title: Swaving's reizen en Lotgevallen: Door hem Zelven Beschreven
creator: J. G. Swaving
text: * • # » • • ( • i«i.»* flOOFDSTÖK IX. Ben - Zoiida§( in Philutdelplilk; — SclvftU wn ceiM kim« Icersche godsdiensfc-oefenibg« — Bezoek in e^|i«. .g«- meente van het Nieawe liebt. — Yerfegaande dweep«« rq en Godsdienstige razernq. •— De geliefkoosde wan-- delingen. — De voorbereiding. •» Een woord over mqne zwarte schoonmoeder. -— De AmerikaanMlie vi^ze ^an theo drinken. — Schets van eene Amerikaansckie Guingttitte. — Heeriqke vooruitzigten. — Herdenking aan ket voorledepe* — Onze insckeping naar ket eiland Barbados. -— Een HoUandsch skTenscbip met West^ pkalers. Niets maakt op den nieuw äangekomenen Earopeaan dieper indruk dan' de waarlijk Yoorbeeldelooze Godsdienst-ijyer , met welke hier al de verschillendp gezindheden den dag des Heeren in waarde houden. Van alle kan-< ten hoorden wi^ reeds het gerammel yan eene menigte klokken; want hier mag een ieder torens bonwen en klokkengeraais maken^ zoo lang, of ZOO luid als h^' slechts yerkiest Heerschende godsdiensten zi^n hier onbekend; en icder mag hier Gode dienen , zoo als z^a hart hem ingeeft Onder kerkt^d ziet men geea ^öen sterveling latigs de straat, en Philad^l-^' plna hc^fl daii' al tict vodrkömen als of hef (toor d^^elfs bei^oners Veiiaten Was 5 hetgeeti r\n eh dan, wegeils de Somtijds heerschende koortscn, Werkelijk het g^val is. Alle wiii- k^ls, werkplaatsen , kroegen en Letbergeü zijil' gesloten , eh in sotnniige der omliggende dor-« pen mag zelfs geeti li^tüig, gedurende db uit-' defening van den ppenharen godsdienst , de kerk voorbijrijden. Aan de pablieke tafeis in sbmnijge Jogementen wordi op dien dag bard op g^beden^ in een ivoord, in geene stad der wereld kan bet vierde gebod inet sliptcrö naauwgezetheid waargeriomen Worden daii in Pbiladeipbia* Met dat al kön ik niiet beSluiten, oili tligi'' Ae rrouiv naar de Afrikdanscbe kerk te ge« leiden , te meer daar zij den redenaar tocb nict' Verstaati kdn, 6ti, haAr tusschen^de [ireken vati jüi}nen com Ewald iis te huis latende, liet ik' in^ doör deh 2oon des bulzes-, naar ednige' der voornaamste korken vergezellen. Het^ e^rste Godshuis > betwelk wi| binnenti*aden ^ beboorde aan de Kwakers , welker gctal tbans y in Noord^AmerJka allcen, op 309,788 zielen begroot vrordt. Alles had bier een dood feen-* TOödig, maar püik Mi en zindel^k roorko^ K men , t46 SWAVl^a'« RBIZBÜ men, ook de kleedeidragt der gemeettte, hü^ welke de unifqrniiteit ev^en zoo naaawkearig ia acht genomea was^ als b^ die d^ best gediccipUneerde artaee. De boedeü der yroa^ vea waren allen van gr^skleurige zijde} ini den Torm van eenen oüderwetscben Deventer Postwagen. Die der mannen geleken sprekend Qp de slormboeden Tan onze reerschippers* Altären 9 beeiden, scbilderijen , noch iets, dat naar Ooster^hen opscbik of wnfte praalver- tooning geleek^ Wfis hier te bekennen^ zelü zag ik er geen predikstoel noch orgcL Eent-* ge banken , boven welke de gedekte boöfdeii der getneente iiitstaken, een tafeltje op bet- welk een groote b^bel opengeslagen lag^ een wit marmereii tnonnment^ op hetwelk den naam van den eersten Kwaker Fox met zwar* te letteren gegrift stond, maakten de eenige Toorwerpen uit , welke zieh aan het oog Ter-^ toonden« Geen aterireling in het gebouw dee4 eenen mond open^ noch scheen den min^ten schien yan leyen te geyen. Toen ik m^ ge- leider yroeg^ naar Wien men hier bleef wach-«, ten, was het antwoord, naar den heiligen geest> Wiens inblazing alleen derzelver Uppea kan ontsluiten; dan, daar ik te?ens veniam^ dat dien geest zieh somtyds uren achtere^ß' laat afwachten^ liet ik deze automatische yer« ^aÜeriiig aan derzelver godtruditigö ot^rpem-» i^ingea over^ en begaf niij> zbnder te dürved terzekereft df deze soort trän brodders tot de fcoogea^amde ifr^/e öl pecbiende^ drööge of iio^ö .kwäkergemeehte behöörde) Mar eeh an^ der gebonw yaii dpenbareü eeredienst. Nadat ^4i aliroretts eene Dpopsgezitide » eene Uiiite« i-iadD^cbe en een zestäl anderlei Icärken trau al« larlei uitheeinscbe beoamingeti bezocht bad« deii) k^ämen wi^ toor een« der MetbÖdisttscbd kerkisii ^ anderi^ go^^gd f v<kir eeoe der kerkeii ^n hef nieuwe licht; daii hier tdnden Wi$ tersi biat regte fadn plus ultra vao Godidien« ^tige dweeperij« (*) Deze kerk gelaek vail byiten yeeleer baar eeiie groote köordendan- Sera tent^ dsa haair eeben Öhri^tel^keii teni<« pel* Wij Yond^h de detiren gesloteii ; doch bei laidrubhtig geraas Tab binneii maakta m^ zo0 hieu w^gierig i dat ik teg^h eeo da» popiillei*«!! t^klauterde , om doar bet Vt^b$ter af te k(^ reä, wat er tofcb zoö al van blriiieb gaaadä was. Mait«& iM» (*) De öchnjver vertaalde onlangs voor cen dar Mctho^ diathiscbe precLt kanten te Londen, Het lioofdtftuk, in bet^ ivelk onze gdleerde Broe$ deze ^ecte äßchetft; 4ochabo i^gn Eerwaärde mg te Philadelphia in het Nieuwe licbi Tergezeld had, zouden zljne oordeelvc^llingen zeker trä tvat gestrenger zijn gewecst; E 2 'Manneki en vroawen zaten hier, als häritg in eene töiii t)nder en boven op elkander ge^ päkf. De redenaarsi vljf in getal en als ge-> wone ambachtslieden gekleed ^ wisselden elkali-^ d^r van t^ tot tijd af. Sotemigen hunner predikten in bun^e liemdsmouweti. Geen de^ zer leeraars was tot den kansel opgeleid ; maar sipraken alten do6r de inblazingen vdn den heiligen geest. Ik verstönd te weinig van de E^ngelsche faal otn veel 'ovcr den aard dier in«* gcblazene predikatien te knnnen oordeelen ; doch hetgeen dezelve in pit ^ welsprekendheid te kort scherten y werd in hiidraditige uitba«- zniningen daarentegen weder dubbeld en dward vergoed. De gemeente herhaalde na en dan sommige van des tedenaars uitdrukkingen ^ oi beantwoordde dezelve met bet wöordje ^meriy of met diepe zuthten« Na de predi--* k&tie werd^ de detiren geopend; doch het scheen of er nog iets geheuren moestj want efr bleven nog wel vierhonderd menschen zit- tcn: intusschen maakte ik mij deze opruiming ten Dutte^ sloop in eene der banken^ en was ooggeluige "sj^n het volgend godsdienstig klucht- spei. Zoodra de deuren andermaal gesloten waren begpn men eenige Methodistische lie- dcrcn aan te helTen , vervolgens liet zieh hier en daar eene klagende stem hooren ^ en naar BN LOTGEVALLEN. 