title: Algemeene Kerkelijke geschiedenis der Christenen : Met plaaten
creator: Hamelsveld, Ijsbrand van
text: Als pauLus in het jaar 767 op fterven lag , stevenIV drong TOTO, Hertog of Stadhouder van Nepe, met eenige gewapenden in Rome, en liet ziinen Broeder KONSTANTYN cerst tot Geestelijken en vervolgens tot Bisfchop inwijden. Deze echter werd in het jaar 768 weder afgezet „ dewijl twee voorname Roomfche Geestelijken „ CHRISTOPHORUS EN SER- GIUS, TOTO gewapenderhand overvielen en ter dood bragten. Een Zangobardifche Priester , WALDIPERT, liet toen een’ ander Priester, FıLip, tot Bisfchop verkiezen ; doch die fpoedig genoodzaakt werd , zich in zijn Klooster op te fluiten. Eindelijk be- zorgde CHRISTOPIORUS, dat, in eene vergadering der Geestelijkheid, der Grooten en voornaamfte in- woners, STEVEN IV, of volgens anderen, de II, ver- na C. G. Jaar 622. tot 814. DS „8 KERKELIKE verkozen werd, waar na aan KONSTANTYN en zijn® aanhangers „ als ook aan WALDIPERT, de oogen werden uitgeftoken, waar door fommigen het leven verloren (*). Om dezen tijd, in het jaar 768, overleed de Ko- ning pıryn. Zijne,beide Zonen, KAREL ei KARO» LOMAN, die het Vaderliijk Rijk zamen deelden, zon- den op verzoek van sTEvEn twaalf Bisfchoppen uit hun Rijk naar Rome, op de Kerkvergadering, wel- ke in de Kerk van Zateranen ftond gehouden te worden. Voor deze vergadering werd de blinde KONSTANTYN gebragt, die eerst bekende, dat hij tegen zijn’ wil en dank met geweld verkoren was geweest, maar als hij den volgenden dag zich poog- de te verdedigen, werd hij, met flagen, uit de Kerk geworpen; ook nam de vergadering een be- fluit, dat voortaan niemand tot Roomsch Bisfchop zou verkoren worden, die niet als Hoofd- Presbijter of Diaken gediend had, (miß per difinctos gradus adfcendens, Diaconus anst Presbijter Cardinalis fzc- tus fuerit;) hetwelk het eerfte voorbeeld is van de benaming: KÄardinaal- Priester en Kardinaal- Dia= ken. Nog werd geboden, dat de Bisfchoppen, Priesters, en Kerkedienaars, die door KONSTANTYN gewijd waren, in hunnen ftand zouden terug kee- ren, ten zij zij eene algemeene goedkeuring hadden, in welk geval zij op nieuw moesten gewijd worden, (esfe reordinandes.) (}) Wat (*) anastasıus in Stepaano III, (}) anasrasıs. GESCHIEDENIS. 79 Wat deze vergadering ten aanzien van de Beelden befloten hebbe, zal ons in de Gefchiedenis van den Beeldenftrijd voorkomen. Dit alleen moeten wij niet voorbijgaan, dat in weörwil van haar genomen be- fluit de Archivarius der Kerk te Ravenna, MICHAE- na C.G. Lıus, zonder een Geestelijke te zijn, zich, met ge- Jaar 622. wapende onderfteuning der Langobarden, tot Aarts- !0% 814 bisfchop dier ftad liet benoemen, en zich tegen alle verboden van den Roomfchen Bisfchop een jaar lang handhaafde, tot deze het eindelijk door drin- gende vermaningen zoo ver bragt, dat de inwoners, hem hunnen opgedrongenen Aartsbisfchop gevangen toezonden, en eenen anderen verkozen (*). Nog had pesıpErıus, Koning der Zangobarden, aan de Roomfche Kerk lang of na alles niet herfteld „ wat zij naar de fchikking van pıpyn te vorderen had. STEVvEn liet hem deswegens door de beide bovengemelde Geestelijken , CHRISTOPHORUS en Zij- nen Zoon, en SERGIUS voorftellen doen, Maar , vol» gens ANASTAsIus, werd de Koning daar door zoo verbitterd, dat hij hen uit de wereld poogde te hel«» pen, ten welken einde hij eenige bedienden van sTE- ven omkocht, om dien tegen hen op te hitfen. Ook rukte hij zelf, onder voorwendfel van zijn gebed bij Ss. Pieters Graf te willen verrigten „ met eene kleine krijgsmagt voor Rome, waar hij den Bisfchop liet verzoeken, bij hem buiten te komen., dewijl de Pie- terskerk toen buiten de flad was. Ondertusfchen hadden de gemelde Geestelijken fchikkingen gemaakt, | om (*) ANASTAS, in Stephan, IL Jaar 622. tot 814. 80 KERKELIKE om ’sKonings oogmerken te keer te gaan; maar STEVEN tot den Koning uitgegaan zijnde, werd van „ hem in de St. Pieterskerk als een gevangene gehou- den, en moest op ’sKonings aanhouden de beide ‚Geestelijken bevelen, zich in hun Klooster of bij hem te begeven; waar op de Romeinen hen verlie- ten, en zij zich genoodzaakt zagen in de St. Pie= terskerk te komen, waar STEvEN hen nog zocht te redden, door hen Monniken te maken, willende hen ’snachts naar Rome laten brengen, maar de aanhan- gers des Konings zich van hen meester makende, ftaken hun de oogen uit, waar aan CHRISTOPHORUS kort daar na het leven verloor. Geheel ftrijdig met dit verhaal is het berigt varı STEVEN zelven, in eenen Brief aan KAREL den Grooten, en deszelfs Moeder BERTRADA (*), waar in hijj hun meldt, dat de beide Aartsbooswichten , CHRISTOPHORUS CN SERGIUS, met DODO, Afgevaar- digden van KARELS Broeder KAROLOMAN, hem naar het leven hadden geftaan, zijnde hij hun geweld, met behulp van DESIDERIUS, zijnen befchermer , ter naauwernood ontkomen. Eindelijk waren zij van de JRomeinen verlaten „die hen hadden willen ombrengen „ zoo hij niet voor hun leven gefproken had, echter had hij niet kunnen verhoeden, dat deze zijne vijän- den van het gezigt beroofd waren, tegen zijnen wil en raad, geliik hij met eede verzekert. Deze zoo groote ftrijdigheid, van des Bisfchops berigt, heeft verfcheidene geleerden doen gelooven „ dat (*) Cod. Carol. XLVI. pag. 267. GESCHIEDENIS 1. dat STEVEN door DESIDERIUS genoodzaakt is g= IV weest, in dezen zin te fchrijven, oflchoon het ook u waar is, dat anasTasıus (*) zelf den Koning DE+ Afdeel. SIDERIUS aan de Afgevaardigden van steven, toen IV die hem zijne beloften heriunerden, juist zoo laat „cC,G, antwoorden; als met des Bisfchops Brief overöen- Jaar 622. komt: ,, STEVEN mag zich wel te vrede how. !0t 814 „, den,” zegt hij, ,, dat ik CHRISTOPHORUS en 3, SERGIUS, die over hem heerschten, uit den weg „, geruimd heb, zoo dat hij niet noodig heeft, ge« „, regtigheid te eifchen. Als ik hem geen’ bijftand 4, fchenk, dreigt hem- een groot ongeluk. Want „„ de Koning KAROLOMAN, een vriend dezer Op« ,„„ roermakers, is gereed, om hunnen dood te wree- „, ken, en den Bisfchop zelven gevangen te ne „ men.” Floe het zij, als DEsSIDERIUS zljne belofte aan den Roomfchen Bisfchop geen geftand deed, verzocht deze de beide Koninklijke Broederen in het Franki- [che Rijk, de Zangobarden eindelijk eens voor goed te noodzaken, den Apostel PETRUS regt te doen, dewijl zij hem eens daar van voor den Regterftoel van CHRIsTus rekenfchap zouden moeten geven (}). In deze omftandiglieden kan: men ligt begrijpen, hoe \ zeer zijn ijver moest ontfteken „ toen DESIDERIUS: ziine Dochter aan eenen van deze Vorsten ter Ge- malin aanbood. Zijn haat tegen de Zangobarden deed hem tegen dit huwelijk,, als tegen een ontwerp des (*) In Hadriano. (Ct) Cod. Carol. XLVII. pag: 274 XII DeEL. E 82 KERKELIKE: IV des Duivels, uitvaren, in eenen: Brief‘ aan de. Vors= BOEK. sen, vol -bitterheid, even: of .hunne zaligheid hier Afdeel, mede: gemoeid: wäte, daar het. hem alleen te doen IV_ was, te verhinderen, dat de. Franken en Langobar- de den vrienden werden, maar veelöer. dat de cerften Jaar 622, de laatstgemellien noodzaakten ,.om: hem eene aan- tot 814 zieneliike landftreek af te ftaan.(*). - Dit verhinderde echter KAREL ‚niet, om, op aan- prijzing zijner Moeder, de Dochter van DESIDERIUS dadelijk te trouwen.. Maar in.het volgende jaar 77x zond hij haar ‚harten Vader. weder t’huis, zonder dat men. de regte reden: vindt nangeteekend, welke EGINHARD (}) zelf niet wist'of weten. wilde, Een ander Schrijver zegt, omdat zij ziekelijk en on- vruchtbaar was ($). In hetzelfde .jaar overleed Ka= ROLOMAN ,„ €il KAREL vond goed, zich van zijua Broeders gedeelte var het Rijk meester te maken, ten nadeele ‚van zijn Broeders nagelatene kinderen , die met hunne:Moeder de wijk namen in het gebied var DESIDERIUS, tot groot mismoegen.van KAREL, zonder dat wi) lezen, dat de Roomfche Bisfchoppen zich nu eenigzins: bekommerden over zoodanige on- zegtvaardige behandeling omtrent wezen. ADRIAANI Toen STEVEN ]V_ met het begin des jaars 772 overleed, volgde hem anrıaan I op,. die bijna 24 jaren dit <ambt bekleed : heef. DESIDERIUS zond (*) Cod. Carel. XLV. par 282. (+) Fit. Car. M. Cap. 18. ($) Mon. Sangall. de Gest. Car. M. Libr. IL in canıs. Leeit. Ant. Tom. II. Part. HI. GESCHIEDENIS. 65 J hem Gezanten, om eene goede verftandhouding te IV vestigen; maar als ADRIAAN te kennen gaf, weinig PIOER vertrouwen in hem te ftellen, maakte de Koning Afdeel; zich meester van verfcheidene plaatfen ,„ aan de _ IV . , Hoofdit. Roomfche Kerk gefchonken; wanneer ADRIAAN zich „2-C.G. daar over door afgezondenen beklaagde,drong prs1- Jaar 622. DERIUS aan op een mondgefprek met den Bisfchop, ! 8!4# hetwelk deze ftandvastig weigerde, niettegenftaande een der Afgevaardigden , de Kamerdienaar pauLLus, den Koning beloofde, den B%sfchop voor hem te zullen brengen, al zou hij hem ook een ftrik aan den voet moeten binden. Dezen pauLLus, die ten tijde van steven IV moord en andere misdaden te Rome gepleegd had, liet ADRIAAN , op zijne terug- komst, door den Aartsbisfchop van Ravenna ge- vangen nemen, en wilde hem met ballingfchap ftraffen. Hetwelk hij aan de Keizeren KONSTAN- Tyn en Leo meldde, hen verzoekende, ( deprecans eorum Imperialem clementiam,) bevel te willen ge= ven, hem naar eenige bewaarplaats in hun Rijk te verzenden (*), Een bliik, dat hij van deze Keize- ren ten minften nog eenigermate afhankelijk was; hetwelk bevestigd wordt door eene onderteekening van een zijner gefchriften: Zmperante Domino nostro piisfimo Augusto Conffantino etc. OÖndertusfchen was DESIDERIUS vertoornd, om- dat ADRIAAN weigerde hem een bezock te geven, in deszelfs Gebied gevallen, zelfs trok hij in het jaar 775 met zijn leger op Rome aan. In dezen nood (*) ANasTAsıUs. 84 KERKELHKE iv nood zond ADRIAAN hem drie Bisfchoppen te ge- BOER moet, die hem met den ban dreigden, indien hi Afdeel. verder wilde voortrukken. DESIDERIUS hier door IV ontfteld, keerde van Fiterbo naar zijn land te- me... 7g (9). Jaar 622. De Roomfche Bisfchop door dit gedrag van den tot. 814. Tangobardifchen Koning als genoodzaakt, bad KA- REL om bijftand, die na eenige vruchtelooze on- derhandelingen, in het jaar 773, het Langobardi- fehe Rijk aantastte, en DesipErius in Pavia bele= gerd hebbende, in het jaar 774 hem dwong zich over te geven, makende zich voorts meester van alles, wat de Zangobarden in Itali€ bezeten had- den. Gedurende de belegering van Payis kwam KAREL in het jaar 774 te Rome, alwaar hij plegtig werd ingehaald, en toen ook de gifte van zijnen Vader pıpyn, en varı hem zelven en zijnen Broe- der, aan den Apostel perrus en deszelfs plaats- vervanger bevestigde en zelfs vermeerderde, Het is ondertusfchen niet geheel duidelijk, hoe het met deze gifte gefteld zij geweest; als wij ana- stasıus (}) volgen, zouden daar toe aanzienelijke Jandfchappen behoord hebben, zelfs zulken, die, geljk het HYenetiäanfche „ nog dadeliik van den Griekfchen Keizer afhankelijik waren, en aan wel- ken KAREL dus geen geven had; ook is nooit de oorfpronkelijke giftbrief door de Bisfchoppen var Rome in het licht gebragt, waarfchijneljk, omdat de» (*) ANASTASIUS, (t) In Adrian. GESCHIEDENIS. 