title: Verhandeling over de mythische verklaring der gewurde schriften...Dutch trans..
creator: Pareau, Jean H. [from old catalog]
text: Voorreden. 2. Dir Grielcfclie woord. fjMc; Uli is ecrst in onzen leefLijd' begonnen avergeno- ^' i^icn te worden niet alleen in de Lati.infche (i) maar zclfs in de Hoogduitix;iie , ' en van daar in andere Europiiche talen. Ten deele kan' men znlks toefchrijven aan een foortgelijk gebruik, dat ook federt eenigen tijd in Duitschland in zwang geraakt is, volgens liet welke velen de eigene namen der Grieken liever in het Grieksch dan in hct Latijn bezigen, zog dat zij , b. v. in plaats van Jupiter, Neptunus , Ulysfes zieh bedienen van de woorden Zeus, Eofeidon, Odysjuis , ten deele heeft het zijn oorfprong daar aan te danken, dat, wljl de beteekenis van (A,v6oi; uitgebreider is dan die van fahcl, men de Griekfche benaming gepaster oor- deelde voor de zaak waar om het te doen was; tei-wijl eindelijk daar toe ook al kan medegewerkt hebben zekere bekommering dat het gebruik van het \voord fahelen o{ verdichte yerhalen met toepasfing zelfs op onze Heilige Schriften, de zaak die er mede aangeduid wierd bij het groote gros in Ideinachting mögt bren- gen. Althans dacht de beroemde Heine, die het eerst geü-acht hceft het.denk- beeld van Mythologie naauwkeurig te omfchrijven (2) dat het woord INIythologie zelf niet gefchikt genoegwas, wenfchende, ja, zelfs aanradende, dat zieh daar van onthielden allen die over de geleerde Oudheid wilden handelen. ,, Daar men toch, „ zegt hij, de beteekenis van dat woord bepaalde tot de uitlegging en verkla- ring van fiibelen , en men het Avoord fahcl nam in den zin van verdichtfei ert leugen, door Woeste of nieer befchaafde menfchen verzonnen, heeft men ia 5, deze geheele zaak gedwaald en zieh tot hier toe bcdrogen, met dat gevolg, „ dat alles ^vat onder deze benaming voorlovam, gerangfchikt wierd onder de „ ijdele en valfche fpelingen van het menfchelijk vernnft. Men heeft alzoo niet ,y bedacht, dat de oorfprong en lotgevallen van het INIenschdom en van alle Vol- „ ken der oudheid, ingewikkeld zijn in deze fiibelachtige verbalen, en daarin 4, fcbiiilen de eerfte beginfelen van alle menfchelijke ^vijsheid en geleerdheid; 5, aan de andere zijde heeft men begrepen , dat aan het gezag der Heilige Schrif- ten onregt gefchiede, wamieer men, het geen er in verhaald wordt, nopens „ den (1). Ik heb echter den naam Mythe, in de beteekenis van fabel of verdichtfei reeds «angetroffen bij Mill. Burdigal. Carm. 21 gebruikt mythcc-j plasiuata , zieh van twee Griekfche woorden bedie- nende, om verdichte fabelen aanredniden. Doch ondtijds wierd het woord, op zieh zel- ven ftaande en bniten zamenflelling , allerze'.dzaamst gebruikt, en gebruikt wordende ver- fchildc het in beteekenis niets van het woord fabel. (2) . Ilij deed zulks voornamclijk in ecne Verhandeling die ten opfchrift heeft : Tetti^- rnm M-jthicnrum Memoria a corntpelis nomiullis vindlcata , te vrnden in de Cmtnentt. Cof- z/«^. T. VIII. • V O O R E D E $-71 den ooifpuoiig yan het menfclielijk geflacht en de oiide gefckiedenisCen des voorreäe». Joodfcben Volks vergeleek met zoodanige fabelachtige verlaalen. Het denk- „ beeld toch van leiigen of verdichtfei moest de menichen hier laij natmn'lijk „ voor den geest komen, em denkbeeld het welk hen in de ziel treffen moest, ZOO dat het hun tegenzin eu afkeer inboezemde." (i) Inmiddels heeft hij zelf meestal het Griekfche woord iJ/j^i^i^/zj, vermits, zoo het fchijnt, geen gefchikter hem voor den geest kwam, gebruikt, ora dat hij met dat woord, in de Latijnfche tale als aangenomen, het denkbeeld dat hij wilde uitdrukfcen, g:emald{;elijker konde vereenigen, dan aiet dar van fabd^ g£iiik dau ook zgn voorbeeld in dezen andere Duitfche geleerden tei* navolging heeft ititge- lokt. Zelfs heeft hij in eene voorreden later gefchreven ter aanbeveling van een werk van zijnen leerling Herrmann over de Mythologie (a) in het Hoogduitsch gefclirevea , de oiule overleveringen van mond tot mond verbreid, en waarin hij begreep, dat de alleroudlle gefchiedenisfen en wijsgeerte waren gewikkeld , liever Mythen dan Fabekn willen noemen , om dat het eerstgemelde woord hem müider aanftootelijk voorkwam, waarom hij zeide dat een groot aantal Mythen in Dich- terUjke ßahelen overgeg-aan zijn. (3) Geen wonder is het derhalve dat dit woord, federt eenigen tijd, zoo in de Latijnfche als Hoogduitfche , Franfche en Holland- - IcJie tale het burgei-regt als het wäre heeft verworveu. Wat de geleerden van oiizen tijd met het woord Mythe aanduiden willen , kan reeds voorloopig opgemaakt v/orden uit de aanflionds aangehaalde woorden van Heijne ; doch is het van belang ora zdks klaarder en duidelijker te ontwik- kelen.. I. De Mythen worden van allen niet op dezelfde wijze bepaald en omfchreven. Heijne, welken wij hier in de eerfte plaatfe raadplegen (4) zegt: „Eene Mythe „ is , elk verhaal , en elke uitfpraak van overoude tijden tot de onze overge- „ bi-agt, bepaald binnen dien tijd voor nog de bedrijven, gevoelens en meenin- „ gen der menfchen , door het reeds ingevoerde letterfchrift , het zij door de „ fchrijvers, het zij door hunne tijd- en land-genooten , der vergetelheid ontriikt „ wierden." Kort te voren had hij gefchreven: „ dat hij meende wel opzettelijk te CO- Loc. cit. p. 3, 4. (2) . Hermann's Handbuch der Mythologie, D. I. bl. 5. (3) . Aldaar bl. 7. . (4). Comraent. Cit. p. 4, Y a 172 VOORREDEN. Voorreden, te nioetcn aanmei-keii, hoe groote veifcheidenheid van zakeu door dit ddiie ^^"sf's!