1^9 mate de vrome gemoederen zidi begonnen op te winden, vermeerdenle bet gehuil, tot dat zif Qindelijk allen te gdi^k om bet bardst begonnen te scbreeuwen ep te gillen. Een der genieente viodg nu, iids een bezetene, faoTW oj^ de bank en riep uit al z^ne niagl: O ! Jezus ! O ! goede Jezus ! Daal neder ! Kern naar beneden > Jezus ! Waarde Jezus ! Ik zi c u! Rom todi! Een weinig verdet* stond een meisje , van elf of twaalf jai^n oud , naast bare moeder boven op eenen stoei en maakte wel;- dra door.eene scbel gjlheBde duo een eindeaan dien uitooep. Hiev weder scbeurde zicb eene vrouw de kleederen rm bot ligchaam y de bar resi uit bet boofd, de fingen uit de ooceaj ginds wentelde men dl keimende op denjirloeri; anderen weder, vtelea in onmagt; korton^^. al had men de krankzinoigen uit alle cte dbl*^ii* gekkenboizen van 6ns Und im. eene kenk bij*- eengezety dan bad men geen yerscbrikkel^ker scliDuwspel kunnen b^wpnen« V^ftig^ of zestig stonden te gelijk overbiid te biddea» > Sommi^ gen ' sproDgen in de hobgte'en scb^en iets met beide banden te willen opvangcn. tienjorig meifjei hetwel]c nu dqor een iedei: mt beiligeQ eerbied naoge^en werd. (^) , Na dese soD^erlinge kerkgafigen, faezgchten yri^ tegeq den aphtermiddag de geliefkciosd^ Shmdagsf^e wandelingen , alwaar sielt nü da iQWCHiers "^eder ecnigzips yocjr deradver ttom> me iiigetoganheid yan den dfg scbadeloo^ ^enen te wiUan s^len» Böyen aan dai| top eener priidh^ge w^de straat^ kwamen wij| {lan een groot geboa w , betwelk tot * de wa- lerleidingen behoorde. Vgoht bet front yan dit gebc^w :29g men, midden ineene klaverwqT 4^y welke van alle kernten, biet ipdpulierenen ^reorwiUigep en wild^ hote^bocNpiieii omring^ y a$ ^ < ^n< ^pringcmda fo^tein , . uit welke ^ eea ifMiopboudel^ke toevQer Tan water ^^ ;iia retot ^eti ig^ Toeten in de boogte opge^tegen ' ie zgn ^ nifijti'een statig gcklqts in een , yan gpftdyisdbr |c6 wapncdend . beek je I in ondersdieideiie - rigr 4ingen noderplclteu' Vc^n deze s^ildem^btiga iipQgte baddefi yri^ tie^ iiitzigt oyer eeii' groo^ i \ Jgpr i • • (0 ^*.°i yo)sQt4pn iQorgQA hoor^t' ik;4i^t dit %el((^. fl^^fio » kort te vjorc^Q > «lU baren diens| gejaagd was , an yei dacht g^hoviden "v^ecd ee^ zilvec tafel-servies ge^^lei^ godeelte der ^tad, tot dat ani oog zieh ein^ dclifk in de ontelbare mästen aan den, in de diepte liggende, waterkant verloor« Daaroa volgden wi^ de beau monde naar eenige der ondersdieidCTe openbare iasthoyen bidten de stad. De tarn, in welke wlj onzen intre]( namen , had al het yoorkoroen van een ZwiU sersch landscbapje. Eene van boomtakken gevlochtene brag over eene rnischende beeky eme ba*gachtige ligging, hier en daar door ititstekeode ruwe klompen graniet afgewisaeld $ een aantd , Toor ons gansch yreemde , planten esk gelassen hielden wn hier eenigen tijd vaii ▼erwonderjng en verrukking opgetogen. Be« balve dtöe natauriifke scboonheden^ zoo traf- tmi m de oogeft Vanr eenen Nederlander> op wi^ «kargelQke toMeelen immer een groot^ icher en roerender indmk maken ^ dan op den bewener van bergacbtige of rotsachtige land««- itEekehV vonden wQ hier nog boyendien eeni- ge 'ni6t veel amaak ge$orteerde bloemperken ^ donkere slingerlanen , prieeRjes, yj^vers, her^ miti^es, in een woord het was een beelderig btutetigoedy hetwelk ons het bekoortijk Ro* aendaal weder voor den geest bragt^ en jqist ppzettel^k voor een verliefd j^ogdig hnwe^ l^ks<>paar scheen aangelegd geweest te z^n. OpJ^ nmtkte mi^ne rrottw zieh dexe sentimen- l5^ 5WAVINÖ*S JR.fiIZE]f tele gelegcnbeid ten nutte $ om mi^ voorloopig dsn bcklagel^ken toestand barer moeder ta leeren keunen, en mij laDgzaam tot deze eeiw «ie zopdßrlinge ontmöeting voor te bereiden^ Zij bad hior qu bi^ ondervindiBg ontwaard^ lO^ltj Welk e^ne minacbting de Blanke op.de& Zw^en .neder^iet, Z^ berinnerde zicb vaa )iare eer$(e kindschheid, in welk eeaen diep yernederdeq Staat zij hai« moiider verlateu bad) en op w^lke Yfi)W de planters zicb avet ' bet algemeen jegens «ene oude ne^erin gedroe'* gen. Zij bekoipmerde zieh f dat bet terugstocw (end g^zigt eener bejaasde si warte, half naak«« te vrpifw, dat Jiet. slecbte vQorbeeld yan an-^ der^p , niij in^geli^ks . di^elfde minacbting zou-*' 4^. inbQcxemen.^- e^ 4k^ dat arnie mensck weU ligl ;%pu4e verstpoten., a Het is eyenwel,}» |{ing zJLJy pipt afgebrok^ne stein en m^ vra^ gpnd aanziend<i3 voort, « bet is evenwel nqna ylecspl^ljke ntoedery die tni^ eemn^al Inet ZQO > yeel liefde en zorg hei&ft opgeyx)ed^ dte^ tnlj met de melk ^harer borgten heeft groot gebragt I . die, zoa ik u verloar, ^de ^eniga is y welke m^ pp aarde » npg ovef ig. blijft ; «:h. ^elQpf n)ij,)i) bad zij m$ scbjoeijend, cc deze: duor de menscbbeid zoq schandelijk xniskende vvouAv, niet te verhinderen,, dat zij mi|, haar. eeuig kiuU, vhu tiid tot Ujd ^oge basoeken>'' ^6K nm^vrxLUtü^ ift ^ ZOO glj haffr den^ ntan, 4en> teed^en naam 'Tan iHDeder 4)tiwaardig keiirt^ oqtzeg haar daft ten niinste geeM schamele hat in de nA^ heid ODzer Doping , «alwaaf »ak* haar dagelQka iiBU halpen en bijataafo.» € Ja/ geliefde >aA inijn hart,D viel ik hdar^ v(ä;*^ee6tvdi%'Aeiito^ 40 de rede , terwijl ik cHbaar in m^ner ariseik -knelde en onze tränen door elkander vloeiden ^ i( uwe moeder-zäl ook* de m^ne w^aienj '*2^ 4Eal, gedurende de ^laaftste dageo yan faaiN^ le«l iren^ sonder het kinderlj^k dak met de Junten Jgkste teederheid verzorgd en opgepast wot* den. Mijn gedrag jegens haar aal ü .tot waai^ borg strekken n^ijner onb^reosde h'efde > €» lao wij eenmaai naar Enropa terugkeeren , za( u^ ons steeds vergetellen , om in alle onze ^eno^ens te deelen y en de Tergdedii^ ta ontyongen. voor hei ongd^k, haar door mi^na kleorg^ooten aangedaan.