title: Jahresberichte der geschichtswissenschaft; im auftrage der Historischen gesellschaft zu Berlin herausgegeben ..
creator: Abraham, Fritz, 1841- [from old catalog] ed | Hermann, Johann, 1842- [from old catalog] ed | Meyer, Edmund, 1840-1905, [from old catalog] ed | Jastrow, Ignaz, 1856- [from old catalog] ed | Berner, Ernst, 1853-1905, [from old catalog] ed | Schuster, Georg Julius Franz, 1859- [from old catalog] ed
text: 1*90. IV, 32 S. F. 0,50. — 257) id., Militair onderwijs in Nederland en Nederlandsch-Indie. Bibliografisch Overzicht. Eerste Vervolg. 8 S. — 258) Th. Van Riemsdijk, Oorkonden: NedSpect. (1890), S. 274. — 259) P-J Blök, Onze archieven: Gids (1891), I. 111,160 § 48. Niederlande. (1890/1.) Heeres. niederländischen Archivwesens und eine Beschreibung des jetzigen Zustandes. — Weiter 260) sind auch in diesen Jahren Resultate von wissenschaftlichen Untersuchungsreisen veröffentlicht. Blök machte eine Studienreise nach England (London, Oxford, Cambridge) 904) und Uhlenbeck teilte mit, was er in Petersburg, Dorpat und Moskau Wissenswertes für unsere Geschichte gefunden hat. Geographie. Blink setzte sein Handbuch der Geographie und Volkskunde der Niederlande fort (man sehe Ref. 1889, N. 280). 267-268) Er befindet sich damit jetzt in den Provinzen Nord- und Süd-Holland, Seeland, Utrecht, Gelderland und Overijssel. Sprachkunde. Verwijs und Verdam's mittelniederländisches Wörterbuch 868) ist bis K (C), wie auch Stallaert's Glossarium (N. 281 Ref. 1889) fortgeführt. Numismatik. Genealogie. Heraldik. Geschichtsstudium und Unterricht. Rogge 977) verteidigt den wissenschaftlichen Charakter der Geschichte, und behauptet ihr Recht auf eine S. 159—81. — 260) K. Fruin, Levensbericht van L. Ph. C. Van den Bergh: HMMNedL. Bijlage (1888), S. 29—80. [1805—87.] Schon früher publiziert in JBAkAmsterdam [1887/8], S. 58 — 96. [Ref. 1889, N. 270.] Hier ein Verzeichnis seiner meist historischen Arbeiten. — 261) A. J. Servaas Van Rooijen, Levensschets van D. Rixtinus Arnoldus Soetbroodt Piccardt: HMMNedL. Bijlage (1890), S. 17—76. (D. Vf. behandelt die verschiedenen Arten der Archivbeschreibung, die chronologische und die systematische oder historisch-genealogische, wie er unterscheidet.) — 262) Verslagen omtrent's rijks oude archieven. XI, 1888; XII, 1889. s' Gravenhage, Nijhoff. 1890/1. 887 S., F. 0,60; 540 S., F. 1. — 268) W. N. Op basis van de twee bronnen die beschikbaar zijn, maakt het volgende een grote poging om de tekst te normaliseren. "Op een tijdgenoot, berichten van gebeurtenissen in de Nederlanden in de bibliotheken Corsini te Rome bewaard: Hoogenboom (1890/91), S. 125/8. (17. n. 18. Jh.) Extrait ans 'Inventaire sommaire des zeventig twee manuskripten van de Bibliotheek Corsini [Rome], in CBIBibl. [1891], S. 176-202; 297-824 v. Leon G. Pelissier. — 264) P. J. Blok, Verslag aangaande een voorlopig onderzoek in Engeland naar archivalia, belangrijk voor de geschiedenis van Nederland. Op last der regering ingesteld. 's-Gravenhage, Nijhoff. 81 S. F. 0,50. — 265) C. G. Uhlenbeck, Verslag aangaande een onderzoek in de archieven van Rusland ten bate van de Nederlandse geschiedenis. Op last der regering ingesteld. 's-Gravenhage, Nijhoff. VI, 280 S. F, 1,50. [A. Telting: NedSpect. (1892), S.58/4.] — 266) H. Blink, Nederland en zijn bewoners. Handboek der Aardrijkskunde en Volkenkunde van Nederland. I. Met kaarten en afbeeldingen. Amsterdam, Brinkman. 1890. 471 — 596 S. F. 1,20. — 267) d., Nederland en zijn bewoners. Handboek der Aardrijkskunde en Volkenkunde van Nederland. Met kaarten en afbeeldingen. Eerste deel. Tweede stuk. Amsterdam, Gerlings. 1 — 256 S. F. 3,20. — 268) Verwijs en Verdam, Middelnederlandsch woordenboek. Tweede deel. Derde deel (eerste tot negende aflevering.) 's-Gravenhage, Nijhoff. 1889 — 91. F. 1 per aflevering. (D bis K) Calant. — 269) K. Stallaert, Glossarium van verouderde rechtstermen, knstonwoorden en andere niet gedrukte uitdrukkingen in Vlaamsche, Brabantse en Limburgse oorkonden. Gegeven vanwege de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden. Leiden, Brill. 1890. 565 — 684 S. F. 1,20. (VIII: Hauweitelocke-Huwen.) — 269*) Karel Stallaert, Glossarium van verouderde rechtstermen, kunstwoorden en andere niet gedrukte uitdrukkingen in Vlaamsch." Brabantse en Limburgse documenten. Uitgegeven vanwege de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden. Leiden, Brill. 1 — 80 S. F. 1,20. (IV: Yd-Capitole.) — 270) Dirks, Penningkundig repertorium: Navorscher 40(1890), passim. (Fortsetzung van N. 283 Ref. 1889.) — 271) Ed. Van Even, Eenige nadere bijzonderheden over V. Gerard van Loon: De Warande (1890), S. 417—27; (1891), S. 401/2. (D. bekende Numismatisch.) — 272) Josef Alberdingk Thijm, Het Geslacht van Reede van Oosthoorn: ib. (1891), S. 76—80, 208 — 12. (E. geachtendes niederl. [resp. Amsterdam] Geschlecht. — 273) A. Braakenburg, Wat zijn familiewapens: NedLeenw 6 (1888), S. 8. 1 — 5, 24/6. — 274) Van Meurs en Anspach, Sprekende wapens: Navorscher 41, S. 93/3. 125—82. — 275) A. J. C. Kremer, Windstreken in de Wapenkunde: NedLeenw 8 (1890), S. 85/6. — 276) J. Anspach, Iets over de betekenis van enige heraldische normen: ib. 9, S. 89—91. — 277) H. C. Rogge, De wetenschap der geschiedenis en haar methoden. Antrittsrede als ord. Prof. van de Amsterdamse Universiteit. Amsterdam, Rogge. 1890. 42 S. F. 0,50. § 48. Niederlande. (1890/1.) Heeres. [XI 151 eigene Methode, welche er den Lesern darlegt. — Kollewijn zoekt al sinds 20 jaren bij het onderwijs de Kultuurgeschiedenis een belangrijke plaats in te laten. Aitton meint, dat op de school van een 'sogenannte' Kulturgeschiedenis niet de Rede zijn kan. Provinciale- en Lokale Geschiedenis. Holland en Zeeland. Van Alphen sette de Publicatie van de Besluiten van de Staten van Holland en Zeeland betreffende de Einkünfte der reformierten Pfarrer bis 1700 voort. Lokale Geschiedenis. Amsterdam. Ter Gouw sette zijn quellenmäßige Geschiedenis van de Großstadt (Ref. 1888, Allgemeines Über den Gymnasialunterricht. — A. M. Kollewijn, De Geschichte als Lehrfach. Amersfoort, Slothouwer. 1889. 