* ^' 59 ^voord aangeduid wierden , zaken van de uittrfte aangelegenheid , inzonderheid 5, nvee van dezelve : voor zoo ver tcn eerften onder de Mythen begrepen wierd de allereerfte ontvvikkeling van alle menfchelijke wetenfchap en Avijsheid, en ten „ anderen de vroegfte gefchiedenisfen der volken, voor dat zij befchreven Avier- 5, den, door hct gerucht, en de overleveringen der vroegere Voorvaderen, be- waard, bij ^vijze van INIythen Avierdtn voorgedragen." Hesf intusfchen in zijne Verhandeling over dit ondcrwerp, de Mj^thifche vcrklaring der Heilige Boc- ken wrakende, (i) zegt „ dat men eene Mythe veronderftellen mag daar men 5, eenige wäre of vermeende Leere , Gefcliiedenis of Overlevering gewikkeld vindt 3, in beeiden die wel eenig voorkomen van gebeurde zaken hebben, doch tevens 5, iets raadfelachtigs , iets wonderbaars , het geen men niet zoude aantretFen in 5, de zaak zelve, wanneer die naauTvkeurig en eenvoudig verteld wierd." Bauer verder, die eerfte voorftander der Mythifche Schriftuiu-verklaring, die zelfs eene Hebreeuwfche JNIythologie van het Oude en Nieiiwe Testament, in het Hoog- diiitsch befchreven, uitgaf (a) noemt de Mijthen „ Hiftorifche Verbalen voor- „ namelijk van de eene of andere Stamme of Volk, betrekkelijk de alleroudfte ■ 5, gefchiedenis van den Aardbodem of van het Menschdom, en redekavelingen 5, in den vorm van gefchiedenisfen gedrukt over de Cosmogonie (wording der 5, Wereld) en Geogonie (wording der Aarde) over de Phyfike oorzaken der dingen en andere zaken onder het bereik der zinnen vallende bij Avijze van „ wonderverfchijnfelen opgedischt en opgefraukt op menigerleije wijze." omfchrijving eenigermate verfchilt van die w^elke hij'vroeger had gegeven in zijne Herraeneutica des O. Verbonds (3) waar hij de Mythen befchrijft als „ Oude ver- „ tellingen door de Voorvaderen bij monde overgeleverd , het zij over den oor- ., fprong der dingen (der Goden zelven en van de Wereld) en andere, inzon- „ derheid menfchelijke , zaken , het zij over de lotgevallen en bedrijven der „ Stamvaders van het Menschdom of van, cenig bijzonder geflacht, eerst mede- „ gedeeld in de oudfte tale, bij monde van menfchcn, die al wat oud was in wonderen herfchepten, overgeleverd, en eindelijk door de dichters op verfchil- „ lende wijzen opgefierd." Anderen echter gcvcn nog andere omfchrijvingen. Hier- (^i). Crenzenheftimming desfen , was in der Bibel Mythos und was wahre Gefchichte ist, p. 165. Men vindt die Verhandeling in zijne Bibliothek der Heiligen Gefchichte in het Hoogduitsch uitgcgevcn, II. D. (2) . llehraifchc M'^thologic des Alten und Neuen Testaments, D. I. bl. 3. (3) . Of in hec vervolg op Glasfii Philologia Sacra, door Datbe uitgegeven, P.II.p.351. .V O O R K E D E N, •Hierom heeft G. JV. Meyer m zijne HermeneutifdVe Proeve over het Oude Tes- vooi-reden. -tailieiit (i), verklaard, dat er. dilaverf misbruik geunaakt isrvan de woordeii My- ^^g"^^!-' ^* then en Mythologie , eii daü , dezelve vaak in eeneii onzekeren en onbepaaldeir zin gtbezigd zijn , zoo dar het nict zelden moeilljk fchijue te bepalen wat al of niet onder de Älythen behoort; herinnerende echter, dat dit onbepaalde in de beteekeuis dier woorden eerder moet worden toegefchreveii, aan de onopletten- heid van hun die verzuimden het dcnkbeeld daaronder begrepen naauwkeiirig_ vast te feilen, dan aan de zaak zelve; weshalve het heni voorkomt dat men de My^- then, overeenkomstig het ge-\voone fpraakgebruik zoii kunnen befchrijven, als „ overoude. verbalen, van de vroegfe Volken, die, aiaai' de wijze van denken „ en verteilen der oude wereld , in het wonderbare gewerkt zijn , en de eigen- „ lijke Gefchiedenis voorafgingen , en alzoo iiit die tljden voorgckomen zijn in ,, dewelke men nog geene gelijktijdige fchrijvers aantrof en nog niet in profa „ fchreef, als mede- gefchiedkundige of daar naar zweemende vertellingen v^n ,, die zelfde Volken , voornaraelijk betreffende zaken die buiten het bereik der zinnen omloopen. 2. Het gelust mij niet den tijd te fpillen met fcherp te onderzoeken wat in elk dezer befchrijvingen, afzonderlijk , of wänneer men dezelve met clkanderen verr gelijkt, met regt te wraken zij, wanneer men op juistheid en - duidelijkheid gezet is. Bij eenige gepaste gelegenheid. echter hoop ik te doen opmerken, hoe' onbe- raden Bauer en vele andei-en in de jongfe Boeken van het Oude, ja zelfs in het Nieuwe Testament Mythen gezocht hebben in den fmaak als wij die tot dus ver befchreven vonden. Intusfchen wil ik getnszins loochenen dat het gansch niet g£makkelijk is, om onder eene eukcle, volkomen duidelijke en naauwkeurig beperkte omfchrijving te bxengen, alles wat het woord INIythe in zieh bevat. Doch , daar vrij algemeen aangenomen is de onderfcheiding der Mythen , in His- •torifche, Pliilofophifche , Gemengde en Poetifche, willen wij deze afzonderlijke foorten ieder op zieh zelve een weinig toelichten, om zoo veel te beter derzcl'- ver aard en eigenfchappen te kunnen befchrijven. Hißorifche Mythen dan noemt men overoude verbalen van gebeurde zaken of bedrevene daden, voor de uitvinding der fchrijfkunst of althans voor de befchrij- ving zelve van gefchiedenisfen , bij monde verbreid en op onderfcheidene wijzen , naar de oude manier van denken en fpreken venneerderd en opgefmukt. Te we- ten, daar onder de oude Volken de dingen die hun het meldingwaardigfe voor- kwamen, bij monde verbreid wierden, voor nog het gebruik om dezelve te be- fchrij- (i). V&rfuch einer Hermeneutik des Alten Testaments. Y 3 VOORREDEN. Voorr«den. fchrijveu was uitgevQndeii ^ Jiierom ftdt meu vast , dat Jiunne gefdiiedeiiis jaaar ^' kinderlijkeu geest der eeuwe, gelijk men fpreett, bij 4e meerdere leveudig- lieid deruiterl ijke zintuigen, bIj, de oiivolkomeiiheid der tale en de overneiging orn de dingen te vergrooten eu een geur van het wonderdadige bij te zetteii; denvijze verhaakl zij, en door aanhoudende en langdurige overkvciingen vcraii- derd, dat haar mi hct uicerlijk vooricomen van fabelen aankleve., h(i>e\veL er.aitijd eenige waarheid onder verfcholen ligt, die behoorlijk moet ondericheidieu ^^o^d£IJ väu die uiterlijke gedaante, die alleen in de bijzondere beldeediiig .van htt va- iiaal beßaat; en als ontkleed van Iiet beelderijk ge^vaad Avaar mede zi) oratogen jis,.. , , liet zal niet noodig. zija om liier ter x)plieldering voorbeeldeii bij te. ibrcDgea -van deze foorte van Mythen, tenvijl derzelver bijzondere aard vertrouw ik-klaai* genoeg wordt begrepen. 