title: Dicht- en zedekundige Zinnebeelden en Bespiegelingen. Versiert met Een-en-Vyftig Koperen Plaaten
creator: Broeckhoff, Johan Pieter, active 1770
text: Met de Stommen pleegt zy raad, ■ Dooden leeren haar te leeven, Zy 5 die 't logge fluimren haat , Zy wordt vroeg naar 't werk gedreven : En , terwyl haar weetlust groeit , Werkt ze fpade en onvermoeid. R 3 Door 134 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Door geen ydlen waan bezeten ; Vliedt ze dwaaze Hovaardy , En zal hen , die meerder weeten , Schoon van mindren ftaat dan zy , Yvrig hooren, hooger eeren. Zy blyft nedrig en beleefd , Schoon haavjongre Jaaren leeren , Schoon haar Armoi lesfen geeft. Jeugd nog rang zal haar beletten , Om haare oefning voort te zetten. Haar verftand doorzoekt en tracht D'aart der zaaken na te fpeuren , 't Geen zy mit of fchaadlyk acht, Weet ze goed - of af - te keuren. Haar geheugen wordt daardoor Niet gevuld met beuzelingen : Maar vertoont een ryk Trezoor, Paar de vrugt dier oefeningen , Vrugt die Zielen voordeel baart , Wordt zorgvuldig in bewaard. Zy over deLEERZAAMHEID. 135 Zy fmaakt (doof voor dartle weelde) Lust en tust by vlyt en zweet : Schoon de Luiheid zig verbeeide , Dat ze in fmart haar dagen fleet. Laat de zuulpsheid zig verblyden , Als ze de eerfl ontloken' Jeugd Dürft aan fnooden weihst wyden: Leerzaamheid weet waare vreugd, Die geen naberouw zal baaren, Wyflyk aan het nut te paaren. Wellüst leidt de Jeugd naar 't graf , Luiheid doet de welvaard fneeven : Leerzaamheid flrekt vaak een ftaf o En een Heim voor 's Menfchen leven. Zy geniet der braaven gunst, Werkt tot heil van Kerk en Staaten, Leeft door Weetenfchap en Kunst ; Laat Onweetenheid haar haaten , Zy verdient eene eerekroon, En veracht <Ier dwaazen hoon. Maar Ig* DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Maar hoe hoog klimt haare waarde, Als ze zig met Deugd vereend! , Dan verflrekt ze een Zout der Aarde. Deugd het edelst puikgefteent' Schiet gewis nog fchooner ftraalen , Als zy in het duurzaam goud, Goud van Weetenfchap mag praalen. Hy die Deugd op Kennis bouwt , En aan Deugd de Kennis heiligt : Leeft gezegend en beveiligd. Lentebloemen , fiere Jeugd , Teigen daar we vrugt van wachten , Paart dan Leerzaamheid aan Deugd , En het zveeten aan 't betrachten : Sticht door leven en door leer , Leeft , gelyk uwe Ouders wenfchen , 't V7olk tot nut , en God' ter eer' ; En beklimt , by Gode en Menfchen , Dan , door Deugd en W&etenjchap , D'allerhoogften glorietrap. VRIENDSCHAP. Qlie, ende reuk&erk verblydt bet harte , aho is de zoetigbeid van iemands Vriend, van wegen den-raad der Ziele. Spreuk. Sal: XXVT. 9. De Vriendschap pronkt in 't Wit; bekranst, haar borst ontbhot Wyst ze op haar hart, omarmt een' Ulm, fchier zonder leven, Dog met een* Wyngaard, die nog welig bloeit, omgeeven: En toont door 't byfcbrift datze inleven en indood, Nabyof Verr', zowel in droeve Winter dagen, Als in een Zomek vrtugd , zig vriendlyk zal gedraagen. Hy is gantfeb alleen die zonder Vriendij. ü>«Vriend*V een Medicyne des Levens , want daar is geen deugdzaamer noch krachtiger Medicyne v>>or onze Wanden , dan eenen te hebben die ons ontmoet in ongemak met me* delyden en in voor/poed met gelakwenfching. Augustinus. S Ledle I DICHTKUNDIGE BESPIEGELING JEedle Vriend Schaf, zout van 't leven, Zuil der mitte Maatfchappyr Schat aan weinigen gegeeven r Der verdrukten Artzeny, Sieraad der befcftaafde Volken , Band , dien tyd nog nyd verbreekty. Licht by onlpoeds dtiistre wölken, Vrugt, door Liefde en Trouw gekweekt Die, in droeve en blyde tyden, Treurt inet droeven , juicht met blyden, ■ . .•. U, die ons vermaakt en flicht, En voor Maat en Nyd beveiligt, U zy thans myn nedrig Dicht, Maar voorlang myn hart geheüigd. . ' - Uit gelyke Drift tot Deugd Wierdt ge 6 Schoone! 't eerst geboren. Nooit kon Baatzugt, wulpfche Vreugd,, Of Verwaandheid u bekocren : Daar de Olyf uw' Schedel ßert, En de Reden u beftiert. Als over deVRIENDSCHAP. m Als ge uw' Vriend het Krim ziet draagen , Zult ge , deelende in zyn fmart , Niet alleen zyn lot beklaagen: Maar ge reikc hem band en hart. Daar uw tftfßtf hem kan verblyden, En uw raaä hem ftrekt tot nut, Wordt hy zelfs, in drukkend lyden Door uw goedren onderftut: En zo poogt uw mededogen Zyne traanen af te droogen. Klaagt uw Vriend op *i kwynend bed\ \ Klaaghuis zoekt ge niet te ontvlieden. Neen! gy wordt dan aangezet, Om hem meerder hulp te bieden. Hoort ge dat hy u begeert: Gy verdubbelt uwe fchreden, Eni wanneer 't gevaar vermeert, Dan vermeerdren uw gebeden, Gy, het best gekend in nood, Blyft getrouw tot in den dood. S 2 Ziet i4o DICHTKUNDIGE B.ESPIEGELING Ziet uw Vriend zyn heilzon ryzen: Straks ryst dan uw vreugdelicbt. Gy, die met hem God wilt pryzen, Acht zyn' pligt , zo wel uw' pligt , Als zyn' Zegen, uwen Zegen. Strekt het de Afgunsttot verdriet, Als haar naaste op zyne wegen, En zyn' handel heil geniet: Nimmer flaat ge nydige Oogen , Op den bloei van zyn vermögen. Wierdt ge, door uw ampt of Goed, Boven uwen Vriend verheven: Gy, die Geld- nog Staatzugt voedt, Zyt nogtans zyr? Vriend gebleven. Schoon het goud den vrek verleidt , Grootsheid trotfchen kan verblinden En te ligt het Maagfchap fcheidt : Gy fchat uw geliefde vrinden, Daar ge u veilig aan vertrouwt , Meer dan hoogheid, meer dan goud £ Las- over de VRI END S CH AP. 141 Lastring) vol van helfche trcken, Mag, terwyl ze de onfchuldt fchendc, Vaak uvv' Vriend totnadeel ipreeken; Gy , die zyne oprechtheid kent , Lydt niet dat hy wordt beledigd> \ Smart u als hy wordt gefmaad: Wyl ge ftraks zyn deugd verdedigt; Want de Liefde denkt geen kwaad. h Zal de Snoode nooit gelukken , U, door list, een' Vriend te ontrukken. Haat of roekloos Onbefcbeid Mag 't vertrouwde elk openbaaren: Gy, fchoon ook zyn vyand vleidt, Zult uw vriends geheim bewaaren. 