85 dezelve niet zoo veel behelsde, als men geern wilde IV doen gelooven. Daar zijn over het geheel blijken BOEH 1 genoeg, dat KAREL fleeds de opperfte magt voor Afdeel, zich behouden heeft, over die landen en plaatfen, _ IV welke hij thans aan de Roomfche Kerk en aan den u Apostel pETRUS fchonk ; zelfs vindt men die in de Jaar 622, Brieven van ADRIAAN; dus fpreekt deze van zijne !t 81 fleden in Campanie, en echter meldt hij (*), dat hij de Capuanen niet alleen aan den Apostel pE- TRUS, maar ook aan den Koning, (in fide vestre regalis potentie, ) den eed van trouwe heeft laten doen. Ook beklaagt zich ADRIAAN zeer over den Aartsbisfchop van Ravenna, LEO, die hem vele bezit- tingen betwistte, en er zich ten voordeele van zijne Kerk meester van gemaakt had. Men gelooft te- vens, dat ten dezen tijde, om gezag bij te zetten aan de regten, welke de Roomfche Bisfchoppen voorwendden, de gifte van Keizer KONSTANTYN aan den Bisfchop sILvESTER is uitgevonden en ver- dicht, ten minften ADrIAAN fehrijft heel duidelijk aan KAREL (}): ,, Even gelijk ten tijde var den Zaligen SILVESTER , Bisfchop van Rome, van den Godvruchtigen Keizer KONSTANTYN den Grosten , heiliger gedachtenis, door deszelfs milddadigheid , Gods Heilige Katholijke en Apostolifche Roomfche Kerk verhoogd en verheven is geworden, en in de- ze Gewesten var Zesperiö eene magt verkregen heeft, zoo mag ook in uwe hoogstgelukzalige tijden e en (*) Cod. Carol. LXXXVIIL. pag. 487. (+) Cod. Carol. XLIX. pag. 353. F3 86 KERKELIOKE IW ende onze, de Heilige Kerke 'Gods, dat is, van BOEK den Apostel PETRUS, groejen en juichen, en fteeds Aria. meer en meer verhoogd blijven enz, Want zie, IV cen nieuw allerchristelijkfle Gods .Keizer KONSTAN- naC. G. TYN> is thans opgeftaan , door wien God verwaar- Jaar 622. digd heeft, aan zijne Heilige Kerk van den Prins mo der Apostelen, PETRUS, alles te verleenen.” Hij voegt ’er bij, dat ook al het overige, het gene aan petrRuS en de Roomfche Kerk door Äeizers, Patri= eiön, en andere godvruchtige mannen, tot rantfoen van hunne zielen en vergeving van hunne zonden in Tusciö, Spoleto, Benevento, Corfiea, en in het Sa- bynfche erfgoed gefchonken, maar ‚door de Lango= barden ontfoofd was, mogt wedergegeven worden. Vele zulke giften had’ hi) in de Heilige Kancelary var Lateranen bewaard, welke hij aan KAREL door Zij= ne Afgevaardigden liet vertoonen. . Over het algemeen hadden KAREL, en "ADRIAAN eikander noodig in hunne oogmerken, om hunne magt in Ztalie‘ te vergrooten „ en waren .dus ook de beste vrienden; evenwel was KAREL de Vorst niet, die zich door de Roomfche Bisfchoppen naar hunnen zin liet ‘leiden. Dit leert onder anderen ziin gedrag in de twisten over de Beelden, en men behoeft niet te twijfelen, of hij werd, na de ver nietiging van het Zangobardifche Riük, ook te Rome veel meer geöerd en ontzien, dan te voren, ADRI- AAN meldt hem zelf, in het jaar 785, dat hij het beyel van zijne genadigffe Koninklijke doorluchtig- heid, volgens het welk alle Fenetiaanfche Koop- lieden, uit Ravenna en Pentapolis moesten verdre- ven GESCHIEDENIS, 87 ven worden, terftond wörkftellig kemhakt' had (*): IV Eenen 'afgevaardigden van ADrIAAN, die’ onbetame- ar Küjke redenen .gevoerd had, hield kAreL in eene .Afdee), foott van gevangenis ; eene. gebeurtenis, fehrijft IV Aprınan'(f), Welke ;federt her begin der wereia Hocfält, niet is voorgevallen,' dat een gezarıt ven den. Hei- Jaar 622. ligen PETRUS, door eetiig volk :i8 aangehöuden. In- tft" 814. “ zonderheid is in het Paufelijk''wetboek -C’$) de plaars vermaard, volgens welke ADRIAAN, op eene Sijno- de van 153 Bisfchoppen en : Abten in het jaar 772 aan KAREL ‚die toen te: Rome was, het Regt 'heeft gegeven, om eenen Roomfchen Bisfchop aan te ftel- len en te :laten inwijden; ‚hem met het’ Patriciaat bekleed, en verordend heeft, dat’alle Aartsbisfehop- pen en Bisfchoppen: van zijn rijk eerst varı hem de beleening ontvangen zouden, eer 2ij ingewijd mögten worden. Men heeft wel de echtheid' van deze Kerk- vergadering, en‘dit haar befuit',' betwist, imaar de zaak’ zelve, of de däar in erkende regten-van KAREL j is toch waar, ÖOndertusfchen 'bepaalde -ADRIAAN von :zijne zijde, z00 veel hij flechts kon, de magt van dezen Vorst in de landen‘, die aan hem' gefchon+ ken waren. Hij. wilde ‚niet eens toegeven, dat’ Ka- REL, door eemen &ezänt -bij de verkiezing van eenen Aartsbisfchop van Ravenna ,„ flechts ' het geringfte aandeel aan dezelve zou hebben (**), Inzonderheid | BIeBE (*) Cod. Carol. LXXXIV. päg. 459. (Ct) Cod. Carol. L» pag. 