title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: NAERANÜS (Jon.vNjfES), broeder van den vorige, eerst predikant te Streefkerk, d.mrnn te Pnpendrecht, vervolgens in 1591 te Breda en in 1502 te Nijmegen, waar hij in 1598, gelijk ook zijnc urabtgenooten Joannes Venator en Jaco- bus Lomannus, aan de pest stierf. Zijne vrouw Heeske overlecfde liera. tVij ontmoetten haar nog in 1603 te J)or- drcclit. Er körnen bij Brandt, Historie der Ref. ]). I, A. bl. 12, Aanteckeningen van liem voor. Zijn broeder Samuel vervanrdigda een Lalijnach gcdiclit op zijn overlijdcn en dat van zijn broeder Abraham Nacranus, sedert 1596 predi- kant te Kämpen, getitcld: In obitum Jodnnia et Abrahami Naeranoium, /ratruni, fidorum (illiita Noviomagi, hujus Cam- piaj Ecclestae minislrorum. Zio Ypey cn Dermout, Get. der Ned. Hert. Kerk, D. II. bl. 131; Naaml. tan Pred. in van Goor's Bet. tan Breda; Naantl. tan Pred. t« de Bet. tan Nymegen door Arkatee; Schot ol, Kerk. Dordr. I). I. bl. 187, 188. 527; Glasius, Godg Ned. Ad. 8 bl. 562 tnoot). % Digitized by Coogle 18 NAERANUS (Isaac), broeder van den vorige, kwam in 1596, na cenigen tijd de schooldienst te Amsterdam waargenomen te hebben voor de Classis van Z. H. ora geexaraineerd te worden. Don 11 November 1597 werd hij te Ridderkerk in dienst gesteld tot dat zekeren Frans Jansz., die aldaar . beroepen was, i maar wegens bet winter weer niet over konde komen” zou zijn aangekomen. Hij blecf tot 1603 aldaar, toen hij aan Bieda werd te leen gegeven, van waar hij naar Vlaardingen vertrok. Een ijverig voorstander der Reraon- stranten zijmle en rondelijk verklärende dat de Canones Dor- drac., n.'iar zijn oordeel, niet overeenstemde met Gods woord, werd hij door de Zuid-Hollandsche Synode in 1619 afgezet. Hij weigerde de acte van stilstand te onderteekenen en stierf te Rotterdam, 14 Januarij 1621, ten huize van Katelijne van Neel of Akkerlak. Hij werd in eene slaapbank, omdat men geen doodkist durfde te laten raaken, op het kerkhof begraven. Hij huwde 1 Aletta Boox, 2te Vlaar- dingen Anna de Moerwert. Zijn broeder Samuel be- zeug het laatstc huwtdijk en hief een treurzang aan, bij den dood der eerste vrouw. »Hij was,” schriji't Brandt, » om sijne deugden en gaven den sijnen soer aengenaem.” Zie Rrandt, Hi»t, der Ref, D. III bl. 867, 915, 916 D. IV. bl. 659; 6.^.3; Hvgenbogen. der Ref. I) II bl. 220; Gla- sius, Gudgel, Hederl o. h. w ; Hcbotol, Kerk. Dordr. 1). I bl. 188, 521; SproiiRer van Ey k. GetcA. en Merkv. der ttad Vlaar- dingen, bl. 220; Vlaardinger Üetch. Amst. 1807; van Goor, B, v. Breda-, Soermans, Reg.; Hand, der Z 11 Synode in de saak der Rem. bl. 31; Unrlaci, R/iesl 151, p. 349; Kist en Itoynards, Kerk Arch. O. VII, bl. 31, Album ean NariUni,\A. 37; Xidemao, Rem. Broedertehap, bl. 217. N.\ER.\NÜS (Johannes), zoon van Samuel Naenarus en Maria Junius, te Sedan geboren, werd in 1641 propo- nent bij de Remonstrantsche Broederschap, en na eenigen tijJ DU hier dan daar het predikarabt te hebben waargenomen in 1652 predikant te Oudewetering. In 1667, vatte hij het plan op »uit aaninerking dut de Studenten zeer gebrekkig in talen en philosophie naar het Seminarium werden gezonden, buiten kosten van de societijt te Amsterdam, eene sciiool op te rigten, waarin hij de kinderetj der Remonstranten in ver- schillende Faculteiten zou exerceren.” lliervan kwam toen niets, doch in September 1669 besloten Curatoren van het Seminarium, dat Naeranus te Oudewetering uit naam der Societijt eene school zou mögen oprigten, om jongelieden in de Latijnsche en Grieksche talen, wijsbegeerte en geschie- denis te onderwijzen, ten einde raet vruent de lessen van den Hoogleeraar in de Godgeleerdheid te kunnen bijwoonen. Sedert bcstierde hij dit Gymnasium als rector tot dat zij in 1676 of 1677 vervallen was. Tot zijne leerliugen behoorden Casparus Danckerts en H. Hollingerus. In Novem- Digitized by Google 19 ber 1678 vrocg de gemeente van Oudewetering, in plaats van Naeranus, die » genoegsaem aflfgedient” was een’ anderen predikant. Naeranus verzocht toen vrijheid om te Rotter- dam te gaan wonen. Ilij huwde Anna Kijckewaert, doctiter van Theophilus llijckewacrt, die hem drie Zonen (Izaak, Theophilus en Samuel) schonk. Hij over- leed echter in zijue geraeente 4 December 1679. llij begon in 1640 de Enge Poort van Poppius en in 1648 met Ds. Snecanus de KerkeKjke Ihelorie van l/yten* bogaert in het latijn over te zetten. In de Epistolae prae- stant. et erudit. virorum fp. 853 seqq. 868 seqq. 871 seqq.) komen drie brieven van hem voor. ln de llibliolhcek der Ecmonstrantsche kerk te Amsterdam wordt (No. 136) eene verzameling van aan hera door beroemde mannen geschrevene en eene andere (No. 137) van door hera geschrevene brieven bewaard. Hij beoefende ook de Hollandsche Poezy. Men vindt o. a. een zijner gedichten in Apollo’» harp, bl. 129. Zie Tideman, Sem. Broed. bl. 21, 162, .360; Glasin a Godgel. Nederl. o. li. w.; v. d. il o e v o n, Gedenkt, van het Semin. der Rem. te Amsterdam, bl. 122; S c b o I t c m a, Mengeho. D. III. St. III. bl. 148; Scho toi, Kerk. DorUr. I). 111. bl. 758, 759. NAERANUS (THEOPniLUs), zoon van Jan Naeranus en Anna Rijekewaert, aJvokaat te ’s Hage. Deze bcwecs nict mecr anderen, uit hoognehting voor de gebroeders de Witt eene liefdedienst aan hunne lijkcn, door die, zoodra daartoe door de Staten Prov. vrijheid verleend was, van het schavot af te neraen. Hij werJ met zijn broeder Samuel Naeranus te ’s Hage en Izaak Naeranus, Roekverkooper te Rotterdam verdacht aU de hand gehad te hebhen in het zamenstellen, verspreiden en verkoopen van zeker gedieht ge- naamd: Hollands Venesoen, tn Engeland gebakken tn in Hol- land geopend voor de Uefhebbers van ’t vaderland. De twee eersten werden voor het Hof geroepen, en de derde werd in hechtenis genomen en eindelijk ontslagen. De ambassadeur de Groot werd beschuldigd er de schrijver van te zijn. Naeranus huwde 1 van den Kruys, 2 Emerentia Verdonck en ontsliep onverwacht 3 Februarij 1684. Ou- daan maakte een vers op zijn overlijden. Zijn eenige zoon Jan stiert ongehuwd. Zio Wagenaar, Vad. Hist. D, XIV. bl. 178, 221, 222; Scbotel, Kerk. Bordr. 