title: Handboek voor den nederlandschen Tuinbouw
creator: Theodorus Frederik Uilkens
text: aspergies. Een welig groeijend gewas, betwelk bij eene goede behandeling in het voorjaar roede een der eerste groeo- ten is. Zij beboeven eenen diep omgewerkten , sterk- bemesten, hoog liggenden lossen grond, en warme stand- plaats. In October anijdt men bet loof af, de bedden elken herfst yan mest vooriiende , daartoe telkenreize zoo veel mogelijk andere soort bezigende, betwelk men des voorjaar* ondergraaft. Zij worden door twee- en driejarige stoelen of zaad voortgekweekt. — Tot aan den längsten dag mögen zij gestoken worden* augürken. Een rankgewas roet wateracbtige vruchten. Om wel te slagen verbouwe men dezelve in eenen diepen welbearbeiden grond, welke wel door de zon besehenen kan worden. Buiten de bakken kan men dezelve niet voor Mei kweeken , betwelk door zaad geachiedt , dat twee of drie jaren oud moet zijn. Zij kunnen wegens bet sebieten der ranken zeer hol geplaatst worden, te meer, daar men deze bij het tweede of derde lid weder- om inieggen kan. Bij het verplanten zorge men > dat de wortel met 'de aarde verplaatst worde. B. beetwortel* Een roodsappig zoet wortelgewas, dat men in goeden lossen , doch nie! nieuw bemesten grond dient te verbouwen. Zij worden door zaad voortgekweekt , bet- welk men in April i ter diepte van 4 of 5 Ned. dui- men , zaaijen moet , dienende de planten een voet van elkander te staan. De donkerroodste wortelen rzijn de beste. bieslook. Een fijn grasachtig gewas met den smaak vaa ui)en> Het bemint goeden velten grond en lommerachtige Digitized by Google 243 standplaats. De voortkweeking geschiedt in het voorjaar door scbeuring. bloemkool» De fijnste en teederste van alle koolsoorten , hemint eenen nieuwen , vrncbtbaren , zwaren en voch- tigen grond en warme standplaats. Zij wordt door zaad des voorjaars en in den keifst voortgekweekt , hetwelk ter diepte Tan 2 Ned. duimen gezaaid moet worden. De planten moeten in gaten van 10 duimen diep en twee voeten van elkander verpoot worden. Hieromtrent kan men tweezins bandelen , door 6f de planten in ga- ten te plaataen , welke van boven eene wijdte van 8 of 9 duimen hebben, en die men vijf of zes dagen met dünnen mest vult , om ze daarna met aarde te dekken , 6f door de planten schuins en in de rigting naar het /worden te planten , wordende dezelve door de zon we- der regt getrokken. Beide wijzen be vorderen de zwaarte der kool. boebenkool. Een bladrijk plantgewas, met regtopscfaietenden Stengel, groene of bonte gekrulde bladeren. Daar dit gewas den winter vcrduurt , levert het alsdan eenen sma- kelijken scbotel op. Dezelve tiert in alle gronden wel, en neemt zelfs overscbaduwde plaatsen voor lief. De voortkweeking ge- schiedt door zaad, betwelk men des voorjaars of tegen den herfsl, ter diepte van 2 Ned. duimen , zaait. De jonge plantjes worden op' een voet afstand verpoot. booneh Groote. Deze verlangen eenen stevigen , niet benies- ten y maar wel sonnigen grond. Zij worden door de vrucbt voortgekweekt , welke boonen men vroeg in het voorjaar bij tweeen, ter diepte van 8 of 10 Ned. dui- men leggen moet. Ook kan men dezelve eerst inkuilen , en daarna de planten op anderhalven voet verpoten. Wil men tus'schen de boonen aardbtzign aanleggen , kool of anders iets verbouwen , dan dienen de planten holler te Digitized by VjOOQIC 244 worden gezet. Zoodra de onderste bloesems opeo kö- rnen, breke men de toppen der planten af, welke eenen heerlijken schotel opleveren, hoewel daardoor de vrucht- zetting niet bevorderd wordt, gelijk men veelal waant. boonen Am'/-. Een teeder klimmend gewas, met lange peul- vruchten. De plant vordert eenen lossen, vrochtbaren, doch niet nieuw bemesten grond , en wordt door boonen voortgekweekt , welke men ten getalle van 5 of 6 , ter diepte van 5 Ned. duimen , om de stokken legt, welke anderhalven voet van elkander verwijderd moeten zijn. Het leggen dezer boonen kan van Mei tot aan den längsten dag geschieden« boomen Stamsnij-, Deze zijn niet zoo gevoelig voor de koude als de stoksnijboonen , en kunnen dus vroeger in rijen gelegd worden,, naardien zij , als geene ranken schieten- de, de stokken niet behoeven. boonen Salade-. Zie Snij boonen. boonen Slam** Zie Stamsnijboonen. brusselsche SPRU1TK.OOL. Dit gewas heeft veel overeenkomst met de boerenkoöl; het zet kleine kooitjes in de hoe- ken der bladeren , welke den winter verduren , en vor- dert eenen zwaren, weldoorwerkten en bemesten grond. De voortkweeking geschiedt door zaad, hetwelk men in Mei ter diepte van 2 Ned. duimen zaaijen moet , om de planten later op een voet afstand te verpoten. B. • gaedons of wilde Artisjok, is in vorm en blad veelal aan den gewonen Artisjok gelijk, doch biengt slechts zeer kleine , doornige vruchten voort. Men gebruikt^ de stee- len en bladeren gestoofd, moetende de plant tedien ein- de in het najaar even als de endyvi* zamengebonden en dan aangeaard worden. De voortkweeking ge- schiedt enkel door zaad. Hebbende men voor het ove- rige de opgave bij de Artisjokken te behartigen. Digitized by VjOOQIC 945 chalohs. Dil gewas behoeft eenen nieuwen , zandigen grond 9 welke vruchtbaar is, en wordt door de klisters voortge- kweekt, aangezien het zaad bij ons niet rijp wordt. Men kan dezelve in den her/st of des voorjaars vroeg op eenen afstand van vijf vingers leggen. Het verdorren van het loof toont de voldragenheid der v rächt aan. auLOTTEif. Zie Chalons. chaxmghon. Is een plantgewas 9 dat op zekere tijden uit de aarde groeil , zonder bladen , met eenen dikken vlees- achtigen , ronden steel 9 op welken zieh de knop allengs- kens meer opent en uitbreidt. De voortkweekiog ge- schiedt door de knobb^ls der oude planten , welke men in September op bedden plaatst, welke met nieuwen paar- demest en broeiaarde krachtig zijn toebereid. Een dier- gelijk bed kan twee of drie jaren duren , doch de plan- ten moeten tegen de sneeuw , natte en vorst be- schermd worden. acHOBEi-wORTEL. Dit wortelgewas , dat langwerpige, smal- le, gesnippelde bladeu heeft en lange worteis, welke ge- stoofd eenen smakelijken en gezonden scuotel opleveren , beminnen eenen goeden , lossen, diep bewerkten grond y inaonderheid eenen , welke zandig is. Het wordt door zaad voortgekweekt , dat men in het midden van Junij zaait, waarna de planten uitgedund worden. Zonder bedekking verduurt dit geWas onxe winterkoude. E. ehdtvie. Dit Salade gewas , waarvan de bladeren lang , breed of gekruld zijn , vordert eenen diepen , lossen en vrucbtbaren grond. Men kweekt hetzelve door zaad voort, hetwelk in bei midden van Junij , ter diepte van 5 of 6 Ned. strepen , gezaaid moet worden. De planten worden in het midden van Juli} op een voet afstand verpoot , en later ter geelwording opge- bonden. Digitized by Google 84« I zrdyvie Zornes, Deze groeote zaaije men in April, de planten laier verpotende. Zij behoeven uiet opgebon- den te worden. Men kan deze Endyvie alleen