43 S. F. 0,40. — id., Lehrbuch der allgemeinen Geschichte für einige fähigere. Eerste deel, De Oudheid. Tweede deel, Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Derde deel. Amersfoort, Slothouwer. 1886/9. XVI, 244; XII, 435 S. F. 2,40 d. 2. Teil. — id., Lehrbuch der Vaterlandsgeschichte. Negende druk. Amsterdam, Veen; Amersfoort, Slothouwer. 1890. VIII, 848 S. F. 1,90. — D. Kanon, Wat was en is. Iets van de ontwikkelingsgeschichte van ons volk. Lehrboek voor de volksschool. Eerste en tweede stukje. Tweede druk. Groningen, Noordhoff. 1888—91. 96, 4, 105 S. F. 0,60. (D. Entwickelungsgeschichte im Vordergrund.) — D. Aitton, Overzicht der Algemeene Geschiedenis. Eerste deel: Tot de 16e eeuw. Tweede deel: Nieuwe Geschiedenis. Derde deel: De Franse omwenteling en de 19e eeuw. 's-Gravenhage, Cremer; Groningen, Noordhoff. . 1889—91. 6, 178; 6, 200; 4, 220 S. F. 3,75. [C. C. A. C.: Wetbl. (Juni 1891), S. 444 — 50.] (Für den unteren Klassen des höheren Bürgerschulen und des Gymnasien.) — X Jac. M. Vos, Van oude tijden tot heden. Geschiedenis van ons vaderland. Groningen, Noordhoff. 1889. VIII, 204 S. F. 1,90. (Für Gymnasien und höhere Bürgerschulen.) — X T. Pluim, Merkwaardige personen uit ons verleden. Een leesboek voor de hoogste klassen van de Lagere School. Groningen, Noordhoff. 1890. 4, 100 S. F. 0,25. — X id., Vaderlandse geschiedenis voor de hoogste klassen van de Lagere School. Met tal van vragen en opgaven tot verwerking van de leerstof. Groningen, Noordhoff. 4, 182 S. F. 0,80. — L- Quidde, Z. Romzugplan Wilhelms von Holland: DZG. 1 (1889), S. 166/9. Vgl. JBG. 12, II, 77**.) — 288) A. Van Lommel, Het priesters-personeel aanwezig op het Hollandse grondgebied van het tegenwoordige bisdom van Haarlem. Ao. 1732: BG Haarlem 17 (1890), S. 187—280. — 289) M. W. L. Van Alphen Senior, Nieuw kerkelijk handboek. Jaargang 1890. Supplement II. Resolutie van de Heeren Staten van Holland en West-Vriesland en Notulen van de Ed. Mog. Heeren Staten van Zeeland van 1601 tot en met 1650, betrekkelijk de bezoldiging van de predikanten en wat daarmee in onmiddelijk verband staat. Niet in den handel. 's-Gravenhage, Zuidhollandsche boekdrukkerij. 1890. XI, 136 S. (Quellenangabe.) — 290) id., Nieuw kerkelijk handboek. Jaargang 1891. Supplement III. Resolutie van de Heeren Staten van Holland en West-Vriesland en Notulen van de Ed. Mog. Heeren Staten van Zeeland van 1651 tot en met 1700, betrekkelijk de bezoldiging van de predikanten en wat daarmee in onmiddelijk verband staat. 's-Gravenhage, Zuidhollandsche boekdrukkerij. X, 120 S. (Niet in het boekhandel.) — 291) C. J. Gönnet, Het oude provinciaal archief in Noord-Holland: V. 's Rijks oud archief. 11 (1888—90), S. 135 — 64. (Uit de gemeente- of gerichtsarchieven van Castricum, Uitgest, Westzaan, Buiksloot, Nieuwendam, Heemskerk, Velsen, Landsmeer, Broek in Waterland, Assendelft, Ransdorp, Wormer, Edam, Ilpendam, Purmerend, Sloten, Naarden, u.s.w.) — 292) id., Het oude provinciaal archief in Noordholland: ib. 12 (1889), S. 89—122. Hierbij: de gemeente- en gerichtsarchieven van Naarden, Aalsmeer, Uithoorn, Bloemendaal, Spaarndam, Bovenkarspel, Grootebroek, Blokker, Wijdenes, Schellinkhout, Westwoud, Abbekerk, Sijbekarspel, Midwoud, Nibbixwoud, Zwaag, Terschelling, Berkhout, Oosthuizen, Monnickendam, IJlst, Lieden, Haarlemmerliede, Spaarnwoude, u.s.w. — 293) H. Hingman, Verlag aangaande de oude gemeente- en waterschapsarchieven in Zuidholland over 1888, uitgebracht aan Gedeputeerde Staten der provincie: ib. 11 (1888—90), S. 362—77. (Oostvoorne en Rokanje, Sliedrecht.) — 294) id., Verslag aangaande de oude gemeente- en waterschapsarchieven in Zuidholland over 1889, uitgebracht aan Gedeputeerde Staten der provincie: ib. (1889), S. 521 — 32. (Hardinxveld, Bergambacht, Overschie, Oostvoorne.) — 295) id., Verslag aangaande de oude gemeente- en waterschapsarchieven in Zuidholland over 1890, uitgebracht aan Gedeputeerde Staten der provincie: ib. (1889), S. 521 — 32. (Hardinxveld, Bergambacht, Overschie, Oostvoorne.) — 296) id., Verslag aangaande de oude gemeente- en waterschapsarchieven in Zuidholland over 1891, uitgebracht aan Gedeputeerde Staten der provincie: ib. (1890), S. 521 — 32. (Oosthuizen, Zuidwijk, Schipluiden, Barendrecht.) — 297) N. De Roever, uit onze oudste Amstelstad. Schetsen en Tafereelen betreffende de Geschiedenis der Vesting, het Leven en de Zeden van haar Bewoners. Eerste, tweede en derde bundel. Amsterdam, Van Looy. 1890/1. 8, 126 S., F. 1,20; 8, 122 S., F. 1,25; 12, 185 S., F. 1,25. — 298) Oud-Amsterdamse verscheidenheden: Amsterdammer, Weekblad voor Nederland (1890), passim. — 299) Bern. J. M. De Bont, Meester Jacob Buyok, laatste pastoor der St-Nikolaaskerk te Amsterdam, en diene boekerij: VAlmNedKath. (1891), S. 85—58. [1545—99.] Met Genealogie. — 300) id., Amsterdam een 'geheiligde schuilplaats' in 1572: BGHaarlem 17, 8. 436/8. (Verzeichnis der römisch-katholischen Priester, welche in jenen Zeiten in Amsterdam een Zuflucht fanden.) — 301) id., Cornelia Jacobsdr. Brouwer, gend. Bam: Na vorschere 41, S. 439—46. (Genealogie van de 1578 verbannten Burgermeester.) — SOS) B. H. Klönne, Over de toelating der priesters van Amsterdam in de vorige eeuw: BGHaarlem 17, S. 426/9. — SOS) B. J. M. De Bont, Register van de roomsche Priesters welke ingevolgens van de 3e en 6e Artikel van het Placaat van Haar Ed. Groot Mogendheden in dato 21. September 1730 in banden van de Heeren Burgemeesteren hebben gedaan en met hun gewone handtekening ondertekend de volgende verklaring en daarna door hun Ed. Groot Autoriteit tot wederzeggenschap toegeadmitteerd zijn tot het doen der priesterschap binnen deze stad (Amsterdam): ib. S. 439—44. — 804) in dit, Naamlijst van R.K. priesters te Amsterdam in bediening en aldaar overleden: ib. S. 161—78. (Met bronnen. Fortsetzung van de Referentie 1889, N. 325.) — 805) id., 8e Naamlijst van R.K. Priesters te Amsterdam in bediening en aldaar overleden voor 1800: ib. S. 480/6. — 306) De Roover, Van Lommel, Sterck, Een paar oude documenten over R.K. Korken te Amsterdam: VAlmKedKath. (1891), 8. 