title: Jaarboeken van het Koningrijk der Nederlanden : (1814-1822)
creator: Stuart, Martinus
text: ring, worden nagezien , welke verpligt zullen zijn , den haring, welken zij oordeelen onbekwaam of ongezond voedfet te zijn, in het water te werpeu. 133. De voorfchreven haring zal niet anders mögen worden gelegd, gezouten of aangebragt, dan in gebeela of grooce haringtonnen , en in halfvaten of halve haring- tonnen en geenszins in ander of kleiner vaatwerk. 134. Stuurlieden, die, vöör 15 Julij, even zoo zeer als die na 15 Julij in zee loopen ter kabeljaamv-vis- fcherij , en tevens haringnetten medenemen, zullen , in- dien zij niet voorbeen reeds eenmaa! den eed (hierbij gevoegd fub C) hebben afgelegd , verpligt zijn , alvorena in zee te loopen, dien eed te prefieren , of. bij ver. zuim daarvan , vervallen in eene bo :te van vijf en tvin- tig gülden , boven en behalve de boete van vyf en te- rentig gülden, te verbeuren bij den boekhouder van het. Digitized by Google *•7 JAARBOEK van *83*. fchlpf tollende, tlvorens dien eed te doen, aan hea worden afgegeven een exemplaar van de wet van n Maart 1818 , op de uitoefenuig van de grooce visfcherij; mitsgaders van die regiement en van de lpeciale inftruede voor de (luurlieden ter zout-haringvaart ; ten einde zieh in alles daarnaar te gedrageo. 135. Het bepaalde in art. 139 van dit regiement is in allen deele toepasfelijk op de (luurlieden , matrozea en ollen , die de kabeijaauws visfcherij uitoefenen. ADDITIONELE ART1KELEN. Art. i3<5. Al de genen, welke in zee gaan , om do «out-haring visfcherij uit te oefenen, zullen gehouden rijn , de belangen van de hun aanbetrouwde fchepen , hdingen en alles wat daartoe behoort , met de meeste naauwkeurigheid en oplettendheid te bebartigen ; inzon- derheid zieh te wachten van eenigeriei ontvreemdingen ; en zullen zij, wanneer zij zieh daaraan mogten fchuldig hebbeo gemaakt , dadelijk bij hunne te huiskomst aan den regter worden overgegeven, om volgens de beltaand# wetten te worden gellrafc. 137. Ter voldoening aan de bedoeling van art. 36 der wet van iz Maart. 1818, zullen de (luurlieden op de nering zijnde, ten behoorlijken tijde hunne ankers moeten ligten, hetzij zijlieden nering doen of niet; zuU lende die genen, welke eene nering doen, gehouden zijn, onder zeit te gaan en te blijven , ten einde alle fchade te verhoeden , die anderzins aan eens anders wand Vonde worden toegebragt , ten wäre weer en wind het ligten van hunne ankers onmogelijk maakte. En wanneer iemand van hen mögt denken goed weer te zijn om zijn wand te fchieten , zal hij verpligt zijn achter op zijn fchip een lar.tsam te plaatfen en , met be- hoorlijk licht voorzien, op te (leken aleer hij zijn an- ker gaat winden; en zijn anker op zijnde, en zijn wand willende in zee werpen, zal hij gehouden zijn nog eene andere lantaarn als voren op het voorfchip op te (leken, voor en aleer zijn anker uit den grond is; en zullen de (luurlieden der andere fchepen, daaroratrent iiggende, gehouden zijn insgelijks hunne ankers te ligten. hetzij zijlieden nering doen willen of niet , op de dralle, be- paald bii het voorfchreven artikel 36 der wet van den laden Maart 1818, 138. Om hetgeen in het naastvoorgaande artikel en in »rt, 37 der wet van den laden Maart 1818 bepaald is , C c 4 Digitized by Google 4ot JAARBOEK van 1839. te beter te doen nakomen; zull«) de fchepen en vfj. fcberij gereedfchappen , met behoorlijke merken moeien jvortien voorzien , zoo dar van iedere plaats of haven , van waar Ithepen uit deze provincie op de haring-vts- fcberij in zee zullen gaan , aan ieder fchip een duidelijk merk zal moeteu zijn, van n p . 1 af tot n°. 100 veel,al» er fchepen uit eene haven zullen uitvaren; welk notn- mer zal moeten geplaatst worden op bet zeil van den bezaan- of achtermast van het fchip , in cijfera of letten met zwarte verw en niet kleindcr dan 0,6174 el neder-. landfche maat (twee voeten amflerdamsch j ; voorts zal t hetzelve nommer moeten geplaatst worden op ieder breel , aismede op ieder net van hetzelve fchip , met bijvoeging van de eerfle en laatße letter der (lad of plaats , alwaar bet fcbip tehuis behoort , ten einde te weten , aan wien het verlorene toekomt , ingeval van opvisfching van vischtnig, en alzoo hetzelve aan den ei. genaar terug te geven, alles op eene boete van vijf t* twintig gülden. Zullende het vischloon bij de te huiskamst 3 oor fcheids. lieden , aan wederzijden een te kiezen , moeten geregeld en ingeval van verfchil aan de uitfpraak van dtn regter overgelaten worden. 139. Aan alle ftuurlieden en fcheepsgezellen , welke de haringvisfoherijen uitoefenen , wordt verboden om aan eenige ingezetenen van Hitland , Schotland , of eenige an- dere vrecmde natiSn , aan land of aan, zee te verkoopen, vereeren of over te geven eenig zout , pckel , tonnen , hoepen , hoephout , wart , netten , garen , visch of hoekwani of eenig ander vischtuig , noch touwwerk, dat tot de visfeherij dienftig is ; veelmin eenigen handel te doen in thee , wijntn , brandewijnen , jenever of gedisteleerde Valo- ren of ecnigerlei andere waren) of wel koopmanfehappeti aldaar te drijven ; 00k niet eenige goederen , op vracht voor eigen rekening of voor anderen , hetzij derwaaru of herwaarts , direkt of indirekt, onder welke benaming zulks zoude mögen zijn, mede te neroen , of te gedoo- gen , dat zulks door iemand van hun fchecpsvolk zot» gefchicden ; op de boete van vijf en zeventig gülden en zeveu dagen gevangeuisftraf , perfoonlijk voor elk, die bevonden zal worden zieh daaraan fchuidig gemaakt te hebben. 