title: Lassen's Geschiedenis van den indischen Archipel
creator: Abraham Willem de Klerch, Christian Lassen
text: 3) Aanwijzingen omtrent de literatuur vindt men bij rapfles, II, 378 vig.; II; Appendix K, p. ccvi vlg., is eeue Engolsche bewerking van den Maoek Miga medegedeeld, die over d« oudste mythische geschiedenis vaa Java handelt en io het Javaansch geschreven is (zie ook Tijdschr. voor N. I., V^« jaarg.). Hy heeft bovendien, I, 4l5 vig., eene analyse van den Brata-joeda met den Kawi-itilat en eene Engelscbe vertaling van vele plaatsen van dit epos openbaar gemaakt. (De Javaansche Brata-joeda is, met vertaling, aanteekeningen en eenen bladwijzer van eigen- namen, uitgegeven door C. Stuart, in de verhandeÜngen van het Bataviasche ge- nootschap). crawfurd, hiat. ofthe Ind. arch., II, 19 vlg., en in zijne verhandcling: onthe existenceoj the Hindu reUgion in the islandof Bali in de As. res., XXIII, 143, levert eenige berigten over de hiertoe behoorende Schriften , en heeft, p. 164 vlg., dat gedeelte van den Brata-joeda, waarin de strijd van Karna met Ghatotkatja, den zoon van ßhima bij de renzin Hidimba , wordt bezongen , in het Kawi en in h«t Gngelsch Digitized by VjOOQIC zer literatour betreft, er worden er gewoonlijk vier aangenomen 1): de eerste is die yan Ajer Langgja; bij regeerde in K^iri en ge- darande zijne heerschappij echijnt de vereering van Sjiwa den boventoon te hebben gehad; zijne priesters bedienden zieh nog van de oude en schoone Kawi-taaL De tweede periode wordt het geschiktst genaamd naar Djajabaja , die, zooals de Javanen te regt opgeven niet in Bharatawarka (of Indie), maar op Java regeerde; zijn tijd kan nog niet naanwkeurig worden bepaald; de Brata- joeda en vele andere^ minder geachte werken behooren tot dit tijdvak; er waren toe» ook Boeddhistisohe schrijvers. De depde periode is die van de beerschappij der magtige dynastie van Mad- japahit (1320 tot 1478); in dezen tijd ging langzamerhand de naauwkeurige kennis van het Sanskrit verloren en de schrijftaa] werd door het opnemen van woorden der spreektaal verminkt (?), De vierde en laatste periode is die der Balinesche taal^ en valt na de vexhaizing der Brahmanen naar Bali, waar zij nog de kennis van het Sanskrit en het Kawi hebben bewaard. Ofschoon ook in den loop der tijden Arische ludiers uit vdor-Indie naar Java vejrhoisden en hnnne volkstaal daarheen overbragten, waren deze toch niet talrijk en vergaten langzamerhand banne moedertaal; van de Pa^a-tai^l vindt men in de Schriften der Javanen en Balinesen zelfs geen spoor. De vier Weda's zijn nog in het bezit der priesters op Bali en zijn zelfs nog op Java voorhanden, maar niet volledig. Hanne nsimen zijn de bekende: Higweda, ladjoerweda, Sämaweda en Artawaweda (in plaats van Ätharwaweda)^ daar zij den berigt- gever, aan wien wij deze opgaven verschnldigd zijn, niet onder de ooge^ kwamen^ kan niet worden beslist, of het .dezelfde vertaald medegedeeld. De naaawkearigsie eo volledigste iaHchtingen omtreoi de hiertoe behooreade letterkunde hebben wij te danken aan feisdebicb; in zgn Voorloopig vershg van Bqli, in de V^rh. v, h. B, y., XXII , 44 vlg. Ook heeft hij in het Z. der D. M. G., VIII, 602, berigten o?er de te Baadong (in de Preanger-regentschappen) ge- vondene handschrifben medegedeeld. £en berigt over i^at^i-handschriften konit einde- Igk voor in : lets over tenige in de Preanger-regenUchappen gevondene Kawi'handschrtf- ten in het tijdBchriß voor Ind laaU land- en volkenkundet I, p. 409. 