1). I. bl. 527, 528; Vertrante Briefen aber das Königreich der Niederlanden 1818, 2 Th, Nederd. en Lalijnt Keurd. 1 ü, bl. 222, 224. NAERANUS (.Johaknes), geleerd boekverkooper en boek- drnkker te Rotterdam, bloeide in liet midden der 17 eeuw. Vole belangvijke werken zij» van zijn pers gekomen; ook gaf h(j met Pieter van Waesbergher eenige uit. 2 * Digitized by Google 20 Men heeft van hem eene voorrede voor M. S, Episcopii Respomio ad duas Petri Wadingi, Jesuitae Antverpiensis Epia- tolas, Unam de regula ßdei, af'.eram de adoratione imaginum. Cui praemisstm est ejusilem auctoris Labgrynlhus pontißcius, Roterd. ex off' J. Naerani, 1G44. Antwoord op de Proeve van Abrahanws Tlegdanus fegen de Onderuysinge in de Cliristelycke religte, na de belydeniise der Remouüranten. Gesteh! door S. Episcopius, Tot Rolt. gedr. bij J Naeranus, mct voorrede van den uit^ever, die zijn naara verzwijgt, misschien iä liet J. Naeranus zeit’. De tweede druck verbetert en vermeerdert inet een breede wederspraeck op de Aen-spraecke A. Ileydani aan alle Remonstrantsgeeinden Tot Rott. bij J. N. (Ook versnhecn er een tweede druk te Amsterdam voor P, Walschaerl, IGibJ vierde druck, Rott, bij J Naeranus. Den vrolijkea Democryt, lacchende inet ’s icerdds ijdelheden. Uet de tegensprake van . . . lleraclylus, Noodig gelesen te tcerden om de oogen te openen, enz. 1654. Noodige Verantwoordiuge voor den vroiijcken DemokryCover eenige besckuldigingen teijen hem ... in , liondige ver- anlwoordinge tan de Resolutie by de .. . diaconen genomen etc. (de resolutie der Remonstrantäche diakenen tegen de llijns- burgers is van 13 Mei 1654). .Met eenige aanmerkingen over een Itbcl . , . Onpartijdig bericht enz. 1655. Hierop verscheen eene Körte Wederlegginge etc. J. N. afgedroiigen Verantwoordiuge tegens eenige . .. proceduyren geh. bij de kerkeraad der Remonstranten toi Rot- terdam, enz, 1656. S. N. Genood-drukte af-scheydinge van de gemeenschap met de Samuels Lansbergens en hare adhtrenten. Een oud rijmen zeyd Troiiwe, Eer en Recht, Namen Schalk tot hären knecht, Schalk die neeg en boog Tot m’hem in de kerkenraad toog Nu heeft Schalk zoo genegen en gebogen Dat Trouwe, Eer noch Recht in de Kerken-raad niet en mögen, enz. 1656. Schuytpraalje tusschen vier personen varende van Delf op Leyden, over den — onwettigen handel van een predikant van Delf, die eens burgemteslers dochter wil trouwen, legeiis wil. .. van haar vader. Tot Delf, gedr. voor D. Bornius en Samuel de Jonge in comp, van twee nichien, Anno 1658. Den Hoilandetn vraagul aan de Vliegende Faam. Met hare antwoorden, beheizende vtle meuicstijdingen, enz. 1666. Den oprechten Hollandschen boolsgezel, vertoont in een ’t Zamenspraak tusschen drie personen — geweest zijnde tn de iaatste zeeslag, enz, 1666. Digitized by Google il Hei rechte Uceede deel van den opreehten Hollandsehen bootsgezel, ent, 1GG7. De vrede en vrijheid van het vaderland hersteld en bevesiigt boven gedachten en verirachtingen, en de rechte Stoffe van angename dankbaarheid bxj God, Gedrukt 16CG. Z'te Schcltcran, GeteHed- en Leit, ilenjelw. D. III. .St. III. bl. 42; 'Jielo, Biil. van Pamfl. N'o .'i312, 5421, 5508; Rogge, Bihl. van Rem. Gesci.r. bl. 281,' Nav. U. XI. bl. 349, U. XII bl. 84. 142. NAEKDEN (Mazrten v.4N), president der hoofdroannen-kamer te Groningen, raaJ in den Hove vnn Holland, werd in den aanvang der zestiende eeuw geboren. In 1527 was Iiij een der vier vreemde reglsgeleerdeii, die door de landvoogdes naar Friesland gezonden werden als raden van liet Hof, die dagelijks voor 12 stuivers vijf uren zouden te regt zilten. Tien jaren later (1537) werd hij in het Hof van Holland verplaalst, vervolgens president vnn het Hof te Utrecht, luter luitenant van den vorst te Groningen, en na deze bediening ver- laten te hebben, op nieuw als lid van den Hove ven Holland aangenomen en in zijn vorigen rang erkend. Hij overleed in 1566, een goeden nnam, door künde en gematigdheid verwor* ven, nalatende. Van dezo laatste deugd gaf hij blijken in de regering te Groningen, waar hij zieh tegen J. d e Mepsche en andere drijvers van geweldige maatregelcn zdö sterk liet hooren, dat deze hem .uit de stad lieten jagen. Hij huwde A uck van Donia. ^io Schcltema, Slaati. Ned. D. II. bl. 144, 145. Kobns en de Rivecourt; Naomrol der Raden' e llof, van Friesland. 8o. NAEREBOUT (Frams), door Nierstrasz zoo voortreffelijk bezongen, eerst visseber en loots van de Oost. Ind. Compagnie ter kamer Zeelaiid, later ontstcker van de groote Bakenlantaren aan de Ooster Schelde, werd 31 Auguslus 1748 te Veere geboren en vertrok in zijn cerste jeugd met zijne ouders naar Vlissingen. Z(jn vader, Mattheus Naerebout, een vis- scher, wns een zeer deiigdzaam en zedig man, welke lof mede toekomt aan zijn broeder Jacob. De beide broeders Jacob en Frans Naerebout maakten zieh beroemd door den stouten en herhaalden togt naar het wrak van het Oost. Ind. Comp schip Woesiduin, dat den 23 Julij 1779 op de Noor- derrassen, in het gezigt vnn het ciland Walcheren, was vast geraakt en aan stukken stiet, Zij reddeden inct Icvcnsgevaar eerst 71, nadrrhaml en 16 der ongelukkige schipbreukelingen en bragten ze te Vlissingen behouden aan wal. 1 en zoo sloute als edclmoedige oiulerneming vervulde aller harten en monden. De nieuwspapicren bazuinden de glorie der Naerebouten uit. Zij werd gehoekstaafd in het Vervolg der Vaderlandsche Historie, D. II, bl. 212; in de Nieuwa Nederlandsche Jaar- boeken van Junxj,, September en October 1779 bl. 770, 884 Digitized by Google 22 en 1154; in de Handleiding tot de Phytiognomiekunde, D. I. bl. 106 ; in een Bericht wegen» het verougelukhen van het Oott-lndische tchip Woesduynen en de redding der meeste fchepelingen door de menschlievende pogingen van de gehroeder» N aerebout, opgetteld uil verscheiden mondeltnge en »chrif- telijke verhaalen van geloofwaardige ooggetuigen, door een hoog- schatfer van wäre Verdiensten, Middelb. kl. 8o. en het Bericht wegen» het verongelukte Oost- Indische achip Woestduin; en de reddinge door de gebroeders Naer ebont, Middelb. 