> Ik Btelde mt m^ seifs .eene. wesenl^ke faah'gheid van veor, om ini^ vaii. dezen kindert^ken ptigt naar befaoo^ Ten te zuUen kwljten. * Zij y dacht ik> die eenraaal zdo bnmenacbehjk van hare hloedvcK«* Wanten. afgescheurd , uit haar geboorteiand ge4 yankelijk weggevoerd , in een fikvensctiip natE de West-Indien over^ebragt, aldaar, even> als een ' redcloos^ lastdier, bij publieke yeiltng'aaB d^n mceslbiedende « verkbdity 'met det| naani ^' K 5 baars t54 S¥ri.TXBm'5 umaar h/uM mg^aan. tf.4sm trm gebratidmerkt^ »tt de zweep eem bombaai ^ bi) hei aanlNre* IcMl tvl den dagetstad» aaar het yeld gejaagd «renl, om daar in jtortregeot» of oiider eene brandende son^ .zonder e»ig deksely tot aai| den )Men «Tomiy met !den Jboaweel te wer- ken , 19 die in eene hat van kl/et en boom- takkent aonder legerplaetSi nodx mstbed^ zon«- dcr eenig ander ToeAsel dan bananea en Tisch « tot den. mrachtelijken Staat tan b^zit vero0]> deeid^ bet bekjagelilkate adbepsei was ran den aardbodsmi zal in. hären schoonUDosi ha« len redder, hären yertrooster fanden ^ bn soq 1$ tot hierioe voor den bhniken al« toor het gpnddorstigste nuMiater met schrik en afschnw gebeefid «n gesidderd he^, z4 ik.«..« dan Middeik in deze paUieti$Ghe nitboezeming m^« ner xomantiache Toomemens, wwden W9 in ons eenaMm prieeltje alieranv^wacfalatgestoord deer. twee zwaar bebdene bediendan, die de* !roor. ons $taande mArmensti tafd kwamen dekken. k ^oi ihhe Mamma yU^ riep m^ne MSfondige yrounr in bare moedcotaal uit^ «c g^ belli immers geen diner besteld ? }o a Neen^» aaidett de knechten , terW^l zi| druk bezig waren met een twaalftal gevolde scfaoteltjes ep te disaehen ^ « wi| brengen de thee^ wel-r ke m^nheer rerc^dend hedä^)> Ik dacbt» % % Ifnds vrifß 's hnds Mr^ tridi «löo^ twM 4ölkrs Tow dese omflagtige tbeqHUiq Mder^ ism wist mif ^esr trel met dit kndi gdkriil^ le vereeo^w. JXt vüqt om too T^rr^toieiii geregl btitqiid urootendMls nit siukeigehftk^ pm&tareiip ingelegde petaaüj^eii eti 4brikozcli| gebradene soesjeg^ koude luim^ brood, bo» ler. (SU kaas« Dit r^k vtx)rziene lfaeeli{ellft stond tnssctten eenige Mottende jasn^-ci^ rozfsnfaooiiipjes , niet Ter van eeoe katdeie ^xek y velks silyeren stroom $ich al kcbbelm4 over eoiigo wittii keitjes in den iSHwiHkiB nitrtortte. 0ns gespr^k liep b^uitäbithg o^qr 4)B blijde toekomsty die ons teeda ifvn t«»? re Triendolijk sdieen toe te lagdbe». Befc schient over bet algemeen , dl^t de uenacli oneindig meer ingeoomeii is met oe» go^ \\xk f bet welk bem te waebtea sbiat, dati «m| dat , belwelk bf werkelijk bezit. H« streelend voorait|»gt van binnen weinige we^ ken in de haT^n onser bes(»mming te 2ttUea «anlatuieti , in bet bexit onzer rr^e en onbebi^ le plant»^ gesield te worden ^ aldaar in ee^ 4ociitig eil yroltjk lusthuis» aan den oever ^ener snelylietende en boschr^ke rivietp txiM^ ^hen immer grpene dreven, bloeijende goad panbrengende koffijboQmen^ beerlijke ?mcbt- f |i gtsurige oran jeboomen y scbatt^ opeen te sta« Wapelen » zülk eeh schilterend vöoniuigi voeH de MS teeds tot eenen graad van : aardsche ^etukzaligluetd , welke nimmer door de ver*- ^ireMiil^king koa oveitrofiem weiden. Hefe« Ibelye bezielde mij zob gehedl en di^ dat ik Ui^ weinig bekreonde oyer den pci^ y tegea welke dit geluk moest gekockt .worden; Noch 4e bewostheid y dat de plaMs mi^ns aanstaarv* «kft T^erbUjfs het.ongezondste oeord der w^reid waa, iioch de m^ vair verre toegrijnzende pl»- l^en Tan ontelbare insekten en van branxlöncle jEonnestralei» , noch de bijna onvennijdelilke navareAivan allerlei ziekten en onsemakkeli'en van mmiteuchtjge Nege]:^ y noch de ge^areii vd^ns wilden natuurlijken aanlegs^ en zulks in een. (^ Dierbare herinneringen aan die gezegende üjden mijos verdwenen geluks y welk eene r^ ko ^ brön van genot, j4 van oidbescbr^fel^kr zoete en bittere' gewaarwordingen verschaft g^ aao mQn> b^ de2e aandoenl^ke herdenkipgen > wegsmeltend geyoel ; ach faoe gaarne zonde ik dat gevoel aan roijnen lezer willen meded^e^. len ; hoe gaarne zoode ik hem ^ b:^ het neder^r stellen dezer regeis, deelgenoot willen maken' Tan faetgeen er thans in m^n. binnenate am«*, gaat; maar daartoe is mijiie zwakke pen^ rdaa]>». toe is mijne mocdertaal , hoe rijk ook in woor* : den> niet kracbtig, niet lerendig genoeg. Het itigeschapen talent , om hetgeen men zdve oot^ waart in de harten van anderen over te stor>*; ten, is niet aan leder sterveling gegev^n; bo^^ v^ndien zonde ik ook met rede moeten dncli^. ten, dat een al te overdreven stijl m^n werk^ veel te veel den schijn eener roman, en ge- volgelijk veel te veel het voorkomen van een listig gesponnen sprookje zoude doen. aannemen. In Philadelphia teruggekeerd zijnde, was.» na onze eerste ernstige poging , om ons werk ' te maken van het bekomen eener gelegenheid 1 tot voortzetting onzer reize naar de.West-Ia-«: dien; te ineer, daar mijne vrouw, of&choon nogi. geenc dertien jaren oud , reeds eenige maanden ver gevordcrd was, ende Amerikaansclie koofH vaar« ifOöT eebe kräamtroaw ati^faiedcsf. Dan onge- lukidg^ #at er m gehsd de litiai'^ onder zoö irde bflfiidefiidi tan icha|)eii^ geen eAü raar- twg tdor BtiUto oT Demerarj te bekeoneri^ De eeciglt gelegcnkeid diö zick hier toor«^ deed was lünr Bttbados, tom #elk eiland flianü eüii ÜnerikaaMche hrik met planken te ingeb gdadek ircvdL Weinig lust geröe- ieodie^ ätäf äidt §nßn gidoten sleep tm Idaieri te ko0^^ näat New-Yofrk te irek^ k^^f AiMär hHim dagd^ks iSohepen voor ön^ im .Kolabieä in We^^t Indiö göreed Kggen/ iiealoten #9 Urt, de t^l^ tt^t Barbados^ eri inaakfeii lod de ieeder^ van de Eltze ^etref drereenkoinsi tin 80^ DeUarS fet persooti. Bij dece geieglittkeid «ati de #er/' z^iidey iatgtn tv9 jutst een schijl met iVestpbaalsche land?erhüizer$ üit Ainsferdain aa'nkomeil. De wi)ze waarop Äiet dez6 ohgelakkigen getiari« Held wordt^ is wäarlijk njeft reel beter dari die aan bodrd van eeneü alarenhaalder ran d^' kneten Tan Afrika« Meii ooMeele zuiks siechte uit de Irolgeäde adrertetitie in eene der New-^ Vorkscbe nieuwspapieren : « De Passagiers aan bdonl ¥äit de brik Bid^ (t hona van Amsterdam , die zieh voor eeaeu «c bepaalden tyd , tot goedmaking yan him pas- (c sagegeld willen verhuren^ bestaan^ behalve (K de Trouwen en kinderen^ uit personen yan « de yolgende ambachten, te weten: iS boe- Qc ren^ a bakkers^ a dagterSi % weyers^ 3 (c kleermakerSy i tninman^ 3 metselaars enz.