1) YBiSDEBicH, in de Verh. van het Bat gen», XXII, 8. Digitized by VjOOQIC 144 VBRDBRB OBSCHIEDBNIS VAN DEN INDISCHEN AECfilPEL. Schriften zijn, als de ons bekende, en vooral, of het van den tweedeu Weda de TaiUlrija'-Sanghitä of de Wadjaaaneji'SanhUä is. Zij worden ook hier aan Wjäaa toegeschreven , en stukken er van worden nog heden zoowei bij de openbare en bijzondere feestön opgezegd, als bij de dagelijksche offers der priesters, in wier gebedenboeken zij voorkomen. Yoor een heilig werk kau ook het Sjiwai'tische BraAmähdapoeräna doorgaan, het eenige werk dezer soort van Schriften , dat zieh in de banden der priesters op Bali bevmdt 1). Zij beschouwen Wjäsa als den vervaardiger er van; hij gaat , zoo als bekend is , in v(5or-Indie ook door voor den maker van alle Poerähas Daar in dit werk, zoo als wij gezien hebben, bepalingen voorkomen , die alleen op den toestand van Java passen, zoo lijdt het geen twijfel y dat het daar met eigenaardige bijvoeg- selen is vermeerderd , over welker waarde alleen door vergelijking met het oorspronkelijke kan worden geoordeeid. De twee oud-Indische epische gedichten: de Räniäjana en de Mahäbhärata^ zijn op Bali bewaard gebleven. Het eerste is niet de uit vdor-Indie ons bekend gewordene bewerking der overlevering om- trent Eäma, maar eene Javaansche, waarvan de vervaardiger Empoe Radja Kaaoema of Jogesjwara heet en wiens twee zonen Empoe Dharma^a en nog een ander eveneens als dichters bekend zijn 2). Het is in zuiver Kawi geschreven; maar het bestaat niet, zoo als het oorspronkelijke, uit zeven kaiidas of boeken, maar nit vijf-en- twintig, sarga genaamde, afdeelingen; het zevende boek of de Oettarakända vormt een afzonderlijk werk , en in het eerste boek ontbreken de meeste cpisoden van het oorspronkelijke Indische. Er is das geen grond, om te beweeren, dat teu tijde der mededeeling van dit epos het zevende boek nog niet in het geheel was in- gelijfd; daar het om den inhoud in geen geval tot de oorspron- kelijke bestanddeelen van het gedieht behoord kan hebben; en bovendien behandelt het de lotgevallen der zonen en broeders van den held. Ook wordt Walmlki door de Baiin esche priesters voor den vervaardiger van den Rämajana gehouden. 1) PKIEDERICH, 1. 1., XXIT, 11. 2) fRI£D£KICH, 1. 1., XXII, 12 Vig. Digitized by VjOOQIC — ^ KAWI-LBTTBRKUNDE. 145 De titel van het tweede epos is op Bali onbekend en van de achttien parwas of boeken zijn daar nog slechts zes voUedig en twee gedeeltelijk gevonden, namelijk: Adiparwa, Wiräiaparwa, Bkismaparwa^ Mausalapartoa , Prasthänihaparwa ^ Swargarokana- pariottj Oedjogaparwa en Ayramawä^aparwa 1). Om vooreerst bij deze opgave stil te staan^ valt het ligt in het oog, dat de volg- orde geheel omgekeerd is, daar b. v. het einde van het ge- heele gedieht, het opstijgen der Pänäawa*s naar den hemel van Indra, aan het vijfde boek, de uitrusting tot den grooten strijd (oedjoga), vooraf gaat. De titeis der overige boeken zijn bij de priesters op Bali bekend en luiden: Sabhaparwa^ Aranjaka (of Wana-) p^r«?