title: Oordt, J. F. van: Paul Kruger en de opkomst der Zuid-Afrikaansche Republiek
creator: None
text: 178 Sommigen hoopten het beste, anderen vreesden het ergste; er heerschte niet de minste eensgezindheid; alles was verwarring en chaos, en de Raad meende dat men nu niet heter kon doen dan om te verdagen. Doch eerst moest er een Vice-President gekozen worden, iets wat van groot belang was voor het land, ingeval Burgers mocht bedanken of het land verlaten. Want reeds kort na de opening van de zitting had de Volksraad besloten om de Presidents-kiezing, die de volgende maand April had moeten plaats vinden, voor een jaar uit te stellen. Dat besluit was ongetwijfeld onwettig, en het schijnt dat de vraag oprees, of Burgers, na den afloop van zijn ambtstermijn, nog constitutioneel President kon blijven. Kon hij dit niet, dan moest er een Vice-President zijn, die tijdelijk het bestuur van het land kon overnemen tot aan de inzwering van den nieuw-gekozen President. Het was een sterk bewijs van den invloed der Dopper-partij, dat men met een groote meerderheid Paul Kruger als Vice-President koos, en zeker een slecht voorteeken voor Burgers. Doch deze laatste wist toen al met tamelijke zekerheid, dat er geen Presidents-verkiezing meer zou plaats vinden. De Raadsleden gingen naar huis, en dat in een droevige stemming. Zij wisten nauwelijks wat zij aan hunne constituenten zouden zeggen, en hoe zij de positie van zaken zouden verklaren. Er waren velen onder hen, die meenden dat nu men zooveel van den eisch van Burgers had toegegeven, Shepstone het land niet zou annexeeren, doch de Republiek een kans zou geven om te toonen dat zij werkelijk haar best deed om „eene krachtige Regeering” daar te stellen. Het is waar, van het leven op vredelievenden voet met de Naturellen kon alsnog geen sprake zijn. Secoecoeni had de vredesvoorwaarden niet aangenomen en was dus feitelijk nog op oorlogsvoet met de Republiek, en in het Zuidoosten namen de Zulu’s (ongetwijfeld daartoe geëmployeerd door Shepstone) een dreigende houding aan. Reeds in Januari was Umbeline, een onder-kapitein van Cetvwayo, een anderen kapitein, waar hij twist mede had, in het district Utrecht aangevallen, en had 30 zijner volgelingen gedood. Cetywayo daarover aangesproken, weigerde eenige schadevergoeding te geven of de schuldigen te straffen, en gaf in niet onduidelijke termen te kennen, dat hij van opinie was, dat de grond waarop het gevecht had plaats gevonden, zijn eigendom en niet dat van de Republiek was. Op de Goudvelden zag het er bovendien ook alles behalve rustig uit. De Editeur van het nieuwsblad de Gold Fields Mercury, was daar wegens minachting van het Hof, door den Goud-Commissaris, Dr. Scoble, tot gevangenisstraf veroordeeld. Men wilde hem onder borg doen uitlaten, doch dit weigerde de Goud-Commissaris, en de delvers braken daarop 548 de heer Ewald Esselen als lid van den Tweeden Volksraad was gekozen en blijkbaar van meening was om zich als politicus aan het hoofd van de zoogenaamde Progressieve partij te stellen, met andere woorden aan het hoofd der oppositie tegen wat men reeds toen noemde: „Het Kruger- Régime”. Omtrent het einde van October 4891 hield de heer Esselen eene vergadering van zijne kiezers te Potchefstroom en uit zijne rede­ voering bleek duidelijk welken kant hij op wilde. Die aanspraak is natuurlijk veel te lang om hier opgenomen te worden, doch wij kunnen er slechts een kort uittreksel uit geven. Na gezegd te hebben, dat het geheele systeem, of liever de geheele oprichting zelve van den Tweeden Volksraad nutteloos was, dat hij niets anders was dan een adviseerend lichaam voor den Eersten Raad; dat hij later „zou veranderen in een picnic, die het land elk jaar £ 7000 zou kosten” en men even goed school­ jongens als mannen naar den Tweeden Raad kon zenden; 4) vervolgde spreker: ?>Hij gevoelde het zijn plicht om iets te zeggen omtrent de financiën van het land. Het was de plicht van de burgers om te onderzoeken welke de toestand des lands was ? Dit was een zeer ernstige vraag. In een gewone bezigheid werd van tijd tot tijd de voorraad onderzocht en de staat van zaken nagegaan. In het gewone leven had elke huisvrouw een vasten tijd, waarop zij het geheele huis schoonmaakte. Was het ook niet tijd dat wij de zaken van den Staat nagingen en het Staatsgebouw schoon­ maakten. En was er een meer gelegen tijd dan de tegenwoordige? Dit jaar zou het volk te Paardekraal het tiende jaarfeest van zijne onafhan­ kelijkheid vieren. Laat ze nu eens vragen: „Hoe staat het met ons?” De linanciën waren in een treurigen toestand. Men was bekend met het mislukken van de leening voor drie millioen en hoe dit het crediet van het land zou schokken. 2) Laten de burgers vragen: was die leening noodzakelijk? en waarom is zij mislukt? De oorzaak der mislukking was niet ver te zoeken. Het Gouvernement had den verkeerden persoon gebruikt. -) lenigen tijd te voren had zekeren Baron Oppenheim ondernomen om de leening te plaatsen, doch was hierin niet geslaagd. 744 tooneelen met sterke kleuren afschildert, maar volgens haar eigen getui­ genis heeft de Transvaalsche Regeering, zoowel als ZHEd. de President haren man op de meest menschlievende wijze behandeld, want toen deze ziek' werd, liet men hem niet alleen toe om onder borgtocht in eene private woning te gaan, maar stond men hem zelfs toe, dat hij tot herstel van zijne gezondheid eenigen tijd te Muizenberg-Strand nabij Kaapstad vertoefde. Diep treurig is ongetwijfeld het feit dat de heer Fred. Gray, in een vlaag van wanhoop of verstandsverbijstering een einde aan zijn leven maakte, en hoewel er wel redenen zijn om te beweren dat de gevangenis-autoriteiten geen genoegzaam gehoor gaven aan de waarschu­ wingen van Dr. Messum, den districts-geneesheer, toch is dit een dier ongelukkige gevallen die in de best geregeerde landen kunnen voor­ komen, en dikwijls genoeg zich voordoen, en