0 ■.:! ■[ Eene andere foort van Mythen is die welke philofophifche genoeniJ worden mede bekend onder de benaming van Bhilofophcmcn. INlen wil daar mede aan- diiiden de berigten van overoude gevoelens over afgetrokkene zaken, voorgedra- gen door Mannen welke boven het gros in wijsheid uitblonken, en die vecial in een hiftorisch bekleedfel voor het licht kvvamen, Äien hondt namelljk voor toc- geliaan, dat er van de hoogftc ondheid af aan menfcl3cn b*iftonden die verlang- deu na te fporen en te verklaren, van waar de zigtbare wereld. ontftond ^en ha- fejl'oorlprong had, op welke eene wljze hei uienfchelijk geflaclit zijn aanwczen had bekomen , van waar het lovadc ontiproot waaronder dat geflacht gebukt ging en wat er meer van ibortgelijken aard was, en die, terwijl de ecuw die zij bc- leefden, over het algemeen, nog geene afgetrokkene denkbeeiden gedoogde, deze hiinne meeningen, onder zekere hiftorifche gedaante, voor de uiterliilce ziiTneij van het gemeen, als het wäre bloot legden. Tot dcze foorte brcngt men das voonmmelijk de befchrijviiigen van de vorming der wcreld en onzen aardbol , die men aantreft bij de Indicrs, Grieken, en andere Volken, -gelijk mede zekere -over>- ■oude gevoelens en ieerllellingen , over den ftaat der menfchen na den dood des ligchaams. is en ten deele uit de Etymotogie afgeleid zou ziju. Zoo zou het geen van Den- ^^Jl^' ^' calion en zijne vromv Pyriiia , als de eenig overgeblevenen uit zekere algemeene overllroomingy en van een groot aantal menfchen door hun werpen met fteenen voortgebragt , in zoo ver alleen vvaar zijn, dat deze echtgenooten na den vloed eene tahijke nakomelingfchap gehad hebben, doch de wijze waarop -zij er aan- kvramen, zou men moeten houden voor een Etymologisch verdichtfei, (;2) in zoo ver als a^jö? P'olk afgeleid wordt van xdixg een Sieeu. Eindelijk kan men Po'äifche Mythen noemen , en , oude verbalen aangediüd met de benaming van hiftorifche , philofophifche en gemengde Mythen , door de verbeelding der Dichteren wonderlijk uitgebreid en opgefmukt, en, zekere Volks- gevoelens , of leeringen der wijzen , ook al aangeduid met de benaming van Phi- lofophemen , en mede door de Dichters op hunne wijze bewerkt , en laatstelijfc fommige geheel nieuwe verdichtfels door dezelfde Dichteren over alkrleije zaken verzonnen, en waar van de ooriprong eerder te zoeken is in hunne verbeel- dingskracht dan in de natuur der zaken zelve. Het komt mij noodeloos voor voorbeelden bij te brengen uit de eerfte foort dezer Mythen , welke van eenen zeer ruimen omvang zijn. Uit de middelfte foorce diene ten voorbeelde eens Volksgevoelens , het onderaardfche Rijk , dat aan het begraven der lijken , bij- zonder in ^Egypten plaats vindende , zijnen oorfprong verfchuldigd is , en , van eene leerftelling der Wiizen, het verdichtfei van Virgilius waar mede hij de Platonifche leer der Zielsverhuizing naar andere ligchamen , na langdurige zui- veringen, opfchikt. (3). Tot de laatstgemelde foort behoort het beeld va» Aurora, die, op eenen wagen gezeten, de Zon, bij hären fnellen omloop, vooruirflreeft^y alsmede dat van den Wind , door iEoIus in eenen kerker opge- toten, en naar' wel'gevallen losgelaten, en vele dergelijke. Ziet daar wat ik gemeend heb over de verfchillende foorten der Mythen te moeten voor-afzend'ea, in de *)efchrijving vän welken ik ten voornamen deele Eamr ii. Jfejer -gevolgc!' heb. Inmiddels acht ik het niet overbodig, bij wijze van (i). Schellin^, iibn Mythen, hiflorifche Sagen y tind^hilofopkemata dex ältesten Welt. p. 21. in de Memorabilien van Pauäis i^Ae .D, ^ C3> Hpm ad Apollod. BiiflipthjUj^^- Z^\J^ \ , • ' (3). ^neid. VI. 703 fqq. ' 176 V O O R R E D E N. Voori-eden. vaii eene kleine uitweiding, aan te merken, dat dezulken iiit de fchool van ^^"t'^s.' ^ iJey'ie zijn voortgekomen , die, op onderfcheidene wiizen , aan de aUeroudfte;My- thcn hunne navorfchingen beiteed 'hebben , zoo als Hermann^ Wagner en Kanne. Hermann heeft wel Hechts eene Griekiche JNIythologie gegeven en de leere van zijnen raeester in klaarder licht gcft^ld en iiitgebreid; (i) doch JVagner (2) heeft de gehecle ISivthologie der oudlte eemven tot zijn onderwtp genomen , raaar was van oördeel, dat de INIythen alleen tot de alieroudfie wlj^cn van Godsdienst betrckking hadden , en das in zieh bcvattedon de zinnelijke Vcrte- genwoordiging en inkleeding in Avoordcn van alles Avat onderfcheidene oude Volken over zaken den Godsdienst rakende geloofc en gedacht hebben. (3) Dezelfde Schrijver nogtans , het is zeer - opmerkelLjk , is van oordeel, dat allein van de befiiietting dei" Mythen vrij gebleven zljn de afliammelingen van S.om of de Hebreeers, welker zuivere Godsdienst de Gefehiedenis zelve zuiver be- vva,ard hebbe , in diervoege, dat indien ergens uit de hooge oudheid eenige gefehiedenis als geloofvvaardig mag btfchonwd worden, het buiten t\vijftl deze zij. (4). Immers htm Godsdienst- alleen-, beweert hij, heeft zieh zelvcn, mt-t den tijd, ten eenenmale van al het Mythifche gezuiverd (5), terwijl de oudfte. gefchiedenisfen van alle: overige Volken niets bevattcn dan vertellingen door het gros der gefchiedfchrijveren kwalijk begrepen, van de oude Godsdiensten en derzelvsr uiterlijken voruis-,! Qf ..befchrijving^n van dien vorm zdven, door den ijdelen waan der tijden en volken, gefteld en opgefmukt , onder het verloren gaan van den Godsdienst zelvcn. (6) Verder is hij van oördeel dat de oorfpron- kelijke Godsdienst loutcr van eenen rbcfpiegelenden äard .Ayas (7) , dat het Vader- land van alle God$dierist6B:en alle: Wysbegeerte Indien geweest is, en al het Mj^-. tliifche, dat er op den ganfchen Aardb'odem vporhanden is, van daar bij overleve- ring', wijd en zijd verfpreid, door andere Volken opgenomen, en door elk hun- ner naar zijnen bljzonderen aard gewijzigd is (8). Wat eindelijk Z^^w?