title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: Zijn deze handgrepen mogelijk, en is het kind zeskerlijk dood; ziet men tevooren, dat door het doorhalen van zulk een groot hoofd, de bilnaad zekerlijk zoude inscheuren, zoo moet men met het perforatorium het achterhoofd doorbooren (om dat men, in dit geval geen andere plaats kan bereiken), het water laten uitloopen en dan, met of zonder eenen kompen haak, het hoofd doortrekken. Het dubbele hoofd. Het is niet onmogelijk dat een kind twee hoofden heeft; men heeft dit geval onder de speelingen der Natuur (waargenomen); daarom moet men bij zulk een verloskunde voornaamlijk door het onderflansen met de hand, trachtte te onderscheiden, of er maar een, dan twee hoofden in de bovenste opening van het bekken treedt: is het nu dat men er twee voelt, en die niet te groot zijn, zoo wordt het wel een aaneengesloten geboorte, maar echter heeft de ondervinding geleerd, dat zij door de Natuur verricht kan worden; maar in het tegengestelde geval, als zij te groot zijn, en niet verder komen, moet men bij een nog levend kind de tang te hulp neemen, of, als het kind waarschijnlijk dood is, zoo moet de geboorte door het ontlasten der hersenen geschieden. Ik heb, staande den loop mijner praktijk, vier waterhoofdsgenoorten onderzien gehad: het eerste kind was vijf dagen lang bekneld geweest, en de vrouw stierf, zonder verlost te zijn, eer ik bij haar was; ik moest het kind door de keizerlijke snee uit het dode ligchaam neemen — het tweede waterhoofd was bekneld; hier verloste ik de vrouw door de tang — het derde kind kwam eerst de voeten voor, en de vroedvrouwe was, voor mijn aankomst, uitgehaald: ik vond den ongevallen drie uur lang bezig geweest om het hoofd, de kaak-ongelicht, "den navelfteng afgezet, en voelde, dat in de oogholten haaken gezet waren: ik beproefde de verloskunde nog eens met de haaken in het oogholte gezet, en bracht het hoofd, in weinige minuten, naar buiten, zonder inscheuring der bilnaad. — de laatste geboorte van een waterhoofd, is ten opzichte der moeder, gelukkiglijk, in twee dagen afgelopen; in alle deze gevallen was het kind dood, even ook alle vier waren inwendige waterhoofden. NROEDRUNDE 16% Sn Het voorkomen der fontanellen. Mijnheer heeft waargenomen dat de voor- en achterhoofdfontanellen beenig worden, daar nu de bekkenbeenbotten hier niet over elkaar schuiven, zodat het hoofd de gedaante van den doorgang des bekkenhol niet aannemt: als zulk een hoofd geen wijd bekken ontmoet, of anders niet geheel klein is, zodra het bekken geraakt, dit gebrek wordt gekend door het gevoel; wanneer men namelijk ontdekt, dat geen der fontanellen zich over de andere laten schuiven, en dat derzelver beenbotten op het aanraken hard zijn: in dit geval moet men, bij een levendig kind, gebruik maken van den hefboom of den tang, of toevlucht nemen tot het doorbreken der schaambeenderen, om het hoofd te verlossen; maar bij een dode kind moet men, daarentegen, het hoofd van de hersenen ontlasten: WALB AUM meent het beter te zijn, in den beginne het kind te keeren, "dewijl men als dan een verbeend hoofd gemakkelijker door het bekken kan trekken, als het namelijk niet te groot is, vermits de hardheid niet hindert; maar is het hoofd te groot, dan kan men daardoor de geheele zaak verergeren: is het hoofd middenmaatig van grootte, zodanig dat het keeren niet veel afdoet. Het beenig worden der fontanellen is Juist geen vrucht van een beschouwende verbeelding, gelijk eenigen willen: ESCHENBACH, HEBENSTREIT, EN DEYNS, maken er gewag van ( Ik heb in het afgelopen jaar, welk niet zeer groot was, bij een andere werktuigen vergeefsch gewerkt. Kinds bad; toen ik het perforatorium door de fontanellen wilde heenbrengen, dat eene groote geweldige tijd nodig was, om de Heer pas te zijn; het was zeer groot was: de lent in de naad, als in de fontanellen geheel verbeeld zijn: hij heeft mij zelf gezegd dat door dit verbeenen, het hoofd in zijn domheid beloond wordt, het hoofd te verlossen. Na de geboorte onderzocht ik, en de vroedmeester, het ledige hoofd, dat niet beschencelde waren overal hard, en zowel fontanellen verbeeld. De vroedmeester heeft in zijn ontleedkundige leergang meegelopen, dat de grove beginselen van gebreken aan het lichaam des kinds zijn de gebreken des hoofds, allezins gelijk; alleenlijk vereischen zij een bijzondere hulp: tot de zelve behooren, 1) De alte breede schouders van het kind, 2) Deszelfs monsterlijke gedaante, 3) Samengegroeide tweelingen, 4) Een waterzuchtig kind. De alte grote schouders van het kind. Geen kind bij een welgemaakt kind het hoofd, in verhouding tot het lichaam, te groot bevonden wordt, veroorzaakt soms ook de alte breede schouders, met een dik lichaam, een hindernis in de geboorte. Dit gebrek is zoo zeldzaam niet als RÖDERER meent; echter komt het ook niet zoo zeer veelvuldig voor, als de Vroedvrouwen er wel van spreken; welken daarom, bij alle Natuurlijke geboorten, de armen eerst losmaken: dit gebrek wordt gekend, als het hoofd zijn natuurlijke ligging heeft, en in den daartoe behorend tijd, in het bekkenhol komt, doch dan staan blijft, of zeer langzaam door dit hol heen schuift, en als, na het hoofd geboren is, de schouders niet door den uitgang of de onderste opening van het bekkenhol kunnen