title: Hanserecesse von 1431-1476
creator: Hanseatic League
text: 18. Item die van Lübeck haben ein certaine opgebracht, eude den coopluden van Holland daarzu benauget und bedwungen, dass zu hören, harinck, die zu Lübeck bringen, online fort dauernde zu spezzen oostwärts, als ist die Sache das sie die ter stond dauernde spezzen und aldarin zu Lübeck nicht ein lassen noch verkaufen und wollen, auf laut müssen slaan in ein haus, da die vorscreven harinck ten minsten ein nacht bleiben und liegen und da ein solches verpacken müssen; van welke zu tun die coopluden zehnten müssen, mehrere kosten und gelder, zu wissen van der last harinck auf laut zu slaan 2 Lübsch; weder van den lande zu slaan 2 Lübsch liegen noch die huushueter; item van makelreden und van zierkelen, als sce hij die coopluden hören harinck selbst dauernd, 2 1/2; item voor plakken of stegen 1 Lübsch; item boven noch te hoent dat hemlieden kosten van banden und van pakje. Twelck eine große neuekeit is und den vorscreven coopluden komt zu großen kosten, schade und nachteil, als vorscreven ist, und die wil zu viel mërcht schade übermittelte dass sie mit dieser zweifache hoer wil winnen und wieder die zweifache verlegen, dass sie hoer gut also vroegelijks in die markt und zu plätzen nicht engen und conwent, da sie das gau heraus hadden, und ook hoer gut die zweifache al heel daarbij verlieren. 14. Item die van Lübeck nemen nu dagelijks binnen Lübeck van elken lastvaarts te toll 12 Lübsch, daar men niet meer of elke plaat te geven dan 7 Lübsch. 15. Item die van Lübeck en plagen van peck, teer en andere tonnengoed, dat men tot Olsloe toe plaat te voeren, niet mit allen te nemen noch te eisen. Haar ontvangen. - Abth. - 7. Kd. - 14 Digitale versie door Google 106 Verhandelingen te Utrecht. — 1473, Juli — September. — nr. 39. Men plege alleen te nemen van elke last peccae, teers, ascitentia en talent toe aan de heer, dat men optie graven voerde. Ende nu tegenover van elke last talentgoed ook dat tot Ossen toe te voeren als optie graven, was 7 bisschoppen en daarin viel een plek te nemen van dat talentgoed, dat men tot Ossen toe voerde in 7 of 8 jaren tijds of daaromtrent, en niet langer geleden, niet meer te nemen aan van den ton een witte, lieloopt van der last 4 bisschoppen, dat men nochtans met onrecht deed, want men van uit de daariof niet en plaats te nemen noch te eisen, als voorheen is gespreken. Item die van Lübeck hebben een nieuwe toga opgesteld optie Holster bing, nemend van den kooplieden van desenzelfde land van een laken tarief 1 bisschop, van een pype 15 4- van een pype wijn 15 4, en voort van alle andere goederen na evenement daaruit, dat niet en plaats te zijn. 17. Item, die van Lübeck hebben in sehr kornten jaren hervertst begonnen te nemen, en nog dagelijks nemen van den koopluden van (lesen land van elke last goeds, hem komende van der zee van oosten, 15 4, en van elke last goeds, dat zij weder uit doen scepen oosten, 15 4. dat niet en plaats te zijn; en dat genoeg een manier van een toepassingen, hoewel die van Lübeck dat noemen kistgelt. Item, 6 § plichten buurtlieden hierboven te betalen en nog geven, en nu moeten onse koopluden hierover betalen 15 4. 18. Item, die koopluden van Holland moeten nu tot Lübeck alle peet en teer uit het hof brengen en van elke last van die geven en betalen 5 /, al is dat zij die slaan in stekencijfer, boven noch die oude tollen, die zij van oud schuldig geweest zijn, te weten 7 ß tot Lübeck, 7 ß tot Lotharingen en 6 4 den raad van Hamburg, dat alle niet en plaats te zijn. 19. Item, die van Lübeck hebben die tollen geleent tot Olstel van den graaf van Oldenburg, en nemen van den koopluden van Holland van elken wagen met wijn geladen van tollen vijf witte, al is dat zij voorafgeschreven wijn niet dan een man toe en hoort, daar men niet meer en plaats of te geven dan een witte. Ook zogenoemde teilen en betappen zij die koopluden wijn tot voordeel van denselven koopluden. Twékel al niet en plaats te zijn, en geschied boven oude gewoonten en contraire den voorafgeschreven bestanddeelen. 20. Item, die van Hamburg nemen binnen de stads muur van de graven tollen van Holstein, die zij beleend hebben, van koopluden van Holland alse van elke last haringe 2 ß, dat niet en plaats te zijn. 21. Item, dieseleven van Hamburg nemen ook ter cause van des voorscreven greven tollen van den coopluften van Holland tot van alle hout, also van deelen, boechout en anders, dat niet en plaats te zijn. 22. Item, in vorige jaren hebben wij van een tevrijing lakens gegeven tot Hamburg te tollen 8 Luliesrh. Daar na is gekomen op 10 L, noch daar na is gekomen op 12 L, nu willen zij hebben en ook een doel jaren gehad hebben 16 L, dat is van den goeden die van de zee komen tot Hamburg. Desgelijk willen zij hebben van den goeden die tot de zee gaan, als van een stroef was, dat plaats te geven 8 L, daar willen zij nu van hebben 12 L; en van een mes kopert plaats men te geven 4 L, daar zij nu van nemen 8 L, en also daar na van anderen goeden. 