title: Leer- en handboek voor geneesen heelkundigen, om de voorschriften van in- en uitwendige geneesmiddelen behoorlijk interichten
creator: Tode, Johann Clemens, 1736-1806. n 83218017
text: d. In de hier vooren gemelde eerfte Gifie bekoomt de Lijder iets meer dan een Grein, het welk dikwils toereikende is, met behulp van den Drank, dien men na verloop van een halfkwartier uurs neemt, om een öf meer keeren te werken. Doch laat men oogenblik- kelijk iers toedrinken, wordt ”’er veelal niets van het braıken, maar het werkt door den ftoelgang. Dit is ook het geval, wanneer men flechts een half Grein voor de eerfte maal neemt. Op de tweede Gifte ge- saakt de Lijder gewoonlijk aan het braaken, hoe zeer %er natnuren zijn, die alle vijf lepels inneemen, zon- der ’er eenige werking van te befpeuren. In dit geval raadt men andere, walging verwekkende, ‘middelen aan, als de Honig van Zee-ajuin, en dergelijken. In zommige gevallen zal het zelfs dienftig zijn, eenige trekken aan een pijp tabak aan te prijzen. De _ GENEESMIDDELEN. au e. De Geneesheer moet yan de goedheid van den ‚Braak - wijnfleen wel verzekerd zijn, op dat.bij noch ‚te fterk, noch te flap werke. f. Het hier vooren gemelde is het gewoone Formu- ‚hier. Meer fchrijft men niet op eenmaal voor, hoe. zeer men den Lijder twee, drie of vier maalen, ge- „duurende de ziekte, laat braaken. Wanneer mis- fchien de helft overig.blijft, geeft men die yoor,eene volgende braaking. g. Zoo dra de werking, van het middel volgt, houdt ‚men ditmaal’op met den Zraak- drank , om = Lijder niet al te lastig te vallen., Na verloop van twaalf of wier en twintig uuren geeft men, wanneer het noodig is, op nieuw een zoortgelijk Geneesmiddel. h. Inzonderkeid, lette.men op deeze omllandigheid: wanneer bij het terfie braaken,,. zonder dat het bij ‚herhaalde benaauwdheden blijft, zig oogenblikkelijk gal vertoont, die eene lcelijke kleur heeft, is zulks een teeken, dat men fpoedig weder een Braakmiddel geven moet. Doch geheel anders draagt zig de zaak toe, wanneer door her geweldig herhaald braaken wel gal volgt, maar die de gewoone kleur heeft. De fteeds aanhoudende onzuivere, beflagen tong, en de verdere toevallen, die eene nog voor handen zijnde onreinheid in de Maag aanduiden, leiden ook den Arts daar toe. i. Deeze Praöticaale herinneringen zal men mij ten 2 houden, om der beginnende Geneesheeren wil- le, welken ik ook onder mijne Lezers hebbe. Dee- zen maäne ik ten ernftigften aan, om zig door de nieu- werwetfche ijveraars tegen het braaken, en tegen het leerftelzel omtrent de onzuiverheid der eerfte wegen, niet te laaten verleiden, maar de gevolgen in aan- Dd4 fchouw ‚418 VOORSCHRIFTEN viAn fchouw te neemen. Te vergeefsch zal zulk een nieu- werwetfche ijveraar ons willen wijs maaken, dat de Maag zuiver is, zoo lang een beflagen tong, hoofd- "pijn boven de oogen, een leelijke fmaak in den mond, benaauwdheid in het hartenkuiltjen enz., de NOoHER- ‚kelijkheid, om te braaken, aanduiden. k. Van de eenvouwdigheid van dit Formulier be- hoefik niets te zeggen, noch ook van de hoeveelheid, die zwee Oncen uitmaakt. J. Ik moet alleenlijk herinneren, dat dit een Drank- jen is, waar van gemeenlijk iets, zomtijds wel de grootfte helft, overig blijft, en dus eene uitzonde- ring van den regel maakt, dewijl men de Gifie niet bepaalen kan. m. Doch, wanneer het, bij het inneemen van Per- giften, vooral die van eenen bedwelmenden aart zijn, en, in eenige andere gevallen, noodzakelijk is, het Braakmiddel op eenmaal te geven, zoo fchrijft men het voor tot zwee, ten hoogiten tot drie Grein, met een enkel Once. Water op eenmaal in te neemen, op dat de tijd door. verdeelde Giften niet verlo- ren gaa. $. CCCCLXXXIL Y. Tinät. cathart. Syrup. Cinnamom, 4. 318. M. D. S. Een ontlasting - verwekkend Drank- jen: op eens met Havergort - water in ie. nee- men. a, Dit is de ontbinding van de Refina Jalappae in Biandewijn, met een paar Droppels Venkel- olie , wel- N £ R ke GENEESMIDDELEN. 413 ke bij ons een al’te‘geliefd Purgeer-middel aueh “alleenlijk bij den gemeenen Man. b. Men neemt wel’gemeenlijk zwee Drachma daax van; doch ik kan niet befluiten meer dan: anderhalf Drachma te geven,, als waar in vijftien Grein van de Harst van Falappe begrepen zijn. Daar bij voege ik ‚even veel Syroop van Kaneel, om het een ‚weinig. te omwinden „en tot: den overgang in onze Fochten ge- fchikt te maaken. c. Echter is: dit middel ter ontlasting bij, mij in geene groote achtingz;: ik. geve het alleen, wanneer men het volftrekt begeert, en dan verzagt ik het een ‚weinig, en maak’het ten gebruike meer gefchikt. d. Dewijl de Tin&tuur zelve'reeds uit drie Ingrediön- ten beitaat, zoo is hier de Syroop het vierde, en dit is alles, wat men’ geven moet. . Wanneer de Genees- heeren dit altijd voor oogen hielden, zouden zij in ‚de zamenftelling van gemengde Ingrediönten zorgvul- diger te werk gaan. "Het Water verdraagt deeze Tinc- zuur volftrekt niet; .daarom laat ik ze eerst met Syroop “aanlengen, die reeds eene. zekere verdäniging be- -werkt, en ik neem het Havergort -waier als een Ve- hiculum. Het toedrinken van Tree - water is in ’t ge- heel niet aan te raaden, vooral, dewijl dit ontlastend middel den flijm wit. het gedarmte voert, IE VCCCELXXXIV. BY. Ag. laxativ, Vienn. Zi. Sal. Sedliz. 31. Elfint. Cort. Aurant. gutt, xv. DM. D. S. Een Drankjen totiontlasting : ’smo»- gens op eens met Thee of Soep in te neemen. Dd5 a, Mocie«- 414 VOORSCHRIFTEN van a. Moeielijk zal men een beter middel tot ontlas- ting vinden, dan dit, Het opent zachtelijk het li- chaam, zonder krimpingen, en dergelijken, te veroor- zaaken, en kan zelfs in koortfen..en ontfteekingen, met . weglaating der bittere rn gegeven ‚WOor- den. b. Zekerlijk is her Aqua laxativa zelf een middel, vit vijf of zes Ingrediönten zamengelteld, doch het is bij ons zoo in gebruik, dat men deszelfs zamenftel- ling uit het oög verliest.