^ betreft , deze heeft wel ten deele denzelfden weg inge- llagen als Wagner, doch 00k ten deele eenen gansch verfchillenden. Hij zcgt, (9) . , ; \\, rf, icinil-flT^V of; rrro iiik l ? dat .. (ji"). Her^fßatifi's Handbuch dc:r \3(yt?^ohgie.,!iUI. DlJäerJ^ lind Stettin 1800. (2) . fFagnen Ideen zu einer algmejtie, Mythologie der alten fViJt. Frankf. am Main 1808. (3) . BI. 85. (4) . IVagner ter aangeh. pl. bl. 71. . (5). Ibid bl. 85. vergl. pl. 297. (6). Ibid bl. 3. — (7)- ^1. 4°' 4i- — (8). bl. i84.' ' (9). Erfle Urkunden der Gefshichte ^ oder allgemeine Mythologie von Johan Arnold Käme» 2 D. Bayreuth 1808. ■ > • . . : ■ '. VOORREDEN. I^T dat de Gefchiedeiiis haar begin rekent van den tijd , toen de vcstiging der voorreden. Staten , en derzelver onderlinge betrekkingeii tot elkanderen , de bijzondere oplet- '^°§.^3^^ tenheid der Menfchen vorderden'; dat de vroeger gebeurde zaken , die men min- der ter harte nam, fpoedig het geheugen ontinapten, maar dat men all§ moge- lijke zorg droeg om zulke zaken der vergetelheid te ontrukken, cn te befchrij.- ven, wellce men voor heilig hield, zoo als de lotgevallen der Goden, de alma- jiakken, de horoskopen, de ^edeleer, en eindelijk de wetten op naara der Go- den gegeven, dingen alle, welke in de Schrijfkunst als in eene foort van heilig- d'om, door eene Godheid zelve uitgevondcn, namelijk in de letters van het Al- -phabeth , als Mythifche vertegenwoordigingen van de Goden zelven , vervat zijn geworden ; dat alzoo geheele eeuwen , rijk in gewigtige gebeurtenisfen verloopen -zijn, die der nakomehngfchap geheel onbekend zijn gebleven, en er dus niets gefcUiedkundigs vervat is in de fabelen noch der Grieken, noch van eenige andere hoe ook genaamde Volken, en dat alle aartsvaders, regters, profeten, koningen , Goden zijn geweest , want , dat de vroegfte gefchiedenis , geene gefchiedenis. van menfchen , maar van Goden was , van Goden door Mythen in menfchen als herfchapen, en ons alleen overgebleven was de gefchiedenis van de inwendige gefteldheid der menfchen , dat is van hunne gedachten , in- wendige gevoelens, en verbeeldingen , dat, voor het overige de geheele fom van derzelver overleveringen , beftaat in eenen befpiegelenden Godsdienst , name^ iijk in eene Heilige leere onder de gedaante" van een philofopheme voorgedragen , volgens welke de Natuur is het ligchaam der Godheid, de Godheid zelve de Ziel der wereld, welke leer, in een Mythisch bekleedfel omwonden, de Indiers zuiverst .bewaai'd hcbben, en van wölke leere de verst verwijderde afdrukfels, bij onderfcheidene Volkeri, wonderbaar naar het oorfpronkeJijke gelijkende, wor- den aangetroffen. CO- bl... 3'3y4r^ C2> 'bl. 22. Z VOORREDEN, Vf^orterien. S* 4« Hoofdft. I. S- 4. Eer wij dit Hooofdftuk befluiten zal het zelcer niet overbodig zijn korteiiik aautetopnen het ondeifcheid dat er, onzes achtens is tiisfchen M>T:hen en tus- fchen Allegorien , en Zedelijke Fabelen. Er is namelijlf eenige overeenlcomst tiisfchen Allegorien en die Verdichtfels welke wij tot de laatstgemelde foorte van Poetifche Mjthen gebragt hebben. Beiden toch zijn louter fchijnbare vertooningen van zaken in beeiden die onder het bereik der zinnen Valien. Doch dezen behooren meestal bij de dichters te huis of in eencn verhevenen en fierlijken ftijl, terwijl genen ook in profa en 2eer eenvoudige redenen gebruikt worden ; dezen kunnen zeer kort zijn en wei- nig of niets gemeens hebben met den aard der zaken welke zij vertegenwoor- digen, genen daarentegen, uit achtereenvolgende leenfpreuken zamengefteld , zijn doorgaans langer , en hebben eenige , het zij wäre en natuiuiijke , of verzonnene en vermeende overeenkomst met de zaken waar van zij de beeiden , in ^voorden omfchreven , uitmaken. Intusfchen zijn er geweest die meenden , dat men fom- mige Philofophifche Mythen of Philofophenien met den ouden naam van Allegorien even goed mögt beftempelen. Doch hier van bij eene andere gelegenheid. Thans moet ik aanmerken, dat fommigen al.'mede tot de Philofophemen brengen, die ver- dichtfels, die eenige zedelijke leeringen, om te behagen en te overreden in eenig hiitorisch Ideed gewikkeld, voordragen (i). To regt wel, in zoo ver het Griekfche woord ^üöc? overeenkomst met het Latijnfche fahula. Ook worden de fabelen van iEfopiis, ^lUoi genoemd. Doch, oni den omvang der Mythen waar over wij handelen niet al te ruim te nemen zal het misfchien veitiesliiker zijn om zoodanige verdichte verbalen van het getal der Mythen waarover Gij- lie- ■ (i). Zie Schellingi hierbovenbij §. 2. aangeh.bl.6o, //^^/medealdaaraangehaaldbl. 172, tViMimtingh , in ziixiOnderzoek nopens het Mjthifche in de Schriften van hetO.FerbondhX. 181, voor zijn voortreflijk Werk over de Gefchiedcnis der Menshhcid naar den Eißel, V. D. En deze brengt tot die foort inet name de Fabelen van iEfopus. Daar toe kan men dns ook brengen het verdicht verhaal van Menenius Agrippn, te viiiden bij Livius 11. 52. over de ledematen van den mensch met den buik twistende, en de hier raede eenigszins ovcreen- komllige ßs^^a fabel van Locman , gelijk mede de allegorifche redekaveling van den Apos- tel I Cor. XII. 14-2Ö. Heyne was hier in voorgegaan, die in zijn Comment. de Orig. et Causf. Fabul. Horn. p. 50 enz. VOORREDEN. 