title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Aan. Hij zocht wel met hem te vechten, als er een muur tusschen beiden stond. Men mag wel stadsmuur kijken. [Men moet niemand erg aanstaan.] Mad. Zijne gedachten zullen hem niet meer kwaad doen. Piss. Ze kennen hem bij naam en van. Dat is goed en kwaad, zo als bij is, — alles haar macht. Lili! NAASTE. Ze zeggen het naaste niet. Naout. Hij heeft den vrienden goeden nacht gezegd. [Hij heeft afscheid van zijn aardse betrekkingen genomen.] Als ik kom met den nachtpost aan, zijn er meestal nachtvorst. NACHTMARS. Zet um' stoel aan zijkant, anders plaagt u de nachtmerrie. Napzer. Het is dikwijls nadeel, wat om voordeel begonnen wordt. Nager. Het is, om je nagels op te vreten. [Van boosheid.] Next. Hij heeft zijn' nek verleid. Men kan nog een trap op den nek tokken. Dat is geen recht verkrijgen, en daarenboven nog beleedigd worden. Men moet zich niet op den nek laten trappen. Neping. Het is goed koken (bakken of: braden), als de zaak glad gaat. Nest. De zon maakt zich een nest. [Men zegt dit, wanneer de zon in een wolkenbank ondergaat.] Hij dwaalt om als een vogel zonder nest. Iedere vogel vindt zijn nest. Iemand wit zijn nest halen. Ner. Die een ander strikken zei, Maakt soms zijn eigen net. Neret. Hij is 200 gierig als een brandnetel. Neus. Dat is gereed, voor men zijn' neus geveld heeft. Het zou mij den neus uit springen. Hij ligt met den neus in 'tzand. [Men zegt dit van den dood.] Hij neemt hem beet bij neus en oor. [Hij bedriegt hem op een gruwelijke wijze.] Hij steekt (of: ligt met) zijn neus om hoog. [Hij is dood.] Hij zet hem een P op zijn neus. Hij zocht met zijn neus. Iemand die wormpjes uit de neus krabben. Men heeft nog een heel raak voor de neus. NIEMAND. Beter wat dan niemand!). Er is er niet voor niemand. Voor niemand koop je niemand. NIEUW. Het is geen nieuwsgierigheid meer. Het nieuwsgierigheid is er al lang af. NIS. Denk vreet hem op. NOOD. De nood maakt vindingrijk. Gemeene nood maakt vijanden tot vrienden. NOODDROUGHT. Nooddruft missen, is verdriet. NOODIG. Hij laat het zich aan het noodige niet ontbreken. NOORDEN. Achterom, de wind is Noorden. NOORWEGEN. Het is, of we hier op Noorwegen zitten. NOTEN. Dat is geen gewone not. [Het is een zaak van belang.] NUCHTER. Hij was dood nuchter. Zult ge dan nimmer nuchter worden! [Men zegt dit tot iemand, die een zaak verkeerd begrijpt.] OLIFANT. Hij heeft pooten als een olifant. Hij stapt gelijk een olifant. OMROEPER. Ik dacht, dat ik naar den omroeper moest. [Men zegt dit als iemand buiten gewoon laat t' buis komt.] OMSTANDIGHEDEN. Men moet handelen naar omstandigheden. Omstandigheden zijn oorzaken. OMWEG. Hij zegt het zonder omwegen. ONDERDAAN. Zijn onderdanen begeven hem (of: willen niet meer mee, ook wel: deugen niet). [Men zegt dit van een oude man, die niet goed meer kan loopen. Door zijn onderdanen verstaat men zijn deenen.] ONVERVOLGEN. Hij leeft, als hij ondeugd kan doen. Onbekende. Hij is in ongenade gevallen. Ongeluk. Schalkheid broedt wel ongerief. Ook. Daar zijn twee ogen te veel. Dat geeft te veel oog. De boedelzienaar ziet hem de ogen wit. Een goed vogel op iemand hebben. Het oog bedriegt 200 liggen. Het oog wil voldaan zijn. Het stelen met de ogen is niet verboden. Hij heeft een open oog. [Het is een oprechte mens.] Hij heeft zijn ogen toegedaan. [Dat is: zijn ogen zijn voor altijd gesloten.] Hij verdraait zijn ogen. Hij ziet met zijn ene oog meer dan een ander met twee. Jemand de ogen verblinden. Iemand de schil van de ogen nemen. Iemand met schele ogen aanzien. Ik heb geen ogen in de rug. Men moet zijn ogen voor zich houden. — Het is al weer elf ogen — dertien. Oogziekte. Van oogblik tot oogblik. Oorzaak. Hij is doorgewinterd: hij heeft den oorvliegende gezien. Onbekende. Hij heeft pek achter de oren. [Het is een man van een goed verstand.] Hij luistert, alsof hij een vink in zijn oor heeft. Ik heb het niet aan mijn voorhoofd hangen. Zijn oren zullen hem niet meer tuiten. Wanneer er enig geruis op een hoorn gemaakt wordt, tuiten de oren, dat is: zijn zij in een trillende beweging, gelijk staand met de trillingen van de hoorn, ook wel Zoeter genaamd (toeteren en tuiteren zijn verwanten woorden). Het bijgeloof zegt, dat het rechteroor tuit, wanneer er goed — het linkeroor, wanneer er kwaad van ons gesproken wordt. De dode heeft daar geen last meer van: zijn oren zullen hem niet meer tuiten. Conniez. Een paard zonder staart is geen waarde. Concurrent. Ken stroom keert niet naar voorprong terug. Oosten. Als de wind krimpend naar het Oosten gaat, is het zeker, dat hij er niet lang staat. Het zijn daarom nog geen wijzen, al komen ze uit het Oosten. Stoot. Hij liep daar lelijk in het stotje. Schuimen. Dat is een opschudding in 't Scht [Men bezegt deze spreekwijze, te Gorinchem, een los gerucht. Het Scheveetje is daar een effentje, onaanzienlijke steeg.] Schuieren. Zij houdt veel van den opschik, "Schuif je dan opzichtig." Schurfs. Hij krijgt van den opslag. Schuiven. Wie leeft er zonder opspraak! Schuiven. Is dat nog een opvoeding! Schurft. Het is zonder opzet geschied. Schurft. Hij is schurftig. [In het land van Egmond zegt men dit van een beschonken persoon.] Schuurs. Oudenstaf, En nog geen wolf. OVERHAND. De ziekte krijgt de overhand. OVERMAAT. Overmaat is geen zonde. Paar. Hij steunt als een oude paar. Perk. Ergens paal en perk aanstellen. Slaat den paal mis. Pansoor. Hoe dichtbij Rome, hoe minder panensch. Papas. Dat paard heeft een