23. Item, die van Hamburg hebben in auditief jaar tijd in de een Statuut en ordinantie geschaft van den harink, die men aldair uit Holland en uit Zeeland brent, genoegelijk gelijk als die van Lubick van te voeren gedaan hebben. Als men die voorschreven harink aldair waarderen en zorgelen moet laten, daarom dat men geven moet van den last 2 L, tweemaal niet andere kosten, die daar toe vollen, komt den coopman tot grote kosten, hinder en zeed. 24. Item, die vroedschap van de steden of enige van hen burgers, boven dat zij den leden en ingezetenen van den landen van Holland, van Zeeland en van Friesland veel en diverse verontschuldigingen en bezwaarlijke zaken binnen de hoven zelfs steden en landen dic gewillig opgelegd en aangedaan hebben en nog dagelijks opsteken en doen tegen recht en rede en tegen den gemeenen loop van der komanschap, zonderlinge contrair de inhoud van den bestand, zo is hem burger dit nog niet genoeg geweest, zodat zij hebben nog een contract gemaakt met de koning van Denemarken, om immer den ingezetenen van Holland overal weten wat ze varen en weten wat komanschap te verstekken en daarvan te vervreemden, en den vroedschap gegeven daar toe vermieden omme een zeker som van penningen, die zij hem daarvoor gegeven of betaald hebben, alsof dat hier zeker jaren langer al die Hollandsche schepen, zonderlinge die met zout geladen zijn, hun comandeert en in de zee, zoude nemen, toeven of beletten. 25. Item, de steden van Lübeck en van Hamburg hebben, ook in 2 of 3 jaren laat vorenomen, meer dan twee- of driewaardig geschreven aan de steden van Holland, hem betekendend, dat zij zouden willen en moeten recht doen en laten gebeuren binnen hun steden en bewind van zeker keizerlijk achtbrief, die de graaf van Harburg op de ingezetenen van die landen houdend is. Desgelijk hebben die van Lübeck ook geschreven aan hun Evert Butsov, die mee zegende is, des keizers achtbrief te hebben opgetekend van deszelfde land. Einde niet tegenstaande, dat die coopluden van lesson lande hier vormaals in den Weenschen steden en in hoeren bewind niet en plegen van den voirscreven achtbrief te of dergelijke hele noch beschadigt te worden, en dat die steden van Hollant elke reis als die steden van Lübeck en Hamburg aan hem daarvan geschreven, duitschelijk wedergegeven hebben alle die redenen in de taal, waarbij dat die steden van Hollant noch hoeren coopluden van recht noch van redenen wegen in de voirscreven brieven niet gehouden en waren meer dat zij schuldig waren daarom vry en onbeschadigt te willen zijn en te blijven, die voirscreven steden van Lübeck en van Hamburg en hebben nog eens daar niet mee willen tevreden wesen en den grave van Berbii daarop gezetten, om geen recht daarom te hebben, meer hebben hem duslang angeboden en nog aanhouden, op dat zij onder de bescherming van hem die coopluden van Holland uit horen steden en landen quit zouden kunnen worden. B. 26. 't is waarachtig, dat die afgevaardigden van de steden van Holland, van Zeeland en van Friesland niet geset noch in hoorde schriftuur overgegeven en hebben dan alleen gevaarlijke punten van nieuwe wegen en bewapening, die den gemeende coopman van Holland etc. in de zeven Weense steden binnen de tijd van bestaan en boven uit hoofd van denselven bestaan opgeleerd en aangebracht zijn geweest en nog houden dagen hemluden opgeleerd worden, zonder in enige wijze te roeren van enigen individuen of van particuliere zaken of van schade hemliden geschied. Maar om dat die eerbare wijze en voorsienige leiden van die raad zeinde bodden van de landen der zeven Weense steden nu in hoorde schrifturen bij a) 't 94 in A. Mit 90 bmichmt, 8. *t. 't 90. b) bftlcton 'ul K. c) 't 96. 14. Verhandelingen te Utrecht. — 1473 Juli — September. — n. 31. Het overgegeven geroert hebben van singuliere personen ende van particuliere saken, zo is dat die gedeputeerden van Holland, Zeeland ende Vrijland, als onbedacht ende van deze ende van deze gelijk saken niet geïnformeerd the volledig, nu niet overgegeven dat hier na volgende. 27. Knde eerst is waarschijnlijk dat over een paar jaar geleden een poorter van Hamburg, geheten Gerhard Deyman, gekomen is met zijn scheepje op de Elbe en ook in het laatste deel van de Hadel op diezelfde rivier, houdende die jurisdictie bewiendende en die macht van de Stad van Hamburg, een aantal mensen van grain, wat hij met redenen penningen wel en duurzaam betaald, als hij schuldig was te doen, en dat hij deed beengen en voerde in zijn scheepje, ondanks dat voort te voeren in Holland. En die heren van Hamburg, dat verneenende, als dat voorafgeschreven Gerhard Deyman scheepje met grain geladen was en alle zijn vrachten in had, hadden ze daarbij gezant roeischepen of andere met hoorde diensten en met volk van wapen. ende heelden dat schip midden in het coorn met fortvast van den doen voren en oplossen tot Hamburg en dat het coorn op ter buenen doen dragen, en tot nu toe te behouden en niet daarom den voorscreven schipper weer gegeven, niet tegengestanden dat dieselve Gericht als dikkie en meervoud gevolgt heeft aan mijn genadigen heer van Bourgondië en aan zijn raden van Holland en dat beide mijn genadigen heer en zijn raden van Holland daaromme dikkie en meervoud gevolgt hebben. Twelijk als dan solo Gericht niet geholpen en heeft noch mogen helpen, heeft hij zijn coorn moeten verliezen en quite blijven, en is met zijn vrouw en kinderen daarom bij den