title: Inleiding tot eene geschiedenis der Nederlandsche diplomatie
creator: VREEDE, George Willem
text: Terwijl LoDEwısk de Wintermaanden zijns ondanks te Parijs doorbragt, had hij van daar de Pruissische Negotiatie be- vorderd, met welke wij hiervoren den geleerden wırsuns in Holland belast zagen. Zoowel als vroeger bij die van Spanje, had ook bij deze geldleening, het Fransch Gouver- nement 3) regtstreeks belang. IIet was de Hertog van canonE geweest, die op een tijdstip toen men zich met NAPOLEONS verbeterde gezindheid jegens zijn Broeder vleide, den rad had gegeven #), dat de Koning nu onverwijld zijne goed- keuring verleenen mogt tot het openen van die geldleening, waarop de Keizer, die nog aanzienlijke sommen van het Pruissisch Gouvernement te vorderen had, grooten pris stelde 5). Een paar dagen later kwam oHAMPAGNY met nadruk 1) nöeız, Verslag, bl. 402. 3) Docum. historigues, T. III. 247: „quoiqw’il eüt a donlenr, on peat möme dire le d&senpoir dans l’äme,” enz. 3) „Der Französische Gesandte in Amsterdam bemühte sich der Prenssischen Regierung dort mehr Kredit zu verschaffen, indem er in den Holländischer Zeitungen bekannt machte,” enz. Dr. KRuG, Gesch. der Preuss. Staatsschal- den. 8. 132. 4) 8 Jannerij 1810 röktt, Perslag, bl. 58, 60. (5 Januarij.) 5) Zeer seorete Promemoria, opgesteld door VALCKENARR, maar van de 433 op dit punt terug ınet de aanmerkiug, dat men immers thans meer dan ooit naar de gelegenheid verlangen moest iets te kunnen doen, hetwelk den Keizer aangenaaın was. Dien ten gevolge verleende Lonzwux bij een Deoreet van dienzelfden dag zijne toestemming tot die Negotiatie, on- der voorwaarde dat de Silezische schuld, die sedert drie geslachten voor de houders der obligatien renteloos was gebleven 1), in de geldleening zou worden begrepen; twintig millioenen gulden zouden evenwel in klinkende munt ge- leverd moeten worden. Bij een later Decreet van 11 Januarij 1810, schonk de Koning algeheelen vrijdom van het regt van zegel voor de gansche hoofdsom, terwijl het Hof van Pruissen de belasting op de coupons voor zijne rekening nam. De Minister worzerus, tijdelijk hoofd van het Depar- tement van Buitenlandsche Zaken, haastte zich den Generaal Baron v. KNOBELSDORFF, als Gezant van FREDERIK WILLEM III hier te lande geaocrediteerd 2), het gunstbewijs van LODEWIJIK als een blijk van welwillendheid jegens het Kabinet van Berliin, mede te deelen. Doch niemand meer dan de zustelooze JOHAN VALCKENAER, had de hand in deze zaak, hand vau van KooTkn; „Deze Nogotialie geschiedt mei voorkennis en appro- batie van Z M. den Keizer NaroLeon. Het provenu der Negolinlie is be- stemd oın de oorlogschulden van Pruissen bij Frankrijk gehcel af te doen.” (Verz. wezac) 1) Verg. wegens de Leening, die met inbegrip der oude Silezische obliga- tien, 32 millioenen heliep, geopend bij het Huis sxuausizn & UBBKRFELD, Dr. ıxor. sro, Geschichte der Preussischen Staatsschulden (Breslau 1861) 8. 131. 2) „Note Sa Majestö le Roi d’Hollande jlesirant donner une nouvelle preure de ses sentimens euvers Sa Majeste Prussieune, vient de döerdter que P’Emprant, qui va &tre ouvert en Hollande ponr la Prusse, sera entitrement exemptd du droit du timbre de lobligation capitale. Le soussignd s’aeguitte avec plaisir de Pordre quil a reyn, de donner connaissance de cette disposi- tion & Monsieur le Baron DB KNOBELSDORFF, Envoy6 Extraordinaire et Mi- nistıe Piönipotentiaire de la Cour de Prusse etc. Amsterdam ce 16 Janvier 1810. (sgas) MoLLERUs.” 434 of liever daarvan het beleid, — en zijne vindingrijke ge- slepenheid 1) zoude ook op dit finantieel gebied doorsche- meren. Geene min of meer aannemelijke, maar zelfs geene drogredenen werden gespaard om door het breed uitmeten der voordeelen, den kooplust der kapitalisten te wekken en het deelnemen aan de geopende Leening aan te moedigen. Hij deinsde niet terug voor het betoog dat de nieuwe Pruissische obligatiön in waarde hooger moesten staaı dan de Russische, en wel „1°. omdat (zeide vALOKENABR) de schuld van Rus- land enorm is, en die van Pruissen gering; 2°. omdat Bus- land in een Land- en Zeeoorlog is gewikkeld, eu Pruissen in Vrede; 3°. omdat de Russen reeds hunne verpligting tot rembours hebben verbroken; 4°. omdat de Russen geen hy- potheek hebben, en de Pruissische een allersoliedste hypo- theek 2), dat buiten exempel is aan de Beurs; 5°. omdat de Russische coupons eene aanhechting van zegel door de houders vereischen, waarvan de Koning van Pruissen de Pruis- sische coupons vrijkoopt; 6. omdat de Zeemogendheden die met producten ter zee afgescheept mosten betalen, een ellendig gedrukten wissel hebben, als die verzending ter zee belemmerd wordt, hetgeen met Pruissen nooit het geval kan zijn; 7°. omdat het Pruissisch Hof allerzuinigst leeft, en de Koning zeer burgerlijik met vrouw, kinderen, en gou- verneurs en gouvernantes aan 66n tafel spijst, waarop maar vier schotels komen, en des avonds drie; terwijl het Hof van Rusland allerbrillantst is, en boven alle Hoven van Europa in pracht en weelde, en in vertering de kroon spant.” Toch schenen de tamelijk gezochte gronden, daaronder zelfs weinig ernstige, in die slechte dagen niet voldoende, en met hetgeen van de zijde onzer Regering gedaan was niet 1) „Ein ganz vorzüglicher Kopf” hoot vALckznarR bij nırsumn (26 Febr. 1809) Ledensmachrichten , I. 407. 3) „Schon vom Jahre 1812 an wurden die Holländische ‚Obligazionen » zei krUG t. a. p. S. 139. gegen Domänenpfanddriefe ausgetauscht.” 