title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: Ten tweeden moet het hoofd onbeweeglijk in de bovenste opening van het bekken staan; is het nog beweeglijk; dat is, is het nog boven den ingang of de bovenste opening van het bekken, dan zou men het rechtstaaande hoofd scheun drukken. Ten derden moet de rechte lijn van het bekken nauwer dan 3 of 3 duim, zijn, of de grootte van het hoofd meer dan 3 duim; ook moet de ligging van het hoofd niet tegengesteld zijn. Ten vierden moet men bij het oplijnen van het instrument wel acht geven, dat de clitoris, de pisbuis of de blaas niet gekwetst worden; deze moet men eerst scheuren, om de verhoedering van te verhoeden, waar na ik de verlosling voltooi, op gelijke wijze als men gewoon is te doen in natuurlijke gevallen. GRONDBEGINSELEN van de chirurgie. I k heb mij alzoo bij langduurige verlossingen, als het hoofd niet zoo zeer om deszelfs grootte, als om het uitblijven der weeën was blijven zitten, met veel voordeels, van dit werktuig bediend. Daar het niet strekt of snijdt, en dun is, kan het bij iedere vrouw gemakkelijk en zonder enige gevaar naar binnen geschoven worden: uit een en ander blijkt dan dat de Roomsch-Katholieke hefboom het eenvoudigste en onbedrieglijke van alle werktuigen in de Vroedkunde is, en gevolgend, zonder enige bedenken, in de des vereisende omstandigheden, gebruikt kan worden. Over het gebruik der tangen is gewissigste uitvinding in de Vroedkunde is ontstaan door middel van welke men, als ware met ijzeren handen het hoofd van het kind, zonder het beschadigen, uit het bekkenhol kan halen. Ook deze uitvinding was onze eeuw voorbehouden; zij wordt wel eens de Engelse tang genoemd, om dat zij door Chamberlain is uitgevonden, zoo als men voorgeeft, doch wat bij sommigen echter in twijfel wordt getrokken: wat wel is zeker, dat men reeds bij Avicenna een bewijs van geboortetangen vindt, en dat Jacob Rurik een Zweed, ook reeds dergelijke tangen gehad heeft, al zijn dezelfde dan niet zoo volmaakt geweest, als die in Engeland waren. Deze tang is door de bezitter van de tang langen tijd geheim gehouden, tot dat de Engelse Vroedmeester Chapman in het jaar 1733 haar geheel bekend maakte: van die tijd af, is zij door veel Vroedkundigen verbeterd: Levret, een beroemd Fransch Heel- en Vroedmeester, heeft het meeste daaraan toegebracht; hij vond dat de eerste voorsteek te kort, te recht, te weinig holstaande, en van een fluiting voorzien was: Levret heeft de tang langer gemaakt, naar de vorm van het bekken gebogen, meer uitgehakt, haar een betere fluiting gegeven, en ze dan zo volkomen gemaakt, als wij ze thans, onder zijn naam, in het gebruik hebben. Maar daar zijn tegenwoordig nog drie tangen in gebruik, naamelijk de Zevretfche, de Smellifche, en de Levretfche, de Smellifche is veel korter dan de Zevretfche en zij kan alleenlijk dan gebruikt worden, als het hoofd van het kind reeds ver in het bekkenhol is ingezakt: de Levretfche is langer en hier achter, in de verkleining afgebeeld; de Smellifche tang vindt men op vele platen afgebeeld: de Levretfche heeft drie armen; deze tang verlengt het hoofd niet alleenlijk zijdelings, maar de derde arm drukt ook het achterste gedeelte van het hoofd in zijn diameter naar voor puntig. De geboorten waarin het gebruik der tangen vereist wordt, zijn de volgenden: 1) Als het hoofd te groot, en in het bekkenhol ingeklemd is; het kind moge leven of dood zijn. 2) In alle gevallen, waarin de weeën geheel wegblijven, waar het hoofd, al is het ook niet te groot, reeds in het bekkenhol staat. 3) In gevalle de baarmoedersch vader te zwak is om de weeën genoegzaam te verlevendigen. 4) In gevalle van een gevaarlijk tijdverloop eene haastige verlosking vordert: dergelijke gevalken zijn, een bloedvloed, een ontsteking der baarmoeder, de verschijnen van een scheuring der baarmoeder, de stompener baarmoeder, enz. 5) Als het hoofd door 't strengelen van den navelfstroom terug wordt gehouden, of als deze afzcheurt, of met het hoofd tegelijk inzakt, en niet terug gebracht kan worden. 6) Als ’t hoofd met den nek of met het aangezicht inzakt, van voor naar achteren, of van achteren naar voorwerd. 7) Ook als het hoofd van een dood kind zich niet over en schuift, maar zit blijft. 8) Als het hoofd zeer scheef staat, en men 't met de hand niet weer kunnen herstellen. 9) Een hoofd, waarvan de hersenen ontlast zijn, en ook dat afge scheurd is, kan men door de tang naar buiten brengen, als het zich in 't bekken bevindt. 