title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: geeft mij een zijden doekje ziet, dat ik je oogen mochte verbinden. Och, mijn oogen verbindt doch niet, ik moet de wereld aanschouwen; ik zie ze nu en nimmermeer, dies leidt mijn hart in rouwen. Ik treur niet om mijn jonge lichaam noch om mijn jonge leven, maar om mijn vrouw moeder die vandaag zit in droefheid en snikken. Haar vader onder het geregte stond, haar hart dat scheen te breken: 'och zoontje, liefste zoontje van mij, uw dood zal ik wel wreken.' 'Och vader, liefste vader van mij, mijn dood en wilt u niet wreken, opdat mijn ziel niet komt in pijn, onschuldig wil ik sterven.' Des derden dags met klaren toon zag men een engel blinken: neemt af, neemt af de jongeling schuldig, of de stad die zal verzinken. Omtrent drie maanden na die dag is dood de was gewroken: daar waren al over de dertig jaar om de jongeling dood gestoken. Oostendisch: Scheltema, Samoilang. Auf des 18. Jahrb. Ursprünglich deutsch, dar an erinnern auch noch die Reime: verbinden und taeramente (im Druck saeramenten sehen) ende. Im Dr. fehlt 3, hoog. 1,2. fraai, schon — ten toA, sar Schau — 2, 1. leit, legt, ligt — teer, teder, zielt — 2, 4. adder, Natter — 6, 2. sneven, sterven — 9, 2. leer, ladder, Leiter — 11, 4. rouw, Trauer — 13, 4. wreken, rächen — 16, 2. gewroken, gerächt. Von dem deutschen Liede grilt für den ältesten Text der vom J. 1647, nur wenig unterschieden davon, sind die noch jetzt im Munde des Volks vorhandenen. Das Lied mag gegen Anfang des 16. Jahrhunderts entstanden sein; dass es um die Mitte desselben schon bekannt war, beweise eine musikalische Sammlung jener Zeit, s. Eschenburgs Denkmäler S. 447. Ausführliche Nachweisungen in meinen Schlesischen Volksliedern unter Nr. 8. S. 18, woselbst auch der dänische und schwedische Text besprochen wird. Uhland, Volkslieder Nr. 125, hat auch keinen alten Text als den des Fl. Bl. vom J. 1647; er erwähnt auch einen niederdeutschen, in seinem unvollständigen niederd. LB. Nr. 72. Liebesprobe. Daar zou er een magetje vroeg opstaan, Om haar zoetelief te zoeken gaan, en zij zocht het bem onder de linden, Maar kon er haar liefde niet vinden. Met een kwam daar een heer aangaan, die zei: 'Kind, wat doet gij hier alleen te staan? Of telt gij alle groene boomen en al de gele gouden roospen?' 'Nee,' antwoordde de kind, 'ik tel er de groene boomen niet en pluk ook alle gouden roospen niet; ik heb er mijn liefje verloren en kan er geen tijding van horen.' 'Heb jij er je liefje verloren, kan je ook geen tijding van hem horen? Hij is er op Zeelands dogen verloren en verkeert met alle schoone vrouwen.' 'Is hij er op Zeelands dogen, verkeert hij daar met alle schoone vrouwen? Zo mag de hemel zijn leidsman zijn met alle mooiste meisjes die bij hem zijn.' Wat trok hij uit zijn mouwen? Een ketting rood van goud: 'Die wil ik je, schoon kind, schenken, wil jij op je liefje niet meer denken?' Als ware de ketting nog eens zo lang, dat zij van de hemel op de aarde hing, veel liever wil ik ze verliezen, eer ik een ander liefje wil kiezen.' Doe ontroerde de beer zijn bloed: 'Schoon kind, ziet wel voor je wat je doet! Je bent er mijn regte vrouwe en ik wil er geen ander trouwen.' Volksliederbücher. Het originele lied is alt en leeft waarschijnlijk nog steeds hier en daar in de mond van het volk; in sammlingen uit het 16e en 17e eeuw heb ik het vergebens gezocht; het komt in de Souterliedekens aan, de beginnen meerdere oude liederen zo aan, s. Uhland Nr. 27 en 15. De begin van het Duitse lied geeft Fischart in zijn Geschichtschronologie 1675. Kapittel 1: Er is een Linde in datdal, is breed boven en smal beneden. Es wird noch jetzt allgemein gesungen, der Nachweisungen in meinen Schles. Volksliedern S. 42. Den übrigen Text teilt Uhland mit in seinen Volksliedern Nr. 116 aus einem handschriftlichen LB. vom Jahr 1692, einen aus dem Ende des 17. Jahrhunderts. Erk, Liederhort Nr. 1. a. f 4, 3. Douwe für Oulwe, entstanden aus landouwe, was wiederum nur landsouwe ist. Oulwe, wasser- und weidengebürtiges Gras - 6, 1. Mouv, Ermel. Nr. 27. Die Königskinder. 