title: Jaarboeken van het Koningrijk der Nederlanden : (1814-1822)
creator: Stuart, Martinus
text: Digitized by Google Digitized by Google Digitized by Google I JAARBOEKEN 1 VAN HET KONINGRIJK der NEDERLANDEX D Ü Q H MARTINUS STUART. Jöfflitized by Google VAN HET KON I NOK IJK dkk NKDEK J ANDEN 1> O OK M A K T INF S S T FA K T , aKAnuxiiSCiisoTKii ijk.s k j» k 18 22. T i: AM TV.H5J AM. li;, 3<: . M .V A S IC A M r. i ß ?. e. Aj - J I? - Digitized by Google / • 0 c • \ Digitized by Google J A A R B OE K i VAN l 8 2 2. Uet ft redend vooruitzigt eener gebeurtenis , wel- Inleiding, ke, op hct einde des /'ongstvcrloopen jaars, aller harten tnet eene blijde venvachting had vervuld , zag zieh aanvankelijk met eene gcwenschte uitkomst bekroond, door de gelukkigc bevalling der PrinfeS r an Oranje van eenen zoon , in welks bezit ech- ter de natie zieh flechts zeer kortftondig mögt Ver- heugen. Hoezeer het vroegtijdig affterven dezes vorftelijken telgs bij alle de leden van het Koninklijk geflacht eenen diepen indruk verwekte , zoo zag hetzelve echter, gedurende den loop van dit jaar, door geen ander toeval van cmftigen aard, eenigß ftoomis te weeg gebragt in het onderling heil en genot van hartelijke liefde en ecnsgezindheid. Ilier- door, alsmede door eene , zoowel binnen als buiten ’s lands , ongefloorde rast , niettegen- ftaandc de toenemende zorgelijke fland der Eu- ropefche Staatshandelingen en gebeurtenisfen , zoo- wel voor als na de opening van het congres te Verona, vond het eerbiedwaardig Hoofd van den Staat eene gunftige gelegenheid tot voltooijing , in overeenftemming inet de vertegenwoordigers der na- tie , van onderfcheidene hoogst belangrijke maatrege- len van wetgeving, waaraan een aanmerkelijk gedcelte des jaars werd toegewijd , nadat hiertoe , gedceltc- lijk , reeds in het vorige jaar de grond was gelegd. Bovendien zag men , in het aangeboden ontwerrt eens Wetboeks van Koophandel een weldadig blijk J. B. van i8aa. A Digitized by Google 2 JAARBOEK van 1822. van den ijver des Befhiurs tot eenebefpoedigde daar- ftelling der meest dringend geoordeelde organieke maat- regelen , en, zoowel hierin als in de oprigting eener Nederlandfche Maatfchappij van volksnijverheid, alsmede in den onafgebroken voortgang der ondemomene be- langrijke werken, een bewijs van deszelfs bezorgd- heid ter opbeuring van de kwijnende hoofdtakken des volksbeftaans. Eene fteeds afnemendc noodzake- lijkheid , om door middel van iirenge toepasfing der beftaande wetsbepalingen , fommige overtredin- gen , waardoor de openbare rust inzonderheid be- dreigd werd , te llraffen , vvekte de hoop op , dat met de meer en meer toenemende hechtheid en vastheid des geheclen flaatsgebouws , 00k deszelfs onder- fcheidene deelen meer tot elkandcr pasfen en zieh tot het gehed voegen zouden. Voorts bleef eene meer en meer opgevvekte godsdienftigheid bij bet edelst gedeelte der bevolking, als eene blijde ver- fchijning van den tijd, wederotn niet onopgemerkt, terwijl de fteeds klimmende belangdelling in al wat den geest opheft en veredelt het vooruitzigt opende, dat het herboren Nederland zieh deszelfs, ecnmaal zoo roemrijk bekleede, plaats in het vak der kun- ften en wetenfehappen meer en meer waardig zoti- de betoonen , en hierin met de overige befchaafde natien gelijken tred houden. Bijzondere rampen , welke van tijd tot tijd, als zoo vele donkere wölken, het tafereel der jaargebeurtenisfen verduisteren, en inzonderheid in de hoofdflad Amflerdam , alsmede in het Luxemburgfche , droevige fporen achtcrlic- ten, vonden in de algemcene liefdadigheid en hulp- vaardigheid , 00k bij andere gelegcniieden ten toon gefpreid , dccls eene volkomene beding , deels eene zeer merkelijke verzachting. Het een en ander zal, vertrouwen wy , bij de mededeeling der bijzonder- heden des afgeioopen jaarkrings , geenc onbedui- dende Bolle ter vermeld ing oplevercn, hoezeer dan 00k het oortleel des tijdgcnoots over de bclangrijk* heid van het verhaalilc niet fteeds tot veilige leid- draa l voor den tebockfldlcr dienen kan , welke zieh Digitized by Google JAARBOEK van t8aa. 3 de ftriktfle volledigheid en naauwkeurigheid met de meest mogelijke beknoptheid tot onvcranderlijke wet heeft geiteld. Het Koninklijk Huis , hetwelk aanhoudend ten verheven voorbceld van ftille en, alle openbarc gc- ruchtmaking vermijdende, huifelijke deugden verftrekte, zag hiervoor wederom een zoct loon bereid in de teekenen van hartelijke verkleefdheid , bij ondcrfchei- dene heugelijke gelegenheden , door den landzaat aan den dag gelegd. De vijfde verjaardag van Z. K. H. den Erfprin* Verj»ar<U| van Oranje werd, op den ipden Februarii, behalve Jen door andere bij dergelijke feestvieringen gebruikeüjke oraJZf* plegtigheden , in de refidentie ’s Gravenhage mede gevierd , met het geven eener ferenade , door de nnizijkanten van het garnizoen v oor het paleis van den Prins van Oranje. — • Te Weesp, alwaar deze feestdag in dit jaar te gelijk met het vijftigjarig jubel van hetffRaadhuis dier llad, met regt als een pronk- ituk van bouvvkunde beroemd , inviel , werd door burgemeesteren een prächtige maaltijd van bijna 50 couverts gegeven, op welken, onder andere, de bouwgc- reedfchappen, bij het leggcn van den eerften fteen ge- diend hebbendc , tcn toon gefpreid waren. Aan