10) SMELLI bedient zich van zijn tang, als het kind met de voeten gehaald wordt, en het hoofd in 't bekken ingeklemd is. In alle deze gevallen wordt de tang gemakkelijker aangelegd, als het hoofd zich in 't bekken, of reeds in den uitgang bevindt, dan dat het nog in den ingang of de bovenste opening was: het aanleggen is ook lichter, als 't hoofd natuurlijker dan tegengesteld geplaatst is. De gehele tang bestaat uit twee delen, die men van elkaar kunnen brengen: het ene stuk, hetwelke de stift heet, wordt het mannelijke deel genoemd; het andere stuk, waar de opening in is, kan het vrouwelijke deel genoemd worden: van deze twee stukken wordt het een naar het andere naar binnen gebracht en aangelegd,ieder van deze twee armen en de tang zelf wordt, in drie delen verdeeld, in den lepel, in het scharenier, en in de handvat, waar de kromme haakjes geplaatst zijn. Een manlijke deel wordt eerst ingebracht, zodat de vlakte, waarop de fist flaat, boven is; dan wordt het vrouwelijke deel ingebracht, naamelijk op de andere zijde van het hoofd, en zodanig dat de platte zijde van de geleding naar onderen is, op dat zij hetzelfde met de fist kunnen vereinen, om te fluiten; want deze fluiting der tang moet de Vroedmeester altijd voor het gezicht zien. Sommige leggen de tang alvorens deze te gebruiken in warm water, om haar natuurlijke koude te verminderen, andere bekleeden haar met leer: deze voorzichtigheid is onnoodig, en maakt het instrument, zonder noodzaaklijkheid, dikker; de lepel van de tang moet men met ongezouten boter, of aan een dergelijke smeuring, om die gladder te maken. Veronderstellen wij nu het geval, dat een te groot hoofd in zijn natuurlijke ligging, zodanig in de ingang van het bekken ingeklemd is, dat de baas van het hoofd in de ingang, maar, met het overige deel in het bekkenhol ligt. In dit geval moet men de baarmoe der vrouw dwars over het bed, het zij in een bed of op een rustbank leggen: dan wendt men de tang op de volgende wijze aan. De Vroedmeester brengt zijn rechte hand zo ver als er ruimte is, tussen de linkerzijde van het bekken en het hoofd, naar binnen: op deze hand brengt hij met de andere de manlijke arm der tang naar binnen, en omhoog, tussen de hand en het hoofd; de arm der tang wordt, uit vrees voor de mond der baarmoeder te beschadigen, meer aan het hoofd, dan aan de schede en de baarmoedersmond gedrukt, en zodanig als men kan, omhoog geschoven: schreeuwen de vrouw, dan is ’t een teken dat men aan de mond der baarmoeder is gekomen; in dit geval haalt men de arm wat terug, en zoekt zachtjes tussen het hoofd en de baarmoedersmond in, en omhoog te komen; terwijl men altijd meer aan het hoofd dan aan de schede drukt: in deze positie blijft de arm der tang, of kan zelf vast staan, of men laat hem door een hangende hand vasthouden. 2) Op dezelfde wijze, wordt de tweede arm der tang naar binnen gebracht aan de andere of rechterzijde van het bekken. 3) Elke arm van de tang wordt schuin, tot aan de bovenkaak van het kind, om hoog gebracht, welke plaats men uit het lange deel, ’t welk naar binnen gebracht is geworden, en uit het schielijk vallen der tang in een derde ruimte, kan beoordelen; het bovendeel van de tang plaatst zich van zelf naar het voorste en bovenste gedeelte van het bekken. Worden de armen der tangen in de geleding welke de Vroedmeester begint met de tang langzaamer aan te leggen, handen flemen te drukken, om het hoofd wel te vatten; doch hij moet te zorgen dat de huid of de haren der schaamlippen niet mee gevat worden, 't welk grote pijn veroorzaakt, nu proeft hij om, op eene maatige en kundige wijze het hoofd des kinds wat los te maken, door hetzelfde eenigzins te draaien, doch alzoo, dat de zachte teeldeelen, en van het hoofd en van de tang afwijken — hij stelt tussen beiden zijn pogen een oogenblik uit, om zich te verpozen, en de vrouw nieuwe krachten te doen verzamelen, ook om haar moed in te boezemen. In deze onregelmatige beweging trekt hij het nog hoog standaard hoofd in het bekken, en zoodanig verder naar beneden, maar altijd in eene lijn naar de as van het bekken gericht, en tot omgrenzing aan den witgang van het bekken: ten laatsten wordt de geleding van de tang, van vooren, over de veréniging der schaambeenderen, als het ware om een heenpunt, gebogen, zoodat het voorhoofd en 't aangezicht het eerst naar buiten komen. Onder deze gehele kunstbewerking, bijzonderlijk als het hoofd door den witgang van het bekken gaat, moet een helpende hand de bilnaad tegenhouden, op dit niet scheuren. Dan is nu het hoofd buiten gebracht, dan neemt men ten eerste de tang weg,, en haalt het kind verder op de gewoonde wijze met de hand. Als de tang wel aangelegd is, en ook het daaraan trekken regelmatig gedaan wordt, zoo kan men, zonder de barbarend vrouw te beleedigen, bijzonderlijk als hij staande de Operatie weet te krijgen, (die de werking der tang sterkt bevorderen,) soms, door een geringe trekking, al naar dat het hoofd bekleind is, gelukkig verlossen: de vlakte drukking is voor het kind niet. zeer bedrieglijk; dezelfde verliest zigt na de geboorte welhaast: zo het niet mogelijk is on de armen van de rang over den bafis van het hoofd te brengen, dan mag men ook met dezelfde niet drukken, om dat men de flapbeenderen dan zoude indrukken, en ook om dat de tang afgleiden zoude, i.e. „De Lachische tang met