doorkomen, om dat de diameter afmeetend van de bovenste bekkenopening, van den rand des darmbeens op de ene zijde, tot op de andere zijde, wijder is dan de diameter afmetend van de onderste opening van het bekken, van het een tot het andere zitbeen; alzoo gaan dikwijks de brede schouders zeer langzaam door den ingang, en in den uitgang van het bekken blijven zitten, al bevindt het hoofd zich voor de schamelheid. Wanneer men hier het hoofd met geweld naar zich trekt, zou men hetzelfde gemakkelijk van den hals afscheuren, hetgeen ook al reeds waargenomen is. VROEDKUNDIGE, ww Men moet derhalve in dit geval het hoofd van het kind doorlaaten. Zoo als is, vooraf op de volgende, de armen eerst losmaken. A hoofd reeds buiten de schaamteelstaat, zoodanig brengt men de hand tussen het aangezicht en het heiligbeen over de borst van het kind; voorzichtig zoekt men met de vinger een langs de borst liggende arm; buigt denzelfde in de elleboog tegen de borst; trekt hem op dezelfde naar beneden, en vervolgens naar buiten; hierna vat men het kind bij de schouder van de arm, en houdt de andere hand aan het tegenoverliggende gedeelte van het hoofd, beproevend om het kind naar buiten te brengen: indien hetzelfde op deze handgrepen niet volgt, zoodanig moet men ook de tweede arm op dezelfde wijze naar buiten trachten te brengen, en dan, als er anders geen gebrek aan het kind is, zal men zekerlijk de geboorte volfinishen. Als de Vroedvrouwen in dit geval een arm los maken, brengen zij maar enige vingers in de oksel van het kind, en trekken dan met geweld de arm voorzichtig doch doen op die wijze niets goeds: soms drukken zij het opperarmbeen stijf aan het bekken, en breeken daardoor de arm, hetwelk ik dikwijls gezien heb. Van de monsterachtige gedaante van het kind. Is het hoofd natuurlijk, maar de borst of buik des kinds monsterachtig gevormd is, zóó hangt de zwaarzaktheid der geboorte van de grootte en de plaatfing van dit gebrek af; men heeft tot nu toe bij de natuurlijke verwikkingen, het kind meest zeven of acht ponden zwaar bevonden te zijn; maar als hetzelfde te groot was, woog het soms twaalf ponden, hetwelk ik tweemaal waargenomen heb: in zulke gevallen heeft men voor naamlijk te letten, of het kind leeft, dan dood is: het laatste geval heeft meestal plaats, en dan kan men de borst- en buiks-ingewanden ontlasten. 1890 GRONDBEGINSELEN per # In de familie twee kinderen aan elkander gegroeid zijn, zij het een van de volgende drie voorstellen; namelijk 1) met de borst, of 2) met den rug familieregel groeid, zodat zij zich met de hoofden naderen, of zij zijn 3) zodanig familieregel groeid, dat het hoofd van 't een met de voeten van het andere is verenigd: hier kan men de geboorte, als het bekken wijd is, en de kinderen niet groot zijn, aan de Natuur alleen overlaten, zodat de weening voldoende is; men heeft waargenomen, dat in de eerste twee gevallen de huid, waardoor de kinderen vereenigd waren, gelukkiglijk scheurde; en losliet, zodat het een kind het andere volgde: voelt men dat de Natuur dit van den Scheiding begint, en er ruimte in de baarmoeder is, om een hand intebrengen, zo kan men deze tusschen de twee familieregel gegroeide lichamen brengen, ten einde de scheiding te helpen bevorderen, om dat soms de vereeniging heel weinig is, maar soms bestaat dezelfde door middel der beenen, en dan zou men de scheiding vergeefs verwachten: daar men zijn oogmerk op hebben moet, is althans alleenlijk de grootte, 't welk de geboorte onmogelijk maakt, als de familieregel gegroeide tweelingen te groot zijn, en leven, zo moeten zij door de keizerlijke snede, na zijn zij dood, door het ontlasten der ingewanden verlost worden. Het waterzuchtige kind. Het kind kan aan het hoofd, aan de buik, of aan de hele oppervlakte waterzuchtig zijn: van de geboorte van De Heer Pieter Sannie heeft tweelingen verlosen, die met het bovenste gedeelte hunnen hoofden vol water groeiden, waarvan de beschrijving en afbeelding we vinden is in het IV Deel der Koll. Maatschappij te Haarlem, Bladz. 376. Van een waterhoofd, hebben wij reeds gefpraat: van de geboorte eens kinds met het buikwater, en dat daar het gehele kind waterzuchtig is, zullen wij in de tegenwoordige afdeeling spreken. Een kind met het buikwater kan met het hoofd of met de voeten, of, zoals ik waargenomen heb, met den buik zelf, in de geboorte komen; komt het met de voeten, dan gaat hetzelfde tot aan den buik gemakkelijk in het bekken, en daar blijft het zitten: komt het met het hoofd voor, dan gaat dit, eerst door de borst, door het bekkenhol heen, en hier geraakt het kind, door middel van zijn dikken buik, beklemd: in het eerste geval kan men de beenen van het lichaam scheuren, en in het tweede heb ik gezien, dat men veel eer het hoofd aftrok, eer het kind door het bekken ging: als men dus door het onderlaan met de hand, den ontzachlijk grote en zachte buik voelt, en de hinderpalen kent, zodan er geen ander middel over is, dan het kind het water af te tappen. Het aftappen van dit water kan op twee verschillende wijzen gedaan worden; met den nagel van den wijsvinger, of met een instrument. De huid op den buik van het kind, vormt meer dan een duim breed, een dunne plooi, die om het begin des naveltrengs ligt; deze plaats is meestal door het water