title: Dicht- en zedekundige Zinnebeelden en Bespiegelingen. Versiert met Een-en-Vyftig Koperen Plaaten
creator: Broeckhoff, Johan Pieter, active 1770
text: H e r v e y. K Juich, 74 DICHTKUNDIGEBfiSPIE GELING _^uich, de Winter is verdwenen, 't Zielbekoorlyk Lentfaifoen,. Na1 ', dien dorren tyd verfchenen, -= / ■ - f-.\ • Kleedt het veld-in 't e^rfte grqen. Op myn Zanglast ! vlied de Steden ! Zing van L a n d m a n| Bouwery ; Zie zyn nutte bezigheden. Zie , en volg de ny vre By , Vlieg op vrugt, en bloem, en blaeren: Poog 'er honig uit te gaeren* *; Hoe verkwiklyk is dit oort! *'t Oog weidt hier längs berg en dalen* En het oor wordt flraks bekoord , Door 't muzyk der Nachtegaalen* 'k Voel eene aangenaamre lugt, 'k Riek den geur der Lentebloemen , 'k Proef de vroegvolwasfen' vrugt. Alles noopt my Hem te roemen , Die des aardryks milden fchoot , Mensch en Vee ten nutte , ontfloot. Hoor over de LANDBOUWERY. 75 Hoor de nyvre Veldelingen, Onder 't noestig werk verblyd, De eedle Lente welkom zingen! Yreugde paart zig hier met vlyt. Veeman gaat zyn1 ftal ontfluiten , iQ. En , gelokt door 't zagte weer, Dryft hy 't Vee verheugd naar buken, * Speelt op \ riet, dien God ter eer. Die den daauw , als paarlen droppen , Spreit op gras en bioern en knoppen. Zie hoe greetig graast de Koe I 't Jeugdig Kruid kan haar behaagen: M e l k e Pv ziet haar , bly te moe , Volgelaadene Uijers draagen. 't Schaap, daar't malfche klaver eet, Heeft eerlang den tyd te wachten, Die het van zyn vacht ontkleedt. 't Weerloos Lam leidt myn gedachten Naar het Lam, dat, met geduld, Leed en ftierf , voor 's Waerelds fchuld. K 2 Werk- 75 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Werkzaame Akkerlieden zwoegen , Ifi den vroegen morgenftond : Deeze fpaaden , andre ploegen , 't Kouter fnydt den harden grond. Daar vertrouwt men 't vrugtbre Koren , Door verwachting aangefpoord , In zyne opgeploegde vooren. Mögt het Zaad van 't eeuwig Woord , Mild befproeid door Zegenplasfen , In den grond van 't harte opwaflen ! Hier friert Bouman de Egg' door 't Land, Ora het teder graan te dekken: Huurling poot, zyn Makker plant, Snoeit of ent ora vrugt te trekken. : Zie de Veldmaagd, onvermoeid9 Gins haar Vat met boter laden : En hier 't Onkruid uitgeroeid , Eer het nog de vrugt kan fchaaden. 't Onkruid , dat de Deugd verdrukt, Worde ook uit ons hart gerukt ! Maar over deLANDBOUWERY. 77 Maar wat blydfchap zal men toonen» Als de Zomertyd genaakt, Die de vlyt met winsc zal kroonen, En de ftille hoop volmaakt: Als de zwangre Korenai'ren, Op den mild befproeiden grond , Een gewenfchten voorraad baaren? Wie zig dan met hart, nog mond , Toont ter dankerkentnis vaardig, Ploegt, en zaait, en maait onwaardig. Hy, die \ graanryk Veld befchouwt, Dat, door zagten wind bewogen, Schynt een Zee van vloei'end Goud: Hy, gebukt voor 't Alvermogen, Kan in yder Airtje op 't Land, 's Maakers magt en grootheid merken. Dan roept zyn verlicht verftand : „ Heer! hoe groot zyn uwe werken ! ,, De aard', door uw beleid beftierd, „ Hebt ge met uw heil gefierd! K 3 De 78 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Oogst verfchynt : elk toont zig wakker Werkt en zweet nu vroeg en laat. Zie hoe deeze, op zynen Akker, In het graan de Sikkel flaat, Schoon de Zomerzon mag blaaken, Hy verdubbelt vlyt en moed, Mögt door ernftig fmeeken, waaken, Elk naar 't eeuwig blyvend goed, Meer dan Most en Koren te achten, Ook met zoveel nadruk trachten! Wordt nu 't afgemaaide graan Straks in fchooven faamgebonden , Dan op *t Veldgefpan gelaen, Naar de voorraadfchuur gezonden , En ten dorfchtyd daar bewaard; 't Leert my hier myn lot uit leezen: 't Graf, daar 't Menfchdom faam vergaart^ Zal eens myn verblyfplaats weezen , Tot de Rechter van Jt Heelal 't Kaf van 't Koren fcheiden zal. 't Gras over de LANDBOUWERY. 79 't Gras, dat nog voor weinig dagen Pronkte, met een lachend .groen, Door de Zeisfen neergeflaagen , Wordt tot Hooy, ora 't Vee te voen, In de warme winterftallen , Als de koude 't Veld ontblooü. Zo moet fiere Schoonheid vallen, Door de zeisfen van den Dood ! Hoe de groene jengd mag pryken, Ze is by 't Gras te vergelyken. 't Eerfstfalfoen zal Kuip , en Tascli , Schuur, en Disch, en Vaten vullen. Vleeschj en Ooft3 en Veldgewas, Wild, en Wyn, en Oly zullen Landmans huis en huisgezin Welvaard baaren5 vreugd verwekkeni En zyn Godvrugt zal hierin , 's Albeftierders hand ontdekken : Uit wier Volheiclal wat leeft, Leven , kracht en voedfel heeft» Eer So DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Eer de Vorst zyn werk zal ftooren, Wordt zyn Akker weer beploegd , En hy zaait zyn Winterkoren , Leefc en arbeidt vergenoegd : Tot hem jachtfneeuw, koude en winden Dryven naar den Winter haart. En daar roemt hy met zyn Vrinden , Met zyn Vrinden, braaf van aart, De Almagt, die haar gunst hem toonde, En het Jaar met goedheid kroonde. Beeld der eerfte Eenvouwdigheid ! Vergenoeglyk Akkerleven ! Door geen hoofsch gevlei verleid , Door geen zugt naar eer gedreven ; - Dat uw Bloeiflaat nooit verwelk k\ Maar in 't licht der Heilzon groeie! !kj Dat van Boter en van Melk Neerlands Kanan overvloeie! Lugt nog Aarde, Vuur nog Vloed, Druk u ooit met tegenfpoed. L A S T E R I N G. Indien gygefmadigd wordt om den naatne Chrißi, zo zyt gy zalig: imntde Geefi der heertykheid, ende (de Geefl) Gods