‘ In de daad is de uitwerking veel te gewenscht ‚en zagt, dan dat men opzichtelijk de eenvouwdigheid niet eenmaal eene uitzondering zoude mogen maaken. Om de'waarheid te zeggen, de heilzaamheid van dit middel-ligt: ook in het Meng- zelzelven, en het is im allen gevalle eenvouwdigheid genoeg, wanneer de Arts ’er niet’ veele bijvoegzelen bij neemt. Gewoonlijk geeft het, alleenlijk een paar ftoelgangen, zelfs wel maar @En; en her ftaat aan el- ken Geneesheer de Gifie te vermeerderen. c. Men voegt ’er veelal een ontlastend Zour bij; ik necme gemeenlijk het Sal Sedlitz, als ligt ontbindbaar en goedkoop. Wat betreft de evenredigheid,, ik re- ken van dit Zeus een Drachma‘op:een Once. Het Zout is altijd een goed hulpmiddel, het welk de Gifte van het hoofdmiddel inkort, zonder de werking te be- nadeelen. d. Men kan ook. het. Zgua laxativa’ laaten uitdam- pen, vooral, wanneer men het verzenden wil, of wanneer de JI,ijder niet ot eene groote Gifie neemt. e. De Droppelen zijn een. bitter bijvoegzel, het welk ter ‚bevordering..van den fmaak genomen wordt. Want gelijk de Syropen de bittere ‚Geneesmiddelen voor x Rn Zn Zu GENEESMIDDELEN. 215 voor het gehemelte een weinig draaglijker maaken, zoo dient ook het bitzere, om aan. .hec walgelijk 20e# een weinig verbeterden fmaak te geven. Men kan, in plaats van de ‚Zisfentie van Oranjefchillen, ook de Esfentie van Alsfem, of eenige andere neemen, die aan het oogmerk beäntwoordt. f. Het Liquor anodynug, een anders zoo geliefd bij voegzel, kan ook hier plaats vinden, wanneer het flechts in &leine hoeveelheden genomen wordt, In groste is het niet raadzaam, want het fcheidt het.0p- geloste Zout weder af van het Agua laxativa, het welk bovendien met Manna, eiz.: blijkbaar bela- gen is. i %. CCCCLXXXV, Bu Lg laxativ. iii. Tartar. emet. gr. ill. , M.: D. $. Een Drankjen, om. van boven en naar beneden ontlasting te verwekken: waar van dadelijk de helft mei T’hee- water te nee- men, en de wederhelft na verloop van. een klein half uur. a. Hier hebben wij een Zmetico -laxativum , hoe- ‚danig men 'gewoon is te geven 'bij lieden, door eene beroerte aangetast. Uit hoofde, van de ongevoelig- heid der Zenuwen moeten hier,grooze Giften gebruikt worden. b. Het walgelijk zoet der. Manna onderfteunt hier de werking var den Braak - wijnfleen. ' ec. Het fchijnt zekerlijk wel, dat de Tartarus folu- bilis, die in het Aqua laxativa gevonden wordt, den Braak- 416 VOORSCHRIFTEN van Braak - wijnfleen vernielen zoude ; doch in de uitwer- king befpeurt imen dit niet.. Of het zagt kooken van het Agua laxativa aan het zelve misfchien reeds ‘de kracht benomen moge hebben, durve ik niet beflis- fen: .genoeg is het, dat de Braak - wijnfleen zijne ge- woone werking, zoo van boven, als van onderen, doet. d. Deeze beide Geneesmiddelen zijn bijkomende Bafes, en zij verdeelen zig in eene wederköcrtge werking. $. .CCCCLXXXVL BY. Ag. laxativ. Zii. Tartar. emet. gr. ß. M. D. $S. Een Drankjen, om ontlasting te be- zorgen: de helft dadelijk, en, wanneer het ‚noodig is, na verloop van eenige uuren de wederhelft-met Thee- water in te neemen. a. Ook hier hebben wij een eenvouwdig middel tot ontlasting, het welk, door de geringe Gifte van den Braak-wijnfteen, onvergelijkelijk in hs, werking onderfteund wordt. b. Dewijl men niet wel minder van den Braak- wijnfeen kan voorfchrijven, dan een half Grein, zoo zijn hier zwee Oncen van het Agua Jaxativa voorge- fchreven , waar-van den Once gebruikt wordt, en het andere, of blijft ftaan, of wanneer, tegen -verwag- ting, de werking niet volgt,'na verloop van cenige uuren, gegeven wordt, $. CCCCLXXXVIE. GENEESMIDDELEN.. Ar $. CCCCLXXXYIL “Men za ook uit deeze voorbeelden algemeene lee- ringen trekken. , "a. Men ziet daar uit, dat, in zamengefelde Recep- ten, dit Formulier altijd een hoofdmiddel, en een verdunnend of omwindend, en, zoo veel mogelijk, medewerkend middel vordert, en dat deeze beiden, in de meefte gevallen , alleen noodig zijn. “ b. Ik raade volflrekt, geene Dränkjens te neemei, noch van anderen na te volgen, waar van de /ngre- dienten verward en onbegrijpelijk zijn... Wanneer men niet duidelijk bezeft, wat door elk Ingrediöns bewerkt moet worden; wanneer men zomtijds dingen vindt, die tot niets anders dienen, dan om een paar te maa- ken; wanneer men Syropen en Wateren op een pefta- peld vindt; ja wahneer dit het geval bij hoofdmidde- len is; wanneer de hulpmiddelen, en de middelen ter verbetering van kleur, reuk of fmaak, met de wer- king van het Geneesmiddel ftrijdig zijn, zoo is dit een teeken, dat men iets verkeerdelijk heeft overge- nomen, en dat de Schrijver ten hoogften bijzondere redenen moet gehad hebben, .om ’er het den en ander bij te voegen. c. Bij de meefte hoofdmiddelen , welken men in . Drankjens geeft, drage men zorg, dat de bijvoegzels niet talrijk zijn, en klaarlijk hunne nuttigheid hebben. Men verkieze de zoodanigen, die aan de werking van het hoofdmiddel niet fchaden; en wanneer het dus ze- nuwmiddelen zijn, voege men ’er niets bij, het welk aan het middel eenen anderen fmaak en reuk zoude mogen geven, als waar door de werking ook veran- derd wordt, 2. Ein- #48 VOORSCHRIFTEN van d. Eindelijk moet ik nog herinneren , dat bij deeze form geen eigentlijk gezegd Vehiculum plaats heeft, dewijl een lepel vol, of een halve theekop vol, reeds een voldoende flok maakt. Wanneer ik dus hier voO- ren wel eens van een Wehiculum gewaagd heb, is dit niet 200 te verflaan, als of dit Yocht met het Ge- neesmiddel. te gdik moest. worden i ingenomen, maar dat het na het zelve moest worden toegedronken. De bepaalde Drank, die tot het inneemen van ’t Genees- middel noodig is, kan altijd het Vehiculum genoemd worden, het zij het met of na het Geneesmiddel ge- bruikt worde. _ ‚e. Het blijft dus waar, het geen IS e ‚befchrijving van een, Drankjen gezegd is, dat het gemeenlijk bij het _inneemen ‚gen. Vehicuhum noodig 'heeft, dewijl een ‚mondvol groot- genoeg is, al ware het ook, dat het ‚geheel niet meer ER, een halve dep! vo] bedroeg. TWEE GENEESMIDDELEN. 