290/6. — 307) B. J. M. De Bont, Ambrosius Joannes Plettenberg en Joannes Wandelmann: BGHaarlem 17, S. 179—80. (Ergänzung van de Nummer 826 van de Referentie 1889.) — 308) Th. Jorissen, Amsterdamsche contracten in 1809. (= Hist. en literarische Studien, 8. 131 — 40.) — 309) Job. F. Stieler, Stadhuis (Kon. Paleis) te Amsterdam: Navorscher 41, S. 123/5. (1660. Kosten van het Bouw.) — 310) F. Z. Mehler, Een 17e eeuwsch letterdief: Ned. (Mschr.) (1891), II, S. 79—107. (Ijsbrand Vincent, e. Lid van de bekende literaire vereniging 'Nil Volentibus Arduum', opgericht in 1669 te Amsterdam.) — 311) J. H. Rössing, De Amsterdamsche Stadsschouwburg: Eigen Haard (1890), S. 157/8, 169—73. (Verandaast door de Feuersbrunst im städtischen Theater im Febr. 1890.) — 312) De Amsterdamsche Schouwburggebouwen in vroeger en later tijd: ib. 8. 189 — 42. (Veranlagt durch d. Feuersbrunst im städtischen Theater im Febr. 1890.) — 315) F. Van der Goes, Van den verbranden schouwburg: NGids (April 1890), S. 129—61. (1760—95.) — 314) Bijdragen tot de geschiedenis der Munt te Amsterdam: Navorscher 41, S. 485/8. | [Navorscher 41, S. 507/9.] O67--^ — 314*) CA. Van Sypesteyn, Jacob de Graeff en Anna Christina Pauw van Bennebroek in 1669: Haagsche Stemmen (1888/9), S. 669—81. (Familiengeschichte der Jacob de Graeff, e. bekannter Amsterdamer Bürgermeister.) — 315) P. A. J. Van den Brandeier. De Wapen van de Magistraten der stad Amsterdam sedert 1806 tot 1672. 's Gravenhage. Van Doorn. 1890. 4, 160 S. F. 2,50. (Nach einer Ms. aus der letzten Hälfte des 17. Jh.) — 316) J. Soutendam, Uit de papieren van Mr. Christiaan van der Goes, schout der stad van Delft: Tijdsp. (1890), III, S. 858—71. (Van der Goes war 'Schout' van 1559-81.) — 317) J. C. Gijsberti Hodenpijl van Hodenpijl, De Heeren van Koenenburg: Navorscher 41, S. 343—50, 678—85. ([1294—1791.] Koenenburg e. Schloß in der Nähe von Delft.) — 318) M. S. Pols, De ambachtsheerlijkheid van Dirksland: VMWOVR. 2 (1890), S. 270—88. — 319) Ch. M. Dozy, De oudste stadsrekeningen van Dordrecht 1284—1424. Uitgegeven door ... (=: WHG Utrecht. Derde Serie. No. 2.) 's Gravenhage, Nijhoff. VIII, 180 S. F. 2,60. |[J. E. Heeres: NedSpect. (1891), S. 167.] — 320) Van de Weg Jzn., Inventaris van het archief van het Heilige Geest- en Pesthuis ter Nieuwerkerk binnen Dordrecht. Dordrecht, Blustief van Oud- Alblas. 1888. IV, 62 S. § 48. — Niederlande. (1890/1.) Heeres. 111,15$ Die geschichtliche Topographie dieser Stadt und ihrer Umgebung. 824-88) — Haaren. Graaf840) und Gönnet841-844) machten sich verdient um die Geschichtsbeschreibung der Frauenklöster und Konvente dieser Stadt. 848) — Hoorn. Fanden in Eroon und Kapteijn846) gute Verfasser von Stadtgeschichten. 847-853) — Rotterdam. Fruin864) erzählt, wie verschiedene 14./9. Jh.) — 821) J. L. Van Da Jen, Het stapel- und Maasrecht van Dordrecht: TG. 1891), S. 1 — 11. — 822) id., De wijnhandel te Dordrecht: Vragen van den Dag (1891), 8. 147-69. (£. hist. Abhandlung [Karl d. Gr. bis zu Jetztzeit].) — 323) id., De verdeling der Merwede bij Dordrecht: ib. (1890), S. 502 — 10. (Nicht immer hat sich dieser Volf bei Dordrecht geteilt. D. Vf. nimmt für die Zeit dieser Abänderung der letzten Viertel des 13. Jh. an.) — 324) J- H. Hofman, De pastoorshof te Everdingen: AG Utrecht 18 1890), S. 172. (1526 — 1602.) — 325) H. De Jager, De eerste predikanten der Herr. Gemeenten te Geervliet, Nieuwe Tonge en Stad aan het Haringvliet: Na vorscher 41, S. 479-87. (1574 u. s. w.) — 326) M. S. Pols, De rechten der stad Goedereede: VMVOVR. 2 (1890), S. 288-857. — 827) P. A. N. S. Van Meurs, Terechtstelling van een lijk in 1560: BVGO. 6, 3e reeks, S. 267. — 328) Th. Joriss en Mr. Daniel Veegens en rijke Haagse Studien. (= Hist. en literarische Studien, S. 261 — 804.) (Verfaßt 1885. Rezension der 'Hist. Studien, door Hr. D. Veegens, uitgegeven door Mr. J. D. Veegens. 2 dln. "Gravenhage, 1885." — 329) Arnold Ising, Adriaan van de Venne's 'Belachende wereld': Nederland (Mschr.) (1890), No. 5, S. 8—22. (1635. Sittengesch. Haag.) — 330) Van den Haag naar Ostende, en vice versa in de zeventiende eeuw: Eigen Haard (1890), S. 223-4. — 331) R. Krul, De laatste eeuw van het Haagse Chirurgijnsgilde. II. 1765—1806; en de laatste docent in de ontleed-, heel- en verloskunde, 1804—81: Tijdsp. (1890), I, S. 74—91. — 332) id., De Haagse doctoren (Collegium medicum Hagae Batavorum) 1594—1799: ib. II, S. 292—805. — 333) id., De Confrerie van Sint-Lucas-Medici of het Collegium Chirurgicum in den Haag. 1580—1806: ib. I, S. 469 — 85. — 334) Fred. Caland, Ondertrouwacten van predikanten. Uit de trouwregisters der Groote Kerk te's Gravenhage raadgedeeld door...: Navorscher 41, S. 194—201, 868/9. [Navorscher 41, S. 471/2.] — 335) M. G. Wildeman, Aanteekeningen over Joodsche geslachten; ib. S. 446/9. (1730—78. Haag.) — 336) R. P. Van den Bosch, Arentsburgh: NedLeeuw. 8 (1890), S. 9—12, 18/9. (Topogr. Gesch. dieses uralten Hauses in der Nähe v. Haag.) — 337) CA. van Sypesteyn, De Zeestraat van 's Gravenhage naar Scheveningen, 1648—1889. Met afbeelding: Haagsche Stemmen (1888/9), S. 277—87. — 338) D. C. Meijer jr., Het Scheveningsche Tolhek: Eigen Haard (1890), S. 420/2. — 339) J. Craandijk, Sorgliet en aanhoorigheden: ib. (1891), S. 184/8, 151/4. — 340) A. Nuyens, Eenige jaren Katholiek levens uit een Noordhollandsch dorpje. Herinneringen uit mijn jeugd en jongensjaren: Almanac NedKath. (1891), S. 207-26. (Grootebroek.) — 341) J. Graf, Uit de levens der 'Maechtens van den Hoek' te Haarlem: BGHaarlem 17, S. 281 — 302. (Diese 'Maechtens' führten ein ordensmönchliches Leben, ungefähr wie die 'Beginntjes'. Ihr Leben und." Treiben wurde beschrieben v. e. Mitglied: Catharina Jans Oly [1585—1651]. Mit Hilfe dieser Quelle hat d. Vf. seinen Aufsatz verfertigt. — 341) C. J. Gönnet, Het Zijlklooster te Haarlem (Convent der Kanonissen-Regulieren ten Zijl): ib. 16 (1890), S. 129 — 288. Quellenausgabe [1457—94]. Fortsetzung v. N. 391 d. Ref. 1889. — 342) id., Het Zijlklooster te Haarlem (Convent der Kanonissen-Regulieren ten Zijl). Cartularium van het Zijlklooster: ib. S. 289—379. — 343) id., Het St. Cecilia-Klooster te Haarlem. Cartularium van het St Cecilia-Klooster te Haarlem: ib. S. 388—418. (1418—1636.) — 344) id., Het Clarissen-Klooster te Haarlem. Cartularium van het Clarissen-Klooster te Haarlem: ib. S. 419—48. — 345) W. Hoevenaars, Zekere proostdij te Haarlem, Sint-Antonius-Berg genoemd, und der Abtei St Marinus unterstellt, kommt an das Sinte-Elizabethsgasthaus der Stadt (1542/4): AG Utrecht 18 (1890), S. 166—71. — 346) Kroon en Kapteijn, Nieuwe kroniek van Hoorn. Geschiedenis van West-Frieslands hoofdstad, van haar ontstaan tot op onze dagen, naar officiële bronnen bewerkt, door ... Met 23 platen, portretten, platte gronden, enz. Hoorn, Boldingh. 