title: Leer- en handboek voor geneesen heelkundigen, om de voorschriften van in- en uitwendige geneesmiddelen behoorlijk interichten
creator: Tode, Johann Clemens, 1736-1806. n 83218017
text: E ig, Fi De 736 _VOOÖRSCHRIFTEN van d. De Zalven werden ook voor deezen Nurrita ge- naamd, wanneer-2ij enkel uit vetachtige en water- aehtige dingen bereid waren, gelijk men daar van in de bekenie Aalen: a een neotbegll heskt, s. Mc. De fofe is gemeenlijk ’olieachtig, vet,en taai, als, virgeperfße of gekookte Olien, Vet, Boter, Honig, Winkel - Zalven, Terpentijn, Wasch, Harften, Gom- harften. Deeze worden, zoo verre het noodig is, in allerleie andere en dunnere v/oeißoffen en fappen ge- fmolten; ook worden niet zelden dingen genomen, die tot een Poeder gemaakt zijn. “a. Op de keuze der /ngredienten komt het'hier voor- namelijk aan, op dat de Zalve wezentlijk worde, het geen zij zijn moet. b. Haare dikte moet zekerlijk zamenhangende zijn, echter moet 2 uit elkander vloejjen , hoewel met eenige moeite, gelijk eene weeke vettigheid, Et of ken Conferf c. Zij moet week, en tevens gladachtig zijn, zon=- der eenige ruwheid of korreligheid. a. Daarom i is het Unguentum Bahlicum altijd afte- keuren , wanheer tet Kleike, vaste brokken in zig 'bevät. ce De Ingrediönten Moeten z00 gelijk mogelijk ge- metigd zijn, zoo dat niet de ‚minfte _ongelijkheid “daar in is waartenemen. f: De Zalve moet overal e&ne en dezelfde kleur ebben, als welke het gevolg van zulk eeng naauw= "keurige vermenging‘is, g, In deeze overal gelijke kleur en dikte moet men „En de GCENEESMIDDELEN g% de onderfcheidene zelfftandigheden „ die men ge mengd heeft, op geenerleie. wijze ontdekken kune nen. 2 h. Van de Harften, de Wasch, den Terpentijn , neemt men zelden veel tor eene Zabe, dewijl deeze dingen niet goed te mengen zijn, eene al te dikke en ftijve gebondenheid geven , en ook meestal te prikke= lende zijn. i. Waterachtige dingen worden gemeenlijk met de andere gekookt, op dat het Water vervliege, hoewel . zommigen derzelven eene gebondenheid hebben ,. die eene vereeniging met anderen door het koken onnoo= dig maakt, gelijk de'bekende Zoodzalve. k. Wanneer Metaal-kalken en andere Mineralien tot. Zalven zenomen worden, zoo moet men de din- gen wel kennen, waarin zij zig laten oplosfen, of ten minften, waar mede zij tor eene gelijke menging kunnen overgaan. j. Dit is in het bijzonder noodig,, wanneer zulke dingen eene fterke en gevaarlijke prikkeling te weeg brengen , of op eenige andere wijze fchadelijk zijn kunnen , gelijk vooral in Äwik-zalven en Lood -zal- ven plaats heeft, m. Zalven, die beftemd zijn, om in de huid te wor- den ingetrokken , moet men niet te dik en te flijf ma- ken. n. Deeze form moet, om meer dan eene reden, niet al te zamengefteld zijn, dewijl een kunflige op- fchik gemeenlijk de klip is, waar aan het middel ftoor. $. MV. 74 VOORSCHRIFTEN 'vin “93 DS ' ei iu ı 0 $. MVL | „De Gifte en hoeveelheid van ’t geheel rigten zig naar het 'verfchillend: gebruik. 334 wollt 51 $.MVIL "» Onder het Recept ftelt men gemeenlijk: M. F.1.a. "Unguentum, D. ad Fittile. as De geheele behandeling te befchrijven „ hoe "de Apotheker daar mede moet te werk gaan „ vordert een meer dan gemeen doorzigt in de Artzeneimeng-' "kunde, die men vooral bij dit Voorfchrift, waar ze “juist het noodzakelijkst is , het minst gewoon is te bezitten, wahneer men met de Apothekers- konst niet “bijzonder bekend geworden is. b. Zeer zelden is het noodig, dat men door zamen- fmelten 'een® Zalve laat bereiden; men kan zig met de in’voorraad ii Zalven genoegzaam behelpen. ' © se Wanneer men ’er echter eene wil laten maaken, ""Behelpt men zich mer het bovengemelde 4 z., en geeft alleen de Ingrediönten op. _ "28, Het zoude ook al zeer zonderling ziin,, wan« “neer men niet ten minften d&ne van'de Winkel -zalven gebruiken konde, om aan het middel, het welk men «vöornemehs is voortefchrijven , de gedaante te geven, waar onder dan alleenlijk het andere /ngrediönt zoude kunnen gemengd worden, e. De Varkens-reuzel is in het bijzonder gefchikt , om ’er allerleie #jne Poeders onder te vermengen. f. Op gelijke wijze kan ook ongezouien Boter daar toe genomen worden. g. In :GENEESMIDDELEN. ; er g. In zulk een Mengzel is .inen meestal gewoon de Poeders enkel door wrijven te mengen, ._ 'h. Het gebrek aan Artzeneimengkundige bekwaam- heden, die vooral töt de konstmatige bereiding van oben en Pleifers' vereischt worden , is in eenen ' Heelmeester des te meer te verontfchuldigen , dewijl "zulke. eigene Recepten allerzeldzaamst voorkomen , en zelfs de Apothekers, in de daar bij noodzakeliike handgrepen , zomtijds zeer verre van elkander af- wijken ,„ zoo dat de een ze beter bereidt , dan, de ander.. i Ik heb reeds Böven gezegd, datmen bij ons zeer ‘ dikwils, in plaats van een Por, een zoogenaamd ‚Si- ker - glas gewoon is te gebruiken, om de Zaive in, te doen. S. MVIIL De Signatuur is bij ons gemeenlijk: Tos witwendig “gebruik. h a. Het Heelkundig gebruik behoeven wij daar bij niet optegeven, offchoon het zelve zeer onderfchei- den is. : b. Men moet echter niet vergeten „ dat ten aan zien van veele Zalven, vooral van de Awik-zalven, derzelver bewaring op eene koude of koele plaats, niet altijd overtollig zij , dewijl de Awikbereiding, of de /evendige Kwik, uit hoofde haarer eigene fpeci- fieke zwaarte, ligrelijik naar den grond zinkt , wan- neer de overige Ingrediönten door de warmte fmel- ten» &. MIE, 734 VOORSCHRIFTEN van sbHoOT13S ! © ße MIX. De ‚nuttigheid. der, Zalven is zeer groot, zoo wel „om week te maaken, te verdeelen, rijp te maaken, ‚te verfterken, te verzagten; enz. ‚als mede om op de ‚inwendige. deelen door inzuigen,te werken; gelijk bij de Kwikzalven , de Theriaak ,„ de Zalven tegen de “wormen, en zoortgelijken , her geval is. 4. Thans is echter. het Zalven en Smeeren niet zoo zeerin gebruik * als voorheen „ toen:men de Plclar als &ene zoort van weelde gebruikte, b. De Zalven zijn eene gefchikte form tot het men« gen en zamenftellen van veelerleie