Verlies van zijn coorn en van den vervolge, bij hem daarvan gedaan, puer arm en gedemoliseerd verderfelijk gemaakt en een recht puer arm mensch gestorven is, zonder zijn kinderen zochten van goeden achter te laten: die welke van tevoren, eer deze zaak geschiede, een goede stadscooppman was en die hem wel eerlijk bergen mochte. En want dit niet behoorlijk en was noch is van den goeden steden, opten coopleden te hanteren en aldus hoeft goede of haudige te maken, zo is die menigte en begeren van den gedeputeerden van den steden van Holland, dat die horen van Hamburg, aensluitend tegente dat daarom gedaan is en die annode van den erfenis van Gericht Deyman, denselven zijn erfenis wedervervanging, restitutie en beterweging doen willen, beide van den coorn en van den schade daarom geleden. 28. Item, dat over twaalf jaar, van 13 jaren geleden, een burger van Amsterdam, geheten Peter Jacobszoon, en nog een buur van Monickendam, toegang dovan Hambourg naar Lauenburg, niet wetende, dat zij navolgende dat contract gemaakt tot Coppenhagen in die zeven Wensche steden en in hun bevoordeelde vrij en verleende geweest zouden hebben en behoorden, het wesent. Ze worden zij onder wegen opgenomen en op een slot gevangen bebracht en aldaar langdurig gevangen gehouden en hem alsof lief of anders gedaan, dat zij hemzelf kosten moesten en koste voor 800 postulaats gelden of marken, die zij daarvoor op een terminen daarvoor gesteld en verdedigd betaald hadden. Twelf jaar geleden geschiede onder de escort van een keizerlijke brief, die heren Gauvin Vanenburg en Huis van Lübeck van wegen Louwerens Tubenaar zegden te hebben, en daar zij geen rede en recht toe en hadden in eniger wijze, en daarom die landen van Holland den erven van den voorgenoemen Louwerens Tubenaar wel en duurzaam tevreden hadden en vernietigd hebben. En want dit geschied is in het bewind van den steden 29. Item, dit is geschied, dat een koopman van de hanze, als hij was verblijfd tot Utrecht, schreef onduffend kliken en onwaarachtelijk aan zeker kooplieden en vrienden, die hij tot Hamburg had, en mag wel wezen aan de raad van Hamburg zelf, hoe dat men alle die kooplieden van Hamburg en meer andere koopliden van de hanze tot Amsterdam vingen en hoe goede en roosterde en op hielden. Op welke schrijven, allemaal, zonder meer beschrijving daarvan te weten, de heren van Hamburg deden ter stond vangen alle die koopliden van Amsterdam, die zich binnen hun stad gecreërd hadden; en als dit ter kennis kwam, die aan de ene zijde kwamen, ontloopen en hem verhinderd kunnen, die dat deden. En onder andere, zo waren daar mee op die tijd Jakob Heynricson, een van Amsterdam, en Claes Jonge Jeroenszoon, sament tot denken, onder van Jonge Jacob den burgemeester, die welke uit de stad kwamen en liepen omringd 2 mijlen buiten de stad van Hamburg. Twee, die heren van Hamburg verbiedende, zonden hoorde dienaers uit te helen om hem en om zijn levensstijl te halen; en deden de genaden mannen hun handen binden, en voort met een touw om hun leven aftellen aan de paarden. En de voorgeschreven dienaers van de stad reden als haastelijke voort naar de stad achter, en de goede mannen moesten als gehomlen henzelf volgen, en als twee mijlen verloren tot in de stad, rechtaf naar die van dit of moordenairs geweest waren, tot grote schandel en schaamte en verwarring van de heiligen en van alle goede koopliden van Holland. Einde van dit den voor afgeleide eerbare goeden mannen geschiedenis is bij de stad van Hamburg in zulke schijn als voorafgeleid is, zonder enige rede of actie daarvoor hebbende, geïnterviewd dat die afgeleide cooprassen, die van de opschuiving of tevredenheid aan de deel van Hamburg geschreven hadden, dat met valscheids gedanen hadden, en dat daar een coorman van Hamburg noch van de hanze noch zijn goed tot Amsterdam op die tijd niet opgehouden en was: begeren de afgevaardigden van Holland, dat de heeren van Hamburg den eerbaren vrome mannen, die zich deze grote senuste en waardigheid met onrecht gedragen hadden, zulke reparatie van eer daarvoor doen als dat behoort, en dat zij hem wachten voortmekaar aan de cooprassen van gelijk soort doen. 30. Item is geschied, dat over 2 jaren geleden Marek Symonssoen van de Veer en Ombehouden van Amsterdam juist te velde met hoeren treinen onder Holland voordelen gewonnen in de haven gehad Ilanevoort, daar de Engelsen met 4 schepen in waren en met nog een schip, dat zij de Oosterlingen genomen hadden. En de afgeleide Engelsen, ziende deze twee schepen komen, schilten tegen hen in de haven, om diezelfde schepen mee te nemen; zodat zij buiten de haven komend elke de andere bedreigden en hooren beste deden, om elk de andere te nemen. En in het einde na dat zij lang tegen elkaar gevochten hadden, zo ruimden de 3 Engelse schepen en lieten dat een schip achter, geheten de Peter van Hui, met dat Oostersche schip, die welke 2 schepen met de goeden daar in wese waren Merck Symonszon en Ombehouden die namen. Zo gebaard dat in. Dit geschiedde aldus, en deze Engelse bij Marek en Ombehouden genomen, en onverstandelijk zijnde, gaven ter stout Marek en Ombehouden de Oosterlingen van de vangenissen quitt, en deden zoveel meer, dat zij de alzetteren Oosterlingen, die