140. De kapiteins der hospitaal-of konvooifchepen worden bij dezeo geautorifeerd en gelast , om , ingeval eenige ftuurlieden of anderen , welke de haringvisfeherjj cf de jagery uitoefenen , zieh mogien verporloven 0 in Digitized by Google JAARBOEK van i8aa. 409 op derzelver nering of elders , In eenlge maniere flrijdlg met dit roglement te handelen , daarvan bij derzelver te bmskomst dadelijk kennis te geven aan de leden van het kollegie der groote visfcherij , ter planes alwaar zij aan- komen. Voorts znllen zij zieh moeten gedrngen naar eene kommisfle, dewelke aan hen jaarlijks door bet kollegie van de groote visfcherij zal worden ter hand geileid ; en welke door hen onderteekend zal moeten worden , en wijders verpligt zijn , af te leggen den eed hierbij ge- voegd (fub D). 141. Het kollegie van de groote visfcherij zal , onder de goedkeuring van de Gedeputeerde State» , de ontvan- gers der lastgelden benoemen en derzelver falaris bepa- lenj deze ontvangers zullen ten genoege van bet kollegie borg moeten ftellen. 142. En opdat de voorfebreven nering en negotie van dien in alle goede orde , alsmede dit regleraent volko- jnenlijk onderhouden en nagekoinen worden , zal , door of van wege het kollegie van de groote visfcherij, aan al de belanghebbenden in dezen een exempiaar daarvan worden ter hand gefteld, ten einde niemand van hen eenige onwetendheid zoude kennen voorwenden. 143. Alle plaatfelijke keuren of regiementen betrek- keli.ik den handel in baring, het keuren en branden van denzelven, of van de fustagien of tot gehecl dit onder- werp betrekkelijk, worden door de introductie van dit provinciale regleraent voor vervallen gehouden. J44. De overtredingen der artikelen 13, 14, 16, 17, ao, 91 , 23, 24, 25, 27, 28, 29, 30, 3« , 32, 34, 35, 36, 47, 49, 50, 51, 52, 54, 55, 56, 57, 58, 59, 60, 61 , 62, 63, 65 , 67, 68 , 69, 72, 73. 74. 75. 7<S. 77. 79, 80, 81, 82, 85, 89, 90, 93, 94, 96, 97, 98, 103, 104, 105, 107. »'*. 128, 129, 130, 131, 133 en van alle andere artikelen, waarbij geene afzonderlijke ilrafbe. paling is gemnakt, zullen, uit krachte van art. 3 der wec van 6 Maart 1818 ( Staatsblad N°. 12), geilrafc worden met eene geldboete ten hoogfle van vijf en ze- vtntig gülden , en eene gevangenis uiterlijk voor den tijd van zeven dagen , hetzij afzoiideriük of wel beide de Araffen te zamen genomen, Bij dit regiement waren voorts gevoegd elf on- derfcheidene bjjlagen , als : a) inftructie voor Kotn» Cc 3 / • Digitized by Google 4to JAARBOEKtan i8aa. misfarlsfen , ter bijzondere directie der zaken van de groote visfcherij binnen de Provincie Holland; — b) inflructie voor de ftuurlieden der fchepen , uit de Provincie Holland, ter groote vislcherij varen- de (i) ; — c—/j) onderfcheidene eed-formulieren voor de fluurlieden , tnatroozen, kooplieden enz. bij bepaalde gelegenhedcn af tc leggen ; — i) model eener monfler-rolle ; — k) inflructie voor de keur* meesters van den pekel-haring ; — /) eene dergelij- ke inflructie voor de branders van den pekelha- ring (a). H«ringvasrt De deelneming bij den jaarlijkfchen zeildag der ha- iu du jair. r jngfchepen te weeg gebragt , werd in dit jaar mer- kelijk verlioogd bij de verplaatiing van 25 haring- fchepen , door een aanzienlijk kantoor van Embden, paar Enkhuizen. Op den igden Junij zag men deze fchepen, gevoegd bij die, welke nog buitcndien bij de te Enkhuizen gevcstigde kautorcn te huis behoor- den , alsmedc die van het naburig de llijp , naar gelang van de omflandigheden liunner legplaats , uit de haven van Enkhuizen vertrekken , en den isden daaraanvolgende , alle onder Nederlandfche vlag , den Helder voorbij naar de Noord-zee ftevenen. - — De cerfte liaringjager kwam op den Sflcn Julij daar- aanvolgende in de Maas aan, hcbbendc aan boord J5j ton, welke voor / 700 per ton verkocht wer- den. Benoeming Bij de onderfcheidene jagt-diflrikten des rijks wer- bö de jagt- den benoemd de Heeren Jhr. J. P. Harnart , te ii iktcn, Haarlem , en F. C. IV, Druivesteien te Alkmaar , 0 ) Deze inflructie het kort begrip van de verpüg- tingen der ftuurlieden cn htmnne fcheepsgezellen bevat- tende , zoo is bij eik artikel aangewezen het daarmede overeenftemmende artikel in het regiement zelf, alwaar deze verpligtingen breeder orafchreven worden gevon- den. (a) Men vindt alle deze bijlagen in de Staatscour. No. 78 en 79. Digitized by Google JAARBOEK van 182a. 41t tot adjunkt-houtvesters bij het eerfte didrikt van Noord-Holland ; Jhr. D. van Lokhorst van Vrtj- hovcn tot tweeden houtvester in bet eerfte didrikt der Provincie Holland ; J. L. van Dortmondt , tot »djunkt-houtvester bij het tweede didrikt der Pro- vincie Zceland, in plaats van den Heer J. J. van Dortmondt , eervol ontflagen; — in plaats van wij- len Jhr. d. van