title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: Niemand toch kan tot jezus komen, tenzij de Vader, die Hern gezonden heeft, hem trekke. Bidt dan dezen Vader der barmharligheden , die U laat noodigen, dat Hij ü zelf gelieve te bereiden , om zijne noodigingen aan te nemen ; — dat Hij U tot ohristus leide , door het licht en de kracht zijns H. Geestes; — dat Hij uv\re harten roere ; — dat Hij ze verootnioedige en in de gepaste ge- sohiktheid brenge , om deel te hebben aan de schatten zij- ner genade , aan de Verlossing , het leven , de geregtigheid en heiligheid, welke Hij voor U heeft verworven. — Dit is het geluk, waarnaar gij moet streven, en hetwelk ik Ü toebidde. Dat is het ook , hetgeen onze groote God en Zaligmaker genegen is ü te schenken, Indien gij erflenir in opregtheid en niet volharding door zijne genade en Geest om leert bidden. — Opdat Gij dan kinderen van God zijn moogt als men- schen, verlicht door het Evangelie Gods, en tegelijk meer zeker moogt worden van uwen heilstaat, zooneerat gedurig uw genoegen in de billijkheid en noodzakelijkheid van het Evangelie; raaakt bestendig van dit Evangelie, ZOO onnaspenrlijk rijk, tot het eenige steunsel voor uwe ziel gebruik, dus worden al uwe ellendigheden de rede- nen van uwe komst; ja, ziet die gewilligheid , zoo groot ook zelfs voor geloovigen , dat schoon gij het menigmaal verderft, Indien gij welmeenend in verlegenheid tot den Heere wederkeert , gij altijd aangenaam zult zijn. — Weet evenwel, dat het u niet minder kan dienen tot heerlijkheid en heiligheid , want in dezen Spiegel de» Evangelies ziende, gevoelt men in zieh ziilk een diepen indruk van Gods volmaaktheden , dat paülüs woord vervuld wordt: ^wij allen met ongedekte aangezigten de heerlijk- heid des Heeren als in eenen spiegel aanschouwende, worden naar hetzelve beeld in gedaanfe veranderd , van heerlijkheid tot heerlijkheid, als van des Heeren Geest*' (2 Cor. 3:18.) Digitized by Google ^4 o Hoe welgelukzalig is hij, die dus geheiligd wordl! tioudt aan dat Woord vast, tot dat jezus , de Morgenster zelve, in uvv hart opgaat en u doet zien het werk Gods in u gewrocht, want bij zijn licht ziet men het licht. Naz. Ps. 119 : 14, 17. Digitized by Google BELOFTE VAN 60DDELIJK ONDERWIJS EN OPZifiT. Gezongen : Ps, XXV: 2, 4. Gez. XXXIX : 3. Ps. XXV : 6. AVONDZ. vs. 7. VOORAPSPRAAK. Welk eene onuitsprekelijke goedertiereiiheid Voor een arm, onwetend, dwaalziek zondaar, dat God zelf hem onderwijzen en teregtbrengen , en hem den weg leeren wil, dien hij gaan moet , om hier en hiernamaals geluk- kig te wezenl Ach! wat moest er anders van ons wor- den, Indien wij aan de leiding van ons eigen vleeschelijk verstand en verdorven hart werden overgelaten? 6 M. H! ZOO wij die leidjng volgen, gclijk ons aller handelwijs van nature is , en daarin volharden , het einde zal gewis rampzalig zijn. Want onze eigene weg is de weg des doods. Wij bewandelen allen van nature den breeden weg der zonde, die ten verderve henen voert. Maar hebt gij nu aanvankelijk behoefte en begeerte, Toeh! om door den hemelschen Leidsman, van wien de Psalmdichter spreekt, geleerd en onderwezen te worden, 6 verneemt dan tot uwe aanmoediging de allerdierbaarste belofte , die Hij tot dat einde met eigen mond gedaan heeft. Doch aleer wij deze heerlijke toezegging des Heeren voor u openleggen, zoo laat ons vooraf tot Hem naderen in den gebede, en Hem ootmoedig smeeken qm zijnen genadigen zogen over de prediking. 9«. Jaar. No, 2. 5 Digitized by Google 26 TEKST: Ps. XXXII : 8. »Ik zal u onderwijzen, en u leeren van den weö^, dien 6u gaan zült , ik zal raad geven , mijn 006 zal ov Het voor ons liggend lied is zekerlijk niet het minst gewigtige van den gewijden Psalrabundel. Vooral is het merkwaardig wegens deszelfs Profetisch uitzigt op de bedeeling des N. Verbonds; waarvan wij ons bij de le- zing van het IV Hoofdstuk van den brief aan de Romei- nen overluigen kunncn* Inimers voert de Apostel dezen Psalm aan, ten betooge dat de mensch, hetzij Jood of Heiden , niet geregtvaardigd wordt uit de werken , maar door het geloof in Hem , die den goddelooze regtvaar- digt; gelijk wij aldaar zien kiinnen vs. 5 — 9. Wat intusschen de gelegenheid aangaat, waarbij david dezen Psalm gedieht heeft, hiervan is niets metzekerheid te bepaien. Echter is de gissing niet onwaarschijnlijk ,^ dat de naaste aanleiding tot deze vervaardiging geweest zij , de zöö bcruchte telling des volks. Ten minste de dichter schijnt, blijkens het 5« vers, eene bijzondere zonde op het oog te hebben gehad, waaraan hij zieh schuldig kende, en wel buiten het geval van bathseba. Want de zware rarapen , die wegens de laatste zonde DAVID en zljn huis getroffen hebben, komen kwalijkover- een met de juichtaal des dichters in het 7« vers: »Gij zijt mij eene verbet^ginffl Gij behoedt mij voor benaauwä- keidl Gij omringt mij met vrolijke gezangen van bevrij^ ding.