419 "TWEE EN TWINTIGSTE AFDEELING=“ Pan een Fulopz of gemengden, Drank, ( er 3 rg $. CCCCLXXXVHL p Yulapium is een ihmeh Vocht tot inwendig gebruik, het welk helder, en in alle opzichten beval- dig:is, ook bij een-geheel Pond, en. niet zelden. bij een:Aalf Pond, voorgefchreven wordt, en in de:mee- je gevallen bij Koppen wordt ingenomen. «a. Het 'eigenaartige van een Fulapium is zijne be: wehistikid; en»dat men ?’er geen grondfap of verdik- „king; in: befpeurt. Wanneer dus een Mengzel deeze eigenfchappen heeft, is het’ eigentlijk 'een Yulapium ; want op de hoeveeiheid, die bijna in geen geval van wezentlijk belang is, moet zoo re niet gelet worden. 2 b. Zeifs worden nog wel eens vloeibaare Genees- ‚middelen, tot inwendig 'gebruik:beftend, die een meer of; min: onaangenaamenfmaak hekbent; in Fu» -Japia voorgefchreven,, zoo dat de bevalligheid der bij- voegzelen het hoofdmiddel verbergt; "Dus heeft nog de ‚Deenfche Apotheek, een Fulapium & Camphora, die van Lippe een Fulapium vitriolatum; zelfs heeft men "nog een! ulapium & Mo/cho, en, het 'geen nog meer “is, een Julapium ex Gummi Ammoniaco. 2: 6a Van 426 VOORSCHRIFTEN! vAn c. Van de Olie- melken en Amandel- melken onder- Tcheiden zig de Ywlapia door de gemakkelijke berei- ding, dewijl ziji door bloote menging, de Amandel- melken door uitpersfing‘bereid’worden ‚sen een gedeel- te der Ingrediönten wordt weggeworpen. Van de Olie - melken verfchillen zij door de bevalligheid. De hoofd«middelen moeten volkomen. oplosbaar zijn, op dat zij zig door‘enkele menging. in het Fulapium kunnen verfpreiden. De Gom Ammoniac kan in eene even bevallige form, namelijk, in eene Amandel- melk, gebragt worden. In een Yulapiim maakt ij, wanneer zij niet volkomen verdund is, eene dikte, 'eene ondoorzichtigheid, die met den. aart van ER form: niet ftrookt&in d; Van een: Zikmiddel onder fcheici zig een Yula- -pium. door de grooiere hoeveelheid«,. Voor ’t overige is het doorgaansıeen’ YwJapium-in’t klein. nes Een Fulapium, het welk veeniglijk ‚tot Drank „dienen moet,-of wel om toe te drinken, en dus geen waar Formulier: sanıeen. Geneesmiddel-is, maartor weelde behoort, 'zal:ik en laasen; om niet alte. ra ‚te worden. \ FEW $ c c c c LX xx x x »Tot de Pe ‚van'een ER et, „behhaen het hoofdmiddel, her'welk. hier»altijd zeer oplosbaar ‘en verdeelbaar zijn moet., alles, wat eenen nah „men fmaak: en reukheeft. a. Hier toe.behooren 00x de.dingen, die geenbn ‚reuk hebben;; want ‘dit is’ ook’ iets aangenaams in«de -Geneesmiddelens‘ Andere Zngredienten kunnewmodit ganvullen. Doch ‚het'gevolg der ınenging moet een ; aan GENEESMIDDELEN. 42L aangenaame reuk en fmaak zijn, die ten minften het onaangenaame hoofdmiddel in evenwicht houden kan. b. GAUBIUS fpreekt hier van tweederleie Irgre- dienten, Excipientia en Excipienda, van welken de eeriten iets opneemen, doch de anderen opgenomen worden. Doch deeze verdeeling zoude even goed bij de Droppelen hebben kunnen aangevoerd worden, en ‘s in de Jwlapia niet zoo volkomen juist, maar ver-- vocrt ons tot vitterijen, $. CCCCKC Tot de Yulapia neemt men inzonderheid: 1°.) een hoofdmiddel van een oplosbaaren, en niet al te leelijk fmaakenden of riekenden aart. 2°.) Mineraal- zuu- ren, en andere ferke Zuuren. 3°.) Planten- zuurens 4°.) Perzoete Zuuren. 5°.) Azijn- honig. 6.) De zoete en zuurachtige Sappen van Vruchten. 7%) Zuur= achtige Tin&tuuren. 8°.) Allerleie Geleijen. 9°.) Spe= cerijachtige Extraßien, Tinfuuren en Esfentiön. 10°.) Allerleie Geefßen.* 11°.) Geöliede Suikeren. 12°.) Afgetrokken Wateren. 13°.) Wijnen. 14°.) Sui- ker en Syropen. Deeze moeten allen met elkander aangenaam van fmaak, reuk, kleur, en ook niet wal- gelijk zijn; het hoofdmiddel echter mag in den of an« der opzicht hier van afwijken. ä a.) Het hoofdmiddel is de !Xampher, de Muskus, en eenige anderen, welken men dan door aangenaame bijvoegzelen verzagt. i b. De Mineraal-zuuren, en het Su] elfentiale Tar- tari „ als mede de fterkfte Spirizus deeti, zijn op zig zelven reeds zuur, en kunnen dus in veele gevallen,, voorai, wanneer het op verkoelen aankoomt, zeer ke dien- 482 VOORSCHRIFTEN. van dienftig zijn, mits) het tevens niet aan verdunnende Ingrediönten ontbreeke, c. Het’ 8a] effentiale Tartari prijst zig bijzonderlijk aan, dewijl het flerk, en zonder leelijken fmaak is. .dı De Planten-zuuren, die niet geconcentreerd zijn, komen ook te pas in Julapia , dewijl zij wel zwak, doch aangenaam van fmaak ziin. De Azija inzonderheid heeft het voordeel, dat het helderer, dan Citroen- zuur , en te gelijk welriekend i8° "6. De verzoete Zuuren zijn algemeen bemind, en doen eene heerlijke witwerking. Jammer is het, dat zij de Kampher doen fchiften. Wanneer zij versch en behoorlijk bereid zijn, zijn ze allen tot Fulapia ger fchikt, naar maate het.