title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: 9. Der wegen dat, wanneer Erff voor Erff is gekocht, oft van den prijs van de verkochte Erve, ander gegolden, oft dat die penningen tot gemeen profit bekeken zijn, die gekocht oft gegoldene Erven, wie ook die penningen daarvan gemaakt, zullen diezelfde aard, wezen of natuur hebben als het goed, en overzulks komen en keeren die in plaats van hetgene dat daarvoor aangekocht oft verlaten is. 45) § 4. Wanneer een ofwel gefabriceerd ofte ingepakt erfgoed aan het eervolle wierp prijs is verkocht, oft van de prijs van de verkochte Erve, ander gegolden, oft dat die penningen tot gemeen profit bekeken zijn, die gekocht oft gegoldene Erven, wie ook die penningen daarvan gemaakt, zullen diezelfde aard, wezen of natuur hebben als het goed, en overzulks komen en keeren die in plaats van hetgene dat daarvoor aangekocht oft verlaten is. 10. Alles dat in erfgoederen op hylick is gebracht, al zy dat hetzelfde voor den hylick gewonnen en geworven, oft voor of na dato van den hylick overleden is, wie ook gereede penningen die bij hylicx voorwaarden tot Erf zijn gemaakt: En worden ten aansien van Man en Vrouw voor geene gewonnen oft gereedte goederen gehouden ofte gerekend, maar alles als Erf, keert naar liet scheiding van den bedde, in eigendom tot ten genen daarvan het is gekomen, oft aan desselts erfgenaemen soo hier voor gesagt is. II« Voor gereede ofte bewegelijcke goederen werden gehalden, Gelt, Huysraedt, Ingedombt, ende wat niet nagel- vast is, versehenen Pachten, verloopen Reuthen, ende alder- hande schulden , die men den stcrfThuyse schuldig is , wie insgelijcx alle actien tot gereede goeden , ende voortaen oock alle Goldt ende Silver , 't zy gewcrckt oft ongewerckt 12. Van gelijcken worden voor gereede goederen gehal- den die Vrucliten des velts ende Hoygewas, sy zijn geraaydt oder niet, wie insgelijcx, alle Aeft, 't zy dat het geschudt ende geslagen oft gegluckt is, ofte noch op de Boomen staet ende vast is , mitsgaders alle visschen die in halt-poelen , visch- kästen ende anderssints zijn sittende 48). im ©eaenfaft jur 3uL 23erq. <prari$ ; f. 58b. I. ©. 2!9. Ccnn baö ^aufgefb *on 3ttatcn gilt ate ütferirt, unb n>a$ mit bcm Jfaufgclbe öon Sttaten gefauft tpirb, gilt gletdrfall* alt Sßatum. 46) <5. ob. Sfrnh. 33. * ■ 4:) fci* SlnSnatymen be$ Grrfefen$fd)en föedtfe* f. STnm. 40. 25er Slnäbrucf voortaen ook alle Goldt" beutet Mit* retetjettb an, baß tycv t>aö £anbrect)t eine Steuerung gemad)t. Ueberbteß nn'jfen nur , baß öorbeui ©olb guro Smmbbrl gebort I>at, wie ftd) bie* in (Srfelcnj erhalten bat. 48) Sähe £rf elende enSöjfenbttcfr %tf. 7. fagt: „Korn op dem Feld eut die Egebezehren hven, ist gereidt gudt, mar ^-3^(<r ftftyr efoe Suö# nähme, bie in ber $anbfd}ttTr>«nfefrrft(ty geröfen, - (Heu?) — also lange als die SiffcÜien? — oder — Cossen? nicht daar dafür gegangen waren, bly- Digitized by Google ©efoernföe* ßanbw&t. ZftL 1. Sit. 2. 5.5. 635 t3. Alles dat van de beteckeningen ende begrijp van de woorden van natuurlijke, onnatuurlijke oft erf patrimoniaal ende gewonnen oft verworven goederen is gesagt, wordt niet alleen verstaan ingevalle van overlijden tusschen Man ende Vrouw, maar ook in Testamenten oft anderen uitersten wille ende overlijdensakte, 't zy uit kracht van Testament oft naerLandrecht, ene voorts in alle andere dispositie ofte maakbare en Contracten. Behelflijck, dat al ist dat de goederen bij een van de Ehevelden voor die Ehe verworven oft gewonnen voor Patrimoniaal goederen gehouden worden, ten opzien van de andere Ehe-genoten, ene dat die ook voor sulcx tusschen buo ofte hunne erfgename niet gedeeld en worden, dat die sette noch tau in de waarheid niet anders dan gewonnen ofte geworven goederen zijn, Ene oversulcx bij dezelfde verhandelt, gemaakt, gegeven oft gegeven moge worden, zo hun dat goed dunekt, Ende sulcx niet gedaan hebbende, versterven ende verlopen bij armoede als andere hunne verworven en verkregen goederen volgens't gene hier naer ouder den Titel van overlijdensakte wordt gezegd. §. 5. Schuld en lasten van den overledene en de gehuwde Persoonen en belastiging derzelfde. 1. De langstlevende, gelijk hij na het Land-recht, geniet het gerechtigd goed van het overleden, zodoor is hij ook wel bij de Erfgename(n) en waren geen gerechtigd goed. 2. Leener, geboren aand, nodig blijft de Sorgplichten: 3. Mijn stuk is gerechtigd goed, ook wanneer hij nog ligt ongesproken op het Land, maar is hij gesproken, is het erft. 4. "Strooi en Kaff, zo is dat, is alles gerechtigd goed. 5. Vele tijd en zelden, ook niet bij toegangsnamen, tot gevangenen stand, maar in gevangenschap (onder boetes) kunnen ze worden opgelost. 6. Daarvoor volgens het bepaalde §. 10, onbekende rechten, moet worden gelet op de schuld, verschijnen, pachten en rechten te betalen, en mag daarvoor worden aangesproken, en vaak op hem, of zijn goederen daarvan geen verhaal en waarheid, mag hetzelfde genomen worden op de Erfgenamen van de roerlijke goederen. 