title: Swaving's reizen en Lotgevallen: Door hem Zelven Beschreven
creator: J. G. Swaving
text: * , - , i :. ' ' t^n« getangenxieimiii^ als overlooper. — S« BaadilMf Üonkar Curtiiu is man redder. — Bokkgelnke fUal wm des mhr^Twrs yerwaarloosde opiroeding* — Zgae lua»^ merkingen oTer het lezen ¥ftn leTensberigteiu «i« Eeiia anecdote. — De scbr^ver wordt opgeleid tot den gees- • * * • _ ' _ telqken stand. — De predikant Anosi« — De heer Boi- ireld hezorgt den schrnver eenen civielen posL — * Eene uedeles; — Beschr^^ng Tan het Bareau Tan Goavtrsitt der liationale Schuld fe 's Gfuteiiiuiffe* •* Debekwaaaar Leden komen »et den post In een jkJein eii geyqlgelQk 06^ ^ zqq als qiet missen kan, babbelachtig en kwaadsprekend stadje als Naarden , binnen welks vestii^gwerkei;: zieh ^ pm ZOO te sprek^n ^ geen blad yerroerde • geen stroohalm ym plaats yerlegd werd y zonder dat gcheel de buiirt er van gewaagde^ kon aulk eene zonderUnge .geheimzinnige ontmoeting niet Jang yerholen blijvenj daarbi^ hc^d pei| daags te yoren reeds twee snaken ui^ flci| allergeringsten stand > welke insgelijks aan dei^ Helder uit den dienst der Batayen, in dien yaii Frins Willem Y OTergeloopen en terug geko-> men w^ren p dadelijk gewapender band oit deiw < < 6o swaving's reizen. zelver woningeQ opgeligt en in een der dieven- hokJcen op het stadhais gevangen gezet Het daurde derhaiye ook niet lang , of deze eerste bljjde wederontmoeting veranderde eensklaps van eene roerende melodrama^ in een aan« doenlqk treurspel. Naauwelijks was men yan we&mkanten een weinig tot zichzelven gekomen ea van die eerste hevige gemoedsontsteltenis , xnet behulp van azijn- en hofman*flesch 9 eeniger- niate tot hedaien gebragt; naauwelijks waren al die drukke bezoeken van voor- en achter- baren y met derzelver welbespraakte verwel- komstgroeten , gelukwenschingen , en drukke ondervragingen afgeloopen, of de mare in^aer komst drong weldra , in weerwil der smee- kende' aanbevelingen van de diepste geheim«^ houding , als een loopdnd vuurtje y van oor tot cor , en voerde den ijverigen baljuw , niet zijne driekleurige sjerp over zijne scbouders, acb- tervolgd van dienaars en Soldaten, door eenen drang van Naardens gepeupel j tot voqr de deur der ouderlijke woning, ' Noolt zal ik vergeten met welk eene kille sckrik dit k6rt te voren zoo gelukkig buis«' gezin plotseling bevangen werd, toen de doo- delijk ontstelde dienstmaagd de komst van de« zen bode mi^ns vexderis kwam aanzeggen. Even als iE» t-OTGETALtinif. 6l als door, eenen donderslag getroffen > bleef ie- der^ als op z^nen zetei vaStgenageld , elkander mel strakke blikken y/eemoedig aanstaren« Het schip Rozendaal, betwelk dag ea nacht voor mijne oogen fvaarde^ hetwelk nüj overal, als een bloedig spook ^ op de hielen scbeen te vol* gen , stood nu weder met deszeifs aan de nok- ken slingerende l^ken -voor mijne van angst bijna bezwqkende yerbeelding, en reeds stond ik op het punt om m^' door eenen sprong nit het venjiter en over den hoogen tuinmmir , nit banden mqner beulen ^ door de vlugt te wil« len redden^ toen de Voorzienigheid ons juist in tijds hiare bescbermende hand op de zigt- baarste wijze^toereikte. M^ne goede moeder, aan wie deze hervor- mingy voor zoo verre het uitwend^e betröfi was opgedragen , begon het aUereerst met m^n , »aar pik en teer rüikend kadetten-pak^ met fang en schop , buiteii de deiü* te werpen ^ isa einde het hais nietj' door die '#algeijjke äcfaeepslacht ; zoude verpest Wordeif; Üaar zui- nigheid en * huishoadel^k oVerlegf e^ter yeelaf bet eifdeel der predikaDtstioawen' is, diiende* dat zeifde pak nog lang daarna tot clenen tcP getteifschrikker in onze ho(^e kar^enboomeoV Hare tWeede zorg bei^tond, in mij op dezelfde vvijze van h^t hoofd tot de vöeten önder bän- den ti ttemen^ zoo als men b^ de depöts der tfdediogen ]aarl^ks gewodn is met de nieaW iangekomelie Miliciens of rekruten te doen; KiMrtoinv d6 arme vroaw Was genoodza^kt,* öm m^« ^en als e^nen pas in de broiek gß-» tlökenen jongen^ in al de gronden der weivoo- gel^kheid op tiiea# te onderwi^'zen. Niet min« der linoeigel^k was de taak m^ns waardigen taders ten opiigte is^tiei inwendige bescba« l^ing^ BN LOTÖBTALLfiN. äi Viag, Ik had niet slechts, ia den volsten ziii irm het woörd, al mijn Lati^n yerleerd» m^* he dagel^kscbe gebeden, het onze vader, de artikelen des geloofs, de tien geböden glad Tergeteh^ inäar wist lioegeiiaamd niets meer tau al datgeetij. waardoor de welopgevoede predikaiits-zodn zieh van ieder ander diende te onderscheideri. Ja wät daarbij nog het slimste iran alled wäs^ ik kbn bj^na geen tien woor- den te zamenvöegen j zonder er de eene of andere gedachte zeeinanAknöop tosschen iü te lasschen^ en men kan iiagaian hoe ongewoon hoe aanstootel^k , hoe afgr^ielijk zoknets moest klinken in het zedig en god^dieiiätig ootr eens godvreezenden predikants! -* Ih efeii tvoördj het is bi^na ongeloofelijk wat die brit6 liedeti Biet äX met hunnen wedeigevondeh iööü zooi al getobt en dooi^ebrtfgt hebben, alyorens z^j loo ab men dat noemt> dien eersteii ruwen Ixdater afgehgt hadden. Zelfs zonde ik den lezer hier eene reeks van voorirällen^ welkel tan derzelver zddzame kinderliefde en taai gedold getuigen^ können mededeelen, indien ik niet bevreesd tms , reed^ veel te veel over tn^ne kinderstreken uitgewqd te hebben. Anecdolen worden immer met graagte gele- sen f wel te rerstaan in levensberigten Tan be« ruch ft4 5wAriNa's rfikbiv rächte ofyermaarde mannen, bQ voorbeeM , in dö levensberigten van eenen Napoleon, van eeneu keizer Alexander, enz. Daar beschouivt men rlin zelfs zog onmisbaar^ dat men/ er menig een» aan welke de held der geschiedenis nimmer eenig part noch deei gehad heeft^ even als rcn meubel op een boelhuis f onder den grooten lioop tracht door te laten loopen. Maar wie is toch de man ^ zoude men hier al spoedig vra- gen y die verwaand genoeg is ^ zieh in te beeiden dat eenig lezer van smaak zieh met zijne kin-« derachtige guitenstukken zoude willen inlaten ? Zoude met nieteerst vooral beginnen te vragen; Is hl) een of ander groot krijgsheld, die zieh door zijne diepe Staatkunde , of dappere vuist voor zijn vaderland onsterfelijk gemaakt heeft ? — • Is hij een voornaam g^leerde, een beroemd kunstenaar^ een man van een scbitterend veiv nuft, van uitstekende deugden of Verdiensten , of van zeldzame boedanigheden , een man van doorluchtige geboorte y hoogen rang en aanzien ; in een woord, is hQ iemand^ wiens naam en aandenken door de drukpers .verdienen ver- eeuwigd te worden? — Heiaas ! — Neen , goede lezer ! De man y wiens werk gij hier voor u ziet, valt onge-. lukkigerMri|%er in geene dezer voormdde ka-«, the- Elf Lo^rcRvAritiEN. Bo • ♦'■■ ' i'i' t '* tiegörien. Wel verre väh daar, Lehoort liij veel eer tot die klaste van inenscheoi y^elke l)akkeiid van schaämte inogeii uitroepen: O bergeti Vailt op oiis nederl Ö heiivelen bedekt öns! •— l^aat Voigt daar nu uit, dat z^'ne äanieelLenibgän hoegenaamd geen belang zoüdea kunnefi vemekken , volstrekt geen ilut zoudeu kunneh Stiebten? Voigt daarült^ dat dezelye des lezer^ aandacdt terf eenemale dnWaaidig gekeurd indeteü worden ? Leest de wereld zelfs niet de l^vensverfaälen Hti ibenfg nietig vad« iig wczen , w^lk^ eeiilgä Verdiensten bestaan id die onderscbeiding y welke een wufitziek fortuin Hem boVen zijnen medemebsch verscbafü beeft, df, dindät bij döor regt van gebdorte^' öf door tuiperljeii eh vüige staatsÜst, dddr verräad, dolk df gifbeker in bet pfirper xiks gebuld ? Leest then hiet de leVeh^berigteh van bonder- deh vän huitenhüderd y wier vdornäamste ver- diensten sChijüen bestaan' te bebb'eti itf deri zötiderlingeti öt ranipspoedvollen Idop bnnncr ' lö'tgeyaDen, iondtt dat yrf) in de gdlegenbeid geite)d worden oriii vab de Waärheid te öVer- tüigen« Leest lüen zelfs hiet^ WÄ nog sterker isy de leven^erigten vatii eeneh Scbihderban- nes, van eeneifi Cartöucbe? KortieÄ er zelfs ttJäns geene gansche boekdeelen in bet liebt»' Weltö,' onder den titet van Galärij van Bdöis- & d^ 66 ^waying's reizen doeners ^ met niets anders dan met lerensberi^' ten zijn opgeyuld van gedrochten^ wier aan- denken het menschelijk bart van afgcijzen en diepe verontwaardigincr doet i^zen en beven ? Geefl menig een y beiaas ! niet aän soortgelijke werken die voorkeur? En eindelijk, boe vele levensberigten worden er niet dagelijks uit vreemde talen overgenomen en met gee$tdrift gelezen^ van scbepsels, die nimmer ergens an« ders bestaan bebben^ dan in de overdrevene veibeeldiag van den eenen.of anderen |Verwijf- den of bongerigen romanscbrijyer? Dan nU vraag ik^ op mijne beurt /, waarom zoude men nu minder belang stellen in de le- vensbijzonderbeden van ieicnand, die zeer zeker meer gezien en ondervonden beeft> dan bon- derden zijner lezers te zamen? Van iemand, die, ofscboon te gebrekkig om in eene galerij van verdienstelijke mannen ^ en niet misdadig geno^g) om in eene galerij van boosdoeners geplaatst te worden ^ it^ allen gevalle ^ eene zeldzaamheid bezit^ waardoor liij op de aan- dacbt zijner lezers eene wettige aanspraak hecft : namelijk die van, in weerwil van zijn grillig en zonderling noodlot , in weerwil zijner n\enigvul- dige scbipbr^uken en berbaalde gevangcnnemin- gcn ) zijner veibitterdc en wraakdoistige vJ^anden , cn^ ' BN L0T6BVAt.r.Elf. waaidigste troetelkind , hetwelk de iortaiu immer aan baren Wispelturigen boeaem getroeteld beeft, Ik zie er getolgelijk ook geene de minste zwa«. rigbeid in > dat ^ indten anderen met hönderde anecdoten hnmier