435 te vreden, beproefde v. KNOBELSDORFF, NA LODEWILIKS terugkomst in Holland, diens persoonlijike medewerking bij de tot hiertoe onwillige geldschieters, ten behoeve der Lee- ning te verwerven. „Indien — zoo schreef de Pruissische Ge- zant, Zijne Majesteit zich wilde verwaardigen aan de Chefs van zekere groote Huizen te verklaren !), dat zij Haar iets welgevalligs zouden doen met op de Leening in te schrijven, twijfel ik niet of dit zoude de zaak krachtig bevorderen.” De Minister rörıı kon niet ontveinzen, dit ook te gelooven. Zeker is het, dat de goede uitslag van VALCKBNAERS be- moeijing ten deze, de Pruissische Regering uitlokte om den thans ambteloozen Staatsman te verzoeken, een gelijken bij- stand aan de Stenden der Neumark te willen verleenen, ten einde ook hunne Negotiatie 2) bij een ander Amster- damsch Huis te doen gelukken. Niet slechts met v. Kno- BELSDORFF, ınaar ook als van zelf met den Franschen Am- bassadeur DE LA ROCHEFOUCAULD 8), hadden deze finantiele werkzaamheden onzen schranderen Landgenoot in aanraking gebragt, — en met al het vuur dat hem 14 jaren vroeger als Gezant te Madrid had bezield, nam hij thans belangen 1) De Generaal v. KNOBELSDORFP aan JOHAN VALCKENAER (Amslerdam, 18 Mei 1810): „J’ei cependant insiste qu’il ne ponvait &tre qu’exträmement farorable & la mögoeinion, si Sa Majest® daiganit Eile möme tämoigner anz Chefs de certaines grandes Maisons qui n’ont encore neune part ä P’Em- prunt, qu’ellee lui feraient plaisir en y prenant de Fintert. Monsieur Dx RöeLL a gofte P’idde et m’a promis qu’il en ferait part ä Sa Majestd.” (Eigenbandig.) 3) Brief vao den Minister v. aurenereim uit Berlün aan VALCKENAER 5 Mei 1810. „M. DE KNOBEISDORFF me margue, que vous avez donne une nonvelle preuve de In Addralit# des sentimens dont vons &tes anim6 en con- sentant sans difienlt6 A ce qu’il fasse les demarches offcielles, que les Etats de Is Nouvelle Marche ont demandees en farsar de leur nögocintion avec MM. VAN HALMAEL et HAGEDORN” enz. 3) Billet van LA ROCHEPOUCAULD aan VALCKENAER (Amsterdam 28 Jan. vier 1810). „J’ei parlö hier Monsieur, ä M. le General DE KNOBELADORFF de Ia demande que vous m’avez faite: il doit uller chez vous co matin & ce sujet. Je forai enanite avec plaisir ce qui pourra vous Ötre agrdable.” 436 waar, die in de eerste plaats eene vreemde Mogendheid betroffen, toen nog meer dan Holland te beklagen; in de tweede plaats zijn eigen voordeel, maar niet geheel van dat van het Vaderland af te scheiden, — zoover althans de dienst aan Pruissen en daardoor tevens aan Frankrijk bewezen, op NAPOLEONS erkentelijkheid aanspraak had 1). IJdele hoop. — De verhouding tot den Keizer was in de jougste weken nog verslimmerd. Te vergeefs hadden de beide Broeders elkander in de eerste dagen van Mei nog eens te Antwerpen gezien, werwaarts Lopkwisk den Keizer en züjne nieuwe Gemalin te gemost was gereisd bij het bezoek, dat NAPoLKoN aan de pas met Frankrijk vereenigde Gewesten bragt 2). Te vergeefs had hij zich beijverd zijne zeemagt in allerijl te versterken, vijftien oorlogschepen en honderd kanoneerbooten te wapenen, in drie Eskaders verdeeld: het een, te Hellevoetsluis liggende, onder het bevel van den Admiraal pa wıntke, het ander in de nabijheid van T'exel, aan den Vice-Admiraal LEMMERS toevertrouwd, en het derde voor Amsterdam, onder het bevel van den Schout-bij-nacht VERDOOREN geplaatst, Zulke strijdkrachten, en z66 dappere Vlootvoogden, door den met nog versch geplukte lauweren bedekten VRR BUELL aangevoerd; — 266 groot finantieel vermogen, hetwelk bij- na geheel Europa in benarde oogenolikken ten dienste stond, en toch eene zwakheid, die aan het voortdurend bestaan van het Rijk vertwijfelde! Middelerwijl —- en dit verklaart de weerloosheid der Natie — hadden in het laatst van April 1810, de Franschen, .de bepaling van het Tractaat !) „Men voegt hier in de diepste secreiesse, nog eene comaideratie bij: nameljk dat die geldnegotiatie — cen middel kan, en waarschünlijk za/ zijn, om, onder den zegen van de Voorzienigheid, ons Vaderland voor verderf 1e bewaren.” Zeer secrete Pro Memoria. 2) Docum. kistorigues, 11. 280. „Il arriva le 5 (Mai) ü Aners, d’od il repartit aussitöi quil eut vu l’Empereur er P’Imperatrice,” 437 betrekkelijk het toezigt op de kust te houden, op hunne wijze uitleggende, den Haag en Leiden bezet, terwijl de Opperbevelhebber der Hollandsche zoowel als der Fransche krijgsmagt, Maarschalk Hertog van REc1o, zijn hoofdkwartier te Utrecht vestigde. Vanhier vaardigde die krijgsman Circu- laires aan zijne onderhoorigen uit, die ter stuiting van den sluikhandel met Engeland doel konden treffen, maar niet dan ten koste van de burgerlijke vrijheid der ingezetenen en van de bevoegdheid der gewone Regtbanken. Fransche tol- beambten, uit Boulogne, Duinkerken, Antwerpen, Kleef, Keulen en Mentz gekomen, aan militäire tucht gewoon en de taal des Lands niet verstaande, gingen bij hun onder- zeek zoo ruw en onbeschoft te werk, dat het voor de Hollanders ondragelijk was. Tot voor Amsterdam !) langs de Zuiderzee, te Muiden, Naarden en Diemen vertoon- den zich die vreemdelingen , welke Lopzwısk echter gelastte te verdrijven, daar het Traotaat enkel van de kusten en monding der rivieren sprak 2). Doch hoe drukkend, belemmerend en kostbaar al deze ‘dwangmiddelen waren, gebezigd op last van een’ Veldheer die onder het oog des Konings over het vereenigd Leger- corps het oppergebied voerende, de handelingen van maB- MONT en AUGEREAU weder in het geheugen riep ?), de alleronaangenaamste betrekking waarin LODEWIIK zich ge- plaatst vond, en die onvermijdelijk de zaken tot een gewel- dige botsing zou leiden, was toch die tot den overmoedigen Ambassadeur DE LA ROCHEFOUCAULD. De Koning had te 'y „Us tentörent plasieurs fois de „’tablir & Amsterdam, ou sur les borde du Zuiderzee; mais ils furent oonstamment chassts parceque cela &tait oon- waire au Trait6.” Docum. historiques, IL. 271. 2) sauren xıur, Gesch. van het Continentaalatelsel, bl. 120. 3) Voor LODEWIIK was dit te aanstooteljker, daar MURAT en zelfe Jonkru BONAPARTE Opperbevelhebbers waren van de Fransche krijgemagt op Napoli» tsansch en Spaansch grondgebied. (Zie YaLckEnazRs depöche van 29 Junij 1810.) 