2. Maar of diezelfde Erfgenamen ook tot onbehoorlijk gehouden worden genomen van de roerlijke goederen, zodoor zullen zij eveneens gehouden zijn in de betaling van de schulden van het overleden, naar aanleiding van de waarde van alle de goederen, die op hem overleden zijn, der gestalt dat zowel de onroerlijke als roerlijke goederen, zodanig die de langstlevende heeft behouden, als die hem zijn onttrokken, de betaling van de schulden onderworpen zullen zijn, naar aanleiding van de waarde van deszelfde en andere goederen, en dat de Erfgenamen die hun misgrepen bevatten, van de Erfelijke goederen zullen missen den eigen dom, en de langstlevende de Tochte. Ab den längst lebende besorgt van mehr last und schulden, dan die gereedte goederen solden möchten, hierauf mag er vorausgegangen sein, um seine Verlichtung, und um die Einquellung der Schulden. Dagegen habe ich das Besorgen, dass die Eigenschaften, wie Kegel oder Überleben, die Herrschaft mobilisieren, bei einem Bankenschauden verbleiben, und auf die Zukunft und die zehnjährigen Verbindlichkeiten in X. Er haftet jedoch nicht, was jene, als bei Mobilien reißen, in Subsidium, Kassen bei verschuldungen und bei der Seeleute's Boni, die Gelegenheit zu gleichen Zeilen; reiben diese nicht hin, so muss der Übersetzer darauf achten, sein weiteres Sermon ein zu nennen. Kurz, bei Stroh fasst er gut, aber 25 ergibt sich auf Nachforschung, welche Zeit und Errungenschaften schon die Befreiung von der Schuldenbeschuldigung befreien können, und bei welchen Stücken durch Gerüchte geraubt worden sind, auf den Säulen mögen. Zap, diese substanzielle Haftung, die im Rahmen der Gerichte und Gesetze bestehen nur zur Absicherung, wenn sie erklärtermaßen auf die ererbten oder vererbten Sachen entweder gebracht oder erfunden werden, man erfährt das auf III. S. 4. Digitisiert von G. Gelben, S. 15. Allein nicht zu tragen, selbst den Gerichten, an welchen er gesessen ist, zu kennen gegeben, und darauf schriftlich oder mündlich einwilligungs- oder Einwilligung zu verwerven, um die bei den Gerichtsschreibern oder Secretären in Gegenwart von zwei Schepenen oder genügen zu tun, beschreiben. Welche Einwilligung verworben, habende, wird der letzte lebende vervolgens binnen dem Zeitraum von vierzehn Tagen nach der Erklärung die vorher erwähnte Beschreibung besorgen, die zu erklärengestifteten, des Erklärenden Kinder oder Rund um die Einwilligung, und im Falle nicht, desselben nahestehende Blutverwandte oder Freunde, die dessen Erklärenden Erben sind, solden können und, auf dass alles bequem geschieden wird. 5. Dwelck gedaen synde, worden daer naer die ge- reedc goederen door den Gerichtsbode in bywesen des Ge- richtschrijvers, ende de naeste Vrunden (daer toe oock geroe- pen, als voor) openbaerlijck by uytroepinge, den meesten» daervor biedende , vercocht, ende de penningen daer van kommende, oft oock int sterff-buys bevonden, oft van uyt- staendc schulden gekommen bekeert tot ontiastinge van de 5i) 2)a$ beneficium inventarii fyot %itt eint eigen* tböm(td)e 9tatur. <?$ gerflort freiftd) bie abfohlte *Rt* prefentation , aber in einem anbern Sinne wie %c* tt»6^nltcfj. tiltmlidf et befreit bett Ueberfebenben nid}t fctö gur Mögen relativen Haftung , fonbern feine Mraft befreit tatin: bafj ber Ueberteoenbe , alt 33encfictar* erbe, nityt alt ein ju haften braucht , fonbem baß bat übrige ©efammtt>ermoaert $ur fnbfibtairen #af* fang tnifterpf{id)tet wirb. zRad) n. 10. fjetßt e$ : „he begeert den Last van den Schulden niet absolutelijk aen te nemen." 3tarmutf)(id) %at biefed S3etteftctttm Ijier bett lieber lebenben md)t gdn^ftc^ mit fei« nem Vermögen l)eraufyiel)en tonnen , mit er roegen ber ®ütergemeinfcf)aft immer afö SDfttcontrafjent ber ©djulben galt. £)at)er felbfi bie grau (nad) 9.)/ wo (fe mücontraljtrt tyattc, burdj ben Serjtdjt nidjt frei mürbe. 5a) 2)a$ Beneficium inventarii ifi JUerft burd) bad CWtßC (Sbict Slrt. 30-35. in'* @e(bernfrt)c eingeführt. 2)a*. f. nnt. b. III. 8. Digitized by Google 538 Oelöernfdjeä Sanbredjt. 1. Sit. 2. 5 5. schulden van den sterf-huyse , betalende jerst de geprtvile- gcerde ende daer nae de schadelijckste , als zijn die op In- terest loopen , oft daer van schade is te verwachten , ende dergelijcke. 6. Ende soortso de gereedte Penningen, Goederen, Schulden, Actien en Crediten niet bij en reeksen, om alle de schulden te betalen: Zo en is alsdan de langst levende wegen de erfdeel van de gereedte goederen in de voorde betaling van de schulden alleen niet gehouden, maar zullen ook daartoe gerichtelijk en met brandende Reerse verkocht worden, in bijwijn en daarvoor geroepen die dat kunnen aangaan, als voor, eerst die gewonnen en verworven goederen, en daarvoor zo die daarvoor ook niet genoeg solden zijn, de Patrimoniale goederen van den langst levenden en eerst aangeslagen, van elke zijde evenveel ten minsten schade. 7. Maar met zulke aanklachten, beschrijvingen, verkoopingen en bestrekkingen van de gereedte goederen, schulden, actien en crediten tot betaling als voor, en is de langst levende van de resterende schulden van den overleden huize niet ontslagen, al waar er ook zo, dat alle de goederen van den overleden huize daarvoor in der manier voorzien waren, waren bekeert, maar mag daarvoor altijd aangesproken, en als hij middel heeft, tot betaling van de schulden bedwongen worden. 