*'' Doch, hoe dit zij, het gewljde dichtstuk blijft eveir belangrijk en mag teregt den naam van onderwijzing^ dragen , dewijl het een voor alle eeuwen. hoogst nuttig en allerheerlijkst onderrigt bevat nopens de regtvaardiging des zondaars voor God. Immers zoo luidt reeds aanstonds de zieltreffende aanhef des lieds : » Welgelukzalig is hij , Wiens overtreding vergeben , wiens zonde bedekt is ! WeU gehikzalig is de mensch, dien Jehovah de ongeregtigheid niet toerekent, en in wiens geest geen bedrog is T En Digitized by Google 27 wal te meer deze leer ran schuldvergiffenis en reglraar- diging uit loutere genade moet aanprijzen, is het ver- haal, dat de dichter doet van den weg, längs welken hij zelf was geregtvaardigd geworden, en van het heer- lijk vruchtgevolg , dat hiermede vergezeld ging; een verhaal, hetwelk mede de innige gemoedservaring van lederen waren Christen uitdrukt, Dit verhaal nu begiut ^Idus: »Toen ik zweeg, dat is : loen ik door hoogmoed €n ongeloof weigerde mljne schuld te helijden, werden mijne beender en verouderd, in mijn brüllen den ganschen dag; want uwe kand was dag en na^ht zwaar op mij , mijn sap werd veranderd in zomerdroogten.'* Ziet, zoo ^kelig en benaauwd was het eerst niet den dichter ge- steld, ten gevolge van zijne zonde en daarbij körnende ongeloovigheid. Wij weöschen dan als zoodanig die belofte eens nader te overwegen , door eerst hären zin , daarna hare dier- baarheid , dan hare onderwerpen en eindelijk haar ge- bruik gade te slaan. — De Geest der waarheid, door Wiens ingeving deze belofte gebockt werd , leide ons tot dat einde in de waarheid en heilige haar aan onze harten ! I. Beschouwen wtj dan eerst den zin der belofte. Ten dezen doet zieh allereerst de vraag op: Wie spreekt, wie belooft hier? Omtrent dit punt M. H! heb- ben wij zoo e,ven reeds in 't gemeen aangemerkt, dat het de Heere of Jehovah is, die in den tekst sprekende voorkomt. Geven wij intusschen acht öp het doorgaand onderrigt der H. Schrift , vooral des R Verbonds , dan kunnen wij naauwelijks nalaten, hier meer in H bijzon- der te denken aan den tweeden persoon in het Goddelijk wezen, nanielijk den Zoon van Gody den Heere jezüs CHRISTUS. Hij toch draagt bij uitnemendheid de eeretitels van Leeraar der geregtigheid, Herder der schapen, Over- ste Leidsman hunner zaligheid, Raad en dergelijke. Hij is ons van God geworden tot wijsheid; Hij heeft de woorden des eeuwigen levens; Hij is het waarachtige licht, dat een iegelijk mensch verlicht. Ook spreekt Hij met eigen mond: »Ik ben het licht der wereld, die Mij volgt zal in de duisternis niet wandelen , maar zal het licht des levens hebben;'* en wederoin : »mijne schapen hooren mijne stem, en Ik ken dezelve, en zij volgen Mij , en Ik geef hun het eeuwige leven , en zij zullen niet verloren gaan in der eeuwigheid, en niemand zal dezelve uit mijne band rukken;'*^ en nogmaals luidt zijne taal: »Ik raad u, dat gij van Mij koopt goud, beproefd körnende uit het vuur, opdat gij rijk moogt worden , en Witte kleederen, opdat gij moogt bekleed worden." Ziel, in den mond van dezen persoon , den Immanuel of God^ mensch, die iin is met den Vader, past wel bijzonder de belofte: »Ik zal u onderwijzen en u leeren van den Digitized by Google 29 weg» dien gij gaan zult; Ik zai raad geven, Mijn oog zal op u zijn/' Ik zal u onderwijzen, zoo spreekt de Heer hier tot DAvu), en ZOO spreekt Hij nog tot ons. En welk ander onderwijs zou hiermede bedoeld zijn , dan lietgeen david behoefde, en wij allen eveneens noodig hebben, ten ein- de hier wel getroost te kunnen leven en eens zalig te sterven; dus voornamelijk wei bet onderwijs in den weg der verzoening, tot welks aanprijzing deze geheele Psalm dienende is. Ziet, tot onderwijzing in dezen troostrijken en heilvollen weg biedt de Heere hier zieh zelven aan ons arme zondaren, die van nature daarvan onkundig zijn, aan. Van hier, dat er ook verder volgt; en u leeren mn den weg^ dien gij gaan zulL Wij zijn toch van nature ZOO onvatbaar voor het bewandelen van het regte päd des levens, dat een algemeen onderrigt daaromtrent geenszins genoegzaam is, maar dat wij bij iederen stap eenen wegwijzer noodig hebben. Maar zöd nederbui- geiid , zöö peiUoos is nu *s Heeren goedheid , dat Hij ons gaarne tot zulk een' wegwijzer, tot zulk een* leidsinan en herder dienen wil. In welke omstandighe- den en betrekkingen wij ook verkeeren mögen, Hij wil ons vriendelijk en zachtmoedig onderrigten , wat weg wij te gaan hebben, om waren vrede voor onze harten te genieten en werkzaam te zijn tot eer van God en tot onze eigene zaligheid. Hij schenkt ons zijn Woord lot eene larap voor onzen voet en tot een licht op ons päd , en door zijnen Geest maakt Hij ons van stap tot stap daaraan indachtig en neigt Hij ons op liefelijke doch krachtdädige wijze tot de betreding van het regte spoor. Nog eens: Ik zal raad geven, luidt de belofte des Heeren. De weg des levens toch is een naauwe weg , waarnevens zieh onnoemelijk vele bijpaden bevinden , die het gezigt van den besten reiziger zeer ligt verbijs- leren kunnen en wier uitgangen zijn wegen des doods. Digitized by Google so Ja alle Gods kinderen zijn hier slechts ten deelc verlTclif en geheiligd, zoodat er raenigvuldige gevallen ktmneft voorkometi, waarin zij van wege hunne overgeblevene