^ <c enz, Afen kan deswege vesdere inUcbtil^ «c gen bekomen aan boord yan de Sabona^ cc in de liyier Delaware ^ of b^ W. ObUn en Mbomp.^ n^. 58, South Whar£ » Zoodra zoodanig zchip aankomt, worden et Wachten gesteld, om bet oyerboord springen en wegloopen te bcletten ; aan wal gezet z^n-» de, komt ieder bun yan onder tot boyen he* ki}ken| tot dat zij zieh eindelj^k links en regts door de Vereenigde Staten met dertel* ver eigetiaars niteeu yerspreiden« HOOFDw ( *•• iöd ' HOOPDSTÜK X. ^Idorstelling. ^f*^ UiUUp]^ door Nieaw Yerscy. ^— ' . CrcmiaDtowD* — ~ QuAkeritowni *-* Ghtsnul-HiJil. — ^ Nazaretlu — Bethlehem, -t" Belvidere. — • De Dela« Ivare. — - Terugrels naar Philadelphia» -— Het iniiseum van den heer Peale. «^ Yertrek naar Barhadvs. "—» Aankomst in dat eiland. «^ Ontmoetingen aidaar. ^^ ' Insch^ping naär Berbice. •— ^ Langdurige reis derMTaarts« •^— Aankomst TOör de stad Mieuw-Amsterdanu Nadet bet grootste gedielte onzer goederen rs^ aan boord van de Elize gebragt was ^ eor vf^ ons voorgesteld badden onmiddellijk onder zeii.te zuUea gaan» vernamen wij vaii. ter zijde, dat er ten minste nog eene baltre inaand mede verloopen zoude, alvorens het scbip in zee kon steken, welke Yankee tricis {*) wij (*3 Dit woord» het^relk een alom bekend niotto is, eit letterlqk in onzQ taal Amerikaanche streiten beleekent i is in die landen seer ea Pogue , slaande de Amerikanen te boek als lieden , die zeer veel streken op bun kompat bebbcm SWAVING'S heizen EE IiOTGEVALLEir. l6l vri^ ons moesten laten welgeyallen, aböo'w^ onzen overtogt betaald en onasen scheeps?oor«« raad als anderzins reeds aan boord hadden. Om evenwel dien tusschent^d niet nutteloos en vervelend door te brengen» maakten w^ ons deze teleorstelluig ten nutte, met mid- ^elerw^I een uitstapje te doen door het ver«- rokkeljjk Pennsylvania y den lusthof van Ame- rika. De beer Lechleitener had ons in het b^'zonder het bergachtige Jersey aangeraden^ en fcet denkbeeld dat deze Staat van Penn- sylvania oorspronkel^k door Hollanders ge- sticht en tbans nog grootendeels door Hollan- ders en Daitschers bewoond werd , was voor ons eene rede te meer, om aan dat rljk en yrachtbaar oord de voorkeur ie geven« Wij begaven ons jdus in eene tamelijk goede huur- chais^ welke wij voor acht dollars per dag bedongen hadden^ den weg op naar Gennan- town, zijnde een der dorpen^ welke op onze kleine marschroute boven aan stond. Dit wljd uitgestrekt en zeer aanzienlijk dorp , van welk de körte schets in de hier ncvens gevoegde nota (i) gegeven wordt, is, even zoo min als eene menigte andere voorname dorpen, in onze onlangs in het licht gekomene Ne- dcrduitschö Aardrijksknndige Woordenboeken L te ^ l6:^ flWAvma'S AHZBlf te bekemieii ; weshalre ik mij yerpligt reken- de » in deie ZOO oiiTerkJaarbare als onvergei« feli^ke nalatigheid , bij deze schoone geiegenp- heid te moeten yoorzieD. Aan beide z^deti längs den openbaren weg naar Germantown vonden wq > eyen als in sonimige streken van Gelderland ^ de beei^ l^kste yrachlboomen y als appelen, peren, prui« men en zelfs op sonimige plaatsen noten , per« ziken en abrikozen , welk gezigt , geyoegd bq die schilderachtige mai'syelden, die afwisselen- de bergen en dalen ^ ioderdaad een betooyerend schoon yoorkomen bad. Sommige der längs den w^ liggende boerder^en^ zoo wel als eenige der haizen in het dorp, alsmede de kleeding yan derzelyer bewoners, hadden een yolmaakt Hollandsck aanzien. Onder anderen i die spits en trapsgewijze toeloopende ouder^ wetsche yoorgeyels y die lompe en bespotte« lijke schoorsteengekken y kakelbont geschil*- derde deuren en menigyuldige yenstertjes, die zitbankjes en met schulpjes stijf aangelegde tuinen y met zot gesnoeide en wit gjeschilderde boomen yoor de deur^ die lompe smakelooze kleederdragt 9 als klompen, onderscheidene yer« dieping^n yan rokken en broeken^ lange li|- yen; korlom, men zoude hier, wat dit aan- be- Eir i:iOTa&vAi:.i.Evr» i63 belangt I waarlijk gezworen hdiben in het hart- je ran Noord-HoIIand te zijn; maar welk eeu bemelsck breed verschil bestaat er echter iu al bet orerige^ hetwelk zieh hier aan ons be*« wonderend oog vertoonde. Greene yerdronken landen 9 geene uitgeveende waterplassen , geene met padden en kikkers gevtilde zwampen noch modderpoden ^ geene zwerm van kana*- len, grachten noch slooten verpesten hier den dampkring met derzeiver uitwasemingen en stinkende mistwolken^ en evenwel bleven de inwoners de xnaniercn en gebmiken bnnner voorvaderen hardnekkig aankieven , zonder zieh te bekreuneo of zi| zieh al dan niet bespottel^k aanstelden in de oogen van hunne meer ver- liebte landgenooten. Onder anderen zagen w^ ook niet ver van de Hollandsche Hervormde kerk een zwaarl^vig deftig beer, met eene lange p^'p in den mönd, met roode kamer- muilen, driedekkige paruik, gesjerpt en ge-' japond op zi^ne hooge stoep. zitten y en men behoeve niet te vragen wie deze karicatuur kan geweest zgn? Öok schijnen de Noord- Amerikaansche scbrijvers zieh niet zelden ten kosten onzer waarde voorouderen te verma- ken. Na hier den eersten dag van ons klein doch hoogst belangrijk uitstapje aangenaam doorge^ bragt te hebben, vervolgden wij onzen togt längs den henvelachtigen en boscbrijken weg naar Bethlehem en pleisterden te Ghesnut-Hili (2), welk laatste dorp 00k al over het hoofd gezien is. Hetzelve komt wel is waar in gee« ne vergelijking met Gerraantown, doch het kyram ons evenwel