8. Bewijslijk nog, dat een Weduwe langer levende mag uit den overleden huize scheiden, uittrekenode alles haar ingebrochte onverlijkte of erfgoederen die al nog in zijn, en haar van de schulden van den overleden huize ontlasten, mits verthyend binnen veertien dagen na de afdaling van haar Man, op alle de gereedte goederen, schulden, actien en crediten van den overleden huize, ook die zij zelf erop hylick heeft gebracht of die haar stamder Echt aangekomen zijn, moet op alle gewonnen en verworven goederen, gelijk hier boven nog is gesagt. Digitized by Google ©efocrnfcfrtf Sanbredt. Zit. 2. 5.5. 639 9. Ten waren nogtans, dat dezelfde schulden van haverntwegen waren gekomen, als bij haar opgebracht, oft op baar verstorven, oft dat zij diezelfde voor Heer en Wete behoorlijk had bekend, en haar daarvoor verbonden, oft dat zij eengelde van de gerechte oft verworvene goederen van den Sterfthuysce ter quaeter trouwen had verstreken oft verdongert, oft dat die schuld quaeme van geen dat tot gemeengoed Huiszetting is bekeert, zo boven is gesagt (54). 10. Een Vrouw verthindt op haar Mans Sterfthuys oft een Man die de ruerende goederen, schulden, acties en credit en op den last van de schulden, niet absoluut en begeert aan te nemen, mag haar Tochter van die jeugdige onruheende goederen niet genieten : ten waren dat Man en Vrouw Kindereu t'samen hadden, op die welke den eye gen dorn van die eets en andere goederen door den dood van die jeugdige afstijgende zoude vervallen syn (55). Aanvullend: 51.) beëliggen zij dat, bij berechtigde afschaffing van de plichten en beëindiging van de schulden, de ene wordt vrijgesteld. Hier in dit tekst bevatte, beëindigde schuld, het is eigenlijk bloot baar, Beëindiging inventaris. Omdat deze openbare uitgave volgt benodigd voor ,,Een Vrouw moet haar man begraven en laten lijgen op het graf, als zij met uit het Huis gedragen heeft, en gaat niet weer terug in dat huis waar haar man is uitgedragen, zo en deerf zij geen schuld betaalt en zij en moet ook geen ander goed van haar mans wegen anfordigen, alles zonder arglist." 55) Superstes toerttert alt ©eneftriarerbe audj bte ©ethudf)t. Darauf folgt nadj ber 9eatur beß Beneficium, baä bte &rbengliâität eigentlich nur gerstbren fott: baß superste audj üi 93ejielitng auf bte 5eib^«d>t a($ ^rbc gilt. — Statte er biefelbe nijt a\i Ghrbe, sonder bern jure rondominii ober ipso jure, ober gehörte Êe nijt Êur (Srbfdjaft, fo toürbe (Te and) buref) ben33er. gilt auf bie ©rbfdjafr nijt aer|tort »erben können. Digitized by Google 540 ©efoernfcM 2anb«c&t. 1. S. 2. $5 11. Dat gesagt ist van scheydinge uit den sterf-huyse van de Vrouwe ende uitrekkende van hare erfelijkke goederen sonder in den schulden gehalten te zijn, wordt ook verstaan op den zelfde voet plaats te hebben, tevens opsien van de Hinderen, als die Vrouwe voor den Man kam te sterven, mits verthvende boven die erfcunde goederen, die den langstlevende naer Land-recht toebehoort, op alle des Vaders duurende den hylick veroverde, ende overgeworven goederen, blijvende des niettemin den Vader onverkort in Tochte van derzelfde Kinderen, Moederlijke erflijoke goederen, op last noebtans van boorlijke onderhoud ende uitsetting derzelfde Kinderen, naer aanvoort van syn middelen, als sy zullen tot loflijke staat sollen begeven, volgens het gene hier voor is gesagt. 12. Zoo wanneer Man ende Vrouwe eenige goederen op bijzijn brengen, die met Renteen oft Rechten oft anderszijts met Pensionen belast zijn, zoo en is de langstlevende die de Tochter van des eerste afstammende belaste goederen beheert, noch sijne Erfgenamen niet voordeur in den verloop derzelfde Sebalden, dan ter tijd toe dat die Tochter duurt, ende dat sy oft bij daervan zijn gescheiden, ende voordeur niet 56. 13. Maar als eenige Renten staender Ebe op des een of des andere goederen bij hun bijden zijn bekent: Zo is en blijft zo wel d'een als d'ander daarvoor gehouden en verbonden, doch men moet eerst aanspreken en vervolgens doen op den genen die het Pant besit, en gebruikt, denzelfde geheel in zijn verhaal op den genen die mee daar in gehouden zoude zijn, zo verre hij daarvan niet en is zijn vergevallen. 14. Als des Mans of Vrouwe onvergelden goederen gedurende den tijd met enige jaarlijkse Renten of Pensions worden belast of verkocht tot gemeenschappelijk erfgoed of behoeft, en dat zij geen Kinderen achterlaten, moeten die voldaan worden na de betaling van de gegevens. 15. Ingeval bij tijd van overlijden dien aangaande niet anders en waren verschenen, alsof anderszins gevolg zoude moeten worden, het bespreken daarbij gevolgd, en als daar kinderen lijn, die zouden hun te Vreeden moeten houden met de onverkiddelijke goederen die zij in den Sterf-huis van hun Alters zouden vinden, blijvende naar den Land-recht die Tochter daarvan aan de lantst-evende. Echte Rijnen zijn in hun Ouders macht en plicht tot dat zij zijn gehuikt, oft tot anderen lofelijk staan, daar van zij hun onderhoud kunnen hebben, oft tot den alderdief van twintig jaar die Mans, en die Vrouw personen van achttien jaar, gekomen, oft dat zij uit hun Ouders brood en plicht gedaan en geëmanipeerd. Derjenige (Ehegatten, bezingen Ulates beelden roof (en), waarbij de Schuldige voor het geringste verklaring, tot benul van Ulates beeld, aanbeveling (Ehegatten, resp. bellen Arbeit. De uit een van de Oude manieren, fon, zo is een van de Oudersplichten een Samenwoningsverdrag, uit een van de mannelijke