363. ($) Deerer. P. I.'c.:22 Disflinee LXIIL pas. 197. (**) Cod. Carol. LIV. pag. 322. | i F4 88 KERKELIOKE: IV prent hij KAreL in, (*) dat, gelijk hij hem, als BOEX Patricius van Rome, beftendig vereeren zou, ook Afdeel. het Patriciaat van den H, rerrus , hetwelk hij IV en zijn vader bewilligd. had, onwederfprekelijk blij- Hoofdt, ’ nac. G, ven moest, Hier en op meer andere plaatfen noemt Jaar 622. ADRIAAN Rome zijne flad, maar te geliiker tijd tot 814. geeft hij te kennen, dat hij aan KAREL onveran- derlijk getrouw zal blijven (}). ızo III... Doch het gene de Opperfcheerfchappij van ADRI- erkent am over Rome geheel ongeloofliik maakt, is een KAREL als ag Opper der eerfte flappen, welke zijn opvolger, LEO IL, heer van jn het jaar 769, deed. „, Hij zond de fleutels van RE. yet graf van. den Heil, perrrus, ook het vaandel of banier der Stad Rome, met andere gefchenken,, aan Koning KAREL, en verzocht hem, eenen zijner Grooten naar Rome te zenden, die het. Roomfche volk den eed van trouwe en onderwerping zou af- nemen ($). KAREL zond ten dien einde den Abe ENGELBERT, door wien hij ook een groot gedeel- te varı den. fchat, welken hij in. dat jaar den Aur- nen, of. eigenliik Avaren, ontnomen had, aaı den Heil, PETRUS liet overbrengen. Hicr mede nam tevens de Opperhecrfchappij der Grieken - over Rome gehcel en al een einde, waar varı tot hier toe nog eene fchaduw was ‚overgeble- ven; en KAREL 228, zieh door .dezen eed var hul- de als Oppervorst dier flad erkend; waarbij nog komt, dat hij, drie jaren daar ‚na, als zoodanig eene TEgIS- (*) Cod. Carol. LXXXV. 9 5arı (Ct) Au pP. 5m ($) zcını. aun. ad, a 796 GESCHIEDENIS. 89 regtspleging liet houden over den Bisfchop Leo zel- jy ven. Deze namelijk „ werd in het jaar 799, als .hij a met zijne geesteljkheid en vele Romeinen een’ Gods- Argeel, dienstigen omgang hield, van de eene kerk naar dd IV andere, door twee zamengezworene Hofgeestelijken , Se PASCHALIS en CAMPULUS, gevolgd van eene menig- Jaar 622. te gewapenden, van het paard getrokken, ter aarde tot 314. geworpen, en zoo mishandeld, dat zij geloofen, hem de oogen uitgeftoken en de tong afgelneden te hebben. Zij fleepten hem var de eene plaats naar de andere, hem nog meer flaande en wondende , tot hij eindeljk van eenige getrouwe dienaren in veilig- heid gebragt, en door den Hertog van Spo/eto aan alle gevaar onttrokken werd. Eenige Jaarboekfchrij- vers, als ook AnasTasıus melden, dat hem het gezigt en de tong door een wonderwerk herfteld ziin geworden; maar dewijl anderen, en onder de- zen ook tijdgenooten, dit verhaal als twijfelachtig aanzien ,„ of zich vergenoegen te zeggen, dat de zamengezworenen hun oogmerk niet hebben kunnen bereiken, is het niet noodig, zoodanig wonderwerk aan te nemen. KAREL, die thans belet was door den Sakf- fchen krüg ,„ begeerde ,„ dat LEO bij hem zou ko- men. Deze verfcheen dus te Paderborn. Waar hij ongemeen eerbiedig ontvangen ,„ maar na eenige onderhandelingen met 'Koninklijke gevolmagtigden (Misf), welke uit twee Aartsbisfchoppen , vijf Bisfchoppen, en drie Graven beftonden, naar Rome terug gezonden werd. Thans hielden deze gevol- wagtigden, in de eetzaal van LEO, een openlijk ge- Fz rigt Jaar 622. tot 814, go KERKELIKE rigt: over hem, hetwelk over de acht dagen duur- ‘ de, maar in hetwelk (de. beide zamengezworenen , niet in ftaat waren, de .misdaden te bewijzen, met welken 'zij hem bij den Koning befchuldigd: 'hadden, ‚ In:het volgende jaar 800 reisde KAREL zelf naar Rome, alwaar hij gebood „ dat alle aanwezende Aartsbisfchoppen, Bisfchoppen en Abten, als ook de Frankifche en Roomfche adel , zich in de Pie- terskerk zouden laten vinden. Hier zat hij met rEo en de Prelaten, terwijl de overigen ftonden. Ook .waren hier de befchuldigers van LEO -tegen- woordig; maar. als KAREL en de Prelaten merk- ten, :zegt een gelijktijdig Schrijver (*), dat zij em kel uit nijd, en niet om.der geregtigheid wille, hun- nen Bisfchop wvervolgden „ befloten zij, dat deze zich vrijwillig , indien hij zulks 'begeerde, zou kunmen ‚regtvaardigen. ' Volgens ANASTASIUS riepen alle Prelaten „ toen het tot.een onderzoek over LEoO komen zou, uit, dat zij zich niet vermeten wilden, den Apostolifchen ftoel, het hoofd van al- le Gemeenten „’ te oordeelen : want hij kon, ge- ljk het altjd gebruikelijk geweest was, var nie=. mand. geoordeeld worden, alhoewel bij allen oor- deelde. Bo zelf verklaarde zich de oude gewoonte te willen volgen, en: bereid te ziin, zich -van -alle befchuldigingen te.zuiveren. : Den volgenden dag derhalve, betrad hij., in :tegenwoordigheid dezer Vergadering „ en varı vele andere Romeinen, den predikftoel in de Pieterskerk, en het Euangelie in | de -(*) Annal..Lambec. ad. a. 800. GESCHIEDENIS. 