Ingredienten; men - maakt zig. düs verdienftelijk , met 200 eenvouwdig mogelijk te zijn. c. Alwatmen met inwendige Geneesmiddelen doen kan, moet men door geene uitwendige doen, voor zoo verre het verwekken van ontlasting, het afdrij- “ ven van wormen , het verzagten enz. betreft; want, om niet te gewagen, hoe onzeker de uitwendige Ge- . neesmiddelen dikwerf zijn, zoo is het 00ok onmoge- -lijk, om altijd de juiste hoeveelheid der ingetrokkene Zalve te bepaalen , ten einde geene al te hevige wer- . king te doen. d. In de Zalven, die op de inwendige deelen wel- ken moeren ,„ komt her zeer veel op de gebondenheid aan; wanneer zij te dik of te ftijf is, wordt natuur- lijker wijze te weinig ingezogen, e. Wanneer de dingen, die in Poeder onder de Zal- ven gemengd worden, niet zeer fijn gewreven zijn, kunnen zij ook met regt ingezogen worden. f. De Terpentijn moetzoo veel mogelijk uit de mees- te Zalven worden weggelaten, welke niet prikkelen moe«, e 'GENEESMIDDELEN. 785 Moeten; offehoon hij zekerlijk nit hoofde van des. zelfs kleverigheid em dikte , een’ goed gedaante -ge- -vend bijvoegzel is. Hij is gemeenlijk zoo 'prikkelen- de, dat hijreene roodheid, en: zelfse eene We te weeg brengt; 'g. Aan veele lieden is het gbruik van vem te. Zalven in het geheel niet goed, dewijl.daar door de huid verftopt, en a de: Roos veroorzaakt wordt. Ah. Behalven de ee aeg , doen over ’t algemeen de Zalven ook’ het:nadeel, dat zij'te veel verflappen ; waarom zij, na verrekkingen en verftui- kingen ; niet ignd Baar gebruikt kunnen wor« den. X Mk Als een voorbeeld van eene eenvouwdige en gemak« kelijk gemaakte Zave, kan het volgende dienen; B. Axung. Porcin. Zviii. Sulphur. citr. pulers g. fr Ur f. Unguent. D. in Fiil, Bil, 5 Tos uitwendig gebruik. a; Deeze is wederom mijne gebruiklijke Zalve tegen de [churft, welke. ik zedert veertig jäaren- heb zien gebruiken, en zelf gebruikt hebbe, zonder dat ik im» mer eene nadeelige uitwerking daar van gezien heb,, die niet verdiende op rekening vau Baplver Hrkecrd gebruik gefteld te worden, T b. Zij is de eenvouwdigfte en minst opgefmukte yan de wereld, want zij, beitaat älleen uit „en hoofdmid- del en &&n_gedaante-gevend middel, cl ' Eee 6. Men 786 VORSCHRIFTEN van >, Men behoeft flechts zoo veel van de Yarkens- wewzel voortefchrijven, als men gelieft, en dan van ‚de. Zwavel g. f.;eene genoegzaame hoeveelheid te la- ten nemen, namelijk'zoo veel, als in de voorgefchre- vene hoeveelheid Reuzel tot de dikıe van eene Zalve ‚gevorderd' wordt. «sd Dewijl het hier op het Eee van de Zwavel niet:zoo maauwkeurig aankomt, ligt ’er ook niet veel gelegen aan de PaaeeMigidn die in het Recept bepaald wordt; ie. Hoe de Zabe igehniike moet Worden „. behoort -hierieigentlijk niet toes :: „cf Alleibijvwoegzels: van fcherpe dingen, als ai wortel, Laurier- bezien, witte Fitriool, Loogzouten, ziin, volgens mijne ondervinding, of onnoodig, of zelfs fchadelijk, doch waar van het hier de juiste ‚plaats niet is, om te [preken. $. MXL Tot een ander voorbeeld kan ftrekken het middel, het geen wijlen de. Veld- Heelmeester FROHM in oude zweeren gebruikt., en in een bijsonder gefchrift bekend ya heeft. Si Terebinth. Voner, 5xiie ig 3 Cer. flav. 3ij. Aue ai Coliigu: & adhuc calid, add. Ol. Terebinth. Zii. M. D.S. Tot uitwendig gebruik. 'a. De Terpentijn is het hoofdmiddel in dit zamen« ftelzel, het welk de Maker met een bijvoegzel j van GENEESMIDDELEN. 2% van Terpentijn-olie nog werkzaamer gemaakt heeft, -b. De Wasch is een gedaante-gevend Ingrediönt , zoo als de Terpentijn ook is met opzigt tot de Terpen- tijn -olie. De Terpentijn heeft op zig zelven de ge= bondenheid van eene Zalve, maar wordt door de Oldie te vloeibaar, en daarom voegt men ’er de Wasch bij, die het Mengzel weder dikker maakt. c; Tevens dient de Wasch als een middeltter verbe- tering , dewijlzij den Terpentijn en deszelfs Olie, voor zoo verre dit noodig is, ontwikkelt en verzagt , zoo dat de Zalve niet zoo fterk prikkelen kan, als zij an- ders wel doen zoude, en ook niet te kleverig is. d: Hij roemt deeze Zalve, als het beste middel in oude zweeren; terwijl hij daarentegen verte en fcherpe geneesmiddelen verwerpt. Dit zelfde middel gebruikt hij ook ,„ met de gepaste veranderingen ; in winter« Br en winter - voeten. $. MXIL Nog een voorbeeld zal de Lezer vinden in de Af- deeling van de Ssrooi-poeders , waar van wij in $. CMXC. melding gemaakt hebben, en die ook (5), door middel van Rozen-honig, ligtelijk tot eene Zal- ve gemaakt kunnen worden. Eeeo ZES-. 788 VOORSCHRIFTEN .van ZESTIGSTE 'AFDEELING«. Van de Pleifßers, CEmplafra. ) tee . er $.-MXIIL. D. Pleifßer is alleen van de ’Za/ve daar: in onder- fcheiden, dat zij vaster en meer zamenhangende is, zoo dat men haar met de handen tot brokken:maaken -kan,die aan:.de vingers, aan ‚het papier, enz. niet blijven aankleven ,„ zoo lang zij droogven shıjf zijn, doch in de warmte week worden, en evenwel taai blijven en zig laten.uitrekken, wanneer men ze op zeem of linnen gewoon is te ftrijken, en opteleggen, zonder aan eenie oppervlakte te kleven , die, met een waterachtig vocht overtrokken is» a. Zij; wordt ook Dropax;; of Picatio genoemd , wan- neer zij veel Pik im zig.bevatz; daarentegen heet zij Sparadrapus of Tela emplafica, wanneer het linnen aan beide zijden daar mede befmeerd is, gelijk onder anderen bij het balfemen der lijken, als mede tot het bedekken van eene door konst gemaakte zweer ver- eischt wordt; hoewel eigentlijk daar toe flechts eene zoogenaamde Wasch - pleister dient. b. Door de dikte onderfcheidt zig de Pleißer var alle overige gedaanten van Geneesmiddelen; zij is de dikfte, taaifte en fijfite van allen. e. Zij wordt, uit hoofde van deeze dikte en ftijf- heid, enkel door zamenfmelting bereid, dewijl daar- entegen de warmte niet tot alle Zaven vereischt wordt. d. Wanneer zij zamengefmolten is, en haare warm- te genoegzaam verloren heeft, laat zij zig zelfs met de handen tot zekere brokken vormen , die gewoon- lijk te zamengerold zijn, en Magdaleones „ of Rol- len genoemd worden. Deeze brokken kleven, wan- neer zij koud zijn, niet aan de wingeren, i e. Een Pieijfer laat zig door hetkneden met de vinge- ren, vooral wanneer die „ des noods „ met een wa- terachtig-vocht zijn nat söulääkr .