Brak eil , Graaf J. van Rechteren van y. Ippcltern , tot houtvester in het ecrde di- ftrikt van Gelderland, tot dus verre adjunkt-hout- vestcr in gemeld didrikt ; — M. P. D. van Syt- zama , tot houtvester in het eerllc didrikt der Pro- vincie Vriesland.. Bij een befluit des Konings van den 6dcn Augus- Befluit vn ttts werd bepaald , dat , tot eene proeve voor den 6 0 Au *" s li ls • tijd van drie jaren , integaan op den dag van het lanK-t'vcr- belluit zelven , het i3de art. van Zr. Ms. befluit bod om de van den e8Itcn October 1819, houdende maa'rege- len tot wering van kwade praktijken in de bereiding tc verfilm- en den handel van meekrap , zoude vervangen P tn - worden door het navolgcnde : Desgelijks zal niemand eenige mallen met krap mögen vermengen, nog befchadigde vaten overvullcn of ver- eakken , noch 00k zoogenaamde valfche pakkingen ma- lten , waardoor verftaan wordt, dat de meekrap in elk gedcelto van het vat , van gelijke kwaliteit inoet zijn. Het verflampen der mnllen wordt toegcflaan in beide de navoigende gevallen, met dien verftande: 1®. Dat in meefloven geetie mullen zullen mögen wor- den verflampt , dan nadat alle andere meefoorten zullen zjjn afgereed, gekeurd en de vaten gemerkt. 2°. Dat in de werkplaatfen , buiten de floven gelegen, en waar mullen verflampt worden , geen meekrap (ra- «i€n of gereed') , en ztilis noch inlandfche noch vreemde , zal mögen worden aangehouden of ingebragt , veelmin de gereede meekrap overgeftort of verwerkt : alsmede ou- der oitdrukkelijke bepaiing , dac de verßampt« nullen Digitized by Google Oktroojjen van invoerea piu’ inding. 41a JAARBOEK van 1822. ' insgelljks aan de keur , bij arc. 9 vermeld , zullen zQn onderworpen en, buicen de overige daarbij bepaalde tee- kenen zullen mocten gemerkt worden met de woorden verftampte mullen , dat alzoo 00k voor de werkplnatfen buiten de Hoven, waarin mullen worden verwerkr, keur- meesters znllen worden aangefteld en deze , benevens da werklieden in de pljatfen, den vereischten eed zullen af- leggen, Voorts werden door Z. M. wederom, gedurende dit jaar,, ondcrfcheidene oktrooijen en brevetten van uitvinding en invoer verleend , als : voor den tijd van vijf jäten op de uitvinding eener nieuwe wijze om uit de gewone Noordfche teer-oiie , teer- water en harde pek te bfreiden , aan den Heer B. Rodcnhus te Harlingen ; — aan den Heer P. van den Bosch te Utrecht voor 15 jaren , voor een nieuw water-werk- tuig genaamd kuip-fchipradroolen ; — aan den Heer f. Rosf te Antwerpen, voor vijf jaren, op de in« voering van een werktuigelijk zamenftel , verbeterd paar Grccnwood , en dienende, ora op eene ze- tere wijze , kantentule te vcrvaardigen; —* aan den Heer F. J. Heusch te Henri Chapelle, voor tien jaren , op de uitvinding van een werktu ig met para- lelle flingers , zonder raderwerk , in deszelfs ver- fchillende wijzigingen , zoo in eene eukelvoudige als dubbele werking , gefchikt om als beweegmiddel bij molens , pompen en andere vverktuigen gebruikt te worden ; — • aan de Wed. A. Mijnlicf , F. Mij ri- ll eff en /. Mynlieff te Nieuwkerk op den IJsfel , voor 10 jaren , op de vervaardiging van IJsfel-mop- if eenen , grooter dan de gewone; — -aan den Baron Rocder bij Dinant, een oktrooi tot den i2den Julij 1824, op de invoering van eene nieuwe wijze om houtskool te vervaardigen , waarvan oktrooi was verleend aan den Heer Foucaud in Frankrijk; — aan denzclvcn voor 10 jaren , op de uitvinding van eenige verbeteringen in deze bewerking ; — aan den Heer C. J. Lnpont en Comp, te Overveen , voor 5 jaren , op de uitvinding van eene nieuwe fclieer- molen, tot fchering der ketting van wollen en an- dere garens in de laken weverijen ; voor 10 ja- ren aan den Heer F. Clacs , te Gent , op de in- Digitized by Google 4»J JAARBOEK van 1824. voerlng van een toeftel, om op eene nieuwe wijze, het overzure zeezoutzure bleekvocht te raaken ; — aan de Heeren J. Maclagan , Jr. en J. Jans fern te Ostende, op de invoering van zekere werktuigen, otn door middel van ftoom, lijm uit beenderen te bereiden, voor io jaren; — aan den Heer P. J. Piecq te Dendermonde, voor vijf jaren , op de uit- vinding van een werktuig tot het optrekken van zware lasten uit de mijnen , bijzonder uit fteenko- len- mijnen ; — aan denzelfden voor vijf jaren , op de uitvinding van een toeftel , het welk aan de wa- terpompen op fchepen en vaartuigen kan worden aangebragt , ten einde het gebruik dier pompen ge- makkelijker te maken ; alsmede naderhand , op den 2 ilten Augustus , nogmaals een oktrooi voor vijf jaren , op de verbetering van het hier voren ver- melde werktuig, om zeven lasten op te halen; — » aan den Heer C. Napier , tc Bruafel , voor io ja- ren , op de invoering eener bijzondere wijze van ijzeren ftoombooten te vervaardigen ; — voor io jaren , op die van een nieuw foort van floompomp , gezegd flinger-ltoompomp $ — voor io jaren op die van een nieuw foort van riemen , gefchikt om de ftoombooten te doen voortgaan en bekend onder den naam van rad met dragende riemen; — aan den Heer B. Koning , te Leyden, voor 5 jaren , op de uitvinding van eenen gazometer van dubbelden in- houd, minderen omtrek en min