438 Parijs niet verheeld, hoe hinderlijk hem die Vertegenwoor- diger van Frankrijk was, en zoo al niet voorzigtig !), zeer verklaarbaar en menschelijik was het, dat hij het grievend leed of liever het onherstelbaar nadeel hem en zijn Rijk door de boosaardige dep&ches van den Gezant berokkend niet wel verkroppen en verzetten kon, dat hij den Diplo- maat stroef bejegende. Maar nu zou het blijken dat de Koning ook zelfs deze vrijheid niet behonden had, dat hij in zijne eigen woning niet meer regeerde, dat een ander Heer des huizes was. Dat een der Kamerheeren van Lo- pewisg den Gezant bij ongeluk — anderen beweerden met opzet — tegen het lijf was geloopen, zoodat de hoed van LA BOCHEFOUCAULD op den grond was gevallen 2), het werd reeds zeer euvel geduid. Aan zulke beuzelarijen hing dös- tijds het lot des Vaderlands. Want even onbeduidend — zoo niet een opgeraapt voorwendsel, was de klagt over eene beleediging, welke den koetsier van LA ROCHRFOUCAULD door een inwoner van Amsterdam zou aangedaan zijn, — door NAPOLEON als een schennis zijner Majesteit opgeno- men. „Broeder 3) — zoo Iuidde het begin van den brief waarin de van toorn gloeijende Keizer, die zijn Corsikaan- schen aard niet langer bedwong, nog eens, maar nu ook voor het laatst, de banden der Natuur herdscht, — in 1) uoaxnbor?, Biographie, p. 481. „Le Roi s’äiudisit d faire sentir son d6pit et son ressentiment A lAmbassadeur DE LA ROCHRFOUCAULD, en Ini causent tous les petit degofte qu’il pouvait imaginer, en le traitant aussi mal quil &tait pomible de traiter le Ministre de la Puissanoe dirangare la moins amie, — non oelui d’une Coor aussi inlimement lie aux vöritables iaterdts de In Hollande que ltait alors Ja France.” 3) nogexboRr, t.a.p. „Un chambellan dn Roi, peut-Stre pour Iui plaire , eoudoya l”’Ambassadeur si violemment qu’il Mt tomber par terre son chapeau; et quand celni-ei se retonrna, balbatia quelgues excuses, mais M. DE La BOCHErOVCAULD lni dit: „au moins, Monsieur, ramasser-le, co que Ai le chambellan.” 3) „Mon frere.” 439 het eigen oogenblik dat gij mij de fraaiste betuigingen doet, verneeım ik dat de bedienden van mijn’ Ambassadeur te Amsterdam mishandelingen hebben ondergaan. Derhalve verklaar ik U dat ik voortaan geen’ Ambassadeur van Holland te Parijs meer duld. De Admirsal ver BUELL heeft bevel ontvangen binnen vier-en-twintig uren van daar te vertrekken. Klanken en betuigingen kunnen U niet meer baten; de tijd is daar, dat ik weten wil of gij hebt besloten Holland ongelukkig te maken, en dat Land door Uwe dwassheden te gronde te rigten. Evenmin zal ik toelaten dat Gij een Gezant bij het Hof van Oostenrijk aanstelt. Ook hebt gij geene vrijheid nog meer Franschen uit Uwe dienst te ontslaan en wegtezenden. Ik heb mijn’ Ambassadeur teraggeroepen; voortaan zal ik in Holland slechts een Zaakgelastigde onderhouden. De Heer serusIzR, die er in die hoedanigheid blijft, zal U verder mijne meening doen kennen. Ik begeer in ’t ver- volg geen' Ambassadeur meer aan Uwe beleedigingen bloot te stellen. Het is zeer natuurlijk dat Gi) U gedraagt naar den raad van den Russischen Gezant !), wiens Meester U immers Koning gemaakt heeft. Houd Uwe brieven met de gewone hartelijke betuigingen maar terug; ik heb die al drie jaren lang gehoord, en iedere dag toont mij daarvan de onopregtheid. Uit Rijssel, 23 Mei 1810. Dit i is de laatste brief dien ik U schrijf zoolang ik leef.”” „ „Come c’est le Ministre de Russie dont le Maitre vous a place sur le tröne, il est natarel que vous auiviez ses oonseil.” Verg. de Docum Aiz- toriques, T. III. 268. 440 Wat had na zulk schrijven, de ongelukkige Koning te verwachten, van hem die al een half jaar vroeger, toen het nog niet 266 ver tusschen hen gekomen was, ronduit gezegd had, dat hij Holland wilde inlijven, dat hij eene uitbreiding van Frankrijk langs de kust, tot de Weser, tot de Elbe, ja tot Danzig beöogde? Nu was voor de minst helderzienden, de vredebreuk aanstaande: of was reeds niet zoo goed als de oorlog verklaard? Het hatelük verwijt aan LODEWIJK toegevoegd, dat terwijl hij den Fran- schen Ambassadenr met minachting bejegende, zonder te bedenken dat deze de Gezant was van den Vorst. wien hij de Kroon van Holland verschuldigd was, de Minister van Rusland integendeel in blakende gunst bij hem stond, geeft eenigen grond voor het verinoeden dat de stap bij Keizer ALEXANDER tijdens het verblijf te Parijs gedaan, NAPOLEON op de eene of andere wijze ter oore was gekomen. En was werkelijik dat geheim uitgelekt, bet kan dan niet bevreemden, dat deze ingeroepen bescherming van het Hof van Petersburg, tusschen hetwelk en den Keizer der Fran- schen de verkoeling reeds zigtbaar was, voor den heersch- zuchtigen Broeder uiterst krenkend moet geweest zijn en de laatste vonken van genegenheid voor dengene die hem aldus bezwalkt had, in zijn gemoed zal uitgedoofd hebben. Het is althans een feit, dat Prins DoLGoRoURY bij LODEWIIK hooge onderscheiding genoot !), en dat waroLEon zelf niet aarzelde te verzekeren dat de Koning in den Raad zijner Ministers geen woord sprak en niet de minste zaak in vertrouwen kon mededeelen of het werd ruchtbaar en ver- klikt 2). „Gij weet — schreef hij hem rondborstig in die- 1) Docum. kistoriques, T. 11. 312. „Le Roi s’entreienait un joar ä Am- sterdam avec ie Ministre de Rursie, Prince SERGR DOLGOROUKI, militaire distingue.” enr. 2) „Voas ne dites paa un mot dans vos Conseils, vous ne faiter pas une eonfidence que dowt me soil connu, ne lourne confre vows et ne vous annnlc. 