„ bijna even zoo goed, als door alle ander gebruik van warmte, week en gefchikt maaken, om op Zeem, Linnen, of - geftreken te worden. f. Doch zij heefr altijd eenen zamenhang en taai- heid „ waar door zij gefchikt is, om tot hegtingen van wonden, enz. gebruikt te worden. g. Uit zich zelven hebben zij; eene gebondenheid, die te dik is,"om door linnen te kunnen heen drin- gen, ten waare het niet digt genoeg was , of de Plei- fer door de hette van het vuur bijna gefmolten was, welk laatfte in het bijzonder in. den Sparadrapus plaats heeft, wanneer het linnen daar mede als doordron- gen is. h. Tevens geeft zij aan de lucht geenen toegang tot het daar mede bedekte deel, het geen doorgaans een hoofd- doeleinde in het gebruiken van Pleifers is. $. MXIV. Zij heeft dezelfde Aofe , als de Zalve ; maar pe Eee 3 meens» 799 VOORSCHRIFTEN van meenlijk zijn ’er meerder’vettigheden en taaije dingen- in, Haare dikte wordt grootendeels te weeg gebragt door Wasch, Harst, Gomharst, enz. anderdeels ook door Lood- kalken, die onder een gepast middel van ontbinding , waar toe ook de vettigheden zelve be- hooren, met de verdere re gemengd wOr- den. a. De Metaal: kalken, vooral dievan Zood en Piaus ter, de Poeders van Äruiden en van dierlijke zeiff?an- digheden , de Zeepen „ de dikke fappen enz. zijn meestal de /ngredienten ,„ die door de vettigheden, als Wasch, Pik, Harst, en dergelijke „ worden opge- nomen. b. De Terpentijn is deels een middel, het welk op« neemt,, deels öpgenomen worit: c. Tot de Yertigheden behooren allerleie zoorten van gefmolten Vet, Talk N Merg, Boter, en Zal. ven. d. Zomwillen worden ook Pleifßers daar toe geno- men, zelfs worden wel twee of meer Pleifers , door zamenfmelten of kneden,, tot eene derde zoort ge- maakt. e. Allerleie Olien, Siijmen, Balfamen, Tindtuuren, Geesten, Wijn, Azijn, enz. zijn ook zomtijds Zn- grediönten. f. De Awik wordt insgelijks daar toe genomen; echter moet zij eerst met Terpentijn, of Talk, of Bo- ter van Cacao gewreven worden. De Kwik - bereidin- gen behoeven alleen, tot een %jn Poeder gemaakt zijn- de, daar onder gemengd te worden. g. Tot de oplosfing! der Zood-kaiken, wordt ge- meenlijk eene OlJie genomen. h. Met eene Olie, of eenen Geest, of eene warme Spa- GENEESMIDDELEN. 19% Spadel, worden de Gomharfien, de Pik, enz. weck gemaakt. i. Waterachtige dingen behooren niet in, Pleißers, dewijl het Water in dezelven vervliegen moet, en de welriekende, fpecerijachtige deelen, die zij bevatten kunnen, insgelijks vervliegen. | k. De Poederachtige dingen moeten zoo filn mogen= lijk zijn, dewijl zij anders geene gelijke ınenging en taaiheid toelaten. }. Dingen uit het Planten - Rijk, die zeer ligt zijn, ‚ worden tot Pleifers niet genomen, maar wel de daar nit bereide Olien, Sappen, enz. m. Zomtijds nam men weleer de harde Mengzelen van.deeze zoort tot de zoogenaamde Äoekjens ( Zelt- dein) om een zweer te zamen te drukken; men maak- te namelijk daar van platte ftukken, welken men over de zweer heen legde „ en door middel eener Hegt- ‚pleifter vast hield. Dezelve zijn echter „ vooral de uitdrijvende verbanden , buiten gebruik geraakt; hoe zeer ik zelf nog verfcheiden lijders, door een in die form gemaakt Emplaßrum de lapide calaminari, of een Zmplafrum gryf-um, voor meer dan veertig jaa= ren, van ongemakken aan de beenen genezen heb. $. MXV. In ’t bijzonder verdient opmerking de verdeeling der Pleiffers in Wasch - pleiffers ,„ en. Lood-pleifßers , waar van de eerften haaregebondenheid door de Wasch , en de tweeden door een Lood- kalk, als Lood- wit, DMenie, of Loodglid bekomen; tot welke beide zoor- ten men ook nog de Pik-pleifßer, en Äruiden- plti- fer brengen kan. Eee 4 we De \ 79% VOORSCHRIFTEN van a. De Wasch-Dleifters ( Emplaftra cerodes )'hebben Wasch tot haar hoofd-beftanddeel, welke uit Harst , Talk, natuurlijke Balfemen, vooral Terpentijn, Vet= tigheden, en uirgeperfe Oliön „-tot de dikte van eene Pleifter gebragt worden. b. In deeze zoort van Pleiffers is het zamenfmelten Over ’t algemeen noodzakelijk, op dat de onderfchei= dene Ingrediönten als in elkander kunnen loopen. c. Men kan ook allerleie Poeders onderdeeze Wasch- ‚pleisters roeren; doch wänneer zij tot het Planten- rijk behooren, en in eene groote meenigte daar toe genomen worden, leveren zij de bovengemelde Ärui- den -pleiffer op. ‚ d. Echter moet men daar toe alleen zulke Poeders nemen, die door de hitte der gefmoltene Wasch, en dergelijken , hunne kragt niet verliezen, e. De Terpentijn wordt ’er. ook niet eerder bijge- daan, dan wanneer de Wasch, enz. reeds gefmolten zijn, dewijl hij ook vluchtige deelen heeft, die de fterke hitte niet verdragen. f- De Campher wordt meestal in Brandewijn ont- “bonden, en, terwijl de PVei fer nog omgeroerd wordt, ‚ daar bij gedaan, g. De Gom-harften worden, of tot een Poeder ge- maakt, of in Terpentifn, door eene zagte warmte, ontbonden , en dus nier met de Wasch, enz. gefmol- ten. h. De vlugge Olien ren even als de Campher, geheel op ’t laatst, door enkel omroeren, onder de koel gewordene masfa gemengd. i. Men herinnere zig, dat witte Wasch harder en breekbaarder is, dan geele; als mede, dat men niet zoo veele ftijve en harde dingen in een ‚Pleiffer doet, wan« GENEESMIDDELEN. 793 wanneer het”winter, dan wanneer het zomer is. "k. De Lood-pleifters ( Emplaftra [aturnina, ) vor- deren, wanneer ’er Loodwit toe genomen wordt, half 200 veel „en wanneer Lood- glid gebruikt wordt, twee- maal zoo veel’D/ie tot haare oplosfing, en men voegt, onder het koken« van de Pleiffer, en een geltadig om« roeren, een weinig Water ,„: Azijn, of Slijm, daar bij, het geen echter tot de handgrepen van den Apo- theker behoort , welken men geheel en al aan hem ımoet overlaten. 