kostbaar dan de tegenwoordige; — aan den Heer /. E. Franfen te Amfterdara , voor 5 jaren , op die van een nieuw werktuig, gefchikt tot het uitbaggeren en fchoon maken van rivieren , kanalen , vijvers ; — aan den Heer P. van Rcnterghem te Kortrijk , voor 5 ja- ren, op de invoering en verbetering van een werk- tuig om ftroo tot hakfel te fnijden , genaamd ftroo- fnijcuig; — aan den Heer //. Cramer Senior en J. Graham , te Amfterdam en Rotterdam , voor 5 jaren , op de uitvinding van een verbeterd werktuig tot voorkoming van aanbranding in de ruwketels der moutwijn-flookerijen ; — aan den Heer A. N. van Hanswtjk , te Amfterdam, voor 5 jaren , op die van een verbeterd behangfel-papier. Digitized by Google 414 JAARBOEK van 1893! heftend tegen water en ander vocht j — aan den Heer B. S. van Lacrc te ßrusfel , op die van een werktuig om lasten over te brengen. openht* van Bij iwee Koninklijke bcfluiten , van den 4den nieuwe ko- ^j aart en agilen Augustus , werd de opening toege- lenmynen. van lue€ kolen.mijnen , gelegen m de Provin- cic Namen , behoudens zoodanigc bcpalingen en voorwaarden, als doör Z. M. noodzakehjk werd geoordeeld en in voonnelde bcfluiten dukielijker om- fchrcven is kt). •* Onfctuk in ln de fteenkolenmijn van Sr. Charles , in het een dkrgeHj- bosch van Jument gelegen , nabij Charleroy , in k.e mijn. de Provincie Hencgouwen , verloor een aantal van omflxeeks 30 wcrklieden, op den laden Mei des morgens, in een oogenblik het leven, ten gevolge eener hevige doorfte>otning van water , welke met roodanige kracht gefchiedde, dat een der werklie* den , zieh tegen over dezelvc beviiidende en met nog dönen anderen gelukkig gered , op eenen afftand van mecr dan 60 voeten werd geworpen. : De invoering eens nieuwen en eenparigen Reifete van maten en gewigten , inzonderheid tot bevorde- ring der voor dit Ilijk zoo belangrijk binnen- en biiitenlandfehe handels-gemecnfchap moetende ftrek- ken , zullen wij de vcrmelding van betgeen ons voor dit jaar , wegens den koophandel en lcheepvaart , ter overlevering is voorgekomen , doen voorafgaan van de mededeeling van twee koninklijke verordeningen , over het gezegd onderwerp voor het einde van dit jaar uirgevaardigd. Befluit v»n Z. M. in ervaring zijnde gekomen , dat de bepa- »8 Decrmber }ingen vervat in het befluit van den i8den Decetn- verbod vve- ber 1819(2) , niet algemeen werden nagekomen , oens bet ge- en dat fomtnige perfonen zieh het gebruik der afge- fcrtiik van m^eXob (0 Zle Bijv. tot het Staatsbl. D. IX, St. I, bL 3°3 (Staatslii. — 305 en St. III, bl. 1644 — 1647. No. 5a). ( a ) j Mrb ,819, St. II. bl. 168—173. Digitized by Google JAARBOEK van i8aai 41 j fchafte maten en gewigten als nog veroorloofden , teil merkelijke praejuducie der ingezetenen, aangezien voorsz. maten en gewigten als aan geen toezigt of ijk meer onderworpen , en aan vermindering van lengte en zwaarte onderhevig, gecne juiste maat of gewigt meer aanduidden , tervvijl buicendien zoodanige handelwijzc geheel ftrijdig was met bet bepaalde bij vroegert verordeningen ; voorts in aanmerking ne- mende , dat zulks grootendeels toc te fehrijven was , aan bet aanwezig blijven der afgefcliafte roaten en gewigten in de winkeis, opene magazijnen, verk 00p- fen werkplaatfcn der neeringdoende lieden, en daar- tegen willende voorzien , befloot , na gelet te heb- ben op de Wet van den 6den Maart 1818 (1) enz., op den i8den Dccember dezes jaars , het volgende: 1 Art. 1. Aan de kooplieden , wiukeliers , fabrikeurs , handwerk- en nering doende lieden , wordt bij deze ver- boden , om eenige afgefchafce maten en gewigten in der- zelver winkeis , opene magazijnen , verkoop en werk- plaatfen of iiitftallingen voorhanden te hebben , of de- zelve ten coon re ftellen, op poene, dat dezeive maten en gewigten in beflag genomeu , verbeurd verklaard en onbruikbaar gemaakt zullen worden, en zuiks onvermin- derd de ft raffen , door de regtbanken, tegen de overtre- ders uit te fpreken. • • ' a. Na den laatften Febrnarü r823 , znlien de ijk ers der maten en gewigten , op oubepaaide tijden , en in het bijzijn van daartoe bevoegde beambten van de politie , zieh in de Winkels, opene megaziinen, verkoop en werk» plaatfen , begeven , ten cinde zieh te verzekeren , dat aan de bepalingen , in het voorgaande artikel vermeld , behoorlijk wordt voldaan. 3. Van de overtredingen zal proces-verbaai worden opgemaakt en aan de regterlijlte autoriteit worden toege- zonden, ten einde daaraan gevolg te geven. 4. Van het bedrag der boeten , zal tin vierdc aan den liker en tin vierde aan de beambten der politie , die de overtreding zullen geconftateerd hebben, worden toege* wezen. 5. Aan de provinciaie en plaatfelijke autoriteiten wordt bjjzonderlijk aanbevolen, om met de noodige klem en (0 Jaarb. i8t&, S. I, bl, ia8-*iap. Digitized by Google 4x6 JAARBOEKvan tfe*. * tadruk de hand te houden »an de nakomlng van de bler- voren gemelde bepalingen terwijl Onze Minister voor het Pnblieke onderwijs , de Nationale Njjverheid eu de Koloniün zal zorgen Voor de krachcdaJige handhaving ▼an art. 5 der wet van den aiften Augustin 1816 (Staats- blad N°. 