441 zelfde dagen, dat ik meer dan eens stukken van U gelezen heb, die niet bestemd waren onder mijne oogen te komen. Ik ken uwe geheimste inzigten en neigingen al zoudt gij mij nog zooveel willen diets maken.” Ziedaar wel uitdruk- kingen die een niet meer uitteroeijen mistrouwen en wrok verrieden. Alle beroep op het verleden, op de veldtog- ten in Italiö en Egypte als Adjudant van den Opperbevel- hebber bijgewoond, werd met onverschilligheid beantwoord. De ondervinding had hem, NAPoLkoN, geleerd hoeveel hij op die verknochtheid rekening kon maken. De Regering des Konings was dan haar einde nabjj, en nooit werd haar door de Diplomatie meer hulde betoond, dan toen zij reeds eene schaduw was geworden. Met het Hof van Berliin vond een ruil van Grootkruisen plaats, door den Generaal v. KNOBRBLSDORFF aangeboden; en de Gezant van Zweden, Generaal Graaf v. LÖwENHIELM !) overhandigde aljne geloofsbrieven. Daarentegen benoemde LoDEwisk den jongeren van DEDEM tot Minister bij het Hof van Napels 2), den Graaf v. sısLanpr in dezelfde hoedanigheid te Kassel, eu den Baron v. SPAEN v. VOORSTONDE te Munchen, terwijl de Generaal DIRK VAN HoGEnDoRr 3) het Gezantschap te Madrid zou bekleeden, van waar Don LORENZO GOMEZ DE TRRAN als Minister van s0sEPH hier te lande was aangeko- Vous saver que j’ai sonvent In de vos piöces gui n’staient pas faitee pour dire mises sons mes yenz. Je connais von plun secräles dispositions, et tout © que vous me direz en contradietion, ne sert de rien. II ne fant pas parler de vos sentimens, de vofre enfance; Ü'erpörience m’a appris & quoi je dois m’en tenir lä-deesus.” NAPOLEOK aa LODEWITK, uil Ostende 20 Mei 1810. Docum. kistoriques, T. II1. 258, 262. 1) Zie hiervoren bl. 298, hoe @usTAar ADoL? zijn’ Minister nit ’s Hage had teraggeroepen. 2) Zie wegens desen ook hiervoren bi. 302, 311. #) Biographie, p. 434. „M. VAN DER HEIM (bij RörtTS afwezigheid net diens portefeuille belast) me presenta an Rei ponr pröter serment.” 448 men !). Niets bedriegelijker al weder dan deze diplomatische levensverschijnselen 2), en de ijdele Grafelijke titel door den van wezenlijke magt ontblooten Koning aan van kıns BERGEN, VER HUELL, TWENT en DE WINTER verleend, of de Baronie van I/ever aan TRAVERS opgedragen 3). En schoon het gerucht te Amsterdam had geloopen, dat de ondernemende DArNDELS zich van Gouverneur-Genersal, tot Koning van Java had gemaakt, nog ontving LODEwIK van daar de meest geruststellende berigten, en mogt hij op de heldhaftige verdediging van sursskes tegen een Engelsch korvet, met voldoening staren *). Wie die oppervlakkig de gebeurtenissen beschouwde, en 1opkwısk in den uiterlijken glans zijner waardigheid, Gezanten zag afvaardigen of aan dezen gehoor verleenen, wie hem over eene wÖl uitgeruste Vloot in Europa en in de Overzeesche Bezittingen zag ge bieden, wie van de krijgsbedrijven zijner troepen in Spanje hoorde gewagen en hem in Holland zelf, meester moest achten van de aanzienlijke aldaar vereenigde strijdkrachten, zou gedacht hebben dat de uren van zijn Koningschap ge teld waren? Toen hij naar Holland terugkeerde, voedde hij nog een flaauwe hoop dat de Keizer zijn goeden wil in het verster ken der Marine en in het ten uitvoer leggen van andere bepalingen van het Tractaat waarderende, zich allengs tot 1) Doowm. historigwes, T. III. 250. Depiche van den Charge d’Aflaire surrs nit Paris, (20 Sept. 1809) aan den Minister zöguL. (Rüks Archief) 2) Verg. hiervoren bi. 216. 3) 11 Jun 1810. „So entstand und verschwand ein Baron von Jever, wie ein Irwisch” merkt wıanna aan, Neueste Ostfrienische Geschichte, X B. ges Abtheil, 8. 598. 4) Docum. kistoriguse, T. III. 276 wir. (26 Junij 1810 Rapport ran deo Minister van Marine en Kolonien.) Billet van den Generanl-Gemat Y. KNOBPLSDORFF (sonder dagteckening) aan VALCKENAER: „On dfbite ki que M. DAENDEIS #’ötnit fait Boi de Jana; c’eat une fable A ce que jecro, invent6e par ses ennemis. 443 eenige toegeeflijkheid, tot het mutigen der hardste bedingen zou laten bewegen. Hij had, het is Lonzwisks plegtige ver- zekering, het door Frankrijk voorgeschreven verdrag onder- teekend in de overtuiging, dat de, zoowel voor de Natie als voor hem zelven alleronaangenaamste punten niet zouden worden nagekomen; dat NAroLEoN zich met de zelfopoffe- ring, welke uit het Tractaat voortvloeide, tevreden zou stel- len, en dat al het overige tusschen Frankrijk en Holland vereffend zou worden. Dit Tractaat, hij kon het zich niet ont- veinzen, verschafte inderdaad een groot aantal voorwendse- len tot nieuwe grieven en tot nieuwe beschuldigingen, maar waar toch mangelt het ooit aan uitvlugten? Hij had zich derhalve verlaten op de uitleggingen en mededeelingen, die men hem gedurende de bewerking van het Tractsat gegeven had, maar tevens op de stellige en duidelijke verklaringen , die hij zelf daarbij als voorwaarde gedaan had, dat de Dou- aniers zich niet zouden bemoeijen dan met de zaken tot de Blokkade behoorende; dat de Fransche troepen niet binnen ’s Lands, maar alleen aan de kusten zouden vertoeven; dat de domeinen voor de schuldeischers van den Staat en van de Kroon ongeschonden zouden blijven; dat de schulden der af- gestane Landen ten laste van Frankrijk zouden komen; ein- delijk, dat men van het getal der te leveren twaalf duizend man die Hollandsche troepen zoude aftrekken, welke zich op dat oogenblik ter beschikking des Keizers in Spanje be- vonden, en dat men voor de krijgstoerusting ter zee den behoorlijken tijd zoude gunnen }). Niet lang had de begoocheling geduurd. Het Tractaat werd in de uitvoering niet verzacht, maar wederregtelijk ver- zwaard. En welverre van heuschheid van de zijde des Kei- 1) Ze Roi au Corps Ldgislatif, Harlem, 1 Juillet 1810. Documents kistoriques, T. 111. 283—292. Tie ook do Merkwaardige em echte Berigten wegens hei verlrek van LODEMIIK NAPOLEON, enz. bi. 50, 00. 