1. Het doorwerken en kneden der Pkifiers, zoo wel om ze te verwaardigen, alsoın zeop Zeem, Lin nen, enz. te fmeeren „wordt Malaxatio genoemd , die in het laatfte geval, of door een weinig middel ter ontbinding, of door eene zagte warmte gefchiedt. m. Van elke zoort van PVeißers is zulk eene mee- . nigte in de Apotheken voor handen, dat men zig meestal daar mede kan behelpen, enin allen gevalle, door een paar van dezelven onder elkander te fmelten, eene derde zoort kan voortbrengen. n. Men doet best, om de Campher , de vlugge Oliön, en andere dingen, die ligtelijk vervliegen, niet in eene Pleiffer te nemen, maar daar toe eene Zabe, en dergelijken, te gebruiken. 0, De Pik-pleifßers zijn die geenen, welke in ’t bij« zonder tot fterk kleven gebruikt worden , en niet weinig prikkelen. $. MXVE De hoeveelheid van’t geheel, en de Gifie, rigten zig naar de omftandigheden. a, Het. verftaat zig, dat men op het deel, en de Eees | noo- 74 VOORSCHRIFTEN van noodige herhaaling let, wanneer, bij. voorbeeld, bij liesbuilen, aan &ene of beide zijden, eene verdeeien- ‘de of ettermakende Pleißer wordt opgelegd. b» Ook is het natuurlijk, dat men niet om eene kleinigheid, bij voorbeeld „ van &&n of twee oncen, eene nieuwe Pleifer laat bereiden , die meermalen herhaald moest worden. .. €. Dewijl echter aan den anderen kant welligt meer daar van zoude kunnen worden voorgefchreven, dan de omftaudigheden vereifchen , zoo ziet men, dat ook om die reden geene nieuwe PJeifter zoude be- hooren te worden voorgefchreven,, maar eene Win- kel- pleißer van de noodige hoeveelheid genomen , of een paar van dezelven te zamen gefmolten. $. MXVIL Het is best, om onder het Reeept enkel de woom den te ftellen: Mifte fat lege artis Emplaftrum. . a. ’Er is niets zoo moeielijk, dan zulk eene be» fchrijving te geven, hoe men zig in her koken eener Pieifter te gedragen hebbe, welke in allen deele juist en gepast is, en waar in de Apotheker niet te veran» deren vindt; vooral dewijl de Heeren- Artzenijmeng- kündigen niet zelden gewoon zijn, om elkander in dit deel hunner werenfchap te overtreffen, en het hier zoo zeer op de kunst aankomt, dat men moet weten te geven en te nemen, en van de voordeeligfte handgrepen gebruik te maken. b. De Geneesheer kan niet wel voor eenen juisten “ kenner der Artzenijmengkunde in dit opzigt gehou- den worden, en moet ’er dus van afzien, om zijne kunde, door eene opzertelijke opgave van zulk een voOr« GENEESMIDDELEN 795 woorfchrift aan den dag te leggen. Hij doet aan zijn bereep altijd eere genoeg aan, wanneer hij de rechte Ingrediönten verkiest „ overeenkomllig zijn be- doeld oogmerk, en den aard var ne Pleißer, eh daar bij tevens de guldene eenvouwdigheid in acht neemt. c. Men kan hem meestal toeftaan , om de hoe- veelheid der gedaante-gevende bijvoegzelen met een g. f. aan te wijzen, mits hij flechts opgeve , hoe veel van de wezentlijke Zngrediönten genomen moet worden. d. De Apotheker, wien men door het /ege artis een klein compliment maakt, zal van zelf zorge drä- gen, dat de Pleißer goed worde; maar daar toe is hij niet verpligt, wanneer de Arts hem alles, tot het minfte punt toe, heeft voorgefchreven. _ e. Wanneer de Aris twee of meer Winkel - pleiffers wil hebben zamengefmolten, zet hij meestal , ‚M. D. S., of, zoo hij dit liever wil, M. collig., het welk in zeer weinige PJeifers eene uitzondering lijdt, als welke zomwijlen door enkel zamenmengen tot &n gebragt kunnen worden , in welk geval men dan fchrijven moet, /M. Malax. f. Wanneer de Pleißer in de Apotheek gefmeerd moet worden, zet men, Extend. Sup. Alut. of Ex- end. Sup. Lint., naar mate men of zeem, of linnen daar toe nemen wil. g. Men bepaalt de grootte der Pieißer met de woorden : Extend. Sup. Alut. magnitud. Man. wanneer zij zoo groot zijn moet als een hand; of, Magnitud. fol. o&tav., wanneer men ze zoo groot, als een Oktavo blad hebben wil; of, Magnitud. fol. quart, s 796 VOORSCHRIFTEN van ‘ guart., wanneer .zij de grootte van een Quarto blad hebben moet. .h. Men zoude deeze onderrichting nog zeer veel kunnen uitbreiden; doch ik heb ’er, om de waar- heid te zeggen, geenen lust toe. -De Apotheker zal van zelf het 'overige weten, en nog veei meer de Heeimeelfter ‚. dien men in alle ongemakken, waar ‚Pleiffers te pas komen, raadpleegt. $. MXVII. De Signatuur flaat gelijk met die van de verdere Voorfchriften van uitwendige Geneesmiddelen, en Iuidt meestal: Tot uitwendig gebruik. $. MXIX. De nuttigheid van dit Voorfchrift is zeer groot en meenigvuldig, dewijl eene P/eiffer ook inwendig door inzuiging in de huid, werken kan. Zij wordt ge- bruikt tot weekmaken, verdeelen, rijp maken, zui- veren, verfterken, aantrekken, prikkelen, verzag- ten, te rug drijven, zamenhegten, tegen de lucht te befchermen , aan elkander houden, roodmaken , blaartrekken, enz. Zij bekomt echter aan alle men- fchen niet even goed, naardien zij dikmaals jeukte, blazen, roosachtige ontfteking, zelfs bij het afnemen huid-ontvellingen, pijnen, en wat des meerderis, veroorzaakt; vooral is zij aan zekere deelen van het lichaam zeer VOR Ua: wanneer zij aan de haalren vast zit. a, Van de bisarträkkehien Pleißers zoude hier nog veel » GENEESMIDDELEN. 19 ‚veel te melden vallen, doch ik ER 'te wiäloopig ‚worden: b. Tot uitdelging van drooge Schurft heb ik het ganleggen "van fterk. klevende Pieifßers altijd zeer dienftig gevonden: e. Door het opleggen van eene Kwik- - pleifer, is zomtijds eene kwijling veroorzaakt, wanneer de Lir ders te vooren ÄAwik gebruikt hadden. d. Meeidere vwoorbeelden en bijzonderheden un, ‚een ieder in zijne Pradtijk opzamelen. De Heelkun- digen gebruiken ze. zelfs, om allerleie verbanden daar van te maken; bij voorbeeld, bij den navelbreuk der zuigelingen. R $. M XX. Tor een voorbeeld kan de volgende P/eifßer dienen: EB. Cer. flav. 3Vis Ol. Oliyar. Zii« Colliquat. collat. & paulo refrigerat. add, Suec. Cicut. infpij. Z Vie Pulv. Cicut. 