1780, (door Prof, te Water) gr. 8o., bij gelegenheid van vier platen in het koper gebragt naar de teekeningen van Engel Hoogerheide, het verongelukken van het schip en de redding der meeste schipbreukelingen voorstellende. De toen jeugdige Vlissingsche dichter Bellamy schilderde de grootmoedige daad niet lang daarna met levendige verwen in een vertoog, getiteld de Schipbreuh in het Mengelwerk der Vad. Letleroef. D. II. bl. 198. Aan de beide Naerebouten en acht hunner logtgenooten werd den 23 Sept. 1779 door bewindhebhers van de Oost Ind. Corap. ter kamer Zecland eene belooning van / 1800 toegelegJ, en vijf dagen later in de Algemeene Ver- gadering van den Oeconomischen Tuk der Hollandsche Maat- schappij van Wetensohnppen, aan Jacob en P. van Nae- rebout, met algemeene toejuiching, ieder de gouden mednille of 23 ducaten of anders de zilveren mcdaillc en 23 ducaten toegewezen tot erkentenis hunner loffelijke daad. De laatste werden hun den 14 April 1780 door N. C. Lambreclitsen, sccrelaris van het Vlissingsche departement van den Oecono- mischen Tak, met cen aanspruak (in het Bericht van tc Water opgenomen) overhandigd. Uhynvis Fcith, gedepnteerd van het departement Zivolle, ontboezemde toen het volgende extempore: Po beste Mnalschn^pü, nit de cdlsto zucht ontsproten Schenkt aan llataafsclie dengd cen gouden eerckroon, Zij schat Verdiensten hoog in .Ncerlandseli achtb're grooten, Maar vindt zo in ’t visschers kiced, hoc ncJiig, ruim zoo schoon Straks is de taal vun ’t hart in ieders oog te ler.cn, Pe mer.sch, de IJatavier, al wat gevoel heefr, schreit, Dus heiligt goud, der deugd censteinmig toegewezen, Vereouwigt, Vlissingers, uw deugd en menschlijkheid. De redding der schipbreukelingen van ’t schip Woestduin tvas de eerste daad, die de namen van Jacob en Frans Nacrebout beroemd maakte. Jacob bepaalde zieh meer bij de visscherij, en overked eenige jaren later, maar Frans Naerebout hicld zieh voornamelijk aan het gevaarlijk ambacht, om schepen in zee te geleiden cn weder binnen te brengen. Van zijne bekwaamheid in dit vak, gaf hij, niet lang na het gebeurde met het schip Woestduin, eene uilmuntende proeve met ’s lands fregat Bmnswijk, kapitein P r u y s t. Togen zijnen raad uitgezeild, zou het wiskunstig op den Dörpel gebleven zijn. Digitized by Google ta dooh Naerebout «leud alle de reven uitstekea, de bene- denzeilen bijzetten, en dreef alzoo het schip met versnelde Taart, niet met de kiel naar beneden, maar overzijde, door stortzeeen en brandin-' over de sfevaarlijke droozte heen, bren- gende alzoo liet fre"ut behouden in zee. In Maart 1781 werd Frans Naerebout met zijne visschuit en vier man in ’s landa dienst aansenömen en bragt verscheidene corapagnie- en ’s lands scliepen binnen en in zce. In Julij van dit zelfde jaar bragt liij ’s lamls schip Zuid-Beveland, kapilein van Kinkel, met nog twee Oosl-Indisclie scliepen van Vlissingen naar Texel, ZOO manoeuvrerende dat vier Engelsclie schcpen, die er op pas- ten, bun oogmerk moesten laten varen. ln 1783 werd hy aangesteld tot loots van de Oost-Indische Compagnie ter kamer Zeeland en dced in die betrekking verschillende gewigtige diensten. In 1786 was hij een der voornaamsle behouders van het Oost-Indische Compasnie-schip Barbes/ein, kapitein C. v a n Vlaanderen, en bragt het met de rouitende Fransche mili- tairen, die het op Calais gemunt liadden, ter reede van Duins, daar zij meest alle gevangen genomen werden en het schip behouden. Niet minder gelukkig was hij in datzelfde jnar door behouden op de reede van Eainmekens te brengen het schip Alblasstrdam, kapitein Valkenburg, ’t geen tussclien die plaats en de Westput al zijne ankers en touwen verloren had. Maar iiiels was bij dit alles de redding van het Oost-Indische Couipagnie-sehip Zuiderburq, kapitein Dekker van der Mieden, in iJecembcr 1788 uit Zeeland naar China uitgezeild, met 400 man equipage en f 500,000 aan contanten. Dit schip zijn roer op de rassen afgestooten hebbende, lag meer dan zes dagen lang in het ijs te drijvcn. Oiimogelijk was het lanzs den gewonen weg hulp toe te brengen, want alles was met ijs bedekt; maar Naerebout, door bewindhebbers om hulp en raad gevraagd, deed twee scheepssloepen met 8 paarden naar West-Kapelle slepen, met nog 8 geresolveerde mannen aan boord ; deed het anker ligten en bragt het schip, een kabel voor een roer gebruikende, in zee. Daar vond hij de lootsgaljoot der Compagnie, onder bevel van Koenraad Cornelissen, aan wiens beleid ook de grootste lof loekoint, die hij achter aan Ztiiderhurg met zware kabels vastmaakte, gebruikte deze galjoot nu voor een hulprotr cn dacht alzoo eene Engelsclie haven in te Zeilen, toen een storm van drie dagen de galjoot afsloeg cn den toestand van Zuiderburg aller- hagchelijkst maakte. Echter had Naerebout het geiiocgen om schip en lading in Plymouth behouden binnen te brengen, tot verbazing der Engelsche zeelieden. Even als het schip Zaider- hurg bragt FransNaereboutin 1793 het Oost-Indische Com- pagnie-schip de Zwaan, dat voor Duinkerken het roer had Verloren, binnen. Toen hij in October 1794 het schip Voor- land naar binnen zon brengen, verhinderde de hevige wind Digitized by Google 24 den 'loots in En^eland af te zetten. Naerebout moeat dna medevaren naar de Kaap de Goede Hoop. Spoedip; nara hij de terugreia ann naar 't vaderland met het achip de Mentor, doch werd door de Engelsclicn gcnomen, op^ebragt te St. Helena, en wclliaast als krijgsirevangcne overgebragt naar En- geland. Een Engelsch adiniraal hcrkende hem op de beurs te Londen, riep hem bij zieh en bood fiera 200 pd. sterl. j.aar- lijks aan, Indien hij als loots op zijn schip wilde dienen. Hoe behoeftig ook, sloeg hij dit aonbod af, en hij had het geluk Engeland, waarmede zijn vaderland in oorlog was, te ontvlugten. In 1802 bragt hij ’a Compagnie’s schepen Vred« en Rtmt en naderhaiid de Heldin behouden in zee, moetende vervolgens bij den stilstand van den zeehandcl den soberen kost winnen met het visschen van gamaal. In 1804 dirnde Nae- rebout als loots