94 de hand nemende, zwoer hij, dat hij niets van de Iy misdaden, wist, daar men hem van befchuldigd BOEM had. De gezamenlijke -Gecstelijkheid dankte God, Aficet, de Maagd MARIA, , PETRUS, en alle de. Heiligen, _ IV in blijde lofzangen, ‚voor deze. uitkomst... Tegen de ag moordenaren werd het vonnis des .doods -uitgefpro+ Jaar ‚Sad. ken, maar LEo bad voor hen 'bij KAREL, zoodat !T 814 zij enkel -met. ballingfchap geftraft werden. BE In: datzelfde. Jaar 300 nam KAREL eindelijk vol» kareL komen, oek den naam en tijtel van de hoogfte.magt Wordt En ae . u . Keizer aan, welke bij reeds eenigen tijd te Rome had uit- ‚an het geoefend. Als.hij op het Kersfeest, ( waarmede toen Westen. het jaar in.deze hoofdftad ‚begonnen werd, hetwelk de oorzaak is, dat fommigen het 'jaar $or hier melden in plaats van het jaar 800,) in de Pieters- kerk , ‚voor ;het graf van PETRUS, varı het ‚gebed opftond, zette LEO hem.cene kostbare kroon op het hoofd, waarop de ‚geheele. tegenwoordig : zijnde volksmenigte driewerf nitriep: „,„ Leven en zegen „, den door God gekroonden AUGUSTUS KAREL! den „, grooten en vreedzamen Aeizer der Romeinen!\” LEO, die, hem en zijnen zoon zalfde, wierp zich nu het-eerst voor hem neder, en bewees. hem zij nen eerbied, als zijnen Keizer. (*). KAREL zeide naderhand, bij zou op dat groote Feest niet; in de kerk gekomen zijn, als.hij geweten had, wat hier - gefchieden zou „ zeo zeer mishangde hem in- het eersst de tijtel van Äeizer. Ondertusfchen is het URERRRE FE Eu ...zcer (*) ANASTAS. EGINHARD ann. ad. a. 801. dum, Lambec. ad, eund, a. etc. gi KERKELIUKE zeer waarfchijnlijk, dat alles volgens eene aflpraak tusfchen hem en LEO gefchiedde. Hij verwierf zich toch, door dezen tijtel, den eersten rang onder de Westeliike Mogendheden, en vernietigde te gelük ; alle nog overige aanfpraken, welke de u . Keizers op Rome maken mogten. Uit het eenvoudig gefchiedverhaal is blijkbaar s dat LEO geenszins het Westersch Keizerrijk aan KA REL opgedragen heeft, uit hoofde van eenig gezag , of magt, welke hij als Bisfchop van Rome daartoe kon bezeten hebben, neen, men moet hem aanmerken als een der voornaamfte Romeinfche grooten, die in naam des volks, KAREL tot hunnen Opperhoofd ver=- klaarde, in plaats der Griekfche Keizers, aan welke zij zich reeds federt eenigen tijd. onttrokken hadden „ terwijl KAREL. insgeliiks reeds te voren de dadelij- ke Opperheerfchappij in Rome oefende; aan welke dus enkel de tijtel ontbrak. Dit blijkt ook uit het volgende gedrag van LEO, die KAREL als zijnen Vorst eerbiedigde, en hem elders in zijne brieven , zöj- nen doorluchtigfien Heer. (Serenisfimus Dominus ) noemt; ook verzekert ons EGINHARD, de levens= «befchrijver van KAREL (*), dat deze Vorst geheel Jtalit van Augusta Pretoria, (thans Aosta in het Vorstendom Piemont) tot in het benedendeel var Calabriö, alwaar de Grieksch - Keizerlijke landen be» gonmen,, beheerscht hebbe, en nog meer uit KARELS uiterfßen wil (+), in welken hij 2ı hoofdfReden vanı- zijn rijk optelt, en onder dezen Rome en Raven- »a in de eerfte plaats. Op (*) DeVis. Car. M. ce, 15. CH) Zeid. e. 33. GESCHIEDENIS 93 Op deze wijze waren de Bisfchoppen van Rome, die „ alhoewel nog niet met uitfluiting van ande- ren, evenwel zich meer en meer gewenden, om den tijtel van. Papa, of met bijvoeging Papa Romanus (Paus, Paus van Rome) aantematigen, onder eene IV BOEK I Afdeel, IV Hoofdft. naC. G nieuwe heerfchappij gekomen , van Vorsten, die voor Jaar 622. hun geduchter konden zijn dan de Keizers van Kon- It 814 flantinopolen ,„ echter hadden zij onder de rege- Befluit. ring van PIPYN en KAREL den Grobten, een’ aan- zieneliiken aanwinst van magt gedaan, daar deze, hem noodig hebbende, tot hunne heerschzuchtige oogmerken, hen door hunne giften tot een foort varı wereldlijke Vorsten verhieven, die echter van hen afhankelijk bleven. Het gevolg hier van moest, bij zwakke regeringen ,„ en afwezenheid der Vors- ten, noodzakelijk zijn een gedurige ftrijd over de zeer onbepaalde en onzekere regten van den Keizer en den Paus, in dertijd; zoo veel te meer, omdat deze Roomfche Paufen den naam van den Apostel PETRUS gebruikten, om hunne aanfpraken op al« les, wat hun goed gelegen kwam , kracht bij te zetten. Uit al het gene tot hier toe van de geestelijkheid Algemeen gezegd is, blijkt het duidelijk, dat het Kerkebeftuur Overzigt van het nog fteeds in eene foort van Ariflocratie beitond , Kerkebe- terwijl echter te gelijk de Roomfche Bisfchoppen naar ftuur. eene Monarchie in hetzelve ftonden, en daartoe van tüjd tot tijd groote flappen deeden. Van de vier an« dere hoofden der kerk, die nevens hen, als Pa- triarchen,, op gelijke hoogte geftaan hadden, wa- ren die van Alexandrie en Antiochiö, en Feruza- lem Jaar 622. tor 814. 94 KERKELIKE lem onder de Arabieren geraakt, en merkeliik varı hunnen .invloed op de belangen der Christenkerken ontzet, evenwel bleven zij nog deel nemen aan de Kerkvergaderingen in het Griekfche rijk, die zij ook ‘ onderteckenden. De Patriarch van Konflantinopolen „ die nu met dien van Rome, het beftuur der Oos- terfche en Westerfche kerk deelde, was onderwor- pen aan de Keizers van KÄonflantinopolen „ wier Kerkelijke wetten, gelijik de befluiten der Kerkver- gaderingen veel meer golden , dan de ziine. De Roomfche, gelijk wij gezien hebben, maakte groo- te voortgangen in zijn Kerkelijk gebied. De Aart= bisfchoppen van Ravenna, die in Zrtaliö hunne onäfhankelijkheid lang hadden gehandhaafd „ moesten zich eindelijik aan hun onderwerpen. In het Oosz- frankifche en Angelfakfifche rijk, werd het Ker- kelijk gebied van Rose vri) vast in dit tijdperk ge- grond. Minder aanzien had her onder de Wesrgo- then in Spamje, die ook niets wisten van het Aarts- bisfchoppelijk Pallium , vecl minder, dat zij hetzel- ve van Rome begeerden; en na de vermeestering van Spanje door de Arabieren hield de invlocd der Roomfche Bisfchoppen voor eenen tijd op dat land geheel op. Zelfs in het Frankifche Rijk, alwaar men de Roomfche Kerkgebruiken, gelijk het Kerk- gezang onder KAREL den Grooten (*), invoerde, gaf echter KAREL zelf Kerieliike wetten, ‘of lier die op Kerkvergaderingen vastftellen ,„ terwijl de | Bis- (*) Capitul. Aquisgr. a. 789. Cap. 78. Tom. I. saL. Daz. 239. GESCHIEDENIS. 