heel dun geworden, en puilt uit, zodat men hier de huid en het buikvlies, met eenen nagel van den vinger, soms wel zo gemakkelijk kan doorbooren, als men allereerst de vliezen doet breeken. Zo is het niet mogelijk is op deze wijze dit te doen, dan brengt men door een andere manipulatie, de eenhand op den buik des kinds, en met de andere brengt men eenen langen houtprikker tussen de vingers der eerste hand, tot op den buik des kinds, en doorboort dan den buik, op die plaats, daar men gewoon is zulks te doen; als het mogelijk is, trekt dan de naald terug, en laat de pijp in den buik zitten, tot dat zich al het water ontlast heeft, en trekt dan deze ook weg: hierdoor winnen we ruimte om het kind te keeren: voelt men gaarentegen in den beginnen der geboorte, dat het waterzuchtige kind dood is, zo kan men, zonder omstandigheid, in plaats van het kunstige aftappen, door den houtprikker gebruik maken van het derforatorium, om alzogo een opening in den buik te maken, waarop het water aanstonds volgt. De door Walbaum hier toe uitgevonden en meegeedeelde buikschmer is overtollig; Zij vermeerdert zonder noodzaaklijkheid het getal der instrumenten: de afbeelding van eenen langen houtprikker vindt men op de eerste plaat. Als er nog aan de vrouw, noch aan het kind een gebrek is, kan echter de geboorte verhinderd worden, zo er namelijk de volgende gebreken aan de navelsnede zijn: namelijk, dat hij te kort is; dat hij zich om de hals van het kind gevonden heeft; dat alleen, of met een ander deel, in de geboorte voorkomt. De kortheid van de navelfreng. Niet alleen de navelfreng die te lang, zoals bewezen zal worden, maar ook die te kort is, kan tot een slechte geboorte aanleiding geven, want wordt de al te korte navelfreng, door het uit de baarmoeder dringende kind, te veel gefпиен, scheidt zichzelf te vroeg van de moederkoek, of laat de tronk, na dat het hoofd geboren is, niet naar buiten, of scheurt wel soms in stukken: dit scheuren kan, of in het midden, of aan de moederkoek, of, ’t geen het gevaarlijkste van alle is, met de navel van het kind zelf afgebroken: het afscheuren aan de moederkoek kan alzo voor de vrouw veel gevaar en voor het kind een doodlijke bloeding veroorzaaken; als de verlossing niet fchielijk gedaan wordt. Belgie. Het flechten van dit alles is, dat men de oorzaak der bloeding meestal ziet na de verlossing ziet: daar ontstaat door het scheuren van den navelstreng, een inwendige bloeding; die zich in het hol der baarmoeder vormt; want als, na het breken der vliezen, de mond der baarmoeder door het voorkomende hoofd toegefapt wordt, zodanig kan er geen bloed meer uit de schamelheid vloeien: deze bloeding kent men daaraan, dat de baarnde vrouw in zwijm geraakt; dat het voorhoofd en de ledematen koud worden, en dat de buik van oogenblik tot oogenblik meer opgezet is. Er is een bloedvloed in het geheel gevaarlijk, of dat in iederen haar aller laat ziet: er is geen zeker teken, in het begin der geboorte, dat de navelstreng te kort is: de meest vermoedens schijnen mij te zijn, als de baarnde onder iedere vlaag, een hevige trekkende pijn aan de boenen der baarmoeder, waar de koek losge scheurd is, gevoelt. Zodanig de bloedvloed bedenking baart, moet men ten gevolgen door de tang de geboorte verhaasten, alsof het hoofd reeds in het bekkenhol is: is het mogelijk, net eenige vingers in den mond van ’t kind te komen? Zo kan ook deze weg de geboorte verhaast worden; bijzonderlijk als de vrouw medewerkt: maar is het hoofd nog voor een groot gedeelte boven den ingang van het bekken, zodanig moet ten gevolgen de keering gedaan worden. Als men na de geboorte bevindt, dat de navelstreng uit den buik des kinds gescheurd is, zodanig moet men ten eersten gebruik maken van den eiken zwam, om die langs op te leggen, en er zo lang op vast te houden tot dat hij daarop vastgekleed is: het openscheppen, of het famenetrekken der twee navelslagaders is naar mijn mening het best te doen; het opleggen van vitriol; aluin; of alcohol, kan kwaade gevolgen hebben; want als het iets van deze famen trekkinge middelen door een van de grote nog open zijnde aders wordt opgenomen, zodanig kan dit een verharding der lever, of ook den dood veroorzaken. Scheurt de navelstreng uit den koek, dan is het zeker onmogelijk om dezelfde uit de baarmoeder te brengen, om dat men dan geenen wegwijzer daartoe meer heeft; hetwelk wij op een andere plaats zullen beschouwen. In dit geval is de geboorte langzaam en moeilijk, en soms voor moeder en kind gevaarlijk, om dat hierdoor de koek geweldige kan losgerekend worden, of dat de naveltreng scheurt, of als het kind, door het verhinderen van den terugvoer des bloeds uit het hoofd als het ware verworgd wordt, en dan sterft. De kenmerken dat een kind, hetwelk met het hoofd natuurlijk in de geboorte staat, om den hals geftrengeld is, zijn de volgende: 1) De baarmoederende vrouw heeft korte weeën. 2) Het hoofd des kinds, dat in den beginne der geboorte net de kruin recht in den ingang van het bekken gelegen heeft, wordt onder iedere vlaag enigszins opzij gedraaid. 3) Is de vlaag over, zodanig wordt het hoofd zijdelings, of ver omhoog getrokken, als het onder de vlaag naar beneden is geperst. 4) Alzijn de weeën nog verder, zodanig is de geboorte echter langdurig. 