drie armen, heeft van de twee andere dat bijzondere, dat de derde arm tussen het achterhoofd van het kind en het schaambeen der moeder gebracht wordt: het hoofd wordt dus van het schaambeen afgehouden, en maakt dat de tang niet afgleiden kan. Alle die in het oefenende gedeelte der Vroedkunde enige ondervinding gehad hebben, zullen weten dat er soms gevallen zijn, waar men noch met den hefboom, noch met de tang, het hoofd uit het bekkenhol kon brengen: in die gevallen heeft de volgende Operatie plaats. Het ontlassen der hersenen uit het hoofd. Als het hoofd te groot is, en dus den arbeid der aanvang verijdelt; als het te nauwe zijnde bekken de aanvang niet inlaat, of als de sterk ontstokene teeldeelen zonder de grootste verfcheuring, het gebruik der tang niet toelaaten; dan is er geen ander middel voor de barende vrouw, als het ontlasten der hersenen uit het hoofd des Kinds; maar leeft in dit geval het kind nog, dan is de eerste aanwijzing voor de keizerlijke snede. Is de nier nog in staat of deze door te staan, en is het kind gevolglijk nog levendig, wat is hier dan te doen? Hier bevinden zekerlijk elke Vroegseptember, die een geweten heeft, om te antwoorden: 'moet het kind der moeder' of 'mocht deze het kind opgeofferd worden? de Keizerlijke zweet is voor het kind een zeker, maar voor de moeder een onzeker elendig redmiddel; het onterfalen is voor het kind een zeker dood, maar de moeder wordt door deze levensfijke operatie gered. Laat men de hele zaak aan de Natuur over, dan sterft de vrouw zekerlijk; doch langzaam; en juist daarom redt men maar zelden het kind, na de dood der moeder. Hier mogen de Theologant, de Fylist of de Moralist beschrijven, ik voor mij zal nooit het doodelijke zweet in een levendig kind brengen: met meer moed zou ik de Keizerlijke zweet ondernemen, als zich moeder en kind nog in goede ongesteldheden bevinden, en alle de andere operaties tot voor nu beproefd waren. Het ontwerpen van het hoofd alleenlijk bij overleden kinderen, en bij al te grote afgefcheurde hoofden plaats, daar het op geen andere wijze, door de grootte van het hoofd, en de nauwte van het bekken, zoo wel bij een geheel kind, als bij een afgefcheurd hoofd, of om enige andere oorzaak, verloren kan worden. Die is een vraag van het punt van keuze in de Vroedkunde, een vraag die de nauwkeurigste onderzoeking verdient, of een kind dood is of niet; als men dus niet de openlijke tekens van de verrotting aan het kind vindt, dan moet men, als het de omstandigheden toelaat, zeker niet met de operatie overhaasten, want een nog niet lang gezaaid kind, geeft niet aanvankelijk verfchijnfelen van rotting; en worden deze niet gevonden, dan kan men zich licht bedriegen. VROEDKUNDE Zijn er zekere tekens dat het kind dood is, dan moet het ontlasten van de herfenen op de volgende wijze worden gedaan: Ze men de vrouw dwars over het bed, en brengt men eenige vingers van de linkerhand op de fontanel, als het kan geschieden, of aan de tussenruimte, die tussen de twee wandbeenderen van het bekken is. Op en tussen deze vingers wordt door de rechterhand het Derforatorium, op dezelfde plaats, aangebracht. Hier wordt het instrument opgezet, en, zodanig als noodig is, in het bekken en hoofd ingedrukt; het werktuig wordt dan bij wijze van een schaar vandaan getrokken, om de opening te vergrooten: met ditzelfde instrument moet men ook een dwarssteek doen, en het dan als een schaar drukken; of door het omdraaien van hetzelfde de herfenen breeken, op dat zij beter en uitvloeien. 4) Men neemt dikwijks waar, dat de opening door het Dura mater gemaakt, door het overheveling der bekkeneelbeenderen weer geflossen wordt: in dit geval kan en der wandbeenderen door een gekartelde been- tang ingedrukt, en dan of met deze tang of met den vinger gevat, bewogen en uitgehaald worden; en alzodanig Herr ve KRANZ, mijn Leermeester, heeft in Parijs, drie dergelijke schande rijke gevallen gezien, waarvan hij een, met zijn gewone ongeveinsdheid, oprechtlijk verhaalt. E Eene vrouw, zegt hij, (moeder van drie kinderen) die wegens had, was al door vier-en-twintig uren het water gebroken, toen ik en mijn onderwijzer in de Vroedkunde werd gehaald: deze, na dat hij de vrouw op de kopste wissel Onderzoek had, schudde het hoofd tegen mij, en lag de haak aan het hoofd van het arme kind, scheurde met geen klein geweld de bekleiding van het bekkeneel, bracht een gedeelte der beenderen uit, en eindelijk, na een uur toevallen het kind, elendig mishandeld, naar buiten; terwijl het hem, met schrepen zijn gruweldaad te kennen gaf; dan, dit gewaar wordende, zette bij de voet aan „zodanig dat hetzelfde „nog half huilende den eersten en tegelijkertijd en laatsten voor dien die this onmensch het nog gaarne in ”s in den et 'gg en 's moeders lichaam Ik herinner nog, zegt de gevoelige waarnemer, van dit gruwelijke toeval, als; want die onmenschlijke daad denk. : R a F „ De Heer v. ZWIETEN voegt hier bij: „Deze schandelijke daad had de wordt de gemaakte opening groot genoeg— een zaak die bij een verrotd kind zeer makkelijk gedaan kan: worden, welks fontanel men dikwijls zonder perforatie, met de bloote vinger naamlijk, kan doorboren. END 5) Daar de bekkenbeenderen nog vast vereenigd zijn, zijn de vingers te zwak; alsdan moet men gebruik maken van de beentang, hier achter afgebeeld: met deze tang men de wandbeenderen en buigt hetzelfde naar binnen, tegen de bekkenholte aan; voorzichtig breekt men hetzelfde af, en brengt het met dezelfde tang naar buiten: echter moet men de beenderen die aan de rand scherp zijn, altijd tussen en op de linkerband withaalen, zodat dezelfde scheide niet beïnjagt. 