34), hondende gebod, om oo alle fchoten bin- nen bet Rnk, zonder uitzondering , alvvaar de reken- of wiskunst geleerd wordt, grondig onderwijs in het bij die wet vastgeßelde macen en gewigten.ßeU'tl te doen ge- ven. Be(lil it vnn Ter Voorziening in al hetgeen betrekking had tor ai Decemiicr de op banden zijnde invoering der maten voor gra- nopens den nC n, zaden , boonen , erwten en dergelijke grutters ffiiicr^van waren, mitsgaders voor meel en zout werd door granen , za- den Koning, gezien het belluit van den iSden De- rs«at"bl cember 1819, de gezegde maten betreffende (x), op «°'*5+0 den axften het navolgendc bepaald: Art. x. Het tijdßip, waarop de gemelde maten zullen worden ingevoerd , wordt bij dezen bepaald op den tßen Julij 1833. s. Van dat tijdßip flf, zullen geerte andere maten hoe- genaamd voor de waren , in dezen bedoeld , mögen wor- den gebruikt, ot in winkeis en magazijnen , op markten en plaatfen , alwaar dergelijke waren worden verkocht , aanwezig zijn, of door verkoopers , welke op de krui- wagens , als anderzins , die waren längs de wegen en ßraten te koop venten , worden medegevoerd. 3. Van hetzelfde tijdßip af, zal het gebruik derthan* sanwezige zoogenoemde korenfchalen geheel ophouden , en er zullen geene andere korenfchalen mögen gebruikt worden of aanwezig zijn, dan die, welke in art. 18 van Ons voormeld belluit van den i8den December 1819, zijn befchreven , met de daartoe behoorende gewigten ; zullende de maten en de gewigten , tot die fchalen be- hoorende, bevorens behoorlijk worden geverifieerd en geijkt. 4. Van dat zelfde tijdßip nf zal de aankondiging van die waren niet anders mögen gefchieden dan , war da hoeveelheid betreft, in Nederiandfche mudden (bectoli- tres), of in nederiandfche koppen (Ihres ) en voor den prfc» (1) Jaarb. 1819, St. II. bl, 168— 173. Digitized by Google JAARBOEK van i8aa. 417 prfjs in guldens en cents , het zout echter en het meel , zullen 00k bij hec gewigt aangekondigd mögen worden. 5. Van dat zelfde tijdftip af, zullen, ingevolge art. 17 van het gemelde beduit, geene zakken den naam van grajnzakken mögen dragen , noch de hoeveelheid bij zak- 0 ken mögen worden gefteld en uicgedrukt , tenzij die zakken een Nederlandfche mudde (hectolitre) be- xatccn. 6. Ten einde de ingezetenen zoo veel doenlijk In de kosten, welke het aanfchaffen van nieuwe maten verei- fchen, te gemoet te komen en dezelve zoo weinig moge- iijk in hunne keuze te beperken , wordc, bij ampliatie van Ons geraeld beduit van den 18 December 1,819, ver- gund , dat men , butten en behalve de maten uit gebogen fpnan , 00k maten zal mögen gebruiken van uitgedraaid hout vervaardigd , mits deze niet boven 5 Nederlandfche koppen (litres) groot zijn. - 7. Deze maten zullen vervaardigd worden uit goed ftevig en droog hout, hetwelk door de ondervinding daar- .toe diendig bevonden is, vooral uit esfen hout;,derzel- ,yer .gedaante en afmetingen zullen dezelfde zijn als die , welke bij Ons meergemeld beduit, van den i8den De- cember 1819, voor de maten van gebogen fpaan, zijn verordend , van binnen zoo veel mogelijk volkotnen ci- lindrisch en den bodem vlak , van buiten zuiver rond en zonder voet of rand; zullende verder doärop dezelfde namen worden ingefneden, ingeprent of mgebrand , als toi art. 13 van bet gemeld beduit zijn bevolen. De diktc der wanden en des bodems zullen in dtepen fmillimdtres) gerekend , zijn teil minfte: .Voor de raaat van 5 kop, ta voor de wanden, 30 bodem. » » n » 2 kop 8 » » » 2 4 » mm»» 1 bop 7 » » » ao „ n n n » i kop of 5 maatjes, 7 voor de wanden t 18 bodem. ,. Voor de maat van 2 maatjes, 5 voorde wanden, 16 bodem. » » » »her maatje 5 *r: „ 12 „ »»» „het|maatje3ä 4 „ „ 8 „ 8. De middellijnen en de iengte der ftrijkers tot die maten , hetzij uit gebogen fpaan , hetzij uit gedraaid hout , behoorende , zullen zijn van ten min (le , als volgt : Voor het kwart Nederlandfche mudde en daarboven , middellijn, 45 (Irepen Iengte, 54 nederlandfche duim. J. B. van 1822. Dd S Digitized by Google 418 JAARBOEK van i8aa. Voor de 20 en 10 kop de middell., 40 ftrepen lengte 43 nedcrl. duim. « » 5 ^ J kop * » » 35 „ » B n n 1 » n w » » 03 w » ® O „ „ voor de onderdeelen van Oe kop 02 „ „ ia „ „ 9. Geene inhoudsmaten zullen mögen worden gebruikr, of in winkeis of eiders te koop mögen worden aangebo- den , of in openbare verkoopingen gebragt, die niet re te voren behoorlp zijn geijkt geworden. 10. De fabrikenrs der inhoudsmaten znllen zieh, eene maand na den dag van heden , aan de ijkers kunnen wen- den , ten einde de voornoemde maten te doen verifieren cn ijken. De herijk za? jaarlijks p!aats ( hebben , op zoodanige tfjdcn , als door Gcdeputeerde Staten zal worden be. paald. 