beelden, bepalen, snel te vinden Weeg, omdat de Min, die Mensen, behouden, een Schuldige en Schuldige in de Grote Persoon samenfatten. Digitale versie door Google. Het gebeurde, W.I., dat. De Ouders, zijn, en daar na zijn en blijven zij daar uit, zonder weer in te vallen. Twelk ook plaats heeft, alwaar dat de Echtgenoot na maal met de dood quam te weten, en dat de langstlevende tot zijn achttien of twintig jaar nog niet en waren gekomen, want een zodanige niet weer in de plicht en macht van de Ouders vervallen of keeren, maar moeten daar uit blijven, gelijk zij waren ten tijde van de Echt. Een Vader mag zijn Kind, Zoon of Dochter niet zijn brood en plicht doen, alst hem belieft, niet tegengestande dat het Kind nog geen achttien of twintig jaar is, voorbehouden dat het zelf niet en geschiedt tot achterdeel des kintzes, en om hetzelfde te doen, moet komen in persoon, oft door een volmachtige daarvoor speciale last hebbende, voor zijn ordinair Gericht, en aldaar versuchen zijn Zoon uit de broed te doen, welke geschrift in de manier na volgende. De Vader doet, door zijn Voorspreker zeggen: Heer Scholten en Schepenen, hier komt N. en zegt, aangesien deze Bank gespannen is, om een jegelijk Hecht en Justitie te doen: Zo is dat hij verschopt Schepen vonnis, dat hij met bewijzen aan N. zijn Zoon alhier tegenwoordig, de som te stellen, zoveel als het dan den Vader belieft, jaagt hij hem macht uit zijn macht en plicht te doen, en daarop moet de Heer Scholten om vonnis en wat er behoort te gebeuren. Waarover die Schepenen bij den Scholten als gewone zijnde, wijzen dat die persoon hun Kind wel mag eraan leenst, oft uit zijn brood en plicht doen, met Lemmer bewijzend op zoek naar goede onderpanden jaarlijks (de som te noemen) en te zelfde gedaan zijnde, dat derzelfde sal. Hier bij deze voorbereiding wordt (Smanipulatie! et cetera) steeds verwezen naar de waarheid. Der 3e (Bruct) aangetoond, aangesien deze Bank gespannen is, de weg: "Bafj bad (Smdt) geopend." Over deze brief vormt de Keizer zijn besluit over de Vrijheid van Spreken. Sanbrectt c. 1u. Jood. I. 155. Digitized by Google ©el&ernfdjeä Sanbredtf. 3$Ll. 2it.3. J. 2. 543 Viesen geemancipeert , oft uyt sijnes Vadcrs broodt ende 6. Ende als den Vader daer nae de voorss. somme jaerlicx sijnen Soon beweesen beert, Soo is ende blijft die selve Soon daer nae ende van den dagb af voortaen geeman- cipeert , oft nyt sijn Vadcrs macht ende plicht , niet tegen« staende dat bet selve kindt daer nae by sijnen Vader blijft woonen , ende by bem sijn onderhaldt heefti 7. Van gelijeken mach een moeder, uredtrwe wesende; baren Soon oft Dochter uyt hären broode ende plicht doen in der manieren voor verhaelt , gclijck de Vader , ende die by deen ende d'ander gedaen zijnde, is van hun beyden, oft indien by een alleen van des genen die het selve gedaen beert, macht ende plicht ontslagen* 8. Naer dat die kinders uyt hnnnen Alders broodt ge- daen zijn, mögen die selve hun seliTs hamlcl , neringe ende profijt doen, 't zy met Coopmanschap, baer Ambacht, Dienst oft andersints , sonder dat sy daer van aen hun Alders jet hebben te geven , reeckenen , verantwoorden , oft goet te doen 60). 4 ■ §. 3. Verplichtinge der Alders tot onderhalt van htm Rinderen. * > 1. D'alders sijn gehalden hunnc kinderen, 't zy dat sy in hnnne plichte ofte macht zijn oft niet , t'onderhalden , tot dat sy hun broodt , kost ende kleederen können ende weten Go) &ie etgentfjitmlidj beutfdje Sluf^cbungdart ber t>äter# lidjen ©emalt : burd) bloße $lnftetfung ettted befonbern fraudfyalteä (separata oeconomia) i(t im ©elbernfdieit itidit prarttfet) gcroefen , fonbern e$ geborte jur Slufbe* bung berfelben attegeit ber befonbere gerid)tltrf)e Sief. X)ie separata oeconomia n>ar aber überhaupt ofyne <5tn* ffuß, wie bied bie 93eftimmung in n. 6. jeigt, unb felbft bie Cmancipation tnar bon geringem Erfolg, 3. 33. bau« rrte bie SHtmentationäpfltrfjt ber Grftern narf) berfelben fort (§.2. n. 1.), fogar iljr 3«d)tigung6re(^t (§. 3. n. 4.). Digitized by Google 544 ©eforrnföfd SanDretfrt. l. Zit.3. i3. te Winnen ende daer toe sterck ende bcqnaem genoegh zijn, o(l dat de Linderen by legaet, gifte, versterf oft anderssints selver eenige goederen hebben verkregen , genocghsacm we- sende om te Leven. . warn ais aie kinacrcn seivcr nun können onaer- halden , soo en zijn die Alders niet schuldigh op hunne ko- sten die langer te onderhaldeo , maer moeten die ktnder, soo wanneer dat d'A Mers sulcx begeeren , voortaen op hun selfc goederen leven , voor soo veel die Inkomsto ende pro- fijten van de selve goederen jaeriycx uytbringen, ende bednv gen, ende niet voorders. 3* D'welcke niet temin te verstaen is, soo wanneer die Alders allcen uyt natoerlijeke verplichtinge tot onderhalt van de kinderen zijn gehalden , ende niet als sy daer toe oock uyt andere oorsaecke sijn verplicht, *t zy als lancxstlevende, ende erfgenaemen van den gereyden, ende Tochters vao de ongereede goederen , oft by belastinge van Testament ofte uytersten wille, oft by Contract, als zijnde alsdan d' Alders gehalden't selve te volbrengen , ende den kinderen des niet- temin laeten behalden 't gene hun toekomt, met den profijt van den selven. Als die inkomsten en profijten van der kinders goederen jaarlijks minder uitbrengen, dan die kinderen behoeven: Zo moeten hun ouders, het genoeg dat zij meer van doen hebben, van de beschikking toe te staan: Ten waarde dat die ouders hunzelf en hun kinderen op hun goederen, nering en ambacht, niet in kosten onderhouden, in welke gevallen solden die ouders met voorgaande oorlog van de rechtstreeks kinder goederen mogen verkopen of belasten en diezelfde mee daarop onderhouden. §. 