waarvoor men redelijkerwijze niet de Regeering der Republiek kan aansprakelijk houden. De volgende personen werden gearresteerd, n.1. de heeren Philips, Farrar, F. Rhodes, Hammond, Fitzpatrick, Mitchell, Hudson, St. John Carr, Mosenthal, Davies, Roger, Duirs, Hillier, Niven, Mullins, Bell, Solomon, Lawley, Clement, Garland, Lingham, Fricken, Davis, Du Bois, Huil, Gilfillan, Becher, King, Marshall, Butters, Spencer, Mein, Brown, Williams, Brodie, Gray, Anderson, Head, Bucldand, Goldring, Strange, Hutchinson, Goddard, Joel, Bailey, Auret, Rogers, Dunbar, Law, Sandilands, Bettington, van Hulsteyn, Bettelheim, Hosken, Langermann, Jameson (S.), Richards, Hamilton, J. W. Leonard, Tremeer, Donaldson, Sauer, Curtis en Sampson. In het terechtstellen der gevangenen werd de gewone procedure gevolgd, zooals gebruikelijk in alle crimineele zaken. Er werd een behoorlijk voorloopig onderzoek gehouden voor den heer Zeiler, Rechterlijk Commis­ saris te Pretoria, en de gevangenen hadden den rechtsgeleerden bijstand van den heer J. W. Wessels, een der bekwaamste advokaten van Zuid- Afrika, geassisteerd door advokaten Sauer, Solomon, de Villiers en Muller, terwijl de heer James Rose-Innes, qc. van de Kaapsche balie, door de Rijksregeering was afgevaardigd om toe te zien dat behoorlijk recht gedaan werd. Het voorloopig onderzoek duurde geruimen tijd, deels omdat uit den aard der zaak het zeer moeielijk was voor de Regeering om de vereischte mondelinge getuigenis te verkrijgen, en zulke getuigen als men had opgespoord, plotseling met gebrek aan memorie waren behebt; 1) deels omdat er heel wat tijd vereischt werd om al de geschrevene documenten, zooals telegrammen en brieven te ontcijferen en behoorlijk te rangschikken. 1) De heer Kose-Innes betitelde deze luitjes met den niet onaardigen naam van agnostieken (niet-wetenden). HOOFDSTUK LXIII. President Kruger in zijn privaat leven. Nu wij aan het einde zijn van onze beschrijving van wat Sterhanus Johannes Paulus Kruger, als publiek man, gedaan heeft voor zijn land en volk; nu wij, zoover onze krachten daartoe berekend waren, hebben getracht om aan te toonen wat de Transvaal aan haren President ver­ schuldigd is; zoo wenschen wij thans een woordje te zeggen over zijn persoon, zijn levenswijze en zijn karakter. Wel, waarlijk, wij zijn bij lange na niet de eersten die dit doen of gedaan hebben. Er zijn wel 30 personen geweest, die in druk hunne opinie over de persoonlijkheid en het karakter van Paul Kruger hebben gegeven. En allen geheel verschillend; de eene beschrijving lijkt niet naar de andere, en wat het ergste is, al die geschrevene portretten gelijken geen van allen eenigszins op het origineel. Hier en daar vindt men een schrijver, die wel nu en dan den bal raak slaat, maar over het algemeen zien zij den Staatspresident van de Transvaal door brillen gekleurd door afgunst, haat, nationaliteit of vooroordeel. Want de meesten (bijna allen, kunnen wij zeggen) dier schrijvers waren Engelschen, die even een vluchtig bezoek bij ZHEd. brachten, en dan hunne indrukken even vluchtig op papier wierpen. Sommigen van hen, hebben ZHEd. met opzet geheel en al valsch geschilderd, hetzij uit nationalen haat, hetzij met het doel ZHEd. belachelijk te maken, en dien ,.lompen Boer” eens te vertoonen aan de fijne heeren en dametjes van het fijn beschaafd (?) Europeesch publiek, hetzij omdat zij niet in staat zijn eenig idéé van den President te vormen. Onder anderen heeft men onlangs een prachtige (?) beschiijUng \an ZHEd. gehad van den heer H. M. Stanley, vroeger de beroemde reiziger, 884 conventie van Londen en meent dat die interpretatie gebracht moet kunnen worden onder de regels van het Volkenrecht. De Secretaris van Staat zegt: „The words in Article 1-4, which make conformity with the laws of the Republic a condition of the right to enter, travel, and reside therein, do not, in the opinion of Her Majesty’s Grovernment, give an implied power to the South African Republic to legislate for the purpose of excluding persons who would otherwise be entitled to the benefit of the Article, by imposing conditions which it is impossible for them to fulfil. Such an implication would enable the Republic to reduce the Article to a nullity. 1) De Zuid-Afrikaansche Republiek nu is naar de meening dezer Regeering evenals alle geciviliseerde Staten gerechtigd condities van toelating op te leggen, waaraan veroordeelden, krankzinnigen of lepralijders onmogelijk zouden kunnen voldoen en de contentie der Britsche Regeering, dat de Zuid-Afrikaansche Republiek hiertoe niet het recht bezit, is naar de meening dezer Regeering niet in overeenstemming met de beginselen van het Volkenrecht. De verklaring dat zulk een implicatie de Republiek in staat zou stellen het artikel terug te brengen tot een nulliteit is, naar de meening dezer Regeering, niet gerechtvaardigd, omdat gewone personen niet onder de bovengenoemde categorie kunnen vallen, tenzij wordt aangenomen dat de Republiek niet handelt ter goeder trouw. De goede trouw der Repu­ bliek nu is bewezen door de gegeven instructies om op gematigde wijze de bepalingen der vreemdelingenwet uit te voeren en door de zorgvuldige consideratie die zij aan elk speciaal geval, dat onder hare aandacht is gekomen, heeft geschonken. 17. Ten aanzien van de 6de clausule van de dépêche onder beant­ woording, wenscht de Regeering op te merken, dat, ofschoon zij zich niet altijd kan gebonden achten door adviezen van hare raadgevers (waarmede zij zich echter in dit geval volkomen kon vereenigen) zij beweert dat wat de heer Chamberlain dienaangaande zegt, ten dezen niet toepasselijk is. Immers het advies door mij indertijd, als Staatsprocureur gegeven, sloeg op een besluit van den Ed.Achtb. Eersten Volksraad, om indien 1) De woorden in art. 14 die het zich gedragen naar de wetten der Republiek een conditie maken van het recht om er binnen te komen, er in te reizen en er in te wonen, geven naai­ de opinie van Harer Majesteits Gouvernement niet een stilzwijgend recht van wetgeving aan de Zuid-Afrikaansche Republiek, om personen uit te sluiten die anderszins gerechtigd zouden zijn tot het voordeel van het art. door condities op te leggen die door hen onmogelijk te ver­ vullen zouden zijn. Zulk een implicatie zou de Republiek in staat stellen het art. terug te brengen tot een nulliteit. 