28 Add zers te ondervinden, kende het dreigend meesterschap dat op steeds aanstootelijker toon geoefend werd, geene grenzen. Het stond LoDewisk niet meer vrij de meest onschuldige Regeringsdaden te plegen, waaruit de argwaan venijn zoog. Geen Dank- en Biddag voor het behoud van Hollands onafhankelijkheid, terwijl zoo vele andere Staten uit de rij der Mogendheden waren geschrapt, tegen den 16 Mei uit- geschreven !), in welk gebruik na het doorworstelen van rampen of gevaren, de Koning den Godsdienstzin der Natie bevredigde 2) en zelf aan de Voorzienigheid zijne erkente- like hulde bragt, of deze huishoudelijke aangelegenheid wekte NAPOLEONS achterdocht 8). „De teerling is geworpen, moest hij van dezen hooren, gij zijt niet vatbaar voor beter- schap %). De weinige Franschen die nog bij u zijn, wilt gij wegjagen; raadgevingen en wenken of wölgemeende toespraak vinden bij u geen’ ingang; bedreigingen en geweld alleen kunnen helpen. Gij schijnt niet lang meer te willen rege- ren; word weder met geheel uw hart Franschman, of uw Volk zal u wegjagen, en gij zult door de Hollanders bespot en veracht, uit het Land moeten vlugten.” Ja LODEWISK zou eerlang, maar vrijwillig den zetel verla- ten, waarop de Geweldenaar hem geplaatst had. Doch hij z0a zijn hooge waardigheid niet dan voorwaardeliik, met uitdrukkelijk voorbehoud, nederleggen 5), niet dan na alle %) wıanda, t. a.p. 8. 605 folg. 2) Zulk een Dank- en Bidäng had neg bet Staaiebewind den 6 Febraarü 1804 nitgeschreven. 3) „Qu’est-co que ces pridres et ces jefines mystörieux que vons avez ordon-. 068?” NAROLEON san LopewisK 20 Mei 1810. Docum. Aistorigwes, T. 111.263 „Le sort tn ent jote, vons Ates inoorrigible — L6UIS, vous ne vonlen- pas r&gner long-temps; vous sortirez de Hollande l’obet de la rise et de In piti6 des Hollandais.” 8) eBnbdieation du Chef Hollandais — röseros erpremiment la Sorverei- mei de In Hollande,” herinnerde VERSTOLK VAN SOELEN in züne Nota van 12 April 1826 aan den Oontenrüjkschen Minister Graaf v. mren. 445 middelen te hebben uitgeput om die met eere te behouden. Even naauwgezet als grootmoedig mogt hij den titel van Koning niet langer voeren !), ofhij ware gedwongen geweest niets meer dan een louter werktuig te zijn, getuige van al- les wat er voorviel, zonder iets voor zijn Volk te kunnen doen. Maar, dan zou hij te gelijk zijn geweten, zijn Volk en zijne pligten hebben verraden 2). En nu integendeel, zich en de Natie behoed hebbende voor den smaad binnen Amsterdam van een Franschen Maarschalk de wet te ont- vangen en in zijn eigen Paleis geene bevelen meer te kun- nen geven, zou hij aan de edelste Landgenooten tranen van het innigst medegevoel afpersen en hunne eerbiedige hoog- achting wegdragen. Zij zonden hem dankbaar blijven dat hij voor het oog van Europa, niet slechts zijnen naam, maar te gelijk dien van Holland onbeviekt had gehandhaafd 3). Geen sprekender bewijs van het onregt Holland en den Koning aangedaan, dan hetgeen NAPOLEONS vereerer, de Ad- miraal veR HURLL zelf zich uit het opwellend vaderlandsch gevoel en uit pligtbesef genoopt vond, tegen al die onver- diende mishandeling bij den Minister DR cHamPAsnTY in te brengen. Niet ingevolge bekomen last uit Amsterdam, maar geheel uit eigen aandrift schreef hij hem het volgende +): 1) uJe serais trop blämehle, si je ponvais rester avec le titre de Roi, n’ötant plus qwan instrument — tämoin de tout ce qui se ferait, sans pon- voir rien pour mon peuple.” 3) vJe trabireis ma oonseieneo, mon penple, mes devoirs en Io faisant.” (de Boi au Corps Lögistatif 1 Juillet 1810). 3) »Vons aver sanv6 l'honnenr du pays et le vötre; da Hollande n’a point em & rongir de son Bei.” D. 3. VAN LENNEP aan LODEWIIK; verg. Mr. 3. VAN LENNEP, [even an D. 3. VAN LENNER, Eorste Deel 1st= Stak bi. 800. 4) 9 Mei 1810. »A S. Exc. M. le Comto de cuamracnr Duo de Csdore, te. (Rüks Archief). Apr&s avoir röflschi sur la fächeuse röponse que V. E. m’a donnde verdalement hier ü lobjet de mes Notes du 19 Arril et I de ee mois, que S. M. l’Empereur n’accordera pas des lioonces pour lea ports de Ia Hollande, ni rouvrira les barriöres des frontiäres entre les deux Pays pour 28* 446 „Mijnheer de Hertog. Bij nadere overweging van hetgeen Uwe Exec. gister mondeling op mijne Notas van 19 April en 1 Mei jl. ten antwoord heeft gegeven, te weten dat Z. M. de Keizer geene vrijpassen voor de haveus van Holland zoude verleenen of de Tolkantoren aan de grenzen tusschen de beide Landen zoude ontsluiten en hunne handelsbetrek- kingen herstellen dan nadat men stiptelijk aan de onder- scheidene Artikelen van het Tractaat van 16 Maart zoude hebben voldaan, heb ik gemeend Uwe Exc. daartegen eenige bedenkingen te moeten voorhouden, daar ik er geweldig tegen opzag dit noodlottig besluit aan den Koning mijn meester voor te leggen, die zich heeft gehaast alle Artike- len waarin Frankrijk bevoordeeld werd !), uit te voeren, maar die dan ook bij het onderteekenen van het Tractaat, al ziine hoop op die twee punten had gebouwd, die eenig- ljk en uitsluitend eene voor Holland gunstige verklaring behelzen. Maar indien de Koning het uitzigt om die spoe- dig te zien nakomen moet laten varen. zal hij zich weldra in angstige verlegenheid bevinden en de noodige fondsen nissen om de uitgaven van het loopende jaar te dekken, alle reeds tijdens het vertrek van Z. M. naar Parijs in de maand December begroot, maar die uithoofde der aan- zienlijke offers welke hij aan Frankrijk heeft moeten bren- gen, ten eenenmale zijn onderste boven gesmeten. Ik vraag het Uwe Exc. af, wat kan de Koning doen als hem die eenige hoop wordt benomen 2), als het eenig middel van retablir leurs relations commerciales que lorsqu’on aura exöcute strietemens les differens Articles da Trait& da 16 Mars, j’ai oru devoir faire quelgues ob- servations A V. E.”, enz. 1) »Qui sempressant de mettre ea exöcution tous les Articles farorables & la France,” enz. 2) „Je demande & V. E. que pent faire le Roi quand cet unique espoir hai est Ö16; quand toutes les sources