't Geen zyn hart aan u ontdekt, Wordt ook in uw hart gefloten, Nooit wierd uwe trouw bevlekt; Daar gy y vrig , onverdroten , Overal zyn voordeel zoekt: En gehaate valfchheid vloekt. S 3 Wordt H2 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wordt een woord niet wel gefproken^ Ziet ge een' misflag in uw' vrind : Dat heeft nooit den band gebroken, Band die harten faamenbindt. Gy kunt ligt een feil vergeeten , Gy die nimmer wraakzugt toont5 Wordt , wanneer het uw geweten Of uw eer, niet kwetst of hoont; Straks veeleer tot tnededogen? Dan tot bin verivyt bewogen. Echter wraakt ge Vleiery, Dwaalt uw Vriend op Zondepaden: 't Raakt uw teer gemoed , en gy Poogt hem dan getrouw te raaden. Nooit was waare Liefde blind , 't Zyn verblinden die dit waanen. Gy, die ongeveinsd bemindt, Zult hem eer met ernst vermaanen. Om het groot gevaar te ontvlien , En zyn dwaaling niet ontzien. Dog over deVRIENDSCHAP, 143 Dog 't zyn dan geen norfche woorden , 't Is geen taal die gramjchap wekt : Neen 'c zyn zagte lief dekoor den y Daar gy uwen Vriend door trekt. \ Woest geweld mag yzer buigen : Menfchen trachtge, naar hunn' aart, Door de Reden te overtuigen. Gy , voorzichtig en bedaard , Weet, dat, op verdwaalde Zinnen , Liefde meer dan toorn kan winnen. Dwaah ge zelf (Wat vroom geraoed Kan dog fteeds den dwaalweg myden?) Gy , die nimmer trotscheid voedt , Kunt uw Vriends beflraffing lyden. Daar ge erkent zyn Zorg en trouw, Nooit uw misdaen wilt bedekken , Maar u eer , door waar berouw , Zuivren van die boezemvlekken : •Zo herfielt ge , met uw deugd , Straks uw Vriends gekrenkte vreugd. Poogt i44 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Poogt nw Vriend u gunst te toonen , Heeft zyn weläaad u verblyd: Gy tracht gunst met gunst te loonen , Daar ge nooit ondankbaar zyt. Dog uw vrye Uefdeblyken Zoeken loon nog lof, veelmeer Zal uw heufchheid die ontwyken. 't Is uw vreugd uw loon en eer. Als ge moogt uw' pligt betrachten , En uwa naasten juk verzagten. Eedle Vriendfchap , al myn lust , Deelgenoote in vreugd en lyden, Minnaares van Vrede en Rust, Die de Twedragt poogt te myden , Eeuwig mint, geen' Vriend verlaat, Schoon ge ook moest zyn byzyn derven; Gy, daar David voor den Haat, Als een Veldhoen om moet zwerven : Blyft , al woedt een Aartstiran , Zyn getrouwe Jonathan. NEDRIGHEID. Voor de verbreekinge zal des Menfcben harte zig verheffen : ende de Ne- drigheid gaat voor de eere. Spreuk. Sal: XVIII. 12. De fchoone Nedrigheid, die, in het treurgewaad, Haar banden op haar borst, haar 00g ter aardeflaat, Draagt hier een bal9 die, als hy neder wordt gefmeten, Weer opwaarts ftuit , en leert dat God , uit fmart en hoon , Den Nedrigen verheft. Haar voet treedt cp een Kroon , Ten blyke dat zy nooit door Staatzugt wierd bezeten. Indien men my vraagt : welke de eerfie deugd van een' Kristen is ? Zo ant* woorde ik onbefchroomd , dat het is de Nedrigheid, de tweede de Ne- drigheid, de derde de Nedrigheid : en <wanneer men my bet duizend- maal vraagde , ik zoude altoos het zelfde antwoerden. Augustinus. T Wyk i4<5 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING ff^yk verwaande Hovaardy! /fgodin der Waereldlingen ! 't Lust myn Zedepoezy Nedrigh°eid ter eer te Zingen: Nedrigheid, die ge eeuwig haat: Trotfche wyk ! . . . neen ! leen me uwe ooren l Mooglyk dat ge uw' waan verlaat, Mooglyk kan het u bekooren: Als ik haar eenvouwdig fchoon, ] Op myn dichttafreel vertoon. Roos van Saron, blanke Leli? Mirt, die in de diepte groeit? Hoofddeugd van het Evangeli, Schoonheid die de pracht verfoeit* En uw' tyd niet zult verkwisten Met den tooy van 't ftoflyk deel: Echte Kenmerk van een' Kristen, Nedrigheid fchoonst Zielsjuweel^ Daarin God en Godgezinden 't Allergrootfte fieraad vinden. JL/Ht over de NEDRIGHEID. 147 Dat de Dwaasheid zig verhefT , En door Hoograoed word' bezeten , Nooit haare af komst recht bezefF , Maar zigzelve hebb' vergeeten: Nimmer zult ge , 6 wyze Maagd ! Daar ge klein zyt in uwe oogen, En u nederig gedraagt Roekeloos uzelf verhoogen : Neen , gy vreest voor 's Hemels roe , En roept vaak den trotfchen toe : „ Is onze oorfprong niet uit Aar 'de } „ Zyn wy niet een leevende ascb? „ Hoe gering is onze waarde! „ AI het Vleesch verdort als gras > „ AI zyn fchoon is onbeftendig, „ En gelykt het teer gebloemf, „ Arm, ontbloot, verblind, elendig, „ (Zo het eeuwig Woord ons noemt) „ Walglyk zyn we , en wie zou 't waagen , „ Op dien Staat nog roem te draagen ? T 2 Gy, 148 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy, aän 't Heilgeloof;gepaard, Merkt nog meer uw kleine krachten: Als ge 6 Nedrigheid! van de aar/T Stiert ten bemel uw gedachten,. Daar ge een' God, die eeuvvig leeft, God die,, naar zyn welbehaagen, 't AI, uit niet, gefchapen heeft, En het, fints 't begin der dagen, Dekt, beftiert, en onderhoudt: Met een diep ontzag befchouwt» Dan in ootmoet neergebogen, Smeekc ge (Iraks met Terahs Zoon: „ Toorn niet eeuwig AI vermögen ,, Dat uw goedheid my verfchoon' ?, Mag een Sterßng vol gebreken , „ Mag een handvol ßafs, een niet9 3, Met den Waereldrechrer fpreeken? „ Met een' Heer die 't al gebiedt; „ Dürft een Jardzvorm tot u nadren? „ Wat ben ik? Wat zyn myn Vadren?" Gy: over de NEDRIGHEID. 