5. Verplichtingen der Kinderen tot hun ouders, en straf der weigeringen. Die kinderen zijn zo wel gehouden, eerlijke en tamelijk onderhoudende en bijstand te doen hun arme en verarmde ouders, naar hun macht en staat, uit bevel en goed doen van het Gericht, (zodanig ouders dat verschoeien) als de ouders de kinderen daar in gebrek hebben, zouden mettertijd daar toe gerichtelijk bedwongen kunnen worden, en daarbij beoordeeld als ondankbare en onnatuurlijke kinderen van alles onterf zijn rouwen worden, gelijk onder den Titel van Testamen naerder wordt gezegd. Zij zijn ook die kinderen gehad, hun ouders alle onderdanigheid en dienstbaarheid te tonen, en met de daad te bewijzen, en of zij anders deden, en hun onbeleefdheid tegen hun ouders met woorden of werken uitgingen, zouden deshalve onverschoond gestraft worden, tot goed doen van de ouders en eenige van de naaste wonden, met gevangenis en te water en brood, heimelijke geselingen, of anderszins, zodat zij te raad zullen bevinden, naar de gelegenheid van de daad. 3. Soo den overlast te grof ende overdaedig waere, solde ook gestraft worden openbaarlijk, bij bannissement buitens Laodicea, ofte op die Galleyn, ofte aan ene van den lijve, bij kennis van de zaak, ende vonnis van den Gerichte, tot Spiegel en voorbeeld van alle onverlaatse ende overdaedige kinderen, naar dat de gelegenheid, onverlatigheid ende overdaad, 't zy van woorden ofte werken, dat solde verhessen, zonder daarin enige oogluiking te doen, ofte iemand te sparen ofte te verschoonen. 4. Als de Alders hun kinderen, 't zy dat die in hun plicht zijn ofte niet, tamelijck ofte maatellijck castijen ofte straffen, zo gesagd is, en mogen nochtaos diezelfde nergens buiten Huys gevangen houden, ofte doen houden, dan met Consent van den Gerichte, en binnens Huys van eenige van de naaste Wonden, zo en gelijck diezelfde dat dienlijck en redelijck zullen vinden. §. 4. Gerechtigheid der Alders tot de goederen bij hun Kinderen verloren, 63. 1. Sinds een kind noch in zijn vader macht en plits geregistreerd is, en zijn vaders zaken doet, en daar mee ziet, winst en profiteert, is het kind bij den vader inwoont of niet, hetzelfde is zijn vader alleen toebehorend? Ten waren dat de vader bemerkte daarvan, niet deel of iets wat hij laat, of dat de vader het kind eenig geld of goed heeft gegeven ter hand gesteld, om daar mee zijn zelfs negering en profijt te doen, gelijk de vader mag dat (a) Vader en Moeder worden verstaan hun kinderen als zulk geld of goed gegeven te hebben, om hun eigen profijt daar mee te doen, zo wanneer zij hun daar mee laten bandelen op hun eigen naam, zonder dat daar van in hun leven Rekeningen, bewijs en overwinningen of profijt gebeurt te hebben, als waart ook dat van goede meening anders niet en bliekt. 3. Van gelijken, 't geen dat een kind (zijn eigen zaken doend) van andere lieden wint of verkrijgt, zo langt zelf in zijn vaders huis woont, en aldaar de kost beeft, is de vader toebehoort: Ten waren dat de vader het kind toegelaten had, zijn eigen profijt te kunnen doen en zochten. 4- D'wclek oock stilswygens wort verstaen , daer deur dat d'Aiders het kint mit sijnen handel , handt werck, oft 63) (Sinz 3fntt>enbunß tcr röuiifcf)en ^ecnlien fein §. faum erfennbar. £te SSorfdmftew , roelrt* JHJ fer §. enthält, fdjetnen ntefyr and ber aOfjenietncrt w Kflfeit , aU au$ einer fonft beflünnibaren üueflf 9f' fcf)opft gu fein. Wen fo wenig lägt fTd) barta, in getotffer SBeatehiitifl bte tftnber für bie Altern ertotr* ben, bte romifdje 3bee ber unitas |iersonanim ober w fofuten SKeprefentation ber fcftern burd> bie 1UJ toteberftnben , $umal ba t>on einer $erpfuWw»9 5 Aftern bnrd) bte inber ntd>t bie IKebe fei« tann, *ß §. 6. b. X. n. a. £aö SSerfjäftniß , wie ei ^ ^ Mt, ifl ba* rein natürlich Digitized by Google ©elbemfdKd 2anbrerf)t. QtyLi. Zit.3. S-5. 547 dienste liebben laeten bcgacn , sonder daer van de winningc oft verdienst-loon oyt ontfangen, oft daer van Rekeninge, bewijs ende reLiqua oft overentsigheyt versocbt te hebben, maer dat sy hun kindt daer mede hebben laeten geworden als mit gijn eygen goedt. §. 5. Gerechtigheyt der Linderen tot de goeden hun aengestorven, oft by de Ablers hun gegeveu, oft op hun gekocht ende ge-erft. i. AI syn die kinders noch in haere Alders plicht, 't gene nochtans dat hun by versterf oft Jiylicx voorwaerde toekorat oft by jemant gegeven oft gemaeckt wordt , 't zy by Testament oft anderssints , is der selvcr kinderen toebehoo- rende , sonder dat den Alders oft die ander kinderen daer aen eenigh Hecht, 't zy van eygendom, profijt ofte tochte ver- kregen werdt 64)* i, Desgelycx't gene , dat d' Alders by gifte tusschen die levende hunne kinderen geven , is van weerde en hun toebe- hoorende, niet tegenstaende de selve kinderen uyt der Aide-? ren plichte ende broodt niet gedaen en zijn : Maer is die gifte te groodt , moet in't sebeyden ende deylen van der Al- deren goederen wederomme ingebracht werden r volgeade't gene dat naerder wordt gesaght onder den Tytel van wettige versterfifenisse 65). 