6) Is dit alles gedaan, dan perst men dikwijks de weeën, door de gemaakte opening in het bekken, de hersenen met het hoofd naar buiten, even als in een natuurlijke geboorte. Maar hebben de weeën opgehouden, dan blijft het hoofd stil liggen, en dus moet men hetzelfde door de kunst afhalen: men beproeft daartoe om met eenen stompen haak in een der oogholen, in de mond, enz., waarzelfde maar wil vastzitten, het hoofd langs de as van het bekken uittrekken: ik heb dit altijd met een stompen haak gedaan, anderen willen het met de tang doen, doch het plat en samengeperst hoofd kan niet wel met de tang gevat worden. Maar als het hoofd overmaatig groot is, en de beenen al te hard zijn, dan moet men, na het weggenomen wandbeen, met de breede beentang beproeven, om sen der flaapbeenderen uit te breken; alzoo wordt de basis van het hoofd smaller, en bereikt men gewisselijk zijn doel. Alle andere, in deze operatie aangeraden werktuigen, zijn ontoereikend en gevaarlijk: de haak alleen maken het hoofd niet kleiner, ook niet de hoofdtrekker, beide werktuigen schieten ligtlijk uit, en kunnen de Er zijn Een NROEDEUNDE Mr bantende vroetw of de hand des Vroedmeesters beschadigen: 'de verborgen Zaag van FRIED door THEBESIUS toret hiet ontherfenden aangeprezen, is gevaarlijk en overtollig, wg. runaın Ar n% Het ontlasten der borst-ingewanden; Als een bijzonder groot kind in de hele borst- of met den rug 200 vast en zóó diep in het bekken geklemd is, dat men, om het te keeren, voortrekt niet bij de voeten kan komen, moet men het kind verkleinen, dat is de borst en buikholte van derzelver ingewanden ontlasten. Deze operatie is zeldzaam toegelaten, evenwel ben ik genoodzaakt geworden deze te doen; echter slechts eenmaal; ofschoon ik een groote menigte van geklemde borst-geboorten behandeld heb: Men ziet dus ligtelijk in, dat zij alleen kan plaats hebben, als er vaste tekens van den dood des kind aanwezig zijn, of als het keeren onmogelijk is; als het kind monstereus is; Of als het samengegroeide tweelingen zijn; want een, in dit geval, levend kind, kan alleen door de keizerlijke hand, of door het klieven der Tschambeenderen in 't leven blijven. Daar de kinderen in zulke een ligging lang kunnen leven, moet men, alvorens de operatie te bewerken, zeer nauwgezet de verschijnselen van een dood kind overweegen. Is nu in den derden graad der geklende borst; het kind dood, dan moet men hetzelfde op de volgende wijze ontlasten: Voor het eerst, moet de vrouw liggen dwars over het bed: de Vroedmeester brengt zijn linkerhand in de schede; twee vingers van die hand zet hij op die plaats van de borst van het kind, waar hij de borst wil en kan openen: de plaats naast het borstbeen is het zachtste van alle, om door te boeren. Ten tweede, wordt het perforatorium met de rechterhand van buiten in de borst gebracht, zoodanig dat de punt van het instrument op de in de schede zijnde vingers van de linkerhand voor gaat, om de mond van de baarmoeder niet te beschadigen: nooit moet de punt van het werktuig van het gevoel van de vingers afwijken. Is men dus zeker, dat de punt van het perforatorium op de borst van het kind, naast de ribben geplaatst is, dan drukt men hetzelfde tussen diezen door in de borst: zodra men het perforatorium van buiten doet, verwijd men de wond zoo veel men kan: dezelfde wond en verwijding maakt men meer naar onderen: men brengt alsdan het perforatorium en de linkerhand uit de schede, en de rechte hand weer in dezelfde, om met de vinger de ribben, die zich tussen de gemaakte opening bevinden, te breeken. Dit heb ik eens zeer gemakkelijk gedaan, alhoewel het kind toen nog niet geheel verroten en bros zou geworden. Heeft men een genoegzame opening in de borst, dan trekt men met de vinger, of met de stump haakken, de ingewanden der borst naar buiten: men breekt het middenrif met de vinger, of als dit niet kan gezien, gelijk ik ondervonden heb, met het perforatorium, en verwijd de wond met de vinger; en dan kan men de ingewanden der borst- en buikholte, zeer gemakkelijk met de vinger of met eenen stomp haak vithaalen. Zijn de borst- en buikholte op deze wijze ledig gemaakt, dan heeft men ruimte genoeg om met de hand bij de voeten te