&&n of ander wordt aangewe= zen. Veiligheids-halven fchrijft men: meestal het Liquor anodynus voor. ii f Azijn- honig, en met Zuuren vermengde Suike- ren, zijn onvergelijkelijke bijvoegzelen, in Fulapia zeer pasfende. Want zij zijn, in de meefte gevallen, ook dienftig, om eene verbinding aan Wateren, Es fentiön, enz. te geven. g. De zoere en zuurachiige Sappen von Vruchten kunnen, des noods, ook dienen, doch zij zijn te veel tot gisting geneigd, en wanneer ’er eenige ferke Zuuren bijgevoegd worden, die dit zekerlijk verhin- deren, zoo geraakt het Zuur geheel verloren. Van dien aart zijn de heldere gezuiverde Sappen van Kers= fen, Frambeifen, Aalbezien, Berberisfen , Citroeneny Oranje-appelen, Kweepeeren, en dergelijken. Insge- lijks het Sap van Zuuring , en andere meer. Doch, dewijl zij op alle tijden niet te bekomen zijn, Zo® als de Syroper deezer Planten, is het best, dezelven weg te laaten. hs De GENEESMIDDELEN. Y 43% hi De 'zuurachtige watetige Tinäuuren geven eene aangenaame kleur, als de Tindura DENE: BANN: cae, en änderen meet... r "js Eer wij van de Zuuren er moeten wih nog 'herinneren ,. dat de Muskus niet zeer met het ferk Zudrgediend is; als deszelfs Ba: een wei- nig belemmerende. RR De‘ Geleijen, waar op hier gedoeld ra zijn die van MMoerbeziön en Aalbeziön; de anderen hebben eenen te fterken fmaak: 1. Specerijachtige Extraöten zijü äie var de Kina Cascarilla, Kalmüus, Zedoar-wortel enz., die allen Syropen tot derzelver zamenmenging vorderen. De Esfentien van Kancel, Ofanjefchillen, Citroenen, Ga- langa, Kruis en Munt, IURREDER: enziy namen ook hier -toe. m. De Geeffeh van Melisfe, en Kruis en Blum, enz. ziin ook nuttige bijvoegzelen. n: Geöliede Suikeren, met [pecerijachtige Olien be= teid, als van Küöneel, Kruis en Munt, Peperment, Melisfe, en dergelijken,, vocgen heerlijk in Swapia. ' 0. Van de afgerrokkene Wateren willen wij niet eens Ipreken; Ze zijn de natuurlijke /ngrediönten van vloeis baare Mengzelen ,„ en andere vloeibaare inwendige Ge» heesmiddelen. Doch het is niet ondienftigeen geest- riik Water te hülp te neemen, als het Agua Cinnas imomi vinofa, OB dat de Esfentiön ,„ of geesirijke Ex tralten, geöliede Suikeren chiz., met het Water verdes nigd worden. p. Zuivere Wijn, bij voorbeeld,) Rhifnfche Wins of een andere lekkere Wifn, hebben insgelijks eene plaats in de Fulapia, wanneer zij varı eenen verfter« kenden er verkwikkenden aart zijn. Zij zijn ook Eea2 g0e- 424 VOORSCHRIFTEN van goede middelen ter verteniging van geestrijke en wa- serachsige Ingrediönten. g. Suikeren en Syropen zijn, deels als aangenaam riekende, maar vooral als lekker fmaakende bijvoeg- zelen, in zoo veele gedaanten van dienst; zij hebben ook het nut, dat ze de verdeniging van het middel bevorderen. 7. De gekookte en afgetrokkene Dranken,, ‚als mede de Geleijen, heeft Gausıus hier onder 'gerekend, Doch dit loopt te wijd uit, en is:te moeielijk, naar maate van het geringe nut, het welk deeze bijvoegze= len aanbrengen. Op die wijze konde men ’er ook de Slijm van Gom hebben bijgevoegld. s. Men lette ook op de perfoonlijke gefteldheid van den Lijder, die zomtijds van zekere, anders wel« {maakende en welriekende, dingen een afkeer heeft, s. COOLAEE Schoon hier eene groete meenigte van Ingrediönten tot een Julapium worde opgegeven, moet-men ech- ter niet denken verplicht te zijn, om vee/ te moeten neemen. Men wagte zig inzonderheid, om het mid- del al te zoe? te maaken. a. Even als in andere Formulieren, moet de een- vouwdigheid in het voorfchrijven van ulapia wor- den in ’t oog gebouden, en ’er moeten dus geene meerdere Ingrediönten geördonneerd worden, dan hoognoodig zijn, het welk meestal niet meer ‚dan een getal van drie of vier bedraagt. : b, Alle de hier opgenoemde Artikelen zijn alleen- lijle die geene, waar uit een ulapium kan wOr- den zamengefteld. Dan eens worden deeze, dan we- "GENEESMIDDELEN 425 wederom geene, tot zulk ‚een 'zamenftelzel gevor- derd. 3% Een: afgetrokken Water, een Syroop, ook. wel een geöliede Suiker, een verzoet Zuur, zijn. de gewoo-= ne bijvoegzelen bij; het hoofdmiddel. ui d. Het is reeds eenmaal opgemerkt, dat men aan alle Geneesmiddelen her onaangenaame nier geheel be- neemem kan; die zulks bij-elk middel door andere Ge- neesmiddelen 'zoude willen bewerken, zoude. in. het tegen- overgefteld gebrek vervallen, en zoo veele;zoe- tigheden op &En hoopen, ‚dat zijweder walgelijk:wier- den... Al te, groore zoetheid „moet daarom vermijd worden, en men geloove niet, ‚dat. men, aan ‚een Geneesmiddel telkens eenen goeden fmaak-moet; ge- ven. HSuRWwäg 5 35“ & In de $ulapia is zekerlijk de aangenaanheil iets eigenaartigs; maar. dit is nog. niet gezegd,- dat men alles, wat zoer is, daar toe neemen moet. Eene en- kele zamenftelling van eenige weinige, maar noodza- kelijke en wel gekozene Artikelen, geeft aan her Julapium den meeften tijd eene groote bevallig- heid. : ri; star) - f- Maar ‚vooral vermijde.men, dat men niet door, deeze welfmaakende: bijvoegzelen, inzonderheid ‚door: de Syropen , de geneeskracht van, het hoofdmiddel bc» nadeele. „Dit, gebeurt vooral-bij den Muskus.. Klaa- re, welriekende, en niet leelijk {maakende, ‚afgetrok-, Rene Wateren, vooral „.'die geene bepaalde genees- kracht.hebben, en met. de werking van het hoofd- middel niet. ftrijdig zijn, zijn dus de beste bijvoeg- zelen, bij voorbeeld, het eenvouwdig Kaneel- wa ser, Eeg $. CCCCXCIL 425 VOORSCHRIFTEN. van GEPOCCK CH, „20:72 033227 'Zeer leelijk riekende en walgelijk finaakende, ook onoplosbaare, en een ‚zetzel maakende, 'hoofdmid* delen, zijn dus voor deeze form in ’t geheel niet ge* fehakkgsor eb „sÄrnmaggo Jenunsa iso } a. De Duivelsdrek , de Bevergeil, her 'Oleum' As phalti, zouden een Fulapium opleveren,,’ hetwelk men te vergeefsch welriekend en'welfmaakend Zoude trach= ten te'maaken. Bittere 'Geneesmiddelen zijn insge« Hiks’in.een Fulapium ongepast. Alle Poeders var Plantea, 'en dergelijke, 'zouden altijd naar den grond zakken;,; en dus’aan het ulapium zijne wezenthijkfte eigenfchap 'beneemen; ‚om van den leelijken fmaal niet te gewagen. aY 'b. De’ Muskus en de’ Kampher worden, echter tot Yulapia genomen. Maar de Mauskus heefe ten minften‘ een aangenaamen reuk j>en’de Kampher isoplosbaar. Be Fi a h does ar „ı m dene Hey $ EOOCKEeNML vw = 2 wien »yilleysd: Hose su ht ins ash weine Omtrent de erde, in welke de Ingrediönien geplaatst worden’, “valt 'niets bijzöhdersvaan’ te merkön;' "want het verftaat zig’ van -zelf,.dat iher»hoofdmiddel eers geplaatst wordt, en de Sjroop het laarst. „ an’ © 4, Her’hoofdmiddel moer' in alle Zormülhieren in de eerfte-plaats ftaan, dewijlide ‚Apotheker 'zig-daar me“ de het eerst bezig houdt.