rib te veel. in een stal geboren is, is daarom zeker nog paard. Het vat zorgt zeker voor als een paard der puuten. Het is een paard met schapenri [Men zegt dit van een huis, dat van buiten hecht en sterk schijnt te wezen, maar welks inwendig onzeker is en dicht in elkaar zit.] Zei is gelijk, om te paard te komen. Het paard slaat niet meer vonken, dan wanneer het sira kelt. Het 200 lui als eenslaperspaard. Menen zei geeng den vast. [In dezelfde zin zegt men van zak die op een ondoordacht oordeel steunen: Aan niet bindt niemand zijn paard. De meening to van de werkelijkheid dikwijks verre verwijderd Te post en te paard. [In grote haast.] Paauw. Dat is een pauwenveertje. [Men zegt dit van iets, dat bevalt, en niet verwacht werd, Paaier. Hij is zo dik als een werk Proppen. Hij loopt als een paard, die Hij zit zo vast als een paardde op de stoppels. Dit zegt dit van den plakker.] Pax. Bij de pakken nederzitten. [Dat is moedeloosheid zijn zaken verwaarloozen. Spreekwijze is wellicht aan lastdieren ontleend.] Pausing. Als je met stront vischt, vang je Pimpus. Hij zit op Pampus. [Dat wil genoegd zijn: bij is in een groote moeilijkheid gekomen Het zijn twee ontjepten, die den naam van Pampus aan: de een loopt van uit het IJ in de Zuiderzee, en de andere, ook Bank van Flakkee geheten, bericht zich in het Goereesche zeegat.] Bar. Men moet liever in die pot (of: in dat niet roeren. Barzaart. Met dat vogeltje won ik den papen wel schieten. ABKET. Hij; komt daar in een lelijk parket. Kamelen. De vrouw is het parlement. Het Kamelen? is er eigen. Achter. Te Paschen of nooit. [In gelijken spreekt men van een tijd, die onwaarschijnlijk komt, door te zeggen: Te Paschen of nooit.] Paring. Zij heeft al menige patron afgezet. [Bij een vrouw wordt dit gezegd, die haar gunst voor iedereen verleent.] Piron. Het gaat bij het betalen. Het peet is aan. Het brandt als pek en zwavel. Er zijn meer vrouwen, die pelzen dragen. Hij noemt zich naar de pels. [Dat wil zeggen, dat hij de naam van zijn moeder draagt, en is dus bestuurder. Pelsgeldt in het algemeen voor een warm hoofdstuk, hier voor vrouwenwerk. Zie het spreekwoord: Jan moet onder de pels.] Pancier. Het is een zwakke persoon. [Men zegt van een ziek mens.] Pisaren. Piepers moeten de schuif uit. VERDRIET. Het is den Pietje Ver- Daar heb je den slag van den vuurpijl. Het is het ware of echte van de zaak.] Im. Het is een Saartje-smart-en-piek. [Men dit van een vrouw, die aan hypochondrie lijdt. Van een man zegt men, in gelijken zin: Hij is ziek en nooit dood. Veinsen. is geen fijne pijn. Hij zit in den pijpzak. Hij heeft geen pillen meer noodig. [De ongelukkige des levens worden iemands pillen genoemd. Men zegt dan: Dat is een harde en bittere pil, om te slikken. De gestorvene is niet meer aan onderhevig: Zij heeft geen meer noodig, noch uit de medicijnkist, om een organen te herstellen, noch van de wereldsche pijn , om hem van verkeerde neigingen en harts- te ontlopen. ] Hem is de pip gebroken. [Dat wil zeggen: op, of hij wordt oud; ook wel: men heeft hem gemaakt, of stil doen zijn. ] Het is in den pispen gewassen, en in den sen gedroogd. Dat is een zwakke Schrijftuurplaats. . Het wil zeggen: een bewijsgrond, die niet te verliezen is. Hij heeft plaats gemaakt voor een ander. [Men zegt dit van iemand, die vertrokken of dood is.] Part. Hij is de gehele wereld te plats. — Men moet het plat van de voeten onderhouden. Prunsg. Hij is al tevreden in de plunje. [Hij is vroeg aan zijn werk. In dergelijken zin zegt men ook: Hij is vroeg in de kousen. Men kent hem aan zijn plunje. Het uitwendige reeds verraadt hem. Evenzo zegt men ook: Hij is aan zijn rokje te kennen.] Pozp. Het scheelt veel, wie er poep zegt. Pooter. Gaat het door de rector, dan kan het ook door de poëet. Port. Hij heeft den paf doorgestaan. Pomp. Dat is haar ook van geen pompwater aangewaaid. [Men zegt dit van een vrouw, in zwangeren toestand.] Poor. Een brandende heeft pooten. [Een kwaad gerucht loopt voort.] Porselein. Hij zit in het porseleinrak. [N]. in het kerkheikje.] Portret. Het is een ongemakkelijk (of: lastig) portret. Port. Het is veel voor de vromen. [Men zegt dit, wanneer verschillende gevierde predikanten zich kort achter elkaar zullen doen hooren.] Dat is een heete pot, om aan te vullen. Het is een potje. [Men zegt dit in Oost-Indie van een huwbare dochter. De spreekwijze is ontleend aan de gewoonte van de inlanders, om op de daken hun huizen zoo vele omgekeerde potjes te zetten, als er huwbare dochters in huis zijn. Is een baron geen maagd meer, dan wordt haar potje weggenomen en aan stukken gegooid. Vergelijk hiermee de verklaring van het spreekwoord: Zieu kinderen mogen wel een potje breken.] Praat. Het is praat op zolder. Praat is praat. Schoon praat is zelden waar. PRAGCHER. Het is een echte pragcher. | Pragcher is een verouderd woord voor gierigaard.) Präus. Als zit daar als Präus op den dreun-stoel. | Präus, hier als eigennaam gebruikt, is een verbastering van preses.] Prer. Het is altijd geen pret, wat om pret begonnen wordt. Prorr. Veel proefjes, veel smaakjes. Prorzet. Om dat te voorspellen, behoeft men geen profeet te zijn 1). Prorassor. Het is een hele professor. Pronk. Dat is een pronk bij den weg. Proroost. Hij was van zijn propoost geraakt. Ik wilde hem op een ander propoost brengen. Pruik. Daar staat hem de pruik niet naar. Pruik. Het is puik, puik. 1) Roodhulsen bl. 18. 