komen, het kind te keeren, en bij de voeten uit de baarmoeder te halen: ik heb dit bij een groot kind gelukkiglijk volbracht. Ik houde de door RÖDER en andere aangebrachte fere ke snijdingen van den zogenoemen graad in twee of meer stukken geheel onnoodig: al is het kind dood, moet men echter geen stuksnijding van het lichaam doen, zonder daartoe genoodzaakt te zijn, om de baarmoeders vrouw en omstaders niet nog akeliger te maken. Zijn met de borst een of beide de armen in het bekken gezakt, en sterk opgezwollen, dan moet men dezelven, als zij hinderlijk zijn, voor de operatie, uittrekken, wel verstande, als het kind dood is. Om het uitdragen van een der armen te doen, draait men, zoo veel mogelijk, die aan de schouder aangevatten oppervlakte, zodanig om, datzelfde uit het gewricht kan genomen worden: meestal blijft het schouderblad en het clavicula (fleutelbeen), tegelijk aan dezelfde hanger; is dit het geval niet, dan buigt men de twee beenderen op zichzelf uit, en men heeft ruimte om tot de borst te komen. Alle tot deze operatie uitgevonden scherpe haakjes, schaaren en messen zijn onnodige en gevaarlijke werkuitrustingen; vallen zij uit, dan kwetsen men de baarmoederende vrouw, of zichzelf: het eenvoudige der vooratorium, en dergelijke stompe haakjes, zijn voldoende genoeg (zoals ik ondervonden heb) om de borst en buikholten ledig te maken. Wanneer een afgetrokken en teruggebleven hoofd uit de baarmoeder gebracht moet worden. Bij alle geboorten, waarin men het kind met de voeten ter wereld tracht te brengen, is veelal het moeilijkste om 's hoofd door het bekken te halen: men heeft in de volgende gevallen de volgende opgeloste: 1. Als men de keering gedaan had, daar het hoofd te groot, en het bekken te nauw was, en het lichaam geweldig werd getrokken. 2. Als het hoofd niet te groot, maar toch door de zetting heel flapping aan de botten der halswervelen was. 3. Als het kind in die tegengestelde ligging werd getrokken, daar het aangezicht naar vooren met de onderkaak boven op de rand der schaambeenderen hing. 4. Als men het hoofd met de armen met geweld in de kleinere diameter van het bekkenhol trok. Als een hevige kramp in de mond der baarmoeder of de schede, het hoofd, onder het sterktrekken terughield. Hoe het afschelen van het hoofd in alle deze gevallen te verhoeden is, hebben wij, reeds bijzonderlijk in de afdeeling van de geboorte der voeten afgehandeld. Hier is alleenlijk de wis te beschouwen, hoe een afschelen en terug gebleven hoofd van zulk een kind vervolgens uit de baarmoeder is te brengen. Het afschelen hoofd kan nog geheel in de baarmoeder, of reeds in het bekkenhol, dat is in de schede. Aan het afschelen hoofd kan zich nog een of meer, of geheel geene, der halswervellen bevinden; dit laatste gebeurt zelden: deze verschillende omstandigheden moet men door het gevoel na aftappen. De Vroedkundige Schrijvers zijn’t in dit geval niet, en sommigen willen dit afschelen hoofd aan de Natuur overlaten; doch wel overwogen aanmerkingen, bepalen de volgende regelen. Is het hoofd nog in het hol der baarmoeder, dan kan hetzelve door de sterkte weerstand niet uitgeperst worden; om dat de baasis altijd, groter is dan de bovenste opening van het bekken, en om dat deze vlakke zich nooit kegelsvies kan vormen, zodanig als de kruin, etc. Maar is het afschelen hoofd reeds in het bekken; dan heeft men wel gens de geheele uitpersing door de Natuur zien verrichten. Mijn raad is, in het eerste geval, zich nooit, en in het tweede zelden op de week, en op de Natuur te vertrouwen; maar ten eerste de hand aan het werk te leggen, om de vrouw van het teruggeblevene, hoofd te verweiden. Men moet trapsgewijs van de kleine tot de grote handgrepen overgaan. En als daar het afgefcheurde hoofd in de baarmoeder bevindt, moet de Vroedmeester proberen, om zijn twee vingers in de mond van het kind, en de duim in het grote achterhoofdsgat te brengen, om dus het hoofd naar zijn Natuurlijke richting, naar dwars door het bekken te brengen. Deze handgreep gaat dikwijks goed, als het hoofd niet te groot, niet verroten, en geen der halswervelen aan zich heeft; want een groot hoofd is onmogelijk zonder onthoofding uit te halen: in dit geval en in de verrotting scheurt de onderkaak uit het gewricht, en het aanwezige der halswervelen verhinderd ons den vinger of duim in het grote achterhoofdsgat te brengen; dus heeft men geen vastigheid, en kan men ook niet verder trekken. Hier nu, daar men met de hand niets doen kan, neemt men den spoopenhaken te hulp, die men in de oogholte, in de neusgaten of waar men kan, zet, en zoekt dus deels met de hand, deels met den haak, den uitgang te bewerken: deze verénigde krachten zijn meestal toereikend, als het hoofd niet te groot is, zo als ik reeds in drie gevallen heb waargenomen. Maar is dezelve te groot, dan is men in dit of in elk ander geval genoodzaakt (als men met de hand of de haakens niets kan verrichten,) om