jeogd of kindschbeid voor, den dag dttrven komen f_ ik er dan ten minste wel elene eenige te berde zal mögen breiigen» . In dcf eerste dagen na m^ne terugkomst vit Engeland kon men> vooral önder de reeds ie voren door m:^ aangebaalde omstandigbeden , natuurlijk weinig yerwäcbten^ dat ik mij da* del^k met lüst en ijrer op'de 3lndie zoade ^odeggen i en däar m^n woeligen geest reeds ysd kindsfaeen af allen ledigg&ng verfbeide y ye^igde zicb m^ne aandacbt op «het zonder« ÜBige ^bm 9 öm m^n vaders bof te Tergrooten \ 4oor een zijner 4afiürin staande gebouwen af ^ teibreken^ en z^e studMrvertrekkeo ^ Welke in. dat gebonw bet üitzigt op eene gemeene haielchtige acbterbnurt badden^ in een deir andepft drie aangrenzeade?. . gebcluwen te ver«» plaatsen.. /B9 bet voordragen van dit::pian ont-^ TOQwde ik^ met al de- deltigbeid eens doori E ü knce- 68 jTVVAVlNa'S RßTS^K kneeden architekts, de groot'e voordeelen VHiV dien afbraak , de bclangr^ke verbeteringen vait het etly de genoegens yan een, op den hof uit-k ziend, Stil en vreedzaam boekyertrek; ia ^etk woof d y ik dl oeg mijn plan zbo smakelljk voot ^ dat hetzelve de vadeilijke goedkeuring weg-^ idroeg, en alvorens de^ op riiets verdachte^ goede man, des anderen da^gs z^e o^gen geopend Irnd , alvo^ens bet eerste sdiemerend morgenrdod nog aan den horizont te bekennen v/HS, tat ik reeds met bamer etk breekgzer op de booge nok yan het dak, ja, yooi' dat een der hoisgenooten zieh uit de antien van Morpbea bad lo£gerukt| lagen de* beide scboorsteenen reeds in zwarte stnivends pnin^ hocpcn, iniddea op dea met gladde matten belegden vioer, tiisschen booge staipels ran god^ geleerde werken, onder elkandery en het daJL Jiad reeds al h^t yöorkdmeit. als of hetJ door eenen feilen orkaan gete]sl(^ wA9 geworden. Men stelle zieh hier een ieders beyreemding en yerbazing bij het eerste ontwi^ken yoorl ««^ Men oordeele hier oyer de ontstekenia eniui«^ ferste verslagenlieid tni^nn vaders, die zijnc bibliotbeek als zi^nen togappel ep pf ]|s stelde; doch de behendigheid, wsarmeda;ik depaanen, de steenen, hetpain^ het' lioutwerk, ja^zelft de zwaarste balken, binnen den.tijdyan boog^ siens* £N LOTGKYALIiBN. 69 ßkens yeertien dagen , leder afzonderlgk op lioopen bad weten te stapelen^ de ^ver, het orerleg, de onvermoeide kracht en volharding, inet welke ik mijn begooneii werk , tot elks ver« wondering, voleindigde, faadden m^nen eerstea misstap, welke slechts aan den Turigea gloed mifns eersten ijTerzachtigen aanvals was toe te schryiren, en welke ik ook nog dien zelfdea dag , ZOO veel mogel^k , yerfaielp , weder dub-i bei en dwars goed gemaakt;* want oiet alleen waren de orerige gebouwen uit dien afbraak in beteren Staat gesteld, den bot vcrgroot> het afgebrokene hont«- en steenwerk , lood en koper bi^ openbare veiling verkocht en hadden nog al vrg wat opgebragt ; maar zßlfs. bad ik m^n vaders ruime paardenstal in eene gezonde , vro- lijkie en van alle gedruisch afgetrokkene stu^ deerkan^er faeriscbapen^ Na dit staaitje mi^'ner ligcbamelijke vermo^ gens , verwacKt de lezer , zonder twijfel , dat ik het vooraemen koesterde, om m^ne octant en sabel voor troSel en kalkbak te^verwisf^* len en m^nen naam uit de monsterrollen der Marine in het gilde der metselaren te doen overdragen. Maar neen! Hoezeer ik ook be- greep , dat het hoog tijd J)egon te worden y pm iDijne keuze op een nieuw beroep te ve^ E 3 li- "Jp SWAVINa's REISEN tigen, want ik telde reeds mijn 18^« jaar, zoo bleef ik dopr de groote verscheidenbeid van kostwinningen y doör het eigenlijk embarras du choixy volstrekt besloiteloos. om jni) VQor de academie voor te bereiden; want het sprak van zelve dat ik daar^ met mijnen 9 nog naar pik en teer ruikenden, on- beschaafiJep , verwilderden aanleg , een vrij be- spottelijk figuur zoude hebben moeten maken: pok bad ik tot hiertoe nooit eenige andere ingespannenheid van geest gekend, dan alleen in het van buiten leeren der 32 streken van het kompas, welke ik, zoo wel als ieder af- zonderli)k touwtje in het wand, even zoo grif uit nfiijn hoofd yrist op te zeggen , als de beste Mechelscbe Student zijne duizend en eene ge- beden, zijne duizend en cene benamiog ujt het heilig dagboek. Dan een blik werpende op tlen thans zoo yrtichtbaren grond , den door mij gesldchten grond» welke, nog kort f e voren, onder hoö* ge pninhoopen bedolven kg, verdwenen weU dra alle deze bezwaren, en dank, ja duizend- xnaal dank, zij den waardigen leeraar Jtnosij E 4 die. die 9 uit zuifere vrieifdschap en hoQgachti^g yoor m^ncf ooderen^ yrijwillig de tdak pp^ zieh had willen nemen , om ziqh ipet die Yoorbereidende opvpediiig tß belasten; dank jn^nen rusteloozen i|yer en yplharding , maakt^ ik I binnen een drietal jaren , niet alleen ta-- mel^k