9. F. 1. a. Emplafir. D.S Bene verdeelende Pleißer. a. Deeze is eene Scheerling -pleiffer, die in koude gezwellen ‚zeer goeden dienst doet. b. ’Er zijn geene andere /ngrediönten in, dan de noodzakelijke, de Olie van Bilfenkruid, ( Oleum Hyo- feiami ) en.de Ammoniac-Gom zijn daar uit weggela- ten, dewijl de Scheerling op zig zelven reeds krag- tig genoeg is, 798 VOORSCHRIFTEN van c. Aan den graad der verdikking van het Jap van Scheerling is veel gelegen, en het is best om zulks aan den Apotheker over te laten. d. De noodige dikte van de Pleißer wordt door het Poeder van Scheerling te weeg gebragt. e. Men fmelt alleen de Wasch en Olie te zamen; ‚het /ap van Scheerling verdraagt de hittevan het fmel- ten niet, en wordt alleen door het omroeren met de 'gefmolten Wasch en Olie vermengd. f% Dus is deeze Pkeifter allereenvouwdigst ; want zij beftaat alleen uit Scheerling, Wasch en Olie. | N M X X I:. Een ander voorbeeld zal ik hier bijvoegen : %. Ol. Olivar. zix. Lithargyr. Ziii. Tut. praeparat. g. 5 U: f. 1 d. Emplaftr, S. een Pleifter. a. Deeze is een Lood- en Piauter- Pleifer , die töt het opdroogen en geneezen van oude ongemakken ge- bruikt kan worden. ..b. .Wanneer meu Kalmy- fteen in plaats van Oogniet, (Tutia,) 200 heeft men de bekende Xalmij pleister , die eene van de eenvouwdigfte is, welke wij hebben« €. De O/ie dient zoo wel, om het Zood-glid, als vervolgens ook het Oogniet optenemen. d. Hoe veel van het laatstgemelde gebruikt moet worden, wordt het best door den Apotheker be« paald, die het tot eene behoorlijke dikte bereiden moet. &% Het :. / . GENEESMIDDELEN. 209 e. Het Lood- glid komt aan het a! in deszelfs werkingen zeer te itade. f. Voor ’t overige dient zulk eene Zood pleißer zeer goed tot het opnemen eener andere zelfftandigheid, mits dezelve niet door het Loodmiddel in haare Wer- kingen gehinderd wordt. -$. MXXIL Nog een voorbeeld zij het mij gegund hier bij te voegen. | 3. - Ol. Olivar. 3vi. { io Lithargyr. Zii. | & Sapon. Alicantin. rafı 9» «R Ur f. I. a. Emplaftr. S. Een Pleifer. a. Het ]. a, wordt ook hier niet,vergeten, dewijl ser in de daad kunst toe behoort, om de met water „‚bereiden Ingrediönten met vettigheden te verbinden, hoewel de Zeep zelve eigentlijk niet veel water bij zig heeft. b. De hoeveelheid der Zeep zal in het: opgegevpn ‚„Voorfchrift omtrent even zoo groot zijn, als die, varı .‚de,Olie, en het Lood glid te zamen, het welk ook .‚zen aanzien van. het Oognier bijna her geval is; doch dewijl het zeer mogelijk is, dat men daar in dwalen „kan,, zoo is het beter, dit op den Apothekerite laten aankomen. c. Voorts is de Campher , in Rofen- olie ontbonden, uit deeze verdeelende Pleißfer weggelaten , dewijl dit. apivosgzel ligtelijk daar uit vervliegt. EEN ‘80 VOORSCHRIFTEN van eu EEN EN ZESTIGSTE AFDEELING. Yan de Wasch-pleißßers, (Cerata.) 19.100 ah $. MXXIM Es. Wasch- pleifter (Ceratum, Ceraeleum ,) houdt het midden tusfchen eene Zalve en eene Pleifter,, en wordt thans of-Onder de eene, of onder de andere zoort geteld. a. In de daad is zij eene zeer weeke 'Pleiffer,, die zich echter van de Za/ven genoegzaam daar door on- derfcheidt , dat Zij geene imerige‘' gebondenheid ' heeft. u b. Over ’t algemeen zijn de Pleißers, die grooten- deels uit Wasch en Oldie beltaan „ zonder dat Lord. ‚middelen of andere hoofdzakelijke Ingredienten Gr "bij komen, gemeenlijk Wasch- pleifters. "6, Men kanhaar dus nog eene Wasch- pleister noe= "men, wanneer ook eenige Poeders , Sappen enz. daar on- _ der senengd worden , en wel EREDRDE het Wal- fehot. ‘ de Men zie voorts, het.geen wij reeds van de Wasch- pleifters gezegd hebben. g. MXXiV, GENEESMIDDELEN. 8oi $. MXXIV. Men verftaat dus reeds het bijzondere van dit voor- Schrift. a. De fofe behoeft geene verklaring; de hoeveel- heid, het onderfchrift, en de fignatuur, zijn ook uit het voorgemelde ligtelijk te bevatten. b. De nuttigheid is niet zoo Aeerleet. als die der Pieifers. c. In ’t bijzonder dient zij tot vulling van eenen hollen tand, tot enkele bedekking van eene wonde, enz., en in allen gevalle, wanneer men geene bijzon- dere oogmerken met de Pleiffer heeft. d. Zoo wordt ook eene Wasch- pleifter dikwijls ge« bruikt, om ’er een ftuk linnen in te doopen, ofeenen zoogenaamde Sparadrapns te vervaardigen. $. MXXV. x Tot een voorbeeld zullen wij het volgende opge# ven. Bu Ol. Amygd. dule. rec. Ziiis Sperm. Cet. albij]. Siß. Cer. alb. 3x. Colliguat. add, Rad. Anchuf, coneif. in Sp. vin. thacer} 9. I. Colai. D. S. Lippen- PR A, Deze is veel eenvouwdiser dan de oude, die Met verfcheiden welriekende Oliön, dppelen, en Ro» Zönen bereid wierd, F£F bh. Hei r 852 VOORSCHRIFTEN var b. Het Walfchot en de witte Wasch geven aan deeze Wasch-pleiffer eene zekere ftijffheid en hardheid,, die echter door de olieächtige bijvoegzels ligtelijk ‚wordt weggenomen., e. Deeze drie Ingrediönten zijn voldoende, om eene eenvouwdige Waseh- Pleiffer te maken „ die tot het bedekken van ligte wonden, en ontvellingen, kloo- ven en fpleeten, van een goed gebruik is. d. Wanneer men eene Zippen- pomade hebben wil, voegt men ’er den rooden Wortel van Osfen-tong bij, op dat de masl[a daar door eene roode kleur ontfange. Dewijl dit echter van geene wezentlijke noodzaak is, laat men de hoeveelheid en de behandeling aan den Apotheeker over. e. Nog eenvouwdiger is het bekende Ceratum Ga- leni, het welk enkel uit Olie en Wasch beflaat, en dus nog boven het evengemelde den voorrang ver- dient, wanneer men aan eene ligte wonde, enz. eene zachte overdekking wil geven. f- Wanneer in diergelijke Wasch -pleißers Terpen- tijn komt, wordt zij meer ofmin kleverig en prikkelen- de, maardient dan, gelijk hetzoogenaamde Zmplaßrum Cigrinum, beter tot het verbinden der Fonzenellen , juist om dat zij prikkelt, en dus eene aanhoudende gevoeligheid in de door konst gemaakte zweer onder- houdt, zonder welke zij onmogelijk haare volkome- ne nuttigheid hebben kan. TWER GENEESMIDDELEN. 