het hoofd te ontheren: dus zoekt men het hoofd door de hand te dragen, dat de kruin aan den baarmoedersmond en de bovenste opening van het bekken te staan komt: in deze positie laat men de kruin van buiten op den buik vasthouden, dat het bij de werking van het perforatorium niet uitwijkt: voor het overige wordt de gehele operatie zoodanig voorgesteld, bij het ontheren van het hoofd gezien hebben.. Als het hoofd daar en tegen in het bekkenhol is afgeperst geworden, dan kan men de hand wel gemakkelijker daar naartoe brengen, of het met de tang uit te halen; maar om de grootte vereist het de ontherening; dan dit is moeilijk aan de basis van het bekken te doen, gelijk ik ondervonden heb, toen ik eerst genoodzaakt werd, het perforatorium door de basis van ’t bekkeneel in de holte van ’t hoofd te brengen. Er is een groot aantal van wijzen, waarop, en ook vele werktuigen, waarmee het uithalen van een afgeperst hoofd moet geschieden, zoo door de oude als hedendaagse Vroedkundigen beschreven en voorgedragen; maar ik vermet mij te zeggen, dat zij allen gevaarlijk en onvermogend zijn. Voor ongeboren houde ik de zakken van Amand en Gregorius; de van vele uitgevondene vingers; de door elastische draden gemaakte banden van Simmell en Bourton; de hoofdtrekker van Mauriceau en anderen, enz.: zelfs de drie-armige hoofdtrekker van Levret. De wijze, om na een afgefcheurd hoofd, de in de baarmoeder teruggeblevene tronk uit te halen is niet minder verdrietig is het geval in Zusizaamer en als in of buiten het bekkenhol het hoofd des kinds van den hals, of met den hals van den tronk afgescheurd wordt, zodat dezelve en het bekkenhol, of in de baarmoeder terugblijft: de mozaeken van dit afscheuren des hoofds van den tronk, kunnen zijn of meer van de volgenden zijn: 1) Als het reeds buiten den uitgang van met geweld, en uit onkunde, getrokken wordt: bijzonderlijk, 2) Als de uitgang van het bekken te nauw is. 3) Als het geheele kind reeds verrot is. 4) Als de schouders te breed zijn. 5) Als het kind zoodanig met het hoofd staat, dat de schouders vast tussen de schaambeenderen en den voorberg van het heiligbeen geklemd zijn, 6) Als de armen kruislings op den rug liggen. 7) Als de vliezigheid der schiedem wat de hals terug houdt. 8) Doch meestal is het gebrek, als het lijf des kinds monitieus, of dat de buik, water- of trommel- zuchtig is. 9) Ook door de tang is het mogelijk het hoofd van den hals af te scheuren. Den tronk van dit ongelukkige kind zoekt men op de volgende wijze uit het bekken te halen. Is dezelfde in de baarmoeder, of, zoodanig als meestal gef scheidt, in het bekkenhol met den afgefcheurden hals dan zoeke men ten eersten , aan of alle twee armen los te maken, en deze van den tronk af te brengen : men vat dan de armen bij de schouders, zoo dat men een vast deel tot het trekken heeft, (als de vrouw nog fleerke weent heeft, gaat dit dikwijls goed, in zoverre geen bijzonder gebrek aan het bekken, of aan het lichaam der vrucht plaats heeft.) Kan men den tronk door het losmaken van, en trekken aan de armen, niet naar buiten brengen,, dan kan men tussen de ribben, al waar zij beenig zijn, of tussen de wervelen eenen stompen haak inzetten, en daar mee het uittrekken beproeven : is dit ook niet voldoende, dan is meestal de tronk waterzuchtig of monitrieus : in dit geval stoot men tussen de ribben het perforatorium in de borstholte; men verbreedt de opening met dit instrument, en brengt den stompen haak daarin: men tracht de longen om deze te wikkelen, en dezelven uit te halen ; is de borst ledig, dan brengt men het perforatorium weer in de borst, om door middel van. Het is voordeliger het ontlasten van de ingewanden te doen, dan een ziek lijf zonnder dit, uit te halen. Trekt men deze met geweld door, dan worden de baarmoedermond en de bilnaad ellendig gescheurd. Zo de gehele tronk in de baarmoeder ligt, en is deze niet geheel groot, dan kan men proberen om door het keeren den afgebroken tronk met de voeten uit te halen, ’t welk mij eens wel gelukt is. Het doorklieven van het tussen de schaambeens liggende kraakbeen en de bandachtige zelfstandigheid. Deze operatie is een van de nieuwste uitvindingen in de Vroedkunde, en heeft door haar nu eens gelukkige, dan eens ongelukkige gevolgen, eenen algemeenen twist onder de kundige Vroudwartiers veroorzaakt. Deze bestaat in het doorklieven van de kraakbeenvestiging van de schaambeenderen. Zij wordt alleenlijk dan verricht, als het kind nog leeft, en deszelfs hoofd in het bekkenhol, alzoo is ingeklemd, dat het noch met de tangen, noch door den hefboom verloren kan worden; ook als het bekken niet meer dan drie duim in de rechte lijn heeft, of als de afmetingen te klein zijn, en de breede schouders van het kind niet doorlaten. Offchoon nu in deze gevallen de operatie altijd gedaan moet worden, zij men voorzichtig echter deze te doen daar de rechte afmeeting, boven in het bekken, minder