op de iloiille, die, onder bevel van den admircal Verhucll, van Vlissingen naar Bouloune zou steve- nen. Welhaast werd zij door de Engelschcn aangevallen, doch door de voorzigtige manoeuvre ,van Naerebout mocsten de zwaarder schepen zieh verwijderd houden, wegens de tussehen liggende banken, en kwam het grootste deel der flotille be- bouden te Boulogne binnen. De diehter A. Loosjes Pz. gaf in 1792 te Haarlem een tooncelspel in drie be- drijven, de gtbroeders Naerebout getiteld, in het lielit. Dit atuk werd den 26 November 1802, door de Nederduitsclie tooneellisten Wiertman en Hoetink, voor een groole me- nigte aansehouwecs te Vlissingen vertoond, in tegenwoordigheid van Frans Naerebout en zijn huisgezin (zijn broeder Jacob was reeds gestorven.) Den 6 Maart 181G hield Mr. P. Po US, hoofd-ontvanger der convooijen en licenten in liet departement Zeeland, in het Zeeuwsche Genootschap eene Voor- lezing over de mensc/dievende en stoute daden van den uitinuntenden zeeloots Frans Naerebout. Bij die gclegcnheid stehle de President Lambrechtsen voor den voortrefTelijken man, die zieh toen in de stad bevond, te laten bihnensiuan, ten einde hem in aller tegenwoordigheid een geschenk van / 100, van wege den ridder van Kinsbergen hem toegezonden, aan te bieden. De ecrwaarde grijsaard verscheen in de vergadering, werd met onderscheiding ontvangen en ontving het geschenk. Den 20 September van dit jaar ontving hij ook in een openbare vergadering van het departement Goes der Maatscliappij tot Nut van ’t Algemeen / 100, bij wclkegelegenlieidJ.de Kan- ter, griffier bij de regtbank, een redevoering hield, waarin hij de Verdiensten van Naerebout hcrducht. Hij overleed den 29 Angustus 1818, in den ouderdom van 71 jaren. Het Gocssche departement van het Nut van ’l Algemeen belastte zieh met de kosten eener plegtige begrafenis. Bij zijn dood en be- graven werden er Latijnsche en Nederduitsche gedichten gedrukt. Hetzelfde departement zorgde voor een eerezerk op zyn graf Digitized by Coogle 25 in de Wandelkerk, die den 20s(en Deceitiber 1819 met reel plegtifTheid gelegd werd, in tegenwoordiglieid vnn een commi»ie nit den Band. J. Hemcrijk Tak las bij die irelegenlu-id een grafsclirift voor. Koning Willem I benoemde liem tot Broeder vnn den Ned. Leeinv wanrnan eene janrwedde van / 200 is verbonden, «aarbij door eeiiige Amsterdamsclie vrienden nog f lOü gl voe.!d werden benevens een milde gilt vnn ’t Departe- ment Goes der Maatscliiippij. Zijn zoon f rnn» Naerebout liet Zonen na. Ilct afbeeld.-el der broeders vindt men voor het Bericht vnn prof. te Water. Men heeft van hem: Jouniaal zijner onverwachle rein met het 0. I. Compagnie- »cliip Voorland in ’t laatst van 1744. ms. Zic Collot tl'Kscnry. Holt. Horm, D. VI. St. II. HiJI. bl. 9. Konti- en Lrllni. 1816 1. 214, 1817. I I«4, 1818. II. 'l77, 194, 210. 1820. I. 18;' A’. Roll. Cour. 8 iJcc 1858 10 Mci ’.863: Nao. 1864. M. 3)6; Kok, /oit U’oord. {Hijv) Ivobus en de Kive- court, .'liillcr, Cat. tan Portr. N.\EREBOUT (Fhans), kleinzoon van den vorige, loods bij bet loodsweziR te Vlissingen, was even braaf, nederig, ingetogen en roenscblievend als zijn grootvnder. Reeds hnd bij versebeidene mcdailles voor bet redden van schipbicukelingen verki'egcn, toen bij in het begin der niaand Augustus 18'>8 zijne vrouw en zes nog jeugdige kinderen verliet. Bij Uuinkerken op een Fransch schip naar Antwerpen bestemd, vond bij, daar die bodem met man en muis verging, den dood in diezelfde golven, waar zijn grootvnder, en ook bij. zoo menigmnal, door God geleid, de reddeiide banden naar de in doods’evaar ver- keerende zeelicden uitstaken. Zijn lijk spoelde te Wijk nan Zee aan en werd door de zorg van den burgemccstcr begra- ven. Zijn broeder Levinus Naerebout, gepensioneerd Schipper bij bet loodswezen aan de monden vnn de Schelde, stiert' te Lobith 4 — Mei 18G3. Op bevcl van den koning werd een rijksvaartuig in 18G3 Frans Naerebout genoemd. Zie Roit. Cour. 8 Dcc. 1858, 10 .Mei 1863. NAENTGEN, leerkoopstcr, werd in 1559 met Fransken, vroedvrouw, en Pleunigen van der Goes, te Antwerpen op den Steen in een tobbe verdronken. Zio T/ln Bracht, Ilet hloedigh looneit, D. II. bl. 244. NAENTGEN, met andere Doopsgezinden in 1551 naar Gent gevlugt, werd veirnden, gevangen geleid in des Graven Steen cn zonder worgen aan een ttaak verbrand. Zio van Bracht, litt btotdigh Tooneel, D. II bl. 106. NAERSSEN. Zie NAARSSEN. NAEUWINCX (Hendrik) of Naiwinck, volgens Bryan Digitized by Google 26 Stanley onrtrent 1620 te Utrecht, doch meer WMWohijnlijk te Schoonhoven geboren, was een goed schilder, teekenaaf en graveur van bosch< en bergacbtige lanJschappen, atadswallen en dorpsgezigten. Bartsch beschreef zijn etswerken. Zij bestaan ult eene recks van 8 l)laden. Zij zijn uiterst zcldzaam kompleet, en worden bij de liefbebbers hoog geaciit, wegens de Btoute en vaste band dszer geeiste lanilschappen. Jan Asselijn was zijn tijdgenoot, die zijne schildeiijen met figuren en becsten Stoffeerde, waaxdoor welligt zijne werken aan dezen worden toegekenJ. Op de verkooping van den beer vanEijl Slniter werden twee zijner teekeningen voor / 120 verkocht geworden. Zestien door hem geetste landschappen werden in 1821 op eene veiling Voor / 75 verkocht. Zic Immerzeel, Lev. en Werk, der Holl, en Vl. KunstScAild. D. II. bl. 253; Krnmm, Lev. en Werk, der Holl, en Fl. Kvmt- Sc/uld. D. IV. bl. 1186, 1187. NAEUWINXS (Antoky), waard en schepen in Gelkenesse bü Schoonhoven, bekend door bet verblijf dat de afgezette Remon- Strantsche predikant Daniel Wittius in Lentemaand 1619 ten zijncn huize nam, cn den hevigen annval op zijn huis door den bnljuw van Sclioonhoven, kapitein Guilwil en anderen, ten einde zieh van den persoon van Wittius meester te maken. Zie art. Wittius; Brandt, Bist, der Ref, ü. III. bl. 7J8 volgg. van Berkum, Bet, van SekoonA, bl. 548. NAEUWINXS (J.vcob), burger van Schoonhoven, remonstrantsch geziiul, ging in llooimaai.d IGIO met nog eenige anderen naar de Nieuwpoort ora te hooren prediken, waarop hij vastgehou- den en gegijzeld werd. llieruit ontstond een vreeselijke be- roerte, waarmede zieh de Stuten moesten bemoeijen. Naeu- winxs werd niet losgelalen voor hij eene boete van j 50 had betaald. Zie Brandt, Hisl. der Ref. D. III. bl. 804 — 807; Kramm, Lev, en Werk, der Holl, en Fl, Kunsl-ScAild. 