duisternis en verdorvenheid , gereed zijn met angstige verlegenheid te vragen : Heere ! wat moet ik nu doen , welken weg moet ik inslaan ? Maar 6 1 hoe gepast is^ voor zulke gevallen de belofte: »Ik zal raadgeven/* En die belofte vervult de Heere ook , niet alleen , door hun de getuigenissen zijns woords tot raadslieden te geven , niaar ook door op het ernstig gebed hunne oogen te ver- lichten en hunne harten te besturen tot opmerking en gewillige betrachting van dezen raad zijns monds. Eindelijk : Mijn oog zal op of over u zijn , spreekt de Heere, jfa, des Christens weg is een strijdweg. Vele vijanden omringen hem van alle zijden. Duivel , wereld en vleesch houden niet op hem aan te vechten, zoolang hij in dit leven is. Evenwel geen nood! De stem van den oversten Herder en Opziener zijner ziel luidt: »Mijn oog zal op u zijn." Ik zal u bewaken , beveiligen , be- schermen op al uwen weg. Nacht en dag zal raijn oog over u open zijn ten goede. Want Ik bcn de Wächter Israöls, die niet slaapt noch sluiraert, noch het wel- doen immer moede wordt. Daarom Ik zal u mild en overvloedig uit mijne volheid verzorgen van al, wat gij naar ziel en ligchaam behoeft; en geene aardsche of hei- sche magt zal u ooit uit raijne band rukken. Ziet daar M. H.I iets 'gezegd van den heerlijken zin der tekstbelofte. Geven wij nu II. nog een weinig nader acht op hare dierbaarheid. Ja Toeh. ! wat is dierbaar, wat is bemoedigend, hart- sterkend en vertroostend te noemen ^ zoo het niet deze belofte zij? Vooreerst, met betrekking tot hetgeen wij allen noodig hebben te weten , om toebereid te worden voor de eeuwigheid; welk een dierbaar voorregt is het niet te schatten, dat zieh hier zulk een uitmuntend, eenig God- delijk Leeraar aan ons aanbiedt , zeggende : Ik zal u on- derwijzen, Wij zijn toch allen van nature dwalende schapen, die verre van den weg zijn afgedwaald, die Digitized by Google 31 len levea leidi. Ook kennen wij dien weg niet, maar zijn door de zonde ten eenenraale Wind voor al hclgeen onze wäre en eeuwige belangen betreft. Wij kennen ons zelven niet in onzen diepen afval van God, in onze zware schuld, verdoemelijkheid en krachteloosheid ten goede, En nog minder kennen wij God en Christus, Want de natuurlijke mensch begrijpt niet de dingen, die des Geestes Gods zijn , maar zij zijn hem dwaasheid , hij kan ze niet verstaan, omdat zij geestelijk onderschei- 4en worden, Wy zijn diis van ons zelven geheel onvatbaar voor de regte kennis van den weg der verzoening en verlos- sing door het geloof in ghristus. Ook hebben wij geen be- grip van de wäre heiligmaking, uit dankbare wederliefde geboren , zonder welke niemand den Heere zien zaL Maar 6J dierbare belofte nu voor zulke blinden, onver- s tandigen en dwazen: Ik zal u ondenvijzen. Ja, Ik zal raadgeven^ voegt Hij er met uadruk bij. Want welke tijden van bijzondere verlegenheid kunnen er zieh niet opdoen! Hoe menigwerf kan de Christen in omstandigheden geraken, dat hij niet weet wat te doen om vrede met God en met zijn eigen geweten en tevens zooveel in hem is vrede met zijne naasten te be- houden. Ook kan hem somwijlen de keuze tusschen twee of raeerdere wegen worden voorgesteld, waarom- trent hij zieh volstrekt onkundig bevindt, wat weg hij zal inslaan ter bevordering van de eere Gods, van het heil zijns naasten en van zijn eigen wezenlijk geluk. Jal velerlci ligchamelijke zoowel als geestelijke nooden, ang- sten en benaauwdheden kunnen hem dermate prangen, dat hij als geheel radeloos wordt, niet wetende, wat hij aanvangen of waar hij uitkomst zoeken zal! Doch hoe hoog de nood en verlegenheid immer stijgen möge, Ik zal raadgeven, spreekt de Heere tot al zijn arm en nood- druftig volk. Trouwens zijn naam is Raad, en dus zal Hij de eere zijns Naams ook gewisselijk handhaven. Ja, van wat aard en hoe groot onze verlegenheid ook zijn möge, Hij weet altijd raad om ons er uit te helpen. En nooit heeft Hij nog beschaamd, die als verlegenen en rade- loozen bij zieh zelven tot Hem om raad en hulpe kwa- men. Maar door alle eeuwen heen heeft Hij op het ge- roep zijns volks zijn woord bevestigd en Hij zal het blij- ven bevestigen tot de voleindiging der wereld toe: Ik zal raadgeven. Digitized by Google 55 Eindelijk: Stijn oog zal op u zijn, welk eene dierbare hartsterking en vertroosting is mede in dit woord voor Gods kinderen begrepen I Want de legeiispoeden de^i regtvaardigen zijn vele. Menigerlei kruis en droefenis is hier beneden zijn deel. Gedurige gevaren omringen hem van alle zijden. Aan tallooze behoeften naar ligchaam en ziel is hij hier dagelijks onderworpen. Ja, de Satan eo zijn heir, de wereld met bare begeerlijkheden en het inwonend zondebederf van zijn eigen vieesch verwekken hem eenen aanhoudenden slrijd , die telkens hera züchten doet: »Ik ellendig mensch! wie zal mij verlossen uit4iet ligchaam dezes doods?" Maar geen noodl Mijn oog zal over u zijn, luidt de belofte van den grooten Herder der schapen. En deze belofte waarborgt alles, wat zij tot hunnen troost, beide in leven en in sterven noodig heb- ben. Uit kracht toch van deze belofte zal