2) Van de Oudnederlandsche Taalschool. In drie haasten, van den gestorvene. Het woord puut is mogelijk van Nedersaksischen oorsprong, en schijnt met huis. Hij breekt daar vele woorden den u poeterig, verpieterd, dat is: vervallen, zaaier te om 3). | hangen. Zie DE JAGERS Taalk. Magazijn, III. Hann. Jemand een handje helpen 4). Heksen. Het is geen heksenwerk 6). Raam. Het kan 200 scheef of krom niet zijn, Hor. Jemand het hoofd op hol maken 6). of hij weet er wel raad voor. Jan. Het is een ferme (fiksche, of: sterk Raampje. Derapen zijn er gaar. Jan 7). Verklaring. Dan zult ge eene schakel van de verklaring verdienen. Les. De ondervinding is eene leerschool, wanneer Reclame. Tusschen de regels in lezen. [Dit is: de lessen duur zijn D). Leven. Zijn leven staat op het spel 10). Man. Beter een goed vriend bedrogen, dan Man zelf in den rouw 11). Pluim. Hij krijgt een pluimpje 12). PRET. Uit de prent 18). iets op zijn eigen wijze uitleggen; ook wel: ergens vee uit zuigen. REGEL VAN DRIEËN. Hij is de regel van drieën doorgewest. [Dat wil zeggen: hij is in alle schelmerij ervaren.] REGEN. De regen valt op de een, en druipt op de andere. REGIMENT. Op de voorwacht volgt het regiment wel. VERSIEGEN XIV, = wi REKENING. Ik heb nog een openstaande rekening met hem. Zijne rekening is gesloten. [Hij heeft met het aardsche afgerekend.] REST. De rest is voor de sinten. Aan de aanwijzingen, vroeger gegeven, moet de volgende nog worden toegevoegd: RIJK. Er is reuk noch smaak aan. Hij komt voor de reuk. en Hij heeft spek op de ribben. RIETJE. Het is, alsof het door een rietje gaat. Hij poept door een rietje. RIJKE. Door schade wordt men wijs, maar niet te veel. RIJST. Ze zijn er bij de rijst. Een kleinere eesgeeft een rechtvrolijkheid. ROET. Hij is zo zwart als roet. ROK. Aan een rok, die tweemaal gekeerd is, is niet veel gelegen. [Men zegt dit van iemand, die tweemaal van partij of van godsdienst veranderd is.] Hij heeft een rokje aan. Ror. Zijne zinnen staan op rollen. En een Rooi. Dat gaat op de dolle rood. Dat is heel buiten hoofd. St. a 1: % DI.58 Roog. Er gaat niet meer af dan de rook. Basie net 22 2 TE Rue. Dat geeft staal in de rug. [Het geeft mij steun.] Hij krijgt een warmen rug. LIE „» MW: » 5b BLZ. » Met. 51.18,35,80,91,18, 198. | Vroeger zonder aanwijzingen in het Spreekwoordenboek opgenomen, moeten de volgende spreekwoorden daar aanwijzingen van voorzien worden: DIE „ 18: » im bl. 198. » T: » B.9, 54. } . bl 3. , ) | 7) bl. 53, Dier. Met dieven vangt men dieven. BSR 5» 10: Wassenbergh IV. DL.58. Executie. Parate executie. Ee ie # m . ” ‘ bergh +. Di. Gezond. Zal men een zieke vragen, of hij gezond wil worden. DL. „ 8: de Brune bl. 297. aan. 6: v. Alkemade b.1 DB... , 11: Roodhuljzen bl. 83. » 38: Roodhuljzen Bi. s dl. 233. » 8: » bl. 61 bl. 239. 3: Wassenbergh IV. bl. 100, » J) Boodhuljzen bl. 116. 9) Roodhuljzen bl 68. 2) de Brune bl. 263, 307. bl... m 8: Boodhuljzen bl. 25. Mum mu. 3: Wassenbergh IV. bl. 100. aan. 35: Wassenbergh IV. bl. 101. » 3: Wassenbergh IV.D.88. => %: » IV. bl. ». 2: Boodhuljzen bl. 56-64. 2%: Schaberg bl. 68. 35: Wassenbergh IV. bl. 100, 101. ar IV. bl. 101. 198: „ 8: de Brune bl. 300. De Brune U. 73, 408, EEE ST ZEHNTEN ER EB I TU U EU, Voor Deel II., aanw. 21: Schaberg bl. 66, STILE ETAGE SR EL ER SS RT 8 U 5, ru }, SER, 9: Roodhuljzen bl. 132, SRARRAFPE, ei uitnoodiging aan een' der recensenten, er bl. xır gedaan, is tot heden zonder gevolg. Sommige medewerkers zonden mij echter klagen op door mij gegeven verklaar van spreekwoorden. Ik geef de bedenkingen, als ik die ontving. Het woord is geheel en alleen ben, die hunne bedenkingen mij mededeelden, zoon ik er hier en daar een woordje ter oplifting heb bijgevoegd. De bedenkingen van de Ten NASSAU EN LEENDERTZ, voor 200 verreikt niet heb aangenomen, heb ik daarbij gevoegd. Ik acht Erasmus: die leerde zeven jaren over ABC. Hierbij dit; ‚Men heeft gemeend, dat het spreekwoord niet op den grooten Rotterdammer toe-passelijk kan [kon?] wezen, en daarom naar jemand omgezien van denzelfden naam. Daar echter de naam ERASMUS tot de Grieksche taal behoort, heeft men weinig grond aan iemand [anders?] van denzelfden naam te denken.” Omdat „ERASMUS” uit het Grieksch is gevormd, daarom heeft men weinig grond, om, bij dat spreekwoord, aan een anderen ERASMUS te denken? Als een naam van Griekschen oorsprong is, volgt dan hieruit, dat maar een man die kan dragen? Mij is ’t duister. Verder... „De toestand van het onderwijs te zijnen tijde in aanmerking genomen, is het geen wonder, dat ERASMUS, op den ouderdom van zeven jaren, de letters nog niet heeft gekend.” Was ’t ook waar, ’t klonk teschoolmeesterachtig, te verwaand. Wat meer is, de schrijver verwart de verbetering van ’t openbaar lageronderwijs en die van ’t volksschoolwesen in ons land met de kunst van onderwijzen, de methodus docendi, in ’t algemeen. ’t Was erg, in den waan te verkeeren, dat deze kunst eerst een kind is van onze eeuw, van onzen leeftijd. — Zoo ver de Heer Nassau. Later van een der medewerkers: Zeven jaar over het ABC te lezen en zeven jaar oud te zijn, eer men het ABC kent, is, dunkt mij, volstrekt niet hetzelfde. Akkoord, Van Putten! VAN PUTTEN was de naam van een kastelein te Hellevoetsluis, die achter de rasters van het dok woonde, en tot in 1822, meen ik, een koffiehuis hield, dat door zee-officieren uitsluitend bezocht werd. Hem was "het woord accoord als in den mond bestorven. Hij schonk veel op crediet, maar sablde ond en jong ongemakkelijk, volgens het algemeen gebruik in de zeehavens, Zelfs kon hij bij