in de andere Kogelschijf gevangen waren, losliessen van hoefigheid van vangenissen, gevende om een Oosterling een Engelse, en deden voort de Oosterlingen alle die vrienschap dien zij condien en mochten, mids dat zij zich gaven tot den enen en te drinken alle die reis door, en uit Holland hier uit laten overvaren. Zonder yet van daarom hinderden zij te eischen of te noemen. Twaalf die voorafgenoemde zaken, als hier overgekomen was, doe wel bekend, als het scheen, want hij doe willoos voorgetrokken van Aanwinstersdam quam, bedankende Ombehouden en Marek Synonszon en alle hoor hierbij, en bekennende, dat zij hem en zijn geselschap allemaal goed en geen kwaad getan en hadden, en dat zij ook zijnen en zijner compagnie goeden niet genoten en hadden. Dit is geboren, zeg ik Pietertje Pieterszon, poorter van Amsterdam, die mede een koopman was in Ombehouden schip, daar na gekomen is in de Stadt van Hamburg, daar Herman Roetgerszon. niet tegenstandende al dat voorafgeschreven is, hem deed vangen en met geldende banden brengen voor den rechtstreeks, daar hij borg stelde, rechts te plegen, en die sake was gewijst tot beste betuch aan beide zijden. En hoewel Peter Peterszon tot Amsterdam zijnde certificatie van Dirk van Poelgeest, burgermeester van Leiden, onder zijn derselver zegel van Leiden, item certificatie van den graaf van Lochern, en certificatie van de hoef dat die schipper van Hamburg voor het recht van Austerdam getuogd en bekend had, zo is niet niet aan den raad van Hamburg op die getuogde beslissingen van twee mannen, zulk als die zij, die voorafgeschreven Peter Peterszon geondempneert in die som van 500 mark op Hennans zelle, en daarna zijn zelfs eysche voor zeker kleine geschillen van goeden, niet waardig werdende samen 80 of 90 mark: begeren die gedeputeerde van Holland, dat bij der stad van Hamburg de voorafgeschreven Peter hierin remedie en sulke provisie geschiecht moge, om niemand buiten schade te blijven, als dat hoort. Item, dat nu al die voorgezeten is gebleven en blijft, dat Jan van der Wateringe, poorter van Haarlem, zijn goed genomen is en dat Pouwels Been[ecke]b, begeren die gedeputeerde van Holland voor dat moment, dat men also voegen en bescheiden wil, dat hem rechtting en restitutie van zeven schade gedaan wordt. 32. Welke voorschreven puncten en artikelen, die de gedeputeerden van Holland noch overgeven, boven de anderen, die ze op ghisteren overgegeven hebben, met zulke protestaties, dat ze met deze nog met de anderen niet en denken noch en willen hem daarbij mede verbonden, ongeacht of ze voor vast gehouden te worden, maar als niet gedaan of gerekend te zijn, indien deze zaak tot geen eind tijden sloten en kwamen. En dat ook met protestaties, deze en de andere schrijven voor te kunnen maken, verminderen, corrigeren en voorstellen als dieke en vele meer dan de voorschreven gedeputeerden van Holland dat gelieven zal. Item, die stad van Hamburg heeft tot veel tijden en zeker jaren lang ontvangen en doen ontvangen en nog hoopt te doen ontvangen pontgeld van allen goeden en compagnieën, die kooplieden van Holland als van der Zee en weer van daar ter zeewaarts gebracht en gevoerd hebben en nog voeren, tweeleven een grof bezwaar en nieuwheid is: begeren daarom die van Holland dat onmiddellijk te hebben en ook te hebben restitutie en rechtvaardiging van die ene. Deficiëntie. — K. b) Doe den K. Digitale editie door Google. Wijnau van Utrecht. — 1473 Juli — September. — n. 40. 73; desz de kopman van den Dutschgen hantjesestedeu, merkeliken groten, sehailen gheleden, hevet, darvan den koemanen van den soz Wendischesden steilen, eyne merkelike summe van neide thokumpt. 1. In de eerste woord, heeft de stepp en kopman van der Dutschgen hantjes in Holland, Zeland, et cetera, van oudste bewind en privilege, zitten. Het heeft een tolen in Holland en een in Zeland, het is te weten een tolen in de water en een in de verseide, en niet meer, geven sollen, het men ook in tijden voordeelen over maandjarig jaar alzohouden en gebruikt hevet; zo is dit doch, het hier tegen nieuwe tolen, als te Sparrendam en Goudesluis, opgeslagen teelt syn, daar men toch vortijds nieuwe tolen gegeven hevet; daar de tolner nemen van alle des kopmans goederen wat sie willen; dat een grote nieuwvaart en beswaring is tegen de vorgeschreven tractaat. 2. Item, zo van een schip van oosten na Zeland of na Vlaanderen komt uit de openbare zee in de goede reis te Brwerkehaven, Westenschouwen, of in het Yeergat, en een koerier den tolen te Geervliet niet voorbij, zo moet doch niets teinig dat schip en goed voor tolleten in de vorgeschreven plekken of enige van den gelijk, of den tolen te Geervliet voorbij komen waren; dat een grote nieuwvaart is, waar men sich zeer beklaght, begerende de weer af te hebben. Item noch so is, dat alle scheins de van Antwerpen de Hunte afsegheelen in de zee, eder van de zee de Hunte up na Antwerpen nergene pleghen tollen to gevende dan to Antwerpen alleen. Dergenen drenghet de tellers in Zeeland an diversen plecken, alzo to Arremuden unde to Ysekeroerde, etc., de kopluide von der hantze unde haben in körten jaren genomen unde noch dagelijks nemen van densulven kopluide wat se willen, wovol de schepe