te volkrijk en te welva- rend voor, om het onopgemerkt voorbij te gaan. Een weinig verder kwamen WQ aah in het distrikt Montgommery, alwaar wi| dien dag in het gebucht, KlemenU- Talern ge- naamd, hieven nitrusten. Deze naam is al wederom van Holia^dschen oorsprong; Kle^ ment, een rqk Amsterdammer, en tevens een der voornaamste kooplieden uit Philadelphia , was, door omstandigheden ongelukkig gewor- den zijnde^ op den zonderlingen inval gekomen om de hulk van .een zijner laatste schepen naar deze hoogte te laten overvoeren, om daar als een heilig reliek in de familie bewaard te worden. De zoon van dien Klement, die hier thans het beroep van herbergier uitoefende, L 3 gaf i66 swaving's bbizen gaf ons yan dit gedenkteeken van zijn yaders r^kdom, zoo wel als yan zijnen geheelen le- yensloop , een omslagtig berigt , onthaalde ons op eene regt smakeli^ke HoUandsche pot) liet ons al ket belangrijke der ommestreken zien, en yergezelde ons den yolgenden mQrgen te paard naar Quakerstown (3)| almede in onze woordenboeken onbekend y niettegen* staande hetzelve een der volkrijkste dorpen ia Opper en Neder Müford is, en bijna uit<p , sluitend door kwakers beWpond wordC, Van hier begayen wij ons bei-g op berg afy längs eene boschachtige landslreek^ tot naar ' Bethlehem. De yriendelijke hospes, bij welke wi^ hier onzen intrek genomen hadr den, en die tot de Evangelische Broederge- zneente behoorde, door welke deze plaats zoo algemeen beroemd is^ maakte er zieh een genoegen uit om mij het' groqte broederjge* sticht yan binnen te laten zien; dan daar de beschrijving van hetzelve > zoo wel als yan alle de overige inrigtingen en bijzonderheden di^r genieente , hier eene al te groote plaats zoude beslaan, verwijs ik den lezer naar die me^ nigte yan godsdienstige werken welke over dit onderwerp breedvoerig h^ben uitgew^d. Te- BM XiOTaBYAIiIiBN. 167 Tegen den nainiddag reden w^ stapvoets door tot aan het dorpje Nazareth (4), het« weik zieh midden in een sdiilderacbtig dal ep eenigen afstand in alle deszelfs afwisselen- de bevalligheden voor oas ten toon spreidde; editer heeft Nazareth bij lange na dat aan- lokkdJ^ke niet, hetw^lk Bethlehem opleverde f hetgeen Toomamelijk moet toegeschreven wor«-* den aan den Igronkelenden loop van het ri- Tiertje Lehigh, als ook van dien der kreek Manokisj, door welke die verrakkel^ke land- streken bespodd worden. De naam van Ma^ Bokisy (5) is insgel^'ks door onze aardrljks- knndige woordenhoekschrijvers geheel en at over het hoofd gezien« Op onzen weg naar Nazareth passeerden wij nog twee andere merk- waardige gestichteii, welke aan de Evangdi« sehe Broederscbap behoordenj namelijk, Ghris- tianfarottw en GnadendiaU De beelderige liggiitig der beide eerstg^ noemde dorp^i leverde waarl^k geene geringe verrassing op voor iemand die zieh te vo- ren van deze plaatsen de aUerongunstigste ge^ dachten had voorgesteld. De nederige beschn^ ving van de geboorteplaats onzes Heilands , de gewone vergelijking mijner armzalige geboor^ testad bij Nazareth , hadden mij reeds van kinds- L 4 beeu l68 SWATING'S REIZBJf been af de armoedigste denkbeeiden ran die oorden ingeboezemd. De yeirassiog was bier derbalve dubbel aangenaam» en wi| warea zelfs ZOO bijzondcr met dit dorp en met defr« zelfs omliggende wandelingen ingenomen, dat wi| bier tot den yolgenden dag halt bielden. 0ns paard , betwelk , zoo als meestal met alle bnorpaarden bet geyal is, juist vow geenen barddraver . kon doorgaan , br^t ons eindel^k evenwel zonder strnikelen noch Valien tot aan de plaats waar men ons aangeraden had een dag drie vier te vertoeven, en vervolgens over waler naar Philadelphia terug te keeren* Dit hemelsch oord wordt Belyidere genoemd, en ligt aan den oever der Delaware. De hei^ beig in welke w^ onzen intrek namen stond op eene hoogte, van welke wjjj uit de open^ staande venst^s onzer vertrekken het prach-« tigste uitzigt faadden , dat men zieh ^et. mo^ gelijkheid kan voorstellen. De hospes^ een kwaker van geloof^ bezorgde ons een vertronwd persoon, die ons ri^tuig weder bij onzen bnur^ koetsier terugbragt, en wij genoten hier ge* durende e^ne geheele week de reinste genoe«- gens die het landleven kan opleveren. Overal waar men hier het oog ook henen wendde^ spreidde de natuur bare nimmer af te malen schoonhe4en> h^e nimmer te doorgronde<i won- ' Ell I.0TOttyiXIiBK. 169 woiiderwerken teil toon. Hier vertoonde zieh de in allerlei bogten zieh wringende trotsehe Delaware , op welker spiegelende vlakten hoor*. derden Tan schepen en j vaartoigen woelig door elkander wemelden« Daar yerloor zieh het 00g in goudkleurige hndouwen, hier en daar, hedekt met eenige onoverzienlijke boomgaar-* den. Ginds hoorde men het statig geklotSv van twee hooge watenrallen, welke slechts op eenen geringen afstand van onze woning verwijderd waren en de geliefkoosde plaats onzer wandelingen uitnaaakten. O! hpe ge- Ittkkig is de sterreling wien het lot mc^t te benrt Valien in znlk een Eden het levenslichk te ontvangen. Hoe vurig wenschte ik mijne plantage nit die v^rzengde gewesten in di( aardsch paradj^s 1 in dit zoogenaamde $chotsch gebeigte te knnnen yerplaatsen , b]|zonderlj)k in de nab:^beid ran de Pisquesi-kreek , welke zieh :hi4r in de Delaware uitatort« Hoezeer de- ze wateryalle;! hoegenaamd niet bij die van Niagara in vergeUjking mögen komen, zoo maakten dezelve^ als zijnde de eerste die il^ ooit in mijn leven onlmoet had, dendiepsten indruk. -'s Menschen geest wordt bi| dergeb^ke grootsche tafereien in eene zekere stemmiog gebragt , welke men y al had men ; ook het fijn geyoel of het talent van den beroemden Sar L 5 lor IJ2 S^TAYXNa'S RBiaBN den behoorde aan' den Leer Peaky in het al^ gemeen Woordenboek van Künsten en Weten- scbappen abusivelijk Peidea genoemd. Wxj Yonden hier het schelet van een verbazend monster nit de Voorwereld, aan hetwelk mea den naam van Mammouth gaf. Hetzelve ge- kek bij den eeisten opslag van bet oog