« , Drohaparwa^ Karhaparwa, Sjaljaparwa, Gadaparwa^ Swatama- (in plaats van Asjwatthäma') parvoa^ Sauptikaparwa , Stnjfraläpaparwa en Asjwamedhajadjnjapatwa ; de priesters kennen nog den titel van het twaalfde boek Sjänükaparwa ^ en ofschoon zij achttien parwa's als het volledige getal opgeven , is reeds het der- tiende, Anoesjasana genaamde boek hun echter geheel onbekend. Van de twee bovengenoemde verdeelingen van dit, ook door de Bali- nesen aan Bjam (of liever Wjäsa) toegeschrevene, heldendicht vormt de Gadäparwa , het boek van den strijd met knodsen , een gedeelte van den Sjaljaparwa , en het wordt ook bij de opgaaf der honderd parwas van den Mahabharata genoemd 2) \ het naar Asjwailkaman genoemde boek moet een gedeelte zijn van den Saupükqparwa , waar- iu verhaald wordt, hoe Kr^pa tn KrMawarman deslapende krijgs- lieden overvallen. De meening, dat de slechts uit acht boeken bestaande Mahabharata de oorsproukelijke , slechts 24,000 sjloka's bevattende , recensie van dit epos is en meer den naam „strijd der Bharata s" verdient, dan de gewone 8) , wordt wederlegd door 1) FBiEDERicH, 1. 1., 15 vig. In pUats van Swarga-Rawanaparwa moet men zonder twijfel lezen: Swargarohaaa, het welk de titel is van het achttiende boek. Mausala- parwa is anders het zestiende en het Asjramawasaparwa het vijftieude boek. 2) H. BBOCKHAUS, üeber die 100 jparwa des Mahabharata in het Z. der D, M. G.f VI, 631. De beschrijving van dezen strijd komt voor in Af. Bh, IX, 12 vlg., 615 vlg. , III, 201 vIg. en de strijd van Asjswatthaman, X, 1, 1 vlg. en p. 307 vIg. 3) Deze meening oppert friedebich {Verh. van hei B.g,, XXII, 15). Zie over de vcrschillende vormen van den Mahabharata lassen, Ind, AU,, II, vlg.; de ondste bevat niet 26,000, maar 24,000 tßeka's. 10 Digitized by VjOOQIC ERRATA. Pag. II, reg, 7 v. o. lees: siija (boog-Jav. sekoel). D. k.; — p. 13, r. 8 v. o. L: hecft men nog; r. 5 v. o. kemeucijen; — p. 17, r. 11 v. o. 1.: gewooniijk ge- scbiedl; — p. 19, r. 17 v. o. 1.: van Mcodangj r. 1 v o. I.: (of Atj/h): — p. 20 , r. 1 V. b. !•: ecbter tocÄ; — p. 29, r. 9 v. o. 1.: (of Kaoira); — p. 30, r. 19 V. o l.s dien opzocht; — p. «2, r. 4 v. b. 1.: Tritroetia; — p. 80, r. 9 v. o. 1.: Damen, lassen. — p. 91 , r. 12 v. b. 1.: Aksobhja ; — p. 93, r. 22 v. o, ).: in gebruik was; — p. 95, r. 8 v. o. 1.: beette Klana. Digitized by VjOOQIC ^:.-^ -YC .737nA U. C. BERKELEY LIBRARIES C0513M3SMM j(ä30CS58 Digitizea '^j«^*t;« ■^^^^f3**- -^^^e^e^^i Bij ileo r liekoiiUiiJ : vRcmvmrdH I ring* ^ A* C, 1101 (i;;^^ Dil wtt\[ IUI 4exes is mode vei^^cftu»nün en te igavü do^r (jü}«>^> ► ' ucl ^ dU. 44 (!fuk ^ n I 1-' fKwik tau 3i!iu'H - ^^'- . :>MK Wl^tBüEli VAX :h. v.l. K..oi>h-m.bt fTclbüükeii, tioy. ....... iiii-]vi«*,,/ 4^>0, I'UiU^iTAÄU^ ÜN Kt.....w. i.r.untuifjw vuu u^.j. VAN Utas OiHiiiu, A, ü. G. Winn f>, \v j Vvs. y,j,<K,j|tinsa». .Mut zc» <^ftal^navtjr«t, lu iirüdj.!,aba., t" ]'Z\:. ...,._ _ ...»..,,,,,, .,,, /Ö^^O, ^ ../e^äfi. 1 1 NNYSOJV. 4»«, jitadilbM , ,...-.,.,. ^ .s Mn, ALMIKI> i ' ■' ./^,,' a. { ! v. . .. n , i,y j^ ^.^j^ i^j.^^ ^. ^-^ ^—- ^ ' Digitized by VjOOQIC. 