gestoofd gebruiken. bbwtkw Dop- enz. Deze peulv nicht verlangt eenen nieuwen, goeden, doch niet onlangs bemesten grond. De voort- kweeking gescbiedt door Erwten , welke men tot aan het einde der maand Mei leggen kan. Zie verder Ar- tikel Leg ge n. H. haver-wortel. Dit wortelgewas heeft zeer amalle , lange bla- deren, naar die der Haver gelijkende, en purperbtaanwe bloemen. De voortkweeking gescbiedt door zaad, het- welk in Maart of April dun in goeden , lossen , vetten zandigen grond gezaaid wordt, en wel op eene sonnige sundplaats, boewel deze plant veel vocht beboeft. Of- scboon onze winterkoude zonder bedekking könnende verduren , dient men tot wintergebruik de worteis uit den grond tcgraven , ten einde deze in zand te bewa- ren. De worteis können , na gescbrapt te zljn , ge- kookt , gestoofd en ook met olie en azijn gebruikt worden. K. karwei. Een tweejarig wortelgewas , dat gekookt gebruikt wordt. Voortkweeking door zaad , dat men in Maart in goeden lossen , maar niet te droogen grond zaail karooks« Zie Cardons. kebs. Een jarig gewas , met zeer dünne, teedere, ongelijk gesnedene bladeren. Het betnint eenen lossen , vrucht- baren grond, en wordt door zaad voortgekweekt , bet- welk men in Maart, ter diepte van vijf Ned. strepen, zaaiL Bij droogte moet het gedurig bevocbtigd worden. Digitized by Google 347 &EHVEL. Eene uaar pietersetie gelijkende plant , doch wier bladeren •fijoer zijn en eene geelachtig groene kleur hebben. Dezelve wordt door zaad voortgekweekt , het- welk men van Maart af, maandelijks tot September zaaijen kan. kool. Is een tweejarig gewas, en wordt door zaad voortge- kweekt , hetwelk men in den herfst of in April* ter diepte yan 2 Ned. duimen, zaait, om de planten in Mei of Junij ter wijdte 'van 2V 2 voet le verpoten. Dit ge- was eischt eenen vochtigen , welbemesten , niet te los sen grond en opene standplaats. Het aanaarden der kool- planten , wanneer men de handelwijze bij de bloemkool opgegeven niet volgt, is zeer nuttig. koolbaaf. Dit knolgewas, dat geel , wit of blaauw van kleur is en boven of onder den grond groeit , wordt door zaad voortgekweekt , hetwelk men in Mei , ter diepte van 2 Med. duimen , zaait. Daarna worden de planten op eenen afstand van 1 Vi voet in eenen goeden , doch niet «waren grond verpoot. &0MKOMMERS. Zie Jugurken. uofloox.. Handel wijie , als bij de Chalotten. knollek. Deze vrucht moet eenen zonnigen, lossen, zandigen en mageren grond hebben. De voortkweeking geschied t door zaad; dat der meiknollen zaaije men ter diepte van VA Ned. duim in Maart; de herfslhiollen daarentegen in Jugustus. Na de zaaijing diene men den grond digt te treden en later , waar de planten te digt staan , de- zelve uit te trekken. ML melde. Dit gewas heeft langwerpige , bijna driekantige , dünne zachte bladeren , naar die der spioagie gelijkende , en wordt door zaad voortgekweekt, dat men des voorjaars in eenen goeden vettea grond , even als de spi nagte , dient te zaaijen , wordende het ook als deie plant gebruikt. Digitized by Google 24S meloehb». Eeo ranlug gewas, veel naar dat der kom- kommers gelijkende , met ronde vrucbten , welke geel , groen of gevlakt zijn. flet vleesch is rooskleurig, sappig en van eenen zoeten smaak, eeoe eigendom- melijke geur verspreidende. De voortkweeking geachiedl door zaad, het best niet oieuwer dan twee, niet ou- der dao vier jaren. Deze plant eischt eene naauwkeu- rige verzorging. P. patateh. Dit bolgewas, welks % knobbelige worteis eetbaar zijn , is eene soort van klokjtswinde , en is uit de beide Indien afkomstig. De voortkweeking gescbiedt door bet leggen van kleine wortelen of derzelver gedeelten , welke eenen voobtigen grond behoeven en in kassen ge- plaatst moeten worden. De worteis kunnen op verschil- lende wijzen toebereid worden. patieotie. Dit plantgewas beeft hartvormige , langwerpige, puntigc , hardacbtige bladen , bolle , ronde , knoopacb- tige Stengels en kleine zesbladige bloempjes. Het wordt •door scheuring of door zaad voortgekweekt , betwelk men in bet najaar of vroeg in het voorjaar niet te digt in goeden , lossen , vochtigen grond zaait , waarna de plain ten nog tot op twee voeten afstand uitgedund dienen te worden. De bladen van deze plant worden gestoofd gebruikt« PBÜLE9. Zie Erwten. pieterselie. Deze smakelijke groente bemint eenen lossen vruchtbaren grond, en wordt ter diepte van 5 of 6 Ned. strepen , in de maand Maart en vervolgens ge- zaaid. pimLSTERHAKEEit zijn eene soort van wortelen , wit van kleur en van bijzonder zoeten smaak. Zij beminnen eenen goeden , vetten , diep omgewerkten grond en worden door zaad f dat men ter diepte van 10 of 12 Ned, strepeo Digitized by Google 24» io de maand Maart zaait , voortgekweeiU. Zij kunnen de vorst zeer wel verduren. POmpoeh of calbas. Dit gewas heeft veel overeenkomst roel de komkommerplant y doch is in alles grover. De v nicht is met eenen gelen , groeoen of witachtigen bast overtrokken en kan eene zwaarte van 250—300 pond verkrijgen ; het vleesch is sappig, wit en snaakeloos, doch kan raauw niet gebruikt worden. De voorfkweeking gescbiedt door zaad , hetwelk men in eenen welbemesten grond , op eenen afstand van zes of acht voet , in de maand April of Mei zaait. »ostelein. Is een weüg , rankig gewas , met gele of groene bladeren. De voortkweeking gescbiedt door zaad , dat men in de maand Mei luchtig over de aarde strooit , welke zeer vrachtbaar moet zijn. Dit gewas zaait zieh veelal zelf , en verspaeidt zieb teer snel. frei. Dit gewas , hetwelk men in de grove en fijne soort ver- deck y bemint eenen zeer milden grond. Het wordt door zaad voortgekweekt , dat men iu de maand Maart, ter diepte van 5 of 6. Ned. strepen , zaait. Later diene men de planten op eenen afstadd van 4 vingeren te verpoteo. Herhaalde verplanting verzwaart de vrucht. . R- BAAPK.OOL. Zijn jonge AooUaad-^\ant}es , welke men vroeg in het voorjaar of in den her/st zaait, en daarna afgesneden als boerenkool gebruikt, waarom het ook snijmoes ge- naamd wordt. badijs. Dit knolgewas bemint eenen matig vochtigen , doch vetten grond ; het wordt door zaad voortgekweekt , het- welk men vroeg in het voorjaar en vervolgens ter diepte van 2 Ned. duimen zaait. e ahme» as. Een knolgewas,, dat de radijs in bitterheid over- treft , en tot wintergebrnik bestemd is. Het wordt door Digitized by Google 980 zaad voortgekweekl en in de maand Junij ter diepte van 2 Ned. duimen io zwareo grond gezaaid. Even als bij de • radijs is het dienstig f dat de grond getreden worde. bapen Fransche. Dit gewas , het welk lange , witte worteleo van eenen aangenamen ßjnen sinaak beeft , wordt door zaad voorlgekweekt , hetwelk men des uaorjaars in eenen goeden , lossen , ongemesten , zandigen grond en op opene standplaats zaait , om later de planten lot op twee of drie duimen uit le dünnen. Die voor het winlergebruik worden in Augustus gezaaid eh vochtig gehouden , om dezelve voor den winter uit te graven en op de gewone wijze te