teruggenegen, die zich de geïnteresseerden ten aanzien van sommige grove vergissingen veroorloofden, niet nalaten te zeggen: „Accord mijnheer” en schreef hoogst zelden van zijn rekening iets af, vreezend, dat hij anders zijn crediet als accuraat boekhouder verliezen zoude, en bewerend, dat hij alleen op deze wijze de wanbetalingen kon dekken, door overlijden of vertrek veroorzaakt. Accoord Van Putten werd van toen af een algemene spreekwijze, dan vooral gebruikt, wanneer de zeevarenden, in andere havens komend, door de kasteleins aldaar nog wrezzelijker gevild werden, en toch eindigden „pour l’honneur du pavillon” met betalen. Dan dacht men aan de levenswijsheid van den Hellevoeter, en herhaalde met nadruk: „accoord, ja accoord van Putten! Dit, in de Navorscher, VI, bl. 296. Het is geen wijn van Alivante, maar van alle kanten. Hier wordt niet zooo zeer slechte wijn bedoeld, als wel wijn, die uit bijeengegoten klekjes van verschillende soorten bestaat. Aij rekent als een apotheker. „Dat wil zeggen: men kan hem niet nagaan, zijn rekening is verward.” Mijn dunkt: 266 is ’t niet, maar: hij rekent veel, hij is duur. Men kan hem niet nagaan, zooo min als een apotheker, niet, omdat een apothekers rekening verward is, maar omdat de meeste mensen de Latijns namen, de verkortingen en teekens niet verstaan, NASSAU. Zij is zoo bekoorlijk als het beeld van Aurora. Ik geloof niet, dat hier de ware voorstelling van AURORA gegeven is; ofschoon ik het aan de geleerden, die, beter dan ik, met die Griekse en Latijnse hooge heren en dames bekend zijn, overlaat, haar beeld te tekenen. Hij is van Basel gekomen. Basel is niet zullen: dit doet men in de koorts of in andere ziekten, maar zotieklap uslslaan. Hij komt van pas als Krijn te Basel. Basel ligt onder Voorst, en Voorst zeer nabij Zutphen. Ik gis dus, dat hier een lid van het zeer ond en zeer aanzienlijk Zutphense geslacht KREYNOK wordt bedoeld. Reeds in 1852 zat er een ANDREAS KREYNCK in de regering van Zutphen; onder de regeringsleden van die stad komen onophoudelijk personen uit dat geslacht voor, tot in 1691 toe, als wanneer zekere G. KREYNOK nog een lid van het bestuur uitmaakte. Maar meer dan een gissing is dit niet; want het is mij onbekend, of een der Heren KREYNOK ooit te Voorst iets te doen heeft gehad, — onwaarschijnlijk is het echter niet, SWAVING, Zij zou gaarne gaan In ’t klooster van Sint Ari- aan, Daar twee paar schoenen voor ’t bedde staan. Bij deze spreekwijze vindt men de volgende aanmerking: "Men past dit spreekwoord op mannelijke meisjes toe. ARIAAN, een ketter in de 4e eeuw, heeft men spottenderwijze tot een heilige gemaakt, in wiens klooster men het huwelijk niet behoefde af te zweren." Ik heb evenwel in de kerkgeschiedenis van de 4e eeuw wel den bekende ARIUS, maar geen ariaan gevonden. Men zal hem (of haar?) daar ook wel vergeefs zoeken. Sint ARIAAN is een heilige van dezelfde soort als sint REINUIT, sint VREETOP, apostel GERRIT en meer dergelijke, die nooit ergens anders bestaan hebben dan in spreekwijzen. Deze heilige is er zeker alleen om den wil van het rijm in toegelaten. In den beginne was hij (of zij) er niet in. In een oud lied b.v. (op dit ogenblik herinner ik mij niet, waar het te vinden is) zegt een meisje: Nu wil ik in een klooster gaan, waar twee paar schoenen voor 't bedde staan. LEENDERTZ. Na Sint Gallen loop de beesten overal. Sint Gallen is wel degelijk een heilige, wiens vierdag op den 16 Oct. invalt. Zou de zin van het spreekwoord niet eenvoudig zijn: na Sint Gallen mag men de beesten over en weer op elk anderen weidegronden doen guan, iets, wat in het najaar ook thans nog op vele plaatsen van ons vaderland, zoo niet volgens straat recht, dan toch volgens gebruiken, geschiedt? SWAVIN Dat is een Leidsche begrafenis. Zie dit het op de begravenis van WILLEM DE BONDT, op deramp van Leiden, moest dan het spreekwoord niet noodzakelijk luiden: dat is of dat lijkt wel een Leidsche begravenis? Het laatste zal wel in het geheel niet in aanmerking komen, omdat het spreekwoord hoogst waarschijnlijk van ouder dan 1807. Zou het niet eenvoudig zijn, hier aan een grote stoet van lieden te denken, die het lijk volgen, iets, dat in Leiden meer dan elders gebruikelijk was? SWAYING. Ga naar de Berbice. Bij deze spreekwijze werd deze verklaring gegeven: "Dien men uit den wenscht, verwijst men naar de Berbice. Deze kolonie, met Demerary en Essequebo, vroeger ons behoorde hebbende, werd in 1804 reeds door de Engelsen bezet, en in 1814 aan hen afgestaan. Wie daarheen gaat, geeft zich aan de Engelsen over." Zoo is het echter niet. Reeds vroeger zei men: Atj is naar de Berbice, en men dit niet van iemand, die weg, maar die over was, omdat de Berbice bekend stond als een gezonde landstreek, waar de meeste Europese die er heen gingen, spoedig stierven. Hier is Jesjekeep (Essequebo) en hij is naar Palermo, laatste waarschijnlijk ontstaan in eenen tijd, dat de pest of een andere kwaadaardige ziekte in de stad heerschte, betekenen hetzelfde. Zoo verklaart Heer LEENDERTZ. Ook de Heer SWAVING is dat gevoelen. Hij zegt: Ga naar de Berbice en zie: Hij is naar de Berbice, dat is: over de Berbice. De uitlegging kan in het geheel niet opgaan. Wij om zou juist de verwijzing naar die kolonie den, en niet naar Ceylon of de Kaap, mee afgestaan? Daarbij komt, dat deze spreekwijze voordat 1804 of 1814 dagteekent. Hij is beslagen. Dit moet zijn: Hij is belegt. Van den dronkaard wordt dit gebruikt, maar van iemand, wiens dagelijksch gebrek niet is, "over zijn thee water te zijn," doch die nu "de hoogte heeft." (Deze aanmerking is op de andere van uwe uitleggingen van dat "over gen water zijn" van toepassing.) Dat de uitdruck geen redelijken grond zou hebben, zou ik niet veel weg durven onderschrijven. Ik weet geen mede, dat is zeker; maar dat GRIMM of DR. om geen anderen te noemen, er ook niet mee zouden komen, neem ik de vrijheid te betwijfel. Eene muis van de Veluwe is slimmer dan een kat van de Betuwe. Men heeft hier zeker te denken aan de pogingen der Veluwsche afgevaardigden de algemeene Geldersche landdagen, om de te maken besluiten in hunnen geest te doen uitvallen. BWAVING. 