wel iets naär een op Stapel staand schip^ en vol* gens de daamevens hangende scbilderij, welke de bijzonderheden voorstelt, die er bij bet opdelven van dit gevaarte ulfc eene moeras plaats grepen, moet dit geraamte eenige dui-^ zenden dollars aan den verdienstelijken eige-* naar gekost hebben. W9 lieten ons hier 00k een voor een portraiteren door middel vaa een door den beer Peale* uitgevonden werk- tuig , betwelk vrij wel aan het oogn^erk beant» woordde. Ook vonden wij hier eene ecbo in denzeifden tränt, als die heroemde ecbo te Muiderberg , welke bet geluid , boe zacbt meu ook fluisterde, aan bet ander niteinde van de zaal overbragt , en voor eene der grootste na- tuurlijke zeldzaambeden van bet gebouw door- gaat. In de verzameling van scbilderstukken , jnaakte de consui , die een groot h'ef hebber scbeen te zijn , en wiens^ vertrekken f gang en vooihuis stijf vol met kostbare scbilder- stukken bezet was , ons bijzonder opmerkzaam EV LOTOETALIittN. Ons eerste werk was, bif onze aankomst^ om te onderzoeken of er eenig zeilvaartoig , scbip y sloep of paket voor Berbice te yinden was 9 ten einde met onze bagage alsdan re- gelregt van bet eene schip in het andere over te Stappen, en zoo doende de zware kosten van inklaring, enz. enz. nit te winnen; dan bet toeval wilde dat er zieh hoegenaamd geene gelegenheid voor die Kolonie aanbood. Wij moesten ons derhalve al wederom eenc.reeks van van moetten en onaangenaambeden gelroosten ^ en namen onzea intrek in een der minst kostbare logementen ^ alwaar W9 ypor acht doUarSy dat is voor / 20 per persoon daags! vrQ sober geherbergd waren. Gelokkig echter liet men ons hier onge* stoord en onopgemerkt over straat gaan , zon*« der dat hier den geringsten sch^n bestond van hetgeen ons te Philadelphia moest te beort Tallen. Zeifs was de hospita^ b^ wel« ke w^ in woonden y eene dame van de kleur 9 en daar hier de helft der gasten ^ welke aan de publieke tafei aangezeten waren y Mulatten f Miistichen 9 Poestichen of Kastichen waren , zoo werd er op de klenr m^ner vrouw in hetgeheel niet meer gelet. In m^ne vertaling Zes maan* c(en in de fFesUincUen gaf ik mijne lezers eene breedvoerige beschrijving van Barbados | en zulks met opzet om hem reeds voorloopig met dat eiland bekend te maken. Ten einde den loop van mijn levensverhaal onverhinderd te kunnen vervolgen, deed ik hetzelfde ten opzigte van alle de overige eilanden, welke door mg bezocht werden. Die vertaling Staat derhalve in een onafscheidelijk verband met mijne biographie, voor zoo ver de schetsen^ de daarin voorkomende en meest allen door mij lyß flWATINO'S REIZBM EN LOTaSYAliLSir. ini| bezochte eilanden betreft. Het zoode der« halve midi k quatorze heures z]|n , om hier op nieuw mijne aardri^kskundige aanteekeningen uit te kramen« Veel liever vfil ik m!^ baas- ten m^nen lezer zoo spoedig mogdijk oog« getuigen te doen zijn van onze behoudene aankomst in Berbice , de baven onzer bestem- ming« Wij huarden namel^k voor zestig dc^-« lars een vaartuigje voor ons allen, in bet« welk w^, na ons van levensmiddelen uitge^ rast te bebben, den ii<i«a January uit Barbados yertrokken. Den i6<^«n ^warnen wi^> na vijf dagen door eene doodelijke kalmte opgebouden geweest te zijn, voor Cajenne, zakten vervol- gens Paramaribo voorbij, de läge boscbrijke kust steeds in bet gezigt boudende , tot voor den mond der rivier Berbice, en kwamen den agdea Hqx maand voor de stad Nieuw^Amster«« dam ten anker, — HOOFD- i79 HÖOFDSTük XL %*i^ieuriste1]ing bij het zien der kusten vän Guiäaa. ^ ittl » • • krdbben-eikhcl. -^ De r«ede vAn Serbien. ^ Htl Gou« Vernementshuiis. — De staa Mieuw-Ainsterclftni. — ^ Di glibb'errge Undifig <^<— Eerste öiitmoeting Bq Mknia Lir- bi4. -~ Portret van die dim&. ^— SlerAe oader de £aropeai]to in de Kolonie Berbibe. — Eene kort« k»*- mkterscbets van de Berbicianen; -^ Baadgevmg aaa hieuw aankomenden. -— ' Yoorbeeldelooze gaftTrqbeicL ^* Het ontbgt ten buize Tab den beer iSpannenbisr^. ^^ Een woord oveir de C-uani» eh Foufou-eters. — Dt Gouverneur otitzegt mq den toegAog in de Rolonilu «-^ Hoeziecr meh bok, hi) het Linnenzcikn eeiieir lang gewensclite h&ven^ voorai na zulk eeneii geruimen tijd i'ondgezwalkt te bebbi^n , Teelal bi)zQndbr goed gestemd is , dm alles van de beste zijde te beschouwen j too gaf de gele kleur van het modderige vater m'^ alreeda op eenen afstand vbn.t^ititig uren van Berbice juist geeii zeer gunstig TOdrgevc^el Vfiii Gii^*^ na's bofichachtige kusten, ^ü fade digter w^ dezelve naderdeu , hoe: meer ik mij in jn^M groote terwachtihgen trapsgeW^ze te leuree-J. Iteld begon te zien^ Op de iiodgte Tan bei , M krab- 1 78 «WATTifo'i Krabben-eiland , ketwelk zieh in den inond der rivier Berbice beyindt, en meestal^ bq hooge Tloedy voor bet grootste gedeelte orer- stroomd' en gevolgelijk 00k niet bewoond wordty kwam ens eetie bobt^ of, eigenlljk gezegdy een lomp uitgebolde boom op zijde ^[laropen ; dczelve ^* as bemand met vier Ne- gers» wier ecnige kleeding of deksel alleenlijk Jbestond uit eene lange slip van blaauw salem* poers^ welke 9 om de lendenen vastgeroaakt 2^nde, tusschen derzelver beenen afbing, en tot betzelfde einde diende^ als bet vQgenbfad voor den eersten onzer vaderen. Hoezeer ik in Pbiladelplüa en vooral in Barbados reeds alkrl^ onderscbeidene negerstaramen van nabij had leeren kennen, zoo schenen deze, waar- Schijtil^k uit hoofde van derzelver pikzwart glimmende moedernaakte hnid en zonderli^g in tore^jes bijeengebotiden baary 200 opk Wegttns" derzelver , mef atfertei vreemde fign«^ tent gekorvene borst, een veel woester voor-' kernen te bdbben ; ook ivas het grootste ge«^ dedte der VobrWerpen, w^e 2i| öns te koop nttibbiehy eeti gehcel nittuw veRch^nsel in In^n 00g. Kort daarua tagen wij do reede^ • het fo#t Nassau en bet goavemementshnis, kliliev^i Htni^e längs den oever staande boa-* • In gebddwen,, welke au dgenl^k de 4tad • * - Nieuw*! HiebW^Amsterdam rooesten yef