ruß op u: wat haar aangaat by izordt wel gelallerd , maar wat u aangaat by wordt yerheer-lykt. I Petr: IV. 14. Hoe fchynt de Lastring op de Onnozelheid gebeten! Zy grypt een fcbreiend Kind by 't hair, ontdekt haar' aart, En toont door haar gezigt wat drift haar heeft bezeten. Haar Toorts ontfteekt een vuur, dat ramp en tweedragt baart. * Het Dier , dat , naar men zegt , den men?ch dopdt door zyne oogen , Kan ons haar eigenfchapen bittre vrugt betoogen. Wat vierige Slangen bceten Izrael zo fei in de woeßyne , ah de Boosheid van die venynige tongen Gods volk nog weet te ßeeken in de verdrietige woeßy- ne dezer PPaeteldl elke Laflcrtong flrekt een zwaard ofmoordpyl om het bloed der onnozefßen gecn licbaams bloed, maar het bloed hunner eere te vergieten. Vollenhove. L 'k Schets * De Baziliskus. 82 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING 'K /Schets een Ondier woest van aart , Schoon het dreigt met klaauw- en- tanden, En nog God' nog Menfchen fpaart Daar het woedt in Kerk en Landen. 'k Durf in myn Befpiegeling , Zyn gevloekt beflaan ontdekken; 'c Moniler brüll', terwyl ik zing, 't Zal te meer, myn' Zanglust wekken. Dat het op myn Dichtvermaak , Vry zyn gal uit wraakzugt braak! Lastring in de hei geboren, Gy., door Haat en Nyd gevoed, Poogt der Menfchen rust te ftooren, Daar gy eeuwig onheil broedt. Vyandin van 't Alvermogen, Snoode Schendfter van zyn Wet, Naaste Bloedvriendin der Logen, Die de blanke Deugd befmet: En verblind voor 't licht der Reden, Tracht d'Aartslastraar na te treeden. Zwlt o vkk^e- ££ aa &, sn ®?:r- 2iä offa .$3 Zult gy 't ongenaakbaar Licht , J 6 Rampzalige ! genaaken ; EndeGodheid, in'tgezigt Lastren 3 en haar deugden wraaken ? Mag een heillooze Onderdaan Aan zyn' Vorst zyn'moedwil toonen? Of, zal 't nietig Stof beftaan De Oppermajefteit te hoonen t Als het, trots op eigen' magtf Zelf als God wil zyn geacht? Dürft gy zulk een gruwel waagen? Vrees dien Wreeker van zyne eer ! De Aarde * möe van u te draagen, Wacht op \ wenken van haar5 Heer5 Om ter ftrafFe u in te zweigen: Of de ontrqerde Hemel zal Door zyn' donder u verdelgen. > Faroos dood, Herodes val* Sanheribs verflagen' benden Dreigen u de zwaarfte elenden. L 2 Lo- ff4 D I C KT K UN D IG E B E SP I EG EL rN G Lochent uw misleid verftandy 't Aanzyn van een Opperwezen , Wiens alönrontdektehand Engelen en Menfchen vreezen? Zou door 't blind geval alleen Aarde, Lugt, en Vüur , en Stroomen* * Zo veel duizend Wonderheen, ' Met den Mensch zyn voortgekomen ? En zou alles 3 naar uw waan > Zonder Gods beleid beftaan t Zult gy zo de Mägt onteeren Die 't Heeläl gefchapen heeft? Kan het Schepfel ü riiet leeren , - * r Dät de ontkeride Godheid leeftf " Poogt gy haar 't gebied1 te ontwringen ? Lästert gy 't Alwys Befluur? Schrikt, entmenschte Stervelingen ! God'is een verteerend vuur! Nooit heeft vyand, ongewroken, Roekloos naar zyh Kröon geftoken-. -oJ Gy over de LASTERING. 85 Gy die ftout d'Aartsheiland hoont, Wraakt zyn Leer en wonderdaaden , Of zyn Godheid niet verfchoont y En zyn' Zoenprys dürft verfmaaden : Gy zult , meer dan 't Joodsch geflacht, Dat de onkunde kon verblinden , Toen 't hem lastrend heeft veracht : Zyne gramfchap ondervinden*, Als die Rechter van 't Hee4äT U ter vierfchaar daagen zal. Snoode ! die döor la^eringeff De onbevlekte Deugd befmet , En op 's Hemels Gunflelingen Zelfs uw tygerklaauwen zet •:• Als gy dürft. hun Godvrugt wraaken,- En hunnr vroomen wandel fchendt. God zal voor zyn Kiridren waaken , Die hun blanke oprechtheid kent: En hun licht zal helder fchynen 7 Als uw nevel moet verdwynen» L 3 Waagt 86 DICHTKUNDIGE BESPIE GELING Waagt gy 't om de Orinozelheid Door uw aadertong te fchaaden : Als gy uw vergift verfpreidt Op haar fchuldelooze daaden, Of haar woorden loos verkeert 9 Eli? van liefde en trouw verwilderd, Haaren goeden Naara onteerc , En haar beeltnis haatlyk fchildert ? De Almagt, die u hoort en ziet, Duldt die vuile lastring niet Dürft gy ook uw pen gebruiken , En door uw begaafde hand , De eer van uwen Naasten fnuiken ? Maakt ge ( 6 onuitwischbre Schand , ) In uw fnoode lasterfchriften , Zelfs de fchoone Poezy Dienftbaar aan uw booze driften ? Doet gy haar in flaaverny Van de fchandlykfle ondeugd treeden ? Schendt gy haar bekoorlykheden ? Gy, ovzk de L A S T E R I N G. 87 Gy, onwaardig deze Kunst, Zult, al leefc gy door uw zangen3 Op uw werk des Hoogften gunst Nog der Braaven roem erlangen. Neen ! dus fchendt ge uw Dichtlanwrier. En uw arbeid , hoe verheven , £Daar gy door geen heilig vier Maar door 't helfche wordt gedreven ) Strekt den Boozen rot vermaak, , En verdient des Hemels wraak. Gy die uw gehoor voelc ftreelen r Als men 's Naasten eer bevlekt, Gy zult in de ftrafferi deelen , Die deLASTRAAR naar zig trekt: Vond hy minder luistrende ooren, Wierd zyn lastren meer gehaat , Hy zou eer zyn fmaadzugt fmooren 9 En zyn tong deed minder kwaad. Die geen lastren dürft beletten Zal zig zelf 'er mee befmetten. God- U DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Godgezinden ! die den hoon Vaak verdraagt van Lastermonden , Nooit wordt uwe gloriekroon Door hun vuil geklap gefchonden. Laat hun lastren , uw gemoed Zal geen fmaad met fraaad vergelden , Neen ! wanneer hun boosheid woedt, Kunt gy , onder 't hevig fchelden , Voor hun, als 't een Kristen past, Bidden Jiaar uw