du Commerce, sul moyen d’existence pour ia Hollande, seront fermöes de tonte part; quand les frontiäres du cold Je Im terre resieront barrdes sur tous les points par les Donanee?” Z 447 bestaan voor Holland, alle bronnen van den Handel aan alle kanten gestopt zijn en de grenzen aan de Landzijde op alle punten door de Tolkantoren gesloten blijven, die alle soort van verkeer zonder eenige uitzondering versper- ren? als de havens van Holland zelfs voor den uitvoer der voortbrengselen van den eigen grond, niet mogen geopend worden, of wanneer men niet in ruil zou mogen wederinvoeren de in de vrijpassen toegelaten voorwerpen die voor het grootste gedeelte noodig zijn om de ver- schillende takken der nijverheid van onze ingezetenen niet geheel en al te vernietigen? En welke zijn die voortbreng- selen })? De meeste, mijnheer de Hertog, zijn aan bederf onderhevig en behooren nog in dit jaargetijde uitgevoerd te worden; of wat zou anders van die vruchten worden, die in Holland zelf niet kunnen worden verteerd en welker aftrek de landbouwers in staat moet stellen de zoo buiten- gewoon hooge belastingen te betalen. Uwe Exc. gelieve Z. Keiz. en Kon. Majesteit te verwitti- gen 2), dat men ter voldoening aan de verbindtenissen van het Tractaat van 16 Maart, met allen ijver en inspanning van alle krachten arbeidt; dat alles in de havens in ’t werk wordt gesteld om de Linieschepen, fregatten en kanoneer- booten te wapenen en uit te rusten, en dat binnen kort ver- scheidene dier vaartuigen ter reede zullen liggen. Voorts, dat Z. M. er zich volstrekt niet tegen zal verzetten, dat de koopwaren sedert den 1 Januarij 1809 in Holland met Ame- rikaansche schepen aangevoerd 3), zoover dit menschelijkerwijze doenlijk is, in handen van het Fransch Gouvernement over- !) »Et quelles sont ces prodactions, M. le Duc?” 2) 2. hiervoren bl. 425. 3) »Depnis le commencement de Ia Rörolution, les dispositious da Gouverne- ment Frangais n’ont, en aucun temps, öt& favorables aux Etats-Unis.” Zeitre zur Tesprit et lea dispositions du Gowvernement Frangais; — par un Amd- ricais, Philadelphie, Londres 1810 p. 94. 448 gaan; doch onder welke koopwaren niet wel andere verstsan kunnen worden dan dezulke, die in de magazijnen van den Staat opgeslagen zijn. Want wat de goederen betreft san bijzondere personen geconsigneerd en die niet terstond bj den aanvoer in de havens, in beslag zijn genomen, met den besten wil der wereld, is de Koning niet bij magte 1) die aan te wijzen of ze af te geven, daar die koopwaren dikwijls reeds op denzelfden dag dat de consignatarissen de tijding der aankomst ontvangen, in de derde en vierde hand geraken ten gevolge der verkoopen aan de Amsterdamsche Beurs op monsters gesloten, zoodat zij al v66r de ontlading vier, vijf ja tot tienmaal van eigenaar zijn verwisseld, en dikwijls onmiddellijk bij de aankomst in schepen die de ri- vieren bevaren, worden overgeladen en binnen, ja zelfs bui- tenslands vervoerd. Ik hoop, dus eindigde ver HURLL dese voldingende regtvaardiging van de Hollandsche Regering 2), dat Z. Keiz. en Kon. Majesteit dit alles in overweging zal willen nemen, en Hare welwillendheid niet geheel aan een Land zal onttrekken, dat in Hoogstderzelver bescherming zijnen steun, de middelen en hulpbronnen moet vinden om de voortzetting van eenen’‘oorlog te kunnen dragen 3), san welken het reeds zoo zware offers heeft gebragt en waarsan het bereid is nog meer op te offeren, mits het niet geheel verstoken worde van de gelegenheid om van de voortbreng- selen van zijn eigen grond en nijverheid partij te trekken” ®). Deze eerlijke en overredende taal bleef zonder vracht. De verontrustende vermeerdering der Fransche krijgsmagt onder 1) „Il n’eat pas dans le pouvoir du Roi, malgr& los meilleures dispositions possibles, ni de les indiquer ni de les remettre.” 2) »Pespöre quo S. M. I. daignera prendre tout osci en considdration,” enz. 3) »De pouvoir supporter ia continuation d’ane guerre, qui Iai a dejä cofte de si grands sncrifices.” 4) Rüjks Archief (Mission de PAmbassadeur Mr. vER RUBLL; Registre des Notes et Lelires prösentdes auz Ministres, etc.) 449 bevel van den Hertog vau Rx6G1o, de aangekondigde ver- legging van zijn hoofdkwartier en het berigt dat de Dous- niers, door troepen bijgestaan, meer en meer Amsterdam naderden, drongen den Koning ten laatste aan den Chargs d’Aflaires skeuRLER eone onbewimpelde verklaring van het- geen men voorhad, te vragen. Het antwoord, hoezeer ont- kennend, was niet geschikt de bezorgdheid te verminderen. „Gij verlangt, mijnheer, 200 luidde de Nota aan den Mi- nister Ro&LL 1), dat ik u officieel em chriftelijk mededeele, hetgeen ik de eer had, u gister mondeling te berigten. Ik heb dus de eer, aan Uwe Exc. te herhalen, dat, ten opzigte der geruchten, die Z. M. den Keizer en Koning ter oore zijn gekomen en waarbij men hem het oogmerk toekent in Amsterdam garnizoen te leggen 2), Z. M. mij gelast heeft, dit oogmerk regtstreeks te wederspreken en te verklaren, dat zij er niet aan denkt deze Hoofdstad te bezetten; maar dat zij mij tevens heeft gelast te verklaren dat, indien men in Holland slechts de minste krijgstoerustingen maakt 8), deze toerustingen niet anders zullen kunnen beschouwd wor- den, dan als eene beleediging Frankrijk aangedaan; dat ik voor dat geval stelligen last heb, mijn pas te vragen en Hol- land te verlaten; in 66n woord, dat elke vijandige en voor 1) Z. hierbij mıches cuzvauter, Ze Come Louis sönunısu, Nofice bio- grapkique, in den Annuaire Diplomatique de l’Empire franpais pour F’annde 1868, p. 164. 2) Doch reeds vöör de sluiling van hei Tractaat, »en Fevrier 1810, merkt VERSTOLK V. SOELEN aan, le Ministöre Hollandais veilfs au maintien de Yintegrit6 du Royaume au moyen d'une protsstation formelle, dirigee contre la marche de Parmde frangaise enroyse & cette &poque pour #’y &iablir.” Zie bij Mr. 3. oP DEN moorr, Jets over de vaart op den Rijm (Amsterdam 1826), bI. 198. 