- En het Recepf-möet, 200 veel mogelijk, de bereiding’van'den potheker volgen. b.’ Daarom dient de Syroop 'meesral'ten’Nötte, "al wordt‘ zijvook gebruikt;- ont:waterachtige/ en geestrij- ke Geneesmiddelen te zamen te verdenigen. Eu. x x 8. CCCCXCM. v GENEESMIDDELEN. 0427 . u: eeeexciv. h Ten hanzien van de evenredigheid der Ingrediönsen, most.op de, noodige klaarheid,, vloeibaarheid en aan- genaamheid gelet worden, a. Hier, uit,volgt van. zeif, “dat her Water in 1 cene 'groote. hoeveelheid zijn moet,. de ‚Syroop in eene min- dere, en het hoofdmiddel in de allerminfte. Echter kan de dikte van het hoofdmiddel « eene grootere hoc- veelheid ‚Syroop vorderen, 'b. Vootts is hier veel aan de ee gele- gen, dat men,. namelijk, niet, te veel voorichrijve, en het daar door te dik maake, _ © De Wijn is een bijvoegzel,, waar door. men de Syropen , als, mede de afgetrokkene Wateren, ontbee- ten kan, mits het met het hoofdmiddel niet ‚frijdig is. Niet. zelden is de Wijn zeif het hoofdmiddel in Julapia, die enkel tot verfterking en opwekking ge- geven worden, wänneer men ’er een Syraop. of „gü- liede Suiker onder .mengt.,. ; $ CCCCKCV. 19. ah sm 356 „723 vo ob 00h De Gife,yaneen ulapium: is verfchillende. . Wan- neer her: aangenaam is; 200. dat, het tot-een.Drank dienen kan z':geeft men ’er eenitheekop vol van; maar wänneer het den fmaak van Geneesmiddelen: heeft „ is het beit z.om+het-lepels- gewijzete,gevens u .) - -4. Iks.heb: reeds 1gezegd,. ‚dat,jeen: gewoone Drank niet innde Apotheek. behoorde bereid- te worden;: en dar. de. 'hulpmiddelen, .de Jevens <regeling. betreffen- de, uit.de parken; of, bij: gröote Heeren, van den AV9X9999 ; Eeq Kok 428 VOORSCHRIFTEN van Kok moeten komen. Daarom laat ik ’er mij nooit bij in, om Recepten van Dranken te geven, en de Ju Japia, die daar toe gebruikt worden, Iaat ik, _ rij- pere overweging, achter wege. ‚b. De Geneeskundige Fulapia, die eene bepaatde geneeskracht bezitten, geeft men zomtijds bij thee- koppeh. Wanneer deeze niet te groot zijn, kan het aankomen; want dan blijft het Julapium niet in de Maag hargen, maar onılast zig weder fpoedig ; gelijk bij alle Zieken het geval is, dat de eine Giften van Yachten vwit.de Maag ditgljädR- doch de groote Gif- zen aldaar blijven hangen. c. Die een Geneeskundig hoofdmiddel in zig bevat- ten, en daar van eenen Tmaak hebben, welke den meeften tijd onaangenaam is, moeten echter flechts tot een eetlepel vol gegeven worden, al moelten zij ook wit dien hoofde een keer te meer herhaald wor- den. Echter kan de Lijder van deeze form die nuttigheid hebben, dat hij het Geneesmiddel in de aangenaamfte gedaante bekome. d. Ik waarfchouwe bij deeze gelegenheid nogmaals tegen de groote Giften „ die een lepel vol verre te bo» ven gaan, en tot welker gebruik men gekomen is, door de oude leer, dat men braaf drinken, en het bloed verköelen moet; waar door men zig zoo veele ongelegenheden en verzwakkingen van de Maag, die nog lang na de ziekte UREOER ei . op den. hals. gehaald. 2 e. Ik verwijze voorts den Lezer tot het'geen ik hier boven, ten voordeele deezer manier, om cen Ge- neesmiddel alleen lepels-gewijze te geven, gezegd hebbe.' Het behoeft ‘geene aanmerking, dat Kleinere RR ook kortere tusfchenpoozingen vorderen. $. CCCCXCVI. "GENEESMIDDELEN.! 389 Nr ECKE Nee 10 in # aiier, ob cur „Jane narlınydag. mat De algemeene hoeveelheid is van. zes „Oncen, tot een Pond, ja zelfs, wanneer het tot een Drank dient, tot meerdere Pondens \°, 4. 2 a. Het onderfcheidt zig vrij duidelijk van een MHengzel,, uit, hoofde van deszelfs,. meestal, onaange- naame gedaante, zonder dat. het, in 200 groote. hoe- veelheden, behoeft voorgefchreven te worden. „u. „2. Dat men. den Drank in.de keuken- moet laaten gereed maaken, hebben wij reeds gezegd;; en daarom is her niet noodig, zoodanig middel,:tot_verfcheiden Ponden, voor te, fchrijven. r x 313 39 us ai c. Echter heb ik ’er niets tegen, ‚wanneer ‚het,een aangenaam Geneesmiddel is, het welk men tot ver- fterking of tot verkoeling geeft, en,bij een theekop vol ihneemt, (’t geen ik echter nogmaals voor fcha- delijk verklaare,) dat men zwee Ponden daar ‚van yoorfchrijve, ook wel. vier Ponden, wanneer het naar het platte Land gezonden wordt. , d MORTOR 62 ah 723733 ii SG Ta ai ar I ge, C COCXKGCVIls....; Ey Bin Di . ER | as; u - Het geen onder het Recept gefchreven wordt, bes helst ook niets bijzonders. Men ftelt meestal alleen M. D. ad Vür.s S.,’öf'zeer eenvonwdig, 7. DS. - @. Dewijl'hier geene bijzondere behandeling, in’ het Recept niet uitgedrukt, plaats heeft,''z00 heeft men ook niet noodig te zetten, Aijat Julapium, Men 'kan den naam van’ het Geneesmiddel. op).de Signaruur plaatfen. Even zoo fpreekt het ook van zelf, dat het in een fles moer gegeven worden. Ees d. Hier 430 VOORSCHRIFTEN. van b. Hier vooren is.reeds heringerd, dat men geene gekookte ‘of afgetrokkene Drslen ten, tot deeze form gebruiken moet, om de bersiding niet te moeic- He an’ ce Air make 303, meib Auunü\ 039 109 Jan ssounzw eis * x Ve 39.17 Willabins Av. 2: IDIMSINAN - Ofitrent de'S/&narr valt ook niets aan te merken: - Hier kdn men äkır tt&l'van het Geneesmiddel