goe4e vorderingen in he% Xiatijn en in Terscheidenq apd^re iqe( m^n^ aanstaandQ ge- vigtige bi;stemmi^g ip. verband staande weten-^ scbappen ; m^ar ik maakte pok yrQ goede vorderii^en in de geschied* en aardrijkskunde f ip de Flansche ^ Engeische en Hoogduitsqhq tollen, ^elf^ stond ik in de ec;rste re€^d$ zqp Tast, d^t ik meer dan eens ^e eer gehad beb Tan in Naardens VYaajsche kisrk f <1q f jujst we) niet y^e| hersen^ yereischei^de, doch met dat fd deftige, bediening ?ai> hf;t ypprl^zers-- en ^qorzaqgerssch^P ad interim waar te nemen, en dß Organist moe^t daarbij, al zeg ik he( zelf, . pieermalen, al de pijpen van zijn orgel latcn vol biazen^ om m^, zoo als men zulks noemt, te kunnen overblafFen. £$i^ gapsf^h qnverw^cht tpevfd wierp echter, alle dfzp geestelyke plannen en vooruitzigten ^oor a|tgd in d^igen. Ip m^n vaders stndeer- ]uimer ifi di^p gepeins verzonken, het Vier en twintigste deel doorbladerende v^n een werk> het- BIT LOTGEVAliliBM. 9^ heiweli:) bij uitsluiting^ bandelde over det\ aard en oatuur der goede en kwade engeien ^ qyer de ^eUstandige hoedanigh^en der ziel ei| deszelfs -rerblijf hi^r namaalsy wecd ik^ die , rpeds balf van deze aarde onttqgon meende to zijn , eensklaps verrascht met eene vriendel^kq aanbieding , am op een traktement van / 800 ^ behalye de emolumenten , als qiviel ambto^ iiaar, oaar ?s Grayenbage te vertrekken. De raadsheer Donker Curtius^ dezelfde weldoo« exy 9^n Wiens scbrandere regtsgeleerdbeid ilc mgne reddiqg qit de banden mijner Bataafsche yeryolgers yerscbuidigd was , bad de maat zifrf ner gehecbtbeid aan m^ne ouderen lyillen vol« nieten, door bij zljnen yriend, den Heer J^oar* velty lid bij de Nationale Rekenkamer, to bewerken > dat ik, als klerk op het Bor&ii Tan Gonversie der Nationale schuld | met eei^ p/a^t3 zoudq begunstigd worden, Niets was natuur|ijker y dan dat deze zqq boog aannemelijke voordragt y zdo wel dooii mijne ouderen, als door mij zelven, met eei^ bJij en dankbaar b^rt, zoDder een oogenblik te yerzuimen , werd aangenpmen , en de lezei; mogci bieruit tevens in bet voorbijgaan op-; merken, van boe onb^rekenbaar veel belang bet is yopr ieder pnder, wien bet geluk dec agneii ter fahrte gaat , om zieh steeds ^ doo^ gedrag en wandele door e^e immer yoorko«- inende immemeDdheid en door alle die andere beminnelijke hoedanigheden , welke 4e hoofd- yereischten des gezelligen leyens uitmaken, de algemeene achting , liefde en belangstelling 2j$ner stad-, land^ en natuiirgenooten (e yer« werven. Maar helaas ! als geluk en yoorqioed OBS van alle kanten vriendelijk toelagchen , hoe weinig bekommert men zieh dan yeelal aar de goede of kwade gezindheid onzes naastens y hoe zelden bedenkt men daarb^, dat ipen door eenen wisselyalligen loop van omstandighedeu welligt Toor zieh of voor de zi^nen^ ondanks de grootste schatten ^ de hulp en bijstand kan behoeven van de zulken y op welke men dik« w^ll het minste bedacht is< Doch alle zede- pitdikatien y welke , vrees ik y üit mjjnen mond ZOO vreemd in de ooren moeten klinken, daargelaten^ wii ik den lezer liever yoor een oogenblik m^n bureau op het Binneiihaf te 'ß Gravenhage laten zien. % Qnbegr^pelijk is het op wa^ al verschal« Imde en zonderlinge wijzen iemand dikwijls al tobben moet y om op eene eerl^ke w^zo « aan den kost te komen, dacht ik, onder bet opklimmen van de, *in allerlei bogten wente«- len- '■ . . * » lende, donkere trap» ^oar iq^ii Mnstaamje vor-* iiljjfy zijnde eeq ruim> op.den Vijverberg uiU ziend , ^lopd Ti^rtrek in de vierde yerdtqiiDg ^^ alwaar i^, bij een iiental. stj^re kautoor*vete«^ ranen, mijne eersle opwacliting maakte en al z^r spoedig de gezag?oerende commiea^n , ai^ derzdver onbescbeideDe , gemaakte deftigheid^ ▼an den gedwee^'n klerk leerde onderscbeiden» Dq eerste indpukseleii van dtt statig Prlnselijk. gebouw', en vooral de langwerpige^ .ernstige ^ nimmer lagcbende trOnien en - witgepoederde staartpruikeii mijner piei^we overbeden, bad ni]| van stonden aan eene zekqre scbroom valligbeid> een, mij ganscb ongewoon, gevoel ingeboe^ zemd. Ik maakte ^ mij beducbt ^ dat mi^ne -iverkzaambeden yeel te boog boyen mijn be- stek zouden zijn. De pen beefde in m^ne band en mijn gezigt staroogde op die , groot me- diaan formaat gedrukte bladeren welke dfloc mij moesten ingevuld worden; dan boe spoe- dig verdween die ' bescliroomdbeid , toen ik bemerkte, dat mijne eenigste, moe^'elijkste en gewigtigste taak alleenl^k bestond y in het werktaigelljk nederzetteh van eenige nummers^ of in bei teekenen van 'mijnen naam, of, en wel boofdzakeli^k y in bet speien van pingt et uhy jassen of piketten^alzoo er somtijds ge- heele weken vciiiepen y zonder dat er door een der <^ 76 SWATXMa'8 &BIZB]f BN liOTG^TALLEK; « 46r Aßbt 6n dertig , of , om