11. IV, bi. 1181. NAEUWINXS (T.vn.nekex) gaf in 1622 onderwijs in de Fransclie taal te Schoonhoven. Zij was remonstrantsch gezind, en werd op bet stadhiiis ontboJen, wijl men in e^n barer schoolborden een pasquil had gevonden, .waarin de Contra- reraonstranten werden doorgehaald. Men eischte dat zij met eede zou beloven de waarheid te zeigen. Zij weigerde zulks, doch beloofdc te zeggen wat zij betrekkelijk dit pisquil wist. Men nam hier geen genoegen in, sloot haar tot ’savonds op in het stadhuis, en bragt haar toen in de herberg /tel Vlies, daar zij door twee stadsboden zoo naauw bewaakt werd, dat niemand van hare broeders of znsters haar mogten spreken. Digitized by Coogle 27 Hier verteerden de boden vier en twinti^ dagen acht gtilden ’s daags. Hare broeders verzechten het Hof van Holland dat men haar roo^t te re^t stellen. Dit gescliiedde tot driemaal toe voor scliepenen. De baljuw drong op den geeischten eed, doch Tanneken verzocht dat men haar geenen ecd zou afne- men aangaande het pasquil, waaraan zij zeide geen schuld te hebben. ’t Mögt nkt helpen, men liet haar tot hare groote kosten zitten, tot dat zij / 100 tot boete en / 200 voor de kosten gegeven hail. Zij vroeg daarna: • of men te Duinkerken of elders onder de vijanden gevangeu zittende, met geen rede- lijker rantsoen zou losraken ?'’ Zie Brandt, üi$t, der Ref. D. IV. bl. 755, 756. NAEVE (Johannes) of Naevi us, werd te Mechelen gebo- ren, was Augustijner monnik en baccalaureus in de godge- leerdheid. llij blocide in de eerste helft der zeventiende eeuw, als prior te Hasselt, Antwerpen en Mechelen, vervolgens als de- finitor cn provinciaal in de Nederlanden. Hij schreef: Eremus Augttslinianus, ßoribus honoris et sanctitatis vemans, Lovanii, 1638, 4o. De frequente et fructuoso sacramentorum poenitentiae et eucharistiae usu cum append. de sodalittbus et indulgentiia. Vita sermo’‘esqne mismles Ferdinandi I Imperatoris (in 1674 door Dav. Schirmer in het Hgd. overgezet) voorts FiVa Sanct. Monicae. Zio Val. Andreas, Bibi. Belg. (J. 544; Jöcher, Adclnng. NAEVE (Johannes) of Naevius, geboren te Hondschote, in 1516 regent van de school van Hyssel Hij was de leerraeester van Joh. Despauterius en stond in hooge ach- ting bij Erasmus. Hij slierf plotseling in 1524. Men heeft van hem Lalijnsche brieven. Zie Sweertius, Ath. Bat, i. v, Jöcher, Gel, Lex. i. v. NAEVIANUS (Maecos). Adelung vermcldt dezen Ne- derlandschen arts als schrijver van het werkje de curandis morbis, Gand. 1573 — 1575, 8o. Zie Adelung. Fortzetz, uxd Ergänz. Jöcher, c. v. NAEY (Cornelis Cornf.lisz.) of Naay, voer in het laatst der zestiende eeuw voor lialthazar Moucheron, wcleer voornaam koopman te Antwerpen, later te Middelburg, op de Witte Zee. In 1593 was hij als schipper op de vlieboot de Zwaan, deelgenoot aan de onderneming, onder Jan Hui gen van Ijinschotcn, orn een vaart na.ar China, door lietNoor- den te zoeken. Ook was hij admiraal der tweede onderneming onder Linschoten en La Dale in 1595. Zie Linschoten, Voyagie; Bor, tled. Oorl. D. III. hl. 867 — 873; Sebeltema, Äut. e» de Bed. D. II. hl. i2, 55. Digitized by Google 28 NAGEL (Cahki Ferdinand), stamde af van een oud aan- tienlijk geslnclit uit den omlrek van Bremen, aedert ruim vier ccuvven gcvestigd in de vrije rijkstad Eslinsen in het koningrijk Wurteniburg, waar de Jeden dozer familie steeds in reiierings- cn rcutcrlijke betrekkingen zijn gcn’eest en nog zijn. Zijn vadcr, Jacob Heinrich Nagel, meer Inst in den niilitiiren stand licbbende, bc?nf zieh als vaan* drig in Hollandsche dienst en woonde als knpitein op wacht- geld laatsielijk op het kasteel te Bladel. Hier schonk zijne crhlgenoot Marie Sara van Assen, den 22sten Septcmlier 17ö3 het levenslicht aan baren zoon Ccrel Fer- dinand. Na den dood zijner ouders, verlict hij met zijn broeder Philippus Wijnand het land cn Ijcgaf zieh naar Eslingen, waar zij de Lalijnsche school bezoebten. Later vertrnkken beiden naar Leyden om hunne Studien te vervolgen. Philippus V\ jj n a n d studeerde in de gndgeleerdheid en werd predikant te Papendneht, waar hij in 1810 ongehuwd over- Iced. Carel E'erdinand daarentegen studeerde in de let- teren en werd aehlercen vollende conrector en rector der Lntijnsche Scholen te llattcin, Oldenzaal, Poetichera, Peventer, Bommel en Tiel, waar hij in 1821, salvo honore et stipendio werd ontslapen. Hij vestigde zieh te Maasbommel, waar hij in Januarij 1825 overlecd. Priemaal is Nagel gehuwd geweest. 1. met Louize Hen- riette, dochter van (lerhardus Hcndricus Boot, pre- dikant te Leur bij Breda, en van J ouize M aria Nummer. Zij overlecd 17 November 180G. 2. met Cornelia de Bruin, dochter van den predikant de Bruin, te Herveld bij Nijmegen. 3. met Maria Pebora Luymes, dochter van Henricus Luymes, predikant te Haalten bij Bommel. Zijn cerste vromv schonk hem drie zontn en twee dochters. 1. Gerhardus Heinrich, die volgt. 2. Sara Louise, geboren 26 Maart, overleden 24 April 1704. 3. Johannes Cornelis, geboren te Peventer 8 Maart 1797, adjudant bij de Oost-Ind. kavnllerie, in 1835 ongehuwd in Oost-Indie overleden. 4. Louize, geboren 28 Uecember 1799 te Poe- tichem, gehuwd met Alexander Creme r te Arnhem. 