Meesters last. Zo uw hart u niet befchuldigt , Smaakt ge een ongeftoorde vreugd , Schoon de hoon vermenigvuldigt. Jozefs kuisheid, Davids deugd, Ja! vorst Jez*js heilig leven, Wierd veracht , befchimpt , befpot. Zoek die leidzaara «aar te flreeven , Zaligzyt gy in uw lot ! Als de L as tr aa r , by zyn fterven , 'c Ryk der heerlykheid moet derven* LUISTER van een' GOEDEN NAAM. De Naam b uitgeleezener , dan grooten Rykdom. Spreük: Sal. XXII. r. Door d' achtbren Gryzaart, die hier welgcmaakt van leden, Pronkt met een halsfieraad van goud en ryke kleeden, Dien wy (wiens edel boofd een hrans van bloemen kroont) De knods van Herkules zien toc een Steun verstrekken , En^ door wiens jchynend licht , wy zyn gedrag ontdekken: Wordt ons de Luister van een' goeden Naam vertoond. Hoe Hefiyk riekt nog de geur van de eernaamen nu het lyf al lang verrat js! IVat is dat een fcboone gedacht enis en onßerßyke lof na den doodt um 'er op te verlieven ! en hoe treflyk wordt een Recluvaardige door zyn Rechtvaardigheid allcen das verhoogd ! V o L L E N II o v E. M Strekt $o DICHTKÜNDIGE BESPIEGELING Ärekt de Deugdzlg zelf ten loon, Zyn haar daaden de eerlauwrieren : Nogtans mag een gloriekroon Haar' gevvyden Schedel fieren. Weet zy zelfs , door haaren gloed , De Ondeugd tot haar' lof te buigen : Zou dan 't redelyk gemoed Niet van haaren glans getuigen ? Daar nog menfch-nog-Godlyk recht: Haar verdienden roem ontzegt. Zal zy ons ten voorbeeld flrekken ,. En het laatre nageflach t Tot een' eedlen volglust wekken? Dat ze dan , van elk geacht 9 Naar haar waarde word verheven ;. Dat men haar beroemde däen Naar verdien fle vind befchreven. Zet ons niet de erkentnis aan3 Zal ons niet de Reden leeren , Steeds haar mit en fchoonheid te eeren 1 Dat qver de LUISTER van een' GOEDEN NAAM. or Dat de laffe vleiery Blyf het werk van laage Zielen, Die voor 't beeld der Hovaardy* Wierook zwaaien, nederknielen : Die het goudryk onverffcand , Ligt om 't goud 3 verllandig noemen , En een' trotfchen Dwingeland Als het puik der Helden roemen : De eer, die aan de Deugd behoort, Spruit uit eedler gronden voort. Hoe voortreflyk fchynt de luister Van een' goeden Naam! hy fpreidt Zelfs zyn ftraalen in het dritter, In een' nacht van tegenheld; Door een donkre wölk van rampen Schiet zyn licht noch fchooner glans , AI de nevelen en dampen, Die, tot fmart des vroomen Mans, Wraakzugt, list, en afgunst baaren, Kan hy fchielyk op doen klaaren. M 2 Schoon 92 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Schoon de Lastring zig verheugd , Als zy andren mag berichten; Op het fchild der waare Deugd, Stuiten haare fcherpfte fchichten. De achting die een braaf gedrag By den braaven mag verkrygen , Groeit , en doet door haar gezag , Vaak den floutften Lastraar zwygen. 't Gifc3 dat zulk een adder fchietT Hecht op 't kleed der onfchuld niec Dat de Tyd het ftaal verteere, Dat hy 't harde marmer flyt! 't Schoon der onbezoedelde eere Wordt , voor't woeden van den tyd 9 Door een hoogre Hand, beveiligd, Daar ze uit deugd geboren is: Blyft ze aan de eeuwigheid geheiligd. Want de nagedachtenis Van doorhichtige bedryven, Zal by \ Volk in achting blyven. Zo over den LUISTER van een' GOEDEN NAAM. 93 Zo verheft nog Tt Nageflacht Hen , die , in der Vadren tyden , 't Land van Spanjes overmagt En zyn dwinglandy bevrydden; Daar ze fchroomden ramp nog hoon, Om, tot heil van d' Ingezeten, 't Puikjuweel aan Neerlands Kroon, De eedle Vryheid van 't geweeten, Der verdrukten toeverlaat, Vast te Hellen in den Staat. Wordt de Naam der Martelhelden , Die voor Waarheid^ hoe gedoemd, Goed en bloed te pande flelden , Niet in Zegening genoemd? Blyft de roem dier groote Mannen Die het bygeloof, (hoe fterk Voorgeftaan door Aartstirannen) Dreeven uit de Kristenkerk, Blyft de naam dier Bybeltolken, Niet geacht by dankbre Volken? M 3 Zo 94 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zo ziet hy3 die 't Vaäerland Nog door raad tot hulp mag ftrekken , Of het door zyn dappre hand, Voor 't geweld des Vyands dekken , Zo ziet hy, die, onbevreest, Palftaat onder lyfsgevaaren , En, bezield door eedler geest, Strydt voor häardfteen en altaaren , Ook zyn' Näam , in 't duurzaam goud , 's Lands gedenkrol toevertrouwd. Heerlyk klinkt de Naam der Vadren , Vadren, die voor 't algemeen, Zonder zelf belang, vergadren, En in wier hoedanigheen Trouw en Burgerlief de fchynen ; Die, door overmagt nog list, 't Recht der Burgren ondermyneri , Vadren die , vervreemd van twist , Van hunn' pligt in vree zig kwy ten , En met roem htm dagen flyten. Glans- over de LUISTER van een' GOEDEN NAAM. 95 Glansryk blinkt der zulken Naarn , Die , daar ze in Gods tempel lichten , Wakker , maatig en bekwaam , Om te leeren , en te fliehten , Onberisplyk , zagt van aart ? En befcheiden zig gedraagen ; Die, wat 00k hun ampt bezwaart, Onvermoeid , niet ligt verflaagen , Niet gefteld op fchat of eer , Zielen winnen voor hunn' Heer. Hy die in zyn' braaven handele Toont een eerelyk gemoed , En wiens onbefmette wandel Blykt , in voor-en-tegenfpoed : Hy , die längs gepaste wegen , Op een ongeveinsde wys, Heeft eengoedenNaam verkregen , Mag die op een' hoogren prys Dan 't Perufch Metaal waardeeren, Waarom dwaazen dwaazen eeren. Dog 96 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Dog de Naam een's Krhten ftraalt Met