up ere water niet en körnen noch voorbij ere tollen en liiden; dat och een grote nieuwigheid is, daraff me restitutie begert desgenen, so mit rede genomen is. Item so is noch een nieuwe geleidelte ghestellet up de schepe, dar de kapman von der hantze seine goederen in hevet, de de Hunte ofte Schelde in ofte uit zegelen; darvan men eerste nani van elk een grooten scheep twee beters, moet men nu geven vier ofte zo vele inen wil; waaraf men restitutie begert unde daarop nieuwigheid afgestellet. Item nog voorder, ofte een mau een ofte twee terlinge laken ofte andere goederen in een schip had, dat men daarvan zoveel als van eenen ganzen scheep mit goederen geladen to leydengelden up de Hunte geven moet, dessen men doch van rechtes weghen niet pleghen is. Item to Arremuden in Zeeland is een ungeld ingestellet uppe de scheep, de in de Welinge komen, dat men niet met ancrasiegeld; daarvan men eerste plaats to gevende van elk een grooten scheep 5 ofte 6 Schilling grote, daarna 12 Schilling grote, en is nu voorhoget en voorgetrokken vol op 28 Schilling grote. Tolen loleu K. S. n. 3~i $ 131. Die §§ 27—99 sind erst im Oktober hinzugefügt worden, vgl. u. 79 § 17 Verhandlungen zu Utrecht. — 1478 Juli — September. — n. 40. Item so ist noch in Zeeland, namentlich in der Weine, eine Auszeichnung von Geldern vorgelegt, dass man nicht anders gehalten, desgleichen im Middelburg kausalgelt, dass man andere Namen Puntgeld, dazu wissen von jedem Pundem große Einheit. Item so wollen der Kopper wider Verhandlungen in Middelburg in Zeeland von allem Kopperschuppen, der eine Koppermann vorkauft, haben von jedem Pundem große Einheit, die Münze darin, welch alles eine große Münzdarie, worauf sich über den Kopper oder Kopperschuppen nichts gewesen und unstreitig ist. Item, mut in gegeben von jedem hundert Solte, dass man in Zeeland Kaff und Ostwärts Schiff, zwei Kronen um die Ausgabe wollen, die See dazu Jar durch den Seewart hadden, dass auf dessen Zeit eine Auszeichnung vorgelegt wurde. Item, so belegt sich die Schiffer, dass sie müssen gegeben von jedem Vaten Bier, dass sie durch Belastigung der Kost scheu machen, vier große durch Kallioten Gelder. Item, so ist vorgelegt eine neue Abgabe, die zwei Jahre zwischen Amsterdam und Leiden, dort man von jedem Dukaten Laken 15 große gegeben, muss, von den welchen drei große dem Korngrafen von Leiden durch ihn, den Herren von Wassener und Sparenkmeister zu kommen sind. 12. Item, so haben die von Anibstellerdame in erent Stadt uppigestaltet eine Bewegung, die mit Notenpalast, dass welches sie jetzt auch hier in der Hälfte vorliegen haben; welche darin mit Platz von einem Vater Werke vier große Thoren gegeben, musste man nach der Haute acht große geben, und ist noch weiter vorhoben, so dass man von dem Vater Werke 12 große geben musste, und also vertand voll allem Parcel von Gute in aller Art nach Ere wurde. 13. Item, so will der Toliver to Geervliet einen neuen tollen entfangen binnen der Stadt von der Brücke, to wissen von jeder Last Beringes 9 große, die man ihnen in neue Zeit gegeben hat, lieber und welches Kopfzahlung von der Handel, den haben betragen müssen; deswegen die vorschereben Stadt von der Brücke mit dem vorgeserben tollenener in den Flächen gedeielt, heft um und ab durch habe. 14. Item, wann die Rechte von dem tollen to Gervliet, durch Gold und den Ysekerort dem Kopman to schwer sein mit seinen Guten vorbei to leidende, hierin so hat der vorgeserben Kopman in vorliegenden Zeiten rechtliche Komposition und Einvernehmen mit den Pachtern der vorgeserben tollen gemacht, welche Komposition und Einvernehmen nicht länger und dauernder sein, als jeder tollenpachter; und wann der Kopman dann von einem neuen Pachter gedrungen wurde, gießte und gab to gegeben, sal solche bei der Komposition bleiben, das welches beigefügt der Herrlichkeit und Profit von der vorgeserben tollen, wann sie bei der Übernahme und Besichtigung werden die Leute gedrungen, die Lande und tollen vorschereben to mächtende; und ist wohl durch merken, wann der Kopman hieron Sicherheit finde Hestätigkeit hatte, dass den der Kopman so viel die Mehr und lieferte vor-nommenen tollen vorsokern, solle mit seinen Guten, welche er an anderen bei der See senden musste. 15. In der Stadt so warts gute Dinge innerhalb der Niederlande kommen und zu Gervleet fortgetragen werden wert und so fortan zu Bergen auf den Rhein gebracht und alsdort aufgelegt und unvorkommen bleibt, und dann wieder geschepet auf Uten ein und scheu in den anderen Avergeslagen wird, davon so will der Tolner zu Isekerort dann noch andere werfe tollen haben, so dass man von einer guten unvorkommenen zweiwerfertolung hört; das welches eine große Neuigkeit ist, die man begeht abgestellt. 