11. Op dat de ijkers te dezen met de meeste omzig- tigheid zouden kunnen te werk gaan , en de daarbij be- latighebbenden , vooral de fabrikeurs dier maten, zotrden weten, wat van hen zal worden gevergd, of bun , be- houdens hunne geheele oplettendheid en zorg, ora naauwkeuiig werk te leveren , en zieh eene hebbelijb- heid van naanwkeurig te werken , eigen te raaken , zal kunnen worden toegegeven , zullen de pers zieh te hoo- den hebben, aan de volgende INSTRUCTIE bij den ijk der inhouchnaten voor gra- uen , zaden ,' boonen , erwten, cn dergtlijke gtut- teri-warcn , gelijk mede voor meel en zout. Art. t. De ijkers zullen beginnen met na ee ga*n , voor eerst , of de hun aangeboden maten , in gedaame overeenkomllig zijn met hetgeen in hat befluit van -den i8den December 1810 is voorgefchrevcn ; en, tat 1 werde of op die maten duidelijk ingefnedeu , ingeprent of inge- hrand zijn de naraen , bij het 1 3^) e artikel van gemeld befluit opgegeven , en ten derde , of de mnat uit gebogen fpaan vervaardigd, volgens het gemeld befluit, bellaac uit ddn fiuk, dan we! nit twee of meerder, met krammen of anderzins aan elkandcr gehecht ; indien de aangeboden maten niet aan deze vereischten voldoen , zullen dezelve niet aniigenomen maar verworpen worden. a. Indien de aangeboden maten , aan hetgeen voor- fchreven is , voldoen, zullen de ijkers tot r.ader onder» zoek derzelve overgaan , en hunne aandacht hierop vesti- gen: i°.) of de wanden en de bodems de dikte hebben / S • Digitized by Google /AARBOjEK van i8ax 4»9 Wj het meergemeld befluit van 18 Deeember 1819. en bij art. 6 van bei tegenwoordige bevolen , et» of de bo- dem binnen de maat volkomen of genoegzaara vlak is ;a°.) of de bodem , indien de maten van gebogen fpaan zijn , zoodanig is bewerkt als vereisclw wordt, ora geene bui. ging toe te laten; en 3 0 .) of de maat voikomcn cilin- irisch is , dat is te zeggen , volkomen rond es overal even wijd , en of boogte en middellijn en wel zeer be» pfiüldeiijk de middellijn , gelijk mede voor die maten , welke met brug en (teil moeten voorzien zijn, de brug en fteil die afmetingen hebben , welke volgens de tabel bet befluit van 18 December 1819 gevoegd, worden vere^scbt. — 3. Vermits echter in betgeen voorfchreven is geene maihematirche naauwkeurigbeid kan worden gegischt , zgijen de ijkers onderzoekcn vooreerit , of indien de maat «tgt volkomen ciliodriack mögt zijn , de 4 middellijnen gemeteu over bet krnis in bet midden der bogen, die bet uitmaken, zoo weinig van eikander verfchillen , dat de eene wat te groot en de andere wac te klein zijnde,. de gemiddelde uit de vier genomen voor de wäre kan gebenden worden, en ten tueede, of de boogte, op ver- fchillende piaatfen van den bodem gemeten, insgelijks zoo weinig van elkanderen verfchillen, dat de gemiddelde »an betgeen b$ de tabel vereischt wordt, voldoet. 4- Geene maat, die. te klein is , dat is waarin middeU lijn en hoogte , des noods, de gemiddelde beide te klein zijn , zal mögen worden toegeiacen, maar moet verwor- pen worden.. Indien de middellijn en hoogte, des noods, de gemid» delde , beide iets te groot zijn, of de eene ietste groot, de andere iets te klein , zal men als remedie mögen toe- geven : voor den Nederlandfcht kop en de maten daar be- neden , indien hoogte en midellijn beiden te groot zijn , eene halve ßreep in hoogte en eene vierde van eene ftreep in middellijn ; doch indien een van beide te groot , de andere- te klein is , eene ßreep in de hoogte en eene halve in middellijn. Fnnr de maten haven de Nederlandfche kop tot het dub~ bei Nederlandsch fchrpel , of de 20 kop: indien middellijn en hoogte , beide te groot zijn , eene ßreep in hoogte en eene halve in middellijn, doch indien eene van beide te groot, de andere te klein is , tvee ftrepen in hoogte en eene in middellijn. Foor de maten , prooter dan het dubbel Nederlandsch fehepel ef de 20 kop: zoo boogte en middelljjn , beide Dd a Digitized by Google 430 JAARBOEK van i8aa. te groot zijn , eene en eene habe ftreep In hoogte en eene ftreep in middellijn, doch zoo eene van beide te groot, de andere te klein 1s, drie ftrepen in hoogte en ander - halve in middellijn. 5. Bij de verificntie der koperen maten tot korenfcba- len behoorende , te weten : Van den Nederlandl'chen kop , halve kop , het dubbd maatje en maatje zal niet meer reraedie vergnnd wor- den dan eene halve ftreep in hoogte en iin vierde in mid- dellijn; ' 6 . Indien de honten maten, hetzij uit gebogen fpaan, hetzij uit gedraaid hont vervaardigd , ter ijk aangeboden , aan de ijkers mogten voorkomen vervaardigd te zijn uit hont , dat niet genoegzaam ingedroogd is , zttllcn zij ge- • regtigd zijn dezelve r gedurende acht dagen, den dag van het aanbiedon en die der verificatie, niet rnede ge- rekend, op eene behoorlijke plant* te houden, alvorena tot vcrificarie over te gaan. — •’ 1 r. me: 7. Als de maten aan al de vereischten voldoen , znl- len de ijkers dezelve tnet hun gewoon teeken en jflariet- ter ijken , welke duidelijk even boven dennaam dermaat, naar gelang van de grootterf en van den aard der maac , zullen worden ingefnedeni ingeprent of ingebrand. 8. Indien er maten mogten aangeboden worden, wel- ke in het geval zijn bij art. 16 van het gemeid befluic, van ift •December 1819 gemeid, aulhm de ijkers zeer naauwkeurig toezien, of deze maten volkomen voldoen aan alles, wat in hötzeifde arrikel omtrmu die maten wordt vereischt en of derzelver hoogte en middellijn j, welke sisdan geiijk aan elkander 'behonren te zijn , de vereischce grootce hebbcn, te weten in ftrepen (millimd- tres) voor de Ncdeilandfcht tmidde (of hectoli'er) 503.5. Foor de hohe mudde 399.2. ' Foor het dubbel Nederland- feie fciiepel of 20 koppen, 294.2 Foor het Nedcrlandl'che fchcpcl of 10 kop (ddcalitre) 233.