54 nicatie met de Boeren te hebben, vertrok het schip naar de Delagoa-baai en landde daar zijne passagiers. Eenige Boeren reden nu te paard naar die haven, en hadden een onderhoud met den heer Smellekamp, die op deze wijze ook met Hendrik Potgieter in communicatie kwam. Twee tochten door een aantal Boeren naar de Delagoa-baai met hunne wagens ondernomen, eindigden met het verlies van bijna al hun vee, zonder dat zij hun doel bereikten, en op raad van den heer Smellekamp besloot Potgieter om met de zijnen meer noordwaarts te trekken, ten einde dichter bij de zeehaven te zijn. In het einde van 1844 en in het begin van 1845 vond er dan ook weder een nieuwe exodus plaats uit Potchefstroom en Winburg naar het Noorden, en aan dien trek sloot zich ook Paul Kruger aan, toen een jongeling van 19 jaar. Hij was reeds op dien ouderdom een man die door zijne bijzondere gaven de aandacht van zijne tijdgenooten trok. Als jager en schutter had hij zijns gelijken niet, en herhaaldelijk had hij bewijzen van grooten moed en tegenwoordigheid van geest gegeven. In die dagen woonde hij op de plaats Zoutpansdrift, nabij de Crocodil-Rivier in Magaliesberg, en reeds in 1841 werd hij als Provisie Veldkornet onder Veldkornet Nicholaas Basson aangesteld, zoodat op 16 jarigen ouderdom hij de eervolle loopbaan begon, die hij nu 56 jaren lang heeft voortgezet. In het jaar 1842 trad hij, zeventien jaar oud, in het huwelijk met mejuffrouw du Plessis, dochter van den heer Casper du Plessis, toenmaals woonachtig in den tegenwoordigen Oranje Vrijstaat, en uit dezen echt werd een zoon Jan geboren, die echter op zeer jeugdigen leeftijd aan zijn treurenden vader ontroofd werd. Een nog treuriger en dieper slag trof den jongen Paul Kruger in het jaar 1845 toen zijne geliefde echtgenoote van zijne zijde genomen werd, zoodat hij op 20 jarigen leeftijd reeds weduwnaar was. Doch deze droevige gebeurtenis belette den jongen Emigrant niet om zijn plicht tegenover Land en Volk te doen, en toen Potgieter, die toen te Buffelshoek, Magaliesberg, in het tegenwoordige district Rustenburg woonde, de zijnen opriep om met hem Noordwaarts te gaan, gaf Kruger aan die roepstem gehoor, en volgde zijnen aanvoerder. De trek drong ver door, totdat hij in het noorden der tegenwoordige Republiek een schijnbaar geschikte plek had gevonden, waar men een dorp stichtte dat men den naam van Andries-Ohrigstad gaf, deels naar den voornaam van Potgieter zelve, en deels naar den heer G. G. Ohrig, een koopman uit Amsterdam in Nederland, die met eenige anderen de Brazilia voor dezen tocht had uitgerust, en die een levendig belang stelde in de Emigranten. 890 dus de betrekking den heer Abraham Fischer aan, die hd van den Uit­ voerenden Raad in den Oranje Vrijstaat was en niet alleen als een zeer bekwaam man, maar ook als een oprecht vriend der Zuid-Afrikaansche Republiek bekend stond. Om redenen, die niet publiek zijn geworden, bedankte de heer Fischer echter voor de hem aangedane eer. Nu wemelde de lucht van zoogenaamde kandidaten, en hoorde men allerlei tegenstrijdige geruchten, totdat in het begin van Juni de Eerste Volksraad bij stemming tot Staats-Secretaris verkoos den heer Frank William Reitz, vroeger Staats-President van den Oranje-Vrijstaat, die juist eenige weken geleden tot Rechter van het Hoog Gerechtshof der Z. A. Republiek was benoemd. Een betere keuze kon met geen mogelijkheid zijn gedaan, want niet alleen dat de heer Reitz bekend was als een warm Afrikaan van groote bekwaamheid, maar ook was hij iemand aan wiens trouw en oprechtheid geen mensch kon twijfelen. Zelfs de Engelsche Koloniale Pers, die steeds schimpscheuten voor den door hen gehaten Hollander, Dr. Leyds, hadden gehad, durfde geen woord tegen den heer Reitz uiten, en dat zegt nog al iets. Bovendien is het bekend bij velen dat ZHEd. de President en de heer Reitz elkander zeer hoog schatten, en uitmuntend zullen samen werken. En daar nu een groot deel der buitenlandsche zaken uit Pretoria zijn genomen, en door Dr. Leyds in Europa worden behandeld, zoo zal de heer Reitz als Staats-Secretaris meer dan zijn voorganger in de gelegenheid zijn om zich met de binnen- landsche aangelegenheden te bemoeien, die, zooals reeds in een vroeger hoofdstuk gezegd, ten hoogste die aandacht verdienen. Kort na de aanstelling van den heer Reitz als Staats-Secretaris, vond eene tweede zeer uitmuntende aanstelling plaats, doordat Advokaat J. C. Smuts, Kapenaar van geboorte, tot Staatsprocureur werd benoemd, eene aanstelling die de algemeene goedkeuring wegdroeg, niettegenstaande de nieuwe Staatsprocureur den ouderdom van 30 jaren nog niet had bereikt. Dé zittingen van beide Volksraden begonnen in Mei 1.1. en worden thans nog voortgezet. Veel van belang is er echter nog niet voorgevallen. Echter schijnt het dat om de een of andere reden er een beetje raar is omgesprongen met het verleenen der nieuwe burgerrechten, en toen de heer A. D. Wolmarans in den Eersten Raad de aandacht op deze gewichtige zaak richtte, werd eene Speciale Commissie aangesteld om ze te onderzoeken. Daar deze Commissie alsnog geen rapport heeft uitge­ bracht, is de uitslag van haar onderzoek natuurlijk nog niet bekend. Terwijl op deze wijze er alle hoop scheen dat de binnenlandsche zaken flink behartigd zouden worden; terwijl de Johannesburgsche 174 Thomas Francois Burgers hebben kunnen uitspreken. Doch uit een memorie, na zijn dood in het Volksblad gepubliceerd, blijkt dat hij bevreesd