4°. VIII, 199 S. F. 3,75 bis 8,30. — 347) Ch. M. Dozy, Het Vriendboek van Jan van Hout: Ned Spect. (1890), S. 126/7. (Vriendboek = album amicorum. [1578—83.] Van Hout was der bekannte Sekretär der Stadt Leiden.) — 348) W. Pleyte, Nieuw ontdekte muurschildering in de St. Pieterskerk te Leiden: HMM Ned L. (1888), S. 83/6. (Aus der zweiten Hälfte des 15. Jh.) — 349) Ch. M. Dozy, Erasmus Johannis: ib. (1888/9), S. 135—41. (E. Schreiben des Bürgermeisters und Rates von Leiden an Prinz Wilhelm von Oranien [9. Mai 1584] über E. Erasmus Johannis. Städte an der Maas (Vlaarding(en), Schiedijk, Delft, Schiedam, Rotterdam, Deltu-haven) nach einander, Sitz der Flusstransport und des Verkehrs Hollands mit Zeeland und den südlichen Niederlanden wurden. — Der Rijn gibt eine interessante Lebensskizze der bekannten Orangistin Eaat Mossel***) und Jorissen8*6) schildert den Haag zwischen den Einwohnern Rotterdams und den französischen Truppen 1810.8*7) — Maller zeigt, dass wenigstens seit 1357 die Rotterdamer Schöffenbank immer das Jahr mit Weihnachten anfing. Im ganzen österreichischen Zeiträume war in dieser Stadt der Jahresanfang mit Weihnachten der stilns communis, der mit Ostern der stilns curiae, der loop van den hove van Holand. 868"800) Zeeland an d.861) Lokalgeschichtliche**-™) Franzland. 868, 809) Sehr interessant ist Bloks Aufsatz 870) über die sozialen Zustände im MAlichen Friesland. Nachdem er im Umriss die bisherigen historischen Untersuchungen und die Historiographie in dieser Hinsicht geschildert hat, bespricht er 1. die Grenzausdehnungen und Verringerungen des friesischen Volkes; 2. den Boden, dessen Benutzung und den damit zusammenhängenden ökonomischen Zustand der Besitzer; 3. das Volk und die gesellschaftlichen und sozialen Verhältnisse. 871) — Berns 878) durchforschte die Archive in Dresden, Wien und Weimar zur Aufsuchung von Archivalien, wichtig für Friesland und Groningen im Zeiträume der sächsischen Herzöge. 878"877 S. 247—58. (1574 — 94.) — 353 J. Put man, Bijdragen voor de kerkelijke geschiedenis van Oude Water: BGHaarlem 17 (1890), S. 1816. (1507/8.) — 354 R. Frun, Naar aanleiding der vereeniging van Delftshaven met Rotterdam: Rotterdam. 25 jg. (1890), S. 1 — 41. — 355 G. Van Rijn, Kaat Mossel: ib. S. 159—281. (1728—98.) — 356 Th. Jo rissen, Een steenworp in Hei 1810. (= Historie en literarische Studien.) S. 141 — 54. (Verfasst 1870.) — 357 W. Pleyte, Pieter Verbrugghen: HMMNedL. (1888/9), S.127 9. (In Rotterdam was een Bildhauer P. V. woonachtig, stierf 1712.) — 358 8. Muller Hrn. De jaarstijl te Rotterdam voor de Hervorming: BVGO. 6, 8e reeks, S. 268 - 70. — 359 J. Craandijk, Leta over het geslacht van Cranningen: JbRotterdam 25 jg. (1890), S. 71 — 101. — 360 H. De Jager, De eerste predikanten der Hervormde gemeente te Zwarte Huis waarschijnlijk: Navorcher 41, S. 141—53. (1574—99.) — 361 J. Pijnappel Gz., Nehalennia: Archief Zeeland 7, I, S. 188—202. — 362 Van der Baan en De Vos, Huwelijksaantekeningen van Predikanten uit de Kerkelijke Trouwboeken der volgende gemeenten: NedLeeuw 9, S. 81 - (Bruinisse, Dreiechof, Elkerzee, Ouwerkerk in Duiveland, Sint Jansland, Kerkwijk ve.) — 363 F. Caland, Uit Axel's trouw- en doopboeken. XVIIe eeuw. (Met aantekeningen): ib. 6 (1888), passim. — 364 H. De Jager, De eerste predikanten der Hervormde gemeente te Bommenede: Navorscher 41, S. 370/9, 475/9. (1587—97 u. s. w.) — 365 H. M. Resteloo, Domburg en zijn geschiedenis. Omgewerkte en vermeerderde uitgave van *Wandelingen door de voormalige Smalstad Domburg.* Middelburg, Van Benthem & Jutting. 1890. 4, 160 S. F. 1,50. (Mit Karte.) — 366) id. De stadsrekeningen van Middelburg (IV) van 1550—1600: Archief Zeeland 7, I, S. 1 — 182. — 369) R. Fruin, Grondbezittingen der abdij van Echternach op Warnemünde. Op nieuw uitgegeven: BVGO. 6, 3 reeks, S. 291—306. (Vgl. auch Ref. 1889, N. 807, 808.) — 368) J. E. Heeres, Een manuscript van een oud Friesch kroniekje, bestaande op het Rijksarchief te Groningen: VrFries 17 (1890). S. 437—48. (Aus den letzten Jahren des 15. Jh. Ohne Interesse.) — 369) W. Zuidema. Wat heeft men tegelogen omtrent de oude Friesche vrijheid? TG. (1890), S. 338—68; (1891). S. 12—38. — 370) P. J. Blök, Studien over Friesche toestanden in de middeleeuwen: BVGO. 6, 8 reeks (1890), S. 1—56. — 371) A. J. Andreae, Hertog Albrecht: NNTchteher 40 (1890), S. 257—72. (Mitteilungen, veranstaltet durch die bekannte Arbeit Verwijt 'De oorlogen van hertog Albrecht van Silezen mit de Friesen') — 372) J. L. Berns, Veralagt aangaande een onderzoek naar archiefstukken, belangrijk voor de geschiedenis van Friesland, uit § 48. Niederlande. (1800/1.) Heeres. 111,155 Lokalgescichte*™-*1*) Groningen***"***) Lokalgeschichte***) Groningen. Gratama liefert eine höchst interessante und vollendete Studie über das Entstehen und die Entwicklung der Stadtverfassung Groningens bis zum Anfang des 15. Jh. 886) Groningen war ursprünglich eine Mark oder es ist aus zwei Marken entstanden, worin überdies ein kaiserliches, später bischöfliches Besitztum gelegen war. Die Markinstitute haben Einfluss ausgeübt auf die städtischen, als das Dorf durch Handel und Verkehr zur Stadt emporstieg. Letztere drängten allmählich die Markteinrichtung, wie auch die landesherrliche Gewalt in den Hintergrund. — Groningens Bedeutung als Hansestadt wurde von Schepers geschildert: ihr einheimischer und fremdländischer Handel, ihre Handelsgesetzgebung, die Konkurrenz der holländischen Städte mit ihren freieren Auffassungen werden von diesem jungen Autor ausführlich beschrieben. In der Zeitperiode der Sachschen Hertogen. Auf Last der Regierung eingeführt. 