5) Na dat het hoofd geboren is, volgt niet meteen de tonkel, maar het aangezicht des kinds wordt blauw of zwart, en het bloed droppelt langs het hoofd, uit de schiede, hetwelk een zeker teken is. 6) Op het laatste het onderzoek van den hals, waar men den strem omgeving vindt. Uit deze zes kenmerkele tekens kan men befluiten dat het kind geftrengeld is. Men kan, door een uitwendig nederwaarts drukken der baarmoeder, enigszins verhinderen dat het hoofd zich niet te ver terug kan trekken. Eenige Vroedvrouwen hebben zich hierbij bedient van de tang; maar er volgde door het geweldige losrukken des koeks een gevaarlijke bloeding. Maar echter veroorzaakt alle omvattende bewegingen van den navelfreng geen moeilijke geboorte; om dat alleenlijk de kinderen met een langen freng gefrengeld worden gevonden worden: ik heb meer dan twintig maal de geheele geboorte zoo lang aan de Natuur overgelaten, tot het hoofd, buiten de rachabeenderen was; en dan, als het mogelijk was, heb ik den navelfreng naar het kind toe gehaald, denzelfde dan over het hoofd heen gebracht, of als dit niet mogelijk was, met eenen stompen schaar doorgeknipt, en met de vingers samen gedrukt; voor dit met een schielijk hetzelfde geheel uitgehaald: geen van deze kinderen was dood, al waren hun geheele aangezichten reeds zwart geworden, en al scheen zij dood te zijn, ik liet hierom eenige lepels vol bloed uit den navelfreng vloeien, en bond denzelfde dan toe: het is dus zeker, dat deze kinderen aan een barbeurt, door te veel terugkeer van het bloed van het hoofd, en niet aan een verwerping of verhongering zijn gestorven, zoo als eenige gelooven. Sommige Schrijvers gelooven, dat men in dit geval moet brengen, en met de vingers het hoofd, na de derde de, gladde " en ronde hoofden die na iedere golf door den navelfreng omhoog getrokken worden, verbreken de handgreep geheel: andere Vroedvrouwen, als bijvoorbeeld Professor Apollon, willen den navelfreng in het hol der baarmoeder. Het witten van den navelfreng. Het derde geval, 't welk ten opzichte des navelfrengs tot een tegengestelde geboorte aanleiding kan geven is, als deze alleen of met een ander deel in den mond der baarmoeder komt. Als de navelfreng lang is, kan hij met elk deel voorkomen; als, met een arm, voet, met den staart, met de... De borst, de rug, de buik of met het hoofd in alle deze gevallen voelt men, bij een groeiend water, een dun darmvormig, kloppend deel in het water: breekt het water, dan valt deze koord gemakkelijk in de scheide-; of, is hij lang, dan hangt hij soms geheel buiten dezelfde. In alle opzichten moet men den streng ten eerste in de hand in het hol der baarmoeder terugbrengen, en onderzoeken of het kind natuurlijk ligt, in die en in welken het kan gebogen worden, ja, dan neen: is er deze niet, zoo moet men het kind ten ceilen keeren; niet alleenlijk om den navelfreng, maar om de tegennatuurlijke ligging; want daar de streng een klein zacht lichaam is, kan hij de geboorte niet hinderlijk. An wij zullen hier bijzonderlijk dit geval beschouwen, waarin de navelfreng voor, naast, of achterwaarts met het hoofd in den baarmoedersmond komt. Meestal staat het hoofd wat scheef, als ’t kind met den navelfreng in de geboorte komt; echter neemt men ook bij een rechthandig hoofd waar, dat deze ook voorkomt. Tot nog toe baarde de navelfeteng geen hinder aan de geboorte des hoofds, maar deze geboorte kostte altijd de moeder doorgevoerd hebben, en het gedeelte, naar het kind toe, binden; maar als het hoofd niet diep genoeg in het bekkendom gekomen, kent men dit strengelen ook niet nodig; en zodra het hoofd geheel in het bekkendom is gekomen, zo kan men toch niet meer de hand en het daartoe voorgestelde instrument, tot aan den hals des kinds komen, en het binden van den doorgevoerd navelfeteng zal nog onmogelijker zijn. Wanneer het kind het leven, wanneer niet fataal voorgaat, om dat de zachte navelfeteng langere tijd door dit harde hoofd hevig wordt samen gedrukt; een klein hoofd, een wijd bekken, een haastig eindigende geboorte, bijzonder als de streng zich, in de hock, naast den voorberg des heiligen beens bevindt, kunnen gevolgelijk het drukken des navelfetengs wat verminderen, dit alles is echter zelden, en men kan er zich niet zeker op verlaten: men waagt het leven der vrucht, als men de zaak, in deze gevallen, geheel alleen aan de Natuur overlaat. Voelt men na het breken van het water, dat de navelfeteng naast het in zijn natuurlijken stand liggende hoofd is gevallen, zoo moet men dezelfde ten minste met twee vingers naast die plaats waar deze is uitgezakt, over het hoofd des kinds zo ver omhoog trachten te brengen, als ’t maar mogelijk is: zakt deze nu niet meer onder het hoofd uit, dan laat men de geboorte alleenlijk aan de Natuur over; als het hoofd door de daaropvolgende weeën in de ingang van het bekken geperst wordt; zodra de navelfeteng naast het hoofd niet meer uitzakken; doch voelt men dat de weeën den naar boven gebrachten navelfeteng meer uiten drijven, zo moet men hem met twee vingers zo lang naast het hoofd omhoog houden, tot het hoofd in de bovenste opening van het bekken staat. Gebrek aan den moederklok. H.: Grootste gebrek aan den moederklok ontstaat door zijne ligging; zijne al te grote, of al te weinige vasthechting. De natuurlijke vasthechting of plaatvinding van den moederklok, moet op den bodem der baarmoeder zijn: de zelve moet niet voor de geboorte losgaan, en na de geboorte niet zitten blijven: is de bedoelde vereeniging met de baarmoeder te zwak, zoo wordt hij te vroeg- ijdig voor, of in de geboorte losgetornd, en geeft dan aanleiding tot het gevaarlijkste van alle toevallen, tot een dikwijks doodlijke bloeding; zoo hij daarentegen met de baarmoeder vast vereenigd is, kan hij niet naar de geboorte losgaan, en geeft dan tot andere ge- vaaren aanleiding. Wij zullen de gebreken aan den moederklok in de volgende drie afdeelingen beschouwen: zij zijn, 1) Het voorkomen van den moederklok. 