Hij hen nooit verzecht laten worden boren vermögen, maar met de verzoeking steeds de nitkomst geven , zoodat zij die ver- dragen kunnen. Ook komt hun uit kracht van dit woord hier niets over, dan door zijnen wil en naar zijnen Raad, waardoor Hij alle dingen doet medewerken ten goede dergenen, die Hem liefhebben, en geene verdrukking, kastijding of beproeving hun ooit toezendt, dan met oog- merk om hen te heiligen, te louteren en meer en meer voor den hemel toe te bereiden. Ja, uit kracht van de- ze dierbare belofte, zal de Heere het den zijnen nimmer aan eenig noodig goed naar ligchaam of ziel hier laten ontbreken , ja ook nimmer dulden , dat een eenige zijner schapen , klein of groot, verloren ga, of door hunne vij- anden, hoe boos, listig en magtig ook, uit zijne band gerukt werde. Daarom van welke zijde wij ook de zaak beschouwen, wel mögen wij de dier^baarheid roemen van de belofte in den tekst: Ik zal u onderwijzen en u leeren van den weg, dien gij gaan zult, Ik zal rasidgeven, Mijn oog zal op u zijn. in. Maar wie en hoedanig zijn nu ten d^de de onderwer- pen dier belofte? Komt dat wij ook deze vraag eens meer opzettelijk zocken te beantwoorden, vooral tot Digitized by Google 34 moedgeving van aanvankelijk heübegeerigen doch bekoiu- merden van harte. Tot antwoord 4an op de even vermelde vraag dient, dat deze belofte in 'i gemeen geschiedt aan alle boetvaar- dige en geloovige zondaren, aan dezulken, die van harte hunne zonden en doemschuld voor 6od v^illen belijden, en deswege hunne toevlugt nemen tot den troon der ge- nade door een opregt geloof in jezus ghristus. Ten rain- ste als zoodanig een' maakte zieh de dichter, aan wien die belofte allernaast gedaan vt^erd, in het vorige gedeel- te ¥an den Psalm duidelijk kenbaar. Vergelijkt alleenlijk het 5« vs, waaruit deze boetvaardige gesteldhcid en ge- loovige werkzaamheid d^ dichters , zooals wij reeds vroeger aanmerkten, ten klaarste te zien is. Intusschen M. HI moeten wij wel voorzigtig zljn, om dit niet op wettische wijze zoo te verstaan, alsof daardoor iemand onzer volstrekt wierde buitengesloten van het voorrögt dezer dierbare tekst-belofte. NeenJ niemand wordt hier in den tekst uitgesloten, dan die zieh zelven door eigen moedwillig ongeloof en hardnekkige onbekeerlijkhdd uit- sluit. Het is ten aanzien van de beloftenissen Gods evea- eens, als met opzigt tot al de heilgoederen van Gods koningrijk: »Die dorst heeft, kome, en die wil, neme het water des levens ora niet." Zoo ook deze belofte van oDzen tekst, zij is, dit mögen wij u gerustelijk ver* kondigen , voor elk uwer , die er lust en behoefte aan heeft. Of wilt gij liever , zij wordt gedaan aan al dezul- ken, die missen en nogtans gevoelen noodig te hebben, wat hier wordt toegezegd. » Zijt gij dan blind en hebt gij noodig om wijsgemaakt te worden tot zaligheid , ja, kent gij noch God, noch u zelven, noch den Heere jezos, ei! verneemt tot uwe be- moediging de belofte des Heeren: »/A zal u onderwijzeni** en laat die uw pleitgrond zijn voor den troon der gena* de. Voorzeker, in dezen weg zult gij geenszins beschaamd worden. Hoe dwaas en onwetend gij u ook bevinden moogt, de Heere zal het u op het ootmoedig gebed geens- zins aan het noodige onderrigt omtrent den weg des heils doen ontbreken, maar Hij zal aan u, gelijk aan al zijn Volk, gewisselijk zijn woord bevestigen: Ik zal de blin- den leeren van den weg, dien zij niet geweten hebben, en hen leiden op paden, die zij niet gekend hebben. Digitized by Google 5ö Nog eens, gevoelt gij uwe krachleloosheid en oube* kwaamheid tot elken pligt ea tot lederen post, waartoe 6od u roept, 61 wanhoopt niet. Het woord des Heeren geschiedt aan u, man of vrouw, kind of jongeling, rijke of arme, vrije of dienstbare, of wie giJ ook zijt; »/A zal u leeren van den weg, dien gij gaan zulL" Ik wil u, in wdke betrekking gij ook geplaatst zijt, hoe moeijelijk, hoe bezwarend anders, die wijsheid en die hulp verlee- nen, welke gij noodig hebt, om u overeenkomstig raij- nen goeden en welbehagelijken wil te gedragen ; kora slechts met al uwe zorgen en bekommernissen gedurig tot niij , Tragende : «Heere ! wat wilt Gij dat ik doen zal?" en Ik zal u niet verlegen laten. Maar welligt bevindt gij u in eenige bijzondere verle- genbeid, hetzij ligchanielijke of geestelijke, die gij haast meeoea zoudt eenig in bare soort te zijn. Waar gij u ook henen wendt, nergens ziet gij uitkomst; boe gij peinst , gij weet niet , wat te doen of te laten ; al uw raad is ten eenemale uitgeput. Evenwel geen nood, Hoorder of Hoorderesl Wil slechts afzien van alle ge- brokene bakken, die geen water houden; zoek uw h^il Biet bij de schepselen en vertrouw niet op uw eigen ver- stand, raaar hoor alleenlijk naar de stem van den besten Vriend uwer ziel, die u, ja ook u in den tekst toeroept: •Ik zal raadgeven." 