's-Gravenhage, Nijhoff. 72 S. F. 0,75. — A. Telting: Nederlandsch Spectator (1892), S. 52/8. — J. G. Van Blom JGz., Überblick über die Einrichtung und die Bevollmächtigung der Plätzlichen Behörden in Friesland, seit 1795: VrFries 17 (1890), S. 841—424. — Johan Winkler, Tuisch bleibende Briefe über Friesische Sprache und Schriften: Tijdsp. (1891), II, S. 166—89, 291—805. — J. L. Berns, Das alte Provinzialarchiv in Friesland: V. 's Rijks oud, A. 11 (1888—90), S. 219—89. (U. a. über die Gerichtsarchive von Achtkarspelen, Ameland, Baarden, Dantum, Dokkum, Doniawersiel, Franekeradeel, Harlingen, Faskerland, Hemelumer Oldephaert und Noordwolde, Rindern, Idaarderadeel, Kollumerland en Nieuwkuilsland, Leeuwarden, Lemsterland, Oostdongeradeel, Opsterland, Rauwerderham, Schoterland, Sloten, Smallingerland, Sneek, Stavoren, Tietjerksteradeel, Utingen, Westdongeradeel, Weststellingwerf, Wonseradeel, Workum, Wijmbritsen, Aengwirden, Ooststellingwerf n. s. w.) — W. B. S. Boeles, Das Archiv von Wijlen M. W. W. Borna: Zweieinzigste Verslag der Handlungen des Friesen Genossenschaft von Geschichte, Altertumskunde und Taalkunde in Leeuwarden, über das Jahr 1889—90 (1891), S. (85) 1 — 12. (Über friesische Geschlechter) — A. J. Andreae, Iets over de geslachten Rattaler, Lezen, Loo: NedLeeuw 6 (1888), S. 314, 479, 51. (Friesische Geschlechter) — J. P. Schuurmans, Het gebouw der Oude Waag in Leeuwarden: Eigen Haard (1891), S. 472/6. (Errichtet 1596.) Een oud poortje te Leeuwarden: ib. S. 558/4. ('Poortje van het Oldburgerweeshuis.') — 380) H. O. Feith, Het oud provinciaal archief in Groningen: V. 's Rijks oude A. 11, (1888—90), S. 246 — 88. (Uit een 'Verslag omtrent het onderzoek der gemeentearchieven in de provincie Groningen.') — 381) J.-A. Feith, Inventaris van het Gemeentearchief van De Klinderver, gedeponeerd in het Groot-Archief in Groningen, opgemaakt door . Groningen, Van der Kamp. 1890. 8, 242 S. (Niet in het boekhandel. [1487 — 1824.]) — 382) id., Het archief van wijlen Mr J. S. G. Koning te Amsterdam: V. 's Rijks oude A. 11 (1888—90), S. 289 ff. (Een mooie samling manuscripten Groningana, verkocht door de Regering, jetzt in het Staats-archief in Groningen.) — 383) M. G. De Boer, Een groninger Jonker der zeventiende eeuw. Een bijdrage tot de geschiedenis van Groningen gedurende het eerste stadhouderlooze tijdperk: Tijdsp. (1891), I, S. 295—814. (Het leven van Jan Rengers wordt beschreven van 1620 of 1621 (geboortejaar) tot 1655. Ook later speelde hij een rol in deze provincie.) — 384) J. Zijlma, Thomas Seeratt, geschetst in zijn verhouding tot het Provinciaal Dijkwezen: Provinciale Groninger Courant (1891), No. 45—50. (1716—21. Vgl. ook No. 454 van de Referentie 1889.) — 385) Willibrord Van Heteren, De gelukkige Richard van Aduard: AlmHedKath. (1891/2), S. 95—107. — 386) S. Gratama, Het ontstaan en de ontwikkeling van het eigenlijke stadsbestuur te Groningen tot in het begin der 15e eeuw: BYGO. 6, 3e reeks, S. 165—266. — 387) J.-B. Schepers, Groningen als Hanzestad. Doktordissertation. Groningen, Wolters. 6, 107 S. F. 1,90. J. A. Feith: NedSpect. (1891), S. 260. — 888) J. A. Feith, De Heereweg bij Groningen: Provinciale Groninger Courant (1891), No. 259—61. — 389) E. Van Loon, De vaderlijke regeering in 't oude Groningen: ib. (1889), No. 258. — 390) Archief van den Senaat der Rijks-Universiteit te Groningen 1614—1815: V. 's Rijks oude A. 12 (1889—91), S. 186/7. — 891) H. O. Feith, Willekeuren van Westerwolde: VMVOVR. 2, S. 416—74. (17/9. Jh.) — 392) J. H. 111,156 § 48. Niederlande. (1890/1.) Heeres. Drente. Über die politischen Ereignisse in Drente im letzten Viertel des 18. Jh. verbreiten die Aufsätze Gratan 400 neue Licht; über die Verfassungsgeschichte dieser Provinz während der Republik die Untersuchungen von Van Holthe tot Echten. Fockema Andreae glaubt Spuren friesischen Rechts in der Rechtspflege in Drente nachweisen zu können, und diese deuten darauf hin, dass in Drente friesische Rechtsgebräuche bestanden haben vor der Zeit, in welcher diese Gegend unter fränkische Herrschaft kam. Hofmann, Winschoten: AGütrecht 19, S. 155—60. (Mit Quellen. Hiermit soll erwiesen sein, dass Winschoten ehemals zum Bistum Osnabrück und nicht zu Münster gehörig war.) — 398) S. J. Fockema Andreae, Huwelijksrecht? HMMKedL. (1888), 8. 74—81. (1580. Im Dörfchen 't Zand in der Provinz Groningen.) — 394) G. Lorraine, De geologische verzameling van het Provinciale Drentsch Museum te Assen: NDrentV Alm. (1891/2), S. 79—95. — 95) H. Hartogh Heijevan, Zouteveen, Sylter sagen in verband met Directhebende oudheden en overleveringen: ib. S. 26 — 84. [Jan Te Winkel: Provinciale Drentsche en Asser Courant (1892), No. 2.] — 396) W. Pleyte, Kano te Kolderveen: HMKedL (1888/9), S. 129—85. (E. Kahn, ein ausgehöhlter Baumstamm, mutmaßlich aus der Anfang unserer Zeitrechnung gefunden in der jetzigen Provinz Drenthe, mit Abbildung.) — 397) M. Oldenhuizen, Levensbericht van Mr Lucas Oldenhuizen Gratama: ib. Bijlage (1888), S. 81—122. (1815—87. Mit Verzeichnis seiner Arbeiten über die Geschichte der Provinz Drenthe. Er machte sich verdient um die Erhaltung der Hunnebedden und ihre Beschreibung.) — 398) E. Pelinck, Het oudste charter betreffende Drente. (A°. 820): NDrentV Alm. (1891/2). S. 78/8. | Jan Te Winkel: Provinciale Drentsche en Asser Courant (1892), No. 2. | (Übersetzung v. Lacomblet, Urkundenbuch I, No. 40.) — 399) J. Hoeren, Inleiding tot de hier volgende vertaling van den onbekenden sohrijver over de zaken van Drenthe en Groningen uit de eerste helft der dertiende eeuw. Ernstig en getrouw geschiedverhaal van de daden der Utrechtsche bischoppen, vooral wat Groningen, Drenthe en Koe Verden betreft. (Opgemaakt reeds in het jaar 1282): NDrentVAkm. (1891/2), 8. 36—64. [[Jan Te Winkel: Provinciale Drentsche en Asser Courant (1892), No. 2.] (Übersetzung v. N. 65, Ref. 1888.) — 400) S. Gratama, Gebeurtenissen in Drenthe in het laatste kwart der 18de eeuw: ib. (1891/2), S. 75—108 (110); (1891), S. 96—139. —401) R. O. Van Holthe tot Echten, De Comparanten in de Ridderschap van Drenthe, 1600—1795, met aanteekeningen omtrent de Havezaten en de verhouding tot Echten: ib. S. 198—284, 189—246. — 403) 8-J. Fockema Andreae, Vingerwijzingen omtrent den oorsprong der Nederlandsche rechten: HMNedL. (1889 — 90), S. 145—69. — 493) E. Pelinck, Bijdrage over den Etstoel van Drente: NDrentVAkm. (1891/2), 3. 