was voor de verkiezing van Kruger als President, en niet alleen dit, maar ook voor de reactie die alsdan zou plaats vinden, waardoor de Hollandsche en Koloniale ambtenaren, door hem naar de Transvaal gelokt, van hunne betrekking en hun levensonderhoud zouden worden beroofd. En toch stelt hij het voor als hadden de beambten, ten wier gunste hij die reactie vreesde, zich gehaast om op eigen gelegenheid hun vrede te maken met den man, die verscheen om het land van zijne vrijheid te berooven, en als waren daardoor zijne handen verlamd. Heeft Burgers het land verraden dat hem tot President had gekozen? Hebben zijne ambtenaren hem verraden? De toekomst zal ons het rechte antwoord op die vragen moeten geven; wij zelve kunnen dit nog niet doen. 540 van de Chartered Company, dat was, meende men, een duidelijk bewijs van zijn wenseh om de Kolonie voordeel aan te doen. Daar in het hooge Noorden werd een nieuw land klaar gemaakt voor den kolonialen Boer, die, zoo hij er zelf niet naar toe kon gaan, daar toch een markt voor zijne producten zou vinden, en niet door hooge invoerbelasting of ontzettende spoorweg­ tarieven zou worden gehinderd, zooals in de Transvaal het geval was. Men juichte dus zelfs van Koloniaal-Afrikaander zijde de plannen van den heer Rhodes toe. Dat, wanneer Rhodes zijn plannen achter elkander had gezet, het zou blijken, dat het einde van de zaak moest zijn een aanval op of misschien het verlies van de onafhankelijkheid der beide Republieken, Staten bewoond door bloedbroeders der Hollandsche Kolo­ nisten, dat zag men niet in of wilde men niet inzien. En had men maar de moeite genomen om de verschillende aanspraken van Cecil Rhodes behoorlijk te rangschikken sinds 1883, dan had men zulks toch moeten inzien. Wel waren er eenige lieden, die bezwaren tegen de Afrikaander houding van den heer Rhodes opperden, en het zaakje niet geheel en al vertrouwden, maar zij werden heel gauw op hun plek gezet, als zij zoo iets durfden uiten. De eigenaardige persoonlijkheid van den Afrikaan- schen Napoleon scheen een soort van betoovering over allen te werpen, die met hem in aanraking kwamen; het was het bijzondere geval van één man, die een geheel volk gemesmeriseerd had, van de Bondsleiders in Kaapstad af tot aan den geringsten Bondsman in Aliwal Noord. Hoe hij wist de Afrikaners een rad voor de oogen te draaien; hoe hij met zoete woorden den geheelen Bond met een zijden draadje leidde, dat bewijst o. a. zijne aanspraak te Kimberley gehouden in Maart 1891, bij gelegenheid van het aldaar gehouden Bonds-Congres. Geen acht dagen geleden was hij in de Kaapstad geweest en had met den Hoogen Commis­ saris een geheime afspraak gemaakt om de Transvaal den voet op den nek te zetten, als men niet een einde maakte aan dien dreigenden Aden- dorff- Trek, die wanneer hij doorging niet alleen groote schade aan de Chartered Company kon doen, maar ook een onaangenaam licht mocht verspreiden op den titel, waaronder die Compagnie hare honderdduizenden van vierkante mijlen verklaarde te bezitten. En van zulk een tocht gekomen; na een complot om den Afrikaner in Zuid-Afrika den nek in te slaan, te hebben op touw gezet, kwam hij thans met een vriendelijk gezicht voor de verzamelde Bondsbroeders te Kimberley en zeide meer of min het volgende: „Toen hij uit Engeland naar de Kaapstad teruggekomen was, en vernam, dat het Bonds-Congres juist vergaderd was, maakte het vooral indruk op hem, dat hij, na in Engeland zoo eenstemmige sympathie van 717 Sir Hercules Robinson begon niet zeer tactvol met denzelfden weg in te slaan als zijn Chef in Londen, en sprak over het „wegruimen der grieven.” President Kruger bracht hem in eenige weinige woorden aan het verstand, dat er hier geen kwestie was omtrent bespreking van grieven. De zaak was om verder bloedvergieten te voorkomen. Daar was Johannesburg met de wapenen in de hand; de vraag was: Wat moet er met Johannesburg worden gedaan.” „Ja, maar hoe met Jameson?” vroeg de Hooge Commissaris. „Eerst Johannesburg, en als wij daarmee klaar zijn, zullen wij over Jameson kunnen spreken,” was Krugers antwoord. „Wat wil ZHEd. van Johannesburg hebben?” „Johannesburg moet de wapenen overgeven.” „Ja, op welke voorwaarden?” vroeg Sir Hercules. „Onvoorwaardelijk,” luidde het antwoord, kort maar krachtig. De Hooge Commissaris trachtte te vergeefs om toch iets voor Johan­ nesburg te doen, en den slag te verzachten. Hij gaf te kennen, dat hij vreesde dat onder zulke omstandigheden de Goudstad de wapenen niet zou overgeven. President Kruger heeft waarschijnlijk nooit de geschiedenis van Grie­ kenland gelezen; hij kende niet het antwoord dat Leonidas aan de Perzen gaf, toen dezen de overgave der Spartaansche wapenen van hem eischten. Doch zijn antwoord was in dien geest: „Dan ga ik ze halen!” Moeielijk zou dit niet geweest zijn. Tusschen 10,000 en 12,000 Boeren wachtten slechts op het woord van hun President om Johannesburg binnen te rukken. Sir Hercules wist het; hij vreesde een bloedbad. Doch hoe mooi hij ook praatte, President Kruger bleef onwrikbaar. „Ik zal Johannesburg vier en twintig uur tijd geven om de wapens over te geven,” was het laatste woord van den ijzeren Afrikaander. Het onderhoud was afgeloopen; een offïcieele kennisgeving aan Zijne Excel­ lentie door den waarnemenden Staats-Secretaris, den heer C. van Boeschoten, gezonden, herhaalde slechts de voorwaarden door ZHEd. gesteld. Voor wij verder gaan met Johannesburg, moeten wij een oogenblik blijven staan bij dezen gedenkwaardigen 6den Januari 1896. De Hooge Commissaris had van den President niets kunnen vernemen over Jameson, dan dat diens lot niet beslist was. Dat lot hing in de weegschaal; het leven van Jameson en zijne officieren hing aan een zijden draad. De burgers, de Veldkornetten, de Komman­ danten — het geheele Transvaalsche volk eischte den dood van de vrijbui­ ters. Zelfs de leden van den Uitvoerenden Raad waren van dezelfde opinie. 