6 Ik mag u verzekeren, zoo gij het wagen dürft, (en op wien zoudt gij het veiliger wa- gen , dan op dezen liefdevoUen Redder van eilendigen ?) ZOO gij het wagen dürft, zeg ik, om het bezwaar dat u drukt , slechts nederig en vertrouwend aan jezus over te geven, gij zult nooit bedrogen uitkomen. Maar vöör alle dingen, d mensch I wie gij zijt, geef ernstig achtop den heilzamen raad, dien wij lezen, Openb. III: 18: »Ik raad u, dat gij van Mij koopt, goud beproefd, komende uit het vuur," en wat daar meer volgt; want zonder de behartiging van dezen raad , is er geen waar geluk hier of hiernamaals voor u te vinden, Eindelijk M. H! ziet gij u oraringd door velerlei gova- ren voor den tijd en voor deeeuwigheid, zoodat gij eenen^ Alniagtigen Herder en Opziener, naar ziel en ligchaam, over u noodig gevoelt; 61 hier biedt zieh tot uwentroost zulk een Herder aan , zeggende : M^ti oog zal op u zijn ,, Ik wil u bewaken , beschermen , beveiligen tegen al uwe Digitized by Google 36 ligchamelijke en geestelijke vijanden. En zoo komen wij als van zelf toi ons IV. of laatsle stuk, namelijk: welk gebruik door ons van de voorgestelde belofte gemaakt wordt of behoorde gemaakt te worden. Hier wend ik mij dan allereerst tot u, ligtzinnige we- reld- en zondedienaars , die het gebruik der tekst-belofte tot op dit oogenblik toe, ten eenenmale hebt verwaarloosd. Gij , die nog met lust de zonde doet en de begeerlijkhe- den dezer wereld als uwen hoogsten schat najaagt , ziet! gij toont immers door uw geheele bestaan en gedrag, dat gij geen het minste belang stelt in het onderwijs, dat u van CHRISTUS wege wordt aangeboden. Neen! gij wilt niet door Hem geleerd zijn van den weg, dien gij gaan zult, om hier en hiernamaals waarlijk gelukkig te zijn, maar gij zogt in uw harte: »Wijk van mij, aan de kennis uwer wegen heb ik geenen lust.*' Ach! wat' moet er van u worden, indien gij zoo het onderwijs van den besten hemelschen Leeraar en Leidsman ten einde toe blijft versmaden , en uwen eigen' weg, den weg der zonde en der ijdelheid blijft volgen ? Die weg toch is een weg des doods, die ten verderve heenvoert. Wie den Zoon ongehoorzaam is, hij zal het leven niet zien , de toorn Gods blijft op hem. Ja, reeds hier mist gij het wäre leven, het leven in de gunst en gemeenschap van God. Gij hebt geen deel noch lot in dit woord: »Mijn oog zal op u zijn." Maar dit oog ziet in heiligen toorn in plaats van met gunstig welgevallen op u neder. Gij kent God niet als eene toevlugt voor uw hart ten dage des kwaads, maar moet buiten zijne gemeenschap troos* Digitized by Google 57 feioos kw^nen orider bei volle gewigt des leeds, dat U drukt. £n bij den dood P ach 1 hoe schrikkelijk zou hei zijn^ dan de verwezenlijking te moeten ondervinden van dat gedachte woord: »Dewijl Ik geroepen heb, en gijlie- den geweigerd hebt; niijne band uitgestrekt heb, cn er niemand was die opmerkte , en hebt al mijnen raad ver- worpen, en mijne bestraffing uiet gewild; zoo zal Ik ook in ulieder verderf lagchen, Ik zal spotten wanneer uwe Treeze korat." ToehJ och of gtj nog wijs wierdt en in tyds laislerdet naar de vriendelijke en minzame raadge- ving van jezüs: »Ik raad u, dat gij van Mij koopt goud beproefd körnende uit bei vuur, opdat gij rijk moogt worden , en witte kleederen , opdat gij moogt bekleed worden, en de schände uwer naaktheid niet geopenbaard werde, en zaift uwe oogen met oogenzalf, opdat gij zien moogt/* Ziet het heden der genade duurt nog voor u voort, maar weldra kan het geöindigd wezen. Verder, onze tekst-belofte dient mede ter beschamiiig en waarschuwing van allen, die wijs in banne eigene oogen zijn, of zooals de Schrift spreekt, die rijk en ver- rijkt zijn bij zieh zelven en geens dings gebrek hebben. Of zegt mij, wat nut trekt gij, die das gesteld zijt, uit deze belofte? Welk gebruik maakt gij er van? Immers gij zijt wijs genoeg van u zelven, wat zoudt gij dan noodig hebben om onderwezen te worden ? Gij meent zelf den weg zeer wel te weten en te kunnen gaan , wat zoudt gij dan nog een* leidsman behoeven om u te leeren, hoe gij wandelen zult? Gij hebt voor al uwe orastandigheden steeds raad genoeg bij de band, en uwe voorzigtigheid schiet nooit te kort om u voor het kwade te hoeden, wel wat zoudt gij dan tot Hem gaan, die daar zegt: »Ik zal raadgeven, Mijn oog zal op u zijn?" Maar 6! mijne medemenschen , die alzoo door den waan van uwe eigene wijsheid, deugd en kracht verblind zijt; hoe ongelukkig en beklagenswaardig is niet uw toestandl Och of uwe oogen eens open gingen ! Weet toch , God wederstaat den hoovaardige, maar den nederige geeft Hij genade. Ge- denkt hoe de tollenaar, die daar van verre stond, en Digitized by Google 58 slaande op zijne borst uitriep: »6 God wees mij zondaar genadig I" geregtvaardigd afging naar zijn huis: maar de laatdunkende, zelfgenoegzame Farizeör, die zieh trotsche- lijk boven hem en anderen verhief, vood geene genadc in de oogen des Heeren. Ja, merkt op, hoe ook david zelf, die man naar Gods harte, als arm zondaar voor God geregtvaardigd werd , gelijk uit onzen tekstpsalm duidelijk blijken kan. Dus dienzelfden weg moeten wij allen leeren kennen, M. HI Wij moeten gansch dwaze, schuldige, onreine en verlorene schepselen in onze schat- ting worden en zoo het leven buiten ons zelven in Chris- tus leeren zoeken, die ons van God geschonken is tot wijsheid , regtvaardigheid , heiligraaking en verlossing. Anders hebben wij geen wezenlijk heil in dit noch in het volgende leven te wachten, Maar gij onder M. H! die u zelven bij aanvang als arm, blind, naakt, jammerlijk en ellendig leerdet kennen, o! gij vindt hier in den lekst den weg des heils äoo wijd mogelijk , voor u geopend. Want al wat u ont* breekt, wordt u daarin beloofd, ja geheel vrijgimstig, ora niet beloofd. Gij hebt niets, volstrekt niets mede te brengen, dan enkel zonde, dwaasheid, eilende. »Komt, want alle dingen zijn nu gereed," is het liefelijk woord, waarmede God u als geheel verloren in u zelven, uit- noodigt tot het genot der heilgoederen van zijn Koning- rijk. Het is waar, de verwerving daarvan heeft aan CHRISTUS zijn eigen dierbaar bloed gekost. Maar gij van uwe zijde hebt aan dien overkostelijken prijs niets raeer toe te voegen. Neenl des Heeren roepstera tot u luidt:: »6 alle gij dorstigen, komt tot de wateren; en gij, die geen geld hebt, komt, koopt en eet, ja komt, kooptzon- der geld en zonder prijs wijn en melk;" en wederora;: »Wie is siecht? hij keere zieh herwaarts, en gij verstan- deloozen, komt, eet van mijn brood, en drinkt van den wijn, dien ik gemengd heb, verlaat de slechtigheden en leeft, en treedt in den weg des Verstands." Daarom in- dien u wetenschap ontbreekt van hetgeen u noodig is , om wel getroost te leven en eens zalig te slerven, wel- aan, kom maar als een blinde vrijmoedig tot Hem, die gezegd heeft: »Ik zal u onderwijzen." Of verlangt gij wijsheid om u Gode welgevallig te gedragen in eenig «aoeijelijk beroep, ambt of werk, waarin de Voorzienig- Digitized by Google 59 beid u geplaatst heeft, eil begccr ze slechls nedrig en yertrauwend van Hern, die tot u spreekt: »Ik zal u lee- Fen van den weg, dien gij gaan zult." Of bevindt gij u in bijzondere vcrlegenheid , zoo zelfs dat uw bezwaar onoverkomelijk groot schijnt en gij er naauwelijks -mede voor het aangezigt des Heeren komen dürft, 61 aarzel echter niet tot Hern te gaan, wiens onbepaaide belofte luidt: »Ifc zal raadgeven," dat is te zeggen: niet raaar in dtt of dat geval zal Ik u raadgeven, maar in alle ge- vallen en omslandigheden , zoo ligchamdijke als geestelij- ke, waarin gij niijnen raad behoeft, ora tot eer vanGod, tot 11W eigen heil en tot stichting uws naasten werk- zaam te zijn. Of wordt gij door schrik en vreeze aan- gegrepen bij het gezigt der tallooze vijanden, die ziel en ligchaam beiden hier van rondom bedreigen, en voelt gij u genoopt tot de erkentenis: »In ons is geene kracht legen de groote menigte, die tegen ons komt,*' ö laat dit getrouwe woord des Heeren u bemoedigen: »Mijn oog zal op u zfln." Want indien maar de weerklank uws harten op dit woord möge wezen: onze oogen, Heere l zijn op ü,'* ZOO zal Hij u gewis door alle gevaren heen Yeilig geleiden tot aan en tot over den dood. AUeenlijk vörgeet niet, dat alle beloften Gods in christüs ja en amen zijn. Chäistüs en niemand meer is er de grond en het middelpunt van. Eindelijk gij M. H! die in waarheid door een ootmoe- dig geloof van de voorgestelde belofte hebt leeren gebruik maken, dl getuigt gij het, of de Heere zieh niet tot hier- toe steeds een waarmaker betoond heeft van zijn woord, in den tekst uitgedrukt. Immers hoe heeft Hij u niet als blinden geleerd van den weg, dien gij niet geweten badt, en geleid op paden, die gij niet gekend hadt? Hoe heilzaam, hoe zoet en dierbaar was u steeds dit hemelsch onderwijs? Hoe moet gij niet in dankbare bewondering er over uitroepen: Heere I wie is een Leeraar gelijk GijT Hoe menigwerf gaf Hfj u raad, als het u van rondom bange was? üit hoevele verlegenheden heeft Hij u door zijn liefdevol onderrigt uitgeholpen ? Ja! hoe was zijn oog, zijn gunstrijk, teeder Vader-oog niet steeds op u? Digitized by Google 40 Hoe heeft dat oog u fe allen lijde bewaakt, vertroost^ beschermd onder de raenigvuldige beproevingen en ver- zoekingen van het strijdperk dezes levens ? 6 Gell brengt Hera dan, Hem alleen de eere voor dit alles toe. Want niets daarvan zijt gij aan u zelven of aan andere schep* seien, niaar gij zijt het al aan Hem in de eerste plaats verschuldigd. Daarom zij steeds de diep ootmoedige roem* taal uws geloofs: »niet ons, niet ons, 6 Heere! maaruwen naam zij de eer! uit Hera, en door Hem, en tot Hem zijn alle dingen > Hem zij de heerlijkheid tot in eeuwigheid!