05 Bisfehop van Rome hem, als zijnen Opperheer, ge- IV hoorzaamde. m Had men in het vorig Tijdperk een begin ge- Afdeel. maakt, van het verzamelen der Kerkelijke werten (*), Ho RR in dit tegenwoordig, werd deze arbeid voortgezet,naC. G; doch gedeeltelijk met inzigt, om door ondergefcho- Jaar 622. vene en verdichte Brieven der oudfte Roomfche Bis. 9 ®14 fchoppen, de- eifchen en aanfpraken dier Bisfchop- Verzame- pen te onderfteunen; zoodanig was de arbeid van er: dien Bedrieger, die daar toe den naam van 1sIDo- en Rus misbruikte (+); zelfs CRESCONIUS of CRISCo- nıus, een Afrikaansch Bisfchop van dezen tijd, die zoodanige verzameling van Kerkeliike wetten heeft nagelaten, heeft daar in onder de Kerkelijke wetten het eerst ook geplaatst de verördeningen der RoomfcheBisfchoppen, als ftonden dezelve, in waar« de en kracht varı verpligting, gelijk met Sijnodale regelen of befluiten ($). — De Roomfche Bisfchop- pen waren ook var hunnen kant oplettend, om de Kerkelijke wetten, welke zij aangendmen of gege- ven hadden, bekend te maken en aanteprijzen. Als KAREL de Groote in het jaar 774 te Rome geko- men was, fchonk Aprıaan hem eene verzameling van Kerkeljke wetten, (Codex Canonum,) waar- | fchiju« (*) Zie Deel X. Blade. 231. | (t) Zie Deel XI. Bladz. 179. ($) Zijn werk ftaat in JusterLı Biblioth. Fur. Ca- non. Vet. Tom. 1. Append. pag. 33-112. en her uittrek- fel van hetzelve onder den naam van Breviarium Cano- nicum T. I. p. 456-466. 96 KERKELIJKE Iv fchijnljk, opdat deze Vorst die ook in de Franki- BOEK che Kerken zou invoeren, zoo als zij bij de Room- Afdeel. /che aangenomen waren. Men heeft Handfchriften IV van dezelve in de verloopene eeuw gevonden, die G.in de XÄarolingifche eeuw behooren, uit welken Jaar 622. blijkt, dat de verzameling van pronysıus daar bij tot 814. gen gronde gelegd zijn, maar die tevens merkelijke veränderingen en bijvoegfelen ondergaan heeft (*). VJFDE HOOFDSTUK. ‚ Algemeene Gefchiedenis van den Godsdienst en God- geleerdheid. Christelijk, Bijgeloof. Bijbelfche Ca- non „ Bijbeluitlegging. Joannes Damascenus. Geloofsieere. Zedeleere. Predikatien. Era U: de Gefchiedenis van den Staat der Christelijke 1 Geestelijkheid van dezen tijd, bijzonder der Monni- Afdeel, ken, kan men reeds ecnigermate een befluit trek-- Hoofgn, Ken tot den Staat van den Christeljken Godsdienst na C. G. zelven, daar hunne leer en leven zoo fterk moest Jaar 622. werken op de Christenbelijders in het gemeen. Hoe = “zeer nu, bijzonder KAREL de Groote, zich toeleide Christe- op de verbetering der Geestelijkheid, evenwel bleef er de Christen Godsdienst in dien ftaat var verbaste- nigheid. ring, welke ziel reeds in het voorgaande Tijdperk (*) spırtLer Gefeh. van het Kanon. regt. enz (Loogd.) Bladz. 172. # GESCHIEDENIS. Y7 aan ons voordeed; en men mag het alleen aan de IV kundigheden van eenige weinige fchrandere hoof- PBOER den, en aan de merkwaardige verfchillen in dit‘ Afdeel, "Tijdvak toefchrijven, dat het niet dieper en dieper -gezonken is, Voor'de Roegtzinnigheid werd zorg- „.C. Cs vuldig gewaakt, door de voorfchriften en: bepalir- Jaar 622: gen, zelfs in bijzonderheden. van geen gewigt,. en ‘ot 314 met zorgvuldige keuze der bewoordingen; de Kerk- | vergaderingen gingen voort het leerbegrip der be roemdfte Kerkvaders, en der partij, die fteeds ge- 'zegevierd had; door hunne befluiten en banvloeken -te ftaven en te bevestigen. Deze befluiten werden door de Yorsten verder als Godsdienst- en Rijks- wetten bekrachtigd, dikwijls met uitdrukkingen var den grootften eerbied. Ondertüsfchen waren ’exr reeds zoo vele bepalingeh gemaakt, dat het niemand ligt in de gedachten kwam, om nleuwe gevoelens op te werpen; zelf$ was de twist met de ZWons- theliten enkel een gevolg van den ouden twist met -BUTYCHES „ en hier befliste de zesde algemeene 'Kerkvergadering van het jnar 680, met. hare ge- waande magt, dat niemand voortadn ondernemen zoude, om aan cHrısTus flechts eenen wi] toe te fchrijven, maar dat twee willen in hem te ontkert- nen, kettersch zou ziin en bliwen, Somtijds ge- beurde het echter, dat .de uitfpraken der Kerk- wergaderingen tegen elkanderen inliepen „ hetwelk veeläl daar in zijne aanleiding had, naarmate het Hof voor het een of ander- gevoclen partiji koos. De Geloofsbelijdenisfen „ het zii van algemeene Geloofs- Kerkvergaderingen voor hunne befluiten geplaatst ; nu XII. Deet. G £ 98 -KERKELUKE of van bijzondere perfonen , dienden enkel, om hunne volkomene over&enftemming met voorgaande voor regtzinnig aangenomene Geloofsbelijdenisfen aan.te toonen. Toen KAREL de Groote ,„ omtrent ‚het jaar 794, het vermaarde Boek over den Beel- dendienst liet opftellen, hetwelk aan de Kerkverga- dering van