3) moaxnponr, Biographie p. 434. »Jo ne sais si co füt le Roi seul qui eongut Ia folle idee de soutenir la guerre contre NAPOLEON, ou si quelgues- uns de ses Ministres et de ses Conseillers ’y poussörent. J1 y en eut cortai- nement beaucoup qui firent tous los efforte du monde pour l’en dötonrner.” 450 de waardigheid van Frankrijk beleedigende houding, door Z. M. als eene oorlogsverklaring aangemerkt zal worden. Zijne Majesteit heeft mij nog daarenboven gelast , met allen ernst aan te dringen op'de voldoening wegens den hoon, Haren Gezant aangedaan, met verklaring dat eene ongenoeg- zame voldoening Haar niet kan bevredigen; dat zij die vol- komen eischt, en dat bij gebreke van dien, de Koning van Holland voor altijd van Hare bescherming en vriendschap moet afzien”” 1). — Dien ten gevolge, hoewel al het vroeger ingesteld onderzoek naar de vermoedelijke daders van de be- leediging over welke de Ambassadeur DB LA ROCHRFOUCAULD had geklaagd, geene aanwijzing van schuldigen had opge- leverd 2) en den indruk van een verdichtsel of opgeraapt voorwendsel had nagelaten, loofde de Minister van Jus- titie en Politie van HUGENPOTH daags daarna eene aanzien- lijke premie ter ontdekking van de handdadigen uit bij eene Publicatie, in welke hij met zorg deed uitkomen hoe hoogen prijs de Koning op het behoud der vriendschap en genegen- heid van zijn doorluchtigen Broeder stelde 3). LODEWLIK deed meer. Hij bediende zich van het vertrek van JOHAN VALOKENARR naar Parijs, die naar aanleiding der te Amsterdam geopende Leening, bij het Fransch Gouverne- ment de finantiele belangen van Pruissen ging behartigen en er een geruimen tijd zou vertoeven, om dien aluwen Stasteman eene vertrouwelijike zending op te dragen: eene 1) Amsterdam 16 Junij 1810. Docam. Aistorigues, T. III, 278. 3) Nota van deu Hollandschen Charge d’Affaires swırs aan cHamraort, 27 Junij 1810. »J’ai d&jü eu ’honneur d’entretenir V. E. des eforts que Io Grand Baillif, chargd de la Police d’Amsterdam, avait faits ponr ddoonvrir la per- sonne on les personnes qui se sont rendus conpables de l’insulte faite & um des domestigues en livre de S. E. Monsieur l’Ambassadenr de France ei dont la Lögation Imperiale »’ötait plainte A ma Cour. Tone ces efforts ayant örs jusqn’iei infructueux,” enz. (Rijke Archief.) ®) 17 Juni 1810. Doowmenis kisteriques. T. III, 274 niv. 451 laatste poging om zijn vertoornden Broeder te vermurwen 1). Die reis trof met een nieuwen togt van LABOUCHÄRE naar Engeland zamen, en hield de gemoederen der Amsterdamsche Finauciers in dubbele spanning. „Men is hier zeer geintri- gueerd, schreef SERRURIER aan VALCKENAER den 21 Junij 1810, wegens het oogmerk van de reis van den Heer nz 11 BovcHter en ’t behaagt vele menschen te vertellen, dat zijne reis met die van UWEG. in betrekking staat.” Dep&ches a0 VALCKENAERS adres, welke SERRURIER bij vergissing ge- opend had meenende dat de inhoud dier stukken van finan- tielen aard zou zijn, hadden hem met ’s Konings „zeer uit- gestrekte en flatteuse authorisatie 2)” bekend gemaakt, met welken eervollen last hij dan ook vaLokknaeR geluk wenschte. „Z. M. meldde hij eenige dagen daarna 3), den Koning onderrigt hebbende welken tegenspoed VALCKENAER op de reis naar Frankrijk had ondervonden, was maar wöltevreden dat UWEG. was asngekomen en recommandeerde mij de prompte bezorging van de depöches die ik van UEG. ont- vangen zou.” Maar de niet-officieel erkende onderhandelaar, hoe bekwaam en.doorslepen, kreeg den Keizer niet te zien dan na onherroepelijk voldongen feiten, en wat kon het ba- ten of hij al dan niet met oHAmPAGNY sprak, die immers zelf voor den Alleenheerscher sidderde ? „Eerst heden, zoo schreef vauokEnarR den 29 Junij ®), heeft de Hertog van cADoRE, die gister te St. Cloud was geweest mij gezegd, dat Z. M. de Keizer enkel door tus- schenkomst van zijn’ Minister, brieven van zijn’ Broeder, 1) Docum, historiques, %. III, 280. »Il tenta en möme temps un dernier moyen, et ce fut d’envoyer ü Paris M. vaukenAER, homme trde-fin, tris- instrait et träsactif, avec tous les ponvoirs ponr öriter lo complöment de Fenvahissement de Ia Hollando.” 3) SERRURIER aan vaıcKenaue, 26 Junij 1810. 3) 29 Junij 1810. %) Verg. Bilege XXXVI. 45% Z. M. den Koning van Holland outving; dat ik hem, Her- tog vaı CADORE, mitsdien den brief kon overhandigen, met welks overbrenging ik aan Z. Keiz. en Kon. Majesteit be- last was. Daar ik dit besluit niet kon voorzien, had ik den brief niet bij mij gestoken, maar des namiddags heb ik dien aau den Minister overhandigd. Z. Exc. beloofde mij dien zonder verwijl aan Z. M. den Keizer te zullen overbren- geu, en mij met hetgeen de Monarch voorhad, bekend te maken. Wijders zeide de Minister dat wat den brief betrof, waarmede de Koning hem vereerd had en waarin Z. M. on- der anderen vroeg, wat hij doen moest om uit den tegen- woordigen staat van crisis te geraken, hij geen bevel van den Keizer had over te brengen, noch zelf eenigen raad kon geven; dat hij mij voor ’toverige gaarne te woord zou staan 200 dikwerf ik van wege den Koning eenige mededeeling of eenigen voorelag had te doen, Doch de Minister scheen eenigzins verwonderd, dat ik in ’s Konings brief niet met name was aangeduid, maar enkel met den titel van „een mei hei Fransch Gezantschap bevriend persoon” werd bestempeld, en dat ik van geen andere Instructie dan bij monde voorzien was. Desniettemin heeft deze Conferentie zeer lang, ik geloof weinig minder dan twee uren geduurd. Alle geschilpunten, alle wederzijdsche klagten zijn daarin opgehaald, en de ge- weldige prikkelbaarheid van Z. Keiz. Majesteit over hetgeen men bijns de vijandige gezindheid van Holland noemt, is daarbij niet verzwegen. Aan die gezindheid schrijft men de versterking der Fransche krijgsmagt in Holland toe !), 1) Tegen dese schennis van het Tractaat, had de Hollandsche Regering Verloogen ingebragt. „Le Roi mon maltre vient d’ätre inform6 que S. M. 1. & R. a Fintention d’envoyer en Hollando une nowseile Division de troapes frangaises indäpendamment des Corps qui #’y tronvent d&jd. — Comme l’Art. 8 du Trait6 da 16 Mars fixe A 6000 hommes lo nombre des troupes frangalses qui seraient etationnees en Hollande, le Roi mon maltre eroit pouwoir eaperer”, enz. Nota van den Charge d’Afaires smırs, 25 Junü 1810 (Rüks Archief). 