bewaren. S. salade Krop-, Deze salade ei »cht eenen welbereideo grond en opene standplaats. Zij wordt door zaad voortgekweekl, hetwelk men vroeg in het voorjaar ter diepte van 5 of 6 Ned. strepen zaait, lot aan het einde van Junij , de zaaijing alle veertien dagen herbalende. Wanneer het zaad gezaaid is, doet men wel, het bed dtgt te slaan of te treden. Later verzet men de jonge planten ter wijdte van een voet. De Snij -salade wordt niet verplant. sgorsoneeen. Zij ii zwarte wortelen , welke gestoofd gebruikt worden. Zij verlangen eenen vruchtbaren , diep omge- werkten grond en worden door zaad voorlgekweekt, dat men in de maand Maart en April zaait. De wor- teis houden het drie jaren in den grond uit, en be- hoeven niet tegen de vorst beschermd te worden. Zoo lang zij nog wit melkachtig vocht bezitten , zijn zij goed om gebruikt te worden. FELDER u. Dit gewas , hetwelk zieh in lange en knolselderij onderseneidt , behoeft eenen welbemesten , vochtigen grond , en wordt door zaad voortgekweekl, betwelk men zeer Digitized by Google Stfft luchtig in de maanden Febr. en Maare zaait. Men doet het best , de planten ler wijdte van een half voet in vo- ren te plaatsen, om daardoor het gedurig aanaarden ge- makkelijker te maken. spinaoie. Deze smakelijke groente bemint eenen welbemes- ten , lo&sen , zonnigen grond , en wordt doOr zaad voort- gekweekt, hetwelk men in Maart en vervolgeos, ter diepte van 9 of 8 Ned. strepen, zaait. Engeische Spi- nagie , welke den winter verduren kau , moet later op een voet afstand verplant worden. sujker-wortel. Dil gewas , welks worteis uit lange knol- len bestaan , wordt door zaad en uitloopers voortge- kweekt. Deze laatste worden des voorjaars , ter diepte van twee of drie duimen , en op een afstand van vijf of zes duimen , in een goeden , lossen , zandigen , vetten , doch uiet nieuw beniesten grond gelegd, en behocven bij eene opene warme standpinats veel vocht. Handel- wijze en gebruik even als de flaver-wortel. U- uuen of sijpels vorderen eenen , niet lossen , wel met scha- pen-, hoenderen- of duivenmest toebereiden grond, en zonnige standplaats. Zij worden door zaad voortge- kweekt, hetwelk men in de maand Maart, ter diepte van 10 of 12 Ned. strepen zaait, waarna het bed digt getreden moet worden. V. veldsalade. Deze tiert het weligst op eenen zwaren grond en wordt door zaad voorlgekweekt , hetwelk men van af de maand Julij tot in November zaait. Dit gewas ver- duurt de vorst zeer wel , en levert den geheelen winter door eene maische salade op. W. wobtelxn. Deze smakelijke en gezonde groente bemint eenen diepen , lossen , vruchtbaren , doch niet nieuw bemes- Digitized by Google fttfS ten grond en wordl door zaad voortgekweekt , hetwelk meo in Februari] of Maart ter dieple van 10 of 12 Ned. strepen zaait, daarna den grond vast digttredende. Wortelen tot wintergebruik worden later gezaaid. Z. zumifo. Is eene vaste plant, welke eenen vochügen en ee- nigzins schadu wacht igen grond behoeft. De voortkwee- king geschiedt door zaad en scheuren , moetende men dit gewas alle drie jaren iu Maart of October verplanten. 47. OPGAVE VAN WEINIG BEKENDß MOESPLANTEN. dopebwt, Nee plus ultra. Heeft veel overeenkomst met de Britisch Queen , geeft Vroeger en wel van 4 — 5 weken. » Warner's early Emperor. De ' vroegste soort , ver- draagt de winterkoude , hoog vijf palmen , vrucht over- vloedig. » Lee's dwarf Italian Marrow. Dwergsoort , erwt groot , smakelijk, vrucht overvloedig. » Tairt beards early surprise blue Marrow. Hoogte een el , smakelijk , mild in het dragen. » Farner's royal green Marrow. Tweede soort, toebe- reid zeer geurig, en van eene schoone kleur. • Queen of Dwarf. De beste soort der dwergerwten. » Dancer's Monastery. Is tusschen de vroege en late soor ten in en draagt mild. » Prince Albert. De vroegste bekende soort , geeft veel , erwten wit. Digitized by Google fi£5 X.OMKOMMER, Van Hamilton. Vrucht lengte vao zes spalmen, 9 Victoria. Donkergroen met witte stekels, groeit we- 11g, veel vrucht, lengte acht palmen. kool, Groote Pornmersche. Wordt zeec- groot. 9 Bonte Savooije. Zeer klein, smakelijk , laat. ' 9 Met roode steelen* Bereikt in goeden grond van 12 tot 15 Ned. ponden. > Dwerg Savooije. Klein en vast. latuw , Nieuwe Turksche. Groote krop , maisch , bruin zaad« 9 Dubbele* Krop dubhel , groot , zeer smakelijk , zaad bruin. PEULEBWT , Reus achtige. Peuleo zeer groot , vleezig , smake- lijk , hoogte twee Ned. eilen , zaad grijs gemarmerd f bloemen purperrood. raap, met Artisjokbladeren. Vroeg en goed van smaak. siojboow , Nieuwe. Bijzonder groote peul , fijner dan de ge- wone, draagt mild. » Grieksche zeer vroege kruip-. Zeer göed en vroeg, peul lang en maisch , fcoon vleeschkleurig. • Een voor honderd. Zeer vroeg , opbrengst overvloe- dig, peul lang en maisch, boon geel en smakelijk. uueh, Tripotitaansche. In Augustus gezaaid wordende, ver- krijgen dezelve in het volgende jaar eene buitengewone grootte. 48. OPGAVE vak den LEVENSDUÜR ohzer TUINGROENTEN. AARDBEzieN. Drie jaren. ARTisjouLEN. Vier of vijf jaren. Digitized by Google 984 a&peroies. Twaalf tot vijftieo jaren. beetwortel. Omtrent negen maanden , d. i. van de zaaijing tot den herfst. bebbage. Idem. boonkw, Groote. Vier ofvijf maanden. » Snij enz. Idem. cabdons. Omtrent negen maanden. chalohs. Het voorjaar en den zomer. chalotteh. Idem. Champignon. Idem. doperwten. Zes of zeven maanden. erwteii. Vier of vijf maand. frambozeü. Acht of tien jaren. kebvel. Vijf of zes weken. komrommebs en augurken. Het voorjaar en den zomer. rool, Sluit. Omtrent negen maanden. » Bloem. Idem WUte. » » Roode. » latuw. Twee maanden. look, Bies-. Het voorjaar en den zomer. MELOENEif. Idem. pxhksternaken. Omtrent negen maanden. pompornen. Idem. posteleih. Vijf of zes weken. BAPEif. Idem. süikrr-wortel. Omtrent negen maanden. suhlebu, Witte. Twee maanden. spiwagie. Zomer- en winterplant. Ulfen. Het voorjaar en den zomer. yeldsalade. Zomer- en winterplant. wobtelen. Omtrent negen maanden. zübing. Drie jaren. Digitized by Google 8K» 49. OPGAVE der TOEKRUIDEN. A. ahbtdm of dille. DU gewas heeft fijne gesnedene bladeren, bleekgroen van kleur; uit de worteis scfaiet een Stenge) van bijna twee voeten hoogte , waarait een krans van kleine ,gele bloempjes voortkomt , welke eironde platte zaden voortbrengen. Het wordt door zaad voortgekweekt r he t welk in het voorjaar hol gezaaid dient te worden. De zaadkroontjes met zaad bezigt men bij het inieggen van Komkommcrs en Augurken. avijs. Heeftronde, diepgekorvene bloeibladeren, die aan den opschietenden steel steeds smaller worden. De steel, welke bijna tot drie voeten groeit, brengt eenen krans met witte bloemen voort, waarop klein, grijsachtig groen zaad volgt. Het wordt door zaad voortgekweekt , het^ welk men des voarjaars in eenen goeden vetten, lossei* grond, op eene warme standplaats zaaijen moet. De groene zaadkroontjes worden bij het inieggen van Au~ gurken