5 zullen het maar blaauw, blauw laten en onblaauwe bloempjes. Vreemd, dat wij bij de spreekwijze Op BILDERDIJKS dwaze etymologieën worden ontbaald, en bij de andere naar de bloemen verwezen. Blaauw, dit is de eenige verklaring, is de kleur van spijt, teleurstelling, bedrog. Men noemt dus blaauw, wat beperkt is, wat waar of schoon of deugdelijk is, maar het niet is, vervolgens wat geen bezit heeft, niets betekent. Men denkt aan "blanketsel ligt te blaauw," aan blaauwe gas en blaauwe excusen. LBEENDERTZ. Dat is tante Bloemkool, een nichtje van grootje in de potiekelder. Dat tante BLOEMKOOL een, "die zieh wonderlijk, geheel zonder en buiten de mode opschikt," stem ik toe; dat zij dien naam draagt, "omdat kool de kens van verwarring heeft," geloof ik niet. Het hoort, meen ik, tot de familie van Oom Kool: een dat het gebloemde chitsen kleed, dat zij de baren naam met een syllabe vermeerderd heeft. LBEENDERTZ. Fat is er ingekomen als boekweit. Hoe kunt u hechten aan het fabeltje van in dosken paragte weide (ingekomen als boekweit)! Het donker, De boer een jonker; Lachertmis 7, De boer in den kelder. Ik vat de zaak geheel omgekeerd op. Waarom zou een boer minder kunnen werken dan bij heldere dagen? Neen! een donkere Lichtmis spreekt een vruchtbare jaargang, waarin het denkelijk wel gaat; een heldere Lichtmis daarentegen schraal jaar, waarin de boer naar den kelder gaat. Wel bestaat er ook een volksgeloof, in overeenstemming met uwe uitlegging; maar dit spreekt juist het omgekeerde, dunkt me. Twee tegen elkaar in strijdende bijgeloovigheden ook niet zeldzaam. Zoo is het dromen van volgens de een een gunstig, en volgens de ander ongunstig teken. De Bommelsche maat. Als was de oude Bomme maat niet kleiner dan die van de naburige, daarom kan met de spreekwijze wel Bommenbedoeld zijn, als men daar soms de gewoonte meer in het rawe of bij den roes, zoo als men met te meten. De bommuziek vind ik er althans wat bij de haren bijgesleept. Het heeft hobbel aan hare tuinboon. Niet zij, maar hij moet het zijn, terwijl hare in zijne verwa moet worden; daar men dit niet zegt van een ontucht levende vrouw, maar meer eigenlijk, 200 het schijnt, van de man, die aandrift heeft coitus gevoeld. Domineert als Boumens’ geest en Kip, zei ik, klom over een muur. Dat in deze spreekwijzen LEENAERT BOUWENS gemeend zijn, is een zeer ongelukkige gissing. Voorstelst beteekent domineren oorspronkelijk wel Aersen; maar het volk kent of gebruikt het niet in deze beteekenis, wel in die van den beest spelen. Vervolgens was LEBNAERT BOUWENS de man niet, die zoozeer de aandacht des volks trok, dat het in zijn spreekwijzen zijn naam zou vereeuwigen. Eindelijk Bouwens is geen familienaam. LEBNAERT BOUWENS was LEENABERT de zoon van BOUWEN, en wie, zooals de meeste niet adellijken in die tijd, geen familienaam had, noemde men, waar men een naam uitsprak, bij zijn naam, niet bij die van zijn vader. Men noemde hem dus LEENAERT en niet BOUWENS, even als men MENNO SIMON niet SIMONS, maar MENNO noemde. LEENDERTZ. De brief werd veertien spelen (of: laten waaijen). Deze zandbank zou slechts veertien vadem breedte hebben? Dit is immers volkomen onmogelijk. Op een oude kaart van ons land, in het werk: Het tegenwoordige Staats der Vereenigde Nederlanden, Deel I (Amst. 1838), zag ik de veertien aangewezen. Ze was minstens dertig duizend ellen breed. [En als ze gemeten moet worden van de oppervlakte des waters tot hare verste diepte? Is de breedte der zandbank hier niet, wat men anders diepte heet? Althans lees ik bij WEILAND, op het woord veertien: "De veertien is een gedeelte van de Noordzee voor den Hollandschen wal, waar men doorgaans veertien vadem waters peilt." HARREBOMER.] Heb je ook pakjes of brieven te bestellen? Men bezigt deze spreekwijze ook, om iemand te vragen, of hij er nog iets tegen in te brengen heeft, dat bij zijn spel volkomen kwijt is. Het is de broeder van nood. De Heer H. kan niet met TUINMAN en VAN DUYSE anannemen, dat het is de broeder van nood uit Matthew xxiii:3 genomen is, "omdat er te weinig overeenstemming in spreekwoord en tekst is, en het misbruik al te grof zou zijn." Ik kan het zeer goed aannemen, Er zijn voorbeelden in overvloed van spreekwijzen, aan de bijbel ontleend, die op de vreemdste manier toegepast worden. Om een enkel te noemen: zij hebben Mozes en de Profeten, Luk. xviii:24, heeft opzonderlijke, maar toch wel te verklaren wijze in de mond des volks de betekenis gekregen van: zij hebben geld. LEENDERTZ. Bij gebrek van brood, eet men korstjes van pasteien (of: Korstjes van pasteien is goed brood). Ik heb het spreekwoord zeer dikwijze, maar nooit anders dan in den door U afgekeurden zin hooren gebruiken, bijv. als iemand zijn pijp, in plaats van met een gewoon stuk scheurpapier, met een titel van een boekwerk opsteekt. Hij zal