de Jeden der dienstdoende fchutterij werd brood, kaas en wijn uitgedeeld, zijnde de voorgevcl van het raadhnis zelve , des avonds , op eene fierlijkc wijze Verlieht. De verjaardag van Z. K. H. Prins Frederik werd Van Prni insgelijks gevierd met het geven eener ferenade , on- Frederlk ' der de venfters van het paleis, door Z. K. H. be- woond. Na een dejeuner bij den Prins had, des na* tniddags, een luisterrijk maal en des avonds een bal en gala ten hove plaats. Z. K. H. vereerde in de maand April , benevens Prins Frederik Wilhelm Lodewijk van Pruisfen , bczoek't de ftad Leyden met een kortftondig doch heugelijk Heyden, bezoek. Op den loden van cvengcmeldc maand de» A a Digitized by Google De Ko- tiinkljjke fcmilie ce Amiterdam, 4 JAARBOEKvan i8aa. ochtends ten 8 ure, aan her huis van den hoogleer- aar Mr. C. J. van Asfen afgeliapt zijnde , begaven zieh HH. KK. HH. , na eenige oogenblikken vertoe- vens, in gezelfchap van voomoemden hooglceraaren die des hoogleeraars J. Clarisfe , naar de akademie ter bezigtiging van den fenaat-kamer , vervolgens den ortus mcdicus , het anatomisch-phyfiologisch kabi- et en verdere bezienswaardigheden bezoekende. Van daar terug gekomen vertoefden de Prinfen nog otn- trent een half uur aan het huis van meergemelden. hoogleeraar, zieh te half elf op weg naar Anifterdam begevende. Ten vier ure kvvamen HH. KK. HH. ter gemelde ftede aan , zijnde ruim twee uren vroeger, aldaar mede aan- gekomen HH. MM., benevens Prinfes Marianne, welke zieh in denzelfden voormiddag van ’sGraven- hage derwaans op reis begeven hadden. — Des anderen daags werd het zicli aldaar bevindend luis- terrijk gezeli'ehap , tot niet geringe vreugde der inge- zetenen, nog vergroot door de aankomst van Z. K. H. den Prins van Oranje , welke ten half tien ure des ochtends aan het paleis afdapte. Z. M. ver- leende ten half elf ure gehoor aan de officieren der fchutterij en van het gamizoen der llad , waarna,ten cif ure , de algemeene groote audientie plaats had , welke buitengewoon luisterrijk was. Des middags was er diner ten hove , en des avonds werd de fchouwburg met de tegenwoordigheid der hoogeaan- wezige Vorftelijke perlonen vereerd. — Op den laden bezochten HH. MM. de akademie van beei- dende kunfien , onlangs in de hoofdllad in werking gekomen, zieh voorts des avonds naar den Hoog- duitfehen fchouwburg begevende, alwaar de Konink- lijke familie, zoo als mede des anderen daags in den Franfchcn , met alle blijken van eerbied en toege- negenheid ontvangeq werd. Op den i4dcn , zijnde zondag , werd de ochtend-godsdienst door Iloogstdezelve bijgewoond in de Nieuwe Kerk, on- der het gelioor van den Ecrw. J. Fabius , ledert den jare 1820 Predikant ter genoeinde fiede. — Den i5dcn des avonds bezocht de Koninklijkc fa- Digitized by Google JAARBOEK van i8aa. 5 mtlie andermaal den Stads Schouwburg , alwaar het oorfpronkelijk , door den heer J. van Walree ver- vaardigd , treurfpel Dicdcrijk cn Willem van Hol- land vertoond werd , en HH. MM. zoowel bij Hoogstderzelver komst als bij het verlaten van den fchouwburg, op het eindeder vertooning, door een talrijk en aanzienlijk publiek met hartelijke toej ui- chingen begroet werden. Des anderen daags , ’s och- tends ten ure , reed Z. M. uit , ten einde het op de voormalige Oost-Indifche Compagnies-wcrf , door een noodlottig toeval , grootendcels ingellort gebouw in oogenfehouw te nemen. Z. M. begaf zieh te dien einde aldaar in een vaartuig , liet zieh achter om het gebouw rond varen , en voorts wegens de bijzonderheden van deze ramp op het uaauwkeurigst önderrigten. Aan het pa- leis terug gekeerd , verliet Z. M. , benevens Hoogsrdeszelfs doorluchtige gemahn en II. K. H. Prinfesfe Marianne de (lad , zieh op weg naar Soestdijk begevende. Z. K. H. Prins Frederik vertrok een weinig later , in gezelfchap van den Prins van Pruisfen , nadat laatstgenoemde Prins van eene ligte onpasfelijkheid , door de zorg van deir geneesheer van Maanen , gelukkig herfteld was. Reeds op den I3den bevorens had men te Prins van Utrecht, te 5 ure des avonds , HH. KK. HH. de Prins en Prinfes van Oranje , benevens de jonge s u ’ Prinfen derzelver zonen , in een jagt zien aankomen , wordende hetzelve van een tweede gevolgd, waarin zieh het gevolg van HH, MM. bevond. Uit het jagt körnende (tapten HH. KK. HH. in de aldaar op hen wachtende rijtuigen , waarmede Hoogstde- zelve, längs den (lads fingel, naar Soestdijk vertrokken. In den namiddag van den 18 den keerde II. M. ^*«8*°«** benevens Prinfes Marianne in de refidentie terug, ipe ftniiiic wordende aldaar, op denzelfden dag, gevolgd door m de reüUca- Prins Frederik en Prins Frederik Wilhelm Lo - tie * dey/tjk van Pruisfen , van een uitilap naar de Hel- der terug keerende. Ten gemelden dage vertrok Z. M. , des morgens z - «« Digitized by Google 6 JAARBOEK van 182a. ten 5 ufe, van ’s Gravcnhage naar Brusfel, al- waar Hoogstdezelve des avonds aankwam. Up den ailten was Z. M. aldaar in den fchouwbnrg tegenwoordig , telkens , bij het inkoracn en vertrek- ken , met de levendiglte toejuichingen ontvangen wordende. Reis van Op den 29 (len had de (lad Antwerpen het geluk van Pruisfcn ^ ns Predcrik , bcnevens dcszelfs doorluchtigen in de Ncdcr- reisgenoot , den Prins van Pruisfcn , in haar mid- kndcn. den te zien aankomen, hebbende