dan drie duim houdt; want al worden de schaambeenderen aan de rechte afmeeting ongeveer twee duim verwijd, zouden deze fuzie het bekken maar twee lijnen wijder maken, en alzoo voor het hoofd des kinds niet voldoende zijn; dewijl men reeds ondervonden heeft, dat de schaambeenderen niet over de twee duim van den wijken, zonder breking der banden van het kraakbeen aan de darmbeenderen en het heiligbeen; vervolgens als het kraakbeen der fchaambeenderen verbeend is, of dat het te nauwzichtig bekken geheel mismaakt is; maar moet de operatie gedaan worden, dan moet men de volgende noodzakelijke instrumenten, er de hiertoe behorende verbanden voorzien hebben. De instrumenten tot de operatie zijn: 1) een gemeen fijn mes, om de zachte delen door te snijden , 2) een middelbruin groot heel plat en fijn mes, om het kraakbeen te klieven, 3) een zaag om het kraakbeen, als het zelve verbeend is, door te zaagen. Tot het verband bereidt men het bekende vereenigde verband, om de wond te verbinden; een stuk spons om het bloed af te vegen , en genoeg droog pluksel om de wond te dekken. De barbende vrouw laat men op den rug liggen, en men laat de diazon zoodanig van een houderi, dat de heelmeester met de hand den geheelen omtrek der schaambeenderen vrij heeft om, ongehinderd, zijn werk te kunnen doen: de operatie wordt op de volgende wijze verricht. 1) Men ontlast de blaas van haar inhoudende pis, door middel van eenen mannen katheter 2) Op gelijke wijze ontlast men den endeldarm, door middel van klysteren, van de fecaliteit, 3) Snijdt men met het gemeene mes, de algemeene 4) Bekleedfellen en het vet der schaambeenderen, tot op den band die over het kraakbeen ligt, stukken: de vrouwlijke roede of de klitoris brengt men op de eene of andere zijde, op dat zij niet gekwetst worde. 5) Is dit doorgekneden, dan snijdt men ook het voorste gedeelte van den bandachtigen ring, en het daar tussen liggende kraakbeen met het daartoe bepaalde mes stukken. Hier op fnijdt men nog het achterste gedeelte van die, ringvormige band, met groote voorzichtigheid, door, Na dat nu deze snede goed gemaakt is, worden de beenen en het schaambeen zover vandaan gebracht, als noodig is, om het kind uit te halen; ook moet men hierbij voorzichtig zijn, dat niet de kraakbeenderen, die het heilig- en darmbeen verenigen door het schielijk van den druk, nadeel lijden: ten laatsten Wordt het hoofd door de tangen uitgehaald; of als het kind een kwaadde ligging heeft, hetzelfde gekeerd en ter wereld gebracht. Bij het eerste verband wordt de wond alleenlijk met droog draadplet, en met het verenigde verband om het bekken heen, zeer los verbonden: de gehele genezing wordt door de esstentie zijn, of Linder myrrhe volbracht: in den tijd der genezing moet de lijderes gedurig op den rug liggen, tot dat de schaambeenderen verenigd zijn. De Vroedmeester moet bij de operatie ook op de toevallen gevat zijn, die na diezelfde kunnen gebeuren; want Of de pisblaas, of de baarmoeder, of ook de kraakbeenige vereniging der heilig- en darmbeenderen kunnen ontstoken zijn; dit wordt door aderlatingen en stoomingen verholpen. Kan een tegenwillige verlossing door een kwetsing of uitrekking der schaambeenderen aan den hals der pisblaas volgen: dit herstelt men door aanhoudende rust, en door het gebruik van antiphlogistische geneesmiddelen. Bemerkt men na verloop van tijd, meestal als dat op de operatie een manken gang der lijderes volgt, hetwelk door het uiteenvallen der schaambeenderen ontstaat: dit gebrek vergaat ook van langzaamhand, als men de vereniging der schaambeenderen eenigen tijd door het verenigde verband ondersteunt en verzameld houdt. De buiksnede. Deze operatie wordt in de Vroedkunde dan onder- nomen, als er een zwangerheid buiten de baarmoeder plaats heeft; het kind in die tijd in de buikholte voldragen is geworden , en nu een uitweg zoekt door de buikbekleedvellen , of dat in deze zwangerheid het kind in het buikholte dood is, en zich een uitgang door een ontstoken ettergezwel , of door het in verval gaan der bekleedvellen, op een of andere plaats zoekt; of eindelijk ook daar, als het kind door het scheuren der baarmoeder in de buik overgegaan is, en men hetzelve in de algemene wegen, tot de geboorte niet kan terugbrengen, wr; Tot deze operatie houdt men de volgende instru= menten in gereedheid : 1) een recht staand mes; 2) een mes met een bolle snede; 3) een met een holle snede; 4) een brede holle snede; 5) een rechte en kromme schaar; eenige naalden met gewaschte zijden toegezeten. Tot het verband behoort : 1) genoegzaam kleefende pleister; 2) droog weken en, 3) een groot op. twee hoofden gewikkeld windfel. “Na dat nu alles tot deze operatie bereid is, laat men de lijderes ruglings op een tafel leggen, of ook des noods op een bed, en begint op die plaats, waar men waarnemt dat het kind ligt, de operatie op de volgende wijze, 1) Men kleift de bekleedde fellen en spieren tot op het buikvlies, ter lengte van zes duimen: als men door deze insnijding een slagader kwetst, waar door een hevige bloeding ontstaat, Zo moet deze eerst onderdrukt worden. 