niet meer te zeg-? gen^ daa ik gezien heb^ door geen vaa al^ leii| met wdke ik een bareaa uitmaakte^ eene pen op het papier kon gezet worden 1 tenzi^ et wederom eene partQ oude obligatien tev Conversie ingezonden werd. -« Doch die jatea TaqL Sdummelpenninck en van Lodew^k heb- ben opgehoaden te bestaan , en men weet den jongen t^enwoordig des te beter Toor de oa- den hei gelag te doen belalen. In allen ge* fal kon ik hier het Qttde spreekwoi9rd : <c De bekwaamheden komen miet den post^^ TQlkq^ inen helpen beyeitigen. HOOFD- 11 flOOFDSTÜK V. BN LOTGflTALIiEK* 79 den, ^an des lezeis bescheideiiheid oyer te taleä. ■t . ' .. - ' . ' .... '.. Ik woonde op den Denaen^teg,' al#aar ik inet eenen grooten t^'gerhond > eeneii zwarten %aterhofid, of zoogeHaamdeii poedeli en een Spaansch inopje hif den kathegiseermeester Zark ^jjnen intrek genömen. had op eene, boven zijne wagenmakers^schuür uitkomende , voorka- iner , op welke ik door m^ne gedienstige bospita y en mijne drie y meestal van l^onger blaffende y bondeiii dobr.de buren gespijzigd werden. Het eerste jaar mijns verblgfe werd bij uiU sluiting aan de iraaije letteren toegewijd. De waardige gri^saard, aan wien ik al m^n gelok te danken had, en die steeds een^ vrakend oog 07er m^ bield, verfichafte inij den yrjyen toe- gang tot de Nationale Bibliotheek, en Mon- sieur Flamentj des konings bibliothecaris , be-« lastte zieh met de taak, om mlj zoodanige; Werken te geten als zijn edele begreep mxj het dienstigste te wezen« De Engeische taalmeester Duncan gaf mq les in ' het Engelsch , en wei« sig dacht ik daarb^^ dat zijn ondeiwijs voor het vervolg van zulk een groot gewigt voor Büj zoude geworden ziyn. Indien menig jong mensch wist hoe vele. voorbeelden er bestaaa van Bö sWaVING'S RfiizBN thri peirsbheh^ die haüAe broodtviiihing gevöa- den hebbeü in die talenten, in welke zii iii liunne jeugd iiit weelde onderwezen werden i iöo zobden iij hünne onder^^zers dikwijis trij 'Wat betet behandelen ; eh vrij wat betei- partlj täti derzelvet bnderWijs trachten te triekken \ want niemand weet wat het noodlot eenitiä&l btet onä btechoren heeft: Het was in 's Hage, eh dtis reeds oj^ mijn 20«« jaar, dat ik voor het eerst eenen heiine-^ iljketi aandräng gevpielde dm de peli te tde-*^ ren. Het eerste y door mij opgestelde stukje i vberde tot titel: De Jßof der Miimadktheid f hetwelk ebhter himmer verder gegkan is däd ib de archieveii eener club, die, onder da üsinspreuk het Män^erbiad y eene wet invderde} Waarbg de drie lefleh, tiit \Velke dezdlvö bö- ^tönd , verpligt werden , eenmaal 's Weeks eeii öpstel, öhverscbillig vaii welken aard, in do^ kleine Vergadering voor te lezen. De leden^ die met mij deze kleine geleerde dbb nie- ibäakten , of die , zdo als wij dezelve noeih-« den, tot dit <x Drtemansbliap )> behoördeh, wä-» ren de Heeren T. Hotjer eii Ahthonie Kist^ thans beide wodnadittg te 's Gratrenhage. F nacht > 99 SWAVING'a REIZE« :^$cUif dikwcrf lol aan het aanbreken des da^ geraadsi bad toegewijd^ eensklaps afgedaan. Verlieidheid is meestal, voornamenlqk op die j^reiii eene koorts f welke niet slechts geheel bet ge»tel y maar btjzonder de keraeiieii schient aan te giijpen. Nurttige en leeraäime boek^tf werden du door lafie en verwijfUe romaM ver^ vangen ; mijn ^orig geschr^f bepoalde zicb tlians hoogstens bij bet opstdlen van eenige ver« liefde gedicbtjes, en in plaat» Taai daarbi^ dail nog ten minste Part poeiique van Boileau raad te plegen , zat ik somt^ds met Helouize en AbeiUard j of met Wei tber en Charlotte y als een seDtim^Dtele veriielde quibus^ in bei dikste en afgezonderd^te van bet Haagscbe bosch) of op de eene of andere hoog uitste- kende duin aan bet eenzaam zeeslrand, tussehen m^ne drie bonden, te züchten en te kwijnen^ of liep als een Haagscbe fat al de kransjes,- damessaletten en spedparli^en af , om inijne gekronkelde scboone op alle bare voetstappen* te volgen, welke nieuwe levenswijze toor ie< snand , die nog kort te voren , aan boord van een oorlogschip j met de pik-* en teerkwast iir de band» tussehen sebie- en boo&mani^asten lecrde vloeken, knoopen en splitsen, een al« lerzonderlingst contrast moest opleveren: ook was bet geene gemakkelljke taak> om fl die uit- f 1, II ■ I ; r WS IiOTOETAIiT^BK. S& uitg^oclite en ann 4e' beau monde bifzonder eigene spreekwi^zen , legen mijne ingekankerdc lompe scheeps-termen te verwisselen^ en mi^ op alle die fijn beschaafde hoedanigheden toe te leggoiJi, welke den komme du bon ton van d«n ongeQianieiden scheeps-oorlogs^bonk ondejv scheiden. Ik, die tot hiertoe gcen ander spei gekend bad^ dan bet knikker-^ koot-, lotto-^ ganzebord- , knibbel« of commettenspel j moeA iiiQ im eensklaps met de sterkste ingespannen«« beid rm geest beginnen te oefenen in