179 lieden , Wel-Edele Heeren, wildet gehandeld hebben, lüttefluiten. Te regt voon-eden. heeft 00k Me^er (i) dezelve Jiever genoemd TrapxßoKxg of ^.TroXo^cug (pa- """^^^i; rabels) g-elijkenisfen en de behandeling van dezelve afgefcheiden van de be- handeling der Mythen. Ja , zoo ik Ülieder meening wel begrepen heb , hebt Gijlieden in de voorgeftelde vrage zelfs niet eens gedoeld op de laatfle foort van Poetifche Mythen door mij opgenoemd. Om dat , inmiddels , £ai/er (a) 00k zulke Poetifche verdichtfels met het.woord Mythen heeft aangediiid en hij in deze geheeie - zake als de voornaamfte autheiu- voorkomt , heb ik gemeend dezelve niet gcheel te kunnen voorbijgaan. Trouwens , dat geen \vaar over wij boven §. 2. Meyer hoorden klagen,, dat zelfde heb ik niet zonder onaangenaara gevoel ontwaard; de befchrijving der Mythen is doorgaands al te onbepaald , zoo dat men gedurig in twijfel blijlt hangen wat men er al en wat men er niet toe betrekke. Intiisfcheu geloof ik dat aan faet oogmei-k voldoen zal , het geen ik , uit al het overige , als uitgekipt heb. Weshalve, daarJatende andere onderfcheidingen tiisfchen de My- then , die van mindere aangelegenheid en der melding min waardig zljn , zuUen wij overgaan om te onderzoeken, welke Mythen men gelooft in onze Gewijde Schriften voorhanden te zijn, en aantetoonen de wijze derMythifcheverklaring van dezelve geregeld naar den aärd der onderfcheidene Schrijvers over dit ondervverp. TWEEDEHOOFDSTUK. Over de verfcheidenheid der Mythen die gezegd worden in de Gewijde Boeken voortekomen ^ en de wijze en verfcheidenheid van de My- thifche verklaring derzelve. Voor 200 ver wij noch verzonnene gelijkenisfen noch verdichte Allegorien tot die Mythen brengen waar over wij fpreken moeten, is het noodeloos daar op ftil te ftaan bij de befchrijving van de Mythifche verklaring der Gewijde Boe- ken. Dan uit hoofde van die fchijnbare overeenkomst in den uiterlijken vorm tusfchen deze en de Mythen , waar van wij ftraks gewaagden , zullen Avij kortelijk, en zoo wij meenen hier ter plaatfe niet ongepast , er dat van aanteekenen het geen tot ons voorname ontwerp noodig is en er voorts in onze geheeie Verhandcling van 2Wiigen. Ge- (1) . Hermeneut. des Alien Test, I. bl. 570. (2) . tiebr. M'^thol. II. bl. 277 env. i8o VOORREDEN. •voorrciicn. Gclijk Cr nimmcr iemand was die loochende, dat er gelijkenisfen en. allego« ""§f' f," "* r'"^" Schriften gevonden worden , zoo weet ik tevens van geen mensch die zieh daar over met eenige reden ergerde. Trouwens daar dezc inanier van onderwijzen door Gelijkenisfen en Fabelen reeds lang in het Oosten plaats had en zeer berekend ^vas voor de bevatting der Oosterlingen , zou het waarlijk een wonder zijn Indien men dezelve niet aantrof in onze Gewijde Boeken , die toch onder den invloed der Oosterfche luchtftreek gefchrevcn zijn. Ook bevatten dezelve niets van dien aard, dan het geen zeer gepast en ten vollen overeen- komstig is met de waardigheid der Heilige Schrifture. Wat zeg ik? De Fabe- Icn , die in het Oude Verbond zijn bewaard gebleven , zoo als , van de boomen j die eenen koning over zieh verlangden. Regt. IX. 8-15; van den rijken man, die het eenige gtliefde ooilam eens armen roofde , cm het eenen gast voor te zetten, 2 Sam. XII. i- 14; van de distel op den Libanon van den ceder des- zelven dochter voor zijnen zoon ter vrouwe vragende, doch van het wild ge- dierte vertreden, g Kon. XIV. 9, hebben eene verwonderlijke kracht en uitfte- kend vermögen, om het geen de uitvinders eigenlijk bedoelden, hunnen lezeren of hoorderen aan het veritand te brengen ; om nu nog niet te gewagen van die vele en veelfoortige gelijkenisfen die in het Nieuwe Testament gevonden worden, en waar in niemand miskent de hooge wijsheid van onzen vcrhevenen en God- lijken leeraar Jezns , zelfs vlndt men in het Oüde Verbond twee geheele Boeken , dat van Job en Jonas , welken vele uitleggers houden voor eene bijzondere foort van lang uitgerekte gelijkenisfen, het geen althans ten aanzien van het boek van Job zoo goed als buiten kijf is: want, het zij de geheele inhoud verdicht is, of liever ten deele eene wäre gebcurtenis ten grondflag heeft, zeker heeft het meer den vorm van eene gelijkenis , dan van een verhaal van waarlijk gebeurde zaken , en is , volgens het oordeel van de meest bevoegde Regters , een aller- voortrelFelijkst boek, dat onder de Gewijde Boeken een hoogen rang verdient. Maar wat betreft het boek van Jonas , hieromtrend is meer onzekerheids; doch, wljl dit naauw met eenige mogelijkheid voor eene wäre gefchiedenis kan gehou- den worden, is het waarfchljnlijk, dat men het moet aanmerkeii als eene zede- knndige gelijkenis , Avaar van het zeer gewigtig oogmerk was om te leeren , hoe onbillijk de haat was welken de Israeliten de vreemde Volken toedroegen, daar Jehova zclf zieh dier Volken aantrok, terwijl tevens als in een beeld wierd af- gcfchaduwd de toekomstige bekeering der Heidenen tot eenen volinaakteren Godsdicnst. Verder bcn ik niet vreemd van de gedachte, dat er waarlijk iets gebeurd is dat eene goede aanleiding gaf om zulke eene gelijkenis te verzinnen , ZOO dat, cn de Nineviten moeten geaclit worden zieh bekeerd te hebben op de pre- V 0 O R R E D. E N. i8i prediking van dien zelfden Jonas , waar van 2' Kon. XIV. 25 gewaagd wordt , Voorreden. en Jonas" zelf möge veronderfteld worden , gedurende drie dagen , op zijne reize '"|°^'^f 2"' Over de zee, in zulk een groot levensgevaar verkeerd te hebben, dat hij zieh, om ZOO te fpreken, reeds als onder de dood-en rekende, fclioon hij vervolgens, dopr de Godlijke ontf&rming . als tot het leven te rüg keerde (i). Eindelijk korat het mij voor dat het Gezang, dat in het tweede Hoofdftuk des boeks gevonden wordt, van