HH. KK. HH. der* zelver intrek in het hotcl du grand Laboureur geno- men. Den volgenden morgen reden zij vroegtijdig uit , ten einde het gamizoen en de vesting-werken te infpekteren , waama dezelven ten half een uur de ftad wederom verlieren , zieh over Gent naar Brügge op weg begevende. — HH. KK. HH. bezochten hierop achtervolgens Ostende , IJperen en Doomik , in laatstgemelde - plaats op den 2den Mei aangekomen, ten einde des anderen daags de bezetting en vesting- werken in oogenfehouw te nemen. — Van Rijsfel , alwaar de Prinfen op den 4den aankwamen , keer- den dezelve op den 8ften te ’s Gravenhage terug , alwaar , daags te voren , H. M. benevens Prinfes Marianne , na afwezen van eenige dagen, van eene reis naar Soestdijk terug gekomen waren. H. m. naar H. M. verliet, op den i3den, benevens Hoogst- Socsidyk. derzelver dochter , evengenoemde refidentie , ten einde zieh andermaal naar Soestdijk te bege- ven, alwaar eerlang aan Hoogstdezelve, benevens de overige leden des Vorltelijken gezins , eene blijde en gelukkige vervulling der zoo vuriglijk gekoes« terde wenfehen te wachten ftond. Bevailing Het was namelijk op den aaften , des ochtends fss'van Prin " ten ac ht ure, dat het losl'en van het gefchut Qranjt en het uitlleken der vlaggen aan de ingezetenen der refidentie de blijde mare verkondigden wegens de gelukkige bevailing van H. K. H. de Prinfes van Oranje , op den 2 1 iten , des ochtends, van eenen Prins. Ook bij deze gelegenheid legde men door ha befpelen van het carillon, het uitfteken der Digitized by Google I JAARBOEK van l8aa. ? vlaggcn van publickc en andere gebouwen enz. , de blijken der hartelijkltc en algemeene deelneraiDg aan den dag. Z. AI. op den 23ften te ’s Gravenhage , benevens z. M. v»n Z. K. H. Prins Frederik , van het Loo terug ge- kterd , op welk lustverblijf de Koning zieh federt ru8 8 den isden bevorens had bevonden , ontving menig ftreelend bewijs dezer ongeveinsde deel- neming, alsmede der niet minder hartelijke dank- baarheid des geheele Nederlandfchen volks voor dezen nieuwen zegen , door de gunst van den Algoe- den , aan het Doorluchtig Stamhuis verkend. Voor het overige ging de herllelling der Prinfes op de meest geregelde en gelukkige wij'ze voort , zoodat de , openbaar gemaakte , hof-berigten aanhou- dend niet dan de meest voldoende tijdingen, wegens de weldand van H. K. H. en dien des jongen Vorst , behelsden. — H. M. de Koningin keerde , op den I3den Junij, benevens Prinfes Marianne te ’s Gravenhage terug. De gedenkwaardige dag van den iSden Junij, Doopym tot de plegtigheid van den H. Doop des jonggebo- £r" n j°j n n B d" ren Prinfen betlemd zijnde , welke , ingevolge een huofdltoti. beflnit des Konings , van den acjllen Nlei, en een dien overeenkomftig uirgevaardigd programma, op den ii den Junij (i), te Amfterdam zoude gevierd wor- den, zag men in den avond van den ißden HH. MM. , alsmede HH. KK. HH. Prins Frederik en Prinfes Marianne , omltreeks achture, in de hoofd- ftad aankomen , alwaar in den namiddag van den volgenden dag insgelijks Z. K. H. de Prins van Oranje en de jong geboren Prins , Hoogstdeszelfs vierde zoon , benevens aanzienlijk gevolg, aankwamen. — In den morgen van laatstgemelden dag had, na den afloop van het gehoor, door Z. M. verleend aan de gezamenlijke officieren , zoowel der Koninklijke marine als van de fchuttery en het gamizoen, een even fchitterendc als talrijke algemeene audienrie op (i) Saancour. No. 140. A 4 Digitized by Google 8 JAARBOEK van 1822. het paleis plaats , wordende des middags door een luisterijk middagmaal ten hove gevolgd. — De gods- dienftige itemming van den gemelden dag van den i8den Junij , nu nog merkelijk verhoogd door een innig en hartelijk gevoel van dankbaarheid voor den nieuwen en pas verkregen zegen , werd bij de inge- zetenen der hoofdftad ten iterklte opgewekt, tocn ten 8 ure des morgens het luiden der (lads klokken de plegtigheid van den dag aankondigde. Nadat zulks ten tvvaalf ure, na het eindigen van den och- tend-godsdienst , herhaald was , deed het klokken« fpel het geliefd Wilhelmus van Nasfauwcn hooren, zulks alle kwartier uren tot na den afloop der pleg- tigheid herhalende. Ten drie ure in den namiddag vertrokken HH. MM. van het Koninklijk paleis naar de Nieuwe Kerk, hetgeen door 51 kanon- fchoten werd aangekondigd , gaande Z. M. te voet naar het kerkgebouw , voorafgegaan door de offi- cieren van Hoogstdeszelfs Huis , en nevens zieh hebbende den Prins van Oranje , benevens deszelfs broeder Prins Frcdcrik. De adjudanten des Ko- nings , benevens die der beide Prinfen , volgden hierop onmiddellijk , terwijl H. M. de Koningin gelijktijdig, nevens Prinfes Marianne , in eenekoets met twee paarden befpannen , het paleis verliet , ver- gezeld van drie andere koetfen , waarin de Grootmees- teresfe van H. M. en verder gevolg. Aan het por- taal der groote ingangdeur van de Nieuvve Kerk zieh ontmoetende , traden HH. MM. te zamen de kerk binnen , wordende, bij den ingang, ontvangen door den Direkteur-Generaal voor de zaken der Her- vormde Kerk en eenige leden van den Kerkeraad, en voorts , in gepaste orde, naar de, voor Hoogstde- zeive beftemde , zitplaatfen geleid. Gedurende dit binnenkomen deed zieh het orgel hooren, tot dat HH. MM., benevens hun gevolg, plaats hadden