beeiden ^ reof* dns liggen, Op de rcede zag men eea pa«r driemastscfaepen en twee ef drie brikken op eenig^i afstand van den wal^ en de oveng$ Taartuigen bestonden in schoonersi ponten^ jagten en roeibooten. Beide laaisfgenoetndeit hadden zeer reel overeenkomst met die ywst welke men zieh aan de Zaan bedient » met- dit onderscbeid echter dat die der plantagiaif yeel sierlijker eh bijna tweemaal langer zya«, Tegen ovet de stad^ aan gene zijde der n«- Vier, welke hier de helft breeder is dtti tfize Amstei bi) den Orertoom , zag men ni«to d«r endoordringbare woeste wouden, welke thani echter voor een groot gedeelte gereld en ia bloeijende plantagien herscliapen zi)n« Het gouvernementshuiS) in hehiTcIk de En-« gelseb/i^'*1ö<)üyemeur zgtt verbiijf bieid^ Wa« alieen van ateen gebouwd, tfiet pannev ge^ dekt en naar ^da Eui opescben smaak aange« legd, uitgenomen dat hetzelve» zoo als alit andere huizen in Berbice , op statten ter hoogte Iran twee iot drie voet boven den moera^i« gen grond verheven stond. • De Engelsclie vltfg wapperde destijds en ook wederom op den dag van faedcn van Nassau's Fort, niettegenstaande de kolonie oorspron-« kelljk Neerlandscb en de Nedcrlandscbe taal en wet er destijds de beerscliende waren. Bo- vendien straalde de Hollandsche smaak en zin- delijkheid ook in het uiterlijk aanzien diet netjes geschilderde Imizen i fraai aangelegde tointjes , en voornanieiijk ook in de Zaundam«« sehe bruggetfes, hckjes, slooten ^ daniinen en stutzen ten duidelijksle door« * Toen ^ wg ons aati wal b'eten brcmgen was bet bijna laag water, zoo dat onze boot ge-* deeltßlljk door den modder moest voortg^ dawd worden om een dier besl^kte y glibbe^ rige^ schuins af bellende en ver in de rivier uit^ KW TiOTORVALIiBir. iBi ultslekende hpoge stellingeii te bereiken; eyeti« wel onlbrak Let hier aao geene gedienstige geesten yan allerl^ ileur en geslacht, om ons de befaulpzame haaJ te biedeo , eo nieU was grappigcr dan onze damcs bier met een paar vrit gekousde beentjes over die sterk gespUrde negerruggen al schreeuwande te zien TOorU» sjokkea. M^ne yroaw , die hier als bet wäre te bois "waSy geleidde ons Tegelregt in te tegen ons overstaande wonmg ^ toebehoorende aan zekere dame, algemeen bekend onder den naam yan Mevrouw de ^rij , alias Mama Lucia ^ in vrelk bnrger-kostfauis zoo • xnenig nieuw aangekoinen Europeaan gezond en irisch, eyen als wij^ binnen trad , aonder ooit de haisdeur weder achter zieh te "zien toesluiten. Onder anderen 'waren kort te yoren in hetzelfde yertrek, betwell: ons werd aangewezen^ een Lutherscb predikant met geheel zijn gezin, in minder dan yeertien dagen ti^ds n^ honne aankomst^ plotseiing de een na den ander aan rotkoort- scn oyerieden, en de menigte lijken, welke uit dat buis alleen , sedert den dood yan den Heer de Vrij, naar het kerkliof zijn weggo* dragen, overfred wclligt reeds het getal dw gahsche tegenwoonJige Nederlandscjie beyol«^ M 5 king hing rtm |;«heel Nieuw* Amsterdam te zamen^ Men denj^e misscbiea dal deze opgave wat •1 te overdreren is f doch hier geef ik alleen • 1^ in bedanking» dat ik tbans, op zes na» de eenigite ben van alle mgoe toenm^ig^ tI|dgenootM » die nog in leven h^ wel te ver« $taan| die tijdgeBOOten , welke gcboi*en Euro^ peanen en niet uit de West-Indien terugge^ keerd zQn. In een woord^ om zieh een juist |)e^ip te kunnen yormen van den Staat in jMrelke de inwoners van Berbice. meestal ver- jüeeren % hehoeve meu ^Iccbts aan het tegen-^ /iROoiidig ongelukkig Groningen te denken ; jiodi daar ik destjjds tot die ktasse van een«* ^vondige ftielen hehoorde, die van gevoelen iüjiiydat niemand steift voor zijnen tijd, zoo 'bcgrecp ik dat men naar die grondstelling in leen verpestend klimaat even zoo veiüg v/ViS^ f\$ in bet gezondste oord der wereld j ook was ik bi| die aerste aankomst veei te veel iriet «Ik der voar m^ staande vreemde gezigten jagoMinai ^ om op n^. . i te denken. Niets kwam mij hier ondcr anderen potsi« ger voor, dan de eer&te ontniqeting met dii^ fptAt Mama Lncia« Verheeld u , eene zwaarr kjvige vrouw van tusscben de veertig en vlj£- t^ jarea, welker eeniga kleeding bestaat in .. een 9ß^ ^^^nig ^ovt onderxokjc^ y^ntfc ru^ of^ie^ f^n paar welgeraaakte q|i«Jit,e beenqf efx. y/i^ ][>i9vea Gßn git twart l^b^aip Jti.it^^pD» Y^n Urelke M yel ip vci:^lje^4cn,e |agf;a pf jLwa]|^ ben over onderbuik en h^p^n fkfl^pgU Eyj^ onder de kniecn, aan de cnkels^ digt onder 4a kw'ten , aal(i >Je gewiucL^ ^i^er ari)i^n , g/a haar nwdjicl ^d gm l^/irqp Lftl^.,; ^ jqi^ l^p^ ^p loperw gr^nf^ten ,09 Up^lkiT^Jiep ; 4f keUiog^ 4ie ftpi Jburw W« ^WWen |)«^ektc|^ ^ffdeel^ii;)c aep tduizend ^iqspeligep cp |ds.^^ jsinrArt le^ereo t^l|akazak)e gefronade^ hoez^m^ £en sneeuwwitte doek^ a)s pcp suikerbropfl jxp l^aar kroezig hoafd gespield^ gaf aan,4i( 4r ieseen nog meer in faet 00g yiillcnd vQ^rk Omen« Bij Jict ^inQenkomen reikte ^ij ^Sj PPld.^ 4leD gewonen Kreoolschen uitvoep v^ : (c I^ßf^l Datje Allal Datje 4lerma, .(*)^. ,en Mm4^ zij ieveas een paar ^iCYJge , r^^ sneepwVfittjp tanden tusschen rtweß IiaripQ^nrQodQ dikkp lippen deed t^ voorscbi^ kpipf^^ fil n^igenc^ de band toe j waarbij ilf. '.tevieps ^p^a^r^^te^ flat aJle l^arc vingcr^n stljf met g(()u49p y . .zii- veren, koper^n en Leonen ii^ingep, n^^l^ qo)^ inct omgekrulde dukaten bezct waren« Zij {*) He dag M^nheer eu Mcvrouw ! 114 f94 9W:ATIW&^ llBlZEar behoorde onder hct gelal der boezemvrfen-^ Rinnen m^ner schoonmoeder , had zelve oei\ Abadi-Tobbete (*) in ^6a^-land (f), en yerwelkotnde qns derbalye me( ee^e ^leer dav^ gewone k«rteli|kheid. .1 ' W^ waren tiog geen ti?Q mtnuten in haar liar^i pf meix kwan^ ons reeds yaa alle k^n- ißOk drok bezoekei^y oiet zoo zeer om onze^ ^rsonen , m^ar uit louteie aieuMTSgierigheid ; yiTBvX zQpdra hier eene partcj tiieuw aankoinen«^ ^Xf. oit Holland aankoxnt , valt men er oog^>- Mikkel^k als bavikken pp los« Mcn bestorm^ *(te bns met vragen,^ meestal van eenen {onze. '^atbij hehaasy zop bzfjsonder eigen ^^ yerre^ gaanden onbescheidencn aard« De een yroeg van en yoor wien wg brieyen raed^ebragt iiadden^ ^cn ander bpod zieh niet eene. zigfc* bare happigheid aan , pm de bezo;iging diei: brteven op zteb ^e n^men,, pf popgde de. ^ena pf andere geheilte b^zpnderbeid , eeni3f\ •anderen persopn belreflende , uil te vorsehen ; kortoni» ik rade m het ye^vplg lederen nieuw fiankpinende teo^ ern^tigste aan, am hij die» eec- ■'-■"" ' '. . — : — ■....