Jonas zelven opgcllcld is ter gedachtenis aan zijne won- derbare verlosfing , doch het overige gedeelte van het boek fchljnt mij te huis te behooren in eene latere eeuwe waar van het den heerfchenden toon voert, en opgefleld door eenigen Gewijden Schrijver, met oognierk om het eigenlijk gebeiirde in eene voorzigtig gekozene gelijkenis omkleed, meer krachts bij te zetten op de gemoederen van menfchen van doorzigt. Wat nu aangaat de Allegorien welke eenige overeenkomst hebben met fommige zoogenoemde Poetifche Mythen , dezen , daar het louter zinfpelingen zijn , bij de Ooster- lingen bijzonder in den fmaäk vallende, kan niemand achten dat ftrijdig zou- den zijn met den aard der Gewijde Schriften, voor al de dichterlijke ftuk- ken in dien bondel begrepen^. De lang uitgehaalde Allegorien intusfchen , die men in de; ruimte aantreft bij de Profeten, körnen ten deele het naaste bij de gelijkenisfen. . Ten voorbeekte flrekken Jez. V. I -7. Ezech. XVI. XVII. 3-10. XXIII. 2-34. XXXI. 3-17. Doch hier langer op li;il te ftaan vordert noch ge- hengt het doel dezer Verhandeling. Wij gaan dus over, om de Mythen, die men in de Gewijde Schriften veronderftelt , onder een algemeen overzigt te rang- fchikken, en de verfcheidenheid van de voornaamile gevoelens over dezelve ge- koesterd, bloot te "leggen. , ^ 1. Om.nu te beginnen met de Historifche Mythen^ men meent dat er in de H. Schrifture gevonden worden overoude verhalen, langen tijd van mond tot jnond overgeleverd , op verfchillende vv^ijze veranderd , en vermeerderd naar den vergrootcnden geest der eeuwe_, ja .tot het wonder(riadige.: opgeyijzeld., ,yervoIgens. (i). De pjirabelachtige befchrijving van de wäre gebeurtenis heeft Jezns zeer gepast tot zijn oogmerk gebruikt Matth. XH. 39, 40. XVI. 4., daar dezelve zijne Opftanding, die drie dagen na zijnen dood volgen zou, als in een klaar beeld, aan zijne landgenooten voor oogen ftelde. Dan dit gebniik, hetwelk, mijns bedunkens, Jeziis daar van gemaakt heeft, reken ik genoeg om met een woord aangeftipt te hebben. Het behoort tot mijn oogmerk met om het uitvoerig te verdedigen. < ■ t -,^^^^11^ ^j,jt - n l82 V O O P. R E D E N. ^ voorrcdcn. in die gedaaute, mlke zij met den tijd aangeiiDiuen hadden in fchrift geflield, ^^"sf'^a.' welke dus Mythiscli moeten veridaard worden, zoo nainelijlc, dat de gebeurtenis zelve, welke daar in vervat is, ontkleed van de bijvoegfekn en iiiuvendige ver- fierielen voor het licht korae; zoo dat, om flechts dit eene en opmerkeUjke voorbeeld hier bijtehalen dat voorkomt Genef. XXII. 1-19, in dit ovcrbckende vei'haal faet bevd , waar door Abraham van Gods wcge gelast wierd zijnen eenigen 20011 opteofFeren en de Engel die verfcheen om hem te weerhouden toen hij ge- reed fiond om dat bevel te gehdorzamen , beide tot het Mytifche moet gebragt worden, tmvijl.de eigenUjke gebeiutenis , die in dit bekleedfel fchuilt zieh aldns zoii toegedragen hebbeu. Abraham peinzende op het bijgeloovig gebruik van fommige nabiirige Volken om .hunne kinderen den afgoden te ofFeren, viel een- maal op de gedachte dat het raisfchien betamdijk wäre, om een foortgclijk blijk te geven van den diepen eerbied welken hij zijnen God of Jehdva toedroeg, en alzoo zijnen eenigen zoon bij Sara verwekt, dien teederg<;liefden zoon den Heere ten offer te brengen. - Met dit denkbeeld inllapende en droomende over het geen zijnen geest dagelijks bezig hield, heeft hij dezen droom, welke hem verfterkte in het denkbeeld van de betamelijivheid der zake, naar den fmaak des tijds dien hij beleefde, aangemerkt als van God ingegeven: toen hij inmiddels gereed ftond om te volvoeren het geen hij waande hem van Gods wege bevo- len te zijn, ontdekte hij bij toevai eenen rara, en begreep nu dat deze hem, om in Itede van zijnen zoon opteofFeren, toegeFchikt wierd van de Godlieid zelve die met zijnen wil voldaan was. . 2. Oolc beweert men dat er in de Gewijde Boeken gevonden worden /F/jsge>- Hge Mythen of loutere proeven van het menFchelijk veriland, over den oor- fprong en de oorzaken van duistere en verborgene zaken, in een hiltorisch beklecdFcl gewikkeld , waar onder dus geenerlei wezenlijke daadzaak geächt wordt te Fchuileu, PhiloFophemen alzoo voornamelijk door de oude Wijzen uitge- dacht. Onder deze foorte rangfchikt men de befchrijving van de Schepping bij ■ ■ Ii • •■■; -;r Mo- (1). Hcbr. Mythol. I. bl. 245 eiiY. V O O R R. E D E Mozes, waar door het menfchclijk vernuft zoii gepoogd hebben, den oorfprong voorreden. der zigtbare dingen als voor oogen rte^ftellen en voor het verftand bevattelljk te ''^'^"^f 2' "* maken. Zulke befchrijvingen van de wording der wereld worden 00k, zegt men , bij andere Velken gevonden. Tot dezelfde foort van Mythen wordt be- trokken het geen men Genef. III. leest , dat wel het voorkomen heeft van eene wäre gefchiedenis , doch indedaad", zog men denkt, verzonnen, moet aange- merkt worden als een Philofophisch verdichtfei, waar raede het welig vernuft. der hooge oudheid de moeilijke vraag naar den oorfprong der menfchelijke ram- pen eenigermate poogde te beäntwoorden en men meent dat hiermede wel eenige overeenkomst of ten minste aan foortgelijke wijze van voorftellen hären oorfprong te danken heeft , die ,in de fabelen zoo beruchte doos van Pandora , welke ^ toen het dekfel , door de roekeloosheid van Epimetheiis opgeligt wierd , alle fo orten yan kwalen Over het, tot daar toe hoogst gelukkig menschdom uit- llorte (i). 