bet om- beren, Whist en Boston^ bi| welke 5 yoor nii| treemde Studie, ik meer dan eens mljnen yro» inen kathegiseermeester^ onder bet van bttiten leeren der woorden spadiUe , nianiUe y ponto en basta 9 over de verbastering yan taal en zqden bitterlijk hoorde uitvaren. Icoopea. De verzoeking was echter Toor mg ireel te sterk, en naaaweli^ks had iky die dorn genoeg "was te gelooyen dat dit efieet de ToUe. -waarde had » deze gewaande schat in handen » of ik ijide met dqzelve naar mijnen eerl^ken /^omme tPaffaire Polcäsy die m^^ tot rn^ne ^erbazende ^i smertelj^ke teleursteUiug , hoog^ stens / 7 ten honderd aanbood. Behalve de tesLommning mijiner pecuniele omstandighe-*. den y viel er , na verloop vVan . <ei\ . t waalftal maanden yrijens , eene nog dringender omstan*. heid Toor^ om zoo spoedig mogelifk op de Toltrekking van mi^n imwelijk aan te dringen« Ik was namel^ky door den WelEdelen beer fF". Kiaty.esiXi van de L^oedcrs mijner rooe« der 9 destijds lid Van den Aziatischdn Raad^ begunstigd g^woj'd<^n met den post van onder- koopman te Batavia , en had daarbi| tevens de üjding qntyaQgen, dat h^t scUip, hetwelk iTiiJ, na het afleggen van den eed, naar OösU« Indie ?-aude overvoeren , jeeds voor Hellevoet- stuis zeilree U^. Het hooge v^oord nioest er Jus nu uit, ea ongelokkig was mijne aanstaande bruid van ci^nc ycrregannde hiCon|schc,, ja vaQ ^ene ijs-t F 3 kau^ 86 swAvma's rbizbit Jcoude zfel- en ligchaamsgei^teidheij. Het sclieen dat Gupidos schiebt zieh geenen w^ Lad weten te banen door de hooge bullen , die baar jeugdig hart, zoo wel yaii voren als van achteren y legen alle verliefde aanvallen schenen te willen verdedigen; dan ik dacht de lirfde asal zieh zonder twijfel wel^ eyen zoo als de b^kwaamheid met den post , na de Toltrekking Tan het huwelijk beginnen t^ ontwikkelen , en begrijpende dat de ouders reel liever eenen armen klerk tot schoonzoon zouden willen aannemen^ daft yoor altijd met eene gebog* dielde oüde vrijster te blijven zitten, nam ik bet verkeerd en dwaas besluit, om, zonder de geringste Toorkennis, bij bare ouders om bare band te Tragen. Deze mijne eerste hu- welijks-Terklaring bad bijzonder Teel Tan eene koddige melodrante, en wie weet of ik er den. eenen of anderen tooneekcbriJTer geenen groo- ten dienst niede zoude doen, met er in het Toorbijgaan een paar woordjes Tlugtig Tan aan te balen, Met een tusschen Trees en boop kloppend hart, en met mijne acte als onderkoopman in de band, aan de zLjde yau mijnen aanstaanden schoon-papa op eene canape zittende, kwam niijne huweUjks-Terklaring al stotterendc en sta- ^Btamdlfiide en bloozende yoor dea dag, Uik x^ne eersliie gebaren dacht ik| dat de man^ «Iren ids in le Boujffh ei le TaiUß/ury driftig zoude opgeyiogen zi|& om mi) Hiet een non » noriy nonj i^qus ne Paurez päs^ aan te vai« |en ; maar neea ^ het scheen , dat ik > ofschoon geen er%oed te wachten hebbende , alle hoop had yan m^ne wenschen weldra vervuld te ^ien. e& Zoo uw yader aeces voor u komt vragen^D nvas z^'a antwooid, cc zal bet aam iB^'n cpnseiit niet )iaperen.}> Naauwelijks wa^ ren deae roor m^ 200 vrengdeyolle woordeit 's mans lippen ontrold^ of ik rende venire ä terre met een paar harddravers naar m^ne ge* faoortestady en kwam zelfs reeds den daarop yolgeriden dag» met eenen deftig verzegeldeoL ^|Gcesbrief , terug. Hij die ooit verhefdi smoorlijk tot over da ooien toe yerh'efd is geweest op een tneisjei lietwelk eenige duizenden geranne dakatons, )>ebaWe eenige onoverzienlijke landerijen ea weelderige klaverweiden in het land van den Biiel of eiders te wachten heeft, z^l zieh j hier het best voor een oogenbhlc in mijne flaats kunnen stellen, en zoo er ooit kasteelen in de lucht gebouwd zljn, dan was liet tbans bij dpze ge^cgenhcid. Een reisje naar Zwilserland F 4 en 8S $W^VINft*8 RBTZEW ^ •n Ifali^' gedurende de witte broods-weken , een paar Schimmels op stal, mijn naam met groote letters op liet he]c van een of ander buitengoed, enz. enz.i dit alles sprak, dacht ik I als een boek ; maar boe dikweif waarit men zieh niet in bei bezit van datgene, het- ^elk ons bijna reeds zoo goed als zeker toeir schijnt, terwijl de geringste tusschenkomende omstandigheid dikwerf genoeg is, om eenskfaps ons beste hopen te doen verödeten. BQ het doen mijner huweljjks^verklaring aan den va- der y had ik mi^ 9 om bet gevoel van eigen vaarde, noch om de eigenliefde z^ner dochter niet bekommerd , en deze mijne lompe on- Qchtzaamheid had de gansche zaak bedorven. De accesbrief werd in de ouderwetsche statige voorzaal , onder een glas madera y beurtelings door yader, moeder en dochter gelezen, en na «ene lange ernstige pauze, troffen mrj de ver— jschrikkelijke woorden: « Rfijliheer, ik heb geene de minste inclinatie voor u , » als etoen donderslag in de ooren. Bfuid ^ bruidschat^ rijkdom, rang en waardigheid waren nu eens* klaps als zoo vele rook wölken yerdwenen; gerej>tclijke vervolgingcn van eenen zwerm on« fiieedoogende schuldeischers y bespottin^en van ^lle kanten , batelljke herinneringen , donkere Youruitzigien, bange voorgevoelens ; en einde- «N LOTGEVALLfiN. 