5. Wilhelinus, geboren 12 Augu>tus 1802 te Bammel, di- recteur van hrt postkantoor te l.eyden, gehuwd met Catha- rinu Petronclla van den Hain. Uit het tweedc huwelijk werd 29 Pecember 1839 te Ticl geboren Philippus Wy- nand, den 25stcn Maart 1834 als proponent voor de Heilige Pienst overleden. Nagel was een iiitstckend philolcog uit de scholen van Ruhnkenius en Wyttenbach, en beoefende niet alleen de classische talcn vooial, voluens getuigenis van H. A. Schul- tus, het Gricksch, ncaar ook het Oostcrsch. Zijne Verdiensten hieven dan ook niet onopgemerkt. Het Provinciaal Utrechtsch Digitized by Google 29 genootschap koos hem (1794) tot lid en hij k\ram hij het Amsterdamsche gyranasium als conrector en als hoosleeratr te llardcrwijk iu aiminerking. Heeds als Student sraf hij, op vcrzoek van zijn herineester, den genoetnden Schul lens, een Latijnsclie overzclting van het Duitsclie werkjc van A 1- bert Jacob Arnold ovcr de Spreuktn van Salomon, die met eene Praefatio van Schul teil s in 1783 te Leyden met <len vollenden tited vcrsclieen: Atberli Jucobi Anioldi Thtol, et Limjuar. Orient. Profest, in Gynmisio Hanoviensi Observationes ad qiiaedam loca Proverbiorwn Salomonis. Ex Germanica sermoue in Latinum convers'ie. In 1794 zette hij C, F. Dammii Compendium historiae fabnlosae uit iiet Iduitsch in het Lalijn ovcr en liet het te Liyden driikkcn. Üit «erkje, door Weylingh geprezen, is sedert algemetn op de Latijnsclie scholcn ingevoerd cn verving de vercuderde Godenleer van D. van Hoogstraten. Ook verscheen er eene liollandsche overzetting van, even als de I.atijnsehe, met plaatjes, met den fitel van: Inleiding in de Fabelkunde der oude Grieken en Romeinen, naar den vijfden druk, uit het Iloogd. vertaald met XVI plaatjes. Niet minder nut stiditte hij door zijno uitanaf van de Epislolae Setectae van Cicero (M. T, Ciceronis E/tittolarum Seleclarum Libri tres, in usum scholarum, curante C. P. Na- gel, qui animadeersiones et Belgicam inlerprelationem vocum et loquendi formtdarwu difficiliorum adjecit, Lugd. Bat. 1802), waarvan in 1824 te Leyden een derde uitgaaf verscliecn. Ook gaf hij eene overzetting uit het Hoogduitsch van liet 2dc deel van Dörings VertaHngspro’ven, waarvan de hoogleeraar Bosscha het eerstc deel vertaald hnd en eene nieuwe uitgaaf van Nieuwpoort's wcrkjc de ritibut Romanorun. In 1808 bezorgde hij te Utrecht eene editio altera, aitciior et emendatior cum praefatione van Io. Daniel ä Lennep’s Etgmo'ogicnm Linguae Oraecae. ln de Acta Literaria Sacietatis Wieno-Trajeatinne, T. IV. (1803) staan van hem Observationei in Anctores La- tinos, p. 25C — 295, en in Auctores Graecos, p. 296—299. Zio voorts I et ovcr hom gcstclde in eon brief van Wytlcnbnch aan .M. TyJcinan in Borgmiin's Annot. ad Vitnm /iain/crmi, p. 306; Woytingh, lUtl. J.itt. p, 181; Hermans, Cun.\/>. Onom. Lil, p. 28. liouinan, Geld. Jloog. l). II. bl. 313. PrugraMma van hei Ulr. Gen. 1791, 1825. Part. her. NAGEL (GF.niiAr.DUs llEi.Nnicii), zoon van den vorige, den 14dcn Junij 1795 te Deventer geboren, werd nmbtenaar 2de klnssc aan het gouvcrneinent van Ntörlandsch Indio, cn ver- gezclde den hoogleeraar Blümc op diens ontJekklugsreis door de binnenlanden van Java. Na gerepatrieerd te zijn, begaf nij zieh cp nieuw, als nmbtenaar Iste klasse naar Java cn keerde van daar met pensioen terug. ilij hutvde Maria van der Buroht, die hem een zoon, AlexanderLodew^kAdriaan Digitized by Google 30 Hendrik, controleur op Java, achonk, en overleed 29 De- cember 1861 te Utrecht. Behnlve vele bijdragen in letterkundige tijdschrifien, gaf liij de volgende deds oorspronkelijke, deels door hem vertaulde romans in iiet licht: Sc/ietsen uit mijne Javaansche portefeuille, Amst. 1828. Avoiiästondeii aan boord of Ver/itileii uit IndiS, Leid. 1828. Jdvaanarhe Tafereeitn, \mst. 1829. Mijn reiszak, ontmoetin</en, tooneelen en gevaüen op togtje» door Holland en Beiße, Amst. 1831. Wandelaarsoogst, luimige sclielsen en tafereelen, Amst. 1832. Ook heeft men van hem de volgende overzcttingen: J. Bunim, Crohoore met de biß. Uit het Eng. verlaald Amst. 1847. Bowers (J.) Zeemansleven of reizen en lotgevallen, Uit het Eng. Amst. 1835. G. P. R James, Arabella Stuart, Roman der Engelsche geschied. ontleend. Uit het Eng. Amst. 1844, 2 dln. Man Pari an e, De bandielen en roovem in Spanje, Italii en elders. Naar het Eng. Amst. 1844, 2 d. F. Marryat, Avonturen van Pieter Simpel. Naar het Eng. Amst. 1837, 3 dln. S. M. IVilson, 37 yn scheepajournaal. Zonderlinge lotge- vallen en ontmoetingen van Thomas Cringle. Naar het Eng. Amst. 1835 — 36, 3 dln. Oll Familie aant- NAGEL (Generaal-wachtmeestcr), een dapper krijgaheld van den bisschop van Munster, die, toen hij in Junij 1672 Hattem belegcrd en iiigcnoiuen had, stampvodende uilriep »dat de Muustcrsclie bisschop nergens zoo «eie brave Soldaten als voor dit onsterke nest met zcer weinig verweerdcrs, verloren had.” Hij had meer dan 700 man, onder welke veel voorname oversten, verloren. Uij was ook een der aanvoerders in het beleg van Groningen. Zie Montanas, Leee» en Bedrijf van Willem Hendrik, bl. 518, S19. Gron. Volksalm. 1837. bl. 6, 31. Overijts. Volksalm. 1843. bl. 123. NAGEL (J. H.) vertaalde uit het Hoogduitsch van K. Stein, Het vrouwtje van den Spree, kluchtipel, Amst. 1800, kl. 8o. Zie Cai. der Maats, van Ned. Lett . D. I. b. bl. 148. NAGEL (Pieter), een Vlaamsch plaatsnijdcr, bloeide om- streeks 1580 te Antwerpen. Hij was de leerling van Philip Galle, en volgde, doch niet gelakkig, diens manier. Hij graveerde verschillende prenten naar Marten Heemskerk en andere Vlaamsche meesters. Men houdt De eeven werken vasev barmbartigheid, die hij naar eerstgenosraden in^ het koper Digitized by Google äi sneed, voor zijn beste werk. In het algemeen genomen is zijne teekening onnaauwkeurig. Zie Immerzeel, Lev. en )Feii. der BoU, en Fl. Kunti-Schild, D. II. bl. 2.^3. NAGEL (Wili.em), bailjuw van Kennemerlanil, de partij van Jacoba van ßeijcrcii toegedaan, liep in 1426 aan lict hoofd der Kennemers Holland af en bedrecf alomme vcel mocJwil met plünderen en vernielen. Hij stiet zijn lioofd voor Hoorn en «erd in een bloedig gevecht bij de voorstad, de Keeren genoemd, gedood. Zie Groole Chron Divi». XXVIII. c. 16, 87. Gondhoe ven, BoU. ChroH. bl, ■156. Ileemskcrk, But. A'-e (Ainst. 