5. Item die Cleederen , Cleynoden , ende andere dingen den lijve van de kinderen toebehoorende , oft die anderssints d' Alders den kinderen tot hun gebruyck gemaeckt ofte gege- ven hebben , naer gelegentheyt van hunnen staet, zijn die 64) £ier wirb ber in Scutfdjlanb üblidjt 92teß6rond) be$ Superstes an bem ©cparatt>ermoa,en ber Jtüiber, fo fange btefelbett nod) in feiner ©eroalt finb, auäbrucf* lid> au$gefd)loffen. SlKenfatt* fann man burefy btefe SBorfd)rift aud) ben ronufäVn Usufructus an bem pc- culium adventitium atö auägefdjfojjen anfeuern 65) 2*aJ, III. 9, 548 ©elberitfc&e« 2anbre#t, Styt.l. Zit 3. $.5. selve kinderen toebehoorende, al qüaemeo hunne Alders naer- maels te breecken , oft tot onvermogenheyt Tan betalinge, ende mögen die kinderen ofte hun Alders, voor den selven kinderen wel bebalden sonder daer mede hun te misgrijpen oft te misbruycken , al oft sy jet hadden versteken , daer mede sy solden behooren te betaelen. Verstrengelen andere goederen, oft ook lijfletten die de Alders gelden, oft koopen ten live of op den naam van de kinderen, en dan zijn den zelfde kinderen niet toebelongende, dan wordt verstaan dat de Alders den naam van de kinderen alleenlijk hebben onterkenbaar om op hun die richtingen en gelangen te doen stellen. Wel verstaande, dat zo zij diezelfde goederen na de koop richtingen en gelangen hun kinderen laten volgen, en de profijten daarvan genieten, of hun die uitdrukkelijk had gegeven, zij dan diezelfde profijten zouden blijven behouden, maar zouden die niet tegenstaande diezelfde renten en goederen in de scheiding en deeling ingebracht worden als voor. En of die kinderen die Renten ofte goederen daarvan die richtingen en gelangen op hun naam is gesteld, kwamen te verkoop of te verhandelen, en zouden de Alders ofte hun erfgename, daarom geen vervolging hebben tegen de gelders daarvan, maar zouden alleen actie Personeel behouden tegen die kinderen, die als zulke vervreemding of verkoopingen zouden hebben gedaan, naar volgende 't gene des halve noch breder zal worden gezegd. 67) Testamenten, hybride voorwaarden, Contracten, en Rechtsvoordelingen der Kinderen. Alle Testamenten, hybride Voorwaarden, en andere Contracten en Rechtsvoordelingen, bij de kinderen gedaan, gemaakt, of aangegegen, zijn van kracht, al en als zij bij de Alders uit hun plicht en brood, oft macht, niet gesteld: Behalve dat zij, van de aldere dood, die na het Landlecht en Stadsrecht daar toe van nood is, en dat de Contracten hen geoorloofd zijn, volgens het gene onder het Titel van gerechtigheid van Gehylickte personen, en op andere plaatsen is gesproken 68). Maar van wegen die Contracten oft anderszins en zijn de Alders niet gehouden in de schulden van hun Rinderen, 't zij dat die al noch in hun plicht, oft daar uit gedaan zijn, dan mogen die Kinder zelf daarvoor aangesproken, verdamd, en in hun eigen goederen gepandt worden, als of zij geen Vader of Moeder en hadden 69). Ook en zijn die kinderen zelf, die geene bandel of koopmanschap doen, van wegen leeningen, 't zij van Geldt oft andere waarden om Geldt te maken, oft van goed tot die ene doel aan hun verkocht, niet gehouden, noch en mogen daarvoor aangesproken worden, noch in leven, noch na de afstammigheid van de Alders: Ten zij dat zij die van doen hebben gehad, tot hun taamelijk en gebeurlijk onderhoud, oft dat die tot hun goed en onbeerbare zijn bekeert 70). auSbrucrt: „#anb mug #<mb toaftren." £a$ ?anb* re*t bat btefe Sefdjränfuttg t>oUftänbig auägebilbet, f. hierüber unt. III. §. 2. n. 5. 6. 68) Sgl. ob. I. 2. §. 1., unt. II. 4. §. 1. n. 5. 69) ©. ob. 3nm. 63. 70) Die befanttten SSorfdjriften be$ SC. Macedoniani, roof»er btefe 93efttmmungen atterbtng* genommen |u fein fdjet« wen, jtnb l)tcr etgcntbümlict) mobtfttrt. Der 33en>et$ einer in rem versio befreit ben (Srebitor n'iieö üJilami- lias oon beröinrebe btefe* SC. <Bg(. II. 4.> 1. n. 6. Digitized by Google 550 ©ribentfdbe* ganbredjt 5£&t. 1. Sit. 4. j. |. 4. D'welck vastelyck wort gepresuraeert oftc vermoyt als niet en blijckt dat sy van hunne Alders syn onderhaldtn, oft dat sy eenige goedereu hebbcn gehadt om hun tonder- lialden die sy by andere wege so 1dm hebben verkregen, ab te weten by vefsterffenisse , gifte oft anderssints, solde dae- rom , näer Landt- recht , dat contrario bewys daer van staeo, tot last van alstilcken Kindt oft Rinderen. 5. Desgelijcx en syn d' Alders voor oft van wege die misbruyckcn, misdaden, ongeluck, ende ongcmack van liunnc kindcren, in hunne plicht ende broodt wcsende, niet gehal- ,^dcn: Ten waere dan dat t er by eenigh gebodt oft ordonnan- tie eenige boetc , straffe ofte beteringe worde gesteh tot laste van de Alders , ingevallt sy hunne kinders daer toe niet en hieklcn dat sy dordonnantie niet en overtreden. VIERDEN TYTEL. Van Rechten van Minderjaerige ende andere vermombo i rde Persoonen, ende van hunne Momboirs ofte Toesienders. 1. Hoe lang die minderjarenheidsperiood duurt, en wat minderjarige mogen hebben te doen of niet. 2. Binnen dit kwartier en worden geen personen verstaan of gehoort, mogen en tot hunnen leeftijd gebracht. 