2) Het vasthechten van denzelven buiten den bodem der baarmoeder. 3) Het terugblijven van den moederklok na de geboorte. Het voorkomen van den moederklok. De moederklok kan zich op het binnenste vlak van den baarmoedersmond zoo vast hechten, dat hij den verwijde mond der baarmoeder, geheel of voor een gedeelte opvult. Het eerste noemt men, de volkomen, en het laatste de onvolkomen voorkomen van den moederklok. Het eerste geval is voor een ten bestemde hoofd des kinds onmogelijk, om verlost te worden; en als men niet eilings te hulp komt, zóó is de stroomswijze bloed- vloek gewis doodlijk: in het tweede geval is de geboorte natuurlijker wijze mogelijker: daar hier de vloek maar half zoo sterk is, is het gevaar ook maar half zoo groot, om dat de geboorte voordgaat. Wij zullen des beginnen bij het treurige en fchrikvolle geval, als naamlijk de geheele moederkoek op het binnen: dige vlak van den baarmoedersmond ligt, en voorkomt: de tekens daarvan zijn met zekerheid en, gemakkelijk te onderscheiden. 1) In de laatste maanden of weken der zwangerheid, komen dikwijks kleine bloedvloeistoffen te voorschijn, die door rust in het bed weer bedaarden. 2) Voelt men aan den mond der zwangere baarmoeder, zodanig niet dat de uitgezette hals in deszelfs rondte, is met een hard lichaam opgevuld, gelijk bij de natuurlijke hoofdgebourte; maar men voelt den geheelen hals der baarmoeder Zacht, als of dezelve met eenen fomp opgevuld waren. 3) Zodra de weeën den mond der baarmoeder beginnen te verwijden, beginnen de bloedvloeistoffen ook weer heviger te worden, voornaamlijk neemt men onder iedere vlaag eenen bijzonderen stroom waar. 4) Geven wij aan, wat de man onderhoudt op de gewoonlijke plaats in de baarmoeder zit: want bij alle de andere bloedvloeistoffen der baarmoeder komt men onder de vlaag door deze het hoofd sterker in den baarmoedersloren. 5) Onderzoek men de vrouw onder de vlaag, zodanig neemt men duidelijk waar, dat er geen water in den mond der baarmoeder groeit; in plaats van dit voelt men een zacht sponsachtig lichaam, 't welk den geheelen baarmoedersmond opvult. Grondbeginselen van de Kunst der Verloskundige, door Isaak Adriaan Koning, 1840 5) Ten laatsten wordt de bloedvloed ook buiten de vlaag aanmerkelijk; de vrouw sterft, door het grote verlies van bloed, in stuwende al is soms de bloeding reeds bedaard, om dat de barbarend vrouw uitgeput is. Als men deze tekens heeft waargenomen, dat de koek op den mond der baarmoeder geplaatst is, moet men de vrouw koude stovings op den buik leggen, en inwendig de tinoot: cinnamoon geven, op dat de vloed wat bedaart, en ook deze zaak niet langer aan de Natuur over laten, dan tot dat de mond der baarmoeder zich zoo verwijd heeft, dat men, zonder geweld, twee vingers en den duim in dezelfde kau brengen; wacht men te lang, zoo vloeit, met het bloed, het leven der vrouw en van haar kind weg: ondertussen dient men te weten, dat de hand des Vroedmeesters, door een geweldig verwijden van den nog maauw zijnde baarmoedersmond, de vrouw skuiken of een ingeschuring veroorzaakt: bij vrouwen, wier baarmoedersmond slap is, heeft men dit niet te vrezen, maar daar deze gespannen en hardop het gevoel is, zijn dergelijke toevallen zekerlijk te verwachten: voor het overige heb ik waargenomen, dat op die plaats waar de baarmoedersmond hard en dikker te voelen was, de koek vaster zat, maar daar deze op het gevoel dun was, zat hij minder of geheel niet meer vast; dit is alzozo de plaats, waar de Vroedmeester de hand in het hol der baarmoeder moet brengen. Het grootste voordeel dat men in de verlossing van zulk een ongelukkige moeder heeft, is het nog aanwezige water, 't welke het keeren te licht maakt. (®) Dit is de vreeslijkste bloeding van allen, indien noch de vermogens der "Natuur, noch de geneesmiddelen in staat zullen te werken; alleenlijk kan hier de hand des Vroedmeesters het behoud zijn? want hier heeft het voorbeeld planten, waarin de Vroedmeester geen onderdanige dienaar der Natuur kan wezen. Dit keeren van het kind en de aflossing van den koek moet op de volgende wijze geschehen. 