-■*■.•-. (*} Ret kind eens. blanken yaders, (f ) Europa» Ook verstaat men door he]t woord Ahadir God. ''^erste en meestal veel te'hoog opgewondcne gemoed^gesteldherd , alleromzigtigst op zijne ^oorden en gedragingen te letten; want al \kwtt fai/ ook al de scliolen der list en kwaad?* sprekendheid , der afgunst, bedrog en fijn ge^ spönnen intrigues doorloopen, al was bij ook ie huis de döorkneedste , de doortraptste vo^, '^ie er ooit op twee beenen geloopeti heeft, dan is h^ echter, bij zijne eerste oyerkom^t pnder zqo Tele fijn geslepene gasten , wier gewetens meestal aan gene zi^de der -keerkrin» Gen achtergelaten zijn, nog even zoo groen ain ^en pas aangekomen Googers kind op Leidens Aiademie; yan daar ook waarscbijnlijk dedor« zaak, waarom hier somwijlen de nieuw aany gekomene deftig wordt on^roei^d , welke ont* ^roenpartijen waariijk in geencriei opzigt voor ' die onzer Studenten bclioevcn ojnder te doeu. '^ AI wat slechts nieuw aankomenden zi^n, wordt. vooral wanncer nien berekenen kau dat er , op de ciene of andere wijze , partQ Tan -hen te trekken is, pogenblikkelijk van al^ kanten uilgenoodigd , ja zelfs dagen,^ w^ken, loaanden acbtcreen met de grootste gastyr^heid geherbergd, "verzorgd en opgepast, en welke de gron<Ioomkcn dezer YOt^fi^eelüeloo^ ga^ H 5 ^r^t pU^rgftf^sügfiß ged^chttt f an M Wes^Mwcli* Qet h nis , 19 hetwelk w^' bet 0ßfi!l <mAliaaI4^ ;vyeccl«j witf ifUt yan den hß^ ^papo^nberg« ^^ w^ l^tft be^ het entbiet ,op $^ d^schea toea w^ bioneu kwameiu 11^ fsfig o^dis^h/en ; ifiTfait indien het niet wo wd etx^ b«^^ nre i^ 4en ypormiddag war^ gewfie^t^ xpvde ik hefr- ^Jve xeer ^celper voor eqii li|i«t^rri^k mjiddag-« ^aal •apgjßzie^ hebben. PU zonderliQg ou^ hi)t Staat ipQ tbant nog lerendig voor deo gee^t, en hierait kan men nagaan , wel^L eenen diepen indruk hetzelve op mijn g^eugen moet gemaakt hebben. Men zc^tte onder andfsren flrie groote socpterrines te geli^k op tafeL Id de grootste bevond zieh eene gewone hoender* soep, doch uit de tweede schepte men eene )caat op^ welke men Goani noenide. Da Qua« pi is eene soort van groente, welke tot'^oep gßl^ookt «zijnde, alleenlijk uit eeue aa^eenscha- ^ej[ing^ f^Bu groene slljqierige dracjlen bes^aat« ^{iddea in dien vezelacbtigen plas zag ^^ eeni^ gfi kleine stukjes gehonten vleescb eji gedroog«* df{ l^ib^ljaauw , even als vliegen in een spitt-^ Uß^yf^^} gewikMcl zitten^ en, b$ M opr ^ .^ schep- r^t^ itle?ren da dra^iei^^ lui^t al$ l^e^ ge;p^v^ 009$ ^^pcbjteren JkaUkf faaii MIeff T4istA:l^ven. In dlß derdd «peftkoi^^: welj^^ door Indiaansche tianden iiit 3H¥arte aarde^ in de» vorm een^r gewQQ^ |;amei|(ot^ veryaardi^d was, zag men fione don)^ luiUWf fipep i b^^taandß i^it eene yiscUf .$p^^ jgo^outw W andere yloescb, oor ^ßr and^^reii pqk yazi twee^lacbtige diesen, pjsi^ mwg/dxaQe$ wa$ met ecue > ^ naar sjtroo^ ^lij'li:ende.f .saias oyergcgoten m met ßcne xne^ nigte Spaapsche p^^v aangezet» zoo dat een^ enikele aaxiraking m^t de long yoor den niea-r ^^ing yoldoende i$ i oya zjLjnen gaoschen mond in vuur en vlam te ^ett^n; ,daarom geeft men ook aan deze soep den naam whx^ pcperpot^ en de stroopachtige saus, welke men casiriep noemt ^ is de aap yan de wortelen der -Cwa* $fi^ vaaryan het zonderJing3te i3^ dat dit zelf- d.e Casayi-Äap yoor eiea 4er sterkste yer^jK^^ jjebouden -wordjt zpo I^ug JUet niet geiookt is^ terwq] bot daarentegen, jia die k^king» d? deUce uitmaakt van allen die ^ioh eßpi^aid aan lietzelve hebben kunnen leeren gewennen^ Pe hier ppgenoe^ide verscbUljende soiepen wori- den in een en he,lzelfdf bsord :ondie^ jelk^nder jgiaau5i:;gd» Yervolgcn^ dien4^ tg^. een^ sQoal van l88 8WAync*s Rsizm Van podding of ketelkoek rond, (tea minst« ik zag het in het eerst daar voor aan ,) waar- OD eeti leder na dmk bedg was met dttidwß in zijnc soep te hrokkelen. • De beer Spaniienberg zai aan het eene einde der tafel in eenen sitsen japon » welke ook f b^balve het hemd, zijne geheele kleeding uit« maakte. Tegen over bem zat zijne ega, die zieh 9 ZOO als de meeste Europeaansche vrou- wen in de West- Indien , waailijk niet te zeer op hare sclioonbeid mögt beroemen. De be« 4iendeu slonden btidep^ even als Adam en Eva EVä iti he% ^d^^> idlet tntt eMtiii yli€g9lli verschriikker in de band, achter odze stoelen^ te tefw^l da beer Marrinet telke&s eenen be-» straffettdoü Mit; op st^ijne dochter irierp, toö dikwgls z^ dien welgemaakten negerbediende tan onderen tot boyen hetmelijk zat te be- glaren f even zoo dikweif Toelde ik dat m^rnf yrouw my onder de tafel met barbtt kleinen toet waarschuwda ;^ om bet Toor tn^ ataatid^ naakte kamermeisje niet zob raft alle kanten öp te nemen. Na den adoop van dif onf«* Bijt, onder bet dritiken van diackra w^n «tf l^ater, en liet rooken eener Intige pljp, re^ gezelhg en genoegel^k toor bet w^d opge^ ^hoven raam zittende, kwam de acheeps^ kapitein^ die ons uit Barbailoa bad aahge-* bragty gansch onthutst bet baia binnensluivett Ibet de verschrikkeli^ke inare, daC h^ van Wege den Engeischen goareroenr uitdnikke-« linken last bekomen bad, om ons onTerwijld weder aan booitl te nemen eü int de kolo- nie te btcngen, alzoo onze paspobTten^ doof eene tljand\elijke tnogeHdbeid a%e^eteil sijn^ de, b^ bet goüveil^n^ent dej^ k^fenie, niet als legaal konden b^stht>uWd worden', eit de goutemeur instructiifin bekomen had dm geene freemdiilingen nit Hi^land toe te taten* , teil H^ dett^irer pa»poörten in tlngelaid geltis^en# wa- SN IiOTUTALIiBIC« 191'. 