zich zijn kaas en zijn brood niet laten onthalen. Dit spreekwoord tot het kaas- en broodvolk te brengen, is wel wat ver gezocht. Ik hoorde het ook steeds aldus te pas brengen: Hij zal zich de kaas niet van zijn brood laten nemen. Hij is op de chaos. Men zegt dit bijna uitsluitend van een student, die zijn studie niet ten einde gebracht heeft, als ik dan ook bij de gelijkklankende spreekwijze: Hij wordt gesjeesd (of: gast op de sjees) heb te kennen gegeven. HARBEBOMEE. Hij is als de kwadratuur van de cirkel. Dit is niet alleen tot heden toe door niemand verricht kunnen worden, maar volkomen bewijs een onmogelijkheid te zijn. Zul een bewijs te leveren, is een onmogelijkheid; daarom zegt BAER, in zijn lessen over de Redenaarskunst, uitgegeven door de Maatschappij: tot nut van ’t algemeen, bl. 128, te recht: „Binnen een gegeven kwadraat een cirkel te trekken van gelijke oppervlakte, kan geen vraagstuk genoemd worden, omdat men er de onmogelijkheid terstond van inziet; daarentegen is het wel mogelijk, om een kwadraat te trekken, waarvan de oppervlakte gelijk is aan een gegeven driehoek. En hoewel dan ook de oplossing, die men verlangt, nog nimmer gegeven is, blijft het gevorderde toch een vraagstuk, gelijk tot hier toe met de kwadratuur van de cirkel gebleken is; waarvan de vordering aldus luidt: „Trek een kwadraat, waarvan de oppervlakte gelijk is aan een gegeven cirkel.' HARREBOMER. Het is vreemd een niet gegeven naar Corinthe te reizen (of: te Corinthe te wonen). Dit ziet op de beruchte LAIs, te Corinthe, een der vermaardste haters van Griekenland, die hare gunsten op zulk een buitensporigen prijs stelde, dat daardoor het spreekwoord ontstond. Ook de beroemde Atheneense redenaar DEMOSTHENES werd er door afgeschrikt, en zag met de woorden: „zoo duur wil ik het berouw niet koopen,” van zijn voornemen af. SWAVING. Hij is crimineel. Men zegt dit niet zozeer van iemand, die de gewoonte heeft van sterk te drinken, als wel van hem, die op een bepaald oogenblik erg beschonken is, al gebeurt hem zulks anders zelden of nooit. Het is oren- en pootjes-dag. Zou dat ook niet den afkeer aanduiden, welken kinderen te kennen geven, als zij zoo dikwijls de oren en pootjes van varkens of schapen moeten peuzelen? Zoo zeggen zij, die niet van knollen of spinazie houden: Het is knollendag, of: Wat is ’t verwacht soort van morgen: spinazie of knollen? KOBU. Van twee zaken moet men dagelijks de waarde meer leeren kennen: geld en geloof. Zou geloof hier niet staan in de betekenis van oordeel, en het spreekwoord dus niet geheel op de behoefte van dit leven zien? Dat is de regte. Daniel niet. Die overbrenging van de bossen DANIELS op den man is wel koningje los weg geschieden, vrees ik. Een David Jorisses leventje leiden. Dit zie ik bijzonder op zijn levenswijze te Bazel, van 1544 tot 1556, toen hij zich, van 1544 tot 1556, ophield, onder de leiding van JAN VAN BRUGGE, zich voor Vlaams edelman uitgaf, en den grooten spel speelde. Zijn aanhangers bezorgden hem jaarlijks aanmerkelijke sommen. KORUS. Meisje! neem het eerstie deel van een meloen, Het middelste deel van een ham, en het laatste deel van een hoen: Dat zal u goed doen. Is het raadsel wel opgelost, als men het meisje deelt met verstand te kiezen? [Het meisje, dat verstand kiest, zal in de aangeduide deelen van meloen, ham en hoen de oplossing van het raadsel wel vinden. HARREBOMEE.] Hij is naar Delft geweest. De hier verbaalde vervolgens kwamen van Delft, maar gingen niet naar toe. Dus blijft de oorsprong van het spreekwoord nog onzeker, dunkt me. Zoo gaan er dertig in een dozijn. Mijn och is dertien, in plaats van dertig. De zegswijze weg dan een weinig meer natuurlijk, dunkt me. Het is waar; maar er zijn meer spreekwoorden die de zaak wel wat onnatuurlijk vergrooten, bijvoorbeeld: Wat is het ruig in dat gat, zeg ik, dan was in een schoorsteen, die in geen negen en dertig jaar geveegd was, — Man, wat ben je ruig, Aalije, en hij was in geen 268 en dertig jaar geschoren, — Wel zus, gij zijt oud geworden, Aalije, en hij had nog geen zeventig jaar gezien. Alle dingen zijn zeven en alle goede dingen zijn drieën. De zes werkdagen en de zevende rustdag zijn mede de drie hoofdvolmaakten van den Heer kunnen moeilijk de oorzaak van de heiligheid zijn, die ook de Heidenen aan de talloze zeven en drie toeschreven. De dertiende man brengt den dood aan. Verre dat dit in de eerste plaats op 's Heeren zou zien, ziet het op den dood van Joodse. Het bijgeloof schrijft aan hem, die het eerst een dertigst de tafel verlaat, toe, dat hij ook het eerst en wel spoedig zal sterven. En Jupas, bekend is, was de een, die en het eerst den verliet en nog vóór den Heer op een rampzijnse wijze zijn leven eindigde. Den sleutel op de doodkist leggen. Dat door bijgebrachte voorbeelden de vroegste zijn, die in de geschiedenis vermeld worden, mag waar zijn, want vorstinnen betreft; maar daarom behoeft het argument niet van die vorstinnen afkomstig te zijn. In algemeen moet deze symbolische rechtsdaad algemeen gebruikelijk zijn geweest, want niet alleen vorstinnen genoodzaakt werden, zich aan wonderwerken. Sem doorroeker, Men zegt dit gewoonlijk aan, wiens gezicht de duidelijke sporen van binnen haakt aan sommige zijden draad. Dat zijn het woord tiren (onbepaald bezitter) kreeg van wreedaard beleedigd doen verkrijgen, ik niet zal vergeten. Ik geloof, dat dit gevoelen alstorsch noch grammaticaal onbehaad zou worden. Als eens Eenigste noot. Men zegt in het oosten van