3. Dat aanbreken van de jaren heeft, zijn tijd, ber ik versta geen van de woorden, ook niet bij volwassenen, ontkomt aan twintig jaar, bij zwarten bij gripperaften. Bij witte, woorden, over erfgutters, of bij 25te jaar, verplichtend (n. 3. u. Iii. 5. §. f. n. /). Die situatie blijft hoofdzakelijk, omdat een relatief komen te verloren gaan, dat een man persoon twintig en een vrouw persoon achttien jaar oud zijn, tot welke tijd toe, staan en blijven zij in de macht en plicht van hun ouders, of in de volwassenheid van een testament of andere voorwaarden. 4. En al is het dat zij daar na voor volwassen worden gehouden, zo is hetzelfde niet voordelig te verstaan, dan ten aanzien van de vrije handelingen van hun geërfd en geconquisteerde of aange wonnen goederen, ook van het jaarlijkse toegekomen inkomen van hun aangestorven erfgenamen goederen. . Sonder dat hun daerom toegelaeten is, de verkoopte geografie, versettingen, verpandingen, of andere verhinderde va hunne patrimoniale of aangestorvene erfgenoten, goederen of rechten, of dat afquittende der zelfde aan hen alleen mag worden gedaan, of dat zij mogen contracten of schulden of verbintenissen maken, daarvoor voor de voor schreven goederen of rechten aangeslagen en verkocht worden: Ten zij dat hetzelfde is gedaan roet overstegen van twee van de naaste en principaleste vrienden van ieder zijde een, daarop gehoord, of dat Decreet of consent van het Gericht daarover is gegaan. Unmogelijk, alle universiteiten, berichten zonder overstaan van twee van de naaste en principaleste vrienden van ieder zijde een, daarop gehoord, of dat Decreet of consent van het Gericht daarover is gegaan. Sonder oorlog en toezien, zonder overstaan, verklaren onderzoek (Momboirs) financiële nietig, zonder comeback in integrum restitutie als gevolg van overschreden onderzoeksrecht, wenn zij met voorzien benedict gebracht dan doen en gun Schapen gefaald. Als bij de scheiding van eigendommen, de afstapping van onze Santa Clara of het recht van inbeslagname en niet de duistere samenwerking, dan onthef of en zonder voorwaarden gefaald. Deze laatste benodigde voor het ophangen van het zegel, het REGISTER heeft de afslag verkregen, onthefd van het recht van inbeslagname en niet de duistere samenwerking, dan onthefd of en zonder voorwaarden gefaald. Over deze erfopvolging op onvervaarschritte erfguud, III, 5, §. 1, 5. 4. Ende oft sy d'eens oft d'ander anders hadden gedaan en dat sy hun daer bij merklikken vonden beschadigd oft verongelikt, mochten hun daartegen be helpen bij wegen van restitutie oft wederzijde in hunnen eersten staat, als minderjarige, maar niet bij wegen van ongelijkheid oft onrecht van den handel oft Koopmanschap van wat sy gedaan oft gehandeld mochten hebben. 5. Minderjarige en andere verrastte personen mochten geordeerde Koopmanschappen, handelingen, voorwaarden, oft andere geloften doen oft aanvangen zonder overeenkomst van hun Vader oft Moordenaar, dan van brood, bier, oft andere noodzakelijke zaken, bons lijf: En oft zij eenige hadden gedaan daarbij zij schade hadden geleden, ofte geschenken waren te lijden, mochten hun krachteloos en van onrechten. 6. En oft iemand jonge of vermomde personen anderszins geld leende oft eenig goed oft waren deel oft verkocht, en dat her geldt oft goed doorgegaan oft onnuttelijk verdaan waren, in 't geheel ofte deel: Solden als zulk jongeren oft vermomde personen onschuldig waren, hetzelfde goed te doen: Maar waren die gekochte goederen ofte geleende penningen in al, oft in deel, noch in waren of tot hunnen erfbaer bekeert, alsdan mochten zij gehouden zijn wederom te geven 'tgene dat in waarheid, oft in hunnen erfbaer bekeert was. 7. Handschriften oft andere brieven van verbintenissen, by Weesen oft andere vermomde persoonen, wegen des voorzien, bekend ofte uitgegeven, en staan tot gemeente handvuldinge ofte gereede voldoening, zo wannen binnen acht dagen blijkt dat zij ten tijde van de bekentenis of uitgegeven der zelf minderjarig zijn geweest, al waert dat die. 72 a) De jaarlijke aanvang van de vooraf gepubliceerde wetten, bij de wet van 7 oktober 1749, antwoordt de geloofsovertuiging over het leihen, - bij straf ofte zelf, tot onbepaalbaar bereid zijn voor straf - 9 oktober, 1749: aanvragen. 8. Alle verkopingen, handelingen en belastingen die minderjarige kinderen van hun ongeboren goederen zijn doenend, zonder toelating van hun vader of moeders, en decreet van scholtis en schepenen, zijn van onwetgen, en moeten de kooplieden die niet tegenstrijdig aangevochten zijn, daarvan afstand doen, en die weder van volwassen leeftijd met de vruchten en profit van dezelfde. 9. Des kunnen de vermomde persoon, ofte hun recht verkregen bezittend, daar tegen gehouden, den koopman ofte die in hunne plaats en recht gekomen zijn, goederen te doen en weder te keeren den prijs van de verkochten goederen, die bewezen zal worden alnoch in wezen, alle tot voorbares en profit van de weesen bekeerd te zijn. 10. Van gelykens syn gehouden goed te doen, alle onkosten tot matige onderhouding van de verkochte goederen, en tot dem van de oorbaerlijk en profitabel verbetering, voor zoveel bevonden wordt dat die goederen daar door waardiger zijn geworden, en meer solden mogen gelden, oft immer voor de toekomst, daarvoor te bekennen en te betalen renten, ter tijd en wijl toe dat ze die zullen hebben voldaan. 