enz. gebezigd. B. ftASiLicuM. Hiervan zijn meer dan twintig soorten, en het is eene aangenaam ruikende, eenjarige plant. Dezelve wordt door zaad voortgekweekt, hetwelk men in April in eenen gematigden broeibak dient te zaaijen , om de planten in Mti op eene warme plaats in eenen goeden, Jossen , vetten y zandigen grond te verpoten. Gebruik verschillend. Digitized by Google 236 BEB9AGE. Dit eenjarig gewas heeft lange, breede, ruwe bladeren en fraaije blaauwe, kleine bloemen. Voort- kweeking door zaad des voorjaars ; tierende dit gewas in alle goede , losse gronden. De bladeren kunnen in groen moes worden gebruikt, lerwijl de bloemen tot toekruid bij de Sa la<fe dienen. * BOONEX.BUID , jleule of hofkom. Deze plant heeft smalle langwerpige bladeren , körnende de bloempjes uit de oksels der bladeren voort, welke eenigzins purperachtig wit zijn, waarop zwartachtig zaad yolgt« Yoortkweeking door zaad, betwelk men zaait als de groote boonen be- ginnen te bloeijen , in goeden , Ipsaen , doch niet al te vetten grond« Hetzelve wordt bij grooie boonen en an« derszins in de keuken gebruikt. 8H0LO8 of ossbtowo. Deze plant heeft smalle, lansvormige, scherpe raauwe bladeren ; de Stengel bereikt eene hoogte van twee voeten, en brengt kleine aarsgewijze groei- jende bloemen voort , welke eerst blaauw zijn , doch daarna verschillende kleuren aannemen. Het zaad ge- rimpeld, langwerpig, graauw van kleur. Voortkweeking door zaad in het voorfaar, in eenen goeden , zandigen grond, daarna verplanten. Dit gewas, als lang levende, kan onze winterkoude zeer wel verduren. Gebruik als de Bernage. C. cheniixe. Eene eenjarige zaaiplant , welke in de maand JprÜ in eene goede aarde , op eene warme , zonnige stand- plaats gezaaid wordt. De peulen , die als toekruid bij de Scdade gebruikt worden, moeten voor hären vollen was- dorn worden afgesneden. D. dol-appel. Eene jarige zaaiplant , vrucht ovaal , lang, rond , violetkleurig of geel ; voortkweeking door zaad , hetwelk in Maart in eenen broeibak gezaaid wordt, verplanten in Digitized by Google 887 potten, welke tot Junij in de runbak moelen blij- ven. x dragow. Deze plant heeft kleine, smalle, lange, donkergroe- ne bladeren.' Hit de worteis schiet een dünne ronde steel van anderhalven voet op,, aan de zijtakken wassen vele kleine ronde knopjes , die, opgaande, kleine goud- gele bloempjes voortbrengen . De voortkweeking geschied t door scheuring en wortelspruilen in Uaart of in het begin van Jpril , in een goeden, vetten , liefst voch- ligen grond. Gebruik bij Sal^de , en ter bereiding van den zoo zeer gezochten Dragon azijn. , H. MERTSTHOOEif. Dit kruidgewas , dat eene soort van Weegbree is, heeft vele lange, smalle , . harige , ruwe biaden , welke zieh over den jgrond nitspreiden. Tusschen deze biaden schieten naakte , barige steeltjes op , ter boogte van een halven voet , waaraau smalle , lange , aarswijze trossen groeijen. Dit gewas wordt door zaad voorlgekweekt , hetwelk men in het poorjaar niet te digt rooet zaaijen. Wanneer men deze tweejarige plant gedurig afsnijdt :, kön- nen zij drie of vier jaren overstaan. De biaden ge- braikt men als toekruid bij Salade. K. SATTENKRUiD of hip. Dit gewas schiet uit den wortel een Vier- kanten houtigeo steel , met takken van twee tot drie voe- ten boogte; blad langwerpig, hartvormjg, puntig , ge- zaagd aan steel ij es tegen elkander over : bloem als eene aar. witachtig van kleur. Het geheele gewas is wolachtig grijs. Voortkweeking door zaad , hetwelk men des voorjaars in goeden grond zaait , om daarna de planten op een voet afstand te verpolen. Ook kao de voort- kweeking door schenring geschieden. Men gebruikt de biaden tot toekruid bij de Salade, en ter toebereiding van Kruiderwijn en biet. . 17 Digitized by Google 988 O. oreoo of mariolein Groce. Dit gewas heeft eironde, grove, ruigachtige bladen, bij tweeen tegen elkander over. De Stengel bereikt de hoogte van een voet , uit welks top kleine gelipte bloemen voortkomen , bleekrood of wit van kleur , waarna vier . kleine , rondachlige naakte zaden. De kweeking geschiedt door scbeuring in het voorjaar, wanneer men de jonge planten op 8 of 10 duim afstand in eenen zandachtigen grond plaatst. Dit gewas verdraagt zeer wel de winterkonde. Men gebrnikt , de Orego in plaats van Peperwortel bij den Anyovis. P. peperwortel. Dit gewas beeft groote, breede, lange, pun- tige bladen , fraai groen van kleur* De Stengel groeit anderhalf tot twee voeten, en is met kleine bladen be- zet ; bloem klein , wit , vierbladig , kruisvormig ; zaad klein , ^roodachtig* De wortel is dik , lang , knobbelach- tig , getakt , witachtig van kleur , en taai. Yoortkweeking geschiedt door stukjes van den wortel, waaraan een oog of bot is ; deze plant men in bei voor- faar met de botten naar boven, in ryen op 5 tot 6 duim afstand en' ter diepte van 3 of 4 duim. In het najaar kan men zoo veel van den wortel u^graven als men behoeft, welke stukken dan in den kelder in zand dienen bewaard te worden. . % x Geraspt gebruikt men dezen wortel bij vleesch en visch, pieterselie-wortel. Dit wortelgewas, dat eenen diepen, wel bewerkten , goeden , zandigen grond bemint , wordt door zaad voortgekweekt , hetwelk mtn des voorjaars op eene beschaduwde plaats hol dient te zaaijen, naardien de* wortel anders de noodige gehalte niet verkrijgen zal. V66r den winter neemt men de worteis uit den grond, om ze in zand te bewaren , ten einde dezelve later bij het Fleesch of in Soepen te gebruiken. Digitized by Google as9 pimpernelle. Dit gewas beeil lange gevederde bladen , waar- van ieder bladje rondachtig getagt en donkergroen van kleur is. De Stengel bereikt de hoogte van een voet, met kleine ronde, diep ingesnedene purperen bloempjes. Zaad klein, laogwerpig. De voortkweeking geschied t in het 'voor- en najaar door scheuring en wortelsßruiten op een voet afstand in eenen goeden, lossen, zandigen grond. Ook door zaad kan deze plant vermeerderd worden. Men gebruikt de bladeren als toekruid bij Salade en ter bereidiog van kruiderwijm. r: oakette. Dit gewas heeft lange, smalle veerbladen, diep gekorven, glad en donkergroen van kleur; Stengel an- derhalf tot twee voeten hoog ; bloem aan lange steeltjes , vierbladig, kruisvormig, geelachtig wit. Zaad klein, rond, bruin. De voortkweeking geschied t door zaad des voor- jaars of in Aug., waarna de jonge planten op 5 of 6 duim afstand in eenen zandigen grond verpoot worden. Deze plant kan dan de winterkoude zeer wei verduren. De jonge zachte bladen worden als toekruid bij de Salade gebezigd. bapuwsel. Is eene tweejarige zaaiplant, met donkergroene , gladde wortel bladeren. Voortkweeking door zaad, dal men des voorjaars en in den her/st in eene goede , san- dige aarde en op lommerige standplaats zaait. De worteis worden tot Soepen en de bladeren als Salade .gebruikt. T. thym. Dit kruidgewas, dat houtachtige steeien heeft, wordt in Maart of Jprü door scheuring en zaaijing voortge- kweekt, en behoeft eenen steenacbtigen grond en war- me standplaats, om wel te tieren. Het loof van dit gewas gebruikt men zoo wel groen als gedroogd bij Sausen y Soepen en Vleesch. Trip-Madam. Dit gewas , dat tot- het geslacht van de Huislook Digitized by Google 960 behoort, woirdt door wortelscheuring of stekken io Maart of JprÜ voortgekweekt. Het behoeft eenen goe- den , zandigen , vochtigen grond en vrije standplaats. Deze plant wordt als toekruid bij de Salade gebezigd. 