genoraen , waarna de godsdienst-plegtigheid dadelijk eenen aanvang nam met een doelmatig kerkgezang. Nadat de trein , bellaande uit drie koetfen , ieder met zes paarden belpaunen cn voorafgegaan cn be- Digitized by Google 9 JAARBOEK van 1822. flöten door een detachement kavallerie , een kwar- tier uurs nadat HH. MM. het paleis verlaten hadden , aan de kerk was aangekomen , en de jong geboren Prins, door eene kommisfie uit den ker- keraad ontvangen , naar de kamer der regenten _ was geleid , werd dezelve , tegen het einde der kerkelijke redevoering , uitgefproken door den Predikant en Hofkappellaan Dcrmout , ter kerke binnen gebragt, waarbij de rcdenaar in z ijne re- devoering ophield , tot dat de Prins op de voor hem beftemde ftoel , binnen het parket , tegen over den predikftoel , geplaatst was. De rede- voering gecindigd zijnde, getchiedde de bediening van den H. Doop aan den Vorilelijken teig , op eene treffende wijze, door evengemelden Hofkap- pellaan, waarbij Z. K. H. den naam ontving van WILLEM ALEXANDER FREDER1K ERNST KASIMIR. De godsdienltige plegtigheid werd met een gebed en gezang befloten , waarna de Koninklijke familte , even als bij derzelver komst , de kerk verliet , hetgeen insgelijks door een falvo van 50 kanon- fchoten werd verkondigd , hebbende deze plegtig- heid , waarbij drie bataillons der fchuttertj bene- vens het gamizoen den wapendienst verrigtten , met de meest gepaste orde plaats gehad , terwijl er overigens , zoowel binnen als buiten de kerk , welke op eene doelmatige wijze hiertoe ingerigt en met driekleurig vlaggen - doek verfierd was , alle noodige maatregelen tot voorkoming van wanorde en ftoomis genomen waren. — Kort na de aankomst der Koninklijke fatnilie op het paleis,' verfchenen HH. MM., benevens den Prins von Oranje en deszels pas gedoopten zoon , op het balkon , wordende door eene onafzienbare menigte , welke den Dam en omliggendc plaatfen vervulde , en de gebouwen overdekte , met uitbundig gejuich van lloezce ! Oranje boven J ontvangen. HH. MM. en de Prins hierop de menigte op eene minzame wijze gegroet hebbende, nam Z. K. H. de jong geboren teig in de armen dezelve ophefieude en , als het wäre , aan het volk tocrei- kende , hetwclk hierdoor ten fterklte getroHeu / / Digitized by Google io . JAARBO'EKVan 1822. met algemeene zigtbare aandoening en laide vreugde - kreeten de bedoeling des Prinfen toon» de verftaan te hebben , als hebbende hiermede , in het aangezigt van God en des Nederlandfchen Volks , zijnen zoon aan het welzijn des vader- lands , in het algemeen , en van het dierbaar Am* fterdam in het bijzonder , toegewijd. Hierop werd de jong gedoopte Prins door deszelfs hoo- ge bloedverwanten hartelijk gekust , waama de Koninklijke familie , onder herhaald vreugde - ge- juich , in het paleis terug keerde. Wij- ders had er, gedurende dezen dag, eene luiste- rijke parade , zoowel der fchutterij als van het garnizocn , plaats , nadat vooraf aan laatsgemel- de , zoowel als aan de geheele burgerij , gelegen- heid tot gepaste godsdienst-viering was gegeven, waartoe de Koninklijke familie , door het b/jwonen der vroeg - predikatie , onder het gehoor van den Eerw. Broes , het voorbeeld had gegeven. Na den afloop der plegtigheid had ten hove een luis« terijk maal van omtrent ioo couverts plaats. VertrcU ult ]) e jong geboren Prins in den middag van den t uo itad. yQigen^eu , benevens de Baronnesfe Fagcl y Grootmeesteresle van H. K. H. , wederom naar Soestdijk vertrekkende , welk vertrek fpoedig door dat van den Prins van Oranje , en, op den aoften, door dat van HH. MM. gevolgd werd, had er op deze terug reize nog eene bijzonderheid plaats , wel- ke wij niet onvermeld mögen laten. In het nabij de hoofdltad gelegen dorp Diemerbrug , alwaar het rijtuig , waarin zieh de jonge Prins bevond , een oogenblik moest vertoeven , werd hetzelve opgcwacht door den Roomsch-Katholieken Pas- toor dier gemeente , welke , verlof verzocht heb- bende , om den jong geboren te zien , en zulks goedgunftig verworven hebbende, op eene onge- kunftelde wijzc , zijne hartelijke wenfehen voor ’s Hemels fteeds blijvende zegen over dit nieuw cn dierbaar pand uitboezemde : eene oplettend- heid , welke door de tegenwoordig zijnde Groot* mecstcrcsfe met gepasten dank werd bcantwoord, belovende Hare Doorluchtigc gebiederesfe hicr- Digitized by Google JAARBOEK van 1822. li va ft nfet onkundig te zullen laten, en zulks te- vens van een mild gefchenk , voor de armen der parochie , verzeld doendc gaan. Behalve de gebruikelijke godsdienftige plcgtighe- Fecatvkrfng den, waarmede het feest van den i 8 dcn Junij alom werd gevierd , alsmede eene al gern eene illuminatie te ot c Brusfel, werd insgelijks te dezer gelegen ieid door burgemeesteren van evengenoemde Itaa , op eene plegtige wijze en in tegenwoordigheid van den Gouverneur, het kollegie der gedeputeerde flaten en van het ftedelijk beltuur , de cerfte fteen gclegd aan de verlenging van de Koningftraat akiaar, tot nieuvv fieraad dezer , van dag tot dag in luister en uitgebreidheid toenemende , refidentie moetende (trek- ken. Een groot gedeelte der maand Julij en de eer- z M fte helft van Augustus werd door den Koning het Um. P op het lust- paleis van het Loo doorgebragt, tvordende in dien tusfchen tijd deze gewesten ach- tervolgens