14p Gy, als voorfpoed u verblydt, Gy erkent de hulp des Heeren. \ Is geen vrugt van uwe v/yt> Als ge uw welvaard ziet vermeeren. \ Is geen werk van uwe magt9 Als ge wordt gedekt voor fchade. Neen, daar ge eigen lof verachü, Roept ge : „ Heer ! het is genade , „ Dat gy my uw' Zegen fchenkt, „ Dat my leed nog afgunst kfenfet!" Gy zult, onder 't kruis te draagen, Hartvriendin der LyAzaamheid ! Nooit te veel uw lotbeklaageny Nog het Goddelyk Beleid Door uw tegenfpreeken hoonen» Gy bekent uwe euveldaen. „ Wut ge naar verdienile loonen ? „ Heer! wie zal voor u beftaan?" Zegt. ge, in \ overtufgd gew;eten, Onder 't lastig juk gezeten. T 3 Dat 150 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Dat de Dwaas in 't purper treed\ Dat hy pronk' met feestgewaaäen : Gy, die u met. ootmoed kleedt , En die grootschheid kunt verfmaaden, Hebt in 't kteed, waarmee ge u dekt, Nimmer ftof tot roem gevonden: Wyl 't u ter gedachtnis flrekt: Dat onze Oudren , door de Zonden Naakt, ontbloot van heerlykheid, Wierd het eerfte Kleed bereid. Laat een Trotfche mindren drukken^ Dat hy voor geen meerdren zvyk: Gy wilt graag voor andren hukkcn , Acht den minften u gelyk. Nooit zult ge op uw zvysbeid roemen. Wysheid, die van boven daalt, Leert u zulk een dwaasheid doemen. Door dit Godlyk licht beftraald, Ziet ge flraks, dat al uw weeten, Hoe verheven , klein mag heeten. Laat ovfift deNEDRIGHEID. 151 Laat een Farizeeuwsch gemoed In de fchyndeugd zig verraaaken, Als het zyn verwaandheid voedt: Gy, die leerde uzelf verfaaken, Vindt in uiterlyk gebaar Of veel woorden min behaagen; Daar ge u, met den Tollenaar, Buigt ootmoedig en verflaagen, Voor de Godheid, die het meest Ziet op een' verbroken geest. Graag hekendt gy uw gtbreeken^ En gy, daarvan onderricht, Zult die nimmer tegenfpreeken : Want gy acht het zelfs uw' pligt, Als de Lastring u mögt hoonen, Haat of JSyd u vloekt of plaagt, Dan geen kwaad met kwaad te loonen. Daar gy 't al geduldig draagt, Zult ge, door dit nedrig leven, Hoe verdruktj ten hemel ftreeven. Jtzus t52 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Jezus voorbeeld licht u voor, Jezus nedrig en zagtmoedig^ Voigt ge, en in dit heilig fpoor, Schoon ■ vol doornen, naauw en bloedig, Stapt ge door zyn' geest gejeid, Zyn gehörte , leven , flerven , 't Schoonst Tafreel der Nedrig he id, Maakt u, waarge ook om moet zwerven, Als een Dienstmaagd van dien Heer, Nooit belust op Waereldfche eer. Daar zal eens een dag verfchynen, Als 't hoogmoedige geflacht Zal gelyk het Kaf verdwynen :. ' Dag, die u9 hoe min geacht, Boven andren zal verhoogen. Dat de Trotfche dan verfchrikk* Voor het eeuwig Alvermogen 9 In dat vreeslyk oogenblik! Gy ziilt , uit het ßof verheven , In volmaakte vreugde leeven. GODSDIENST. De zuivere en onbevkhe Godsdienst voor God ende den Fader is deze, JVeezen en Weduvocn. bezoeken in haare verdrukkinge , {ende) hemzelven onbejmet bewnaren van de fVaereld, Jacob. I: 27. De zuivre Godsdienst, op haar' Hockßeen neergezeten, Waarop zy veiug rast, pronkc in het wit gewaad. Zy torscht etn' Tempel^ aan haar rechte zyde ftaac De Vogel , die van ouds Godvruchtig wierd geheeten : Dees draagt in zynen mond een Slang , door hem geveld , Zo overwint de dienst van God het neisch geweld. De Godsdienst is gegrond in het waar belang der Menfchen;zo dathethun omnogelyk zcude 23/«, niet Godsdienstig te weeztn, zolang zy lief de tot zig zelven , en begeerte naar hunne gelnkzalighcid haäden , Indien de God äetzer eeuwe en hunne eigen begeerlykheden hunne oo^en niet zo zeer ver* bhndedm, dat zy bun waar belang niet Hunnen ondcjclm len. TlLLOTSON. V Wie 154 DICHTKÜNDIGE BESPIEGELING * ... « TF\q is deeze, die vol klaarheid, Uit den Hemel nederdaalt, En daar 't zuiver licht der waarheid* 't Menfchelyk geflacht beftraalt? Zy die eerst int God' geboren, Nog befchermd wordt door Gods mägir* Zy die ons Godslof laat hooren En tot God weer wordt gebragt? 't Is de Godsdienst, in haar wezen -. Is haar Vaders beeld te leezen. i Licht der Waereld, Bron der vreugd, Eelst gefchenk den mensch gegeeven, Voedfter van de waare deugd* Sehool der Wysheid, Weg ten Leveny Sterkfle Zuil voor Kerk en Staat,. Vaste Rots in 's Waerelds baaren r Grootfte Schat die nooit vergaat^ Veilge Schuilplaats in gevaaren, Erfgenaam van 's Hemels troon: % Vlegt voor u een letterkroon. Gods- over de GODSDIENST, 155 G 0 dsdienst, die me , op vlugge pennen Van befpiegling, voert van de Aard'; Gy leert my de Godheiä kennen , Zo als zy zig openbaart, In een' glans van eigenfchappen. Gy, wanneer ge ons onderricht, En ons opleidt, als by trappen, Tot het allerreinfte Licht: Gy werkt dan, by die betrachting, Vrees, Verwondring Liefde en Achting. Voert ge ons opgewekt verftand Tot de wording aller dingen: Dan aanbidt ge de Almagtshand Die onze Aarde en Hemelkringen , Uit hun niet, te voorfchyn bragt. Wordt de alwyze Godsregeering In het Schepslenheir betracht: Dan noopt ge yder ter vereering* Van dien Koning, naar wiens raad, Door wiens magt, het AI beftaak V 2 Dog 156 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Dog leidt ge ons, op hoogre gronden, Naar den Heilbron van gerne, Daar Gods Zoon, tot zoen.der zonden-, Lydt en flerft op Golgotha: Dan befchouwt ge in grootre klaarheid, God, die 't eeuwig licht bewoont, Maar hierin zyn Wysheid, Waarheidy Goedheid, Magt en Recht vertoont. Wondren, waarop Englen ftaaren, Wilt ge aan Menfchen openbaarerk Daal ik met u naar benenn, Leert gy my den Mensch betrachten , Die Gods wet dorst overtreen, En.Gods ftraffen heeft-te wachten: Zie 'k hem raadloos in dien ftaat, Kan hy nergens uitkomst vinden: Dan geeft gy hem hulp en raad,- Gy wilt zelf zyn wond verbinden, Gy ontdekt in Jezus bloed, Artzeny voor 't Krank gemoed». Zit over de G OD SD IE N ST. 157 Zit hy onder Ziekte of lyden, Gy vertroost hem in zyn leed; Komt de vyand hem beftryden, Gy zyt tot zyn hulp gereed, Klinken 