16. Item von der Avendlast, die zu Jahre den Lubeschett beschneidet in der Welligkeit, darin man erkannte, scheint in heiligen Hafen und vor Brand zu sein, das ook eine große Unwissenheit war und nicht eher gezeigt in Menschen denken; dass man ook den guten zu Middelburg, zu Veer in Zeland und in anderen decken, Hanzesch, Tackell, Touwen und anders, dass utben scheiden bei den Engländern genannt wurde, vor Kofte; darin der Herd von der Veer große Huldsch Medei war, darum Marcus Synens-sohn, Schipsknecht, anlegte die Scheinpferde und den letzten Schaden dede. Und als die irlichtige grobmögenden Prinzen von Burgundien etc. den von Hamburg vortiides abgeschrieben hatte, erhalten von einem Bartholomäuschen Scheinpferd, das bekannt in der Auffassung des Landes, genannt war, darin doch Feinde gute innen waren, dass sie müssen betalen, welche Scheinpferde mit waren zu Hafen 4000 Fuß wurde waren, vorhalten sich die vorskreven von Lübeck, seine Gnade und Sülze Wille lassen genieten und vor Vorgänger, und die vom anderen Scheinpferd betalen zu werden dergleichend. 17. Item so war ein Schepper, von einem Grenzjoch. Johan Testel! Ein in den vorherigen Jahren 72 in Schweden mit soll geladen, um in Livland zu segelenden, von den von Brügge abgewaltern und mit seinen Scheppen in erer Jurisdiktion gebracht, einem segenden, dass er ein Zeeräuber war, um das er Büschen, Harnischen und Waren in seinen Scheiben hatte, dessen Kopfmann gut durchschaut und der vorgenannten Büszen und Harnischen in Livland vorkompend und wendend zu seinen Unterthanen und Freunden (testen. Das der Kopfmann von Brügge ernsthaften vor-schrieb, certificierend, wie der Schepper und wo er um seine Sache war, dass, alles nicht helfen mochte, unter ward bei den von den Brügge in den Hagen an deinen Rat von Holland gesandt, sein Recht aldaer zu folgenden, des heim nicht von Städten an und was; und musste so um Gerüchten willen sein Recht tho folgenden, dass seine Nachgelassenen, des heim und seine Freunden zu großen Schaden ohne redliche Schuld gehönten sein, welche eine große Neuigkeit ist. 18. Item noch zu Gold gearbeitet, so seine Schepper in der Gutter des Kopfmanns gut geladen um Schaden, den der Untergang gehabt; darüber der Kopfmann zu Brügge 22 ff große Beträge zu zahlen musste. 19. Item in dem Jahr van fünfzig acht, in augustus, die Stadt Amsterdam und der Hafen von Amsterdam, dass von Hamburg kam, großes Geld zu empfangen, als zwei Ringe gold von jedem Werk, und vor den anderen von allen guten nach Ausschüsse, so ist ohne gelebt; davon die Stadt Amsterdam noch eine große Summe Geldes, die sie also unentschuldigt haben, unterhalten und von rechte schuldig sind zu bezahlen; welches sie in Wiederherstellung des Friedenscheines ausgetanget hatten. Darüber haben Hendrik Prütz und die Herren Hendrik Castorp wegen bei Johan Betz 42 Ringe gold gegeben, davon man Begleichung und sodann Unwissenheit abzustellen. 20. Im Jahr 58 in augustus, da das Liflandische Gut von Hamburg nach Amsterdam ankam, nahmen die von Amsterdam von jedem Werk 3 Beyers gold, und von jedem Strom Wasser 2 Beyers gold, und nahmen noch darum von jedem Werk 12 to paa gelde, und fortan von allen anderen guten nach seinem Wert werden. 21. Item nehmen die tollen Herren zu Yserkerk Johan de Buck und seine Genossen von Henningsen Oldenburg 18 ß große; item die drei Schepen ghotsionten von Hamburg nach Ranminkens und vor die Vloer 10 Nobelen; item die fünf weiteren Schepen von Hamburg haben die vorskreven tollen Herren genannt 8 Kröne, noch 9 Kröne, sind zusammen 17 Kröne theobehorde Henning. Vresen, Willems Vormart, Hennighe Crummen, Hermann Mühlen, Jülich Xelingk, uude Hervaime Soltouwen; item noch genanten van anderen koppen 18 6 grote; item van Kaas Pleacouwen van Luliek 6 kronen und von Clauses von der Veerne 6 2 große; item von Hinricke von Mynden eyuen nobel und eine krone. Körnen zusammen 10 fl 9 6 und 10 groten Vlames. Item vortmeer beelagbeu sick de stede deer van Leyden, dat sick etlike van en tosamen geworfen und selschop gemacht haben und de Leydesschen laken optbokopende plege, und wan de Ostersche kopman komt, vorzeigen se en sulke laken. Welker se over nicht en kunnen vorzeigen, de senden se to Hamburg und Lübeck und in de anderen steden au ere vruude, selschop edder knechte, de tho slittende und ummc rede geld tho gevende, umme mit geld ware en denende wieder to koppen und mit den ersten over in de marke to sendende; dem kopman van den steden to vorvanghe und vorderve, want se sadau laken mijn dan unse lüde geveu und tugeu mögen, nademe se int lant ute den steden to Leyden to revsende nevne kost doen noch tollen geven dorven. Welker se so in den vorgescreven steden nicht konnen vorslitnen, die senden se vertan in der markeden und städten umgehend beleghen, und geben dar diesem noch betören koop ilan se die luden haben getan, die se van etto voren gekauft und in der markeden geblieben; und die so unter die vote werfen und das marckot der lakene halben dem kopman vorderm, dabei die lakene nicht bei price älter werde können gehalten werden; welch eine große schaden dem kopman und ook vorderst und vornichtigung der eigennen laken und der gemeinschaftlichen draperye einbringt und eine große neuigkeit ist: liegen hierum die radesseuer-boden, sodann absthustelnde und das nächste älter loveliker wise um mein profit des kopmans, die die laken zu Leyden moet halen, koste machen und tollen gerne und ook zu Arbella den, die die laken macht. Zu haltende. Wo deine so jo nicht lügen, die müssen die städte dartho dücken auf die laken, die die von Leyden offiziell die ere deinen gemeinen zuständig so zu vorausgehend voreu, tollen tho setzende, um mein de gemeinen besten willen deine voraus zu wesende. 