door onderfcheidene buitenlaiidfclie gas- ten van het hoogst aanzien bezocht , welke op deze ftille en vreedzame piek , voor een oogen- blik , met innig welgcvallen , eene aangename ver- pozing fchenen te vinden van ftaatszorgen ed andere veelvuldige bekommeringcn des levens. Op den ixden Julij kwam Z. K. H. de Hertog Kotnit va n van Gloucester , reizende onder den naam vandmiiermg Graaf van Cannaught , uit Engeland , tcr reede l‘ t ‘’u? lou ' van Vlisfmgen aan , des voormiddags de (lad met eT ' een bezoek vereerende. Aan het hotcl van den Gouverneur der provincie afgedapt zijnde , ver- toefde Z. K. H. aldaar eene körte poos, en be- zocht voorts , in gezelfchap van den Gouverneur , het merkwaardigfte. Z. K. H. zette des an- deren daags , na eene toer door het eiland ge- maakt te hebben , deszelfs reize over Zuid - Be- veland naar Antwerpen voort. Z, M. de Koning van IVurtemburg , onder den Bezoek van naam van graaf von Teck , door dit rijk reizende , legde , onder anderen , een bezoek af op het vor- Ymburg. * Digitized by Google i» JAARBOEKvan i8aa. ftelijk kasteel van Soestdijk , na, op den i8den , van Brügge körnende , door Utrecht gcpasfeerd te zijn. Van den Op den 3 often Julij legde insgelijks Z. K. H. vw°zweden. Kroonprins van Zweden , • reizende onder den ' naam van graaf van Schoonen , en verzeld van een aanzienlijk gevolg , beftaande uit den graaf van Witterßedt , den graaf d'Ohsfon , Minister van Zweden bij Z. M. , de Graven van Posfcn en van Lovenhjelm , enz. een bezoek af bij HH. MM. , wordende door Hoogstdezelve op eene zeer minzame wijze ontvangen. — Na den gehee- len dag van den iiten Augustus met de Ko- ninklijke familie te hebben doorgebragt , vertrok de Prins naar Soestdijk , ten einde aldaar insge- lijks een bezoek bij HH. KK. HH. den Prins en Pnnfes van Oranje af te leggen , en voorts de reize naar Amfterdam te vervolgen. Z. K. H. kwam van laatstgemelde ftad , op den 4 den Augustus, te ’sGravenhage aan , € deszelfs intrek in het hotel Bellevue , op den bezuidenhoutfehen weg, neinende. De oflicicren van het garnizoen maakten aldaar dadelijk hunne opwaebting bij Z. K. H. , van wien hun eene zeer vleijende ont- vangst te beurt viel. Des anderen daags gaven de muzijkanten van het garnizoen eene ferenade aan het logeraent van Z. K. H. , die vervolgens , na . het merkvvaardigst der refidentie bezigtigd , en de zitting der Staten - Generaal bijgewoond te hebben, deszelfs reize over Rotterdam voort- zette. Dcncniarkcn' 1 Gedurende de eerfte week der maand Augustus tc Amfter- genoot de Bad Amfterdam insgelijks de eer, dat dam enz. £. k. H. Prins Christiaan Frederik van Dene- marken , vermoedelijk opvolger van de Decnfche kroon , onder het ftrengst incognito , als Graaf van Oldenburg reizende , zieh eenige dagen in die (lad ophield , allecnlijk verzeld van den Baron von i Selby , gezant van het hof van Denemarken bij dit Rijk. Na het bezien der voomaatnftc merkwaardigheden der Itad en derzelver omme- ftreken, vervolgde de Prins de reis naar Utrecht, Digitized by Google *3 JAARBOEK van 183a. aldaar in den avond van den öden aankomende , en zieh voorts naar Soestdijk en het Loo , tot het afleggen eens bezoeks bij de Koninklijke fa- xnilie , begevende. H. K. 'H. Hoogstdeszelfs door luchtige gemalin , welke zieh , uit hoofde eener vrij emftige ongefleldheid , eenigen tijd te ’s Gra- venhagc moest ophouden , waardoor men zieh te Amfterdam van het bezoek der Vor ft in veritoken zig, begaf zieh insgelijks, op den 7den Augus- tus , na te Utrecht van paarden verwisfeld te hehben , naar het kasteel van het Loo , alvvaar ook Z. K. II. Prins Frederik van Pruisfen , be- nevens deszelfs gemalin , omltrceks dcnzelfden tijd sank warn. Behalve door de gemeldc hooge vorftelijke per- De fonen werden de Nederlanden insgelijks met een zockt* >ne- bezoek vereerd door de Koningin van Zweden , de die Rfjk. Hertogin van Gotland , welke , benevens hären zoon , Prins Oscar , en gevolg , op den 7den Au- gustus , den Koninklijken fchouwburg te Brusfel bezocht. Op den loden des ochtends vertrok dit aanzienlfjk gezelfchap over Luik naar Aken , na den nacht in eerstgemelde plaats doorgebragt te hebben. Ten zelfden dage zag men te Nijme- gen den Prins van Hesfcn Darmfladt van Kleef aankomen , en , na van paarden verwisfeld te hebben, deszelfs weg naar het Loo nemen. Nadat Z. M. , benevens Prins Frederik , op VJn den 14 den van het Loo te 's Gravenhage was v 5 c ^^rdag. aangekomen , had aldaar de viering van ’s Konings verjaardag , op den 24(len Augustus , met ge- pasten luister en onderfcheidene vreugdebetoo- ningen , plaats , even gelijk zulks in het vorige jaar was gefchied , en ook in Brusfel en Amller- dam plaats had. — Te Goes , in Zeeland , werd onder andere , met de heugelijke feestvieringen van dezen dag, op eene zeer doelmatige wijze, eene uitdeeling, verbonden van twee zilveren me- dailles en verdere eerepenningen aan de lecrlingen der teekenfehool , opgerigt door de Maatfchappij Tot Nut van 't Algemeen , te welken einde door . Z. M. op eene hoogst vereerende wijze de toe- Digitized by Google 14 JAARBOEK van 1 ita, zending der beide zilveren medailles gefehied was. Te Asfen ward eene frauije harddrave» rij van paarden gehouden, ook uit naburige pro. vincien derwaarts gekoraen , en welke , in regen«- woordiglieid van eene talrijke menigte van aan- fciiouwers , en afgepoosd door eene fraaije mu/> zijk , onder begunltiging van het fchoonfte weder, plaats had. De prijs , beflaande uit twee zeer fraaije met zilver verfierde hoofdßellen , werd aan het paard van de wed. G. Kinnes Synia te Morra toegekeud , en eene preuiie van een paar zilveren fporen aan dat van S, Douma te ßer. gum. Uet feest van den dag , met de mees- te vrolijkhcid en betaamlijkheid tevens gevierd, werd in den avond met onderfcheidene Illumina- tion en een bal bij den Gouverneur der provincie bellotcn. Hof-bcnoc- Tot Hofmaarfchalk van Z. K. H. den Prins Imng- van Oranje werd door Z. M. henoemd de Vice» Admiraal Jhr. j. F. van der. Capellen. Printe»* «« Op den 3 den September had men te Am ßer. Oranje te bet genoegen Z. K. H. den Prins van Oranje , Amitcrdam. bencvens Hoogstdeszelfs dporluchtige gemalin , omftreeks acht ure des avonds, te zien aankomeo. HH. KK. HH. des anderen daags de burgemees» teren der ftad bij zieh ontvangen hebbendc , be. gaven zieh vervolgens , te voet en te midden eener talrijke zamengevloeide juicbende menigte, - . naar het Damrak, alwaar lief Koninklijk binnen, jagt gereed lag, ten einde, door de groote Ko« ninklijke en nog eene andere floep gehoegfeerd , de Vorftclijke perfonen naar het dorp Buikfloot over te brengen. Van daar begaven zieh HH. KK. HH. naar het dorp Broek , en vervolgens naar Zaandam , alwaar Hoogstdezelve het huisje, vroeger door Czaar Peter bewoond, bezigtigden, en voorts in het logement de Otter eenlge ver- verfchingcn gebruikten. Prins Frede- Te Zwolle genoot men, op den i6den, het rik rc Zwolle onvcrwacht geluk, Z. M. benevens Prins Fre- enz. derik binnen de Bad te zien. Bij de aan- körnst aan het Kater veer worden Hoogstde. Digitized by Google *5 JAARBOEK tan 1S32. zelvc opgewacht door den Gouverneur der pro- vincie, benevens den provincialen Kommandant, zijnde Z. M. en de Prins mede verzeld van een aanzienlijk gevolg, beftaande uit de heeren : Graaf van Heerdt tot Eversberg , OpperÜalmeester ; Ba- ron Fagel , Luitenant - generaal ; Stng cndonk , Lui- tenant - kolonel , adjudant by Z. M. ; Harbaur, Infpekteur van den geneeskundigen dienst, genees- beer des Konings. Dadelijk bcgaf zieh her gan- fche luisterijk gezelfcliap in het jagt de Eolus> gereed liggende aan den ingang van de fluis der Willemsvaart , waarmede men evengemelde vaart doorvoer, tot aan de ftads haven cn den rooden toren. Aldaar door heeren burgemeesteren opge- wacht en begroet zijnde, begaven Z. M. cn Hoogstdeszelfs doorluchtige Zoon zieh , te voet , onder de Juide vreugde - kreten eener onoverzien- bare menigte, het luiden der klokkcn en het wapperen der vlaggen , naar het Gouvemements- huis. Na aldaar gebruik te hebben gemaakt van eenige ververfchingen , werden de civiele en mili- taire autorit eiten , geestelijke korporatien , amb- tenaren en andere aanzicnlijke perfonen .ten ge- hoor toegelaten, waarop de maaltijd op het flad- huis , aan Z. M, van fiadswege aangeboden , werd genomen. Dezelve beftond uit zestig cou- verts, en werd tot omtrent n urse des avonds met de tegenwoordigheid des Konings vereerd , wan- neer Hoogstdezelvc met de barteljjkfte tevreden- beids betuiging het aflcheid nam. De avond cn een gedeelte van den nacht werden door de in- gezetenen met onderfcheidene vreugdebedrijven doorgebragt , zijnde de hoofdwacht aan de markt bierbij met veel fmaak verlieht. — Den volgen- den morgen vroegtijdig werd Z. M., benevens Prins Frederik , nogmaajs door den burgemecster gekomplimenteerd , onder dankbetuiging voor de cer aan de ftad betoond. V T an ZwoJJe naar Steen- wijk, onder geleide van den Gouverneur der pro- vincie, vertrokken , werden vervolgens, na het ver- letzen van eene audientie op het raadlmis cn het nuttigen van eenige ververfchingen, ter laatstge- Digitized by Google JAARBOEK van i8aa. 1 6 melde plaatfe , door Hoogstdezelve de kolonien Willems - oord cn Frederiks - oord in zcer naauw- kcurige oogenfchijn genomen. Omllreeks half twee ure aanvaardde Z. M. , benevens de Prins , de terugreize over het katerveer voorbij de (lad Zwolle , den weg naar het Loo nemende. Z. M. verzeld van Z. D. H. den Prins van vens rcvo *\T H es f en Darmjladt , Prins Frederik enz. kwam , te Utrecht.“ op den Ulten Octöber , van bovengemeld lustflot te Utrecht aan , aldaar afltappende aan het lo- kaal van ’s Rijks vee-artfeniji'chool en opgewacht wordende door den Minister voor het Publieke Onderwjjs en de Nationale Nijverheid , benevens den direkteur der fchool. Onmiddellijk na Hoogst- deszelfs körnst bezigtigde Z. M. de evengemelde inrigting , in alle deszelfs deelen , met de grootfte belangflelling , en vervolgens ook het zoologisch kabinet van den heer vanLidth de Jeu de , betuigen- de Z. M. over het een en ander Hoogstdeszclfs bijzondere tevredenheid. Tegen vier ure nam Z. M. het middagmaal, waarop behalve de generaals en verdere hoofd-officieren uit het kamp, Z. Exc. de Minister van het Publiek Onderwijs enz. de Gouverneur der provincie, de plaatfelijke Kom- mandant en de Direkteur der vee - artfenijfchool tegenwoordig waren. — Ten 6J uur verleende Z. M. gehoor aan de hooge civiele en militaire autoriteiten , den akademifchen fenaat, de pro- fesfbren der