167:*) bl. 220, 221. Vos.sias, Annal. BoU. I X. p. 33, V c 1 i u a, van Boom, bl 25. tVageniinr, Fad. Bat. D. III, bl. 472. üed. cn Kleefiehe Oadk, D. 1. bl. 101. NAGEL (Kapiteln van) onderscheiddc zieh in den posten- oorloi; in Vlaanilcren. De verovering van Werwick (11 Junij 1794) kostte licm lict leven. Zie Bosacha, Neirl. Bold, ie Land, ß. III. bl. 67. NAGELL (Anne Willem Carel Baron van), heer van Oudcn en Nieu'ven Ampsen, geboren te ’s Gravenhage den 4den Januarij 1756, promoveerde in de regten te Leyden, en werd achtereenvolgcnde edelman bij Z. K. II. den stadliou* der prins Willem V, burgemeester der stad Zutplun, lid der ridderschap van Gelderland, extraordinaris gecommitteerde bij Huii Iloogmogenden de Slateu-Gcneraal, coramies-generaal der convoijen en licenten van in- en uitgaande regten, cn extraordinaris ambassadeur aan bet Hof van Groot-Briitanje in 1787. In bet jaar 1785 en 1786 was bij ijverig Werkzaatn ten voordeele van het huis van Oranje legen de vrijzinnige omwentelings gecst van dien tijd. Als extraordinaris minister aan het Hof van Groot-Bnttanje, bekwam bij in 1795 zijn ontslag, daar hij zieh niet ariu den oinwenlelings geest van dien tijd wilde onderwerpen. Hij bleef echter in Enge- land, omdat zijne bezittingen in de Nederlanden door de regering der Bataafsclie llepubliek onder Sequester werden ge- legd, daar hij geweigerd tiad haar te gehoorzaincn cn reken- schap te geven van zijne onderlmndelingen, welke hij allcen aan Hun Hoogmogenden verschuldigd was. Gedurende dien tijd hield hij zijn verblijf op het paleis van Hamptoncourt bij Londen, waar voor aan hem en zijne familie door koning George III, apartementen werden gege- ven, te gelijk met de koninklijkc familie van Oranje, welke hij gedurende dien tijd vele diensten bewees en in wier be- belangen hij bteeds werkzaam was. ln den zomer van 1802 keerde hij om zijne zaken in Digitized by Google 32 de Nederlanden te sehikken naar zijn vaderland terng, en tegen liet najanr vertrok liij weder naar Engeland om zijne loopemle zaken fe regelen. Bij liet uilbarsten van den oorlog in 1803 verliet liij Engcland, nadat koning George Je III hem le vergeefs voor zijn trouwe dienslen een aanzienlijk pensioen haJ aangeboden en vestigde zieh in zijn vaderland op zijn goederen te Anipscn. Van 1803 tot 1811 blecf hij zonder betrekking, doeh in dil jaar werd liij docr keizer Napoleon tot lid van den Consed van bet Departement van den Binnen -IJssel tegen zijn zin en protest benoeind. Bij de lerngkorast van de koninklijke familie van Oranje in 1813 werd hij door den Souvercinen Vorst Willem den I geroepen en herstelJ in zijne vorige betrekking als Commis- geriera:.! der eenvoyen en licenten, den G April 18l4, en bencemd tot secrctaris van Staat belast met het bcs'.iiur der buitenlar.dsebe zaken, nadat hij als president der notabelcn in de vergadering te Amsterdam in Maart de grondwet ha.l hei- pen invoereii; voorts tot kamerheer in buitengewone dienst lid der ridderschap van Gelderland, tot grootkruis der orde van de NederlanJsehc Lecuiv. ln 1816 werd hij ver- heven tot ridder grostkruis van de orde van Carel III van Spanje, in 1819 tot ridder grootkruis van het legioen van Eer, door Lodewijk den XVIII van Frankrijk. In 1816 weigerde hij bet trrxtaat, wegens het afstaan van eenige van cnze Wcst-Indisehc bezittingen , waar oiider de Berbiee en St. Eustatius, aan Engeland over te geven, en werd dat tractaat noch door hem geteekend noch geratifi- ceerd. In 1821 werd hij ridder grootkruis van de orde van de guelph van Hauover. In 1823 gevoeknde dat zijn vergevorderden leeflijd hem niet meer geschikt maaktc om werkzaam te zijn in zijn betrekking als minister van buiten- landsche zaken, verzocht hij zijn ontslag, dat hem door den koning werd verleend. In 1824 werd hem van wegen den koning opgeirgd de ondcrliandclingcn met paus Pius den VII, wrgens over het concordaat, die gediirende zijn ministcrie een aanvnng hadden genomen, voort te zetten," welke hij even- wel niet tot stand heeft kunnen brengen. Nadat hij het ministcrie vaarwel liad gezegd, hield hij zieh tot het cind van zijn Icven meerendeeis met zijn landgoed Ampsen bezig. Hij was een groot voorstander van schoone kunsten, en hezat een uitgelezcne vcrzameling van schilderijen, vanouJe mcesteis. ln 1832 werd hij benoemd als lid der provinciale staten van Oclderland, welke betrekking hij tot een jaar voor zijn dood bekleedde. Hij stierf in ’s Gravenhage den 6 Febniarg 1831 in het OGste jaar zgns levens. PttTticulier itrigt. Digitized by Google 33 Nag HEL (Didbbijk) irorJi onder du geleerde tnonniken van £{mond gerekend. Van monnik ward bij als van Vlier* beeck in Brabant. Zic Bat. Sacra T. IV p. 134. NAGELMAECKER (Laueentiüs) werd omtrcnt 1544 te Bergeik geboren, studeerde te Leuven, werd nlüanr in 1563 prinius in de philosopliie, welke wetcnsclinp lilj cenigen tijd in liet collegie /let Varken liecft onderwezen. In de godge* Icerdlieid verkreeg liij den grand vnn liceiitiant en gaf vervoU pms onderwijs in dat vak oan de kloosterlingcn der abdij van St. Uernard. ln l.n71 vestigde liij zieh te Mecbelcn, waar bij tot kannnnik tlieologaal lienoemd werd, terwijl bij wijders in 1.Ö79 tot plebaan der hoofdkerk van genoemde stad werd nangcstcld, welk ambt liij tot in 15S5 bekleed heeft, wanneer bij tot peniter.cicr der aartsbiiscboppelijkc kerk berorderd werd. Toen Matthias Ilovius, nartSvliaken der kerk vnn Mecbelen, in 159G tot aarlsbissciiop benoemd was, volgde N agel macc- ker bem op in de betrekking vnn nartsdiaken, welke wnnrdiglicid bij tot zijn dood toe bekleed heeft. liij overleed den SOsten Junij 1612, in den oudcrdotn van 5S jaren, den roem van weUprekendbeid cn godsdien;tigbcid nalalendc: liij is in de kerk der nonnen vnn Blijcnberg, welke bij eenigen tijd bcstuurd bad, met een graficlirift, dat bij van Gils en Coppens Toorkomt, beernven. Nagel in aeek er heeft een werk aan- gnnndc bet jubild cn de afl.iten opgesteld, hetwclk te Ant- werpen, onder den titcl von de Jubilaeo sive indidgentiia et pleiid remissione JJUlogus in 1576 gedrukt is. Zic Vnl. Anilrcns, DM Brig. p. C22 ; Koppons, BUl. Belg. T. II. p. 810' I*ii(|iiot, ilem. T. I p. 201; Ci<. Omn. Prim. p. 33; van (lils, t'ath. Meyer. Memor bl. 2'57; van Oils cn Coppens, Xieewe Betrir, tan iel Ludom van ’eilert. L). III. bl. 54, 55; Herrn ans, Consp. Oaom, Liter, NAGE01RE3 (J. des). Zie VINNE (Isaak van der). NAGGE (D.) gaf in bet liebt: Sendbrief Pauli tot de liomeynen met medilaliin verligt, 4o. Zic Abcoudo, Aanh . bl. 147- NAGGE (Wii.HELJiCS). Van bem vindt men in T. 1. der Analecta van Bumbar, p. 289 — 340, bet fragraent eener JLstoria llollnndica, in bet Nud., loopeiidc vnn 826 — 1197. liij is waarscliijiilijk dezelfdo welke eene Körte Deaclirijoing van de Proo. van Oeerijssel, Dev. J. de Lat (kort voor of even na 1700) 2 bl. foi. in bet liebt gaf. Zio van der Chijs, de Munien der voorm. Heeren van Oterijtt, bl. 833; Mr. Uodcl Nijonhuis, Biogr. Lijtt ran Plaattbee no. 8848. 