1. Hier waren zwei Königs-Kinder, sie hatten mal eben so leid, sie konnten bis mal eben nicht kommen, das Wasser war viel zu tief. 2. Was blieb sie auf? Drei Kerls, drei Kerle von zwölf Jahren, und da wären mit zu behalten, königliche Söhne von Jahren waren jung. 3. Mit einem kam da hin, ein Bursche, ein altes venlijnde Bursch, und die blies mit die Kerls, da verdronken die zwei jungen Helden. 4. "Och Mutter, weh, Mutter, weh, mein Haar tut mir sehr weh, ich möchte eher ein kurzes, halbes Stück spannen, als lang stehen da See." 5. "Och doch, Tochter, weh, Tochter! Allein und meinte, du willst nicht gehen, weh auf de junge Blüste, deine, und später die mit dir gehen." 6. "Meine alderjungeste Schwester, das ist also deine, deine Kinder, sie plückt mehr als die Rosen, die sie in ihrem Garten findet. 7. Sie plückt mehr als die Rosen und die Blattchen lässt sie stehen, dann sagten mehr die Leute: Das haben Königs-Kinder getan." 8. Die Mutter ging nach der Kirche, die Tochter ging heim, sie ging mehr als ver, da sie ihren Vater, den Fischer, fand. Och vischer, seidens, vischer, mijn vaders vischervischt! Woult ghij een weemoed vischen, tsoen u wel ghenoemt zijn. Hij smeet zijn net in het water, de lootjes die ghingen te grond, hoe haast was daar gevishet. Konings zoon van jaren was jong. Wat trok zij van haar banden? Een vingerlink root van gout: houdt daar, mijns vaders vischer! Daar is je den lone van jou. Zij nam hem in haar armen, zij eisten hem voor zijn moed. Och mondelink, kost ghij van spreken, och hertje, waart ghij daar gezond! Zij nam hem in haar armen, zij spronger met in de zee: adieu mijn vader en moeder! Van uw leven zie ik mij niet weer. Adieu mijn vader en moeder, mijn vriendje allemaal, adieu mijn zus en broer! Ik vaar naar hetzelfde. Oudt Amst. LB. bl. 79. (Hör. belg. 2, 112.) Oudt Haerl. LB. 27. Dink (1716) bl. 63. Bij Willems (Nr. 65) in 8 achtzeilige Strophen, also 8 Zeilen meer als hier, sonst nur hier und da abweichend. Obschon „aan dem Munde des Volkes”, so komen mij toch folgende beide Strophen sehr verdacht vor: Wat deed zij? Zij stak op drie kerststokken, als 's avonds het dagelicht aan. Och liefste kom, zwem er over! Dat deed koning, zijn zoon was jong. Dit zag daar een oude dame, een alzoo vilijnig vel: zij ging er dat licht niet blazen, daar smoorde die jonge held. Allerdings, zijn de oude teksten niet hübsch, de Kerzen von zwölf op het pand', maar volkstümlich, daarentegen Willems: als de abt van het Tagelicht aan, doch het modernst en zelfgemaakt klinkt! Dat vilijnig (vilein, frz. vilain) vel is sehr garstig en gewiss nur des Reims wegen van Willems beliebt geworden. Das Lied von den Königskindem ist in allen Ländern deutscher Sprache verbreitet, sogar bis hinauf in den Norden, s. meine Nachweisungen. belg. 2, 114. 115. Außer den hochdeutschen Texten finden sich auch mundartliche: kühlfriesisch Meinert S. 137, münsterländisch Mona Anzeiger 6, 164 (Uhrland Nr. 91), ostfriesisch Firmenich Völkerstimmen 1, 15. — Dänisch Udvalg af Danske Viser 1, 47; schwedisch Bventyka Folkvisor 2, 210. 