60. OPGAVE »er. TUINZADEN, mbt dbrzbivbr DUÜRZAAMHEID. AARDAPPELBN Bamberg! Witte vroege van Algiers. Wit Saksisch. Vroeg Engelsch. Twee jaren. abtisjoulew. Groote Engeische. . Spaansche (cardons). Met gesneden blad. Breedblad. Tien jaren. aspergies. Tuin-. Wilde. Een jaar. augurkbn. Kleine vroege. Vier jaren. B. bbetwortrl. Fijne donkerroode« Twee jaren. Digitized by Google 961 bloeIikool asiatische, Groote 6jne N°. 1. ^ » H°. 2 V. Cyprische» Vroege. » Groote late. Engeische» Groote vroege. Holiandsche. Groote. Siciliaansche. Zwarte. Vier jaren. BOERERK.00L of wiifTEBKOOL ; S.RUIXOOL. Ook Moes genaamd. Boote blaauwe. » groene. Hooge blaauwe, fijo gekruld. .» groene, » » Eikel. ' Vier jaren. boonen. Groote of Rooitische. Lange slagzwaarden. Körte. Hangelooren« Windsou Welsche* Slam groote v boonen. Magakan. boonen. Breede Turksche. Vroege breede. Stam snijboonen. Salade. Priocesse. . Heeren. Witte stamboontjes Zwarte Idem. Bonte Idem. Gele Idem. • Bruine Idem. N Twee jaren. Digitized by Google 868 broccoli. Engelich blaauw. » . wit. Twee jaren. BRUSSELSGHE SPRUIT- of ROZENROOL. Twee jaren. E. EiiDYviE. Vroege breede volbard. Late . h » Fijoe krul. Zomer. Vijf a jses jaren. ERWTEif. Engeische doperwten , zeer vroeg. Hoogte 4 a 5 voel. Bolschok, vroege . 4, 5 » Vroege Mei .*..'.. . . . . 6, 7 » Ra Spenders 6 , ' 7 » Hooge Capucijner 6,7» » Folger 6,7» » graauwe 6,7» » groene 6,7» Lage groote groene Capische . . , . . . 2 !/ 2 , 3 » » Fransche . .... 2%, » » Vroege . . 1 , » Riddcr-erwten , zilvergrijs van klear . . .6,7 » Xroaft-erwten 5,6 » Bfotm-erwten ..., 5, 6» Vier jaren, RAPPERROOL. rers. Bitter. • Oostindische bitter. Vier jaren. KERVEL. Twee jaren. romkommers Groene Hollandsche körte. Digitized by Google 263 &OMK.OMMERS. Groene Hoüandsche lange. Witte » » ' » » vroege. # Vier jaren. K.N0I4LEN. Mtiknoly vroege | gele platronde« » » _ witte » Herfstknoly ronde gele. » » t oranjekleurige. » » witte. » » zwarte. Drie jaren. v roolrapen. Boven den grond , vroege blaauwe. » » » x » witte. » » » fijnbladige witte. » » » weener glaas. Onder den grond , gele. Drie jaren. » K.BOMBEKX.E1I. latüw. Zie Salade. Twee jaren. M. meloenen. Cantalocp. Groote gele. Suiker. Groene. Stekelige. Water. Zeven jaren. P. peulen. Vroege  stam ......... 1 » » wijker .4,5» Digitized by Google 264 pbulex. Hooge groene zomer . . \ . . . 6 , < *oet. Fransche stam * . . 1/4 » Kleine dwerg l]/ 2 * Slier 6,7» Monster-. Lengte der peul 5 a 6 duim .6, 7 » pieterselie, Groene. Kral. Hamburger, ürie jaren. , pmksterhaak. of pasten aas. , groote dikke, lange witte Saal' feUer. Vroege. Late. Gendsche. ' Een jaar. POMPOEN Of CALABAS. Gl*OOte. Kleine groene, enz. enz. Twee jaren. POSTELEIN. Breede Hollandsche gele. » » groene, Zeven jaren. • prei. Fijne winter. Groote , dikke winter. » » zomer. Eeuwig durende, Een jaar. proheers. R. RAüus. Witte vroege.. Witte. Rozenroode. > Violetkleurige. * ( » Lange witte. » rozenroode. Digitized by VjOOQlC 965 badijs. Lange violetkleurige. Zes jaren. rammen as, Ronde zwarle. Lange z warte. Witte. Roode. ' Zes jaren. rapkn. Fr ansehe, Drie jaren. S. salade. Gele vroege bakkrop. Vroege groote gele. Vroege banketkrop Prachtige boterkrop. Groote mogol (voör den berfst).' Koningskrop. Princessekrop. Spaanscbe krop. Haagscbe blanke. Krulkrop. Berlijner krop. Posteleinkrop. Zwarte krop. Doodskrop. Forellen krop. Bak. Veld. Snij. Dunsel. Vier jaren. savooijeblool. Vroege gele. Goudgele winter. Groote gele. Groote groene winter. Digitized by Google 966 savoouekool. Vroege groene krul. Vier jaren. SCORSONERBlf. Twee jaren. SELDKRU. Fijn gesneden blad. Knol. Dubbele knol. Vier a vijf jaren. sluitk-OOL. Engeische. Vier jaren. spinagie. Groot breed Bollandsche. Rondblad. Russische verduurt den wioter. ^ Twee jaren. ü. uijen. Groote bloedroode. » gele. » zilverwitte. IAssabonsche. Peer. Kroon. Twee jaren. W. witte *ool. Vroege Yorksche. ' » Erfurter ■. Utrecht sehe , Kleine Hollandsche. Groote » > platte Brunswijker. » roode. v Kleine donkerrobde. Vier jaren. wortelen. Leülsche gele. ffoornsche bleeke. Digitized by Google 967 wortklei*. äoornsche roode. Frankfurter lange. » körte. Winter gele; » , roode. Drie jaren. Z. zurutg. Boeren zuring. Spaansche. Met gesneden blad. Twee jaren. 51. OVER het INPAKKEN en VERZENDEN van BOOMEN Eii PLANTEN. ALßEMEENE BESCHOUWING. Et* is geen punt in den tuinbouw , het welk over het alge- meen meer veronachtzaamd en ruwer behandeld wordt, dan het inpakken en verzenden van boomen en planten , en van daar , dat zoo velen zieh 6f over een' kwijnend' plantsoen» 6f over het hernaald sterven van het hun toegezondene heb- ben te beklagen. In plaats loch , dat men de noodige voorbehoedmiddelen aaowendt, om hetgeen verzonderi wordt zoo veel doenlijk tegen schade te waarborgen , stelt men veelal de gewaasen niet alleen aan. vorst en natte bloot, maar ook aan de ruwe behandeling van die menschen , welke er geeo bezwaar in vinden , of een boom van deszelfs kruin of takken beroofd Digitized by Google wordt , zoodat men op dezc wijze njet zeldeo eene gebavende bezending ontvaogt, die, al houden de gewassen ook oog bet leven , jaren behoeven om zieh te herstellen , doch ook niet zeldeo voor allijd den fraaijeo vorm missen, welke hen vroeger zoo voordeelig deed uitkomen. Bij eene luchtgesteldheid als de onze , diene men inzon- derheid op eene goede iopakking bedacht te zijn 9 en al— tbstas de worteis zoo veel mogelijk tegeo vorst als anderzins te vrijwaren ; doch io plaats van dat , zijn het slechts en- kele twijgen , die zoodanige bundeis zamenboudeo , welke inen naar wiliekeur aan vorst , aao zonoeschijo of aan natte blootstelt , en dat niet enkele dagen , maar somtijda geheele weken. Welke tijd de geschiktste ter verzending is. Alle gewassen, welke men verwenden wil, dienen niet eer- der uit den grond genomen te worden , voor dat de tijd der verzending daar is , welke door bet afvallen der bladeren wordt aangeduid bij die gewassen, welke des winters nun loof niet bebouden ; terwijl voor het overige October en November de beste maanden ter verzending zijn. Op welke wijze men de gewassen ter verzending inpakken moet.' A. BOOM- EN HEESTERGEW ASSEN. Het inpakken der gewassen kan op verschillende wijzen plaats hebben , en regelt zieh £n naar het { saizoen en naar den afstand, welken zij inoeten afleggen , £n naar de geaard— heid der planten. Wanneer men boomen en heestergewassen slechts eenige Digitized by Google 269 uren ver verzenden wil , dan vereischt de inpakking , op zieh zelve beschouwd , zoo vele voorzorgen niet , en bestaat enkel daarin , dat men de geroode boomen van bunne onreinheid zuivere , hun de overbodige takken ontneme , de worteis van de aarde ontdoe, en ze, na dezelve met nommerhoutjes voorzien te hebten, door middel van teenen tot bandeis binde , die door een persoon gemakkelijk gedragen kunnen worden. Worden de uren van verzending daarentegen dagen , dan vordert het gewas eene meerdere naanwiettendbeid , welke des te minder afwijking gedoogt , naarmate het klimaat kouder wordt. In plaats van nu het plantsoen open te verzenden , wik- kele men in de eerste plaats de worteis in droog stroo , hetwelk met teenen bevestigd wordt. Dit gedaan zijnde, binde men de takken zoo digt sluitend mogelijk te zamen ; vervolgens omwinde men met lang stroo den bundel, en wel met de aarzijde naar boven , welk omkleedsel weder door twijgen wordt vastgebonden. Deze bedekking herhale men op dezelfde wijze tot zoo lang het geheele plantsoen omhuld is , waarna het stroo , van boven zamengedraaid zjjnde, weder met een twijg om- wonden wordt. % Gewassen , dusdanig ingepakt, können gedurende eene maand eene vrij strenge koude verdnren , en zijn längs dien weg tegen alle beschadiging gewaarborgd* Dienen de boomen of planten bp eenen verren afstand • verzonden te worden , en heeft men voor toenemende koude te vreezen , dan verdubbele men het eerste omkleedsel , de worteis zorgvuldig in droog mos en gehakt stroo pakkende, en daarmede tevens alle openingen sluitende , welke er bij de worteis of takken mogten gevonden worden. Wofdt het ingepakte des voorjaars verzonden en beeft f men voor de nachtvorsten niet meer te vreezen , dan bezige men Digitized by VjOOQIC 270 ter inwikkeling der worteis vochtig , in phiats vao droog Alle gewassen , welke met de khtit yerzondeii moeten wor- den , diene men zorgvuldig te omwikkelen , opdat de aan- wezige aarde, waarin de worteis vervat zijn, niet verloren ga, waardoor verreweg de meeste zullen kwijnen en sterven. Sommige tuiniers bebben de verkeerde gewoonte< om de worteis hunner boomen , v66rdat zij die verwenden , viercntwin- tig uren in mestwater te leggen of in eene meer of minder dikke zelfstandigheid , waarna zij deze , met eene soort van lijm overtogen zijn de, in vochtig mos of gehakt stroo wik- kelen , ten einde eene voortduren.de bevochtiging te onder- houden. Wanneer nu evenwel het verzondene aan eenige vorst wordt blootgesteld , zullen door die indompeling de worteis met ijzel bedekt worden , die dezelve ten eenenmale vernielt, of zoo, in het tegenovergestelde geval, zij aan deo invloed van' de wärmte onderhevig zijn , zullen zij langzamer- baod rotten en bederven. B. ENTEN EN LOTEN. Deze verzendt men het best in blikken doozen , iozonder- heid de entap in de spieet , bestaande het- grootate bezwaar daaxin , om dezelve tegen uitdroogeo te be waren. Om dit voor te komen , kan men ook zeer vochtigen klei- grond bezigen, waarin men de loten steekt, welke grond ▼ervolgens met vochtig mos omwikkeld wordt, om zoodoen- de alle uitdrooging tegen te gaan. Anderen bezigen in plaats van aarde een' raap of beetwortel, hetwelk dikwijls zeer wel voldoet. C BLOEMEN. Deze worden het best in platte manden verzonden, waar- Digitized by Google S7I in de potten naast elkander worden geplaatst en door mos als anderzins bevestigd, beschermende men het gewas alsdan door twrjgen, welke uit de mand voortkomende van boven • worden zamengebonden. Dat deze afschutting naar de ge- wassen geevenredigd moet zijn spreekt van zelf. Ook enkele potten kunne'n op deze wijze door twijgen beschermd worden , doch de meeste bloemen der vetplanten ■ vferflensen, wanneer zij aan eene langdurige scbudding , hoe zacht die ook zij , worden blootgesteld, D. BOL-, X.LAAUW, KJTOBBEI/- EN UfOLGEWASSEN worden het best in boekweitdoppen of droog zaagsel ver- zonden. E. FUNE ZADElf verzendt men het doelmatigst door dezelve bij verren an- stand met steenkoolgruis of droog zand te vermengen. Hoe men te handelen heeft met die boomen, welke onder het verzenden door de vorst geleden hebben. Hoewel de behartiging van het opgegevene het plantsoen tegen eenen nadeeligen invloed der koude behoeden zal, zoo zal het nogtans niet ondienstig zijn, de handelwijze van den Heer dauvesse mede te deelen , hoe men met dat gewas te handelen hebbe , hetwelk 6f door onachtzaamheid 6f door. eene bnitengewone Koude onder het verzenden door de vorst geleden heeft. Diergelijke bezendingen dan ontpakke men niet, doch, in plaats van dat, brengt men dezelve in eene overdekte plaats , waar eene gematigde luchtgesteldheid ge~ Digitized by Google 272 vooden wordt , hetzij in een' kelder of anderzins , terwijl , wanneer de grond niet te hard bevrozen mögt zijn , het oog oneindig beter is, het gebeele plantsoen te begraven en zoo lang onder de aarde te laten , totdat er eene ge-' heele ootdooijing heeft plaats gebad. Is deze genoegzaam kennelijk , dan grave men de bundeis wederom op , dezelve als du ontbindende , om het plantsoen , het welk tot desxelfs natuurlijken toestand wedergekeerd is, daar te plaatsen , waar men zulks verliest. • Hoe eenvoudig deze handelwijze ook zij, zoo heeft zij des te meerdere waarde, naardien zij door de ondervioding be- vestigd is, en er kwalijk een ander middel gevonden zal worden , waardoor men bevrozene boomen in het leven be- houden kan. Wanneer de takken en worteis der boomen , die men ont- vangt , rimpelig zijn , het welk veel bij de herfst-verzendüigen plaats heeft , inzonderheid , wanneer het plantsoen lang inge- pakt moest blijven , dan dompele men /ulke boomen ter- stond na de ontpakking in het water, dezelve daarin eenige uren latende verblijven v66r en aleer ze te planten. ' 52. WOORDENBOEK der LATIJNSCHE KUNSTBENAMINGEN. Abbreviatus. I Verkort. Acaulis, | Ongesteeld. Acerosus. , ) Naaldvormig. Acetosus. I Zuringbladig. s • Digitized by VjOOQlC 875 Aciculatus. Stekelig , naaldvormig. Adnaciformis. Kromsabelig. Aconitifolium. Monnikskapbladjg. Aculeatus. Stekelig. Acumioatus. Langgepunt. Acutus. Elsvormig. Adnatus. Aaogewassen. Adpressus. Aangedrukt. Adscendens. Opklimmerid. Adulteriuus. Grij sacht ig. Aequalis. Even lang. Aefuginosus. Spaaosch groen. Aestivus« Zorn er. Aggregates. Geschaard , getropt. Alaris. Vlerkachtig. Alatus. Gevleugeld. s Albidus. Witachtig. Albus. Wit. Alnifolium. Elzenboombladig. Ahernatira pinnatus. Afwisselend gevind. Altern us. Oogelijkparig. Altbaeifolium. AHhaeabladig. Alutaceus. Witachtig geel. Aroabi lis. Bemiulijk. Amathystinus. Amathistkleurig. Ambiguus. , Twijfelachtig. Americanus. . Amerikaansch. Amethysten*. Amathistkleurig. Amplexicaulis. ' Stengomvattend, Ampullaceus. Blaasacbtig. Anceps. Tweesnijdend. Androsaemua. Heesterachtig. Angulatus. Hoekig. Augustifolium. Smalbladig. Digitized by byCoogk »4 Anuulatus« Annuus. Aoomalus. Anthracinus. Apendiculatus. Apetalus. Aphyllus. Apice