vee - artfenijfchool , den grooten ker- kernd en cenige verdere perfönen van aanzien. Z. M. hield met Hoogstdeszelfs gevolg het nachtverblijf in het lokaal der fchool zelve , waar- in eenige vertrekken, die niet voor het onderwijs of ten gebruike der kwcekelingen beftemd waren , door den direkteur waren in gereedheid gebragt; tenvijl hij zelf de eer genoot van Z. K. H. Plins Frederik , benevens den adjudant d'Tvoy , te huisvesten. — Het aandenken aan dit bezoek bleef, als een bijzonder blijk van ’s Konings bclang- Itelling in eene voor het geheele Rijk allemuttig- fle inrigting , nog lang in dankbaar geheugen. Digitized by Google «7 J AARBOEK van 1823. Op den i6den derzelfde maand bezocht Z. M. de fhd Antwerpen , aldaar even over 9 ure des avonds aankomende, tef bijwoning van de plegtige opening eener ijzeren brug , tusfehen de beide haven- fluizen der ftad liggendc en door de heeren Co- querill van Luik vervaardigd. Z. M. vond , bij deszelfs komst , de (traten zeer fraai geillumineerd, als 00k de plaats , de Meir genaamd , alwaar eene ontzaggelijke menigte volks was zamengevloeid en welke een bekoorlijk gezigt opleverde. Boven de lichtkolommen , van welke het plein fchitterde , ver- rees eene vlam, welke op het altaar van een, aldaar geplaatst , cirkelvormig gedenkteeken brandde ; 00k zag men een kolosfaal beeid der getrouwheid , welks edele omtrekken zieh op eene zeer voordeelige wijze in de donkere lucht vertoonden. Het hdtel van den Gouverneur was mede met eene bijzondere finaak zoo aan den voorgevel als aan de zijmuren , tot in de tuinen toe , verlieht. Aan het einde was aldaar , tot aangenatne gezigts-verpoozing, een borst- beeld des Konings geplaatst met het opfchrift : On- dtr de fehaduwe -van Oranje rüsten wtj veilig. — Den volgenden dag bezocht Z. M. in den ochtend tiet gedieht van St. Bernard , waama de burgerlij- ke en militaire autoriteiten ten gehoor werden toe- gelaten. Ten half een ure begaf zieh de Koning van den Gouverneur , den Burgermeester , alsmede de Generaais en Opperofficieren van het Gamizoen verzeld , naar de dokken , alwaar de beide flagdeu- ren van den ijzeren brug opgehaald waren. .Nadat eene naar Batavia beltcmde Nederlandfche brik, de Vnie genaamd , onder het liiid geroep van /eye de Koning , van het eerlte naar het tweede dok was overgebragt , werd de brug overgedraaid en het eerst doof Z. M. , benevens een talrijk gevolg, gepasfeerd , terwijl de Koning zieh ten hooglte voldaan toondc Over een werk, het eerftc van dien aard in de Ne- derlanden , waarbij zieh fierlijkheid , gemak en vei- ligheid op het uitnemendst vereenigen. Onmid* dellijk daama deed men een zwaar gdladen rij* tuig over dezelve gaan, om de kracht van den J. B. van »822. B De Koning bcaeckt Antwerpen» Digitized by Google i» JAARBQEK van i8m. '• : - 1 bouw te bewijzen, — Z. M. verlier des namitldags ten 4 ure de (lad, omftreeks acht ure des avonds te Brusfel aankomcnde , alwaar het ecrfte openbaar gehoor op den afften plaats had. Dood van Het Koninklijk huis werd omtrent dezen tijd indroef-» d cb %"a heid gedompel.i , met onderwerping echter aan den wij- prii^. zen en goeden vvil des Allerhoogften , door het overlij- den van den jongen Prins , waarvan H. K. II. de Prinfes van Oranje r.p den aoften Mei dezes jaars gelukkig was bevallen en bij Wiens belangrijke doop- plegtigheid eene zoo hanelijke ineenfmelting vatt wenfchcn en gevoelens had plaats gegrepcn, welk« in een duurzaam bezit van dit beminlijk pand niets dan heil had dnen hoopen. Z. K. H. , welke bij den doop den naam van Willem Alexander Fredrik Ernst Caftmier had bekomen , overleed in den avond van den 2 2 (len , omftreeks 8 ure , aan de gevnlgen eener ziekte , waarvan dezelve feilen: eeni* gen tijd was aangeta st geworden. — Deszelfs ftof- felijk overblijffel werd m een kistje van mahonij- hout, waarop eene gouden plaat, plegtiglijk ter aar- de befteld in de Tletvormde kerk te Brusfel. Het Hof ln HH. MM., benevens HH. KK. HH. de Prins bur/ C te° UW 60 v 311 Oranje en Prinfes Marianne,. woon- Brtiafd. den, op den 3den November, te Brusfel eene too- neelvertooning bij van Ferdinand Certez en Cd- phife , wordende, als gewoonlrjk , 'inet de meeste geestdrift door een talrijk Publiek ontvangen. De verlichting van het gebouw des fchouwburgs , door middel van gaz , welke bij deze gelegenheiil voor het eerst plaats had, voldeed op eene uitnetnende wijze. — Z. K. H. Prins Fredrik keerde des an* derendaags te Brusfel weder, van ’s Gravenhage ko- mende. Verjiardag De heugelijke verjaardag van H. M. de Koningiö va Vd«fle" wert * ten ^ove t ' 00r een ^al en f° u P cr geviend , ging der * 8 * zijnde de refidentie Brusfel des avonds op eene luis- üriiuttcrfy. terrijke wijze gelllutnineerd. — Te Amlterdam , al- waar deze dag tevens tot herinnering van ’s lands verkregene onafhankelijkheid ftrekt, werd op den- zelven, op de parade, aan de nog Onbeecdigde Digitized by Google *9 JAARBOEK van Wäa. manfchappen van bet ade regement Schottert} door de hceren Burgcmeesteren de eed afgenomen , nadrft dezelve aan elk der bataillons was voorgelezen. De Prefident-Burgermecster befloot deszelfs aanfpraak , waarin de tevredcnheid des Belhmrs over h« gedrag der Schnttery te kennen wer,! gegeven , met den ftartelijfcen roep van Leye de Körung