1, 103. — Es ist sogar übergegangen zu den Wenden, s. Volkslieder der Wenden von Haupt und Schmaler 1, 86. und 2, 13. 3, 1. bescheiden, altes Mütterchen — 3, 2. venljuude, venijuig, giftig — 10, 2. loots, lodekens, die Bleikugeln am Fischernetz, das Geschenk — 14, 2. vriendelijk, Verwandte. Nr. 28. Treue und Untreue. 1. *Het spruit een rooijen aan geen lantsdouve, ic heb ghedienst so Bechonen vrouwe: 'Rie god wat loon sal ic ontfaen?' 2. 'Hansken, wilt ghi daar uw loon af te hebber, so comt nog bvond voor mijn bedde, ic sal u lonen met mijn eigen lijf.' 3. *Vrouwe, dat waren mi so groten schande! mijn edel beer is uit in vreemde lande, hi sal nog bvond komen thuis.' 4. Dat vroolijk lachen op hogere tien, si sach haar edel here kommen binnen, si biette him droevelig welkom. 5. "Joncheer, dat ben ik seer onghewoon, dat ghij mij zo droevig heet welkom, of heeft u jonant groot lof ghedaan?" 6. "Joncheer, dat zal ik u gaan vertellen: Gij hebt een kaepje onder uw gesellen die voor u om te slapen heeft gekocht." 7. "Brenet mij dat kaepje al voor mijn ogen! Hij heeft daar schuld in, ik zal hem doen doden, ik zal hem doen zijn hoofd afslaan." 8. Zij nam baar aan Hanaken bij zijn eieren, zij bracht hem al voor den edelen lansheer, daar liet zij Hansken in sörgen staan. 9. "Hansken, zie hij, wie raad je zo te doen, dat gij met mijn huisvrouw hebt te doen, als ik in vreemde landen jagen ben?" 10. "Heer, zei hij, beer, het is gehelgd! Zij heeft mij voor haar bedde doen komen, had ik gewild het ware al gescheerd. 11. "Hansken, ik wil je seer wel geloven, zij heeft mij elf kaepjes doen doden, maar zelfs zal zij de twaalfde doen." 12. Hij nam dat vrouwtje al bij haar banden, hij leidde haar in vreemde landen, daar liet hij haar het hoofd afslaan. 13. Hij nam dat hoofdje al bij de barrière, hij smeet het in een fontein was klaren, al daar haar zon noch maan bescheen. 14. "Lecht daar, lecht daar nu, gij valsche tong! Gij hebt zo veel vals lieder gesongen, gij hebt gezongen, maar zingt het niet meer." 15. "Hulsen, sei hi, ga nu uit mijn ogen!" Gij hebt mij zo schoon een vrouw doen doden, en zij had u geen leien gebracht." 16. "Heer, zei hij, heer, geeft mij mijn huren, die mij zo dikwijls is ge worden. Ik zal uit uw ogen gaan." 17. "Hansken, gaat gij nu van stal tot stallen en neemt den beste ros van alle en reist daar mee ten lande met!" 18. En als gij dan komt in vreemde landen, en spreekt van uw landsvrouw geen schande, want zij heeft u geen leiden gebracht. 19. Hansken die ging naar van stal tot stalletje, hij nam den beste ros van alle, hij reed daar mee ten lande niet. 20. Maar toen hij kwam in vreemde landen, hij sprak van zijn landsvrouw geen schande, maar hij heeft een liedje afgezongen: "O adel, LB. 16. drak en 27. drak (Willems Nr. 105.) — Dr. 3, 1. weer (waar)" 16. 1. Heer, zei hij, hoe zal ik uw landloosheid verbeiden? 29. Liebe ohne Stand. 1. Daar reed er een ridder al door het riet en hij hief op en zong een lied en een liedje met heldere stem, dat het tusschen twee bergen klemde. 2. En dat verhoorde een jonkvrouw fijn, zij liet er op hare slaapkamer alleen, met den landsknecht woude zij rijden. 3. De landsknecht had haar zo lief en waard, hij zette haar voor hem op zijn paard en voerde haar in kortewijl wel vierenzestig mijlen. 4. Hij voerde ze over een akker was wijd, dat was er met roode roosjes bespreid, hij zeide: 'vrouw, mag ik, gij moet achterwaarts staan, mijn grauwe ros is er zoo moede van gaan.' 5. 