-5. h'oor het halve fehe- pel of 5 kop 185.3. h'oor den dubbelen kop 136.6. Foor den N'fderlandfchen kop (litre) 108.4. h"oor den haben kop. 86.0. Foor het dubbelen maatje 63.4. Foor het maat- je (deciiitre) 50.3. Foor het habe maatje 39.9. Doch Indien de groote maten van brug en fteil voorzien zijn , zal de hoogte zoo veel grooter moeten zijn als ter ver- evening van de plaats, welke brug en fteil innemen, ver- oischc worejt. 9. Tot het meten en verifiüren der middellijn en hoogte van de aangeboden maten zullen de ijkers niet mögen gcbruikgn houten eilen of gedeelten van dezelve , manr Digitized by Google JAARBOEK van i8aa, 421 zfj zullen daartoe gebruiken behoorlijk tot ln ftrepen verdeelde ijzeren of koperen eilen ot' gedeelten van dien , of wel zoodanige koperen werktnigen of fchalen, waar- op de hoogte en middellijn van iedere maat behoorlijk zijn aangeteekend , als zij tot het meten daarvan het meest dienttig zullen oordeelen , mit* die werktuigen of fchalen en die eilen of gedeelten van eilen, eerst be- hoordjk geverifieerd en de ilandaard* met nnauwkeurig- heid geijkt zijn geworden. io. De ijkloonen worden gefteld als  mudde . . . . 20 „ Ftor de zo en 10 kop en 5 kop, dubbcl, enkel en half fchepel . . . . .10 „ foerden 2 kop, kop, halve kop enverdere onderdeelcn 5 „ Voor iedere ftrijker . . . . 5 „ Voor de koperen maten , tot de korenfchalen benoo- rende, het dubbel van het ijkloon voor de houten maten. Voor de gewigten , tot de korenfchalen beboorende , za! het gewone ijkloon voor de gewigten betaald wor- den. »£470 Voorts werd door den Koning, bij befluit van den Bcfluit v*n liden April, het navolgende bepaald: gens ]aar- W en week-mark- Op het rapport van Onzen Minister van Binnenland- «en. (Bjjv. fche Zaken en waterftaat, van den S4Üen December * ot he » t8ai , daarbij kennis gevende van de verfcbillende denk- staT" beeiden , die bij onderfcheidene Provinciale Befturen en y, Scedelijke Regeringen beftaan , omtrent de vraag , of de bevoegdbeid tot het inftellen of veränderen van jaar- en week-markten aan de Plaatl'elijke of aan de Provinciale magt toekorat , dan wel , of daartoe de medewerking van het algcmeen Beftuur wordt vereischt : Gezien het edvie; van den Raad van State ; Gelet op de confideratien vervat in het rapport van Onzen Minister van Jußitie van den 9den dezer; Hebben goedgevonden en verflaan te bepalen : Art. 1. Dar al hetgeen betreft de Polttie der week- en jaarmarkten , het regelen der orde , die op dezelve behoort te heerfchen , het aanwijzen der ftandplaatfen , bet bepalen der uren , waarop dezelve zullen aangaan en eindigen , en andere dergelijke befchikkirigen moeten D d 3 Digitized by Google 4*1 JAARBQEK van i8aa. worden gerekend te behooren tot die hoishotidelijk« be- langen , waarorotrent de zorg aan de Stedelijke of Plaat- ielijke Befturen is verbleven. a. Dat geene verandering zal mögen worden gemaakt in de , voor bet houden van weekmarkten , bepaalde da- gen , dan op autorifatie van de Staten der Provincien , of van derzelver Gedeputeerdeft , nadat deze zieh zullen bebben verzekerd, dat daarliit voor de belangen van an- dere gemeenten hunner eigene of van eene der naburiga Provinzen j of uit eenigen anderen hoofde, geene be- zwaren kunnen voortfpruiten ; en nadat dezelve zieh zullen bebben overtuigd, dat bet veränderen of verZet- ten der middelen van communicatie met andere plaatfen, die door veer- of marktfehuiten , door vrachttvagens enz. gevestigd en verzekerd zijn , geene bedenkingen op- levert , zullende evenwel de Staten of Gedeputeerde Sca. ten der Provincien p alvorens zoodanige autorifatie uic te reiken, of in werking te laten körnen, van hun voorne- men , met overlegging van alle de tot de verlangde ver- andering betrekkelijke ftukken , kennis mocten geven aan Onzen Minister van Binnenlandfche Zaken en Water- ßaat , ten einde zoo deze deswege eenige bedenkingen mögt hebben , wij daardoor in de gelegenheid zoude zijn gefteld , om ons een voorflel daaromtrent te kun- nen doen. Bijaldien , na verloop van twee maanden, toa de gedane mededeeling van Onzen voornoemden Mi- nister , de Staten of derzelver Gedeputeerden geene dis- pofitie ter contrarie mogten hebben ontvangen , zullen zij de bedoelde autorifatie voor goedgekeurd houden , en dezelve mögen doen werken. 3. Dat geene nieuwe week- of jaarmarkten en geene veranderingen in de voor hec houden der jaarmarkten bepaalde dagen en tijden , of in de wijze, waarop de- zelve tot hiertoe gehouden zijn zullen mögen ingevoerd worden, Zonder Onze fpeciale autorifatie. 