1) Men brengt de hand door de schede tot aan den mond der baarmoeder; hier onderzoekt men met de vinger, waar de koek het minst aan de baarmoedersmond vastzit, en aldaar begint men dan de koek wat omhoog te schuiven: nu lost zich dit gedeelte zeer gemakkelijk van de baarmoedermond af— heeft men nu zoveel daarvan losgemaakt, dat men de hand tussen dezelfde in de baarmoeder kan brengen, zodanig gaat men met dezelfde daar in, breekt de vliezen met de vingers, onderzoekt de ligging des kinds, en deze mag natuurlijk, of tegengesteld zijn, men keert hetzelfde om tot de voeten te komen, en bij deze het kind naar buiten te brengen. Als het kind geboren is, volgt ook meestal de nageboorte vanzelf; of men brengt de hand weer in de baarmoeder, om die los te maken, en buiten te brengen, hetwelke zelden noodig was, om dat zij door het uithaalen van het kind, behalve dat genoeg losraakt, en de bloedstroom dan vanzelf ophoudt. Bij dit geval moet een Vroedmeester, met standvastigheid en kundigheid, in een korte tijd, en zonder Zijn hand, als die in de baarmoeder is, uit te haalen, om het hele keeren te volbrengen, zich alle moeite te geven; want daarvan hangt het geluk der verloskingen af, dewijl onder het losmaken van den inwendige koek, de bloedvliet sterker wordt, om dat na het breeken der sijzen, het water afloopt, en dus het keeren moeilijker en vertraagd wordt, hetwelk schielijk gedaan moet worden. Ik heb dit vreeslijke toeval in twee jaar zesmaal, maar nooit zonder troost en angst gezien: in het eerst geval was de vrouw, bij mijn komst, aldoor door het afvloeien van veel bloed koud geworden, en is enige minuten daarna gestorven: in het tweede geval werd de keuring door een vroedvrouw gedaan en de lijderes stierf onder de stukken, zowel de zwakte als de bloeding waren zeer groot gewest; en bij het derde en vierde geval deed ik zelf de keuring in het een geval is de vrouw in leven gebleven; in het tweede is zij den negenden dag na de geboorte door zwakte gestorven, of toch de bloeding geheel bedaard was; de laatste twee gevallen zijn mij gelukt, zodat ook in het laatste het kind nog levendig ter wereld is gekomen: in de vijf overige gevallen waren de kinderen dood; daar in alle deze gevallen het water nog niet weg vloeide, heb ik veel verwelpt gemakkelijk, en in een korten tijd, dat is, in enige minuten gezien. Er is nog een geval te beschouwen over het op de helft voorkomen des koeks, namelijk dat is, wanneer de verwijde baarmoedersmond op de helft door den koek, en op de helft door de vliezen bedekt wordt, en opgevuld is. Bij deze omstandigheid heeft juist geen zo vreeslijke bloeding plaats, en men kent dezelve zeer gemakkelijk door het onderzoek. Men kan dit geheel aan de Natuur overlaten, als het kind een goede ligging heeft, en ook goed in de geboorte treedt; want het voorkomende hoofd drukt zeer gemakkelijk het deel des koeks op de zijde; en de bloeding wordt hierdoor ook verminderd: ik heb deze geboorte door de Natuur gelukkiglijk zien eindigen. Het vaste houden van den moederkoek buiten den bodem der baarmoeder. Ma heeft den moederkoek buiten zijne rechte plaats, namelijk den bodem der baarmoeder, ook in het voorste, achterste, linker, en rechterzijdelijke gedeelte der baarmoedersholte, vastzittende gevonden: de meest voorkomende plaats is die, als dezelfde zich recht op het binnenste vlak van den baarmoedermond vasthecht. Dit geval heet het voorkomen van den moederkoek; de Vroedvrouwen noemen het een uitzakking des koeks, ondat zij geloven, dat dezelfde eerst onder de geboorte op den baarmoedermond zakt, en zich dan vasthecht: de andere vier hoorten kunnen tot een kwaad ligging der vrucht, tot het scheefstaan der baarmoeder, en het losgaan van den moederkoek zelf, na de geboorte, aanleiding geven. Van de hulp in alle deze gevallen is reeds ter behoefte op de gepaste plaats gesproken. Het terugblijven van den moederkoek na de geboorte. Hieraan hebben wij in het eerste Deel, reeds breedvoerig gehandeld. Saar. De gebreken aan de vliezen. De tegenstrevende natuurlijkheid der vliezen, die de vrucht omkleeden, is zeer weinig, echter kunnen deze een ophouding der geboorte veroorzaaken; hiertoe beïnt de al te grote dikte, en zoo ook de duurte derzelfde. De dikte van de vliezen: Soms neemt men waar dat het hoofd des kinds, zonder een verbreking der vliezen, tot aan den uitgang der schaamte geperst wordt; men voelt hier een bijzondere dikte der vliezen, als of zij van perkament waren, en zoo taai, dat men ze dikwijks met de nagels der vingers niet kan breken: hierom moet men in alle gevallen, daar men de vliezen tusschen de schaamlippen zien kan, dezelven met de schaar stuk maken, om het hoofd een gemaklijken weg te baanen: deze dikte der vliezen neemt men zeldzaam waar; zelfs bij de honderd vrouwen nauwlijks aan, en hier maakten zij alleenlijk aan den uitgang des bekkens een hinder aan het hoofd: een tweede geval kan zich door de dikte der vliezen openbaren, als namelijk het geheele vliezige ei met het kind, den navelflard en den koek uitgeperst wordt; hier moet men ten eersten het ei openen, en het kind daaruit nemen, op dat het dan adem kan halen. De dunheid der vliezen: Als de blaas der vliezen in den baarmoedersmond voor komende, te dun en te teder is, breekt dezelfde in het begin der geboorte: heeft het hoofd den baarmoedersmond nog niet geheel opgevuld, laat deze het vocht langs denzelfden uit de baarmoeder heen vluipen; het kind blijft dus als het ware droog liggen, en de baarmoeder kan zich over de ongelijke ledemaaten en ligchaamsvlakte niet zo gemakkelijk verzetten, als over de, op ieder punt, gelijke vlakte der met vocht opgevulde huid, die het kind houdt; des zijn dergelijke geboorten langzamer en mogelijk. De gebreken van het lamsvocht: Als de menigvuldigheid