debisceos. Apicifolium. Apiculatus. Aquelegifolium* Arachooideus. Arboreus. Argen tifoli uro. Argophyllus. Aristatus, Armeoiaceus. Armillaris. Articulate piooatus Articulatus. Ater. Atramentarins. Atropurpureus. Atrovirens. Attenuatus. Aspergilliformis. Aurantiacus. Aureus. Auriculatus. Aurifolium. Auritus. Australis. Autumnalia. Geringd. Eenjarig. Ouregelmatig. Koolzwart. Met aanhangsels. Bloembladloos. Bladeloos. Aan het eiode opeugaende« Pieterseliebladig. Stekelig. Akeleibladig. Spinoewebachtig. Houtachtig. Zilverbont. Gemuakeerd, naar muskusrni- keode. Genaald. Oranjeachtig geel. \ Roodbloemig. Lidswijze gtvind. Lidvormig. Zwart. Inktzwart. Hoog purperrood. Zwartgroeo. Verdund. Kwastvormig. Oraojekleurig. Goudkleurig, goudgeel. Geoord, oorvormig. Goudbont blad. Geoord. Zuidelijk, HerfsU Digitized by Google Ö7ö Avenius« Axillaris. Okselig. Azaleoides. Azaleabladig. Azureus. B Badius. Lazuurblaauw. Rastanjebruin. Banduncus. K armozi j nkleurig. Basalis. Aan den voet geplaatst. Belgiens. Belgisch, Biduus. Tweedaagsch. Biennis. Tweejarig. Bifidus. Tweedeelig, tweespletig. Biflorus. Tweeoloemig. Bigeminatus. Dubbel tweevoudig. Bilabiatus. Tweelippig. Bilobus. Tweelobbig. Bilocularis. Tweehokkig. Bipartttus. In tweeen gedeeld. Bipinnatifidus. Wederzijds half gevind. Bipinnatus.. Dubbel gevind. Biserialis. Tweereiji'g. Biternatus. Dubbel drietallig. Bivalvis. Tweekleppig. Blattarius. Wollig. Bombycinus. Glänzend als zijde. Brachiatus. Gearmd. t i Bracteatus. Schutbladig. Bracteus. Met schütblaadjes. Brunneus. Donkerbruin* Bulbocodius. Klokbolachtig. Bullatus. Robbelig. Burgundiacus. Bourgondisch. Digitized by Google «76 Burifolitun. Palmbladig. Byssacens. Schimmelachtig. Byzantinus. LevanUch. Ci Caducus. Broos« Gaesius. Lavendelblaauw. Gaespitosus. Zodeacbtig. Calatinus. Grootbekerig; Galcareus. Kalkwit. Galceolus. Vezelig. Galendulaceus. Goudibloemkleurig. . Galycinus. Grootkelkig. Galyculatus« Gekelku Galyptratus. Mutsachtig. - Gajnpanulatus. Rlokvormig. Ganadensis. Kanadaasch« Ganaliculatus« Gesleufd , gegroe fd. Gancel latus. Tralievorraig. Candidus* Wit. GanesceDs. * Witgrijsachtig. # Ganious. Hondsch. Canus. Witgrijs* Gapensis. Kaapsch. Gapillaris. Haarvormig. \ Gapitatus. Getrost, gekopt. Capituliformis. Hoofdvormig. Gardinalis. Scharlaken rood. Garinatus. Kielvormig. Gariosus. Uitgevreten. Garaescens« Vleeschkleurig. Garneus. Vleesctikleurig. Garnosus. Vleezi§> Digitized by Google 877 Carolinianus. Karolinisch. Cartilagineus. , Kraakbeenig. Cary opbyllaceus. AnjeÜerbloemachtig. Catabiensis. Catesbysch. Caudatus. Gestaart. CaalesceDs. Gesteeid. Cauliformis. Stengachtig. Cavus. Hol. Celcianus. Celsch. Gentifolium. Honderdbladig. Centralis. / Middelpuotig. Cerinus. Wasgeel. * Cernuus. Bukkende, omgebogen. Chamlagu. Cbineesch. Chrysantbemifolium. Crysaothbladig Chrysanthus. Geelbloemig. Chrysophyllum. Geelbladig. Cibrosus. Zeefvormig. Cicatrisatus. Gelidteekend« Ciliatodentatus. Wenkbraau wacht ig getand. Ciliatus. Randharig , gewenkbraauwd Cinereus« Aschgraauw. Cinaamomeus. Kaneelkleurig. Circinatus. Slakvormig ömgerold. Circumscissus. In de roodtc opengaande. Cirrbiferus. Ria vierd ragend. Citreus. Citroeogeel. Citriodorus. Citroeogeurig. Clausus. Ingesloten. Clavatus. Knodsvorraig/ , Clusianus. Clusiaansch. Coadnatus. Zameogegroeid. Coarclatus. Zamengedrongen Coccineus. Scharlakenrood* Digitized by Google 878 Cochleatua. Coeruleus. Golorans. Coloratos. Comaureos. Communis. Comosus. Compositus. Compreasus, Coocavus, CoDcolor. Conduplicatus. ' Confertus. Conglobatos. Cooicus. Conjugato pionatus. Conjugatus. Connatus. Conspicuus. Codüduus. Convexus. Convolutu». Coracinus. €ordatus. Coriaceus. Corifolium. Goriophorus. Corneus. Corollaceus. Goronarius. Gortilatus. Corymbosus. Costa t us. Spiraalvormig , als eeo slak- kenhuisje opgerold. Blaauw. Schitterend. Gekleurd , geverwd. Goudbloemig. Gewooo. Wollig gekroond , gekuifd. Zamengesteld. Zamengedrukt. Holrond. Eenkleurig. Verdubbeld. Getropt, gedrongen. Balsgewijze. Regel vorm ig. Parig gevind. Gepaard. Zamengegroeid , vergroeid. Aanzienlijk. Voortloopend. Gewelfd. Gedraaid , oragerold. Ravenzwart. Hartvormig. Lederachtig. Dikbladig , lederachtig. Rood. Hooroig. 5-elkloos. Gekroond. Schorsachtig. Tuilbloemig. Geribt. Digitized by Google 979 Coüoifolium. Sumachbladig. Crassus. Dik. Grenatus. Gekarteid. Gretaceus. Kalkwit. Creticus. Kretisch. Crinitus. Langharig. Grispus. Gekruld. Cristatu». Gekamd. Crocatus. Grocasachtig , saflraankleur. Groceus« Saffraangeel. Cruciatus. Met kruisvormige bloemen be- zet. Grüciformis. Kruisvormig. Crustaceus. Kor stacht ig. Cucul latus. Huikvormig. Guneiformis. Wgvormig. Gupreus. Koperkleurig. Curviflorus. Krombloemig. Gospidatus. ' FiJD spits. Cyalinus. Hemelsblaauw. Cyaneus. Korenblaaow. Gyathiformis. Bekervormig. Cylindraceus. Holvormig. Cylindricus. r Daedaleus. Rolswijze holrond. > Veelvormig. Damasceous. .Damasceensch. Daphnoides» Daphneachtig. Dealbatus. Bleekend. Debilis. Zwak. Deciduus. Afvallend., Declinatus. ' , Neergebogen. Digitized by Google 880 Decompositu». Decorticalus. Decumben». Decurreos. Decussatus. Deflexus. Dehiscens. DehisceDs irregulariter. Deltoides. Demersus. Dendroides. Deotato crenatus. » dehiscens Denticulatus. Depauperatus. Dependens. t Depre9sus. Dextrorsus. Dichotomie. Didymus* , Difformis. Digitato pinnatusv Digitatus. Dilatatus. Dimediatus; Diosmaefolium. Dipetalus. Diphyllus. Dipterigius. Dipterius. Dipyrenua. Disciformis. Dwvoideu». Dubbel zamengesteld. Huidloos. Nederliggend. Afloopend , zeer kort. Kruisbladig , kruislings. Neergebogen. Opengaande. Onregelmatig opengaande« Delta (Jj vorm ig. Onder water .groeijend« Boomacbtig. Tands gewijze gekarteld. » vormig schearend» Getand. Verarmd. Afhangende. Neergedrukt. Regtsom. Gegaffeid. Dubbel d. Wanstaltig , verschübfar~ dig. Vingerschewijze gevind. Gevingerd. Uitgerekt. Gehalveerd. Diosmabladig. T wee(bloem) bladig. TVeebladig. Tweevleugelig. Tweepittig. Schijfvormig. Pijpvormig. * Digitized by Google 281 Diacolor. ODgelijkverwig. Diapariua. # Valscbparig. £ Diaaimilia. Ongelijkvormig. Distans. Verwijderd. Disüchus. Tweereijig. Diurnus. Dagreikende , twaalf uren da- rende. Divaricatua. Wijd uitgeapreid gemerkt. Divergeoa. Afwijkend. Diveraifolium. Verschilbladig. Diviaua. Gedeeld. Dolabriformis. Houweelvormig. Dorsalis. Ruggelinga. Duplicato dentataa. Dubbel getaod. E. Eborinus. Jyoorwit. Ebracteatus. Scbutbladelooa. Eburneus. Ivoorwit. Ecbinatus. Puisterig. Elegans. Sierlijk. EUipticus. Lang rond. Emargioatus. Uitgerand. Emersiis. N Boven water. Enervius. Ongeribd, ongenerfd. * Enodus. Oogeklaoopt. Enaifolium. SeizeDvormig. Ensiformia. Zwaardvormig. Epbemerua. Eendaagsche. Equestria. Zadelvormig. Equinus. Paarde. Equitans. Rijdend. Erectus. Regtstandig. Digitized by Google 382 Erieilolium. Heidebladig. Ericoides. * Heidebladig. Eriocephalus. Wollig. Erosus, Uitgebeten. Erubesceos. Roodkleurig. Earopaeus. Europeaansch. Exasperatus. Scberp. Excapus. §tengelloos. Excavatus. Uitgehold. Exsculptus. Uitgehouwen. Exstipulatus. Stoppelloos. Extra foliaceus. Onderbladig. EXSUCCU8. Sappeloos. Exterius dehiscens. i Fabaefolium. Van buiten opengaande. Gevleugeld. Fagifolium. Beukenbladig. Falcatiis. Sikkelvormig. Farctus. , Vol , -opgevuld. Farinosus. Meelachtig. Fascicu latus. Gebundeid. Fastigiatus. Even hoog, getopt. Favosus. 