312 33°. Alle ambtenaren, die nu de regeering dienen, en die geschikt en gewillig zijn onder de veranderde omstandigheden des lands te dienen, zullen aanspraak hebben om hunne betrekkingen te behouden, en op zulke voorrechten als hunne betrekkingen hun nu verleenen. 34°. Aan de Engelsche Regeering blijft het recht erkend in ons land een Consul of diplomatiek persoon te benoemen, om de belangen der Britsche onderdanen te behartigen. 35°. De wettige uitgaven, wettig gedaan voor de noodzakelijke uitgaven des lands door de tusschenregeering, zullen erkend worden. 36°. De geschillen over grenslijnen van Naturellen zullen aan een arbitrage onderworpen worden. 37°. Voor de inboorlingenpolitiek is de regeering bereid algemeene regelen aan te nemen, in overleg met de Koloniën en Staten van Zuid-Afrika. 38°. De Republiek is bereid in overleg en in overeenstemming met de Koloniën en Staten van Zuid-Afrika op eene confederatie in te gaan. En eindelijk publiceeren wij voor allen en een ieder, dat van af heden het land wordt verklaard te zijn in staat van beleg, en onder de be­ palingen van de oorlogswet. S. J. P. Kruger Vice-President Paardekraal, district Pretoria, M. W. Pretorius December 1880. P. J. Joubert Driemanschap. Nadat dit Manifest of deze Proclamatie goedgekeurd was, begreep men dat ze gedrukt moest worden, doch de kwestie was hoe? en waar? De eenigste plaatsen waar er drukpersen in het land waren, Pretoria en Potchefstroom, waren beide in handen der Engelschen, en er was geen tijd om ze in Bloemfontein of ergens in de Kaapkolonie te laten drukken. Men besloot dus om den heer P. J. Cronjé met een sterk Commando naar Potchefstroom te zenden om daar de proclamatie bij den heer T. P. Borrius, uitgever van De Transvaal, te doen drukken. De orders aan Cronjé waren, dat de proclamatie moest gedrukt worden, doch indien mogelijk zonder bloedvergieten, en in alle gevallen moest hij zich wachten om aanvallender wijze te werk te gaan; werden hij of de zijnen aangevallen, dan wist hij wat hem te doen stond. Den volgenden morgen vertrok Kommandant Cronjé met 400 man naar Potchefstroom. Op raad van Dr. Jorissen besloot Paul Kruger om met de overige burgers naar Heidelberg te trekken, dat dorp te nemen, en 'vooreerst daar den zetel van het Gouvernement te vestigen. Het is 326 bewegen zijne positie te verlaten of de menschen naar huis te zenden. 1) De Yrijstaatsche President zag het gevaar, want hij bevond dat hij op dit punt zelfs in zijn Uitvoerenden Raad heftigen tegenstand te verdragen had van mannen als de heeren O. J. Truter en M. Steyn. Reeds in het begin van Januari 1881 zond hij dus een kabel aan den Engelschen Secretaris van Staat voor Koloniën, de aanstelling van een specialen Commissaris voor de Transvaal aanbevelende, doch dit weigerde de Minister. Brand telegrafeerde later aan Sir Hercules Robinson, den onlangs aange­ komen Hoogen Commissaris en Gouverneur der Kaap-Kolonie, vragende „of het Engelsche Gouvernement niet tot eene verstandhouding met de Boeren kon komen;” en nog later telegrafeerde Lord Kimberley direct aan den President, „dat Harer Majesteits Gouvernement gereed was allen mogelijken waarborg te geven met betrekking tot de behandeling der Boeren na hunne onderwerping, als zij eerst hun gewapend verzet staakten.” De Vrijstaatsche President zond zoo spoedig mogelijk eene expresse naar Heidelberg om Paul Kruger hiervan in kennis te stellen, doch deze was reeds op den llden Februari op de Drakensbergen aangekomen, en had zelf, uit eigene beweging, eene poging gedaan, om aan het bloed­ vergieten een einde te maken. In een brief aan Generaal Colley, gedateerd 12 Feb. zegt hij o. a.: „Ik heb bevonden, dat wij tegen onzen zin gedwongen zijn tot een bloedigen strijd, en dat onze ingenomen positiën 'van dien aard zijn, dat wij niet ophouden kunnen, den eenmaal ingeslagen weg van zelfverdediging te vervolgen, voor zoover onze God ons daartoe de krachten schenkt. Excellentie, wij weten het, dat al onze bedoelingen, brieven ot wat ook, nog steeds het ware doel hebben gemist, omdat zij veikeerd voorgesteld en verkeerd begrepen werden door de Regeering en het volk van Engeland. Het is om die reden, dat wij zelfs vreezen UEd. deze legelen te doen toekomen. Maar Excellentie, ik zou mij niet voor mijn God verantwoord achten, wanneer ik nog niet eenmaal aan UEd. onze meening had bekend gemaakt, wetende dat het in Uwer Excellenties macht is, om ons in staat te stellen van de door ons ingenomen positie terug te komen. M ij v\ enschen geen strijd te zoeken met het Imperiale Gouvernement, maar kunnen niet anders dan tot den laatsten droppel bloed geven voor ons goed recht, waarvoor elk Engelschman ook het zijne geven zou; wij weten, dat het edele Engelsche volk, wanneer éénmaal de waarheid en 1) Schrijver weet persoonlijk dat toen Brand ten laatste aan den Kommandant een brief zond, waarin hij „hem gelastte den Nek te verlaten,” De Villiers, na den brief gelezen te hebben, dien koeltjes verscheurde, en den expres-man, die hem gebracht had, toevoegde: „Zeg aan Jan Brand, dat als hij mij hier van daan wil hebben, hij zelf mij hier af moet komen halen.’ 