4. Dat alle bepalingen , welke in eenig vroeger regle- ment ten opzigte van week- en jaarmarkten voorkomen en ilrijdig mogten zijn met het vorenftaande , zullen Worden gehouden voor ingetrokken. Aanftelling Rij onderfcheidene befluiten des Konings werden van Confu *• aan g e ft e y tot Confuls der Nederhnden de beeren: H. Roofe , te Malaga; — A. van Archer, holz in Finland, om te Friedriecbsham te refideren; — IV. Brandt , te Archangel , ter voorloopige vervanging Digitized by Google JAARBOEK van §8aa. 423 van den Heer Rousfatier ; — E. dt la Ha tja , te Barcelona , voor den Heer /. Steinbor ; — G. A. Wieling , in de rijkcn van Valencia en Murcia, om verblijt te houden te Alicante, in plaats van den Heer P. Hart find , eervol ontflagen ; — J. ff. Bletterman te Canton in China, zijndc tot dus verre aangeftcld geweest als atnbtenaar bij de Ne- derlandfche faktorij aldaar. Daarentegen werden door Z. M. toegelaten : als Toeiittng Confu! van Zwceden en Noorwegen te Ostende, dc vln Contoli. Heer J. R. Fottrel ; — de Heer N. M. Vinkc , als Conful van Sardinie te Rotterdam. Tot leden der directie van den LevantrcUen lian- Benoemingen del en navigatie in de Middelandi'clie zee, werden ™°imtrcheo door Z. M. benoemd : te Amilerdam , de 1 leer A. uauJci. llartfcn , voor den Heer J. ff. Luden , eervol ont- flagen ; — te Middelburg de Heer P. van Dcinfe , voor wijlen den Heer A. van den Brocke; — te Rotterdam , de? Heer E. Suermondt , voor wijlen den Heer P. Baelde. Tot vervanging der leden in de onderfcheidene Ka- Bcnoemlng mers van koophandel en fabrijken , welke, op den v.iifkoop"’ 3 t (len December des vorigen jaars waren aigetreden , Handel en werden door den Koning benoemd of bij continua- f,br Ü ken - tie aangeileld; voor de Karner van Amtlerdam , de Heeren W. 0 . Berg , C. T. M. de Lepel , J. C. Wächter en L. Bousquet ; — voor de Karner van Brusiel , de Heeren P. J. van der Eist , F. de Munck , C. de Liagre , fl. de Reut en Rittwc- ger ; — voor de Karner van Dordrecht, de Heeren A. van der Linden Fz. , C. Vricfcndorp , A. van Mcctcren , G. R. van Cattendijk en J. Staats Vriefendorp , zijne deze laatile benoemd in plaats van wijlen den Heer A. Lacoste ; — voor de Karner van Gouda, de Heeren C. J. Mooleman , C. Prinfe en T. Blanken. Az . ; — voor de Ka- mor van Leyden, de Heeren Mr. S. le Poole , N. Lazaar en J. Scheltema , Jz. ; — voor de Kamer van Middelburg, de Heeren J. Tai , Brouwer , G. de Bruijne , A. Lutlijn en M. V olrijk Licbert ; — voor de Kamer van Rotterdam, de Heeren J. Dd 4 Digitized by Google 454 JAARBOEK van i8aa. • Hubert , A. van Hobokcu , G. van Gennep , F. M. Rocst , P. Bicker Caerlen , C. van Stolbe cn J. van Vollenhoven Cz.; — voor de Kamer van Schiedam , de Heeren D. Visfcr , M. van den ßergh en IV. van Duuren , A. Rockoll en J. Borghmans. — Voorts werd in plaats van den Heer M. E. Rousfel , overleden , benoemd tot lief, van de Kamer van koophandel tc Vlisiingen , de Heer G. van Bel ; — de Heer J. Guylitz tot Sc- kretaris der Kamer van koophandel te Antwerpen. Groenimd- Ais eene voor de algemeene welvaart hoogstbe* fche vaut. hngrijke onderneming , werd met regt befchouwd het uitzeilcn ter vaart naar Groenland van het brikfehip Spitsbcrgen , Kommandeur IV. Rab . , uitgerust door de Heeren B. Vis fc her en Zoon en verdere reeders, op den i8den April, uit de haven van Harlingen, vanwaar federt een tijdverloop van 50 of 60 jaren geenc uitrusting van die foort had plaats gehad. Last ofTon. Niet minder gewigtig oordeelde men een narigt f'hc'e* 1 Van van c *° n M' n ' stcr van Staat , belast met de generale dcrEngdfche directie van ’s Rijks omvanglten , van den toden via*. October, houdendej „ dat, te rekenen van den 5den Julij 1822 , op welken dag, volgens eene akte van het Parlement, kortelings uitgevaardigd , in het rijk van Groot-Brittannic de vrijftelling der Teunagc-Du- ty . zoo voor de vreemde als voor de nationale fchepen, aanvang genomen had, de fchepen onder Engelfche vlag in de havens van het Rijk der Ne- derlanden, ten aanzien van het last of tonnengeld, met de Nederlandfche zeelchepen zouden worden gelijk gcfleld. Levantfche 9 °^ ^ liecn Nederlandfche Commercie, blij- bandcl. kens ingekomene berigten, tiians in de gelegenheid gefiel d te worden om hare otide betrekkingen met de Levantfche fchalen te hervatten. Het bleck, na* melijk , uit eene kennisgeving van den Minister voor het Pnbliek Onderwijs , de Nationale Nijverlieid enz. aan de Kamer van Koophandel en Fabrijken , in de maand Augustus algcmcen gemaakt, dat de vaart onder vreemde vlaggen , waarvan tot dus verre gebruik was gemaakt door de Europcfche natien , l Digitized by Google I JAARBOEK van i8aa. 415, yvelke van de Ottomanifche Porte geen bepaald ver- , lof hadden om onder hare eigene vlaggen naar de Zwarte zee te varen , ten gevolge eener nieuwe ver- ordening van het Turkfche Hof, moest ophouden ; zullende niemand dan die Mogendheid , aan welke znlks bepaaldelijk was verguud , or.der hare eigene vlag , fchepen naar de Zwarte zee mögen atzenden. Door deze bepaling werd een groot aantal Sardini- fche , Spaanlche , Zwecdl’che en Napolitaanfcbe fchepen , van de vaart op de Zwarte zee uitgeflo* ten, terwijl daarentegen de Oostenrijklche , Franiche en Engcll'chc fchepen van het, hun toegekende , regt dadelijk gebruik maakten, hctwelk insgclijks aan de Rusfilche en Nederlandfche vaartuigen toekwam. Ovcrigens was het getal der vaartuigen , onder toe- gelaten vlag voorhanden , llcchrs zeer gering , waar- door de vraebten , bijzonder van Alexanderie naar den Archipel en Smirna , aanmerkelijk verhoogd wer- den. 