's Hemels donderflagen, Gy maakt zynen geest bedaard; Wordc het Land gedrukt door plaagen, En de Waereldling vervaard: Gy leert hem op God vertrouwen > Die in nood ons kan behouen» Gy houdt alles in zytf fland? Zonder u zal 't al vervallen. Gy ö Go dsdienst! dekt het fand-, Meer dan legers, fchans of wallen. Gy befchermt de Heerfchappy , Meer dan fterke Lyfwachtsbenden. Ontrouw weert ge en Dwinglandy, Die de rust der Volken fchenden. Gy leert Heer en Onderdaan, Hun verpligting gadeflaan. \ V 3 Wordi iS8 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wordt de Forst door u gedreven: Dan aanbidt hy de Oppermagt, Die hy rekenfchap moet geeven, Daar hy loon of flraf van wacht. Dan zal hy door liefdeblyken , En door 't oefnen van het recht; Naar d'Alheerfcher 't meest gelyken; Naar dien God, die Heer en Knechts Nog genadig wil verfchoonen, En in 't ItrafFen Lankraoed toonen. Liefde, Trouw, Gehoorzaamheid , Werkt ge in *t hart van d" Ingezeten : Dien gy nooit door vrees geleidt, Maar door 'c overtuigd geweten, Ter verrichting van zyn* pligt. En zo wordt, op eedler gronden, 't Hooggezag by 't volk gedieht, 't Volk meer aan den Vorst verbonden: Dan wanneer 't, door flraf bedreigd, Ligt tot bloedige oproer neigt. Em* overx>e GODSDIENST. 15^ Eendragt, ivetten, orde en zeden Bloeien daar ge 6 Godsdienst! bloeit. Tweedragt, woestheid, fpoorloosheden Worden door u uitgeroeid. Gy leert recht en eerlyk wandlen; Want geveinsdheid dulc gy niet: Yder zo zyn' naasten handien, Als hy wil dat hem gefchiedt. Waar ge 11 w llappen drukt, ontfpringen Bronnen van Gods Zegeningen. Nimmer zul't ge \ vry gemoed Door gewetensdzuang benaauwen. 't Monfter, in de Hei gebroed, Sla vol drift zyn tygerklaauwen , Daar 't zyn wreede Vierfchaar Ipant, In uwe onbefmetfte Leden: Gy , die 'c redelyk verftand Overtuigt door 'c licht der reden, En door \ licht van 't Heihvoord 3 ßy Wraakt die Zielentirany. Gy Wo DICHTKUNDIGE BESPI^GELING Gy beteugelt onze driften , Gy verbetert onzen aart9 Doet ons 't goed van 't kwaade fchiften ; Daar gy ons verßand verklaart, Onze wil aan Gode beiligt , Ons vernoegd en deugdzaam maakt, En naar ziel en lyf beveiligt. Leert ge ons, als de dood genaakt, Welgetroost en vrolyk fierven ; Om het Zaligst heilgoed te erven. Beef dan vry rampzalig Rot! Dat de Godsdienst dürft verachten. Zalig Volk! dat uwen God Dient , en op zyn heil kunt wachten. Leef 6 Godsdienst! ongeftoord. Voer de Ziel tot Gods nabyheid: Neerland blyft het heilryk Oort, Daar ge veilig, met de Fryheid, Tot aan 's Waerelds einde bloeit, Door geen dwinglandy befnoeid. ■W A A R H E I D. "€aat om door de wyken van Jerusalem , en %let nu toe , ende vemeemtt » ende zoeket op haare Straatcn , of gy iemand vindet , off er iih is , die recht doet , die Waarheid zoekt , zo zal ik haar genadig zyn. Ende of zy al zeggen ; (zo waar achtig als) de HEERE leeft, zo zweeren zy dog valfcbelyk. 6 HEERE , en (zieri) mve oogen niet naar Waarheid? Jerem. V: i, 2, 3. De blanke Waarheid voert in haare rechte hand De Zon, die 't al verlicht, als zy, door haare (Iraalen; Terwyl ze in de andre, by Gods fVoord, haar dierbaarst pand, Den Palmtak draagt, ten blyk van 't moedig zegepraalen, En, Overwinnaares van al wat haar beftreed De fVaereld, die zy wraakc, met haare voeten treedt. Men moei altoos ^Waarheid fprceken, niet allem om dat Ced het gebiedt, en hy zelf de God der Waarheid ifj maar nermits de gezonde reden ons leert , dat 'er altyd eene overeenßemming tusfehen ons hart , onzen mond en onze banden moet zyn, Pictet. X. Zal i6i DICHTKUNDIGE BESPIEGELING «^Tal ik uwe fchoonheid maalen, Waarheid, heilig Kerkjuweel? Laat my dan uw glans beflraalen; Dat ik op myn dichttafreel, Uw volmaakte en eedle trekken Schets, met een' gepasten zwier: Laat uw vuur myn traagheid wekken 9 Dat uw invloed my beftier', En my juiste klanken leere, Nu ik Zing uw deugd ter eere! Schoone en onbevlekte Maagd, Teig van 't eeuwig Alvermogen, Zuil die Land en Godsdienst fchraagt % Vyandin der fnoode Logen 9 Leidsvrouw, die ons zeker leidt, Op het fpoor der rein de zeden, Klaare Spiegel die niet vleit, Halsvriendin van Deugd en Reden, Krygsheldin die vreest nog zwigt, Ligt van 't ongefchapen Licht. Hoe ovkr de WAARHEID, 163 Hoe doorluchtig zyn uw wegen, Nimmer ftapt ge in duiscernis. God, den Bron van licht en zegen, Die een God der Waarheid is, Leert ge ons in Oprechtheid nadren. Dat de Schyndeugd haar gebrek, Door het kleed van vygebladren, Voor des Menfchen 00g bedekk': Nimmer wierden de AJziende Oogen Door Schynheiligheid bedrogen. Gy vervreemd van Hmcbtaary, Noopt ons 7 hart voor God te ontblooten ; Nimmer, hoe onrein het zy, Zal zyn liefde een hart verftooten, Dat, met ongeveinsd berouw, Komt voor hem zyn fchuld beweenen* Gy bemint de zuivre Trouw9 Nooit zyt ge voor God verfchenen, God, die yders Ziel doorgrondt, Met een Logen in uw mond. X 2 Wü i<?4 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Wil de Aartsvyand ons verleiden , Lokt hy ons op Logenpaen: Gy leert waar-van-valscbheid fcheiderty Gy wyst ons den heilweg aan. Gy , wanneer we in 't duister treeden , Daar 't gevaar den voortgang ftoort: Kunt ons, door de toorts der Reden, En door 't licht van 't eeuwig Woord, Voor de dwaaling 't best bewaaren» Nacht en nevel op doen klaaren. Gy, al wordt ge ook aangerand Door de floutfte Logenmonden: Gy al raast de Dwingeland, Blyft in alles ongefchonden, Gy ontfteekt een' eedlen gloed In het hart van uw Belyders, Om, met fieren heldenmoed ,• Onder 't oog van hun Beftryders, Willig, u ter liefde alleen, In het Martelperk te treen» Gy over de WAARHEID. 