160—74. — 404) S. Gratama, Eenige ordelen en verordeningen van den Drost en Etten van het Landschap van Drenthe, als aanvulling van Het Ordelboek van den Etstoel van Drenthe, uitgegeven door M. H. O. Feith. (= Verhandelingen ter nasporing van de wetten en gesteldheid onzes vaderlands, waarbij gevoegd zijn eenige analecta tot dezelfde betrekkelijk door een genootschap te Groningen, Pro Exeolendo Jure Patrio. Zevende deel, Tweede stuk. Tweede Supplement.) Groningen, Scholtens. 1890. 4, 116 S. F. 1,60. — 405) J. A. Feith, Arbeidsloon in de 16de eeuw: NDrentVAkm. (1891/2), S. 152/9. — 406) H. Oosterman, Register der Häuser in Drenthe volgens de heradsstellen-register in den Jahr 1754. Andere calculatie op het getal der ingezetenen consumptie doende (in den Jahr 1773): ib. (1890/1), S. 86/9. — 40?) J. Herman Riemersma. Drentsche Klokke-opschriften: Provinciale Drentsche en Asser Courant (1891), No. 275 —306. 408) S. Gratama, Het oud provinciaal archief in Drenthe: V. 's Rijks oude A. 12 (1889—91), S. 188—811. (U. a. e. 'Verslag omtrent de gemeente-archieven in Drenthe.) 409) id., Eenige rechtsbronnen van Coevorden. VVMOVR. 2, S. 369—416. — 410) id., Inventaris van het Schultengerecht's archief te Coevorden: V. 's Rijks oude A. 12 (1889—91), S. 284/8. — 411) id., Inventaris van het oud archief van Coevorden: ib. 5. 194—283. — 412) W.L. Van den Biesheuvel Schiffer, Bij de titelplaat: NDrentVAlm. (1891/2), S. 19—24. (Über e. bisher unbekannten Abt d. Klosters Dickningeb, J. Schepelar. § 48. Niederlande. (1890/1.) Heeres. 111,157 Overijssel. 111, 419 Bijsterbos 480, gab die Geschichte des 1474 von dem Utrechter Bischof David von Burgund errichteten, aber dem Widerstande der Einwohner von Overijssel wegen schon 1477 aufgehobenen Gerichtshofes 'De Schijve', 42, 428 — Hattink publizierte 484, die Akten von 1571/5 aber die Beobachtungen, welche der Deventer Bischof Aegidius de Monte (1570/7) machte auf seinen Besuchsreisen durch seine Diözese. 425, 427 Lokalgeschichte. 482, Kampen. 488, Der erste Band 484 des Entwurfes eines Stadtrechtes erschien 488, und Nanninga Uitterdijk veröffentlichte den siebenten Band 487 der städtischen Archivalien. 488 — Telting publizierte das Stadtrecht von Rijssen, 489, merkwürdig, weil darin Überreste sehr alter Rechtsgebräuche vorkommen und weil sich darin der Übergang vom alten Markzustand zu dem späteren Gemeindewesen so gut nachzeichnet. 486, 487 Overijssel. 489, 490 — 416 W. L. Van den Biesen Schiffer, De kerk te Havelte. (Mit einer Platte): ib. S. 111 — 27. 417 Albert Steenbergen, Een Drentsch eigenerfde in 1752, leenman en vaal van een Hoogduitschen Niederlande. (1890/1.) Heeres. 111,157 Overijssel. 111, 419 Bijsterbos 480, gab die Geschichte des 1474 von dem Utrechter Bischof David von Burgund errichteten, aber dem Widerstande der Einwohner von Overijssel wegen schon 1477 aufgehobenen Gerichtshofes 'De Schijve', 42, 428 — Hattink publizierte 484, die Akten von 1571/5 aber die Beobachtungen, welche der Deventer Bischof Aegidius de Monte (1570/7) machte auf seinen Besuchsreisen durch seine Diözese. 425, 427 Lokalgeschichte. 482, Kampen. 488, Der erste Band 484 des Entwurfs eines Stadtrechtes erschien 488, und Nanninga Uitterdijk veröffentlichte den siebenten Band 487 der städtischen Archivalien. 488 — Telting publizierte das Stadtrecht von Rijssen, 489, merkwürdig, weil darin Überreste sehr alter Rechtsgebräuche vorkommen und weil sich darin der Übergang vom alten Markzustand zu dem späteren Gemeindewesen so gut nachzeichnet. 486, 487 Overijssel. 489, 490 419 B. E. Hattink, Sloptiende. Stedigheid: BGOverijssel 10(1890), S. 828/4. (Quellen-übersetzung [1808].) — 420 J. C. Bijsterbos, De Schijve: VMVereeniging tot beoefening van Overijsselse recht en geschiedenis 18, S. 1 — 22. (Quellen, alle Anlagen.) — 421 J. van Doornink, Bouwindrift voor een handelsgelegenheid in Overijssel, IV: BGOverijssel 10 (1890), S. 316—28. (1795. (Fortsetzung der Referate 1888, N. 165.]) — 482 B. P. Velthuijzen, Tweeduizend jaar onbekende conventen der kloostervereniging van Windereheim: VMVereeniging tot beoefening van Overijssels recht en geschiedenis 18, S. 89 — 96. (De Konvent Sacravallii bei Dilsen und Lindertehove bei Den Harn. Mit Quellen, alle Anlagen.) — 423 J. Hogeman, Onderzoek naar de ligging van de kerk in Luchehorst: ib. 17 (1889), S. 17 — 30. (1138—60.) — 424 B. E. Hattink, Acta Visitationis dioecesis Daventriensis ab Aegidio de Monte factae, bewerkt door .... Zwolle, Tijdschrift 1888. XXVIII, 282 S. F. 3,00. (Herausgegeben von der Vereeniging tot beoefening van Overijssels recht und geschichte.) — 425 B. E. Hattink, Mr. J. I. van Doorninck. 27. Maart 1840—16. November 1889: BGOverijssel 10 (1890), S. 287—815. (V. D. war Archivar in Overijssel und hervorragender Kenner der Geschichte der Provinz.) — 426 J. W. Mulder, Verzameling stukken afkomstig van het voormalige kasteel Buckhorst: Vereeniging tot beoefening van Overijssels recht und geschichte. Verslag van de handelingen der 67e vergadering 18, S. 21/4. (Jetzt im Besitz der Vereine.) — 427 J. Hogeman, De Sint Salvius van dezelfte plaats, alle Sint Salvius? Oudheid der buurt Kaenberg: ib. 17 (1889), S. 3. 25—30. (Die Frage wird bejahend beantwortet.) — 428 K. & Hattink, Het Comité revolutionair te Ambt Almelo in 1795: BGOverijssel 10 (1890), S. 825—80. Quellenangabe. — 429) J. C. Bijsterbosch, Ter Hunnepe: VM Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch recht en geschiedenis, 17 (1889), S. 81 — 103. (Ter Hunnepe b. Deventer war ein bekanntes Frauenkloster der Cistercienserorden. S. 65 — 108 und Quellen.) — 480) R.-F. Hattink, Krachtig op kerkhoven: ib. S. 104/9. (1649—69.) — 431) Uit de notulen van den kerkeraad te Deventer, 7. Febr. 1620: BG Overijssel 10 (1890), S. 283. (Über magische Gebräuche.) — 432) J. W. Mulder, Markeregister van Epse en Dommer. Overijsselsche stad-, dijk- en markeregten, III, 18. Zwoolle, Tijdschrift 1890. 