van vocht hetwelk omringt kind, buitengewoon groot, of te klein is; zo heeft men, bij een abnormale geboorte, ook enige hinder waar genomen. De alte groote hoeveelheid van het lamsvocht. Als zich door een of andere oorzaak, in de bevruchte baarmoeder, een bijzonder grote hoeveelheid van vocht ophoopt, wordt de baarmoeder over het geheel flauw uitgezeten; dit uitzetten verzwakt haar elasticiteit, evenals de te grote menigte van pis de blaas verlamt: de bulk is in dit geval buitengewoon groot. Ontlast zich in, aan het begin der geboorte niet aanvankelijk aan een grote hoeveelheid vocht uit de baarmoeder, dan hebben de weenen geen grote kracht om op dezelfde te werken, om dat zij zich weinig kan verheffen: hier moet de Vroedmeester of de vliezen zelfs breeken, of zijn zij gebroken, en belet het inkomende hoofd het afvloeien derzelfde, zoo moet men het hoofd, doch in een rechte lijn, wat omhoog schuiven, om naast dezelfde een gedeelte vocht af te leiden; doch dit afleiden moet niet op eens, maar in herhaalde keren gedaan worden. Op de buik legt men doeken, "natgemaakt met warme roode wijn, of met azijn en water, ook kan men denzelfde wrijven met geweekt rooktabak en inwendig de sindoor: camfeen laten gebruiken, op dat de flapper baarmoedersmond niet door een bloedvloed, of iets anders, overvallen worden. De vermindering van het lamsvocht, Volgens Vroedvrouwen getuigen, dat er kinderen zijn, die geheel geen water bij zich hebben: dan ik heb dit in ongeveer duizend geboorten niet een enkele keer waargenomen, en begrijp er ook de mogelijkheid niet van. Sluift het water voor de geboorte, door de een of andere oorzaak, uit de baarmoeder, Zo trekt deze zich om het kind, als een handdoek over de hand, samen, en in dit geval worden de natuurlijke geboorten zwaarder, en het keeren, dat bij een tegengestelde ligging moet gedaan worden, is in dit geval voor de Vroedmeester zwaarder. Ik herhaal nog eens, als het keeren noodig is, Zo moet dat zonder tijdverlies gedaan worden, bij het nog staande water, om dat het dan nog gemakkelijk is. Een KR) Bij een vrouw geroepen, waar ik waarnam, dat het kind in de derde baarmoeder, het welk ik in tien minuten, om dat het water nog tegenwoordig was, gelukkig verloste: bij de tweede geboorte werd het naklaar na de Vroedvrouw gebroken, en ik werd geroepen, daar ik het kind voelde voorkomen. Ik had een vol half uur noodig om het te klaarmaken. Het is klaar bewezen, wat de tegenwoordigheid, of het niet aanwezig zijn van lucht, kan veroorzaaken, om dat bij deze tweede geboorte de omstandigheden en grootte van het kind, dezelfde grootte van bekkenwijdte, aan de zijde van de hand van de Vroedmeester tegenwoordig was, te weten 203 GRONDBEGINSELEN voor iedereen. Is in de gehele zwangerheid te weinig water in de baarmoeder, hetwelk uit de een of andere oorzaak kan geschieden, zo kan dit verminderen op een andere wijze schadelijk worden. RÖDERER geloopt, dat een gebrek aan het lamsvocht het kind in zijn langzame keering op het hoofd verhinderen, en een stuitligging wel geheel een tegengestelde ligging veroorzaakt. De gebreken aan de ligging des kinds. Zionder twijfel ontstaat het gebrek een moeilijke of tegen de natuurlijke geboorte ten opzichte van het kind, meestal uit de kwaale ligging. Als het kind zulk een ligging in de baarmoeder heeft, waarin het door de Natuur bezwaarlijk of geheel niet geboren kan worden, zóó wordt hierdoor de geboorte zwaar of tegen de natuurlijk: er is geen punt aan de gehele oppervlakte des kinds, waar hetzelfde in de geboorte niet mee kan voorkomen: om dus een nauwkeurige kennis van de ligging te hebben, moet men alle liggingen die een kind in de baarmoeder kan aannemen, nauwkeurig be schouwen: dit zullen wij doen, naast wij te vooren van de kwaal ligging in het algemeen, en de daartoe dienende hulp, naamlijk de keering, gesproken hebben. De kwaal ligging in het algemeen. Men kan de ligging des kinds in ’t algemeen, zóó als de geboorte, in een natuurlijke of lichte, in een zware of moeilijke, en dan in de tegen de natuurlijke verdeelen. De natuurlijke van alle liggingen, waarin het kind door de Natuur op het gemakkelijkste door het bekken heen geperst kan worden, is die, als de kruin des kinds in de as van het bekken komt, dat het kind met het aangezicht naar het heiligbeen toe ligt. Alle overige liggingen die hier van afwijken, veroorzaken reeds een zware, of wel een tegen de natuurlijke. geboorte; men noemt ze daarom mogelijke liggingen; om dat de Natuur in deze de geboorte wel kan volbrengen, maar echter niet zonder veel moeite en gevaar voor moeder en kind: dergelijke zijn bijvoorbeeld, als het kind met het aangezicht tegen het schaambeen aanziet of met hetzelfde in de geboorte treedt; of als het met de voet of met de hand voorkomt, door welke liggingen de geboorte langzaam voortgaat, en soms met enige kunsthulp behoeft. Dus haar noem ik alle liggingen, waarin het kind door de Natuur geheel niet, maar alleenlijk door de kunst, door het keeren of door instrumenten verlost worden. Ik noem de kunstige keering van een kind; een keering noem ik die kunstige hulpgreep, waarbij door een kind met de voet in de baarmoedersmond, een volgend ter wereld gebracht wordt; want alle gehouden, door keering, moeten op deze wijze gedaan