8(^ de woeste zee, het ongezonde en brandend Iieete Java , zweefden mij na voor het gezigf;' Deze ZOO onverwachte als geduehte omwenteling if^as te verschrikkel^k yoor mijne nog oner- Tarene ]eugd ; door ontsteltenis yerpletterd , dood bleek tegen den kouden marmeren schoor- steenmantel leunende^ deinsde ik Tol angst eir DntzettiDg terug voor het akelig yerschiet,. Jtetwelk m^ na plotseling toegrijnsde, en wan« hoop en vertwljfeling , ja gedachten aan zeif« verwoesting yernngen nu de plaats^ alwaar mj^'ne schitterende lachtkasteelen tot puih en* stof ineengestort waren; doch wel Terre nan- deel te nemen in mijne aandoeningen^ of het^ leenmaal oyer mlj uitgesproken lot te Jberroepen , verbeeldde ik mij veel eer een schaterend ge«- ]äch te hooren opstijgen onder uit de keuken, alwaar mi^ne zieh gewrokene troawelooze broid hare eersfe friomf waarschijnlljk aan de huis- bedienden had medegedeeM. Even als zdcer Haagsch predikant, die juist in dat zelfde tljd» stip, met z^n portret onder den arm, dfgt in mj)ne bnuri aan de deur gezet was, darfde fk naauwelijks het hoofU yan spljt en schaamte opslaan. Bijna had ik de pen wed'er opgevat, om al , wat ik voorheen ten voordeele van niisroaakten en van geLogclielden geschreven |ia(i, niel alleen te herroepen, maar zeffs om F 5 eea 66n tef^enschrift op te stellen y hetwelk tot ti^ iel zou Toeren: « Wacht u voor degenen die van God geteekend zi^n.]> Te yeigeefs zocht ik nu verstroo^ing i;i woelige koffijhuizen y in Jcomedien en concerten^ te vergeefs yerkwistte. ik roijn geld aan biljardtafels , in kolftanen^ op kermis en danspairtijen ^ of in zoodanige plaatsen pls yoor den jongeling aan ziel en lig- cbaam meestal ^MdeUjker s^n dan de pest; niets was in Staat om mij dien sd^aidelijkea blaauwen scbeen te dpen vergeten, reel min«> der nog om mq ooit weder inet het geslacht de^jgebogchelden te verzoenen. Hierhin moest nn tot overmaat van rampen natuurlljk nog b^komen , dat ik van alle kanten , door eenen fitoet van hongerige beeren ^ bestormd werd. Woeker^jodßn y gaL^nterie-kr^imers , huurkoet^ siers en dansmeesters zaten mij nu met nii|nea kathegiseermeester aan het hoofd achter de hie« len^ en maakten het mi) zoo benaauwd, dat ik het raadzaam. keurde om op zekeren schoo- nen morgen met stille trom den Haag te ver« laten, in de hoop van door den Aziatischen Baad in Staat gesteld te worden y een ieder voor mijn vertrek naar fiatavia te kunnen vol- doen. Met dit niet zeer brillant vooruitzigt per pedis apoatolorum mijne koers naar Am- sterdam stevenendc , kwam ik tegen den ayond « bestniiH en a%einat y te H^aiiem min f na ge? (darende den ganscheti dag alle m^oe tot hier-- toe begane dwaasheden en misstappen over«^ peinsdi en na heilig bij mq zelyen yoorgeno«« men te hebben, om b^ m^ne intrede in eeii nieuw werelddeel , een geheel nienw gednig en Wandel aan te nemen« Daar ik hoogstens gelds genaeg bezat^ om in mQne eigene nood*> sakelijkste behoeften onder weg te Toorzien^ had ik twee mgner honden aehtergelaten en ni^ aüeepli|k door m^nen getrouwen Matjank. laten vergezellen ; deze sierl^k gespikkeld^ grpote tijgerfaondy was met eenen der Oost« Indische raadsheeren nit Batavia orergebra^tf en ik maakte er mij dos een zeker genoegen van y het goede dier naar zijn geboortehtnd terug te brengen. Ongelukkig echter kwam mij deze mi^ne sentimentele beestliev^endheid vrij duur te staan« Niet ver yaa het Haagscho Schouw had mijn hond eenen längs den weg giazenden hoop schapen aange?alten en een derzelver de strot afgebeten. De deswegc ver^r gramde herder, geen moed genoeg hebbende om zieh op den hond te wrekeD , pakte mij bi^ de kraag met bedreiging 'van niet los te zullen laten alirorens ik hem / i4 voor de begane schade had neergeteli« Myn gansch yermogeiii bcslond hoogstens in een zestal worpen arm^ 9'!l »WAyiJBIO'S REIZEN zalfge zesthalven; tegen den herder, een vier» kante sterige boer met het mes in de yuist en Eijnen grooten. becdershond aan zijne z^de , kon ik, längere hals^ niets uitrigten. Tegen • woordigheid van geest was dus het eenige xniddely het welk m^ uit dit netelig geval kon. redden. <£ Ziedaar man^iD riq> tk uit^ tef- Wijl ik hem mi^n spinabekken horologie toe*? i«ikte, cc ZOO gij het voor God tn- uw ge<f weten kunt verantwoorden een gouden horo<* logie aan te nemen > geluk er d^n mede. » : De domme boer, die weinig yernioedd6> dat dit prul hoogsten zes gülden