23. Ohr belagren sich die städte, dass sedem dem Tractat zu Kopenhagen mannigfach Aussehen auf ere beere in mannigen plätzen gesetzt sei. 24. Och belagren sich die städte, dass id um mannigfachen geschehen in dessen landen, dass die unschuldigen und ihr gut vor den schuldigen es geworden und gehalten, welches das beschrieben geregte recht doch nicht zugelehnt, ook oben und gegen Privilegien und Freiheiten dem kopman gegeben; welches eine große Neuigkeit und Schwierigkeit dem kopman, die so unvorschuldens toll schaden gebracht war. Sodann die stille och belagren, vorholt zu bleibend, zu vorsorgend. 25. Omdat bebolden ziek de vorige beschreven steden, afgezien van enige meer uiterlijkheden, waarvan de tractaat in Kopenhagen van de Hollanders et cetera gesuggereerd is, geschat kan worden, voorafgaand aan edel en uitgebreid, daarvan de tegenstellingen willen wezen, daarvan protesteerden. 26. Item, de van Hamburg geven ook enkele uiterlijkheden van hun bergen, etc. over die gelijksoortige. 27. Item, boven de punt van uiterlijkheden en van denkbeelden, de de delegaten van de Wendische steden en de afgevaardigde van de steden van Digitized by Google Verhandelingen aan Utrecht. — 1 juli — september. — n. 40, 41, 115 Holland, Zeland en Vrijeland, bij protestatie voor die tegenstellingen gedaan hebben, verhoedden zich, maar protesteerden tegen die uiterlijkheden. 28. In de eerste van die tolhebben, die op de Middag in Holland opgesteld is, als dat de tolhebbende tot Spremmonde en tot Goudse Lust, etc. tolle gelegd zijn, blijven tot Muiden op de compleetheid van de hanze, en nemen van elk stuk goed 8 groot, daar zijn hier 4 "roden te Denen plicht; nog bij het nemen van de vernoemde tolhebbende nog 8 groot, zin 12 groot in het geheel op een stuk goed, twaalf dergelijke uiterlijkheden, bezwaarlijk en gevaarlijk zijn; beperken hiermee de vernoemde afgevaardigden, zodat dit niet meer uiterlijkheden afstellt en geven, zodat niet met onredelijkheid en onverwachtheid is, de vorige beschreven compleetheid van de hanze terug te geven en te herstellen. 29. De anderen beclapten hem, de vorscreven pedeputerde der Wendescheu stede, dat men den compen van der hanze loven reden bezwaard mijt lieregelden to pheven van gude, dat ter zewart peberpet und phevischet werd. Daaroff een compen hem sunderlinges lieclapte, penoniet Robert Hake, de den 26 dagli in aupusto last verteilen 4 pipen bastard in een schifer van Hainborough, peheten Clays Hotters, gespecpt hadde, de welke hem buten den Vorgatte ummesepelde ende zedriftig werdende, een pipe wederumme pheborpe werd bi een Cornelis Naghel, veerman van Sturze.ee, uimnetreut Arremuden, welke pipe de vorscreven Cornelis to Arremuden vercofte, oft zijns zelf peziin hadde, vor 10 kronen. Aldus de vorscreven Ribbort bi een komende, uinuie de vorscreven ziiue pipe bastardes weder te hebben behouden, omme een redelijk beschloen te pheven, soe en wilde doch Cornelis niet minder hebben dan vijf kronen, dat welke zeer onredelijk dunkt; bephalende den vorscreven Cornelis alzoo te onderwisen, dat hij zich met redelijk lachen genoeg had, laten, unde wesen vortmer gezien dat de compen van de hanze van zodaner onredelijkheid in toekomende tijden onbekomelijk blijve. 41. Specificatie der Verlusten, welke Thomas Portinari und Genossen in de Wegneming der Galeide geleden hebben. — Utrecht, [1473 Juli]. — Uit StA Danieke, Schbl. TI h. 40, Doppelblatt mit Versendungsschnitteln, s. n. 172, 171. Hierna volgt de lijst van de schaden en Verlusten, die Thomas Portinari en zijn gezellen gehad hebben ter cause van de neming van de galei en van de goederen daarin aanwezig, onlangst geleidelijk genomen bi Paulus Beenkin en zijn gezellen, al met elkaar opgetrokken en opgehouden, alsof men hier ziet, bi de van Danieke, welke zond Thomas de Spinij over en in naam van denzelfde Thomas en gezellen uitgezonden eerwaardig en wijze hooren in het grote overgave. Eerste ter cause van der recht van den allure, dat in de voorziende galee geladen was, viere duizend dubbeltegen te voor selgine proten Vlaamsche muntjes stuk, 1000 ft g. Item van der recht van den andere goede, dat in dezelfde galee geladen was, om in Inghelant te leveren, 450 fl g. Item van der recht van den andere goede, dat men zou den leveren moeste tot Londen 300 ft g. Item van der recht van den schippe of galee en van der artillerie daarinnen gewestende 800 fl. Item van den gereed geheide geld dat in dezelfde galee was 400 fl. Item van eenen koffer ook daarinnen gewestende, gevuld met breede rijke stukken goud, 500 fl. Item van eenen tonne vol bonetten 80 ft. Item van honderd twintig ponden gesponnen goud, ook in dezelfde galee gewestende, 300 ft. Item van den bedden plume, tijk en linnwaef als samen 150 ft. Item ter cause van drie gouden lakenen en van twee zekeren diversche ballen van speceryen 600 ft. Item ter cause van twee koffers en een pac in zijde en gouden lakenen 750 ft. Item ter cause van den gouden lakenen, dat al op zitting gehecht was, 800 fl. Item nog ter cause van eenen gouden lakenen, darvan den grond van goud was en was blau van kleur, 80 ft. Item van den andere tonnen met bonetten 200 fl. Item ter cause van de tapissery, schone lakenen, schietschoten, andere dingen en linnwaef 50 fl. 16. Item van twee balen Armeense en lungenische lakenen 120 ft. 17. Item van beide de uitgezette slaven 1.100 ft. 18. Item ter cause van een der tonnen vol goede grauwe ruggen 200 ft. 19. Item nog van dertig ponden gesponzen gouds 90 fl. 20. Item van vele andere stukken van laken, juwelen, giften, sieraden en vele andere dingen 10 ft. Summa 6540 fl gr. Welke deelaratie en overgeven van schaden de voorzijde Christophelus verklaart te goeder trouwe, gehelic als boven en in de afence van zinens boekhouder, die hier niet was, presenterende hem uit mij hem altijd te regelen naar te houden van denzelfde zinens boekhouder. 