plaat- fen. Als mede,°ofdeZieke het'warm of koud moet Heinen. ’'Dit Aeeft Plafts "ömtrent” Alle Geneesmid- deren.” Tndien’'her tor zweeren dienen 'moet, heeft Het zijnenüttigheidy" wanneer het wärm gegeven wordt; doch om te verfterken en te‘ verköelen geeft ehe, = EEE | 3 r 2 ‘endaarens )- re. 134: 103-R35 AW 194 ;ei Bsrbimesgası? KIEBAIIZDEB . r z r a. Pr “tr i fear rer I Me 15h RER ES I ccc EXC 2 RES S -.. + R BL si « 4 1. ht, x Eu : nd ao BleBeagont IPLNS29 easn 3) „ Fiusantıi IOV De nüttigheid der $ulapia is Juist 206 groot niet, arätmer "meh"Vooh“ BE Teikkerhetd Abt Läjdefen 00R niet te zorgen had.” "Bij a6 verfterkende en verkoe- lende Fulapia is het niet noodig iets toe te drinken. Tot afwisfeling, &N tegen’het eihdedler ziekte, zijn zij echter dienftig. Kinderen houden veel van deeze gedagnte ;.doch-doatden wijd wordehnzijerjaan be- WO Iuaoun lt neu aisbuosiid'eieie Zoo Yalaıl ‚2a, De 'verftandige, ‚Zieke west, „dat. Geneesmidde- ten: niet.lekkerImaaken,; Alle; noodige ‚Geneesmidde- len moet men ‚dus)niet in. de form van Fulapia trach tenitecbfengemnanint ısil „ones 93 Bhoon 1940200 aus: Eem Menggel ,\heti welk ‚eenigermaaten draaglijk 16,5! verdient dus, 200 ‚veel, mogelijk, ‚den: voortang , en wordt bij ons het meest voorgefchreven, Daar in: asifl «A d kun- ‚GENEESMIDDELEN. y 43 kunnen ook welriekende en welfmaakende WMWateren,en Syropen 5 verzuete.Zuuren, ENZ,, 'gebruikt worden. }.51 c. De Kinderen houden meer yan deeze gedaa a dan van eenige. andere; echter kunnen. niet veele neesmiddelen ; in, ‚dgeze ı ‚form ‚gegeven; worden,,, Zu worden een, Zulapium.ook fchielijk;moede ; ‚waarom her,niet ‚geraden, is, ‚hun het ‚zelve;,tot-eenen, gewoon nen. Drank voor te fchrijveny ; ‚Men: moet „het,geen ij toedrinken , ‚in: de, keuken gereed. maaken , „en alle dagen iets anders, 20a dat. men, daar. omtrenf egne ger lijke afwisfeling heeft, .alsiin, de Apotheek. des „d. ‘Men kan.echter.. van deeze, form..met beleid; 'ger bruik, maaken,. wanneer men aan, Kinderen, ja „zelfs aan yolwasfenen , belooft, dat zij na sen leclijk.Ger peesmidgel ‚te ‚hebben. HNBENGFRETLe PEBABER, lekker,te wagten ‚heben, Hıa9y Insımo Ab N se Disd e. Deeze gedaante is zeer goed tegen Ber einge eener ZickiS» MARELAERE ‚ondienftig\ in 'het..begin „. dewijl,de Lijder ’er aan.gewoon wordts., ‚Men. moet zB; dus;zog lang, befpaaten, aa de Jeahihe, et dien ‚meer nopdig, zijn. url moi fe IKızal bier.van. niet, veele, yaoıbeelden bi übrens gen, dewijl. ‚deeze. ‚opgelinukge ‚gedaante bij mij niet zeer gebruikelijk . Ber unizsbtietsy age „nah alvbaog $x; D, BY. Sal. effent. Tart. zi. a Lig. andyn. miner, = re Ag. Cerafor. A e SYEUp- "Rub. Ten“ ET £ ” DE 2. ‚Ss. Een‘ verkoelend li! "alle drie "uuren een Tepel vol ie neemen. a. Hier 43 VOORSCHRIFTEN Van #%g. Hier hebben wij'het voorbeeld’van een verkoe- lend id ei; yet in iekte‘ un Er fig i is. b. De Bafısis - Dizimihike Wajnfteeh.zods , waar van omtrent vier ‚Grein in elke‘ Gifte‘ koomt. Het- Liguer anodynus kan ook, naar maate varı de omftan« digheden, verminderd of geheel weggelaaten worden. Echter is deszelfs prikkelende werking wat vluchtig. Het ‘Kersfen-wäter , te gelijk met het Liquor anödy- us ; en her volkomen oplosbaar wezeiitlijk /PijnfFeen- zout, dient, om aan her Fulapium klaarheid en hel- derheid te geven. -De'Syroop van 'Framboifen, als het derde bijvoegzel , geeft aan het Fu/apium eenen 'be= valligen fmaak. ""Dewijl’het Zuwr zeit volkomen op= lösbaar is, zo0” bedraägt de gezamentlijke hoeveel heid zes OneeR ‚die omtrent veertien lepels nie ir 3° i ; "e. De eetrüchseätheh vn die yatapiam i is gemak- kelijk naar te gaan: "het bevat niets’ineer, dan een Water, een Syrodp ‚'een- verzoet Zir ;'en een gecon- centreerd Zuur; en, wanneer men het verzoes Zunr Weglaat, 'zijn’’er‘ flechts drie Ingrediönten. Ten aan- zien van 'het" "Water, ‘of de Syrood, kan men, naar goedvinden, eene verandering maakent. ° 1098 &. DI. g. Elaeofacch. Citr. 38. Ag. Cinnamom. vin. 3v. Syrup. Capill. Ven. zvi. „M. D.S. Een verkwikkend Yulapium: alle vier uuren een eetlepel vol ve neemen. G: Dit :GENEESMIDDELEN. 433. „4. Dit is een goed Formulier , waar'in het niet aan helderheid, goeden reuk, goeden fmaak, en fraaije kleur, ontbreekt. { b. Het hoofdmiddel is de Olie-fwiker van Citroes nen, welke men, door de vrucht te raspen, beko- men heeft, en die aan het Fwapium eenen zeer aan« genaamen fmaak mededeelt. Her Kaneel- water is een middel ter ontbinding van de Swiker, en zelfs van een aangenaamen reuk en finaak.' De Syroop var Yes nus- hair heeft insgelijks iets aangenaams, waarom ook de Syrup capillaire bij de Fran/chen zoo gebruikelijk is, c. Dewijl de Suiker reeds tot een half Once is voors gefchreven, heb ik des te minder van de Syroop ge= nomen. En, vermits de Suiker de hoeveelheid van het Water een weinig vermeerdert, heb ik derhalven iets van de Syroop weggelaaten, op dat de Lijder een juist getal bekome. NINE ..d. De eenvouwdigheid is hier wel in ’t 008g gehou= den ; want het geheel beftaat alleen uit drie Ingrediönten. e. In dit $ulapium bevinden zig>ongeveer twaalf Droppelen Olie van Citroenfchillen, welke ten naaften bij &en Droppel in elke Gifte uitmaaken.: Die met dee= ze evenredigheid niet te yreden is, en meer of minder verlangt, gelieve zulks in zijn Formulier, wanneer hij van dit middel gebruik wil maaken, te veranderen, $. DIL 3. Camphor. gr. viii, Mell. alb. zii. dAcet. vin. Gall. ziv. DM, D. S.