Frankfort aan den Main: zou voorge- legd worden, werd daar insgeliijks eene Geloofsbe- lijdenis ingelascht (*). In dezelve wordt .de leer van God, Vader, Zoon en Heiligen; Gecst uitvoe- rig, ook met het opnoemen der Ketters van .de IVde eeuw, verklaard. Vervolgens worden, onder vervloekingen tegen anders gevoclenden, nog ver- fcheidene andere leerftellingen hier. bij gevoegd; bij 'voorbeeld ,„ dat, die na den Doop tot zonden ver vallen, door de boete, zalig kunnen worden; dat de zielen van God gefchapen, maar niet een deel van zijn wezen 'ziin; dat God: den mensch niets onmögeljiks bevolen heeft; dat de. Zoon:van God, ook als mensch, alles heeft kunnen doen, wat hij wilde; dat de. mensch, onäangezien zijnen vrijen wil, fteeds den Goddelijken bijftand noodig heeft enz. Eenigen tijd .daar na, in het jaar 309, zond de Roomfche Bisfchop LEo Ill, zijne Geloofsbelij ‚denis aan de Oosterfche Gemeenten (+), welke echter aan dezelven niet volkomen heeft kunnen be- | ha» (*) Car. M. de impio imags. culta Läbr. II. Cap. 1. Pag. 259-264. / +) Symbol Orthodox.e fidei Leonis Pape in BAL. Discell, Libr. Wil. pas. 18, GESCHIEDENIS, OB hagen, omdat men daar in het wirgaan des Heil. Geestes van den Vader en den Zoon beweerd vindt. Met dit al bleef men den hoogften eerbied voor de Heil. Schrift betuigen; op de zesde algemeene Kerkvergadering werd het Euängelie in het mid- den der vergadering gezet (*), evenwel meer tot vertooning, dan tot behoorlijk gebruik, want de uitlegging ei verklaring der Schrift werd enkel in- gerigt naar voorgaande Kerkleeräars en Kerkelijke befluiten, gelijk men daar uit ook voornamelijk den twist met de Momotheliten befliste. Eene Kerkver- gadering te Cloveshoven, in het jaar 747, Verpligtte de Bisfchoppen, Abten, Abdisfen, en derzelver on- derhoorigen, ook zelfs de kinderen in de fehoolen , tot het vlijtig lezen der Heilige Schrift (+); doch alles meer met eene goede meening, dan met de regte vrucht, dewijl flechts heel weinigen in That waren, om den Bijbel te beöefenen, en zulks dan nog enkel naar overzettingen doen konden. In het vermaarde Bock van KARkL den Grooten, over de aanbidding der Beelden, wordt de Heilige Schrift ten fterkften aangeprezen,, en zelfs worden, in cen bijzonder Hoofdfuk, de voortrefleliikheid, Ichoon- heid en nuttigheid derzelve opzettelijk ontyouwd , maar alles weder bedorven ,„ door de Roomfche Kerk voor te ftellen, als bij welke men bij ontfta- ne vragen over het Geloof de beste verklaring be= komen kan. Wijsgeerige onderzoekingen over dei Gods. (*) mann. Concil, Tom. I. pag. 1068; (+) Can. 7. page 1954. 1. c. Ga. vv BOERK Afdeels Mn, Joofd:; na C.’Gr Jasr 6233 tot 8145 Eerbied voorde H. Schrift oo KERKELIKE IV Godsdienst, in den eigenlijken zin, kon men ir BOER dezen tijd niet verwachten, in welken daar toe gee- Afdeel. ne behoorlijke vrijheid van denken vergund werd, V en in welken het Bijgeloof zoo zeer de overhand Hoofoß, had genomen, dat de aanval op het vereeren varı na C. G. 5 ’ Jaar 622. de Beelden der Heiligen grootendeels mislukte, en- tot 814. de hevigfte tegenkanting ontmoette. Kracht Hoe zeer echter het Bijgeloof de overhand had. vanden genomen , en hoe gering ook waarlijk verlichte kun- ats digheden in den zuiveren Godsdienst der Christe- dient, nen,waren, evenwel oefende deze, fchoon zoo om volmaakte, kennis, kracht op vele opregt godvruch- tige zielen, tot een levendigst gevoelen van de wel- daden des Verlosfers der Wereld, en tot het lief- hebben van God en hunnen naasten. Zelfs zal ons de Gefchiedenis bewijzen, dat men ten dezen tijide Christenen vond, die overtuigd waren van de noodzakeliikheid van verbeseringen in den Gods- dienst, en die zelfs ten dien einde pogingen in het. werk gefteld hebben. Toene- Doch al dit goede werd genoegzaam verduifterd En > “door het hooggaand Bijgeloof , hetwelk door de “ gewaande voortreffeliikheid van het Monnikenleven nog meer verfterkt werd. Die een Monniksheilige was, of rijkeliike aalmoezen uitdeelde, Kerken en Kloosters begiftigde, zich aan de voorbidding der Heiligen: aanbeval „. menigvuldig vasten en bidden waarnam enz. bekommerde zich weinig over de wezenlijke Verbetering van het hart, of ware deugd- zaamheid des levens, terwijl voor elke onk de grof- fie buitenfporigheid de weg tot verzoening opeu- 2 ftoud, GESCHIEDENIS. 101 Ttond, alleen ten koste van een deel zijner bezitting, of door waarneming of bijwening van eenige Gods- dienftige plegtigheid. | Voornamelijk had men groote gedachten van het begiftigen van Kerken en Kloosters, of het ftichten van nieuwe, om de zonden te verzoenen, en zich aangenaam bij God en zijne Heiligen te maken. Men kan hier over oordeelen, onder anderen, uit ‘de zegswijzen, welke KAREL de Groote, bij zooda- nige gelegenheden gebruikt: pro amime nostr@ re- medio vel falute; pro Dei intuitu; ut non inveniat in nobis ultrix flamma, quod devoret, fed Domini pietas, quod coronet ; qualiter peccata nostra pos- fimus minuere donante Domino, et ad eterna gau- dia pervenire, fi petitionibus facerdotum vel fervo- rum Dei libenti animo obaudimus, hoc nobis‘ ad ‚mercedem vel flabilitatem regni nostri in Dei no- mine pertinere confidimus ete. (*) Het geloof aan de wonderwerken door de Heili- gen zelfs na hunne dood gewrocht,' en de vaste P verbeekling, dat men door hen veilig tot God gaan kon, maakte derzelver ver&ering tot een hoofdge- deelte der Christeliike Godsdienst-oefening. Het is waar ,„ aanzieneliike Godgeleerden van dit tijdvak verklaarden zich onzeker, nopens de wijze, hoe de Heiligen van ons weten, of de gebeden aan hun ge- daan, verneimen konden. juLianus, Bisfchop van Toledo,tegen her einde derVllde eeuw, was daaröm- ırent onzeker, en nam eerst het gevoelen van AU« CU (*) Cod. Lauresham, Abb. Diplom. T.I. p.3, Iı,a0. G3 ıv BOEK ı Afdeel. V Hoofdtt, na C.G, Jaar 622. tor 814. Giftenaan Kerkenen Kloosters Aanroe- ing der Heiligen. 