waardiB badt» liet mi) oogenblikkelijk los y en stak z^ne gewaande goud^i buit met blijkbare gretigheid in de zak. In Haarlem vernani ik met* niet weinig genoegen , dat ik hier in' het bartje van de kerinis was aangekomen , en dat de redoute juist begonnen was. In plaats van dus in mijn logement tegen inijn grillig gesternte te blijven zitteo morren, wilde ik beproeven^ om niijne gegronde. droe^eestighdd al dansende te rec^ zetteh, en stapte luchtig en vrolljk. de fraai verlieh te, en met Haarlems schoonen opge- vulde ) danszaal binnen ^ weinig vermoedende^ dat deze toevailige en potsige inval de aanlei-- dende oorzaak . zoude zijn van miine wonder*^ baaf-^ SN liOTaEYAIiLEff. gS liaarl^'ke Terhef&ng uit den wanhopigsten eil beiiagelQksten toestand, tot den hoogsten trap ▼an huishondelQk geluk, rijkdom en grootheid. Het eerste yoorwei*py betwelk hier m^n oog tot zieh trok, en mi^ van stonden aan eene voor in:^ nimmer te voran gekende gewaar- ivording inboezemde, was eene jeugdige, bed- derig gemaakte, Mulattin, en naauwelijks had-> den onze oogen elkander yoor het eei^st ont^ moet^ of hqt scheen als of wQ b^'den t^e« l^k 9 als door eenen sympatetischen schok ^ werden aangegrepen, althans w^ verlören el- kander geen oogenblik meer uit het gezigt, en de uitkomst deed zien dat wi^ beiden te- gel^k op den plotselingen inval gekomen wtf reo van yoor elkander geboren te zijn. HOOFD^ ^ flÖOFDSl'ÜK Vi. Öter het luezen eener gade. ^-^ Het bal te Raarlem. -^ Gelakkige kentiismaking met Mejafvrouw J9. • en <le famiUe 5, op Scad en Yaärt b^ Haarlem« -« Spöedigge- ' Uonkeii tronwbelofte. — Inboad eeni briefs aas miiDe t toderen» of körte scbets van de eertto Jieldu» dpr ge* acbiedenis. ^- De schrqver trouWt eene 3cbatr^ke Au- lattin. *-- Schets van dat baiiveflijk. — Zonderlinge I6t~ ierwi$8elipg. — Nieuwe levtnswqze. ^ üitstapje naaif' öelderland. — Vertrek naar Noord-Amerika. — € Welk een zonderlinge sttmak maeft de schrij-^ ter gehad bebben?» hoör ik bier dctn lezer met opgetrokken neus tiitroepenj et eerst te ver- lieven en op trouwen te staan met eene ge* bogchelde, en nu weder eensklaps eene Mu« lattin tot vroüw te willen nemen en , j> zoude^ m^n kathegiseermeester hier bijvoegen , <£ welk eene onvergefelijke ligtzinnigheid , om iets , waarover onze brave voorouders zeV^en volle jaren rijpelgk wikten en weegden, zoo masor als het werk van een oogenblik te beschou-» wen 9 en in het ktezen eener gade even zo6 dartel te werk te gaan^ als eene wapperende ka- » j^apel, die T^n da «me bloem op de «ndere irliegl?» Zulks is, dit wil ik toiidbotftig bekennen , al wederom eene dier onvenchoon«» Jqke dwaasheden ^mijner jeogd; maar dest^df dacht ik , wat zoude er toch Tan bqiia dcj helft der scboone sekse moeten worden , indiea de smaken niet rerschilden, of Indien eeii ieder zieh dezelfde begrippen ran wäre tohoon« heid Tormde? en wat faaat het of men xeres jaren ^ of twen uren in het kiezen eener gads bezig isj daar de olidervinding toch reedt tan t^den her geleerd heeft> en nog dagel^ks bevestigt^ dat onze rede 9 zoodra de bedweU inende invioed der liefde zieh aehnMal tan ons heeft meester gemaakt) ons mettttal begint te hegeven? Baitendien was al wat tot het Yrottwelijk geskcht behoorde, op die jäten ^ even zoo onfeilbaar in , ni^ne oogen ^ als Gre* gorius VII in die der l^ansgezindenf ; ik dachte even zoo als menig yerliefde tegenwoonKg nog denkt, dat z^'^ dit mij in eenen wenk des tijds, yoor altijd aan zieh wist te hoeh* jen, het erenbeeld der deügd^ deriiefik, yt yan aile yrouwel^ke volnfiaaktheden zetve moesi wezen , en ofschoon ran achteren gebldcen is^ dat ik in mijne verwaohtingen geenszins te- leurgesteld werd , zoo durve ik hier eyenwel deze zonderlinge en ftiet alt^d proefliottdender stel-r *0teIregel$ niet als raadzaam of als Toorztgtig «ambevelen, alzoo ik vrees^ dat menig een rede zoade hebben^ om met onzen goedeA Franklin uit te roepen : <c / paid too mueh for n^ whiaile.y> Bi^ het biDnenkomen der danszaal was meA jttist bezig inet den eersten walsch j itiijne keuze was dus gedaan in een oogenblik, dat het kastanjebruine voorwerp m^ner plotseling opgekomene liefde^ in een berallig en met bloemenkransen omboorde gazen Manskleedje^ op een paar fijn geschoende, naaüwelijks deiK grond aaniakende kleine voetjes, met ont«^ bloote hals en schouderen^ in eene wellastige honding als eene zephire door de zaal in de rondte zweefde; doch zoodra had zi^ den arm ▼an baren reeds benijden cavalier niet losgcla-' (en, of ik klaropte haar^ eren als een Algierscbe k^er op zgde j sloeg geene quadrille | kolon-* ne 9 walsch ^ noch gavotte met haar over ^ bleef ^ al koutende van liefde en van onveranderl^ke vriendschap y den ganschen nacht met haar de zkud op. 