2) Maakt men voorzichtiglijk een insnijding, in het buikvlies: in deze insnijding brengt men twee vingers; en opent het buikvlies met het dolleflaande mes naar boven, en dan naar onder tegen de ingefusste buikspieren: als hier de ingewanden uitvallen, moeten deze door een helpende hand terug gehouden worden. 3) Na dat nu de buik geopend is geworden, wordt het geene, waarmee het kind omkleed is, en uit de trompet, of uit het eiernet, of uit de vliezen waar het ei zelf bestaat, geopend; echter wordt hetzelfde meestal open gevonden. 4) Het kind wordt voods uitgenomen. 5) Wordt de koek losgemaakt, en met het vliezige ei, weggenomen. 6) Suiker wordt in de buikholte door middel van een sponsje van het uitgestorte bloed, of van het lamsvocht, gewoon. 7) Voods wordt de wond met pleister, droog wegkenken, en het verbindende verband verbonden. 8) Kan men, als men het noodig vindt, den ondersten hoek der wonde, door middel van een daarin gelegd strootje linnen, openhouden. 9) Is de wond wel verbonden, dan legt men zowel over den buik, als over de wond zelf, strooifyingen van wijnzout met water en gestampt lijnzaad. 10) Men schrijft een aderlating voor; alsmede een goede eetregel, klischeeren en ook inwendige geneesmiddelen tegen de ontsteking, bedeeld met pijnstillende middelen, ten einde de ontsteking tegen te gaan. De toevallen die soms op deze operatie volgen en de genezing verhinderen, zijn: eerst de ontsteking van de wonde, en van de buik, bijzonderlijk als de buikschutting gedaan is geworden: deze ontsteking moet men met gepaste genees- en helmiddelen tegen gaan, of verminderen. 10) Het braakjen, waardoor de darmen uit de wonde vallen: in dit geval geeft men op rum en houdt de wond met de hand samen, tot het braakjen bedaard is. 10) Ten slotte heeft men dikwijks waargenomen, dat het lidje van deze wonde, niet zelden de aanleidingende gelegenheid tot een buikbreuk is geweest: des is het noodzakelijk, dat het verband wel aangelegd wordt, bevochtigd met versterkende strooivingen. De keizerlijke SNDE. De voorbedeeldeorde brengt mij thans tot de akeligste en gevaarlijkste aller operaties: ik meen de doorsnijdingen van de buikbekleedselen, en van de baarmoeder, om het kind ter wereld te brengen. Plinius verhaalt, dat Scipio de Afrikaaner uit het lijf zijner, onder de geboorte overleden, moeder was geboren: het geschiedverhaal van deze Schrijver leert ons de oorzaak van deze benaming kennen, daar hij zegt; dat het kind aan Caesars maire, CAESAR geboemd was geworden, en dat men daarom die snede den naam van operatie caesarica heeft gegeven: vele Schrijvers bevestigen, dat deze operatie reeds voor die tijd van Scipio was gedaan, des moet zij te vooren nog een ander naam gehad hebben. Naar het bericht van Plinius is deze operatie derhalve reeds voor 1500 jaar bekend geweest: de talloze proeven en ondervindingen hebben geleerd, dat deze operatie aan levende vrouwen, zonder zeker gevolg van dood gedaan kan worden: in de Verhandeling der Academie der Heelkunde te Parijs, vindt men meer dan zestig voorbeelden van deze operatie "alle welke met een goed gevolg gedaan zijn. Zij is volstrekt noodzakelijk in alle die gevallen waarin men het kind op geen enkele wijze, noch door het keerplicht noch door instrumenten, langs den gewönnen weg, ter wereld kan brengen, en waarin de moeder, t10g, zoude die operatie het leven zoude verliezen. De gevallen, welken de keizerlijke snede bij nog levende vrouwen vereist, zijn de volgende, 1) Als de rechte afmeeting in den ingang van het bekken nauwer dan drie duim, maar het kind levendig en voldragen is. 2) Als de bovenste rechte afmeeting minder dan twee duim is, al is het kind ook dood; want in dit geval kan noch het ontherfenden, noch het uithalen van een voldragen kind geschieden; en wordt een verroten kind aan de Natuur overgelaten, dan kan hieruit een versterving der baarmoeder ontstaan, waarop gemeenlijk de dood volgt. 3) Als het kind in het buikhol, door een scheuring der baarmoeder, is gekomen. 4) Als de bevruchting buiten de baarmoeder is geschieden. 5) Als de liedster voor de verlossing sterft: zie, om het kind in ’t leven te houden „ het geen ik gezegd heb, wegens het geval, als de baarmoeders vrouw dood is. Dit zijn de vijf hoofd-aanwijzingen der keizerlijke snede: de kundigheid der nieuwe Vroedmeesters, heeft alle de andere aanwijzingen tot deze operatie zeer verminderd: want 1) de breuk der baarmoeder; 2) de vernauwing van den mond der baarmoeder, 3) deszelfs verharding, vermenging, of tocfluitering door gezwellen en 4) het te grote hoofd of de andere liggend, zijn nooit, of alleenlijk maar in zekere omstandigheden „ aanwijzingen tot de keizerlijke snede, zoo als wij in de beschouwing over deze gevallen zien. 