal 't. vergenoegen u ontbreeken. U\v Mond, gewend aan 't logenfpreeken , #00/2/ afe Onfchuldy wraakt der braaven da$n* Dog, 't mag, als ge andren kunt bevlekken, U tot oneedle blydfchap flrekken: God , die de oprechten hoedt, ftraft uw gevloekt beftaan. .. Uzu hart haakt, van begeerte aan V branden, Naar alles wat het vleefch bekoort , En Oor en Oog , Reuk Mond en Händen Meest ftreelten gyhet liefst fmaakt,riekt,enziet, enhoorfc./ Gy laat door Rede u nooit beftieren, Maar wilt uw drift den teugel vieren, Gy fchynt een Zee, die door den wind Beroerd wordt, en niet weet van ruften; Daar5 by 't volbrengen uwer lusten, U fteeds nog meer ontbreekt, dan ge in 't begetrdt vindc, Zo a48 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zo leefc ge zonder recht te Ieeven , Zo denkt en fpreekt en werkt ge 'c kwaad, Zo wordt ge naar 't verderf gedreven , Zo haat ge uzelven, wy] ge God en Menfchen haat. Zo flapt ge voort van kwaad tot kwaader, Een Gierigaart wordt een Verraader , >'%i Een Dronkaart wordt onkuifch, en ligt Wordt uit Onkuifchheid Moord geboren , En zo gaan lyf en Ziel verloren , Als u de Aartsrechter daagt en doemt in zyn gericht. Gy deedt deWaereld, door uw boosheid, Vergaan in d'algerneenen vloed : Omu, flrafwaardige Godloosheid! Wkrd Siddims dal vernield, door 's Hemels zwavelgloed. Vaak moet , om 't kwaad door u bedreven , De Hemel dondren , de Aarde beeven , Pest, Kryg en Honger brengt ge voort. Leer dan die plaag van Kerk en Staaten Godloosheid, myden , vlieden, haaten, En toon dat.Godvrugt u, oNederland! bekoort. GODVRUGTIGHEID. De G o D z A L i g n e i d is tot alle dingen mit ; bellende de belofte des tegen* wjordigen ende des toekomenden Levens. i Tim. IV. 8. Godviiugtigheid vertoont zig als een fchoone Maagd, Die door haar vkuglen iracat van de aarde om hoog te ftreeven, Haar zien len Hemel, en de vlam , die 't voorhoofd drangt , Zal ons haar Hefdednft naar God te kennen geeven , Haar band ruß op haar borß. De Hoorn van ovcrvloed Stortze uit, en fchenkt voor Ziel en Lichaam 'c Zaligst goed. De Godvrugt is de bron der Deugd Alles wat goed is op de Aarde be- gint met de Godvrugt — Eene Ziel, in gerne enfchap met haaren God> is een Hemel op Aarde , zy gevoelt niets van de Stürmen en oproercn'des Levens , van de dwarrehvinden der driften, nog de angßen van bet hart Ann een God te gelooven is bet beginzel der vreugd. Ren God aan ts bhlden d,et dczelve xoeneemen. Een God lief te hebben brengt die tot de vuhnaakbeid. YOUNG. Schoou Ii 25o DICHTKUNDIGE BESPIEGELING jSchoon wel de Dichtkunst Lauwerbladen Met recht, voor dappre Heldendaaden*. Voor Kunst en Weetenfchap bereidt: Zy wordt nogtans van haare Zoonen Het best gebruikt om 't Hoofd te kroonen^ Der ftichtende Godvrugtigheid, 't Is loflyk Dicht met Deugd te paaren. De Kunst, uit Godlyk Zaad geteeld, Spant nooit met eedler wit haar fnaaren , Dan als ze dpor haar' zang goävrugtige Ooren flreeltj. Doorluchte Teig uit God geboren , Vermaak der juichende Englenkooren 9 Gods Dienares en Gods Vriendin , Sieraad der Jeugd en Kroon der Grysheidj. Fontein van Heil , begin der Wysheid , Der Vrooraen Schat en grootst gewin 2 Pilaar der Kerke, Zuil der Landen, Kleinood der Ziel, Mariaas Deel, Behaaglykfte aller Offerhanden, Godvrugtigheid, verlier myn nedrig DichttafreeL Wh over de GOD VRUGTIGHEID, 251 Wie zal naar waarde uw' luister maalen ? De Zon verdoofc by uwe ftraalen : Een licht van 't ongefchapen Licht, En glans van 't driemaal heilig Wezen Is uit uw ganfch gedrag te leezen , En fchittert de Ondeugd in 'c gezigt. Gy leeft in 't licht der reinfte zeden, Uw licht fchynt God tot heerlykheid. Verlieht de Ziel in tegenheden , En toont den Zondaar H fpoor , dat hem ten Ieven leidt. Gy fluit het Oog voor ydle dingen, Maar Haart, door uw befpiegelingen , Op God, zyn' dienst, en 't Zaligst goed. Gy hoort , maar hoort al wat tot ftichting , Tot troost en nuttige onderrichting Verftrekt voor 't ongeveinsd gemoed. • Uw banden poogen recht te handien, En fchraagen de Armoe in haar leed , Uw voeSen9 die voorzicheig wandlen, Ontvlieden 't heilloos Päd , waarop de Waereld treedtJ Ii 2 UvV 252 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING U\v Woorderi) die de Godheid eeren-, En Menfchen (lichten , trooflen , leeren-, Zyn niet vermengd met Zotterny ; Uvv Mond befmet zig met geen Logen, Uw Knien , voor Gods troon gebogen, Zyn niet verflyfd door Hovaardy. Gy dwingt het Vleefch^ en terat zyn faßen? Op dat het u, op 't onvoorzienst , Niet mögt verrasfen en ontrusten: Zo leeft, en werkt, en fielt ge uw kden God-tsn dienffc. 