3. Vödrts veronderfielt men dat in de Gewijde Boeken al mede niet ont- breken ■ Gemengde Mythen van gefchiedkundigen en wijsgeerigen aard tevens , wa;ar onder d«s eenige hiftorifche waarheid fchuilt, doch van den eenen of anderen wijzen man overgenomen, en met zijne eigene verdichtfels opgefnuikti ten eindd om de zaak zelve aannemelijk te maken. Zoo wordt de befchnjving van den Zondvloed, waar uit Noach behouden wicrd , zoo zeer gelljkende naar die welke Ducalion geächt wierd beleefd te hebben , gehouden voor eene IMythe ^ ten deele hifirorisch, voor zoo ver dczelve ten grondflag had zekere geweidige overftrooming, waarby een groor aantal menfchen omkwam , en ^Hechts de'ne familie behouden bleef, doch waar van het eigenlijk gebeurde door overlevering vermeerderd cn uitgebreid ^v-as ; en tevens ten deele van eenen wijsgeerigen aard , voor ZOO ver dezelve te gelijk reden gaf Waarom velen vergingen en flechts ddne familie behouden wierd. Ook wordt tot deze zelfde foorte van gemengde mythen door fommigen gebragt , het verhaal over den oorfprong der verfchillende talen in Genef. XI, voorhänden, zoo dat er wel waarlijk iets ^betn-d zij , dat tot dit ver- haal aanleiding gaf, zoo als de opregting van eenigerhande pijramide in de ftad Babel, ^. docli dat juist de naara zeif der' ftede, yefwnrren afgeleid het- wijsgeörig verdichtfei, van de verwarring der talen veroorzaakt hebbe (2}. 4. Aangenomen zijnde dat er in de H. Schrift hiilorifche , ■ philofophifche en gemengde Mythen gevonden worden , was het zieh zelven gelijk te blijven wan-' neer men vastftel4e ' dat zoodanige Mythen ook van de heiligö dichters overge- no* (i). Bauer als boven bl. 5p enz. R5 enz. — ."C^). lil.-2it)-!m, 184 V 0 0 R R E D E N. voorreden- nomeii: ea ,op ä-ichicrlijkcn tränt: opgefinukt zijn. Zoo Jiioet dan de dooitogt " §° i^f^a!^' der Israeliten dooa- de Roöde.Zee,.we]ke:men zegt een Mythisch verhaal te zijn,' en dus eene hirtovilche Mythe , geächt worden in poetifche bijfieräden gehuld te zijn Exod. XV. Verder, het geen in de -Mofaifche befchrijving der Schep- ping als eene philofophifche Mythe w.ordt aangenomen, dat zeJfde, hoewel flechts voor een gedeeltc, wordt dan heerlijk opgefmufct Job XXXVIIl. 4 -11. En .het Philofopheme van het Rijk der Doodcn, overoüd als het is, moet dan: bij-de Hcbreeuwfche dichters eene menigte iiitbreidingen en op&rl'ds aangeno- men hebben. Voorts, indien iemand tot de gemengde foort van Mythen, met Bauer (i) betrekt de menigte van lovakkelen en het manna, ^vaar mede zieh de IsraeUten, in de Arabifche woestijnen rondzwervende , mogten voeden, zoo dat zi) wcl beiderleije foort van fpijzc gebriiikt hebben, doch niet op die won- derdadige "wijze toegefchikt zoo als het verhaald Avordt bij wijze. van gemengde Mythe , en dat die fpijs , door Mofes Pliilofophematisch voorgefteld wordt als. regelregt van God afdalende: wanneer men zieh de zaak aldus voorfteit, zeg ik, dan zal men, buiten twijfel, de opfiering van de hiftorifche Mythe meenen te vinden in den LXXVIIIft'P" Pfahn van het 23^^^ tot het 28^2 yers. Eindelijk Vvorden de Ilebreeuwfche of Gewijde dichters, geächt nieuwe IN'lychen verzön- nen te hebben , bijzonder dcor Bauer - (ji)- welke daar toe brengt, behalven anderen, de Aurora toegeriist met vleugelen, waar op zij xler Zonne vooruit- vliegt Pi\ CXXXIX. 9, en de Winden, door God in holen opgefloten, waar uit hij dezelve wanneer hlj wil loslaat Jerem. X. 13. LI. 16. Mijthen die hier mede eenige overeenkomst hebben , haalden wij reeds uit- buitenlandlche dich- ters. aan in het vorige hoofdftuk aanj hetr-einde van 1, ., §. .3. Uit de weinige voorbeelden die ik heb bijgebragt, blijkt, ter bereiking van het doel dczes gefchrijfs, meöu üv, ten overvloede, welke rcgelen ovcr het alge- meen volgen de iiitvinders van de mytliifche wijze der Schriftuur- verklaring. Wanf die in de hoofdzaak het ten vollen eens zijn heb ik dikwerf bevonden dat zeer verfchilden in de toepasfing der zake op bijzonderd plaatfen der Schriftnre, zoo dat de een op dcze, de andere pp gene wijze eene hiftoriichc mjthe ver- klaart, en tot de oorfpronkelijke eenvondiglieid het bedrijf daarmcde omklecd te rug- brengtj.i de een.dit. een ander iets anders aau een philofopheme roefchrcef,' . de (0 Als boven bl. 289 en?i ~ D. II. bl. 277 enz. . - VOORREDEN. 185 de een dit, cen ander weder iets anders tot nieuwe poStifche verdichtfels maakt. voorrede«, Wilde ik deze kleine verfcheidenlieden met voorbeelden ophelderen, ik zoude ^^"g^*^" Ulieden, Geeerde Mannen, te regt toefchijnen veel te lang aan den dorpel te toeven. Doch Gij zult mij toeftaan, ja het zai, hoop ik, Uwe goedkeuring wegdragen , indien ik de meer gewigtige verfcheidenheden , waaitoe deze Mythi- fche wijze van Schriftimr- verklaring natuurlijk leidt, afzonderlijk , hoewel be- knopt, bloot legge, om des te gemakkelijker en beter dezelve vervolgens te be- oordeelen. Zoo zijn er dan , die geene Mythen of daar iiaar zweemende verbalen zoeken dan in de alleroudfte gewijde Gefchiedenisfen , voornamelijk in het boek Genelis, gelijk Seiler (i): die ook behalve de hiflorifche Mythen, waarin eenige wäre gebeurCenis gewilckeld zij, Theologisch-philofophiiche aanneemt, of dezelfden die bij anderen Philofophemen heeten, en Poetifche of loutere verdichtfels. Vau hem verfchilt niet zeer onze Muntinghe (2) , die van oordeel is dat niet de oudfte gefchiedenisfen in het boek Genefis verhaald zelve Mythen zijn , doch dat allcen de wijze waarop dezelve verhaald worden , voor Mythisch gehouden moet worden ; voor het overige laat hij ook , behalve de aldus bepaalde hiftorifche My- then , Philofophifche toe , oorfpronkelijk iiit de alleroudfte volksgevoelens en den aard der overoude fprake. Eindelijk worden ook in zeker Hollandsch boeksken vati eenen iiaamloozen Schrijver en onlangs in het licht gekomen (3) , iiit diezelfdü overonde gedeelten der Gewijde Schrifture fommige Mythen bijgebragt zoo hiftori- fche als wijsgeerige , uit het Hievoglyphisch fchrift oorfpronkelijk en te verklaren. Dan daar inen bij den aanvang dezer Mythifche Schriftuur- verklaring geene Mythen zocht dan in de alleroudfte gedeelten der gefchiedenis , hebben niet lang daarna velen diezelfde wijze van verklaring uitgeftrekt tot bijna alle Boeken van het Oude, ja zelfs eindelijk t-ot die van het Nieuwe Verbond. Hier nioet ik in het bijzonder Meyer en Bauer noemen, die, offchoon beiden be^vcren dat de overblijffels der oudfte gefchiedenisfen en wijsgeerte in Mythen zijn inge- kleed, echter Mythen meencn te vinden in bijna alle Boeken van het Oudc Verbond. Bauer daarenboven , die de geheelc Ilebrceuwfche Mythologie als om- vangen heeft , ftelt dat zij ook in het Nicmve Testament gevonden worden , cn brengt niet weinigen daar uit te voorfchijn: en de recenfent van zijne Mytho- ( lü- ' (1) . In zijne Bijbclfche Üitlegkunde in liet Hoogduitscli gefchreven en vertaald in het Hollandsch §. 