354 Dit is, in het kort, de inhoud der beroemde of liever beruchte Con­ ventie van 1881, en wanneer men haar goed doorleest, dan moet men wel tot dezelfde conclusie komen als de Volksstem kwam, toen zij in September schreef „dat de Conventie blijkbaar opgesteld was om de Kalïers te bevoordeelen.” Waarom b. v. moest Secoecoeni, die door de Engelsche Regeering overwonnen en gevangen genomen was, op vrije voeten gesteld worden? Was dit om dit lastig opperhoofd de gelegen­ heid te geven de Republiek weder te tergen? Waren de bepalingen in art. 14 niet van dien aard dat de Regeering der Republiek hare handen gebonden vond in het behandelen of in orde houden der talrijke kleur­ lingen in de Republiek? Zulke vragen deden de Transvalers aan zichzelven, en geen wonder, dat er heel wat gemor was omtrent den inhoud der Conventie, en er thans niet weinigen waren, wien het berouwde dat men ooit vrede met Engeland had gemaakt. Op Maandag den 8sten Augustus, vijf dagen na het teekenen der Con­ ventie, zou de officieele teruggave van het land aan de nieuwe Regeering plaats vinden. Den dag vóór het teekenen der Conventie had Sir Hercules Robinson een aantal Kafferopperhoofden met hunne escorten te Pretoria toegesproken, waarbij de militaire muziekkorpsen op „zeer gepaste wijze” (zooals een schrijver het uitdrukt) het bekende liedje Ten little Nigger boys speelden. In die aanspraak, die niet belangrijk genoeg is om hier te worden herdrukt, maakte de Hooge Commissaris de aanmerking, „dat gij zult zien, dat in de voorwaarden der Conventie uwe belangen niet over het hoofd zijn gezien , en verder had hij de grenzenlooze onbe­ schoftheid om te refereeren naar het feit, dat „geen slavernij of iets dat er aan grenst zal toegelaten worden” 1). Het volgende verhaal omtrent het hijschen der oude Transvaalsche Vierkleur verscheen in de Volksstem van die dagen: „Maandag was voor ons volk een gewichtige en blijde dag. Op dien dag toch zag het Aolk zijn streven van vier jaren en zijn worstelstrijd met den gewenschten (?) uitslag bekroond. Reeds in de vorige week waren onderscheidene burgers uit de verschillende districten des lands aange­ komen en dit getal werd Maandagmorgen zeer vermeerderd. In korten tijd waren de pleinen en andere opene plaatsen der stad vol wagens en andeie rijtuigen, terwijl lange stoeten gewapende burgers van verschil­ lende kanten de stad te paard kwamen binnenrijden. Aan Assistent 1) De Kafferhoofden vonden het maar half prettig, dat toen Sir Hercules gesproken had, de pret uit was: Zij hadden o! zoo graag hunne grieven en hunne welsprekendheid gelucht. De eenige hoop, die de Schrijver koestert, is, dat dit werk betere en bekwamere handen zal aansporen om zich toe te leggen op de Geschiedenis, niet alleen van de Twee Republieken, maar ook van Zuid-Afrika in het algemeen, zoodat ons Zuid-Afrikaansch Volk binnen kort zal leeren begrijpen wat het meent eene Vaderlandsche Geschiedenis te hebben, en daardoor die Geschiedenis, en de Groote Mannen die er een rol in hebben gespeeld, zal leeren waardeeren. J. F. VAN OORDT. Kaapstad, 1 Augustus 1898. HOOFDSTUK IV. De Eerste Trekkers. De streek ten noorden van de Oranje- of Groot-Rivier was in het jaar 1836 zeer weinig bekend. Nu en dan hadden een partij dappere jagers het gewaagd, om het wild, waarvan de streek krioelde, te gaan beschieten. De Engelsche Kapitein Harris had het land een bezoek gebracht en ook welbekende zendelingen als Moffat en anderen hadden er gereisd. Onder de Griqua’s was reeds onder het eerste Britsche bewind eene zending te Klaarwater of zooals men het weldra noemde, Griquastad, gesticht en in 1823 werd Philippolis als een Schoolplaats of Zendelings-Statie door Landdrost Stöckenstrom en Ds. Abraham Faure gesticht, om niet veel later de stad der Griqua’s onder Kapitein Adam Kok te worden. Omstreeks denzelfden tijd waren er een aantal Boeren die op geringen afstand ten zuiden van de Oranje-Rivier woonden, en zelfs in 1801 hoort men reeds van zekeren Jacob Kruger die aan de oevers er van woonde, en die daar door eenige reizigers ontmoet werd. Deze Boeren trokken in tijden van droogte dikwijls de Groot-Rivier over, en vestigden zich dan tijdelijk in de streek rondom Philippolis, zelfs doordringende tot Sauna’s Poort (het tegenwoordige Fauresmith). Het was door de betrekking tusschen de Koloniale Regeering en de zending in Griqualand die weldra ook onder de Bechuana’s begon te werken, dat men in de Kaap-Kolonie het eerst vernam van de bewegingen in de landen tusschen de Kalahari en den Indischen Oceaan. Van daar vernam men van de Mantaties als veroverde natie, maar ook uit Kafferland kwamen verhalen van invallen door vreemde stammen, en Kapitein Farewell die in den lateren tijd van Lord Charles Somerset Natal bezocht, van daar den grooten veroveraar dier dagen Koning Tsjaka. 105 Boekenhoutfontein zat een man, die bedaard de gelegenheid afwachtte om te handelen. Toen de Volksraad op 18 Maart te Pretoria kwam, waren slechts 11 leden tegenwoordig, en daar men geen behoorlijk lokaal (sic) kon vinden, gingen die elf weder naar huis. Inmiddels deed de Commissie, op Schoeman’s vergadering aangesteld, een onderzoek naar de toestand van ’slands zaken. De heer Goetz was haar Voorzitter en de heer Proes Secretaris. De vonnissen van het Hoog Gerechtshof werden onwettig verklaard, alsmede de schorsing van Pretorius. Pretorius kwam in Juli voor acht dagen te Potchefstroom, met het blijkbare doel om „de kat uit den boom te kijken,” want hij trad geenszins handelend op, en men begon van opinie te worden, dat hij Schoeman aan zijn lot zou overlaten. Juist omtrent dezen tijd barstte er een kleine opstand van eenige Kafferstammen in Zoutpansberg uit. Schoeman riep een commando op en Kruger, die waar het een buitenlandschen vijand gold, alle inwendige twisten ter zijde wierp, trok met een 80-tal der zijnen naar de plaats des oproers, en dempte dit binnen weinige weken. Na zijn terugkomst liet hij echter op 2 September 28 leden van den krijgsraad te Pretoria bijeenkomen, en dit lichaam verklaarde dat het land in een staat van regeeringloosheid verkeerde, dat men de geheele zaak moest heropenen van 1860 af, en dat alle personen die sinds dien tijd onwettig het bestuur hadden gevoerd, behoorlijk moesten terechtgesteld en gestraft worden. Toen dit bekend was, riep Landdrost Steyn van Potchefstroom (waar­ schijnlijk op bevel van Schoeman) een commando van 500 man op, en trok naar Pretoria. Kruger, die toen te Rustenburg was, dit hoorende, liet zijne manschappen weten dat zij zich in gereedheid moesten houden. Alvorens echter tot