165 Gy leert ons de Onwaarheid wraaken, Eer en Steun der Maatfchappy! En ons nimmer fchuldig maaken Aan bedrog of veinzery; Zo met oraen naasten Jpreeken, Als ons 't eerlyk hart gebiedt; En zo wars van valfche treken , Dat in blydfchap of verdriet, Hart en mond, en leer en leven Nooit elkandren tegenftreeven. Vleiery poog, wyl ze vleit, Streelt en lacht, het meest te fchaaden: Judas mag, door 't geld verleid, Met een7 Kus zyn' Heer verraaden: Gy vloekt allen valfchen fchyn , -. Toont ons, dat de Vriendfchapsblyken , Die geveinsd en trouwloos zyn, \ Naast naar 's Duivels list gelyken : List, waardoor hy God beloog, En de Aartsmoeder eerst bedroog. X 3 Kan X66 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Kan Fooroordeel \ licht verdooven, 't Redenlicht van onzen geest: Wil 't ons t'onrecht doen gelooven, Dat ons hart God dient en vreest: Dan verdryft ge, door uw Klaarheid, Straks de nevels van dien waan, Voert ons naar het woord der Waarheid, Daar wy Ziel - en - Lichaams daen , D'ydlen fteun van ons vertrouwen, In een klaarer licht befchouwen. Zoveel zegen brengt, ge voort, i Spruit des Hemels, Heil der Aarde! Maar waar is het zalig oord , Dät u mint en eert naar waarde? Schoone! waar onthoudt ge u nu? Struikelde ge op onze flraaten? Zvverft gy eiders? mist men u? Hebt ge ons Aardryk ook verlaaten?' • Vliegt ge voor uiv Yyandin? Voert ge weer ten Hemel in? Woont over de WAARHEID. *ö> Woont ge ook in hei bof der Grooten? Zit ge 'er in der E edlen rei? Neen! daar wordt ge ligt verflooten. Loosheid, Staatzugt en Gevlei Ziet men daar uw plaats bekleeden. Hoe gelukkig waar de Vorst, Zo ge 't veilig mögt betreeden, En uw glans niet wierd beraorst! 't Hof moet vaak dit opfchrift draagen: „ Waarheid kan hier 't minst behaagen." Hebt ge, aan 't heilig Recht verknogt, In de Vierfchaar dan uw Zetel? Ja! maar fints het heisch Gedrocht Schandlyke Eigenbaat vermetel ) 't Recht dorst buigen door geweld , Wordt ge door een' drom van listen, Vaak gehoond, vervolgd, gekweld; Daar men, onder 't haatlyk twisten, Vuile Logen fiert en kroont, En haar beeld als 't uw vertoont. In i58 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING In het bitis aan God geheiligd , Daar de Stoel der W aar hei d ftaat, Leeft ge mooglyk nieer beveiligd : Ja ! daar pronkt ge in feestgevvaad , Daar verfchynt ge in witte kleeren. Ach! dat zelf des Priesters mond, Die uw nut aan 'c volk rnoest leeren, Niet het eerst üvv' luister fchond! Möge hy> doof oneedle trekken, Nooit uw Godlyk fchoon bevlekken! -■ Dog wie u verfmaadt of eert, Waarheid, Troost en Lust der vrootnen! Schoon 't Heelal in ftof verkeert, Gy hebt geen verderf te fchroomen. Dat hy, die u tegenftreeft, Bukk' voor uw bevallig wezen! Dat ge in Neerland eeuwig leeft! Alvaas hebt ge 'er niet te vreezeri. Fryheid, daar ge u 't liefst rriee paart, Dekt u voor hunn' wreeden aart. • GIERIGHEID. Ziet toe ende wacht u van de Gierigheid: want bet en is niet in den cvervloed (gelegen ,) dat iemand leeft v.h zyne goederen. Luk: XII. 15. De Gierigheid die, bleek van wezen, \fcbreiend Kind Haar volle borst onttrekt , gaat in Slavinnekleeren. De gouden Keten, die haar vast aan de aarde bindt, Kan haar gehegtheid aan her tydlyk goed ons leeren. Gelyk ze tot een merk, wiens dienst haar hart behaagC Des Goudgod Pluto's beeld op 't norfche voorhoofd draagt. Hy ontkenne dat de Gierigheid , afgodery zy , die bet Gerecbtigbeid kan 'weinen, dat de HEERE voor dertig Zilverlingen verkocht is, HlERONYMUS. Y Vrek- i7o DICHTKUNDIGE BESPIEGELING iFrekken , die , in 't ftof gebogen Voor de Mammon , tyd en vlyt , Noesten arbeid en vermögen Aan dien gouden Afgod wydt : Hoorc Misleiden! hoorc my zingen, Bant uit uw benaauwd gemoed Nypende bekommeringen , Om een handvol tydlyk goed. Gierigheid, de bron dier plaagen Poogt myn kunst u voor te draagen. Gierigheid ontaart Gedrocht , Dat nog God' nog Menfchen fpaarde , Daar ge uw' Heer voor 'c Geld verkocht, En uw heil voor 't flyk der aarde. Gulzig Monster , Goudflavin , Overtreedfler der geboden, Koesteres der Eigenmin, Dienaares van vreemde Goden , Heilloos Ondier dat zig voedt Met des naasten zweet en bloed Uit over de GIERI GHE ID. 171 Uit het morrend Onvernoegen Zyt gy, fnoode, voortgeteeld , Bleeke Zorg heeft, mat van zwoegen, [ In uw kindsheid u geftreeld , Toen de Nyd uw Voedfter ftrekte, En de fchandelyke Eigenbaat In uw Jeugd , een drift verwekte 9 Drift, die, door geen goud verzaad9 By 't ontfangen van 't begeerde, Nog van dag tot dag vermeerde. Voortgedreven door dit vuur, Dorst gy u alvroeg, Verdwaalde! Kanten tegen Gods beftuur. God , die yders deel bepaalde , En u fpys nog drank onthoudt; 't Zy ter voedinge of verkwikking : God beftrydt ge, wyl ge flout, (Niet te vreden met zyn fchikking) Haakt naar 't goed dat zyn beleid Vaak voor andren heeft bereid. Y 2 Pest 172 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Pest van \ nuttig faamenleven ! j Die nog volk nog Godsdienst Hut, Daar ge beeft als ge iets zult geeven , 's Lands Gemeenebest tot nut. Gy zyt de Aarde, die den Regen Indrinkt , maar geen vrugten draagt. Uw geluk baart niemand zegen , Daar gy andren minder fchraagt Dan, vervreemd van mededogen, Drukt en trapt door uw vermögen* Schoon ge fchat op fchatten hoopt, En u voorfpoed fchynt te ftreelen : Kan u , daar u de Afgunst noopt^ 's Naasten welvaard ligt verveelen. 