75 en 130-138. (2) . In zijn Commenr. op Hoofdfl:, i. §.4. reeds aangchnnid. (s)' Gefprfhken over de Mythen in den Bijbel, Haaricm 1809, bl. P3 eny. i\a V O O 11 R. E D E N. Yoorrsden. logie , iii het Theologifchc Tiidfchrift vaii Gabler (i) Uy geleg€nhei4 oncjerzoe- j"'^^'^'^^" kendc , of raen ook in het Nieuwe Testament Mythen behQOTde te erlcenneu, bcantwoordt met veel verti-oiiwen die vraag bevestigend^vwijze ea geeft ague vcrwondering £e kennen, dat eene menigte verbalen in het Niemve Testament, die allcen door ee^ie mythifche verkiaring eenige toelichting kuuuen hekomen, door Bauer nict ondcr de Mythen zijn gerangCchikt. s. 4. AI het bijgebragte zonde , overeenkomstig onze bedoeling, volftaan kunnen voor een algemcen berigt nopeiis de Mythifche wijze van Schriftuurverklaring dat wlj wilden voorafzenden , waren er nict , zoo als het gaat , die verder gingen. Over dez.en moeten wij dus nog een weinig uitweiden. I. In het vorige Hoofdlhik %. 3. hebben wij aangeduid, welke eene niemveu weg Kanne meent te moeten inflaan , die , veronderftellende , dat in de oude ge- fchiedenis der Hebreeuwen zoo wel als van andere Volken, niets wezenlLjk his- torisch gevonden wordt» gepoogd heeft, om de oudfte üukken daar van over- eentebrengcn met de Indifche mythologie, waar van zij als het wäre zinnelijke af beeldingcn zijn , afbecldingen die even zoo Wel als het oorfpronkeliike het welk zij afmalcn, moeten te rüg gebragt worden tot astronomifche berekeningen of tijdrekenkunde. Ten dezen einde bedient hij zieh, bchalve van andere, vooma- melijk van fchijnbare overeenkomsten van woorden en etymologien, die dikwerf zeer ver gezocht zijn. Volgens hem is Abraham de Bratna der Indiers , die gelijk hij om de hondert jarcn fterft, waarmede de aanvang van een nien"\v tijd- perk wordr aangeduid , zoo verwckte Abraham honderd jaren levens bereikt heb- bende zijnen zoon Izaäk, en gelijk hun God dezen Brama de Schepping de? "vvereld opdroeg, zoo wierd dit afgcbeeld door het verbond dat Jehova met Abra- ham oprigtte , en wierd Brama gedrongen om zekere Godheid , het zinnebecld vait het vuur, voor zijnen heer te erkennen , juist daarom noemde Abraham den aller- hoogften het geen betcekenen zal mijn verdeiger (2). Verder is der He- breeuwen Aartsvader Jofeph t|Ü1*» als het wäre bijvocger , eene vüandfche Godheid der Mgypenaren en de God des tijds, de Ganefcha der Indiers. (3) Benjamin 1^* p ^0°'^ Middags is de Syriiis of Hondßer der Hebreemven hei geflernte- (i). Gahlen Journal für auferlefene Theol. Literatur. INe D. i«« Stiik 40 -5p. (2}. Zic het bovcnaangeh. Werk D. L bl, 121-123. — ■ C3> bl. 29^ ^ 300 env. V O 0 R R E D E N. l87 der hitic (i). Lahan de God der Mane om dat pI^^S il/^.v^'/^ beteekenen voon-cdfn of eigeiilijk de Witte ^ het Grieksche AevKoßU (2), gelijk de berg L!baiion^^'^"^'^f]^^ de ^^z" Mane heeten zal (3) et ^t^'Q"^ Simfon de Zönncman van ti?^'^ dat Zö/^ beteekent (4) "^^^^ eindelijk, om eene menigte andere fpelingen daar te laten , of de God der Moabiten , is niemand anders dan Bikam met zijnen fpre- kenden ezel of de God des vuurs , om dat dit woord zamengefleld wordt. geächt iiit '^»1^ '»fij de iiiond eens ezels , waar van vervolgens door onizetting der Ittteren ge- maakt -wordt nöll^ Orpheus de infteller der geheimen van Bachus, weike een fpre- kend ezel nahield (5). " In hoe verre intusfehen en öp welke wljze Kanne de Hebreeuwfche Gefchiedenis heeft. willen brengen tot foortgelijke Mythen, dit heb ik in de beide deelen van het Mythologisch werk door hem uitgegeven nergcns duidelijk met woorden of voorbeeldeh verklaard gcvonden : maar dat zelfs de tij- dcn der geboorte van Christus bij hem niet ten ecnenmale vrij loopen van dien geest der navolging dier Ind-ifche, zinnebeeidige en fterrckundige mythologie, blljkt genoegzaam, zoo van eiders als bijzonder daar iiit, dat de geboorte des Zaligmakers iiit eene raaagd hem toefchijnr afgeleid te moeten worden iiit oude overleveringen, die en eiders, en, bij iiitflekenheid onder de Indiers voorhanden zijn; vervolgens dat de verlosfer en heiland der Indiers Ckr/sna ly^o-cu naar aan- leiding der etymologie hem toefchijnt reeds geweest te zijn die Jofua^ die met Caleb het Hondsgefternte , (6) de Israeliten in het beloofde land bragt; en ein- delijk dat hij ons vertelt dat de wreedheid van Merodes , aan welken het Romein- fche leger de kroon genoeg beveiligd tegcn den zoon eens timmermans gefchon- ken had, reeds vroeger was toegefchrcven aan Chrlsna^ die met hnlp van Canfq ^ alle kinderen van Dewagi vermoord had, zoo als Merodes gezegd wordt de Beth- lehemfche kinderen te hebben omgebragt die den oiiderdom van twee jaren no§- nie:t bereikt hadden, eene wreedheid welke, zijns oordeels, onder de regering van Keizer Augustus niet meer mogelijk Avas. (7) 2. Op eene gansch verfehillende wijze heeft de Weite den geheelen INIoraiTchen Pentateiichus tot zeker Mythisch werk gezocht te maken. 