808 TWEE EN ZESTIGSTE AFDEELING, Van de Kleevende Lijm, ( Gluten). $. MXXVL N og flaat ons te gewagen van eene bijzondere zoort van .Pleifers, die wel mede tot het beftrijken van eene zijden lap gebruikt wordt, om op eenig ligt gewond deel te leggen, en te blijven liggen , maar in een an“ der opzigt, namelijk in de bereiding, van de Pleifßers .wezentlijk verfchilt. Zij is de zoogenaamde Eingel/che Pleißer, die uit Vischlijm en Benzoin, in Brandewijn ontbonden, beftaat, en op zwarte taf gefimeerd wordts Zij is de eenige in haare zoort, die in gebruik is. Fffa DReB 84, VOORSECHRIFTEN var \ z DRIE EN ZESTIGSTE AFDEELING. Yan de Balfemen, ( Balfama)» & MXXVIE D. Balfemen zijn in de daad Zalven en Smeeringen , die echter eenen bijzonder fijnen reuk hebben, en zig -daar door van de Zalven onderfcheiden,, waar mede zij voor het overige in allen deele overeenkomen. Wij kunnen derhalven den Lezer derwaards verwijzen, net de aanmerking, dat men zig thans over den reuk eener Zalye niet meer zoo bekreunt, als voorheen. $. MXXVIH. Wij hebben hier mede de zamengeftelde Recepter ge&indigd , en zouden nog van de enkelvouwdige moe- ten handelen, doch deeze worden uit het voorgaande tigtelijk begrepen, vooral, dewijl wij ons in ’t eerst met de bijzondere hoofddeeleen , die daar bij in aan- fchouw komen, hebben bezig gehouden. Evenwel is het best, dat wij ’ernog even van fpreken, VIER GENEESMIDDELEN. 805 s En VIER EN ZESTIGSTE AFDEELING. Van de enkelvouwdige Recepien. $.MXXIX, 0 l waar bij een Geneesmiddel, het welk reeds in de Apotheek in voorraad gereed is, zonder met eenig ander vermengd te worden, ten gebruike wordt voorgefchreven. a. Wij hebben reeds gezegd, dat van verfcheiden Voorfchriften van Geneesmiddelen voorbeelden in de Apotheek gereed en voorhanden zijn, zoo dat men dezelven, enkel met bijvoeging van de noodige hoeveelheid en gifte, als mede mer een onderfehrifi » behoeft voortefchrijven. b. Van deeze voorbeelden hebben de meeste Apotheken allerleie Wareren , Balfemen , gekonkte Dranken , Afirekfels , Conferven, ‚Tulepen of Gemengde Dranken, Pillen, Poeders, Ingredienten tot bijzonde- re gebruiken, Sappen, Koekjens, enz., als medealler- leie Smeeringen , Zalven, Pleißers, Wasch- pl:i- fers, enz. c., In allen gevalle is het best, enkel daar bij teblij- _ ‚ven , wanneer menzigniet verlatenkan van geenen mis= Nag te begaan; mits zij echter aan het tegenwoor- B Fig die D.: enkelvouwdige Recepten zijn die geenen, - 806 VOORSCHRIFTEN van dig oogmerk van den Arts voldoen, en vooral , mits zij eenvouwdig en versch zyn, het geen zij Nlechts voor een gedeelte zijn kunnen: de meesten zijn, helaas! zomtijds te lang in voorraadgereed, en hebben dus niet altijd kragten genoeg; Zij kunnen ook andere gebreken hebben , wanneer de Apothe- car niet omzichtig genoeg te werk gaat. 6 MIX In enkelvouwdigen Voorfchriften van Geneesmid- delen is niets meer noodig, dan de Winkel-naa- men optegeven, en de hoeveelheid te bepalen. a. De Winkel-naam moet den Arts wel bekend. zijn, namelijk die geen, dien het daar te Lande ‚in de Apotheken gewoon is te voeren; ten wäare hij de Apotheek, volgens welke het bereid moet wor- den, in ’t bijzonder noeme, b. 1k heb een geval gezien, waar de Tariarus An- Zimonialis tot negen grein was voorgefchreven zon, der de Apotheek, of het Magiffraal V oorfchrift op» tegeven, het welk ligtelijk tot een allergevaarlijkst Quid pro quo gelegenheid hadde kunnen geven, “ce In de aanwijzing van «het Geneesmiddel moet men de vreemde namen onveranderd laten, om niet onverftaanbaar te worden, $: MXXXI. In zommige Voorfchriften van Geneesmiddelen wordt echter eene kleine bijvoeging gemaakt ; bij- voorbeeld, wanneer men Pillen , volgens de bereiding, in de Apotheek voor handen, voorfchrijft, als Pillen van GENEESMIDDELEN. 807 van Zee-ajuin, ftelt men, & Maff. Pilul. Squllitie. ; en wanneer men de drooge Ingrediönten van eenen gekookten Drank, Sijroop, enz. hebben wil, ftelt men, Species pro Dec.do, pro Syrupo, enz. a. Eigentlijk heeft de Apotheker geene Pillen in voorraad, maar alleen de mas/a tot Pillen, die eerst dan, wanneer de Arts dezelven voorfchrijft, tot groote of kleine Pillen gemaakt wordt. b. Men fchrijft dus deeze masfa van Pillen in de noodige hoeveelheid voor, maar niet zoo veele, of zoo veele Pilwlae Sguilliticae, dewijl de grootte zeer verfchillende is, en zij ook te droog zouden worden; wanneer de Apotheker ze, zoodanig afzedeeld, in voorraad houden wilde, c. Wanneer de huisgenooten van den zieken, bij voorbeeld, het Decoäum album aan huis moeten ge= reed maken, fchrijft men alleenlijk de noodige Win- kel-ingrediönten voor, in hoeveelheid naar believen\ onder de benaming: Species pro Deco&o albo. d. Wijlen de Raad von BERGER nam zomwij- len de Wortelen van Althaea en Zoethout „ benevens Venus-hair, tot eenen Borst-drank, en fchreefj ze voor onder den titul: Species pro Syrupo Althaeae. e. Uit deeze voorbeelden ziet men, hoe men zig ook in andere gevallen te gedragen hebbe; bij; voor- beeld, in zamengeftelde Tinfuuren „ waar toe men een ander middel ter oplosfing nemen wilde, kunnen wij insgelijks blootelijk voorlchrijven; Species pro Tintura. Fffg4 $. MXXXIL 808 SSDRSCHEITTEN VAN " $.: MXXXIL De verdeeling in Gifien wordt ook in enkelvouw- dige, Recepten, waar het noodig is, bijgevoegd, en is van gelijken aard, als ten aanzieh van zamengeitel- de Geneesmiddelen, 6,4. MAXK LUG, Rindelijk i is oak de Sögmatuur met opzigt tot deeze zoort even Zoo.noodig, als in de voorigen, en valt daaromtrent niets bijzonders aan te merken, $. MXXXIV. De meervouwdige Recepten, zoo wel van de en- kele, als zamengeftelde zoort, kunnen meestal, wans neer het Recept volledig, met alles, wat daar bij be= hoort, voorgefchreven wordt, onder elkander gezet worden ,zonder dat men daar toe juist een onderfcheir dings -teeken‘, zekere letters, een dubbeld kruijs, enz. : noodig heeftz evenwel vordert de goede orde, dat twee verfchillende Recepten, voor onderfcheiden per- foonen,, elk op: een afzonderlijk fluk papier gefchreven worden. 