t Leye de Ko- ttingin! Oranje boycn! welke kreet alsnu längs alle de getevleren weürgalmd.e en door de zarnengevlocide tnenigte telkens werd herhaald. Na den afloop der parate werden de Burgertneestcren , benevens de Ho ffd-Officieren, welke dezelvehadden bijgew'>nnd, ten haize van de Generaal-Majoor , Kmmnandant es Chef der Schutterij en Militairen - Kommandant der Rad ,-ontbaald. Op eene gelijke wijze gefchiedde de plegtige eed* Stflegging door het derde regement der Schutterij, Op den öden Deccmber (i), zijnde de verjaardag van Z. K. H. (!en Prins van Oranje , bij welke gelegen- 'IfeicI de Rad Brusfel , even als bij vorige gelegenhe* den , zieh door «3te illuminatie onderfcheidde. Eene Brand , welke in den nacht van den iöden tot den i/den Decembcr, otnftrecks half twee uur^ In het Palais van Z. K. H. den Prins van Oranje tfc Ter Vnere ontftr.nd , had , door dat men dezeK ve bij tyds gewaar werd , alsmede door de zeeär Ipoedige aangebragte en wel befluurde hulp , geluk- kiglijk geene noodlottige gevolgen, zijnde de ichade te weeg gebragt door dit toeval, welks oorzaak on* bekend bleef , mede zeer gering en onbeduidend. Ten opzigte der betrekkingen met vreemde Statdi en Mogendheden , alsmede der buitenlandfche flaats- gebeurtenisfen , voor zoo verre derzelver vermelding t i, O) Op den 4den Oetober bevoreni had znlk« plaats •gehaa bij het eerfte regement , bij gelegenheid der voor- fteUrng van den, door Z. M.nievw aaogeftelden, Kolone! Jonkhr. Mr, A, C. ffi Munter. B a t Vetj**rdag van den Prins vta Oranje. Brand te Ter vnere* Buitenland« fchc betrek- kingen« Digitized by JAARBQEK. tan i8ast, so camdljk tot onze taak behoort , is ons voor cBt jaar. flechts weinig ter ovememing gefchikt voorgeko- men. vrpeid, > i n het Oosten van Europa duurde de bloedige CricLn? vrjjheidskamp der Grieken tegen de Turkfche over« heerfching, inet afwisfelende kans, voort, nadat op eene bijeenkomst des geheelen Griekfchen volks te Epidaurus gehouden , op den iften Januarij , was yerklaard geworden, dat hetzelve voortaan als een afzonderlijke en onafhankelijke ftaat wilde befcbouwd worden en door eene proviforifche ftaatsregeling van den asften daaraanvolgende , geteekend door jden Prefident der Volksvergadering Maurocordato , het algemeen befluur van dezen ftaat aan vaste be- palingen was onderworpen geworden ( 0 - — Tefl. ^ipde de overige Christen-Staten van Europa, aan- r ide welker deelneraing in dezen volksworfteling tegenftrijdigfte geruchten elkander gefhdig afwis* felden, voor de zaak der Griekfche onaf hankdijkheid te winnen, werd op den isden April (o. f.) ie Korinthe eene verklaring, uit naam der Griekfche republiek uitgevaardigd , welke wij gemeend hebben • ■> t - ■ ■ alhier eene plaats te moeten inruimen. De inhoud dezer verklaring, gerigt aan de C h ris ten- M ogend her jden en geteekend door Alexander Maurocordato -en verdere leden des provilionelen beftuurs , körnt * .overeenkomftig het medegedeelde in de nieuws-bla* den , op het volgende neder : De kampftrijd , waarin de Griekfche oatie gewikkeld is , houdt geheel Europa bezig. Op het eerfte fein van denzelven hebben alle de vrienden aer Grieken uitgeroe- pen: „ Griekenland ftrijdt voor deszelfs vrpeid,” en , , de befchaafde wereld heeft in de rampen van dat lgnd , deel genomen. De mensebheid eischt luide deszelfs be- j vrijdiog , en Europa het herftel van deszelfs belangrijb- • . • * - # CO Zlj is, in hare geheele uitgebreidheid, tnedegedeeld in de belangrijke verzatneling van Europeefche Confbtn- tien, uitgegeven door een beroerad Hoogleeraar der Univerfiteir te Leipzig. Die Conftitutionen der Europa. feiten Statcn , Th. 4. S. 987—1004. (Leipzig 18*5.) f Digitized by Google JAARBOßK van i8aa. H de gedeelte. De eenwlge regtvaardigheid heeft deti fln?- 1 er voor den troon des Allerhoogften verfcheurd en de leiligfchennende verguizers der geheimenisfen van de Chrhtenheid , de bloedige roovers der wettige bezittin- jgen , en de onderdrukkers van wednwen en weezen , aangekhagd. Hoe kan de ftaatkunde, in plaats van aan zulke regtvaardige pogingcn behulpzaam te wczen, alz oo hären eigen aard miskennen? Hoe kan eene ongehoorde kwaadwilligheid de oogmer- ken van een onderdrukt volk belasteren en eene onder- neming, welke geene regtvaardiging hehoeft, trachten te doen miskennen f Is de opftand der Grieken dan > niet door de nog zoo kort geleden buitenfporigheid van de tirannij der Türken gewettigd ? Wist men dan niet, dat de wanhoop en de wapenen wetdra de middeien zouden oplevcren, om tot de onafhankelijkheid en tot eene op regt en biHijkheid gegronde vrijheid te geräken ? Wat overigens de aanlekfing, bet voorwendfel of de omftan- ölgheden van den opftand hebben mögen zijn , zoo i> bet niet minder baarbiijkelijk , dat dezelve hären oor- forong hadden in een ingeworteld , algemeen , federt ver- fcheiden eeuwen , gekoesterd misnoegen , welks vreesfe- Kjke gevolgen , vroeg of laat , den grond van Grieken* land tnoerten omvatten. De vlugt , wefke deze natid heeft genomen , is overigens even zoo min een volksop- toer als een opftand. Even zoo min is dezelve eene tjdele praal , een ftoffelijk of zedelijk gevolg van die po^ litieke fchokken , welker dubbelzinnige aard de beden- king van verftandige mannen heeft moeten gaande maken. 