Gelderland. Hoe komt die hier verzeild? Men zou eer verwacht haar te Rotterdam of in een van onze zee-warens veel verkeer met Engelsen is. Geseld is Leidens troost en Hoop is Leidens hoop. Er is (daagt mij) volstrekt geen grond en deze beide spreekwoorden bepaaldelijk zijn te Leiden in 1574 toe te passen, veel om Leiden zelf in deze spreekwoorden op te passen. Lang voor dat men te Leiden zich geprijs had het beleg onderworpen, en zich met de vijand vijelen had, had men in Leiden troost en verwierf die door geduld en hoop. De raapzaad. De daarbij geplaatste argwaar zou beter gepast hebben bij het spreekwoord. Op den tienste April zendt men de gekken, dat is ook 200; maar toen ik het verdeelde Paaschfeest leerde kennen, waren al de woorden van de rubriek april reeds geplaatst. HARREBOMEE. Het is van het oude geloof. Bij deze spreekwijze heeft men de woorden van de Heer opgevat als een spottende benaming voor Delftsch bier van de echte soort. Tot zoover goed; maar wanneer er nu bijgevoegd wordt dat het bier dus wel in de zin van meer warmen zijn, wordt de lezer geheel van het vangt. Het is een spreekwijze, blijkbaar uit den tijd, toen de hervormde kerk in de plaats van de roomsche begon te worden. Roomsch heette toen het hervormde het nieuwe geloof. Met spotpeling maakt het onderscheid tussen het oude geloof voor de oude soort. Het sulden den rooden haan uitsteken (of: laten vliegen). Dit beduidt niet alleen het kruid in den tuin, maar wordt in 't algemeen van het nevenschikken van een huis, een schuur, etc. De roode Haan kraagt over huizen en daken. A. VAN OVERBEKE, Lymverken, blz. 2. Het is een bekend bedelaars dreigement ten platten lande. Zwavink. Hij heeft het in de haren (of: in de kruin, ook wel: Hij heeft pijn in het haar). De dampen van den sterken drank zijn opgestegen, en hebben hem bevangen. Niet zoo. Men bezigt dit, om de naarmatigheid van de dronkenschap aan te duiden. Men voelt, na veel gedronken te hebben, vooral als de dranken niet geheel zuiver waren, den volgende dag dikwijls een zeer eigenaardig en onaangenaam gevoel in de haren. Het had beter afzonderlijk gestaan, een dagrop zijn uwe woorden meer van toepassing. Jemand een haberdas geven. Haberdas zal wel niet zijn; maar heb je dat, maar heb ik dat. Hij heeft niet veel om de hakken. In Friesland zegt men ook: Het heeft niet veel om de hakken, dat is: het is van weinig betekenis, van weinig belang. [Er zijn velespreekwijzen, die men zoowel van zaken als van personen bezigt, en omgekeerd. Ken van beide is dan doorgaans slechts opgegeven. Zoo is het mede met de spreekwijzen in bevestigenden zin, die evenzo ontkennend gebruikt worden, en omgekeerd. Om van het laatste een voorbeeld te geven: men zegt zoowel Vrij schip, vrij goed, als Onvrij schip, onvrij goed. Het laatste is alleen Opgenomen. HARREBOMER.] Het is een hand vol zonnen, Dit zal moeten zijn: Het is een handvol zonnen, en op handvol, niet op hand behooren geplaatst te worden. Oorspronkelijk luidt het wel zonnen; maar daar wij die vorm van den genitivus in dit woord niet meer hebben, moeten wij wel zonne schrijven. De spreekwijze komt ook voor in den Minnen Loep, een werk, dat rijk is aan spreekwoorden en spreekwijzen. LEENDERTZ. Met de warme hand. Men bezigt deze spreek- wijze wel in onderscheiding van een vermaking bij uitersten wil; doch het schijnt min juist gezegd, dat de dode hand daar tegenover staat. Zie uw eigene verklaring van de spreekwijze: Het is in de dode hand. Hij heeft de hoogte (of: Hij is behoorlijk op de hoogte, ook wel: Hij is op de hoogte van partij). Men zegt dit niet bepaaldelijk van een dronkaard, maar van iedereen, die op een zeker tijdstip iets weinig over zijn thee water is. Het is dus, voor een' overigens zelfs zeer sober mensch, niet noodig, dat hij althans eenmaal in zeer hoge mate beschonken zij, om deze spreekwijze op zich toegepast te zien. Als den horrement. Kan deze uitlegging wel opgaan? Vooreerst zegt men meestal: als den horrel, 200 als dan ook gelezen wordt bij. VAN RUSTING, in zijn Volgeestige werken, bl. 53, waarom dus horrement wel van horrelop dezelfde wijze gevormd. LXII Als den horrement, zal zin als dreigement van dreigen, donderement van donder, enz. Maar ten andere is men, van horrel of horrement sprekende, gewoon aan geheel iets anders te denken dan aan opschik, sieraad (ornement). SWAVING. Jan Rap en zijn maat. JAN RAP moet reeds in 1692 bestaan hebben, daar hij, op bl. 106, voorkomt in een toen gedrukt kl. 8°. werkje, genoemd: Byt-zalf der gebreken of Toetsteen van de wereld. Door een Inwoner der Gapersstad. Gedrukt in Gapersstad, voor den Maker. HARRISBOMEE. Een gelukkig jongentje van Scheveningen! Het gelukkig jongentje van Scheveningen, dat in deze spreekwijze voorkomt, is niet een spiegeling op de armoede der Scheveningers, welke toch niet zoo groot is als die der bewoners van sommige andere visschersdorpen, maar de titel van een in de vorige eeuw bekende, na vergeten vertelling. LEENDERTZ, Op verzoek van een der intekenaars, wiens binder de beide verbeterde verklaringen, vroeger op den omslag geplaatst, heeft weggesneden, worden die hier herhaald: Hij komt van Caneghem. [Als men zich niet laat uithoort, maar veinst, van een behandelde zaak volstrekt geen kennis te dragen, en zich van den domme houdt, dan bezigt men dit spreeknoord. Caneghem is een West-Vlaams dorp, en in die Vlaamse provincie behoort het spreeknoord bepaaldelijk tot huis.] Spreekt zij Engelsch? [Dat wil zeggen: is zij goed van geld voorzien?! Men gebruikt deze spreekwijze, wanneer er sprake is van een meisje te huwen, oorspronkelijk van de kwistige wijze, waarop de Engelsen doorgaans met hun geld omgaan.] Nog een paar andere verbeteringen voeg ik hierbij. De eerste leerde ik kennen door den Heer T. Pan, in zijn beoordeling van het werk, waaruit ik het spreekwoord overnam. Het is te vinden in De Recensent n°. 