0. Dit is des te noodzakelijker, dewijl anderzints de &&n of ander van die perfoonen het gemeenfchap- pelijk papier niet altijd kan hebben, of regt gebrui- ken, zonder misfchien eenen misflag te veroorzaaken, b. Zeifs Recepten „ die voor d&n perfoon dienen, behoorden van -regtswegen ieder op een afzonderlijk fluk papier te flaan , ‘dewijl anders, wanneer her ‚ €ene GENEESMIDDELEN. va d@ne op nieuw moer worden gereed gemaakt, ligte- liijk een quid pro quo begaan wordt. €. De meervouwdige Recepten, die tot eene leve- ring aan Hospitaalen, en zoortgelijke betrekking heb- ben, en waar men meestal een D. S. aan het einde van elk Artikel vindt, worden hier niet bedoeld, S. MXXXV. Wij ftappen thans van deeze fofe af, en befluiten met eenige algemeene aanmerkingen. Fifs5 VIjR dio VOORSCHRIFTEN van VIJF EN ZESTIGSTE AFDEELING. Eenige algemeene vegelen, bij het [chrijven van Recepten in acht te nemen, $. MAXXXVL Ax Recepten moeten, gelijk reeds in den beginne gezegd is geworden, met den naam van den Lijder ge- teekend worden, wanneer bijzondere omliandigheden zulks niet verbieden. a. Daartoe behooren de Lijders, behebt metziekten, die uit eene ongebondene levenswijze voorıkomen. b. Allerleie ziekten der Vrouwen gedogen ook niet, dat de Lıjderes genoemd worde. c. Over ’t algemeen niet, waar eenig ongemak aan de teeldeelen plaats heeft, of de fcaaamte het ver- biedt. g& MXXXVIL Het is bijna onverantwoordelijk, dat niet telkens de dag en het jaar , wanneer men het Recept fchrijft, uitdrukkelijk gemeld worde. a. Het voorbeeld van zoo veele en bijna ontallijke Artfen verontfchuldigt wel deezen misflag, maar kan denzelven geenzints regtvaardigen, c, Hat GENEESMIDDELEN. 811 5. Het was het beste middel om voortekomen „ dat het Recept niet nog'eenmaal gereed gemaakt worde, gelijknu, zoo dikwilsen zoo gemakkelijk „op eenever- keerde en zomtijds zeer gevaarlijke 'wijze gefchiedt. ec. Al wordt het ook voor denzelfden zieken ge- bruikt, zoo is, wanneer een geruimen tijd zedert de eerfte voorfchrijving verloopen is, bijna altijd te ver- moeden, dat de omftandigheden, die zulk een Re- cept noodig maakten, zedert veranderd zijn. d. Wanneer de Arts voor zijnemoeite betaald wordt, en met weinig te vreden is, zoo zie ik niet, waarom hij zijne gemakkelijkheid zoo verre drijven zoude, om niet eens een nieuw Recept te fchrijven. e. Van geene Recepten wordt zulk een misbruik ge- maakt, als van die geenen, welke eenmaal in Drui- pers, en diergelijke zijn gebruikt geworden. Deeze worden zoo dikwils uitgeleend, ‚dat zij in korten tijd als eene Bank-noot verflijten en weder aan elkander gelapt worden, of men fchrijft ze zoo dikwijls en zoo verminkt af, dat men niet weet, of men ’er over hui-. len of lagchen zal. f. Hetgebeurt zelfs niet zelden , dateen Recept, het welk uitgediend heeft, door den eenen of anderen brobbelaar beproefd wordt; doch van deeze ftoffe zal ik op eene andere plaäts opzettelijk handelen. $. MXXXVIIL De onderteekening ‚van den naam van den Genees- heer moest ’er van regtswegen ook bij zijn. @. Dit is noodzakelijk , dewijl daar door het Recepg een b:hoorlijk gefchrift wordt. Zie $. XL B/Jadz. 51. bi Wan«- SIE VOORSCHRIFTEN van b. Wanneer hij het Recepr fchrijft, kost het hem weinig moeite, om zijnen naam daar onder te plaat- den. ‘ec. Wanneer zijne hand bekend is, kan het nog al fchikken , dat hij zijne naamteekening weglaat; doch het is altijd beter, om ’er dezelve onder te plaatfen. $. MXXXIX. Nog ftaat aantemerken, dat de Arts van regtswe= gen geene zeekens behoorde te gebruiken, als welketot grove misflagen gelegenheid geven kunnen, a. Ik fpreek van de feheikundige teekenen , waar.in het ’er zoo zeer op aankomt, dat men geene inkt- vlakken maake, waardoor de zin zoo geweldig ver- anderd werdt, b. Dit geldt in het bijzonder van de cirkels, vier- hocken, driehoeken, enz., waar van wij ons ook in dit tegenwoordig gefchrift onthouden hebben. c. Ook het gewicht moest men met Letters fchrijven, om alle mogelijke misvatting te vermijden, Jk weer een geval, waar men, na des Lijders dood elk Drachma in eene Once veranderde, om de Rer kening agt malen hooger te maken. d. De getallen kunnen mer Romeinfche Letters witgedrukt worden, wanneer de Arts of Apotheker niet gewoon is,.in het Latyn te tellen, $. MXL. Dingen van minder wezentlijkheid wil ik niet eens vermelden, dewijl zij van zelf fpreken. a. Men lette op duidelijkheid, zindelijkheid, en net- % GENEESMIDDELEN. 513 netheid; men zorge, dat het Recept niet dadelijk onbruikbaar worde. Men bedenke altijd, dat het een openbaar gefchrift is, b. Men fchrijve het dus zoo fraaij als oe iS, op een breed formaat, met goeden inkt, en op fijn en uitgezocht papier, wanneer het zelve flechts te bekomen 's. c. Men houde daar toe eenen genoegzaamen voor» raad van gefneden papier gereed. RE; REHIERER VOORNAAMSTE ZAAKEN, {N DIT.WERK VOORKOMENDE NB. Het getal wijst de Bladzijde aan. &: A ferekzel, wat is. 594, =——— zoorten. 595, 596. ftoffe. 596 — 606. ——— bijvoegzel. 604— 606. ——— orde. 606 — 609. mn hoeveelheid. 609— 611. — sifte. 6iI, 612. — —— —— onderfchrift, en fignatuur. 612 — 622; —— nuttigheid. 622, 623. formulieren. 623 — 626. Afwisfeling van geneesmiddelen. 324, 325. Apozema. : Zie Dranken. Aqua laxativa Vienneufis. 193 — 195. —— ophthalmica coerulea. 197, 193% —— fiyptica. 195, 196. dris ges UBER 13 Arts, hoe zig in het fchrijven van Recepten bij de zieken hebbe te gedragen. 356 — 367. Ajpergo. Zie Strooipoeder. B. Bis, wat zijn. 662. _——— zoorten. 663, 664. — —— dımp-baden. 665, 666 Balnea, Zie Baden. Balfem van Arcaeus. 199, 200. varı Kruidnagelen. 200, 201. hoofd - balfem, 201 , 202. —— van Guajacum, of Pokhout. 20% ——— Locatelli. 203. -——— van Noot- Muscaat, 204. —— roode Oog-balfem. 205, 206. —— Wond-balfen, 206. Levens- balfem van Hoffman. 207 , 20%. uitwendige Levens-balfem. 208, 209. Dalfemen , wat zijn. 804. Bafis , of hoofdmiddel in een Recept. 144 — 153. —— is eenvouwdig cf zamengefteld. 148— 153+ Bereiding der Geneesmiddelen, hoe bij het Recept uitte- drukken. 38 — 42. Bloedflelpend Water. 195, 196. Bois de Garou. 742, 743» Bolus. Zie Slikbrok. Boter van Marjolein. 209, 210. Braakmiddelen, Aanınerkiugen deswegens. 