't Smart u , dat zyn klein gewin In uw kas niet wordt gefloten , Dikwils flaat ge wegen in, Om hem nog daar van te ontbloten , Daar uw Hebzugt, tot zyn leed, Vaak de fnoodfte listen fmeedc : " Hoort over de GIERIG HE ID. 173 Hoort ge fchamele Armoe klagen , Dürft zy u , bedroefd te moe , In den nood om byfland vraagen : Gy fluit hart en handen toe. Ziet ge 't naakte Weesje weenen , Daar de feile koude 't drukt : Gy , nog harder dan de fteenen , Schoon het voor u neder bukt , Weigert zyn ontbloote leden, Uit uw' Overvloed , te kleeden. Uw gemoed kent rust nog vree: Want verfchrikking, angst en zorgen Waarea voor uw Legerltee: Daar ge , voor den vroegen morgen , j Door de vreeze reeds gewekt, Weer gefleept wordt naar uw banden , Als de nacht ons halfrond dekt > Slaapzugt , met fluweelen handen , De Armoe flreelt , van 't werk vermoeid , Waakt ge nog aan 't geld geboeid. Y 3 Schoon 174 DICHTEUND3GE JBES.PIEGELING Schoon ge zyt in 'cgoud gezeten, Dürft ge, van uw fchraale fpys , Naauwlyks ter verzäding eeten. 't Kwelt n als ge een' hoogren prys, Voor uw voedfel , moet betaalen. 't Goud is u ten Dvvingeland , 't Laat u zugtende adem haalen, Daar het al 't genoegen bandt v En u geen vermaak wil geeven 3 Slyt ge in flaverny uvv leven. Waar voor wordt uw goed gefpaard ? Arme Dwaas ! vergroot uw fchuuren ! Dat ge uw voorraad daar vergaart l Mooglyk moet ge in weinige uuren , Voorraad , fchuur en al uw goed , Door een' vroegen dood , verlaaten. Wat zal dan uw overvloed, Watzal u 't gefpaarde baaten ? 't Geen ge flechts in fchyn bezat, Wordt dan ligt uw' Vyands fchat. ' Of over de GIERIGHEID. 175 Of bewaart gy 't voor uvv Kindren ? Kindren die, misfchien in 't kort , Met meer vreugd uw goed vermindren , Dan 't van u vermeerderd wordt. Zoudt gy 't voor uw Kroost vergadren, Dat ge mooglyk overleeft? Zyn het geen misleide Vadren , Die , fchoon God hun goedren geeft , Lust en rust en vreugd verfaaken Om hun Kindren ryk te maaken V Maar Rampzalige! wat raad Vindt ge in de uiterfte oogenblikken , Als uw Rykdom u verlaat, En Gods toorn u zal verfchrikken ? Dan zy t ge arm by al uw goud , En uw winst baart niets dan fchade. Gy hebt op uw fchat gebouwd , Steun dan niet op Gods genade ; God, dien gy voor 't goud verliet, Hoort dan naa uw klagten niet. Zult i76 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zult ge zo uzelf vergeeten! Waagt gy, ora wat blinkend flyk, Tyd en rust, een goed geweten, Ja! een eeuwig Koningryk? Kap de Waereld zo verblinden? Is haar kracht, op u zo groot? Beefc dan , wroetende Aardfchgezinden ! Achans fteenhoop, Judas dood, En Gehazis plaag ontdekken; Hoe veel leeds ge u kunt verwekken, Zoek 6 Menfch! een' betren fchat, Schat dien mot nog roest verteerde. 't Heil dac vroome Job bezat, Toen hy al het aardfche ontbeerde , Was zyn God en vry gemoed : Moogc ge zulk een' fchat verwerven , Zalig zyt ge in tegenfpoed! Ryk al raoet ge uw' Rykdom derven ! Zulk een goed van eedler aart , Is uHv zorg en arbeid waard'. HOVAARDY. Hovaardigheid is voor de verbreekinge; ende hoogheid des geeftes ijoor den Fat Spreuk. XVI. itf. Zie hier de H o v a a h d y die *c meefl: zigzelf behaagt , Als ze in den Spiegel ziet haar prachc en grootfche Zwieren. Ze omvat den troifchen Paauw , hovaardigiten der eueren, Die zoveel Hoogmoeds op zyn' ftaart en vedren draagc , En leert ons, daar haar hoofd pronkt met twee Ezelsooren, Dat meest de Hovaard y uic Domheid wordt gebooren, Ceen Zonde verdiendc ooit gereeder of zwaarder Straf dein vernietete Ho- vaard y, die voor geen ßraffe beducht, moeder is en voedßer teffens van alle Zonden, het verderf en de Peft aller deugdent voor alle menjeben zo vtis een verdriet , als vuor den Heere cen grünet, VoLLENHOVE Z Trot- 178 UICHTKUNDl-GE BESPIEGELING Trotfche Sterfling , blinkend ftof , Van de vleizugt vaak verheven , Zong de Dichtkunst ooit uw Jof 9 Door 't verleidend goud gedreven: ■k Zing . . . maar fnoode vleiery Mögt myn' zariglust nooit beftieren. 7k Zal het beeld derHovAARD? Met geen Letterkrans verlieren: 'k Stel het in zyn dwaasheid voor, Toom uw eerzugt , leen my 't Oor l Heilloos Monfler , oud van dagen , Hebt ge op de eerstgefchapene aard' Vuile zonden ,- zwaare plaagen Niet ter eener dragt gebaard ? Kont ge ook onder de Englenreien 9 In volmaakter heerlykheid, Uw beimettend gift verfpreien ? Hebt ge fommigen verleid, En uit hun geluk verfloten ? Is hun val uit u gefproten? 5 Plaag over de HOVAARDY. 170 Plaag en Pest van Kerk en Land, Gruwel in Gods heilige oogen, Walg van 't redelyk verftand , Hovaardy, wier fch yn vermögen 't Op zigzelf verliefd gemoed Doet van ydele Eerzugt zwellen ; Daar Onweetendheid u voedt, Ei genlief de en Waan verfeilen , Haat en Nyd u 't liefst bekoort : Brengt ge niets dan Moniters voort. Arme Menfch ! waar wilt ge op roemen t Moest ge, als ge aan uw' Oorjprong dacht, Niet terftond uw dwaasheid doemen , Daar ge uit ftof zyc voorcgebragt? Merkt ge by 't bedaard befchouwen ? Van uw' wankelbaaren ftaaty Dat ge uzelf niet kunt behouen? Weet ge dat 00k, vroeg of laat, 't Zeker Sterflot u zal treffen ? Waarop wilt ge u dan verhelfen ? Z 2 Zyt 1S0 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zyt ge trotfch op braave daen9 Die uw Faderen bedreeven? Wat gaan u htm deugden aan ? Daar gy mooglyk , in uw leven , Nimmer d'allerminften trek Van der Oudren deugd vertoonde: Strekt ge uw Stamhuis tot een viek* Dat gy door verbastring hoonde. Erft men, met hunn' naam en goed, Ook der Vadren braaf gemoed? Bouwt ge op rykdom uwen Zeüel? Rykdom is vaak kort van duur * Zyt ge op uw gezag vermetel ? Uw gezag wordt in een uur , Door een toeval ligt verbroken. Stoft gy op uw Ampt en Eer? Morgen zyt ge 'er van verftoken. Op uw Schoonheid? die is teer. Op uw fterke Lichaams Krachten I Dan zyn beesten hooger te achten» Maar over de HOVAARDY. 