dadelijkheden over te gaan, vertrok de dappere Kommandant, door slechts één achterruiter vergezeld, naar Pretoria om een onderhoud met Schoeman te hebben. De Rustenburgers, die hun voorman niet in de handen hunner vijanden wilden laten vallen, boden Kruger een escorte van 250 man aan, doch deze weigerde dit beslist, terecht meenende, dat indien hij met zoodanige macht naar Pretoria ging, het gemakkelijk tot een botsing kon komen. Het onderhoud met Schoeman liep op niets uit, en deze verweet Kruger zelfs dat hij de Gereformeerde Kerk tot Staatskerk wilde verheffen en daardoor het lichtgeloovigste en domste gedeelte van het volk op zijn hand wilde krijgen. Hierop maakte Kruger zich gereed om met de zijnen naar Pretoria op te trekken en Schoeman met geweld te verjagen. Doch nu traden vrienden AANHANGSEL III. De Inzwering van President Kruger op 12 Mei 1898. De 12de Mei 1898 is een dag die niet spoedig door de bewoners van Pretoria, en zelfs niet door de inwoners der Z.-A. Republiek in het alge­ meen zal vergeten worden. De Volksraad had kort na zijn bijeenkomen in het begin van Mei, dien dag vastgesteld voor de 4de inzwering van Stephanus Johannes Paulus Kruger als Staats-President der Zuid-Afri- kaansche Republiek, en tevens eene aanzienlijke som gestemd voor de feestelijkheden in verband daarmede. Een Feest-Commissie met ZEd. den Landdrost van Pretoria, den heer C. E. Schutte als Voorzitter, werd door de Regeering aangesteld, en deze Commissie had spoedig een uitnemend programma klaar, dat niettegen­ staande den korten tijd toegestaan uitmuntend uitgevoerd werd. Dagen voor den 12den Mei begon Pretoria zich reeds met vreemdelingen te vullen. De hotels waren zoo vol als eenigszins mogelijk was, en op het plein bij de Kerk der Ch. Ger. Gemeente, tegenover het huis van den President, waren een aantal tenten opgeslagen voor de burgers, terwijl ook op andere plaatsen wagens en tenten bewezen dat deze gelegenheid als een waar Volksfeest zou worden beschouwd. Inderdaad berekent men ook dat meer dan 4000 Transvalers met hunne families naar Pretoria zijn gekomen om deze feestviering bij te wonen, zoodat de zetelplaats der Regeering een zeer levendig schouwspel aanbood. Ook kwamen er 75 beredene en gewapende burgers uit Rustenburg om hunnen geliefden President de noodige eer te bewijzen, en wie waren meer daartoe gerechtigd dan de mannen in wier midden de krachtige Leeuw zijn beste en misschien meest moeitevolle jaren had doorgebracht. Eindelijk brak de morgen van den 12den Mei 1898 aan, en misschien 880 werd niet in het Bluebook afgedrukt, maar het origineel is nog in het bezit onzer Regeering. Een getrouwe afdruk van de lste bladzijde wordt als bijlage hieraan gehecht. Zij is zoo duidelijk in zichzelf dat het onnoodig schijnt er een woord aan toe te voegen. Immers die bladzijde toont onder elkander gedrukt eerst de preamble van 1881 en dan de preamble van 1884. „Bovenaan leest men de noot „The words and paragraphs bracketed or printed in'italics are proposed to be inserted, those within a black line are proposed to be omitted.” 1) Welnu, de preamble van 1881 is „within a black line” en vervalt dus. Geen conclusie kan duidelijker zijn. Er is nog meer. Ook de laatste bladzijde van de door Lord Derby gezonden „draft” toont ten duidelijkste aan dat deze bedoelde de suze- reiniteit te doen vernietigen. Een getrouwe afdruk van die laatste blad­ zijde gaat ook hiernevens als bijlage. Die bladzijde, waarop ook de bovenaangehaalde noot van toepassing is, toont het slot van de conventie van 1881 en de woorden daarin voorkomende: „subject to the suzerainty of Her Majesty, Her Heirs, and Successors,” 2) zijn door Lord Derby met een streep doorgehaald. 3) 14. Na al wat hierboven gezegd is, zal deze Regeering niet overgaan het groot aantal aanhalingen uit verschillende geschriften te doen, waar­ toe zij in staat zou zijn en beperkt zij zich tot de verklaring, dat zij in hare opvatting dat de suzereiniteit niet meer bestaat, gesteund wordt door de meest eminente juristen op het gebied van het volkenrecht. 15. Deze Regeering wenscht thans het een en ander in het midden te brengen ten aanzien van die punten in de dépêche onder beantwoor­ ding vooral §§ 8 en 9 en daarnevens ook 5 en 22 welke betrekking hebben op den internationalen status der Zuid-Afrikaansche Republiek. De conventie van Londen wordt, zooals de Regeering verstaat, door den Secretaris van Staat beschouwd als eene declaratie door hare Britsche Majesteit van de condities waarop zij zelfbestuur heeft verleend aan de Zuid-Afrikaansche Republiek en de Secretaris van Staat beweert, indien deze Regeering wel verstaat, dat de algemeene beginselen van inter­ nationaal recht, als toegepast op gewone tractaten tusschen onafhanke­ lijke mogendheden niet van toepassing zijn op de conventie van Londen. 1) De woorden en paragraphen binnen een accolade geplaatst of cursief gedrukt worden voorgesteld te worden opgenomen, die binnen een zwarte lijn worden voorgesteld te worden uitgelaten. 2) Onderworpen aan de suzereiniteit van Hare Majesteit, Hare erfgenamen en opvolgers. 