21. Item boven dat voorzijde hebben de voorzijde Thomas en zijn merengezellen gehad en getuogd diverse kosten en interessen ter cause van derzelver naamgenoten, zulke als hier naervolgende. 22. Eerst ter cause van der recht van de allunie, dat in de andere galee was, denzelfde persoonlijk toebehorende, dewelke ontvoerd en uitgezocht huiendoos verkerende te Ampton; en midsding zo moest men al hetzelfde allunie te laten doen vervoeren tot in de stad van Londen 500 ft. 23. Item ter cause van den goede, dat onder zelfde galee bij nood geworpen was, om die te verliezen, welch goed verloren bleef, 600 ft. 24. Item van der wederverzet, die ineen ook bij land doen moest van Londen weerom tot de stad van Ampton boven genoemd van zulke goederen, als te Florence wenselijk, 400 fl. 25. Item nog ter cause van der recht van derzelver galee van den goede, dat men genomen had te laden in Engeland en te vervoeren naar Italië, 2000 ft. 1 1 AVnl da rvn ist das Memlingsche Bild vom jüngsten Gericht in der daneigcr Marien- kirche. Hirsch citirt unstr Aktenstück in Casp. Weinreichs Chronik, ed. Hirsch u. Vossberg S. 9tl, Anm. 2. muss aber § 17 jedenfalls ubersehen haben, denn a. a. fl. S. 100 erklärt er, tccshaW i« den Akten des Bildes keine Enciihmmg geschieht. Digitized by Google Verhandlungen zu Utrecht. — 1473 Juli — September. — n. 41. 42. 117 26. Item ter rause van den interesse, dat de vorseiden Thomas ende zine tnedeghezellen ghehadt ende ghedooght heblien bi dat deene galee alleene vareu moeste. omtne dat dandere ghenoinen was, want de cooplieden, die huer goed «lariune bevrecht badden, om besproken gbelt verminderden huer vrachtghelt ende stixghelt om den twiifele van onverzekertheden 500 U. 27. Item ter cause van der verzekerthede te doene boven de ordinäre ende gheuieene eosten 200 (t. Summe 4200 tt gr. 28. Item boven al desen ziinder vele andere eosten zeere groete, die tvor- seide ghezelscepe gbehadt ende ghedooght heift in twederzenden van den scieplieden van der galee die ghenoinen was als boven, ende van den vervolghen daeromme ghedaen. daerof de vorseide Thomas ende de zine hemliedeu verdraghen onnne al beters wille eeneghe soiume daeraf te stellene. 29. Item es ooc wel te noterene ende merkenc, dat in de vorseiden sommen niet begrepen en ziien de werde van zeere vele andere parcheelen van goede, die in derzelver galee waren, al toebehorende vrienden van der lluutscher Itanze, cooplieden van Florencien ende andere als es allun ende andere maniere van coop- mansceppen, daer de vorseide Cristoffels hier gheen mencion af en macet, be- draghende tusschen den 35 ende 40 duust dukateu nar zine estimacie. d. Küln. 42. Aussagen von vier hanseatischen Kaufleuten über das Verhalten der Kölner in London gegen den deutschen Kaufmann gelegentlich des Prozesses und der Gefangenschaft des Letzteren. Antwerpen 1470. Ohl. 5. O. aus der Handschrift zu Osnabrück f. 1 j — Id. B. Handschrift zu Bremen f. 12d — 131. I. Handschrift zu Danzig f. 19 — 21. Item und den 5. dach oktober anno 70 worden Arnd Wynkens, Albert Gysse, Willing van Schaephusen und Hans Sarenbrock bei erenen edelen to Antwerpen in der Beams' Markt bei den olderluden gefragt, die Wahrheit zu segnenden van den gehenden, und wie es war von des van Colne bei den ghemeyneu kopman dedeu zu London in England, da er daar gefangen worden. Darum die vornameden 4 Personen verantworten so ihre u. bescreven stein. 1. In den ersten, als der Engelschen, der der bei deine Königreich zu Denemarken geschrieben, waren, deine Könige von England erem bereit dagen wo en ere schaffe und gute bei den von Dänemark und einige anderen von der Hanse in dem Sund affhendich gemacht waren, Sande der König von England nach dem Düdschen Kompagnie, ummo zu Westminster tot seiner Gnaden zu kommen und vor seinen hohen Rat. Darum (6) Personen geschickt worden, als Gerit van Wezel, olden van, Peter Bodenclop, bisitter, Reynold Kerchere, Albert Giise, Arndt van Moldick und Arndt Wynckens. Darund der Kanzler deine Kompagnie anleggende war, wo die von Dänemark und andere von der Hanse dort schriftliche und todten des Dutschen Kompagnisten zu London den Engelschen Kompagnisten genannt hatten, wurden sie zusammen zu van 20000 Punte Sterling, als würde der König, dass der Dütsche Kompagnist darvor sollte gefangen gehen, jede Burg stellen vor, namentlich zu Rechte zu ständen. Darum die vorhergehenden 6 Personen voran geworden, dass sie keine Burg einten, dann ein selten; so dass unter anderen wurden gefunden. 