453 en de noodzakelijkheid om krachtige maatregelen te nemen en hier en daar post te vatten. Met nadruk heb ik inge- volge den mij gegeven last, over de Fransche Tolbeambten geklaagd; over de stremming van het binnenlandsch verkeer welke zij veroorzaken, over het misbruik van magt dat zij plegen, en over hunne vestiging op andere punten dan de eenvoudige zin van het Tractaat medebrengt ; namelijk langs het strand der zeekust en aan den mond der rivieren. Ik beb getracht het smartelijk gevoel te schetsen, dat de Ko- ning niet, gelijk zijine Broeders, de Koningen van Napels en Spanje, met het Opperbevel der verbonden Legermagt op zijn eigen grondgebied bekleed is. Voorts heb ik mij veroorloofd de verzekering te geven, dat de Hollandsche Regering met hart en ziel zamenwerkende in den geest der Alliantie en van het Continentaal Handelstelsel, wel altijd genoegzame middelen en kracht zou bezitteu om zoowel den sluikhandel als de briefwisseling met Engeland te keer te gaan, zonder dat zij eenige stoffelijike magt van hare Bond- genooten behoefde. Eindelijk zijn de punten in geschil over de Domeinen in de afgestane Landen en over de Schuld der Gewesten, in ’t bijzonder van Zeeland, inagelijks uiteengezet. De Hertog van cADORE, vervolgt VALCKENAER, heeft mij met veel heuschheid en welwillendheid aangehoord, maar toch kwam Z. Exc. op de verontrustende verschijnselen terug die men aanhoudend in eene alles behalve opregte of vriend- schappelijke gezindheid der Hollandsche Regering bespeurde ; en op den hoogen nood die er voor den Koning bestaat om vö6r het te laat zij, den storm te verhoeden. Z. Exc. dacht, dat de Keizer eerlang alle geduld met Holland verloren heb- bende en bemerkende dat het onlangs gesloten Tractaat den Koning van zijne eens opgevatte denkbeelden, in de gevol- gen niet had teruggebragt, tot een bepaald besluit over het lot van ons Land zou komen. Zelfs is van de vereeniging 454 met Frankrijk gesproken !) en heeft men daarvan onderschei- dene voordeelen doen gelden, met name de bezuiniging in het Staatsbestuur. Waarop ik hernam, dat wij zulk eene onderstelling voor niet mogelijk konden houden; dat de Kei- zer een te grootmoedig en edel hart bezat en wel gewoon was Kroonen te schenken, maar niet te ontweldigen, vooral niet aan een’ Broeder, enz. enz., doch op welk gezegde men mij geantwoord heeft, dat de Keizer regt had van een’ Broeder vrijj wat meer dan van een anderen Souverein te verwachten. Ten laatste heb ik verklaard dat gewis geen offer den Koning te zwaar zou vallen, om uit deze span- ning te geraken en de rust van zijn Land te verzekeren; dat de Hollandsche Natie zich insgelijks nog vele offers zou getroosten enkel om haar Volksbestaan te behouden; dat schoon ik zelf in 1793, 1794 en 1795 2) voorstander van de inlijving was geweest, de overtuiging sints lang bij mij vaststond dat die met de belangen van Frankrijk evenzeer als met het bestaan van Holland zou strijden; dat onze zoo be- wegelijke kapitalen bijna geheel naar Engeland zouden ver- huizen, en dat Holland, hetwelk tot hiertoe met: Engeland om het meesterschap der handelsvrijheid en koopvaardij had gedongen, in een wis verderf zou gestort worden, hetgeen enkel ter verrijking der Engelschen zou strekken.” Had naroLzon zelf op dien 29" Junij den schranderen en welsprekenden verdediger van Hollands onafhankelijkheid hooren pleiten, welligt ware het onweder nog afgewend ge 1) Volgens TuızRs was de inlijving al bepsald, or NAPOLEON LODEwURs afstand vernam. Hist. du Consulat et de P’Empire T. XII. 168. 2) Deso ongevergde bekentenis van VAICKENAER schüjnt meer als middel van overrejing gebezigd to zn, dan op waarheid te staunen. In 1705 althams was hij te Parije met BLAUWw on MxIsER de wakkere verdediger van ouzo rog- ten; bij stond zelfs de vereeniging van Belgie met Holland voor (2. deze Gr- schiedenis I Bijlage IIT); in 1791 had hij aan wıLLem v een Constitationeed Koningschap willen opdrageu. »osscha, Kroon en Ministers, bi. 9. 455 worden. Maar ook de officiele taal van onze Diplomatie had weinige uren te voren, in eene Nota aan den Hertog van cADORE te vergeefs geklonken. Op de bewering van dezen Staatsman 1), dat het Tractaat van 16 Maart in geen enkel op- zigt door Holland was nageleefd, hetgeen ’s Keizers mis- noegen gaande had gemaakt 2), was daags te voren deze beschamende wederlegging gevolgd 8). „De Koning mijn meester, 200 sprak de na het vertrek van den Ambassadeur VER HURLL, als Zaakgelastigde te Parijs achtergebleven Eerste Secretaris der Legatie smırs, is door dit berigt te gevoeliger getroffen, naarmate hij alle krachten heeft ingespannen om de voorwaarden van dit Tractast te verrullen #), hoe be- zwarend die mogten zijn en hoeveel hij dan ook ten offer moest brengen om dat doel te bereiken. Het is op zijn bevel mij dezer dagen geworden, dat ik de vrijheid neem Uwe Exc. een overzigt voor te leggen van hetgeen de Koning in dit opzigt reeds gedaan heeft. Alle Gewesten welker afstand be- dongen was, zijn reeds overgegeven. De Amerikaansche koopwaren zijn nadat daarvan een inventaris was opgemaakt, ter beschikking van Z. M. den Keizer gesteld, en in dit oogenblik is men bezig die naar Antwerpen te vervoeren. 