102 KERKELIJKE IV custınus aan, dat de zielen der afgeftorvene Heiligen en niets meer van deze aarde weten, dan het gene zü Afdcel, Van onlangs overledenen of van de Engelen te werten _V komen; vervolgens kwam hij nader bij het gevoelen ru yaı GREGORIUS den Grooten, dat deze Heiligen, jaar 622. dewijl zii God zien, die alles weet, ook daar door tot 814. ge Jotgevallen der menfchen verftaan. Duidelijker 3 verklaarde hij zich nog, dat zij wel eene aangename herdenking aan hunne lievelingen op de Wereld be- hielden, maar dat hun gebed voor dezelven alleen in algemeene wenfchen beftaat (*). Nog beflisfen- der zegt ısıporus, de geleerdfte Bisfchop van dien tijd, insgelijks in Spanje (+), dat den Heiligen geene andere verdering tockomt, dan liefde en eerbied in ver&eniging met hen. Maar vruchteloos ftelden de- ze, gelijik andere oudereKerkleeräars, palen aan deze vercering, dewijl zii zich aan eenen anderen kant, in den vloed hunner redenen, weder z00 onvoorzig- tig uitdrukten, dat de groote hoop der Christenen voortvoer in de Heiligen te aanbidden, hoewel men fteeds de verfchooning bij de hand had, dat het geene eigenliik Goddelijke veriering was , welke hun bewezen werd. Om hier var overtuigd te zin, behoeft men flechts de Levensbefchrijvingen van eenige Heiligen, door ALcuın nagelaten, te le- zen. Somtijds wel fchint hij zich te bepalen tot de aanprijzing eener vlijüge navolging van hunne deug- (*) Prognostic. I 11. C. 26. 29. 31. in Tom. VII, Bibliorh. Magn. FV. Parr. (}) ısıo. Hispal de Ecches, Ofic. L. 1. C. 34. GESCHIEDENIS. 103 deugden, maar ten zelfden tijde prijst hij hen als IV wonderdoeners, als befchermheiligen, door wier ge» az bed.de levenden van alle onheilen verlost kunnen wor- Afdeel, den, die zij in hunne Kerken aanriepen, (/alvanos!) V zoodanig aan „ datmen „zulkshoorende of lezende, niet e. bij eene bloote navolging van hunne deugden konblijven. Jaar 622, Bijzonder telt bij ineene Predikatie opden fterfdag van !%t 314 WILLIBRORD,Bisfchop van Utrecht „verfcheidene fte- den op, die Heiligen tot hunne be/chermers en ver- dedigers hadden; hij verzekert, dat niemand onder zijne Toehoorders aan de vergeving zijner zonden, en de verhooring van zijn gebed, vermag te twijfe- len, daar hij zulken Foorbidder bij God heeft, en ten laatiten roept hij hem zelven aan, dat hij toch niet aflate, hun met zijne gebeden bij te ftaan enz. (*) | Van alle deze Heiligen werden ontallijke wonder- Ontelbare werken verhaald, welke het gezond menfchenverfland nn. moesten beledigen „ fchoon het zich „ door den firoom des tijds, gedwongen zag, om zich liever in allerhande bogten te wenden, dan het geloof te- gen te fpreken (+). Zelfs vonden de Monniken, de wonderwerken, welke in hunne Kerken gebeur- den, niet zelden lastig en onverdragelijk. In het Kiooster Moyen- Moutier in den Z/fas , werden ‚door den Heiligen spınuLus, die daar in de Kerk be- 0*) Opp. Tom. II. pag. 157-200. Ct) masıLLon hecft daar van merkwaardige voorbeel- den verzameld Acta SS. Ord. Benedict. Sec. II. P. 1. Pruf. pag. 87. fg. G4 104 KERKELTIKE begraven lag, zoo vele lammen genezen, narı zoa vele blinden het gezigt weder gegeven, en andere ligechaamsgebreken herlteld, dat ’er van alle oorden eene ontallijke menigte volks zamenvloeide, en men reeds voornemens was „daar een marktvlek aan te leg- gen, waar op de H. HIDULF of HILDULF , ftichter van dit Klooster, die ook een tijd lang Aartsbis- fchop van Trier geweest was,.en in het jaar 707 overleden is, den Heiligen spınuLus bad, daar hi} ftilte en rust genoot, zich ook over hem en züjne Monniken te ontfermen, en hun ook filte in hun Klooster te laten genieten. En de overledene Heilig verhoorde het gebed van den flerfelijken; de won- deren hielden op, en het volk verftrooide zich we- der. Nog merkwaardiger' is het gedrag van den Abt GUNTRAM, in het Klooster $7. Trow. Deze deed alle moeite, dat de wonderen, welke bij het graf van dezen Heiligen gebeurden „ niet bekend werden, want, zeide hij, zij worden aan de onge- loovigen uitgedeeld , maar niet aan de geloovigen ; en een ander Abt van hetzelfde Klooster, die dit verhaalt, vindt dit gezegde daar door bevestigd „ omdar niet lang daar na eenige Monniken midden onder de wonderen zich niet ontzien hadden, God te beledigen. Vrijmoedig fchrijft ook AUTPERT, Abt van het Klooster van den Heiligen vıncEen= zius, aan den /ulturnus in het Beneventaan- fehe (*), dat hij de waonderen van den Abt spaL- no, ftichter van zijn Klooster,, en deszelfs Kloos- | tet- (*) Ap. MABILLON. /. c. Pag. 430. 