worden. In het algemeen is het keeren noodig. Als het kind een ligging heeft, zo dat het door de Natuur niet verloren of geboren kan worden, want in het algemeen hebben de Schrijvers de hoofd-, voet- en hand-geboorten de Natuurlijke verlossingen geteld, als de kinderen naamlijk 200 voorkomen, dat het aangezicht naar het heiligbeen gekeerd is; dan daar de Natuur zeldzaam de voet- en hand-geboorte geheel alleen volbrengt, maar het voorkomende kind meestal te kort komt tot op het Hoofd uit te persen, en des het hoofd meer door de hof dan door het bekken moeten verloren worden; (zelfs bij zeven- en achtmaanden kinderen moeten doen;) zo zijn de geboorten half natuurlijk en half tegen de natuurlijk; daar het zij moeten half door de kunst, en half door de Natuur volbracht worden. Dus kan men deze geboorte, gezegd, of zwaar tegengesteld niet aanvaarden; ik houd alleenlijk de eenige kruikgeboorte, waarbij het aangezicht naar het schaambeen toe ligt, voor een gemakkelijke en natuurlijke geboorte; zonder wezenlijke noodzaaklijkheid mag men geen kind keeren; (bijvoorbeeld, niet om zich te oefenen;) om dat de geboorte door het keeren, voor de vrouwen zeer pijnlijk is, en het kind door het drukken van den navelstreng, in levensgevaar komt. 2) Als de baarmoeder volkomen leeg staat. 3) Als de uitgezakte navelstreng voor, of om het hoofd des kinds, niet meer terug gebracht kan worden, en het kind nog leeft. 4) Als er een bloedvloedking door den voorkomenden koek, of een stuiptrekking met een verwekte baarmoedermond aanwezig is. 5) Als er een stuiptrekking met een verwijde baarmoedermond aanwezig is. Voor het overige behoren nog tot de keering de volgende voorwaarden: 1) Dat de mond der baarmoeder zich reeds geopend heeft, wel niet in zijn geheel, echter voor het minste zo veel dat men met drie vingers van de hand, door denzelfden heen, in de baarmoeder kan komen, doch langzamerhand, en zonder enig groot geweld aan te doen; het is niet geoorloofd de mond der baarmoeder met geweld te verwijden, om dat daardoor een scheuring, bloedvloeiing, stuipen, of sterfte ontscheuring ontstaan kan. 2) Dat het kind voldragen, of in de laatste maanden is, want vier-, of vijf-maands kinderen, of ook wel ouder, en bijzonderlijk die tot bederf overgegaan zijn, gaan, in meeste liggings, weg. 3) Dat er nog mogelijkheid is om te keeren: onmogelijk is de keering, als het bekken te nauw is, of als het hoofd of de stuit geheel en al in het bekkenhol staat, want in dat geval kan men het hoofd onmogelijk meer in de baarmoeder terugbrengen; men moet het dan met de tang verlossen; maar de stuit, op een wijze die wij in het vervolg zullen zien. 4) Dat men de ligging des kinds, door het onderflaan, en 't gevoel van het deel dat in den baarmoedersmond gekomen is, en door de beschouwing en 't gevoel van de buik voor het keeren, wel moet beraadelen en kennen. 5) Dat men het kind moet keeren aanvankelijk na het breken der vliezen, of als men zelf de vliezen gebroken men de vrouw bij iedere keering, dwars over het bed op den rug moet leggen, ten einde zij met het bekken hoog, maar met de lendenen lager ligge. De gemakkelijkste ligging van hoogte is die, dat de vrouw zoo hoog ligt, dat de schaamelijkheid met den omtrek der navel van den Vroedmeester gelijk staat aan het hoofdeneinde der baarmoe der vrouw zet zich een helpertje op het bed, die het hoofd der vrouw in haar schoot laat rusten, en daarna het lichaam vasthoudt, op dat hetzelfde zich niet beweegt, of de vrouw in 't geheel van 't bed valt: de voeten der baarmoeders vrouw moeten op twee stoelen gezet worden, en van een tweede helpertje laat men de knieën van elkander houden: op zulk een wijze plaatst de Vroedmeester zich tussen de dienen, en verricht de keering staande. 7) In alle gevallen waarin men de voeten des kinds boven het schaambeen der moeder moet zoeken, moet men de vrouw op de knieën en elleboegen laten rusten, wanneer de zijdeligge ligging niet voldoende is. 8) Dat als men de voeten van het kind zoekt, men nooit langs de rug, maar altijd met de hand over het aangezicht, de borst, en den buik van het kind, moet gaan; ook nooit de voeten over den rug van het kind moet trekken, om dat men daardoor de dien en de ruggraat van het kind zoude verplaatsen of breeken; want zulk een kind komt lammend ter wereld, en sterft spoedig. 9) Dat de Vroedmeester, bij het voorkomen der handen of voeten, altijd de vlakte van zijn hand, die ter onderzoeking dient, langs den binnenkant van dit deel brengt, om daarmede omhoog te gaan; dewijl, als men langs de buitenzijde naar het kind gaat, men altijd op den rug, en niet op de voorzijde van het kind komt. 10) Dat men altijd de hand meer naar het kind drukt, dan naar de binnenzijde van de baarmoeder. 11) Dat, als men een voorkomend deel van den baarmoedersmond moet terug, men altijd van buitten de baarmoeder tegenhoudt, ook in het terugdringen geenig geweld uitoefent, ten einde de baarmoeder niet van de schedde te scheiden, zoo als ik eens waargenomen heb dat een Vroedvrouw gedaan had. 12) Dat men onder de weeën nooit moet werken, en ook de vrouw verbiedt om te persen; al waar de onder de weeën den mond van de baarmoeder verwijdt, wordt echter staande de vlaag, het kind en de hand van den Vroedmeester naar buiten geperst. 