11 van 1857. Door den vroegtijdigen dood van die verdienstelijke schrijver is, helaas! geen gevolg kunnen gegeven worden aan een geuite hoop tot "de aanvulling van een overgroot aantal woorden, die in dit boek [v. Lenneps Zeemans-woordenboek] een plaats hadden moeten vinden." De tweede gaf mij de Heer Mr. S. Swaving, met de opmerking, dat mijn uitlegging niet waar kan zijn op den historische grond, dat dit spreekwoord, te Zutphen, voor den tijd van koning Lodewijk van Holland, reeds zeer bekend was. Hij vaart maar op een platte kaart. [Dat is: men kan hem niet veel toe vertrouwen. „Platte kaart is een kaart, waarop meridianen en parallellen door rechte lijnen aangeduid, en de lengtegraden over de gehele aardbol even groot genomen. Deze kaart geeft dus geen geheel voorstelling, en mag om bruikbaar te zijn, slechts een aantal breedtegraden bevatten. Zij kunnen alleen voor een kleine uitstreking der kust bijvoorbeeld tot de schets eener baai of reeks eilanden dienen. Voor zeekaarten bezigt men algemeen de ellipsende kaarten, is de zestiende eeuw door een Vlaamschen aardrijkskundige Mercator gedacht. Op deze zijn de parallellen en meridianen ook door rechte lijnen voorgesteld, aan de lengtegraden even groot als een grootte van de aequator. De breedtegraden echter gaan, van de aequator af, in dezelfde verhouding aan, als de lengtegraden op aarde, van de lijn afgerekend, afnemen. Dit heet: vergrendende breedte. Op deze wijze is elk punt van het net van een wassende kaart een goede afbeelding van dat gedeelte der aardoppervlakte.) Dat is: Dat is het beeld der onnozele kennis. Misverstand ziet het op don LUIS DE BORG. BENET (don Louis = verdomde Louis), moet het als een werzetting beschouwd worden van het Vlaamsche spreekwoord: Hij kijkt verre, gelijk de prins van Oranje, te maken daar dezelfde woorden: van verre, met de mijlen in het spreekwoord van den verdomde gouverneur gehoord worden. Mogelijk ook ziet hij op koning LODEWIJK XIV, die, wat BOILE en zijne overige loftrompetters zeggen mag, meer van schijnt gehouden te hebben, om laten vechten, dan om, even als CESAR NAPOLEON, zelf mee te doen. Even als vroeger de Heeren J. A. ALBERDING, THIIM, te Amsterdam, en Dr. Fr. L. HOFFMAN, te Hamburg, heeft thans de Heer Dr. AL. WILLEMS, te Brussel, de vriendelijkheid getoond mij eenige afgedrukte losse vellen van de Revue littéraire toe te zenden. Daarop vind ik, op 316-833, onder het opschrift: ‚Revue littéraire Neerlandaise. Philologie,” de volgende werken besproken: „Beatrijs en Karel ende Elegast, door W. JONGEBLOET. Amsterdam, 1859, in - — Van Wyn’s aanteekeningen op de Rijmkronijk van J. Van Heelu. ’S Gravenhage, in - 4°. Proeve van middelnederlandsche taalzuiveringen door M. DE VRIES. Haarlem, 1856, in 8, Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, door J. HARREBOM & R. Utrecht, 1858, in - 8°. — Woordenboek, door J. VAN LENNEP. Amsterdam, 1856, in-8°. — ZEschylus' Agamemnon, vertaald door G. KARSTEN, Trajecti ad Rhenum, B, in - 8.” Bij mij in Spreekwoordenboek betreft: de beoordeling maakt een drietal aanmerkingen, die ook anderen reeds gemaakt zijn, en door mij vroeger, de eerste beoordeelt hij een spreekwoord, alleen uit het vorm, en ik geloof niet, dat dit de enige maat is, of dat het bestaan van een spreekwoord meer gezegden van gelijken vorm wettigen zou. In het tweede gedeelte handelt de beoordelaar over de herkomst der spreekwoorden voor de verschillende takken. Dit levert slechts 'geringe voordeelen' op, zegt hij bij mij dunkt; indien de voordeelen gewonnen zouden zijn, zij blijken zouden wel zwaar te wezen. In de derde bespreekt hij de overgeslagen spreekwoorden, die, naar zijn mening, als vervolg op sek, beter 'in een algemeen bijvoegsel, in de vorm van een addenda', te geven waren. Dit gebeurt; maar is een gevolg van mijn wijze van handelen, en heeft, gelijk ik vroeger aan toegegeven, meer voor- dan nadeel. Hij zelf noemt dit echter 'kleine onnauwkeurigheden, die bij een tweeden druk liggen te verhelpen zijn." Ik ben de heer Willem grooten dank schuldig, niet alleen omdat hij mijn boek bij onze Belgische broeders heeft bekend gemaakt, maar vooral voor de wijze, waarop hij het heeft gedaan; want hij noemt het 'een schoon gedenkstuk, dat evenzeer der natie tot eer strekt, welke de bouwstoffen voor dit toe verschafte, als de stichter, die waagde, het met zijn handen op te rigten." "Wij twijfelen geenszins," zo eindigt de beoordelaar, 'aan de goede ontvangst, welke dit Woordenboek, zoowel in België als bij onze broeders van het Noorden, te wachten staat.' Aflevering 4 en 5, van Deel II, bevatten samen 5437 spreekwoorden, waaronder 8129 als herhaling, en dus 2308 voor het eerst voorkomen. Van de laatste zijn er 1429 van aanwijzingen voorzien en 446 uitgelegd, terwijl er 9 in de Bijlage zullen voorkomen. GORINCHEM, 25 October 1860. P. J. HARREBOMEE. ERRATA IN AFLEVERING 4 EN 5 VAN DEEL II. bl. 190, kol. 1 " LIX, " vroeger in Deel I: " EL en in Deel II: 'reg. 45 staat: uw lekkere mosselen lees: uwe " lekker morselen bij een aap. " bij een' aap. Bekijks, " Beekik. 