den grootften glans en klaarheid, Daar geen aardfche Naam by haalt; Die dien Eernaam draagt in waarheid, En met recht een Kristen heet , Is een Priester in Gods wooning, Een geheiligde Profeet, En een rykgezalfde Koning; 's Heeren Knecht, en Vriend, en Zoon, Erfgenaam van 's Hemels Kroon ! Dat 's de Roem van alle Naamen ! Naam , die nimmer zal vergaan. Die den Vyand kon befchaamen , Toen een Diokktiaan Dwaaslyk dacht dien uit te roeien- Naam die , vol geheimenis , Eeuwig in Gods Kerk zal bloei'en 9 Daar zyn oorlprong Godlyk is. Naam, die heerlyk en uitfteekend, Staat in 't boek des Lams getekend. Y DE L H E I D. Ydelheid der Tdelheden , zeid de Prediker , Y D E L h e i d der TdeU hcden, 'f is ä/ Ydelheid. Predik. I. 2. Dit jeugdig Beeld vertoont den aart der Y d e l h e i d : Want de Ydelheid kan 't eerst de wufte Jeugd behaagen. V Hart , dat men 't op het hoofd ziet in een Scbotel draagen , Leert hoe zy 't hart (zo ras door fchynbaarheen verleid) Te ligt aan eb: ontdekt. Men merkt haar losfe zeden, Zo wel in 't los gewaad, als in de ontbloote Jeden. O Verraaderlyke IVaereld ! gy belooft alle goed , maar gy brengt niet anders voort dan alle kwaad : gy belooft het leven, maar gy fcbenkt den dood: gy belooft vreugde , maar py geeft droefbeid : gy belooft ruft , maar ziet l daar is onruß : gy belooft eene bloem , maar die baafl vergaat : gy belooft dat gy zult fiaan blyven , maar %y gaat ras weg ; en daarom moet men u niet liefbebben , terwyl gy voorby gaat , en uwe begeerlykheid als de reok verdwynt-. Augustinus. N U, - . ■. S>8 DICHTKÜNDIGE BESPIEGELNG •. TT, die 't aardsch gewoel befchouwt> Wellust, Rykdom en Vermögen In hun rechte waarde ontvouwt , Door de fchors niet wordt bedrogen : U, die waan van waarheid fcheidt, Poogt rayn Zangfter na te treeden , Nu zy 't beeld der Ydelheid, Dat, gediend en aangebeden, Zo veel dwaazen naar zig trekt» Schetst en zyn bedrog ontdekt. Losfe Jeugäf die 's Levens morgen Aan eene ydle vreugde opdraagt > Als ge , nog door bleeke zorgen , Nog door moeite , wordt geplaagd , Baart die blydfchap vergenoeging ? Geeft ze uw Ziel eene eedle rust ? Of verwekt ze een naare wroeging, Als ge uw neiging vindt geblust* c En ge , in eenzaamheid gezeten , Wordt befchuldigd door 7t geweten? Smaalis OVER DE V Dß L H E 1 6; $0 Smaakt ge ook in die vreugde al 't zoet, Dat ge u dwaas daar van verbeeide ? Hebt gy zelfs geen vreeze ontmoet, In het midden van die weelde ? Wierdt gy dan door twist , of wraak , Of door lastig tegenfpreeken , Niet geftoord in uw vermaak ? Waar het uur niet ras verftreken , En de blydfchap, in dat uur, Dan niet veel te kort van duur ? Maar, hoe vaak is 't ydel harte In zyn vreugde niet verrast! Door een koorts , een kwaal , een fmarte , Of een toeval aangetast: Op het leger neergeflagen , En, nog van 't gewoel ontfleld, In de Lente van zyn dagen , Afgemaaid door 't doodsgeweld ? Als de blydfchap , angst en fchrikken Baarde , in de uitterfle oogenblikken. N 2 Gy, ioo DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy , wiens Jaartal hoogerßygt , Kan u 't Ydele ook verblinden? Daar gy zwoegt , en zweet , en hygt , Om een rook , een damp te vinden. Wordt die dwaaling niet gemerkt, Nu gy met een ryper oordeel , Dan een ydle Jongkheid werkt ? Geeft een fchaduw u ook voordeel; Wyl gy die voor 't wezen kiest } En 't beflendig goed verliest? Zou 't verzamelen der /chatten , Ligt met moeite en zorg gepaard^ Zulk een heil in zig bevatten ? Zyn ze uw' tyd en arbeid waard ? Kan u 't Goud gezondheid geeven 3 Als ge op 't zugtend Ziekbed kennt ? Rekt het ook uw tydlyk leven ? Heeft het u voor ramp befchermd? Of zal 't voor 't verderf u dekken , En der llerrlykheid onttrekken ? Kan over de YDELHEID. 101 Kan het uvven wensch voldoen ? Blyft gy niet op meerder hoopen? Helpt het om de Ziel te voen? Kunt ge 'er 't eeuwig heil voor koopen? Neen! als eens die Godsftem klinkt, >5 Dwaas! nog heden zult gy fterven!'* 't Gout, hoe zeer 'c bekoort en blinkt» Kan u dan geen troost verwerven : Daar 't veel meer de Ziel bezwaart, Als zy hooploos heenen vaart. Straalt u \ aadlyk bloed door de adren? Roemt ge op uw aloud geflacht, En zyn uw doorluchte Vadren Om hun heldendaen geacht? Wat kan u hunne eer vereeren ? Moesten zy , met al hun lof , Niet tot de Aarde wederkeeren ? Kunt ge ons nu hun aadlyk ftof , Uit het ftof van andren toonen ? Zou 't verderf hen meer verfchoonen? N 3 Mine loa DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Mint ge pracbt en beerlykbeidf Moet de Zyde uw Lichaam dekken? Zyde , door een' Worm bereid , Zal een Worm ten kleed verftrekken ! Arme Mensch! hoe trots ge treedt, Uw gewaad is niet beflendig, Zo u Jezus niet bekleedt Met zyn heil; wat zyt ge elendig! Naakt , in alle uw pronkfieraen , Zult ge ook als uw Kleed vergaan. Kan u *t grootsch paleis behaagen ? Bouwt gy huizen hoog van kruin ? Vloed, en gloed, en oorlogsplaagen Werpen die zo ligt in \ puin. Onder laage rieten daken, Woont het minst verdriet en haat. Eerlang zal de tyd genaaken , Dat ge uw trotsch paleis verlaat: Eer ge uw Bouw nog kunt voltrekken , Kan het graf uw huis verflrekken. Zyt over de YDELHEID. Zyt ge op Heerfchappy gezet? Kan ze U 't waar genoegen geeven, Die zo vaak de rust belet? Daar ook Konings troonen beeven. Voelt een Vorst zfg, in zyn' ftaat, Door geen vreeze en zorgen kwellen, Als hem Ontrouw en Verraad, Nyd en Vleiery verzellen? Riep deErvaarnis niet voorlang; „ Heerfchappy is o vergang ?" Dürft ge op eedle Schoonheid roemen ? Zyt ge trotsch op 't frisch gelaat? Zie , hoe \ fchoon der Lentebloemen In een oogenblik vergaat. Zyn de juistgevormde leden, Meer voor ziekte en ramp bevryd ? Worden uw bekoorlykheden Niet veranderd door den tyd? Schoonheid heeft , op 's waerelds flroomen > Meest voor klip en bank te fchroomen. 