73) Besluitvoordeel ingebrengd op 9 oktober dertig voor de algemene rechtbank. 14. 3 u 1 i 1788 voor de tafel van de erfgenamen, 1 1 9 erfelijk recht. 74) Vertragen op überwinnaarsverjaring over mobiele goederen zonder gevolgen, omdat de bewindhebbers niet de beweislaster hebben. Een besluit maar bij deze bewindhebbers verbonden verplichtingen, is niet voldoende om de overwinnaarsverjaring op te heffen. Bij deze verbintenis, moet dus in integreerende restitutie worden gevolgd, om de rechtsgeldigheid te herstellen. Volgens de wet, hebben de overwinnaarsverjaringen in geval van overeenkomsten, in principe recht op een schadevergoeding, tenzij er goede gronden zijn om de overeenkomst niet te uitvoeren. De tekst van deze wet is als volgt: "De rechter moet bij deze verjaringen in rekening houden dat de overwinnaar een schadevergoeding heeft, tenzij de ontvanger een verplichting heeft die niet uitvoerbaar is, of een gelijke verplichting heeft die uit hoofde van de contractsbegunning reeds is voldaan, of een recht heeft op een gelijke prestatie, of een ter zekerheid gegeven recht." 1 • Ende voor zo veel aandacht den voorleden tijdt, zyn die Weesen oft hun recht verkregen hebbende, schuldig van als zulken prijs en betemisse, den kooper goed te doen. Interest rents - gewys, voor zo veel d'eens en d'ander bevonden zal worden in hunne oorbaar bekend, ze zyn : Ten ware dat men uit de gelegentheden van de zaken bevonden, dat de Weesen in plaats van dezelfde solden behooren te volstaan, mits de Cooper laten belichte de vruchten en profijten, die ze geduurende het bezit van de gekochte panden gemaakt en genoten hebben. Desgelijk zyn van onwetenden alle quotienten van Rechten die men aan minderjarige of andere vermomboorde personen is doenende zonder overstaan van hunne Vader of Moeders en bewillingen des Gerichts : ten ware dat den aflosser wiste te bewijzen, dat die penningen in deel of in geheel, ten oorbaar van de Weesen waren bekend. Maar of die penningen bij den Cooper van eenigen panden der Weesen, oft aflosser van Renten betaald in deel of in geheel bij de vermomboorde personen waren verwaarloosd, of onnuttelijk verdaan, solden in den val den Cooper en aflosser dezelfde penningen, ten aanzien van de Weesen verloren hebben, en solden de aflosser dem niet tegenstaande gehouden syn die Renten te blijven gelden, en die voppen te betalen. Niettemin, zoveel verre die genen die met weesen eenigen koop of verkoop hebben aangezien, of hen eenige penningen hebben geleend, ofte renten afgelagt, moeten koste bewijzen, dat hun penningen of goederen waren gekomen in banden van de Alders ofte Momboirs, zoveel solden zij hun verhaal hebben op diezelfde Alders ofte Momboirs: Ten waarom dat diezelfde bewijzen, dat die in hoogen raad van de Weesen waren bekeert, in welken gevallen die solden staan ten lasten van de Weesen? Als voor. Ende ofte men koste bevinden, dat die Weesen die goederen ofte penningen aan iemand onbehoorlijk, ofte zonder wettige oorzaak van schuld hadden gedaan of uitgegeven, en dat die overschot bij hen weerom gegeven zoude moeten worden, zoveel zoude de gene die aan de Weesen zijn penningen heeft geteld, ofte zijn goederen heeft geleverd, zijn verhaal behouden op diegene die diezelfde penningen van de Weesen in handen heeft ontfangen of genomen, al ofte bij daar toe cessie van diezelfde Weesen genomen hadde. Persoonen die minderjaarig zijn, en gemeenschappelijke goederen met meerderen van jaren hebben, en mogen diezelfde niet aanschrijven of aansoeken anderszijds met hun verstand tot verdeling en deelname, dan met consent en bijweten van hun Momboirs, en of zij geen enkel had, moeten daar af zien worden, om tot onderling verstand, met voorgaande bewillinging van het Gericht die verdeling en deeling te mogen doen. 75. Op. wetboek. Stil. l. Boek. IV. Tit. 4. §. 1. 555. 76. Ijdel. wetboek. Stil. I. Boek. VII. Tit. 4. §. 1. 78. 17. Maar zoveel wanneer die meerderjarige zelf ver willen zien en delen, en met de daad die minderjarige daar toe gesind is, als dan mogen en moeten die minderjarigen, als en hadden ze geen onderpanden, daar toe mede te verstaan en die te passeren, en te bekennen, doch in bijwoning en overzicht van hunne naaste en getrouwste maatgenoten en vrienden bij het gerecht daar toe geautoriseerd, of van commissarissen van datzelfde gerecht, en blijven die wegbeiden en delingen, in zulke manieren gedaan, als dan van weerden. 18. Jongeren onder hun jaar, zijn ongehoorzaam eenige pennies te moeten betalen, die ze met dobbelen, kaarten, of dergelijke spelletjes ontleend of verloren hebben en schuldig gebleven zijn, en het gene dat ze op zulke spelletjes verloren en betaald hebben, mogen ze met recht weer terugvragen. 19. Desgelijk zijn die jongeren ongehoorzaam te betalen, wanneer ze met kaarten, balslaan, beugelspeelen, en kegelspeelen, en dergelijke verloren of daar toe ontleend hebben, of dat zij moeten. 20. Van gelijk zijn die jongeren ongehoorzaam te betalen, wanneer ze in badstoven of oneerlijke huizen verkeren en schuldig blijven, en die hun tot bordelen, ongeoordeelde speelen aanbieden, is strafbaar naar gelegenheid van de zaak. 