- Een Kampher - Julapium: alle vier uuren een eetlepel vol te neemen, en Thee ioe Be. drinken. h a. Dit das _ VO/ORISCHRIFTEN“ vAn «ra. :Dit’is: eene-verandering van de Mixtura actdi- cämphorata , :diexbij:ons zoo in:gebruik is, en waaf in de Slijm van Arabifche Gom vootkoomt; Her is echter\eene zeerwoordechige:verandering. „bs. De Kampher is bepaald op agt. Grein in zes On» een Vocht, ‚het welk ‚misfchien een half Grein voot elkexGifie maakt. Zommigen;' die dit twijffelachtig middel'tot zwee’Grein gewoon zijn te geven, zullen ditial.te weinig vinden.: Doch „ik weet bij ondervin- ding; ‚dat: de grosse Giften Kampher,; die men, zoll= der - onderfcheid‘; ‚aan ‚Menfchen van allerlei geftel geeft, dewijl zij klaarlijk een zenuw- middel is; en men dus eeist trapswijze tot ferke -Giften komen moet, dikwerf de: oorzaak is van de ijlingen en 'op- ftijgingen naar ‚her hoofd, ıdie zoo veele maalen ‘bij Lijders, onder‘het.beftuur ‚van zulke. Artfen , -voot- komen. rate I „6 De Honig’ lost de Kampher önvergelijkelijk op; wanneer zij ’eronder gewreven wordt, gelijk een van 'onze 'geleerdfte en bekwaamfte Apothekers bewezen heeft. dam aiisimer Eh ara dh. Dan, dewijl nietialleen de oplosfing van de Kam- piier het oogmerk in deze vermenging met Honig is, maar dat deeze ook de plaats van een Syroop vervul- len nioet, heb ik:volkomen zwee Oncen daar van ge- nomen. De Wijn-azijn maakt met den Honig een Azijn- honig, (Oxymel;) echter wordt dezelve, door de groote hoeveelheid Azijn, dum genoeg. Zij, wien de kleur niet behaagt, kunnen dezelve fpoedig veran- - deren, wanneer zij, in. plaats van den Honig, een hoeveelheid van eene kleurende Syroop.’er. bijvoegen. ’s on 1+ ‘6. DIE. /GENEESMIDDELEN.’! a5 GSM nip: 23 19 Ru „Mofch. genuin. gr. XXX Vie Ag.Ciunamem. Ziv. Syrup. Rub. Idaei. 3ii. DM..D.S. Een zenuw „verfkerkend Sulapium t . alle vier uuren een lepel volimei Wijn ie nee» MEN. ; a. Dit Sulapium doet heerlifke dienften in Zenuw- koortfen, vooral van de geenen, die veel Brandewijn drinken, en bij ons meenigwerf in deeze Koorts ver- vallen. Wanneer de Muskus, dadelijk van den b& ginne afaan, in deeze Koortfen gegeven, en door de Kina en den Wijn, als mede door biaartrekkende Piei= ers, onderfteund wordt, valt de Zieke, binnen een kort tijds-beftek, in eenen flaap en zweet „ waar wit bij, met volkomene bewustheid en zeer opgeklaard, BERpeS WE: bb. De Muskus moet in Rerke Gifien toegediend ken: zes Grein heb ik, in het gemelde geval,' vol firekt noodzakellik gevonden. Het Kaneel- water, met Water bereid, is een medewerkend bijvoegzel, als het welk ook- een weinig verfterkt en levendig maakt, De Syroop dient, om, door haare dikte, 'deh Muskus door het Fulapium gelijkelijk te verdeelen. Men kan ook eene andere ‚Syroop verkiezen , mits zij maar eene goede kleur heeft. ec. Men drage echter zorge, ofn Wer; door te veel fterke dingen ’er onder te mengen, den Muskus in zijne oorfpronglijke geneeskracht te verzwakken. Want, wanneer fterk werkende dingen te gelijk z en 436 VOORSCHRIFTEN var den Muskus gegeven. worden, zoo kan de Zieke niet tot rust komen, en het ijlen blijft voortduu- ‚zen. d. Hier is insgelijks een voorbeeld van eenvouw- digheid; want in dit ru Formulier zijn maar drie Ingrediönten. "e, De hoeveelheid van ’t geheel is zes Oncen, dewijl de zes en dertig Grein Muskus niet ec kunnen worden. $. DIV, . Hier uit zal men een algemeen denkbeeld van Fi Fapia bekomen. a. Ik heb geene meerdere voorbeelden, dan deeze vier willen plaatfen, en deeze zijn ook voldoende, om de eenvouwdigheid te toonen, die ook in deeze form noodig is, en voor misflagen beveiligt. b. Een Water en een Syroop, of een paar zoortge= liike Ingrediönten, zijn, om zoo te fpreken, de er genaartige beftanddeelen van een Fwlapium; het &en ‚ter. verdunning, het ander ter omwinding. c, Buiten twijffel zoude een Oxymel fimplex , met afgetrokken Water verdund, een Fulapium opleveren , ‚her welk ook tot een Drank gebruikt zoude kunnen worden. | d. Den Wijn heb ik niet aangeroerd „ dewijl dezel- ve, bij aangenaame ulapia, welligt door de Oppas- fers wordt uitgedronken, en de Zieke aan zijn lot overgelaaten. Wanneer men met zulke lieden te doen ‚heeft, is het best, den Wijn met zoodanige andere middelen te vermengen, die ’er het lekkere aan Ont- ‚NEEMEN, & Daar u :GENEESMIDDELENY 4% e. Daar toe diende voornamelijk het Zxtra& van Xina, ook de Muskus, en andere Geneesmiddelen, die, even als de Win, ecne verfterkende kracht hebben. f. Het Zege sartis zoude wel noodig geweest zijn in de Su/apiate pas te brengen, doch ik heb mij daar Omtrent reeds uitgelaaten, 8. Men zal'mij wel willen ten.goede honden, dat ik niet alle mogelijke Ingrediönten van een Fulapium heb bijgebragt; die daar toe lust heeft, kan zulks doen. Dat ik van het Julapium cretaceum, (met krijt bereid,) niet gewage, is zeer natuurlijk. Die Mengzel is: veel te leelijk..en te.nutteloos, Be DRIE 438 VOORSCHRIFTEN van \ nn ne "'DRIE EN TWINTIGSTE AFDEELING. L, ‘ \ k - a. Van Mengaels; (Mirtura, Mixtura media ) & DV. %; Mengzel is een vloeibaar Geneesmiddel, tot inwendig gebruik beftemd, het welk tusfchen een Fu- lapium en Droppelen het midden houdt, tot verfchei- den Oncen-voorgefchreven, en lepels-gewijze, ZON- der een eigentlijk gezegd Yehiculum, en altijd als een ‚Geneesmiddel, gegeven wordt. a. Deeze zijn reeds de ‚vier Mengzelen, die tot in- wendig gebruik beftemd zijn. Thans fchieten de Olie- melken nog overs i b. Zij worden allen door bloote menging gemaakt; de gekookte Dranken, Aftrekzels, Geleijen, als wel- ke meestal in de Apotheken niet in voorraad zijn, noch zijn kunnen, zijn als Ingrediönten in deeze zoort van Geneesmiddelen verworpen. c. De Droppelen worden alleen tot een paar Oncen voorgefchreven, de Drankjens insgelijks , doch de Julapia worden tot zes, agt, twaalf of zestien Oncen geördonneerd. Hoe zeer zij wel eens tot zes of agt Oncen voorgefchreven worden, onderfcheiden zij zig echter van de Mengzelen, die gewoonlijk ook deeze hoevselheid hebben, dat de laatstgemelden niet aange- ad { naam, GENEESMIDDELEN.V 499 hadm, om te gebruiken , behoeven te zijn ;teni«imin-: ftien deeze aangenaamheid niet als eene ER eigenfchap bezicten. dı ’Er zijn» wel Dengzels , die in alle: opzichten aangenaam zijn, welkes'namelijk , een nrbonden Zout , en geen Grond/ap bevatten. 