103 Zc 104TDICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zo ge uw PFeetenJchap vermeert, Denk dan , fchoon we uw vlyt niet wraaken , Weetenfchap kan u geleerd, Maar uw heil niet eeuwig maaken. Dikwils baart zy Hovaardy, Zo gy haar aan God' niet heiligt, Blyft van afgunst zelden vry, Is voor dwaaling nooit beveiligd, En, by al haar licht, verblind: Zo ze Jezus kent nog mint. 't Ondermaanfche is onflandvastig , Wisfelvallig als de Maan: Los, bedrieglyk, zondig, lastig, Meest met zorg en fmart belaen. God, en in zyn' dienst te leeven, Schenkt alleen 't beftendig goed! Air het ander, hoe verheven, Blyft, wanneer 't bedaard gemoed 't Recht befchouwt, by 't licht der reden: Ydelheid der Ydelheden! L I E F D E. — - Goä is Lief de, en die in de Lief de blyft, die blyft in God, en God in bem. I Jon: IV. i<5. De reine Lief de omhelst het teder Wicht* en toont Haar ongeveinsde Zugt ; de vlam op 'i hoofd gezeten , En 't brandend hart ontdekt, het vuur dat in haar woont, En met wat yver ze in haar' pligt zig heeft gekweten , De Olyfboom, die zyn Sap op tedre Spruitjts ftorc, Verbeeldt hoe waare Liefde oprechc geoefend wordt. Was de Liefde overal overvloedig, boe veel goede dingen zouden hieruit niet ontßaan? want dan hadmengeen wetten, geenger ichtbanken ,geen fit äffen , geen pynigen nodig , mg iets van dezen allen. Die recht als het beboort lief heeft en gelief d wordt , 'heeft op aar de zynen Hemel, geniel altyd rust en vlecbt zig ontelbaare Kroonen. Chrysosthomus. O Schoon- io<f DICHTKUNDIGE B-E SP JE GELING jfichoonste Trits der Kerkjuweelen , Hoop , Geloof enLiEFDE, gy , Gy mengt faam in 't voorrecht deelen Van Vorst Jezus Heerfchappy: f LiEFDEy door geen tyd te deeren,. Juicht nogtans in 't heerlykst lot- Zal 't Geloof in 't Zien verkeeren 9 En de Hoop in 'c vol Genot ? Lief de, bov.en haar verheven*. Zal volmaakt en eeuwig leeven* Zuivre L i e f de 9 Hemelfpruic ,, Koningin der Kristendeugden 3 Eerfieraad van Jezus Bruidr Bron der allerreinfte vreugden, Vrugt door 't Heilgeloof gebaard r Zuil om 't Heilgeloof te-.fchraagen , Vriendlyk Wezen , zagt van aarc * • Schoon uw vuur in onze dagen Wordt verdoofd, door Haat en NydY \ Heb myii' Zang u toegewyd. over db LIEF D E. töy Hebt ge 6 Liefde! 't Alvermogen, Eer de Menfch wierd voortgebragt , Niet van eeuwigheid bewogen, Ora op 't Menfchelyk geflacht , Daar het lag in zynen bloede , Met ontferming neer te zien ? Co el noopte ge-, om ten goede Vran zyn Volk zig aan te bien : Toen, om hun Rantfoen te vinden, Hy zig willig dorst verbinden. Goel trokt ge uit 's Vaders troon* Deedt hem fmart en armöe drangen, Bragt hem onder Schimp en hoon : Hebt hem aan het Kruis geflaagen , Toen men hem van hulp ontbloot , Zag als Borg voor Zondaars fterven , En het leven, door zyn' dood, Voor zyn' Vyand zelfs verwerven: Daar de grootheid van uw Kracht Met verwondring wierd betracht. O % Cy *o8 DICHXKüjSreiQEjBESPIE GELING Gy ontvonkt , in 't hart der Vroomen , Ook een' Zuivren liefde gloed , Die , door onfpoeds waterftroomen , Niet verdoofd wordt, maar gevoed; Gy ontfteekt hunne Offerhanden ,- Gy beftiert hun ftil gebed, En gy bindt, door liefdebanden , Hen aan 's Heeren Liefdewet , Gy doet hen , door liefdegaaven , De Arrnoe kleeden, fpyzen , laaven. * k Heilig Volk , dat door u blaakt ,- _ Mint zyn' G o d in vreugd en fmarte , En, terwyl 't geveinsdheid wraakt^ Mint en dient hex hem van harte. Zyne Liefde wankelt nier, Ze is flandvastig ; 't Alvermogen , Dat -naar blanke oprechtheid ziet y Slaat op-haar zyn gÜhftige-Oogen. Gödv dieLiEf DEis, merkt terftond Of 'de Liefde h* *t hart' zig gröndt. f 0 Hy. o v e r d e L I E F Ü E» - : io£ Hy , die door u wordt gedreven, Wenfcht met zyne Ziel alleen G od' te lieven , Go r/ te leeven , En all' zyn genegenheen Onbepaald hem op te draagen: 'c Schepzel valt hier veel te ligt, \ Mag een' Waereldling behaagen : ,; Zyn begeerte 5 op G od gericht , Vindt in herael en op aarde, Niets zo lief, zo groot van waarde t Zyn venlicht Verftand ontmoet ■ '.. In Gods werken , wegen , reden j Zo veel wysheid , zo veel goed , En beminnenswaardighedetv:. Dar zyn' Lie;fde (Iraks raet grond?' In dit voorwerp kan berusten, — -v / AIP zyn Krachten , hand en rnpnd , Air zyrv leden ,- allbzyn luste^.* .--■.. Zyn, niet alle: zorg en> vlytj r* ^g Aäti zya.lrefdedienftgewyd.., , **i J O 3 Wen-dr iio DICHTKUNDICE BESPIEGELING Wendt hy op dien Zielsberajinden , Op G 00$ lieven Z o o n , het 00g : Hier zal hy een Lief de winden , Voor 't bepaald verthnd fi e höpg. Dan wenfciit hy dien Zoon te kästen , Neer te liggen in zyn' Seh 00c. Niets kan zyne Lief de blusfen, Sterker is zy dan dpn dood : Zelfs in wreede fckeringen , Doet zy Vroomen vrolyk fingen. Goel, dien hy eeuwig mint,- I Goel fchat hy on waar deerl tyk^ Alles wat hy aan hein vindt Is verkwiklyk en beg^erlyk. 