80 S. F. 0,30. — 433) J. Nanninga Uitterdijk, Het oudste burgerboek van Kampen: VM Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch recht en geschiedenis. 18, S. 28—88. (1302. Beilagen über das Stadtrecht van Buckhorst in der Nähe von Kampen. Mit Quellen und allen Anlagen.) — 434) Quelle van een stadregt van Kampen durch Dr. Herman Croeser. Eerste gedeelte. Zwolle, Tijdschrift 1—275 S. F. 8,40. (Herausgegeben durch die Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch recht und geschiedenis.) — 435) B. P. Velthuizen, Aanteekeningen op Lindeborns Hiil. Episcopaat van Deventer, Cureiten of pastooren van Kampen voor de hervorming: AG Utrecht 1890, S. 68—86; 19, S. 182—48. (1540-58. Fortsetzung des Kef. 1889, N. 487.) — 436) Nanninga Uitterdijk, Bondreisende schoolmeesters, 1739: BG Overijssel 10 (1890), S. 330. — 437) id., Register van charters en bescheiden in het oude archief van Kampen. Zevende deel, van 1621/6. Bewerkt door Kampen, van Hulst. 1890, XVI, 508 8. — 438) J. H. Hoffman, Het kerpsel Olst: AG Utrecht 18 (1890), S. 386—431; 19 (1891), S. 71 — 131. — 439) A. Telting, Overijsselsche stad-, dijk- en markeregten. HI, 158 § 48. Niederlande. (1890/1.) Heeren, weisen läst. — Auch wurde von ihm das Stadtrecht Steenwijk herausgegeben. Elberts schrieb historische Skizzen über Zwolle. Der zweite Band der Register und Rechnungen des Bistums Utrecht von 1325 — 36 wird größtentends von einer trefflichen Einleitung Müllers ausgefüllt. Hofman gab die Geschichte des Walraven van Meurs, Gegenbischof gegen Rudolph van Diepholt (Utrechter Schisma) heraus. Müller begann die Ausgabe eines Urkundenbuches des Stiftes Utrecht, wovon das Programm erschienen ist. Es muss nach ihm fortgesetzt werden bis 1528, in welchem Jahre die Temporalität an Karl V. abgegeben wurde; es muss ein Urkundenbuch nicht des Stiftes, nicht der jetztigen Provinz Utrecht, sondern der Bischöre sein. Jetzt gibt er ein Regesten-Verzeichnis und trachtet nachzuweisen, dass die Geistlichkeit vor 1310 den Osterstil, nach 1310 den Weihnachtsstil gebrauchte, wie nach 1310 auch die Stadt Utrecht, indem nach 1300 die holländischen Grafen den Osterstil gebrauchten. Weiter bringt er ein Calendarium Trajectense, eine neue Berechnung der Heiligentage, weil Weidenbach hier nicht vollständig ist. Lokalgeschichte. Utrecht. Müller publizierte den Katalog. Tubbergens. — 448) W. A. Elberts, Hist. wandelingen in en om Zwolle. Premie-uitgave voor de geabonneerden der Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant. Zwolle, Tijl 1890. 296 S. F. 0,50 of F. 2,50. (Früher publiziert in de 'Overijsselsche en Zwolsche Courant.') — 444) B. P. Veltkamp, Rechters of schouten van Zwolle: BGOverijssel 10 (1890), S. 856—62. (1801—1801.) — 445) id., De sacristie van de Groote of St Michaelskerk te Zwolle : ib. S. 866. (1584, 1614.) — 446) A. J. J. Hoogland, Het Broederklooster van Sint Thomas van Aquino te Zwolle: AGUtrecht 18 (1890), S. 351—85. (Errichtet 1465.) — 447) S. Müller Fb., Gerechtelijk recht en amtsbezirk. Naschrift: BGOverijssel, 6, 8, raek (1890), S. 75—80. ([1625.] Ergänzung d.N. 604 d. Ref. 1889.) -448) id., Een Stichtschrift van doodslag: VMVOVR. 2, S. 508—14. (Ans d. 2. Viertel d. 15. Jh.) — 449) id., De registers en rekeningen van het Bisdom Utrecht. 1826—86. Uitgegeven door Deel II. (= WHGUtrecht NS., N. 64.) 's Gravenhage, Nijhoff. CLXXIV, 571—1020. F. 8. J. E. Heeres: NedSpeet. (1892), S. 118/9. (Fortsetzung d. N. 499 <L Ref. 1889.) -450) J. H. Hofman, Walraven van Meurs, tegenbisschop te Utrecht: AGUtrecht 18(1890), S. 87—116. — 451) id., Een tweetal wijbisschoppen van Utrecht: ib. 19, S. 149—64. (1496, 1502.) — 452) S. Müller Fb., Het oud provinciaal archief in Utrecht: V. Rijks oude A. 11 (1888—90), S. 171—218. (Neben vielen anderen interessanten Notizen auch hier 'Uitkomst van de bemoeiingen met gemeente-, watersepp- en andere archieven'. — 453) id., Het oud provinciaal archief in Utrecht: ib. 12 (1889—91), S. 152—59. (Uitkomst van de bemoeiingen met gemeente-, waterschaps- en andere archieven) Verslag omtrent oude gemeente- en waterschapsarchieven in de provincie Utrecht over 1888, uitgebracht aan Gedeputeerde Staten van die provincie: (Schon als Sonderausgabe gepubliceerd). — Verslag omtrent oude gemeente- en waterschapsarchieven in de provincie Utrecht over 1889. (Uitgebracht en gedrukt op last van Gedeputeerde Staten. Utrecht, Kemink. 1890.) — Bijdrage voor een oorkondenboek van het Sticht Utrecht. Programme, 's Gravenhage, Landsdrukkerij. 1890. F. 0,75. — Het dorpsbestuur van Amerongen in 1799: VMVOVR. 2 (1890), S. 857/8. (E. Aktenstück van 26. Jan. 1899.) — Godsdienst en onderwijs, 1580 — 1680: AG Utrecht 19, S. 270—90. (Fortsetzung van Reformatie 1889, N. 602.) — Regel volgens welken de Katholieke Jeugd te Amersfoort bestuurd wordt. [1670?]: N.* Niederlande. Heeres. 111,159 Gemeentearchieven van 1577 — 1795. — Sehr interessant is dessen Aufsatz über die örtliche, hausliche und wirtschaftliche Beschaffenheit der fünf Kapitel in dieser Stadt, welche durch ihre Immunitätsprivilegien sozusagen besondere Städte in der Stadt bildeten. Lokalgeschichte. Niet veel ouder als 1354 is het Stadtrecht Arnheims, jetzt herausgegeben von Wessels Boer. Das Cartularium der Abtei Mariënweerd werd von De Fremery nach einer Hs. in de Bibliothèque royale in Brussel aus dem 14. und 15. Jh. veröffentlicht. Es enthält 555 Urkunden von 1129—1457. — Nymwegen. 484-486) vorüber 41, S. 888/4, 587— 48. — 460) J. H. Hofman, Amersfoort: AG Utrecht (1890), S. 116. (Statistik der Station Soc. Jesu in Amersfoort 1749—50.) — 461) W. F. Hoen, Tenaars, De proiectie van Maarsbergen: ib. 18- (1890), S. 117— 65; 19 (1891), S. 161—208. (Quellenausgabe [1227 — 1618].) — 462) Rhenus, Rhenen en zijn omstreken: Eigen Haard (1890), S. 840/5. — 463) S. Müller, Openbare verzamelingen der gemeente Utrecht. Catalogus van het archief. Tweede deel. 1577—1795. Utrecht, Beijers. 