3) Een zuivere kopie van deze doorgehaalde woorden geven wij aan het einde van deze depêche. mogelijk, een wet in het leven te roepen, waarbij de instrooming van alle Aziatische kleurlingen, aldus de instrooming dier Aziaten als een stam, geheel werd belet. De Regeering kan onder deze omstandigheden dus niet inzien, hoe de referte tot deze kwestie door den Secretaris van Staat wordt aangehaald in verband met de vreemdelingenwet, die bepalingen bevatte niet met betrekking tot de uitsluiting van een bepaalden stam of een bepaald volk, maar ten aanzien van de regeling tot toelating van vreemdelingen in het algemeen. De Regeering wenscht ter voorkoming van misverstand hieraan toe te voegen dat zij zich mèt de bevolking van de Staten en Koloniën in Zuid-Afrika volkomen bewust was en blijft van de groote nadeelen, verbonden aan de emigratie van Aziatische kleur­ lingen naar Zuid-Afrika in het algemeen en naar de Zuid-Afrikaansche Republiek in het bijzonder. Voor en aleer van de gedeelten van de dépêche onder beantwoording, betrekking hebbende op de vreemdelingenwet, af te stappen, noopt haar het groot belang der zaak om in verband met de 3de clausule, nogmaals aan te toonen, dat zij, tot haar leedwezen, niet in het voorstel van Harer Britsche Majesteits Gouvernement is kunnen treden, om den maatregel tot uitsluiting van ongewenschte vreemdelingen te doen bespreken door Harer Britsche Majesteits Agent en een representant dezerzijds en vooral niet in het daaraan verbondene voorstel, om indien zij konden overeen­ komen over voorstellen, deze aan de consideratie ook van Harer Britsche Majesteits Gouvernement te onderwerpen, omdat deze Regeering die aan­ gelegenheid beschouwt als eene binnenlandsche, die derhalve een dier zaken is welke uitsluitend vallen onder het bestuur der Zuid-Afrikaansche Republiek. 18. Deze Regeering vindt geen aanleiding tot eenige speciale bemer­ kingen ten opzichte van wat in de dépêche onder beantwoording wordt gezegd over de Uitzettingswet en de Perswet. Het geeft haar ongetwijfeld voldoening de admissie te bespeuren, dat Harer Britsche Majesteits Gouvernement van deze wetten spreekt „niet als in zichzelve noodzakelijker wijze in strijd met de conventie van Londen.' De Regeering neemt overigens de vrijheid te verwijzen naar wat zij aangaande deze onderwerpen heeft gezegd in hare dépêche van den 7den Mei laatstleden. 19. Met betrekking tot de voorlegging van afschriften van tractaten aan Harer Britsche Majesteits Gouvernement, in termen van art. 4 der conventie van Londen, heeft deze Regeering kennis genomen van de omstandigheid dat Harer Britsche Majesteits Gouvernement bij hare zienswijze blijft ten aanzien van de beteekenis van het woord „voltooiing. 700 het te helpen, indien hij daartoe opgeroepen werd”, maar zeide dat hij over de grenzen was getrokken zonder hunne kennis of toestemming. De heer Koek was verbaasd. ,,Indien gij de wapenen hebt opgenomen en Jameson uitgenoodigd hebt, dan zijt gij rebellen,” riep het lid van den Uitvoerenden Raad uit. „Gij kunt ons noemen wat gij wilt; wij vragen slechts om recht en zullen bij Jameson staan,” antwoordde de heer Philips. Het gesprek kwam toen op de vraag hoe Jameson te keeren zonder bloedvergieten. De deputatie zeide, dat men te Johannesburg onbekwaam was om den doktor te keeren; maar als een bewijs van goede trouw boden zij zichzelven als gijzelaars aan, en als borgen dat Dr. Jameson Johan­ nesburg in vrede zou verlaten en over de grenzen zou teruggaan, indien men hem ongehinderd toeliet de stad binnen te komen. „Wie zijn het Reform-Comité ?” vroeg een der leden van de Regeerings- Commissie, en toen telegrafeerde deze onnoozele deputatie naar Johannes­ burg om een complete lijst van het Reform-Comité, om, zooals zij zeide, hunne bona fides te bewijzen. De lijst werd gezonden, en bleek uiterst nuttig te zijn, toen men de volgende week arrestatiën had te maken. Nadat men alle mogelijke informatie had verkregen, verklaarde de Hoofdrechter dat hij en zijne collega's geen macht hadden om eenige overeenkomst te treffen. Zij moesten slechts een rapport uitbrengen aan den Uitvoerenden Raad, aangaande hetgeen plaats gevonden had. De twee deputaties namen afscheid en zouden dien middag elkander weder ontmoeten. Toen produceerde de Hoofdrechter een geschreven document, dat het besluit van den Uitvoerenden Raad bevatte. Dit document is gebruikt bij de terechtstelling van het Reform-Comité en luidde aldus: ,,Sir Hercules Robinson heeft zijne diensten aangeboden met het doel om tot eene vreedzame schikking te geraken. De Regeering van de Zuid- Afrikaansche Republiek heeft zijn offerte aangenomen. Hangende zijn aankomst zullen geene stappen tegen Johannesburg worden genomen, op conditie dat Johannesburg geen vijandelijke stappen tegen de Regeering zal nemen. In termen van de proclamatie onlangs uitgegeven door den President zullen de grieven in ernstige overweging worden genomen.’ De Rand-deputatie meende dat hunne zaak gewonnen was. De belofte was misschien vaag wat de politieke vraag aanging, maar duidelijk op de militaire kwestie. Maar de Regeerings-Commissie had haar werk gedaan met de meest mogelijke verzekering en het minst mogelijke zwart op wit. . Zoo werd de wapenstilstand gesloten tusschen het Reform- Comité en de Regeering.” Tot dusverre het verhaal van den heer Garrett, die verder slechts zegt 781 digen van moedwillige geveinsdheid en het herhaaldelijk spreken van opzettelijke leugentaal, moet men erkennen dat het doel van den Staats­ president is de mijnen werkelijk te assisteeren; doch dat hij bedankt de ledepop te zijn, waarvan de Johannesburgsche kapitalisten de draden in handen hebben, daar moet iedereen ZHEd. in gelijk geven. Tot dusverre heeft Johannesburg, dat nooit tevreden zal zijn, geschreeuwd, en men kan verwachten dat het zal aanhouden met „razen.” Het derde punt, dat wij behandelen moeten is de strijd tusschen de Regeering, ondersteund door den Volksraad, en een zekere sectie van het Hooge Gerechtshof. Wij zullen in het kort de feiten opgeven. Het was jaren lang de gewoonte van den Volksraad geweest om door Raadsbesluiten veranderingen in de oude Grondwet der Republiek te maken. Het Hooge Gerechtshof, onder Voorzitterschap van Hoofdrechter Kotzé, had in twee zeer bekende zaken, in de jaren 1885—;90, nam. in de -Doms-zaak, en in de McCorkindale-z&ak, met beslistheid en na lang beraad vastgesteld, dat Volksraadsbesluiten kracht van Wet hadden, en dat daardoor de beginselen in de Grondwet nedergelegd, konden worden gewijzigd. Ook had datzelfde Gerechtshof zich nooit het recht aange­ matigd om de al of niet geldigheid van een Volksraadsbesluit te toetsen aan de Grondwet. 