3 Digitized by Google 84 NAGLER (Hksühik Willoi), laitcnant-kolonel, werd in 1799 bij de Unding der KngeUchen in Noord-Holland gekvretst. Zio Bosscho, KeSrl. Ileld. te Land, D. III. bl. 179« NAGTEGAAL (Aknout) of Naclitegaal, bij Bryan Nagte gcl, waarschijnlijk dczelfJe mct zijn naaingenoot Ar- nold Nagtegaal, bekcnd uit zckerc gcdrukte Memorie van Rechten, enz, ingesteld tegen llomoin de llooghe, waaruit blijkt dat hij omstrecks 1658 is geboren en tussclien 1673 — 1677 bij de Hooghe liceft gelcerd. iiij is bekend door een onbeduidende gravure in zwartekunst, voorstellende het Porlret van Ishach Aboab, Rabin. Zio Kramm, Lef. e» IFerk, der tloll. e» Fl, Kumt-Sekild. D. IV. bl. 1188. NAGTEG.A.AL (J.) wordt als teekenaar vermeld, o. a. van de portreiten van J. van Oldenbarneveld, IliujO de Groot, J. Ärminius cn J. en C. de Will. Zic Kramm, t. a. p. bl. 1188; Cat. der Kuattnal. van C van Ueemskerk, ’s Uagc, 1763. no. 47. NAGTEGAAL (Jacob), burgemeester van Vlissingen, gccom- mitteerde raad van Zeelund tvegens deze stad, Icei'dc in het einde der zeventiende cn begin der aclitienüc ceuw' en werd bescliuldigd van den koning van l’ruisscn aan ’t markgraaf- scliap te liebben willen hclpen. Zio van Wijn, Nal. op ifagenaar. Fad. lliet. D. XVII. bl. 32. N.AVIUYS (Gkrakd Johan), zoon van Gerard Naliuys, kanunnik van het kapittel van Oud-.Miinster te Utrecht cn van Margaretha Pott, kleinJochtcr van den Ainsterdaraichcn predikant N. de la Planquc, werd den 1 Februarij 1738 te Utrecht geboren. Iteeds in zijne jeugd koesterde hij eene overhellcnde neiging tot het predtkamlit, en, na de Intijnsche ssholen doorloopcn te hebben, werd hij een der voortrclFclijkste kweekelingcn van de ncademie zijner gcüoortestid. Hier genoot liij de lessen in de talen, wijsbcgccrte, wis- sterren- cn boven- natnurkunde, ja in alle de wetenschnppen welke zijnen naar kennis dorstenden gecst kenden verrijken, van de hoogleerareu Reitz, Rau en Hahn, tcrwijl hij voor al die takken, welke de godgeleerdheid, uiilegkundc cn kcrkclijkc gcfcliiedenU be- treffen, de lc8S"n hoorde van Irhovcn, Elsncrus. Wes- seling, Burman cn inzenderheid van Bon net. Eene proeve leverde hij hiervon in zijne onder ilcn hoogleetanr Hahn, deslijds de nntuur' cn scheikunde onJerwijzcnde, ver- dedigde Expticuliu quaeationum mathcmaticarum de maximo et minimo in ecienlid macliinali, En wat men in de Godgeleerde wetenschappen van hem te verwachten had, toonde z(jne onder Digitized by Coogle 35 Bon net verdedi^dc Dissertatio Philotophieo-Theologica, qud axiopitUa Mysteriorum religionis ex natura mysteriis adstruitur, Eccds hnd hij zicli door dcze beschriften roem voraori’cn, en zieh cen werkzaam lid der beide, destijds onder de stude» rendo jeiigd binnen Utrecht opgeriute gcnootscliappen, Dtilcea ante omnia Mmae en Tendimue ad idem betoond, toen hij in 1702 tot proponent vwerd aangenomen. Reeds in lict volgen Je jaar werd liij predikant te Kede, ecu dorp op de Veinwe, van waar hij in 1704 naar Oud-Beijerland vertrok. Ook hier bleef liij sicchts kort. Den 1 Decemher 1705 beriep licm de geraeente van Middelburg, en vijf jaren later* (Aug. 1770) sprak liij te Rotterdam zijne intrecrede over 1 Cor. III : 10 — 15 uit. Gedurendo zijn verblijf in Zeeland, werd hij lid van het te Ylissingcn opgerigte genootschap der «ctcnichappm, en te Rotterdam hem den titcl van llooglecraar in de ndjabegeerto en zedek'inde opgedragen, ter gclegcnheid dat hij cen beroep naar Amsterdam had afgeslagcn. Na verloop van 0 jaren werd dit Ireroep herliaahl, dat liij thans annnam, waarna hij den 28 Junij 1778 in de lioofdstad bevestigd werd. Rijna 3 jaren beklecddc hij hh-r met vcel roem het lecraarsambt, waarna liij cindelijk in eene hoogere tverkkring geplaatst werd. Na alvorens bij curatoren van de lioogesc.hool te Groningen in nanmerking gekomen en naderhand in diezclfdc betrekking voor llardcrwijk gekozen te zijn, doch voor welk beroep hij liad bedankt, werd hem 16 Oct. 1780 door curatoren van ’s lands Hoogeschool te Leyden het gewoon hooglecraarsamlrt in de Godgidecrdheid en kerkelijke gcschiedenis, in plaats van den ovcricden D. van der Kemp, op eene wedde van / 2300 opgedragen. Hij nanvaardde zijn ambt den 30 April 1781 raet eene inwijdingsrede De sahtilioris Elhnicisini inter Christianos nosttd aetate serpentis noxis ac reinediis. Doch iiict lang had Leyden’s hoogeschool genot van ’s mans onderwijs. Naauwelijks had hij cen aanvang met zijne acade* mische lessen gemankt of hij werd reeds van zijn post afge- roipen. Nahuys ontsliep den 9 Oct. 1781 in den ouderdom van 43 jaren en ruim 8 maanden. In het lantst van zijn ver- blijf tc Middelburg was hij gehuwd met Catharina Wal- burg van Mansfeld, dochtcr van den toenmaligen bürge- meester, mr. Jan Jacob van Mansfeld te Utrecht, bij Wien hij 7 hinderen verwekte, onder welke een zoon R. H. Nahuys laatst .predikant te Haarlem. Nahuys behoorde tot de geleerdste en mildste mannen van zijn lijd. Wars van alle irystieke dcnkbetlden, paarde hij ver- lichling aan echte godsvrucht, en in zijne gcschriften en leer- redenen toonde hij lioe wäre nedcrigliei.I, cen zachtaardige gecst en af kecriglieid van niets beduidenJe kerktwisten, de voornaamste trekken van zijn karaktcr uitmaken. De gelecrdo Hofstede heeft eene brcedvocrige schets van 3 * Digitized by Google zqn leven gegeven, en T!. Schutte plnntste onder zijne af> beehling cenigc dichtregcU. Zijne afbcelding is zeer dikwijls in hct licht gcgcven. Men lieeft van zijne pen: Kort l ertoog ovtr de onstofftUjlheid en onsterfelijkkeiJ der tiel in Verh. ran het Zeevwsch Genootechap. D. I. 