181 Maar uw boogver licht verßanä Doet u boven andren pronken : Waanwys Schepzel! welk een hand Heeft uw' geest dat licht gefchonken ? ■ Wie bewaart het ongekrenkt? Hoeveel moet ge.nog ontbeeren? Wysheid die de Alwysheid fchenkt, Zal uw zuivere Ootmoed leeren. 't Kenbaarst merk der Zotterny' Is gehaate Hovaardy. Roerat ge, als Farizeeuwfche Dwaazen,- Op uw deugd en heiligheid? Maakt de deugd ons opgeblaazen? Neen ! 't is fchyndeugd die u vleit. Godvrucht zoekt geen zelfverhooging > Zy bukt nedrig in het Hof, AI haar arbeid , al haar pooging , Strekt niet tot haar eigenlof , Maar om d'Oorfprong van haar leven God , van alles de eer te geeven* Z 3 Gy i82 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy vermeetle Hovaardy! Zoekt uw* roem in alle uw werken-: De Almagt ziet ge /igt voorby, rt Zyn uw handen die u flerken , 't Is uw vlyt waarvan ge u voedt, Alles dankt ge uw noestig zwoegen : Maar, by wränge tegenfpoed, Waant ge , in morrend onvernoegen , Dat uw deugd geen recht gefchiedt: Dog uw misdaen ziet ge niet. Wilt ge u niet voor Goä verneeren : 't Zal ook voor geen menfch gefchien : Yder meent ge moet u eeren , Yder u naar de Oogen zien ; Liggen mindren voor uw voeten , Dat verblydt het trotfche hart. Moet ge 't eerst uw meerdren groeten, Dan gevoelt ge een bittre Unart, Zy die u in magt gelyken , Dringt ge , dat ze voor u wyken. Ffci'e* ove.r de HOVA.ARDY, 183 Vleiery flrekt u tot vreugd, Zy alleen kan u bekooren 't Streelt uw grootfchheid % als ge meugt Onverdiende Ioffpraak hooren... Gy die Vrlenäfchap kent nog kweelct , Hebt by Braaven weinig vrinden: Een , die naakte waarheiä fpreekt, Kan by 11 geen fchuilplaats yindeji: Want gy acht u ftraks gehoond, Als hy ,11 uvv dwaasheid toQnt. Zo ge uvv' "Masten ziet geftegen Uit het flyk, tot betreu Staat: Aanflond vreest ge, dat zyn Zegen Uw gewaande hoogheid fchaad'. AI wat andren ooit bedreven , Noemt ge laag Hechts , en gemeen. Uw gedachten zyn verheven , En verflandig alle uw reen , Wysheid ftraalt door al uw poogen : Zo heeft u de waan bedrogen. Pronkt 1B4 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Pronkt dan in het purpren kleed , Dat uw Dienaars u oraringen , Elk zy op uw' wenk gereed ! Maar, verdwaalde Sterfelingen ! Ziet in trosfchen Hamans val, In Herodes lchriklyk fterven, In den VTorst , die Babels wal Stichtte , en met het vee moeil zwerven* De allerklaarfte Schildery, Der geftrafte Hovaardv. Gy, die God en Menfch dorst hoonenj Wordt van Menfch en God verfmaad. Elk die reedlyk denkt , zal toonen Dat hy uwe dvvaasheid haat. Maar de Godheid, die Tirannen Neerftort, zal voor al het volk, Haar gevreesde Vierfchaar rpannen ? En op u , in 's Afgronds kolk , Haar getergde hoogheid wreeken , En uw' trotfchen Schedel breeken. KUISCHH'EIQ. Bat een iegelyk van u weete , zyn vat te bezitten in beiligmaakinge en eere % Niet in (Jswaade) beweeginge der begeerlykbeid, i Thess: IV. 4, 5, De zuivre Kuischheid, die hier een Kaneelfiok draagt , Is aangenaam vah geur. Wil Laster haar befpringen, De * Zetfvol Water keurt haar voor een reine Maagd. Ten Wyk der Ecbttrouw, toont ze een doos met Huwlyksringen. En, leimende aan den Zuil der Deugd, vertreedt ze itouc De Slang, die wcllust kweekt, en 'c oogbckoorend goud. De Kuifchheid is die Deugd die de Begeerlykbeid temt, en de driften, die de Onkuische Lief de in onze harten ontßeekt, fmoort, die bet vleefcb bedwingt, en bet leert de Ziele, zyne tcettige Alefierejje, te dienen. C y p r i a K u s. Aa Wordt * Dit ziet op "t geen Valerius Maximus van de veftaalfche Maagd Tuccia verhaalt . die, om haare Kuischheid voor yder te bewyzen , Water in een Zeef uit den Tiber fchepw te en naar den Tempel van Vefta droeg. Zie Valer: Max. Lib. VIII, Cap. I $ 5, Aangehaald van Auguitiiuis in zyn St ad Cods Boek X. Cap. 16. iB6 DJCHTKTJNDIGE BESBIEGEUNG r/ordt de fchoone Poezy, Rein van Oorfprong, vaak ontluisterd, En in vuile Slaaverny, Doör onkuifche Min, gekluisterd? Moet.ze, by het woest gedrang Yan de dartelende.Reien, ';Meroneerbaar kunstgezang, ' De Ontugt zelf ten dans geleien ? 'k Zjng de Kurs chheid. . . dat rnyn dicht ,■ 't.Rein gehoor vermaak' en flicht'. - Ktri schite iDj Breidelonzer fochten 9 Vyandin der wulpfche vreugd, Sterke Temfter der Gedröchten, Schoonfte Kroon der eedle Jeugd : Daarge, uit Heiligheid geboren , En door Maatigheid gevoed : Rein van mond, en pog en ooren5 Onbefmet zyt van gemoed: Leert ge 6 Roem der Kruisheldinnen l Ons ons-zelven overwinnen. Hoe over *>e*KUISCHHEID. 187 Hoe voorzichtig liiert ge uw tred ! Werken, wöorden- en gedachten Vormt ge naar Gods reine wety Wulpfchaart mag het blydfchap achten, Als hy zyne drift verzaadt, (Drift gelyk de drift der beesten) Dat hy vry in welkist baad' ! Gy gepaard met eedler geesten , Blank van zeden, rein van zin Blaakt van zuivre Hemelmin. Dat verleiding vry de weelde In haar Zielbetovrend fchoon , Met een' losfen zwier verbeeide, En voor uw gezigt vertoon' : Gy , die kent haar heilloos poogen l En 't gevaarlyk lokaas ziet, Sluit ilraks welbedacht.««;* oogen9 Staart op 't vleiend voorwerp niet. Uit het zien van 't wulpfche wezeit Is vaak de eerste lust gerezen. Aa 2 Poogt *88 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Poogt ze u door een ydel woord Of een' dartlen zang te ftreelen : 't Zal:, fchoon 't andren ligt bekoort, Straks uw eerbaar Oor verveefen; 't Maakt u fchaamrood , baart u fraart , Daar ge 't ongezouten fpreeken , Vjrugten van een ydel hart, Vuur om onrein vuur te ontfteeken , Vuile taal , die wellust wekt, Acht als flyk dat ligt bevlekt. Nooit zal u een woord ontglippen , Dat de Deugd tot nadeel zy. Nooit beimet gy uwe Zippen Met oneerbre Spotterny. AI wat eerlyk is, en ftichting ) Voor oplettende Aandacht baart, Alles wat tot onderrichting Strekt , en d' onbezonnen aart Van de woestheid kan betoomen, Word uit uwen mond vernomen* Dat over de KUISCI-IHEID. 