't Zy hy hem als ö^befchouwt, \ Zy als Menßchi tot heil van Menfehen, Of \ Verlosfingswerk ontvouwt, Alles watzyn Ziel kan wenfehen , En tot licht en leven ftrekt, Ziet zyn L 1 s fi>e in hem ontdefa. Lief- ove'r bü L I E F ■ 'D ?.E*. .iii L i e f b e. , kenmerk van een" ' Krfeeen , Band der Vriendfchap y grond der Rust, Vyandhi van 't fchaadlyk twisten r Aller braaven vreugd en lust. Gy leere ons- den Naasten minneri , Nooit vergelden kwaad voor kwaady Helpt ons Monfters overwinnen, Daar ge Wraakzugt, Nyd en Haat, Dwinglandy en andre plaagen* Boeidc aan uwen Zegewagen* 't Geen ge wenfeht dat ugefchiedt, Doet ge aan andren , naar vermögen ,. Zugt uvv Naaste in naar verdriet : Gy wordt met zyn leed bewogen ; Zyne vreugd ftrekt u tot vreugd , Welk een eerkroon moet u fieren y Daar ge r 6 allerfchoonfl'e Deugd ! Zyt lankmoedig, goedertieren , En geen afgunst u* beroert, Geen ligtvaardigheid vervoerr? Trotfeh- ii2 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Trotfchheid , ongefchikten handel , Of verfoeilyke Eigebaat, Speurt men nooit in uwen wandel , Nooit verbitterd, fchoon gefmaad, Nooit kwaaddenkend , vry van laagen, Om het onrecht nooit verblydt; Kan de Waarheid u behaagen.* Daar ge 't al bedekt, en lydt, 't AI gelooft, en hoopt geduldig, 't AI verdraagt al zyt ge onfchuldig. Heilvorftin ! waar gy regeert Groeien de allereelfte vrugten. 't Volk en 't huis , dat u ontbeert , Heeft een' zekren val te dugten, Ziel en Lichaam , Kerk en Staat Leeven als ge daar meugt Jeeven , Kwynen als gy hen verlaat. Schoonfte Teig uit Edens dreeven ! Bloei , in een' volmaakten ftand , In den Tuin van Nederland. Haat verweb Krakkeekn : maar de lief de deh alle owtred'.ngcn toe. Spreuk. Sal. X. 12* De aloude Haat wordc door deze oude Vrouiv verbdeld , Zy voert een pook, en zoekt haar' naasten aan tc rariden, Haar mondrookt van het vuur, in 't driftig hart aan 't branden 9 Haar band flrooit /langen , daar ze uit flange zaad geceeld, Verdeeldheeri zaaic en 't bock vol gruwlen kan vertoonen, Dat zelfs haar woede God' nog Godsdienst zal verichaonen. C Ferfoe'ilyke wrecdheid der menfchelyke boosheid! de vogelen voeden , dt wilde beeflen /paaren zig, maar de Menjcben weden tcgcn malkan- deren, Cyprianüs. P HqU i4 DICHT&UNDIGE BESP1EGELING JBelfch Gebroedfel ! uit wiens oogen Bloeddorst ftraalt , en Razerny , Dat, vervreemd van Mededogen, En gevoed door Hovaardy, Brult en byt in euvlen moede : Booze en onverzoenbre Haat, Die met Wraaklust Nyd en Woede, Uit het heilloos Slangezaad ? Zyt ter eener dragt geboren , En ook met haar gaat verloren. Snood Gedrocht, dat Liefde, Rust, Vree, nog Vriendfchap kunt verdraagenj Vyandfchap ftrekt u tot lust, En de Twist uw welbehaagen. Waar gy ook uw treden zet , Kunnen Steen nog Landen tieren , Daar ge u bindt aan pligt nog wet, Menfchen maakt tot wreede dieren 3 En onze Aarde een Woesteny: Pest der nutte Maatfchappy! Zoudt OVER DE JH Ä- Ä T. 115 Zoudt gy 00k de Aartsgoedheid haaten 9 Door wie alles moet beftaan? Ja! boosaartig en verwaaten, Grypt gy haare deugden aan : poogt gy niet haar recht te hoonen ? Drukt gy haare Schepslen niet ? Zoudt gy Gode 00k liefde toonen , God' dien gy nog kent nog ziet, Daar ge menfchen , vrienden , maagen , Die gy ziet, niet kunt verdraagen? Forsten , door uw' geest bezield, Vormt gy fchielyk in Tirannen: Dan wordt de onfchuld ligt vermeid, En de Onnozelheid verbannen. Gy verdeelt het Huisgezin , Wapent Kindren tegen Ouders> Breekt den band der kuifche MM , Zy j die , met vereende Schouders , Eertyds droegen 't Huwlyksjuk, Zet ge in tweedragt , twist en druk. P 2 Deedt 1*6 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Deedt gy niet Gods Tempel beeven? 't Huis , den Vredevorst gewyd , Zonder flag in een gedreven , Hebt ge , fints zyn' eerften tyd , Vaak door Twist van een gereten. Sints 'er Hoogmoed wierd geeerd , Met den Dwang van 't vry geweten , Wierd het dikwils omgekeerd , • Door ontmehfchte Priesterfcharen J ' In een' Kuil van Moordenaaren. Stiert de Wraakzugt uwe hand , Waant ge dat men u beledigt: ' Straks verbündt ge 't eel verftand, En uw hart wordt niet bevredigd , Schoon ook de Ootmoed fchult bekent. Gy , door 't helfche vuur ontfloken , Vloekt en raast, tot ge u in 't end* • . . . , Aan uw' hoonder hebt gewroken , En de drift, die in u woedt, Hebt verzadigd door zyn bloed» Word? "7 OVER DE H A A T. Wordt gy door de Nyd bewogen, Wyl ge uvv ongenoegen toont, Als het gunstryk Alvermogen D'arbeid van uw' naasten kroont. Schoon zyn ramp u niet kan baaten* En zyn zegen u niet deert: \ Noopt u echter hem te haaten, En de ervaarnis heeft geleerd, Dat gy vaak, door looze flreeken, Zynen weldand wist te breeken. Kan een fchuldehoze daad, Kan een woorä u niet mishaagen, En u, fchoon gy 't pas verftaat, Niet terftond in 't harnas jaagen? Wie welmeenend dürft beflaan Uw verkeerdheid u te ontdekken, En de deugd u aan te raen, Kan uw grarafchap ftraks verwekken 3 En hy merkt uw boozen aart, Vaak heeft Waarheid Haat gebaard; p 3 Wree- 1*8 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wrede! kunt ge wel gedoogen, Dat hy, dien gy haat in 't hart, Mag verfchynen voor uwe oogen? Baart zyn byzyn u geen fmart? Ran men uit uw driftig wezen , Uit uw houding, en uw fpraak, Niet uw woedende inborst leezen? Strekt het u niet tot vermaak, Als gy , door uw fchamper