'Deeze echter-zou- den eigentlijk geene Mengzels , maar DERRES Pelen rei genoerid te wordem | . DVI ' De fofe is dezeifde, als in de Sutapia; alleenlijk worden ook dingen, die niet oplosbaar, ten minften hier geheel oplosbaar zijn; daar toe genomen;, dewijt . inen minder op de aangenaamheid, dan op de BAER kracht der middelen, ziet. a. Wij zullen alleenlijk die Ingrediönten. opgeven, welke in Mengzeis niet te dulden zijn. b. Al te dikke dingen, die‘aan ’t seheel eenelije vigheid- mede- deelen , die walgelijk, en moeielijk om in te neemen zijn, behooren hier toe niet; als, bij voorbeeld;,' de aardachtige middelen i in groöte Boeyeel- heid. 'c. Ook behooreii de al te zwaäre zelfftandigheden, die oogenblikkelijk naar den’ grond zakken,'en niet ‚oplosbaar zijn, maat alleen in'het oogenblik van eene fterke omfchudding ’gemengd ktnnen worden, gevol- gelijk ook mineraale zelfftandigheden, van eenen me- taalachtigen aaft‘, vooral’de 'zoete Kwik , en dergelij- ken, daar it weggelaaten, en in meer BeRGAeE ge» duanıen gegeven te worden. d. Echter neemt men de ligte, en niet fterk afdrif- Vende, metanlachtige Poeders, wooral de Kermes, eu Ffo het nAO. - VOORSCHRIFTEN van het Sulphur auratum, nog wel eens, wanneer de Gif- ze daar mede ftrookt, e. Ook van de plantachtige en dierlijke zelfitandig- heden, is men gewoon, ‘de volftrekt onoplosbaare, en een fterk zetzel op den grond veroorzaakende, vooral de leelijk -fmaakende, en met andere dingen moeielijk te ver&enigen , Geneesmiddelen, weg te laa- ten, als Poeder van Jalappe, Terpentijn, Oester- fehelpen , enZ. f. De ligte, niet onaangenaam fmaakende, Poeders maaken echter eene uitzondering. Zoo wordt het Poeder van Kina, de Magnefia, enz. in Mengzels gegeven, wanneer deeze gedaante den Zieken gevalt. g. Sterke ontlasting- verwekkende Geneesmiddelen worden niet in Mengzeis:gegeven, dewijl het daar in op eene naauwkeurige Gifte aankoomt,..het geen in een Mengzel niet wel mogelijk is; vooral,; dewijl de meeften van die zoort van Geneesmiddelen daarenbo- ven ‘niet 'goed in Mengzeis voegen, dewijl zij deels poederachtig zijn; ook deels onder de zwaare dingen behooren. a, De Slijm van Gommen , waar mede eene zamen- voeging van verfcheiden Geneesmiddelen bewerkt zoude kunnen worden, .behoort eigentlijk in dit op» zicht hier niet toe, maar ‚tot de Amandel- melken ; echter kan men ’er gebruik van maaken, wanneer het een bloot Ingrediönt iS , doch dan behoort zij dun te zijn. j. Vette dingen moeten met groote voorzichtigheid in Mengzels gebruikt worden, dewijl zij zig met de waterachtige niet verdragen, als Ode, Walfchot eNZ», of ook,, tot derzelver ver&eniging, een derde lichaam veräisfchen; als Slijm van Gom, Doijers van Eijeren, en GENEESMIDDELEN. 441 en dergelijken: al het welk eigentlijk tot de Amandel- melken behoort, en het Mengzel te dik maaken zoude. k. Dit zelfde heeft ook plaats ten aanzien van de Gom-harften. De Harften, die Brandewijn tot haare ontbinding vorderen, zijn daar door niet recht ge- fchikt tot Mengzels, die bijna altijd waterachtig zijn. J. Echter kan men niet ontkennen „ dat de geestrijke oplosfing van Harst van Pokhout , onder geenen an- deren titel, dan dien van Mengze/, gebragt kan wor« den. Ik weet ze ten minften onder geene andere ge- daante te rekenen. m. Deeze oplosfing, welke men met oude Rum maakt, en met een weinig Syroop zcu kunnen aanlen- gen, en waar toe men in allen gevalle tweemaal zoo veel Rum, als gewoonlijk, zoude kunnen neemen, terwijl de Gifte dan twee volle lepels maakte, zoude onder de Fwlapia, in den uitgeftrektften zin, geteld kunnen worden. n. De oplosfing van Harst van Pokhout in een af- getrokken Water , met een Syroop en Slijm van Gom, waar van ontwijffelbaar de S/jm van Gom niets hoe genaamd op de Harst uitwerkt, maar alleen het Yoche verdikt, en de onibonde Harst beter helpt dragen, waar toe ook een weinig meer Syroop even goed zou- de kunnen dienen, is een waar Mengzel, 0. Zuure dingen, en eene zelfftandigheid, die met dezelven een Midden-zout doet geboren worden, moeten niet te zamen in d&n Mengzel komen, dewijl het opbruisfchen met dit rustig mengen niet overd&n- koomt; ja ook in zulke bereidingen gemeenlijk eene doorzijging te pas koomt, waar aan men in een een» vouwdig Mengzel niet denken kan. ' Ff3 $. DVIL, 42 VOORSCHRIFTEN vaw $. DVI. Öffchoon de benaming van een Mengzel aanleiding geeft, om ’er allerleie dingen in te voegen, 200 is de ook feeds lofwaardige eenvouwdigheid hier noodig,, niet alleen uit hoofde van de onbelemmerde genees- kracht, maar ook, om gebreken en misftappen te vermijden, a. Ook in Mengzels behoort de Arts aan de een- vouwdigheid gedachtig te zijn; hij laate zig niet, door eenig lokaas, van den koninglijken weg der een- vouwdigheid afleiden, maar blijve juist dan, wan- neer hij het meest tot mengen en zamenyoegen wordt vitgelokt, aan zijnen eerften plicht getrouw. b. Wat behoeft ”er meer, dan een hoofdmiddel , gene Syroop tot verbetering van den fmaak, en tot het geven van de kleur, en een Water, om de behoorlijr ke dikte te bewerken , of ook wel eenen goeden reuk te geven? Ten hoogften zoude men daar bij nog een verzoet Zuur kunnen voegen. PER D = driedubbelde Bafes, de meenigvuldige ver- beterende en gedaante - gevende middelen , zijn thans wit de mode ,.ja, ik durf zeggen, algemeen gehaat, $. DVIII. 