189 , Dat de Dartelheid zig tooi Met verleidende Sieraaden, En ora 't Zondig Lichaam plooi , Haar ligtvaardige gewaaden , ' Of haar naaktheid pas bedekk' , En , met half ontblooten Jeden , Ligtvervoerde harten trekk'! Gy, die, zeäig in uw kleeden, 't Meest op Zielefchoonheid let, Schuwt den Rok door \ vleefch befinet, Nooit vindt ge u tot vreugd genegen 9 Alsvze wulpfchheid voedzel geeft, Gy die acht hebt op uw wegen , Mydt de plaats daar de Ontugt leeft. Nimmer zal men u ontmoeten , Daar, met lugtig feestgebaar , Dronkenfchap op ronde voeten Slingert , en naar luit of fnaar Banst , en zonder n agedachten , Spilt en Ziels- en Lichaams krachten. Aa 3 Aaia too DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Aan geen zorgelooze Rust, Ledigheid, de bron der plaagen, Kweekfler van verboden lust, Wydde ge ooit uw vrye dagen. Ontugtvoedende Romans, Die de onkuifche Min blanketten , Dichters die een' Letterkrans Op het hoofd der Wulpfchheid zetten , En de Deugd tot nadeel zyn : Haat ge als een verguld venyn. Schiet de Onkuifcbheid dartle lonken Poogtze , wylze ftreelt en vleit , Vuilen lust in u te ontvonken, Lokt ze u tot Oneerbaarheid: Dan door waare Deugd bewogen , Zegt ge : „ Zou ik losberaen a „ Voor uw reine en alziende oogen , „ Hemel! zulk een fluk beftaan? 3, Moest ik niet, na 't was bedreven, p Voor uw Strafgerichten beeven ?" over de KUISCHHEID. ipi Kon een looze Delila, Simfons krachten ovenvinnen: Bragt het fchoon van Bathfeba David tot oneerlyk minnen : Wierd zyn groote en wyze Zoon , Door de list der dartle vrouwen, Zelfs vervoerd tot vreemde Goön: 't Leert u op geen menfch vertrouwen , Want, met zvysheid, deugdeti kracht 9 Wordt hy ook ten val gebragt. Dit verpligt u om te fmeeken , Dat Gods Magt. uw zwakheid fterk' „ Laat uw gloed myn liefde ontfteeken „ Dat uw geest myn' geest bewerk' „ Gy voor Wellust my beveiligt, „ En (dus bidt ge) ö Levensheer! „ Dat myn Licbaam zy geheiligd „ Tot een' Tempel, u ter eer, „ Daar de zuiverlle offerhanden 3, Op 't Altaar van \ harte branden"! 192 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING 't Heilig voorbeeld van uw' God Tracht ge5 door een heilig leven, In den weg van zyn gebod , Schoon in zwakheid , naar te flreeven. God het allerreinße Licht Leerde u alle werken vlieden , Die onheilig, tegen pligt, In de duisternis gefchieden. Wyl u 't päd van heiligheid En van deugd ten hemel leidt. Dat het Rot der Zondaars kriele In een poel van wulpfche vreugd! Goel, Bruigom uwer Ziele Zal uwe onbefmette Deugd, Die hier, doof voor 's Waerelds zangen* Luisterde naar zyne Item , Met de Maagdenrei ontfangen , In het rein Jeruzalem: Daar onheilige Aardfchgezinden Geen verblyfplaats znllen viaden. DANKBAARHEID. Danket ihn HEERE, röept zynen naüme am, tnäakt %yne äaaden kekend ander de Volkeren , vermeldt dat zyn naam verhoogd is* Jes: XII. 4. De blyde Dankbaarheid is vriendlyk van gelaat» Den Ojevaar, gewoon der Oudren trouw te loonen, Houd ze in haar band, en aan haar rechte zydeftaat De dankbaare Olifant , terwy] de Rank met Boonen , Met boonen, die den grond bemesten, die haar voedt, Leert dat de Dankbaarheid genoten gunst vergoedt. Als gy ww brood eet , zo dank Hern, die het u gegeeven heeft, trekt ge een kleedaan, zo dank den milden Geever , die ubekwaame niederen voor den Zomer en den Winter fchenkt ; bebt gy esnen dag geeindigd, zo dank Heniy die de Zonne beeft laaten febynen , overbun, die betniet verdienen. Bazilius. Bb Vol. iP4 DICHTKUNDIGE BESP1EGELING T'olken door Gods gunst verheven^ Volken door Gods magt bevryd, f Die in vrede, vry moogt Ieeven , En in d' afgeloopen tyd Wierdt bevoorrecht boven andren s Op, erkentuw heuglyk lot! *t Hartaltaar der Nederlandren Moet, ten dienst van Neerlands God> Steeds van *t heilig • pfFer rooken, Door de D a n k a a Ar h e i d ontftöken. De altoosblyde Dankbaarheib*. Lust het my ter eer' te zingen. Zy, die ons eerbiedig leidt Naar de Bron der zegeningen , Als ze van 't Gebed verzeld , Juichend, by het bly ontfangen Van Gods heil, ten hemel fnelt: Zy is 't voorwerp myner zangen : Dat myn Kunst uwe aandacht wekk5' En uw' pligt ten fpoor verftrekk' 1 C^ 9 over de DANKBAARHEID, Gy, die vroeg den Schepper eerde, Daar ge, in 's Waerelds uchtendftond, JMorgenftarren zingen leerde, Toen ons Aardryk wierd gegronji: Priesteres der Dankaltaaren, Hartvriendin der Nedrigheid, Liefde en lust der Hei'erfchaaren , Die de hoogfte Majefteit Eeuwig looven, dienen, vreezen. Dankbaarheid, beminlyk wezen ! Gy vervreemd Van ydele eer 9 En door heilig vuur bezeten , Werpt u voor de Aarcsgoedheid neer9 En zult nooit haat gunst vergeeten. Weldaen, die zy u bewyst, Brengt gy haar in ootmoed weder ; 't Zy de Zon des morgens rystt \ Zy ze äaalt des avonds neder > Gy erkent en roemt de magt , Die u hoedt by dag en nacht. Bba Schonk iltfß DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Schonk u God het tydlyk leven> 't Wordt ten dienfF van God befteed. Wierd u fpys en drank gegeeven : Gy, het zy ge drinkt of eet, Prysc Gods vrye gunstgefchenken. Schraagt zyn hand uvv kernen hut. Mag u kwaal nog ziehe krenken : I De Almagt , die u onderflut , Hebt gy uw gezonde dagen, Uit erkentnis, opgedraagen» Zugtte ge op het kwynend bedf Hoorde God uw bange klagten : Zyt ge door zyn Hand geredr Gy wydt uw vernieuwde krachten Aan de Hand, die u herfielt. Wierd t ge voor den Strik beveiligd^ Strik die u den val voorfpelt : Lyf en Ziel wordt God geheiligd , God, die, wyl de vyandt woedt,, Ziel en Lichaam heeft behoed. 