1890. IV, 386 S. F. 6. — 464) Een bezoek aan de immuniteit der Utrechtse Kapittels: Gidi (1890), II, S. 289—72. — 465) D. C. Meyer Jr., De Utrechtse Maliebaan: Eigen Haard (1890), S. 148—51. — 466) J. H. Hofman, Paviljoenen te Utrecht: AG Utrecht 19, S. 254—69. (Dit huis werd errichtet van Paus Adrianus VI., geboren in Utrecht.) — 467) W. Pleyte, Dirk van Wassenaar: HMMNedL. (1888), S. 96—101. |A. Spitzend: [Katholiek.] (Propst der St. Janskirche in Utrecht und päpstlicher Protonotar ins 5. Min 1465. Mit Facsimile seiner Grabschrift in der St. Janskirche.) — 468) Utrecht. Overlijden: Navorser 40 (1890), passim; 41 (1891), passim. (Fortsetzung der N. 510 Ref. 1889 [1681/5].) — 469) J. C. W. Quaok, Het gevecht te Nijmegen. 80. Juli 1888: GeldernVAlm. (1891/2), S. 128—88. (Zwischen Wilhelm van Geldern und den Truppen Johannas van Brabant, wobei der Erstgenannte siegte.) — 470) J. Anspach, De Schaffelaar: ib. (1890/1), S. 120/8. (Über das Geschlecht van Schaffelaar, aus welchem der bekannte Jan van S. [1482] entsprossen ist) — 471) P. Th. A. Dohmen, De slag aan de Kempekoel, bij Sittard, op den 24e Maart 1548: PSHLimburg 26 (1889), S. 441—52. D. Truppen Wilhelms von Jülich siegten über jene Karls V. — 472 A. Schimmelmann van der Oije van Nijenbeek, Eenige bladzijden uit het Register op de Leenen van het Prustendom Geldre en van de Graafschap Zutphen: Gelderland Almanak. (1890/1), S. 7—16; (1891/2), S. 8—14. (Fortsetzung N. 519, Ref. 1889.) — 473 H.M. Werner, Dr. Gerard van Hasselt, zijn geslacht en zijn buitenverblijf Daalhuizen: ib. (1889—90), S. 41 — 75. (G. v. H. [1751 — 1825] was een zeer bekend Geldersche historicus.) — 474 J.-F. Bijleveld, Het oude provinciaal archief in Gelderland: V. 's Rijks oudere A. 11 (1888—90), S. 66—128. (Een overzicht van de oude rechterlijke archieven in Gelderland.) — 475 A. Schimmelpenninck Van der Oije van Nijenbeek, Genealogische Aanteekeningen op oude Geslachten: Gelderland Almanak. (1889 — 90), S. 8/8. (Fortsetzung van Gelderland Almanak [1889], S. 8 — 18.) — 476 J.H. Hofman, Sprokkels van het Territorium der Geldersche Genealogie. (De Woldenburgs, de Oldenbors, de van Voorsten enz.): DieterWarande (1890), S. 84—91, 181/9, 267—72. — 477 H. Hartogh Heijs van Zouteveen, De Vledderen beker: Nederlandsch Almanak. (1890/1), S. 40—74. (Over het Gelderse Geslacht Gent.) — 478 J. Wessels Boer, Stadrecht van Arnhem: Vereniging voor Vaterlands Geschiedenis (1890), S. 475—508. — 479 J.J. Sloet, Arnhem. Grafzerken in de Groote- en in de St. Walburgiskerk: Navorser 40 (1890), S. 129—87. — 480 D. Van Asbeck, Eenige Arnhemse medailles van het Gemeentemuseum te Arnhem: Gelderland Almanak. (1889—90), S. 79—98. (1696—1799.) — 481 J.A. Heuff Az., Avezaath. Met geslachtslijst: ib. S. 119 — 52. (Topografisch en historisch van de Dörfer, Kerk- en Kapel Avezaath. Zie ook Gelderland Almanak [1892], S. 78/7.) — 482 J. Anspas, Doetinchem: Navorser 40 (1890), S. 896 — 404. (Liste van de Pfarrer [1600—1889].) 's-Gravenhage, Nijhoff. 1890. XVI, 420 S. Fr. 7,50. | [A. Telting: NedSpect. (1891), S. 140/1; P. L. Müller: HZ. 67, S. 545/6.] | (Mit Karte aus dem 16. Jh. Siehe auch N. 181, Ref. 1888.) — 484) Abeleven en Van Voorthuijsen, Catalogus van het Museum van Oudheden te Nijmegen. 2de gedeelte. Gedenkteken van Middeleeuwen oorsprong en van latere tijd. 8° herziene en vermeerderde druk. Nijmegen, MacDonald. 1890. VIH, 644 S. (Siehe N. 529a Ref. 1889.) — 486) W. Van de Poll, Maarten Schenk — herinneringen te Nijmegen: Geldern VAlm. (1891/2), S. 101—27. (Ans zwei zeit-) 111,160 § 48. Niederlande. (1890/1.) Heeres. Auch für diese Stadt wurde die Ausgabe der Stadtrechte angefangen. Joosting lieferte das Inventar der Archive, der nymwegenschen Brüder- geschichten, welche, wie auch in anderen öftern unseres Vaterlandes, im 13. und 14. Jh. entstanden mit einem religiösen Charakter (Armenpflege u.s.w.). Auch gab es solche, die mit den Zünften (Gilden) Verbindung hatten und allmählich im 15. und 16. Jh. politische Macht errangen, aber dann in dieser Hinsicht bald ihren Einfluss verloren. Die Reformation auf der Veluwe wurde von Ris Lambers skizziert und mit einer großen Zahl Aktenstücke erläutert. Jo rissen besprach das Schicksal der 'Freule von Dorth', welche 1799 orangistischer Wühlereien in der Grafenschaft Zutphen wegen erschossen wurde. Limburg. Habets besorgte die Ausgabe der Weistümer, welche in dieser Provinz unter den Namen 'Bankrechten', 'Laatrechten' und 'Boschrechten' bestanden haben. Genössischen Büchern wurden einige Besonderheiten über Märten Schenk' Tod vor Nijmegen 1589 mitgeteilt. Stadrechten van Nijmegen. Eerste deel: Werken VOVR. Eente reeks, No. 11. 'b Gravenhage, Nijhoff. 1890. VIII, 135 S. Fr. 2,25. J. G. C. Joosting, Iets over de Kanselarij te Nijmegen (1420—30): Geldern VAlm. (1891/2). S. 87—100. (Extrakt ans d. Rechnungen der Stadt Nijmegen.) — 488) w- von de Po 11, Inventaris van het Oud-Rechterlijk Archief der Gemeente Nijmegen. Gedrukt op last van het Gemeente-bestuur. Nijmegen, Thieme. 1890. VIII, 118 S. — 489) J- G- Ch. Joosting, Inventaris van het Oud-Archief der Nijmeegse Broederschappen, opgemaakt door . Nijmegen, Macdonald. XXVIII, 615 S. (Nicht im Buchhandel) — 490) J- C. F. Van der Meer van Kuffler, De voormalige Ulustre-School en Academie te Nijmegen: Tijdsp. (Juni 1890), S. 154—77. — 491) Gomarins Mes, Nijmeegse kunstenaren: Geldern Valm. (1891/2), S. 189—140. (Siehe Ref. 1888, N. 208.) — 492) W. Van de Po 11, De Belvedere te Nijmegen: ib. (1889/90), S. 175—86. — 493) Pier A. N. S. Van Meurs, Het Onze-Lieve-Vrouwen-convent te Naarden, bij Gene. Met twee plaatjes: ib. (1890/1), S. 56—91. — 494) J. Craandijk, Bij de afbeeldingen uit den omtrek van Ruurloo: Eigen Haard (1890), S. 467—70. (Mit Abbildungen.) — 495) W. Van de Po 11, Het feest der Rozenmaandsters (Rosieres) te Tiel. Een Napoleonische herinnering: Geldern Valm. (1891/2), S. 154/7. (6. Deel. 1812.) — 496) id., Tiel in, 1813 en 1814. Geschiedkundige schets: ib. (1890/1), S. 189—76. — 497) Hooringens Vrijen en Adel in Veluwe: NedLeeuw. 9, S. 83/8, 49 — 52, 58—60. — 498) C. H. Kit Lambers, De Kerkhervorming op de Veluwe. 1523 — 78. Bijdrage tot de geschiedenis van het Protestantisme in Noord-Nederland. Doktordissertation. Barneveld, Boekencentra. 1890. 209. 