'Honiggraatachtig. Feoestratus. Kant vorm ig , venstervormig Ferax. Vruchtdragend./ Ferox. Sterk gedoornd. Ferreus. Roodbladig. Ferrugineus. Roestkleurig. Fibrillatus. Vezelachtig. Fibrosus. • Vezelig. Filiforrais. Draadvormig. Fimbriatus. Gefranjede. ' Digitized by Google 283 Fissus. Gespielen. Fistulosus. P «ipig- Flabelliformis. Waaijervormig. * Flaccidos. Slapsteogig. Fiagelliformis. Zweepvormig. Flameus. Vuurrood. Flaxuosus, Gebogen. Flavovirens. Geelgroen. Flavescens. Geelwordend. Flavidus. Geel achtig. Flexilis. Buigzaam. Floralis. Dat bij de bloera zit. Floren tinus. Floren tijnscb. Floresceos. Bloeijend. Floribundus. Gebundeid. Floridanus. Floridasch. Flos compositus. Zamengestelde bloem. Flos plenus. Dubbele bloem. Flos simplez. Eenvoudige bloem. Fluitans. Drijveod. Foemineus. Vrouwelijk. Foleaceus. •Bladig. Foliaris. Op de bladen zittende. FolLosus. Gebladerd. Corficatus. Schaarachüg. Formosissimus. ( • Zeer schoon. Formosus. Schoon. Fragilis. Broos. Fruticans. Vrachtdragend. Fructicosus. Heesterachtig. Fruticalosus. Heesterachtig. Fugax, Kortdurend. Fulgidus. Schi tte reo d. Fuligineus. Roetkleurig. Digitized by Google 284 Fulvus. Blond. Fumeus. - Rookgraauw. Furfuraceus. Zemelachtig. Fuscatus. Bruinbladig. Fuscus« Tieverbruio. Fusiformis. G Galeatus. Pen- of spilvormig. Helmvormig. Galegiformis. Galegabladig. Galliens. Fraoscb. jGelatinosus. Geleiachtig. Gemioatus. Gepaard, dubbel. Gemmiformis. Knopvorrnig. Geniculatus. Geknobbeld. Gibbosus. GebulL Gilvus. Isabelle-geel. Githagineus. Groenrood. Glaber. Glad. Glabratus. Glad. Glandaceus. Etkelbruin. Glandulosus. / Met kliertjes. Glaucus. Blaauw-groen , zeegroen. Globosus. Rogelvormig , kogelrood, Glochid iatus. Angel vormig. Glutinosus. Rleverig. Gracilis. Rank , duutakkig. Gramineus. Grasbladig. Grandiflorus. Grootbloemig. Granulatua. Kprrelig. Griseus. Paarlgrijs. i Grossulariafölium. Bessenbladig. Grumosus. Kruimelig. Digitized by Google 2«5 Guttatus. Gypseus. Gyratus. Gyrosus, Gestippeid. Kalkwit. Ronddraaijend , slangswijze ge- kronkeld. Ronddraaijend , slangswijze ge- kroDkeld. H. Hamosu8. Haematiücus. Halimifolium.. Ilastatus. Ueisterius. Helvolos. Hemisphaericus. Hepaticus. Herbaceus. Heterophyllum. Hirta?. Hispidus. Holosericeus. , Horarias. Horisootalis. Hyalin us. Hybridus. Hydrangeaeformis» Hypocrateriformis. Hyssopifolium. Hakig. Bruinrood. Breedbladig. Piekvormig. Heistersch. Grijsgeel, Halfrond. Leverbruin. Kruidachtig. Ongelijkbladig. ' Stekelig. Ruig, borstelig, stekelharig. Zijdeacblig. Een uur durende. Waterpas» Doorzigtig. Bast aar d. Hortensiaäcbtig. Trorapetswtjze. Hysopbladig. Di^itized by Google 986 Ignescens. Vuurkleurig. Igneus. Vuurrood. Imbricatus. Geschubt. Impari pinnatus. Oneven gevind. Inaeqoalis. Oagelijk. Incanus. Witgrijs. Incarnatus. Vleeschkleurig. Incisns. * N Ingesneden, IncumbeDs. Opliggend. Incurvatus. Omgekromd. Incurvus. Gekromd. Indiens. Indisch. Indigoücus. Indigo blaauw. Inennls. Ongedoornd, weerloos. Inferus. Onder den kelk. In flatus. Opgeblazen. Inflexus. Bovenwaarts omgebogeo. Infundibnliformis. Trechtervormig Inquinans» Stinkend. Insignis. Sierlijk. Iridiflorus. Irisbloemig. Irregularis. Onregelmatig. Isopetalos. Sraalbloembladig. Ithmis intereeptus. Met vernaauwingen gevind J. Janthinns. Japonicus. Junceus. Jnniperinus. Violetblaauw. Japan 9ch. Rietach tig, biesbladig. Jeneverboombladig. Digitized by VjOOQIC «87 K. Kefmesinus. | I Labiatus. Conchenillerood. i. Gelipt. Lacerus. Gescheurd. Laciniatus. Gescheurd. Lacteus. Wit. Lacuoosus. Gegroefd. Laetus. Levendig. Laevigatus.a Glad, Laevis. Gelijk. Lanatus. Wollig* Lanceaefolium. Lansvormig blad. Laoceolatus. Lancetbladig. Laniger. Woldragend. Lanuginosus. Wollig, Lapideus. Steenachtig. Laricifolium. Lariksbladig. Lateralis. Zijbloemsteel. Laterifolium. Ter zijde zittend blad. Lateritius. Steenrood. Latifolium. Breedbladig. Lauriolus. Zwart. Laras. Slap. Lepidotus. Schubbig. Leporious. BonL LlgDOSUS, Houtachtig. Ligtu. Hellende. Liliaceus. Lelieachtig. Liliastrus* Leliebloemig. läliflorus. 1 Leliebloemig. Digitized by Google 288 Linguiforrais. Toogvormig. Lingulatus. Toogvormig. Lioiaris. Lijnvormig. Linifolium. Vlasbladig. Lobatus. Gelobt. Loculosus. Met hokjes of gaatjes. Longiflorus. Laogbloemig. Longifolium. Langbladig. Longior. Langer. Lophanthus. Gekuifd. Lopsadianus. Geruit. Loreas. Riemvormig. Lucidas. Glansrijk. * Lugens. Bruinkleurig. Lud ata 3. Maanvormig. Lupinoldes. Lupinusacbtig. Luridus. Vuilbruio. Lujesceos. Gedacht ig. Luteolus. Bleekgeel. _ Luteus. Geel. Lyratus. Liervormig. IM [. Macranthon« Groot. Macrocarpon. > Grootvrachtig. Macrophyllum. Grootbladig. Maculatus. Gevlekt. Maje8tueusu8. Vorstelijk. Major. Grooter. Maliformis. Appelvormig. Marcescens. Verwelkend. Marginalis* Op den rand der bladen zU- r lende , randmakend. Digitized by VjOOQIC 28» Marginatus. Gekelkt. Masculus. Maonelijk. Medullosus. Mergachtig. Meli in us. Geel. * Membranaceus. Vliesacbtig, huidachtif; Memnonius. Beeozwart. Menstrualis. £6nmaandsche. Microcarpon. Klein v nichtig. Microphyllus. Rleinbladig. Militaris. Lansvormig. Vermillioenrood. Miniatus. Minor. Kleiner. Mixtos. Gemengd. ' Mobilia« Bewegelijk. Mollis. Week. Moluccanus, Moluksch. Monqphyllus. Eenbladig. Monopterigius. Eenvleugelig. MoDospermua. Eenzadig. Monstruosus. Monsterachtig. Moreapua. Gemorecle. Moriliformis. Rozenkrabsvormig. \ Mucronatus. Slekefig! Multicepa. Yeelboofdig. Multifidus. Veelspletig of takkig. Mutiflorus, Veelbloemig. Multilocularis. Veelbokkig. \ Muricatus. Zacht stekelig. Murinus. Muisgraauw. Mu^abilis. Veranderlijk. Muticus. - Ongewapend. 19 Digitized byCjOOQlC 290 N. Naous. Dwergachtig. Napiformis. Raapvormig. Natans, \ Drijvend« Nebulosus. Rookgraauw. Nervosus. Generfd. Neuter. Geslachteloos. Nidulans. Nestgewijze. Nigritusi Zwart geworden. Nitidus. Glänzend. Nivens. Sneeuwwit» $obilis. Edel. Nocturnus. Nacbtreikende , een nacht du- rende. Nodiflorus. Geknoopt. Nodosus. » Nudus. Naakt. Nutans. Knikkend, voorover hangend« Obcordatus. Orogekeerd hartvormig« Oblique-cordatus. Scbeef hartvormig» Obliquus. Schuins , gedraaid , scheefbla- dig. Obloogusu Langwerpig. Obscurus. Donker» Obtusus* Stomp. •Qchraceus. Okergeel. Ochroleucus. Geel geaderd, witachtig oker- ' geel. Octonus. Achtvoudig. Odoratissimus. Zeer welriekend. Digitized by Google 291 Olivaceus. Oüjfgroen. Ompbalodes. Gesnaveld. Opacus. Dof. Oppositi florus. Tegen de bloem oyer. Oppositi' folium. Tegen het blad over, paar bladig. Oppositi pinnatus. Tegenovergesteld gevind. Orbiculatus. Cirkelrond. 