Jpreeken , Hem een pyl in 't hart kunt fteeken? Daar de Vree de welvaard voedt, En de Liefde vergenoeging : Zyn het Monsters die gy broedt, Tweedragt , Oorlog, Moordzugt, Wroeging* Door wier magt gy 't al beroert, Als ge, op 's Waerelds treurtoneelen , Volkren tegen volkren voert, En uw bloedrol poogt te fpeelen: Daar het alvernielend Zwaard 't Allerdrukkendst onheil baart. Dog, OVER DE H A A T. Dog , wien ooit uw woede ontrustte, Gy ontrust // zelf het meest. Schoon ge in bloed het wraakvuur bluste, 't Vuur van uw' ontroerden geest Blaakt, en zal oneindig blaaken, En gy leefc in \ grootst verdrieü. Stilte kan u niet vermaaken , Zagte kalmte kent ge niet , Ongevoelig als de fleenen Blyft gy , zelfs als armen weenen. Vrees Ontaarte ! vrees dien God , Die, by al uw tegenftreeven , U nog draagt, en in uw lot, Door zyn goedheid nog laat leeven: Daargy, zonder oorzaak ligt, Of om ydle beuzelingen, Vliegt uw' Naasten in \ gezigt; En hem dürft naar 't leven dingen; Schrik! eer God in toorn ontfteekt, En zig door zyn' donder wreekt. ii^ Vroo« i<2o DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Vroomen Abel deedt gy fterven, Wreede Haat ! door 's Broeders hand , J o z e f huis en vryheid derven , David buken hof en land Voor Vorst Sauels woede vlugten , En 't bekommerd Joodsch geflacht Voor de zwaarfte rampen dugten , Onder H am ans list en magt: J e z u s zelfs , fchoon vry van zonden , Heefc uw wreedheid ondervonden. Zalig is het vroom gemoed , Dat door u niet wordt gedreven , Dat geen dolle Wraakzugt voedt, Ligt een misdaad kan vergeeven , En , vernoegd in zynen ftaat , Poogt zyn driften te overwinnen, Niets dan fchandelyke Ondeugd haat, En zyn' naasten dürft beminnen Recht , getrouw en niet in fchyn , * Zo het wenfcht bemind te zyn! VOORZICHTIGHEID. Zkt äan hoe gy voorzichtelyk wandelt : ntit als ontwyzey maar als wyze. Efes: V. 15, Hier zit Vqorzichtigheid, gehuld met Moerbeiblaen , En ziet hec Doodshoofd, met oplettende indruk, aan, De Slang omvac haar' arm , de Slang die voor de flagen Haar hoofd voorzichtig dekt. De fnelle pyl gepaard Met zekren * Fisch, die t Schip ftuic, zegt men , in zyn vaart: Toont dat zy (fehoon nieü traag) te haastig niets zal waagen. D^ Voorzichtigheid is voor den Menfch , 't gern de Ziel is voor het JJcbaam, dat zy 't leven geeft: de Zon voor de Waereld, die zy ver- lieht ; de Stuurman voor 't öchip dat hy beßierd. Zy verdryft onze duißernijjen > ontloft onze twyfelingen en beßiert ons in onze voorneemens. PlCTET. Q 't Lust * Nam. de Visch Ecbeneh ofRemora. 122 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING \ Juust my thans , Voorzichtigheid' Uwen luister af te maalen: Dog , daar ge ons het veiligst leidt , En bewaart voor 't fchaadlyk dwaalen : Stier dan zelf myn Poezy, A Leer my alle uwe eedle trekken, Alle uw Schoonheid, naar waardy, Zo op 't Kunsttafreel ontdekken: Dat uw beeltnis elk bekoor', Elk naar uwe lesfen hoor' ! Heldre Leidftar, Stut van 't leven, Wysheids naaste Bloedvriendin. Hem, die door u wordt gedreven, Brengt ge rust en voordeel in. Billik wierd, op 's Waerelds baaren, Aan uw Schikking, aan uw' raad, Om het groot gevaar te ontvaaren, 't Roer vertrouwd van Kerk en Staat. Ge onderfcheidt , by 't licht der reden , Tyd> plaats en omßandigheden. Wy- over de VOORZICHTIGHEID. 123 Wyze Deugd, die in den nood, *t Menfchdora vaak voor ramp beveiligt: Hoe wordt uw geluk vergroot , Als ge u aan den Godsdienst heiligt ! Als ge u poogt tot Scheppers eer, 't Eind' der Scheppinge , op te leiden , Zet gy u in ffcilheid neer, Om het valsch van 't waar te fcheider En, in alles welberaän 't Juiste heilfpoor in te flaan. Nimmer zult gy u verbinden Aan een Schepfel, dat 00k dwaalt, 't Licht, in 't eeuwig Woord te vinden, Dat met zuivre glanszen flraalt, Wyst u naar den Rots der Waarheid , Daar men't bell zyn huis opbouwt, En, in eenen nacht van naarheid, Ongehinderd op vertrouwt; Schoori ons wind en regen treffen > Of de Watren zig verheffen. i Q 2 Toei! 124 DICHTKUNDIGE BESPIEGELINQ Toen gy eerst van de ydelheen , Wierdt tot 's Heeren dienst bewogen* Toen bragt gy u niet alleen 't Zalig voorrecht onder de oogen > 't Zalig voorrecht van dien flaat : Maar ook zag men u betrachten AI den druk, enfmart, enfmaad^ 9t Lyden dat ge hadt te wachten : Dog toen woeg des Levens Kroor* Meer dan 's Waerelds ramp en hoon. Gy bedwingt nu long en Uppm^ Op dat nooit een ydel woord Mag uv/' mond te los ontglippen , Als u dengd of ondeugd hoort. Alle uw' reden baaren flichting, 't Zy gy troost, of itraft, of wekt* Straks wordt in uwe onderrichting, Ernst en Liefde faam ontdekt .- Ernst , maar zonder heerfchappye a Liefde, zonder vlei'erye. Codi over de VOORZICHTIGHEID. i%i God, uwheil, en uwen pligt, Slaat ge in alle uw' werken gade. Eer gy nog een daad verriebt , Weegt gy al haar mit en fchade. Niet te laag, of niet te hoog, Schat gy dan de Zigtbre dingen. Nooit verliest gy uit het Oog ?t Nadrend eini der Stervelingen : Dat de dood u niet misfehien Treff', wanneer ge 't denkt te ontvlien. Wordt, längs eerlyke wegen ^ Uw vermögen uitgebreid: Dan erkent gy 's Hoogflen Zegen , En gebruikt met darikbaarheid 't Goed, u, op uw vlyt, gefchonken: Dog uw hart wordt, in dien ftaat, Aan het aardiche niet geklonken, Gierigheid en Overdaad, Klippen, daar we fchipbreuk lyden» Poogt ge op 's Waerelds Zee te myden» Q 3 DrukS |*ti DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Drukt u harde tegenjpoeä* Ziet gy uwen handel kwynen : Gy , die nyd nog wanhoop voedt, Zorgt , hoe duister 't ook mag fchynen , Dat ge uw1 Schepper niet bezwaart. En zyn wys beftuur zoudt wraaken , Of, op een' verboden aart, Naar uws Naasten goedren haaken. Schamele Armoede of verdriet Krenkt uw trouw of Godvrugt niet.