** Intusschen laat het u geenszins genoeg wezen in vroe- gere tijden de ervaring van 's Heeren hulp, licht, troost en sterkte genoten te hebben, maar blijft ook bij voort^ during een nederig en geloovig gebruik maken van de belofte, die de tekst u voorhoudt. Want gij hebt daar nog gedurig behoefte aan. Ja tot uwen dood toe zult gij noodig hebben daarop te pleiten, dewijl gij van u zelven blind , dwaas , verkeerd , magteloos zijt en blijven zult. Zoo houdt dan steeds bij den troon der genade aan, ora de wijsheid, die van boven is, dat die rijkelijk in u möge wonen en meer en meer werken, zoo tot kennis van u zelven en van nwid algeheele eilende^ als tot ken- nisse Gods en van zijne deugden, die Hij in het aange- zigt van jezus christus heeft geopenbaard. Ja, roept de* zen dierbaren Heiland gestadig in tot uwen Leidsman op den weg, dien gij gaan zult, vermits gij van u zelven telkens tot afdwalen gereed zijt, Pleegt zijnen mond dagelijks raad, vragende: »Heere! wat wilt Gij, dat ik doen zal? En bemoedigt u onder allen arbeid, kommer en strijd dezes aardschen levens met zijne getrouwe verbonds-belofte : Mijn oog zal op u zijn. Kortom , schuilt met al uwe nooden en belangen steeds onder zijne vleu- gelen; vlugt met al uwe eilenden en bezwaren tot Hem, uwen Almagtigen en medelijdenden Verlosser: en möge uwe liefde jegens den getrouwen Herder en Opziener uwer zielen zieh dagelijks meer overvloedig betoonen in heiligen wandel en godzaligheid, totdat gij eenmaal Hem volraaakt kennen, liefhebben en dienen zult met al de gekochten door zijii bloed ! Amen. Digitized by Google VERVULDE 25 JARIGE EVAIGELIE-DIEIST. Ps. CXXn : 9. Digitized by Google (t e z o 11 g e II : Ps. LXXI : 2, 11, 12, 17. Gez. XCVI. Ps. CXXII : 5. Digitized by Google VERVÜLDE 25 JARIGE EVANGELIE-DIENST BINNEN DE 6EHESNTE TAN IHJKEAK. De dag van heden is te gedenkwaardig , om hem niet te gedenken. Vijf en twintig jaren vervulden zieh sedert ik op den 15 Julij 1828 > mijn heilig dienstwerk onder u aan« vaardde. Ik stond , 25 jaren geleden ^ voor het eerst aan deze plaats, en zocht de gemeente en mij zelven te Sterken met de belofte der vruchtbare verkondiging des Woords^ opgehelderd en bevestigd door den regen en de sneeuw> die vruchtbaarheid aan het aardrijk geven; ^) nadat uw oudste voorganger, de Weleerw* Heer Moorrees, mij in het voormiddaguur had ingezegend, aanleiding nemende uit de woorden der Schrift: »wees niet bevreesd, maar spreek en zwijg niet. Want Ik ben met u^ en niemand zal de band aan u leggen^ om u kwaad te doen, want Ik heb veel volks in deze stad.*' ^) Een 25tal jaren is sedert verloopen. Ik heb hier volk des Heeren gevondcn, en het Woord is niet ledig we- dergekeerd tot den Heere. Eerst in den dag des grooten oogstes zal de j niste mate van vruchtbaarheid openbaar worden. Maar 50 en 100 tallen mis ik van die getuigen zijn geweest mijner int rede in de heilige bediening onder a. Zij zijn niet meer in den lande der levenden. Een 1) Jcs. LV : 10, 11. 2) Hand. XVIII : 9, 10. 9«. Jaar. No. 3, Digitized by Google 44 Bijkans gelieel nieiiw geslacht zie ik voor mij. De kin- deren zijn mannen en vrouwen, vaders en moeders ge- worden, en vele honderden waren niet geboren, toen ik mijnen arbeid aanving. Veel is er in die 25 jaren gebeurd. Het is geschied. We zien ons thans eeneö nißuwen tijdkring geopend. Möge er veel gebeuren, waardoor de Heere jezus Chris- tus wordt groot geraaakt onder ons. Mögen velen zieh van harte voor Bern verklaren. Mögt ik mede daarloe het middel verstrekken , gedurende den korter of langer tijd, die mij om te arbeideh onder u zal zijn overgelaten. Möge deze onze zamenkornst gezegend zijn van den Heer, die de belofte van vruchtbaarheid des Woords ge- geven heeft en wien wlj vooraf biddend willen naderen.^ »Om bes huizes des beeren (kvzes gods wille zal ik het goedb voor u zoeken."' Ps. CXXII : 9. M. H! gij doet wd niet dit tekstwoord aan te merken als eene blootlegging raijns harten, en mljner gezindhe- den jegens u. Van harte wensch ik, zoo lang ik onder u arbei-^ de, het goede voor u le zoeken. Mag ik u, na deze betuiging, noodigen, om met mij het tekstwoord le overwegen als — davu>s woord voor- eerst, daarna als — mijn woord? Koning David, de liefeUjke in psalmen Israels, Sprak dit woord. . ' De psalrh moet een voortbrengsel zijn vaö Davids grij- zen ouderdom , toen hem van Gods wege bekend gemaakt was., dat niet hij , niaar zijn zoon sAtoMO, den paam d€s Heeren te Jeruzalera een huis zou bouwen, en dus Jeruzalera bepaaHelijk was aangewezen als de plaats der openbare Godsdienstvicring, »waarheen de stammen op- gaan, zie vs. 4^ »de stammen des Heer.^p, tot het oro- Digitized by Google 45 ' luigenis Israels, om den naam des Heeren te danken.'^ De psalm is ^^n der liederea Hammaälölh, een lied der optogten, bestemd om door de bedevaartreizigers gedurende den togt en op de feesten gezongen te worden. Ge moet u voorstellen het vronie reisgezelschap binnen Jeruzalems poorten gekomen. Davib, de heilige zanger en dichter, spreekt uit alier naam ^ en drukt vs. 1 en 2 aller blijdschap uit over de gelukkige aankomst aldaar. Ja, zoo sprak de echte God^ vrucht in Israel: »Ik verblijde mij in degenen , die tot laij zeggen: wij zuUen in het huis des Heeren gaan. On- ze voeten zijn staande in uwe poorten , ö Jeruzalem I*' Nu Voigt Ys. 3 de lof van Jeruzalem , de scboonheid harer gebouwen: »Jeruzalem, gij schoon gebouwdel eene stad waar huis aan huis is zaamgevoegd." De vergaderplaats der stammen is zij , vs. 4 , om de openbare godsdienst plegtig te vieren. De zetel is zy vs. 5 van het hoogste rijksbestuur. Van vs* 6 — 9 gevoelt de dichter diep het belang, dat zulk eene stad voor gansch Israel had, en weet zijn gevoel niet gepaster dan met zegenbeden voor faaar uit te drukken. 