408 — 412 Bijvoegzelen, die de gedaante geven in een Recept, 192— 186 , 283. moeten de gifte niet buiten noodzaak groot maken, 313% C Re a E. Lo srantafn Zie Pap. Ceratum. Zie Wasch- pleifter. Charaders in het fchrijven van Recepten. 334, 335: Clyfmata. Zie Klijfleeren. Collyria. Zie Oogwateren. Confe&io Alkermes. 210, 311. Conferf, bloedzuiverend. 213, 214 wat is. 474 ftoffe. 474 — 476: orde. 476. hoeveelheid. 476, 477- gifte. 476. 'onderfchrift. 477. — fignatur. ibid. -——— nuttigheid. 478. — formulieren. 478— 480, Il D. De Zie Dranken. —— elbum Sydenhami. 212. Dikte der Ingrediönten in het Recept in acht te 264 — 266. Dranken, gekookte, wat zijn. 697, 628. ftoffe. 628 — 630. — bereiding. 631 — 638. — orde 635. —— gifte en boeveelheid. 639. — onderfchrifi en fignatuur. 639, 64% — nuttigheid. 640. ——— formulieren. 640 — 642. Drankjen, wat is. 398. nemeii. Drank. KEGESPERNS dız ’ Drankjen , ftoffe, 398. welke middelen daar töe te Er 399 — orde. 400. — ——— gifte. 400— 409, —n —— hoeveelheid,. 402. ; ——— onderfchrift. 403. | — —— fignatuur, 403. — — mutigheid. 403, 404. ———— formulieren. 404—416.. algemeene aanmerkingen, 417, 418. N Drop. 240. Droppelen, wat zijn. 369. hoofdftoffe of bafıs. 369, 370. 2 welke middelen daar toe behooren. 370 — 381; ——— orde der Ingrediänten. 381, 382» —_ sifte. 382, 385. = algemeene hocveelheid. 382. — onderfchrift. 333. ——— fignatuur. 384» —— vehiculum. 386, 387. — nüttigheid. 388. —— formulieren, 389 — 395« Werkresägte in de keüze van de Voorfähriften der Geneesmiddelen. 103—109, 113 — 115, 137—143, 282, Elsöuarium. Zie Conferf. Eleöuarium mundificans. 213, a1. Elixir Vitrioli. 214, 215. —— operitivum Clauderi. 216218. —— balfamicum temperatum Hoffmanni. 18 — 281. — Werlhofi. k2ıo—oa2, Er pellorale Ringelmanns. 222 — 223; Ges Em: ver m 418 10 TUR CR SER Be 20 © / Emplaflrum. Zie Pleifter. Emu/fio... Zie Olie-melk en Zaad- melk. Enemata. Zie Klijfieeren, Enrgelfchen » fchrijven de Gensesiniddelen. in enkele Giften voor. 123, Errhina. Zie Snuijfmiddelen. Effentie, zamengellelde van Alsfem, 237. giftweerende van S/ahl. 238. van Kina, volgens HJuxham. 239, 240. 4 F, ge omenta. Zie Stovingen Formulieren van Geneesmiddelen, hoe van Recepten on- derfcheiden zijn. 14— 26, van Droppelenr. 389 — 395. van Drankjens. 404 — 416. van Juleps. 431 — 4360. van Mixtuuren of mengzels. 448 — 454% van Emulfien of Oliesmelken. 463 — 465. van Linäus, of Likmiddelen. 470 — 47% van Conferven. 478 —480, van een Bo/ns, of Slikbrok. 483 , 484 van Pillen. 5or — 504. van Poeders. 539 —544* vau Tragee, of grove Poeders, 546 van Koekjens of Plaatjens. 556. varı Suiker- koekjens. 561, 562. van Zaad.melken. 578, 579. van uitgeperste ‚Sappen. 592, 593. var Infufien, of Afırekzels, 623— 626 van gekookte Dranken. 640 — 642. van middelen tot Wasfching. 649, 650% van Stovingen. 657 — 661. | UBlllil REGISTER. 819. Birmulieren van Infpuitingen. 671 —674. van Oog- wateren. 677, 678. van Reuk-middelen. 683, 684. van Mondfpoelingen. 687, 688, van Klijfteeren. 705 , 706. van Smeeringen. 713—715, 716. | van Pappen. 728° —731. Mostaäard - pappen. 736. van Moodkoekjens. 749, 75% ' van Zerpillen, 758. van Strooipoeders. 767. van Matrasjens. 777. van Zalven. 783. van: Pleifters. 797 — 799 G. INN u) argärismi. ie Gorgeldranken. | Gaubius, hoe' hij de Recepten werdeelt. 65 —69, Gedaante_ der voorgefchrevene Gengesmiddelen. 42 — 44, 110— 112. der Geneesmiddelen naar den aard der ziekte in te rigten. 124, 125, Geneesheer, welke regels hij ih zijue Recepten in acht moet nemen. 96— 134. Geneesimiddelen, welke verdeeling door den Schrijver ge. volgd wordt. 93— 95. —— welken men zig wagten moet zamen t& voegen. 273— 278. —————— welke regelen in derzelver keuze waar ı4 nemen. 356 — 367. Gewichten der Geneesmiddelen. 336. Gifte der Genessiniddelen, hoe bij het Recept te bepaa- len, 45. Ggga Gifa % er. a Gifte der Geneesmiddeien, hoe ten »anzien van grootte ‚en geral te bepaalen. 293 — 328. Gluten. Zie Lijm. Gorgeldranten, gebruik en nuttigheid. 689, 690. Gorter (de) hoe hij de Recepten verdeelt. 69, 7% Grove Poeders, wat zijn. 545. — formulier. 546. Guttule. Zie Dropbelen. 122 H aujlus. Zie Drankjen. ' Heulfap , vloeibaar. 243. Hoeveelheid der Ingrediänten in een Recept. 33 — 38; van het voor te fchrijven Geneesmiddel. 102. — — der Ingrediänten in een Recepr. 291, 292. ——— van hei geheel der Ingrediänten. 329 , 330. Le, T nfufio. Zie Aftrekzel.. Ingrediönten, hoe in ’een zamengefteld Recept te verdee- len. 135—262., m — getal derzelven in een Recept. 135—142, hoofd- middel of bafıs. 144—153. onderfteugend middel. 153—170, verbeterend middel, 170— 182. gedaante- gevende bijvoegzelen. 182-186... vercierend middel. 186, 187. verbergend middel. 187—19e. welke te verkiezen, met opzigt tot derzelyer menging. 263— 284» 0 orde in het bijeänvoegen derzelven in een za- mengefteld Recept. 285—290. en —— hoevcelheid van dezelven. 291, 29% | III In- nee S EIER 221 Ingrediönten, hoe de gifte ten aanzien van grootte en seat te bepalen. 293—328. ’ — — hoeveelheid van ’t geheel derzelver. 329, 330. =——— —- benaaming derzelven in het Recept, 331— 333. Infpuitingen, wat zijn. 667. ftoffe. 668, 669. ——— onderfchrifti, en fignatunr. 670, ——-—— nuttigheid. 671. —— formulieren. 671—674. Julapium van Campher. 241. — van Rozen, 242. Julep, wat is. 419, 420. N —— ftoffe, 420, 421, ——— wat daar toe te nemen. 421—426. —— orde. 426, 427. —— gifte. 427, 428. ——— hoeveelheid. 429. ——— onderfehrift. 429. —— fignatuur. 430. =——— nuttigheid. 430, 431. _—- formulieren, 431—436 —— algemeene aanmerkingen. 436. ————— K. | Me K inderen, welke Geneesmiddelen aan dezelven te geven. 126, 127. Kleur der Ingrediönten, hoe daar op te letten. 266-268. Klijfteeren, wat zijn. 691. — ftoffe. 692—700. — — hoeveelheid., 700—702, — -- Onderfchrift. 702 Gg83 Klife 82 PEOFSTER 'Khijfleeren , fignamur. 703. nina — nuutigheid. 703—705. — formulier. 705, 786. Koekj jens van Spiesglas. 246. .oiE van. Althza. 246, 247. ee Koekjens, wat zijn. 507. ftoffe. 507, 503. orde, en grooite. 508. gifte, en hoeveelheid. 509. 