- Wakker zyt ge, en onverdroten * Geefc ge op uwen Vyand acht : Daar een heir van vloekgenoten Naar uw' val archlistig tracht. Toont de Booze zyn vermögen , Stelt de Waereld blinkend goud , Weelde of aanzien u voor oogen : Gy, die nooit het vleefch vertrouwt, Zult, door Maden en door waaken9 Dan hunn' toeleg ydel maaken. Gy over de VOORZICHTIGHEID. 127 Gy verkiest Gods heilig kroost \ Liefst tot uvv vertrouwfte vrinden ; Daar gy den bedroefden troost , Den gewonden zult verbinden: Kindren voedt ge nog raet melk, Mannen geeft gy vaste fpyzen •> Zo voorzichtig zult ge aan elk , Door u\v wys gedrag, bewyzen, Dat ge u om hun heil verblydt , En aan allen alles zyc Maar zoudt ge u dan 00k onttrekken, Aan een' dw aalend? Zondaar ? neen , Neen, gy zoekt hem op te wekken, Brengt hem zyn verkeerde Zeen Vry, dog nedrig, met bedaaren» Onder \ Oog ; en wyl ge tracht Dien te redden uit gevaaren: Hoedt ge u , dat gy te onbedacht Hem door vvreedheid , of door vielen 9 Af zoudt fchrikken of misleien. Ah *»8 DICHTKÜNDIGE BESPIEGELING Als gy uwen naasten vindt Van de waarheld afgeweken ; Gy, befcheiden, niet gezind Om deswegen u te wreeken: Haat gewetensdwang , en poogt Hem door liefde te overtuigen. God, die uit het ftof verhoogt, Kan alleen het hart dog buigen : Maar dan waakt ge dat ge nooit Paarlen voor de Zwynen ftrooit. Heersch Vorftin ! door alle tyden , Heersch in 't vrye Nederland! Leer het wys de firikken myden. Die geweld of list het fpant. Dat de Hnlk der Batavieren , Als de Zee der Volkren woedt, Veilig, onder uw beftieren Blyf voor bank en klip behoed ! Heersch in 't hart van onze Vadren* Als zy , 't Volk tot heil , vergadren. LEERZAAMHEID, Die wys is zal hooren , ende zal in leere toeneemen. Spreuk. Sal: I. 5. Zie nutte Leerzaahheid, hier in het wh gpwaad, Ze is jeugdig, en wil met de jeugd het liefst verheeren : De Spiegel fiert haar borst, en op haar voorhoofd ituat Een Papegaay, die 't best der Menfchen fpraak kan leeren. Zy firekt haar banden uit , verricht haar werk met fpoed , Maar wraakt het Zwyn, dat in het flyk der domjieiu wroet. De befle regelen om een' Jongeling te bejehaaven zynt dat by wehi-fpreg. ke , veel hoore. - — Zyne eigene gedachten mistrouwe en diu van anderen , naar verdienße hoog /chatte. W. Temple. R Len- 130 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING £entebloemen , Liefdepanden , Teigen daar men vrugt van wacht, "Vlus&e en edele Verbanden, . I; ■ */ ' \._C. Hoop van 'c volgend Nageflacht , Braave en rechtgeaarüe Loten, Daar het jeugdig bloed in fpeelt. Sieräen uvver Stamgenooten , Laat u dit bekoorlyk Beeld , ■ Nyvre Leerz aamheid, behaagen: 't ^ust my *t aan u op te draagen. ■ V V Hoort dan , däar myiikunst u'wekt! Mydt de Traagbeid.9 die de Jeden "ÖpTieTväcfzig Legef rektT~ Wilt ge uw' tyd met nut befteeden ? Arbeidt vroeg, en zweet en zwoegt In den morgen van uw leven , Vroeg het Letterveld beploegd, Zo zal 't vroeg zyn vrugten geeven. Dat myn Zedepoezy Neerkinds Jeugd? tot heil gedy' ! Leer- over de LEERZAAMHEia 131 Leerzaamheid flert uwe jaaren. Zy , aan 't eel verftand gehuwd , Maakt ons wyzer en ervaaren , Wyl ze Onkunde en Domheid fchuwt. Zy geleid ons , als by trappen , Niet bevreesd voor 't Heile päd , Naar het koor der Weetenfchappen : Daar zy ons een ryke fchat , Schat , door vloed nog gloed te Krenken , Voor wat moeite en vlyc wil fchenken. Zyn het vrugtbaar Lentfaiföen En de Zomer, juide tyden, Die de hoop des Landmans voen ,. En hem met den Oogst verblyden? Wordthy daarin aangezet, Om nog zorg nog zweet te fpaaren Eer de Winter ': hem belet ? Zo wordt 00k , om vrugt te gaaren , 't Best de Jongkbeid aangefpoord , Eer de kwaade dag haar ftoort. R 2 In i32 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING In de jeugd\ 6 Jongelingen! Is 't verftand (nog min bezwaard) Vlug en vaardig, om de dingen Recht te vatten in haar' aart. De verbeeldingskracht vol leven , Het geheugen vast en fterk , En de wakkre geest gedreven Door meer vuurs , naar 't noeftig werk. 9t Lichaam , min ontbloot van krachten Kan dan ook zyn' pligt betrachten. Bange Zorg of Eulsverdriet Mag, een' laatren tyd benaauwen: V Stoort de blyde Jongkheid niet 't Zal haar' y ver niet verflaauwen ; Zy mag * in dien vryen ftaat , Onbekommerd adem haalen, En den fchoonen Dageraad 't Best tot onderzoek bepaalen , Eer de Dag de zorgen wekt En de zorg haar aandacht trekt. Schoon over deLEERZAAMHEID. 133 Schoon Verlelding , op haar paden , Vaak haar looze netten fpreidt;. Zal ze ': minst den Jongling fchaaden, Die beltierd door Leerzaamheid, Zig voor Ledigheld zal hoeden En in 't Boekvertrek zig fluit. Ledigheld mag wellust voeden , 0 Naarßlgheid belet en fluit 't Eerft zyn list en groot vermögen, 't Werkzaam hart wordt minst bedrogen. Leerzaamheid wraakt al 't gewoel , 't Eenzaam kan haar meer vermaaken. Zelden zal zy , tot haar doel , By een woest gezelfchap raaken. 