0ns tekstvers drukt zijn bepaald voornemen uit, om het goede voor haar te zoeken en haar belang op het hart te dragen: »om des huizes des Heeren onzes Godswilhzal ik het goede voor u zoekeru" Laat ons leiten op zijn heilig voornemen, en zijn' be- weeggrond, Zijn heilig voornemen: »ik zal het goede voor u zoe- icen/* H^t goede voor Jeruzalem is haar tijdelijk en gees- telijk Ts^elzijn , uiterlijke vsrelvaart en voorspoed en \vat de godvrücht onder hare ingezetenen bevorderen kon, Dat goede zou de dichter voor Jeruzalem zoeken, dat is , alle ge- paste en geoorloofde raiddelen aanwenden tot bereiking daarvan. Loffelijk voornemen inderdaadi Alleen kinde- ren der verkeerdheid konden het niet goedkeuren; gelijk het later, na de Babylonische gevangenis, den Samarita- nen mishaagde , dat nahemia gekomen was , om wal goeds te zoeken voor de kinderen Israels." *) Maar — al wat wel denkt, juicht zulk voornemen toe, en bidt vurig van den Heere, dat Hij het zegene. Immers de beweeggrond is heilig, gelijk de zaak goed 1) N«hem. II : 10. 9«. Jaar. No, 3. 4* Digitized by Google ^6 h. De dichter zegl : y^om des kuizes des Heeren ons^ Gods wille zal ik het goede voor u zoeken." Wij welen, welk een verlangen DAvm, in zijn vlugten en omzwerven , naar het hciligdont raenigmaal heeft uitgedrukt, zichver- gelijkende hij een afgejaagd hert ^ naar de waterstroomen schreeuwende. Wij kennen zijne betuiging in Ps. 26 : »Heere! ik heb lief de woning uws huizes, de plaats des labernakels uwer eere/* En in Ps.. 27 : »E6n ding heb ik yan den Heere begeerd, dat zal ik zoeken: dat ik al de dagen mijns levens mögt wonen in het huisdes Heeren y om de li«felijkheid des Heeren te aanschouwen en te onderzoeken in zijneir tempel." Onbetwistbaar was steeds de groote voorliefde van david voor het heiligdoniv Geen wonder, dat hij thans, in het blij vooruitzigt van den aanstaanden tenrpelboaw door salomo , waar- toe hij de kostbaarste Stoffen in menigte reeds verzaraeld had , uitroept en den pelgrims op hun' togt ter feestvie- ring naar Jeruzalera in den mond legt: y^om des huizes des Heeren onzes Gods wil^ zal ik het goede voor u zoe- ken." Ik behoef hier niet bij te voegen , dat »avids liefdc voor het huis des Heeren, geene liefde was fe/oo^ voor dat gebouw; maar het gebouw, de verzamelplaats der ge- nieente Israäls, is hem de Gemeente zelve, de Kerk, de pilaar en vastheid der waarheid, die ni«t te groude kan gaan , zonder dat tegelijk alle Godvrucht verdwijnt uit den lande, raaar wier bloei integendeel de wäre God- vrucht medebrengt en doet zegevieren. De tempel zon dan te Jeruzalem gebouwd worden; de zuivere terapeldienst zou Israel Gods wil bekend maken, en voor vrooni en onvroom ten zogen zijn, — dädrom wilde de koninklljke zanger het goede voor Jeruzalem zoeken, Is hij zijn woord nagekomen? Dil kan geen twijfelllj- den bij die zieh met het hart en karakter van davib heeft bekend geraaakt. Ja , ook hier heeft david getoond »de man naar Gods harte te zijn, die alzijnen wildeed.** Bewijzen zijn zijne vnrige gebeden» zijne vaderlijke en wijze raadgevingen aan zijnen zoon salomo, zijne wijze lessen en trouwe vermaningen aan de Overstendesvolks , zijne opwekkingen aan de vorsten, om zijnen zoon met raad en daad te helpen , zijne menigvuldige bestellingen voor den tempelbouw en tempeldienst. — Ge kunt dit Digitized by Google 47 ^les zieu in de laatste hoofdstukkeo vau h«t 1« boek der Kronijken , van Hoofdst. XXII af. En de Heere God heeft over al deze pogingen van zij- nen dienaar den rijksten zegen geboden. Wilt gebewijsf Lees slechts den 87*«^«» Psalm: »De Heere bemini de poorten van Sion boven alle w«oningen van jakob. Zeer heerlijke dingen worden van u gesproken , ö stad Gods. Ik zal Rahab -en Babel vermelden onder degenen , die Mlj kennen ; ziet de Filistljn , en de Tyrier , met den Moor , deze is aldaar geboren. En van Sion zal gezegd worden : »die en die is daarin geboren; en de AUerhoogste zelf zal ze.bevesligen. De Heei*e zal hen rekenen in het op- schrijven der voJken, zeggende: deze is aldaar geboren, En de zangers , gelijk de speellieden , milsgaders al mlj- m fonteinen zollen binnen u lijn." M. H! wij hebben hei woord van den tekst als daviüs woord overwogen. Verledigt u om het thans te over- peinzen als mijn woord tot u. Na vervulde 2JS jarige Evangeliedienst voel ik mij gedrongen y het woord v-an mijn' tekst uit davids moud en hart ^ve^ te nemen, ^n u onder biddend opzien tot Hern, van wien alle bekwaarnheid is en last ten goede, toe te roepen: »om des huizes des Heeren onzes Gods wily zal ik het g^oede voor u zoekenJ*^ JHoeijelljk zuH ge kunnen hegrijpen, hoe verheugd ik was, toen raij deze woorden onder de aandacht wer- den gebragt. Hai dacht ik, dat moet ik mijne geliefde Geraeente, na een vierdeeenereeuw het Woord der genade onder haar verkt)ndigd te hebben, na veel liefde en ge- diüd van haar ondervonden te hebben , betuigen : »om des huizes des Heeren onzes Gods voil zal ik het goede wor u zoeken" Welaan , laat ik h onder de aandacht mögen brengen , wat ik hiermede betuig; — hoe ik denk dit woord na te komeu; — en wat ik raeen te mögen verwach ten. 