'Waarom zoude ik achterwaarts staan? Had ik er mijn vaders raadje gedaan, daar toe mijn vrouw moedertjes wille, ik had er geweest een keizerin. 6. Had gij er geweest een keizerin, en ik er een markgraaf zijn zoon, dat zou ik lazen, het u, mooi meisje, niet rouwen, want morgen zal ik u trouwen.' 7. 'Eer ik was uw getrouwde wijf, veel liever verloor ik mijn jonge lijf; eer ik was uw getrouwde huisvrouwe, ik liet liever mijn hoofdje afhouwen.' 8. Eer zij er dat woordje ten halve sprak, haar hoofdje al onder haar voeten lag, en met een al zoo scherp zwaard sloeg hij er dat hoofdje ter aarde. 9. Hij nam het hoofdje bij het haar, hij wierp het in een fontein was klaar, een fontein was diep van grond: 'leg daar jou lachende monde! 10. Leg hier, leg daar, jou lachende mond! gij hebt mij gekost zoo veel duizend pond en zoo menig penning rood goud: uw hoofdje is al afgehouwen.' 94 Nr. 30. Natu , schrijf zichzelf. De Gherbeken binnen daer staat een steenen huis, Daar rijdt alle daghen een edel lantsyronwe niet Sij rijdt uit alle daghen, zelf heeft zij een zoo goeden getronwen man: Die clerk, die schrijver, stond in haar behagen. Die here tot zijnder vrouwen sprak: "Wel edel jongetje mijn! Zee wel wonderlijke dingen Mijn oren zijn gekomen zijn, mijn oren zijn gekomen, Hoe dat gij mij mochten schrijver gaan spelen in den wijn En te samen boeren gaan in de stoof." Och here, zeide een, here, wel edel here mijn! Van alle solke dingen, wil ik onschuldig zijn: Ik en quam niet in de stoof. Tis zoo vele vrouwen, zoo veel eerbaar wijfen, Zij worden aldoor die belogen. Smorghens vroeg, act was schoon dag Die here reed van huis, maar des avonds aldaar Zoo kwam hij weer naar huis, hij streed op zijder salon: Daar vond hij zijn schrijver bij zijder jonge vrouw staan, Vriendelijk dat zij op elkaar zagen. Die vrouw tot hare here sprak: "Wel edel here mijn! Van alle solke zaken Moet ik nu onschuldig zijn, laat uw woede toch doven!" Daar waren twee Boeten Vefkens samen vergaderd zijn, Den rijnschen koelen wijn, wodka hem gemeen schinken. Den rijnschen koelen wijn Die ik u Schinken zal, daar sult ghi wel op denken alle uw leven lang, ghi sult daar om wel denken ic sal u beide te gader doen steken in eenen sac, al in der Hasen sal ic u doen peuzelen Hi nam daar beide te gader, hi stakse in eenen sac, hi worpse al in der Masen, die Mase die was nat hi worpse al in der Hasen: daar stond so veel heren, so veel edele man, die dat met bewonderenden ogen zagen aan. Antw. LB. 1644. Nr. 162. — Dr. 1, 7. in karren sijn (in haer behagen). Die letzte Strophe findet sich fast ebenso wieder in einem jüngeren Lied in van den bosselaer Ondt Haerl. LB. 16. dmk b1. 89. 2, 7. boerren, buigen — stove, Badstube — 4, 6. strijken, gaan — 6, 6. vergadert, versamelde. Nr. 31. Heimliche Liebe. 1. Wie wil horen een goede nieuw lied? en dat sal ik ons zingen als Tan der edeler minne van een ridder en jonge vrouw, si droegen verholen minne. 2. Die trouwe op hogere salen lach, van also verre dat si zag, si zag hem van so verre, si zag hem cornen gereden veel daarder dan een ster. 3. Hi stak si in baar ander spiets deet, een heimelijke was daar bereed, dat worp hi in den Rijn. die trouwe op haar salle lach, seer nood weduwoe sijt verloren laten blühren. 4. En dat si had een denk vondelhond, dat konste wel duiken tot in den grond, zo diep in genen grond. dat hield haer dat heimelijk in also korter stonden. Doen sie dat vingerlingen ontsproegnen, had sie dat sehr wohl besach, so stond daer in geschreven: 'Och rijt berger god, hoe salig hij waar, die lazaren mochte zijn. Sie ging voor baron vader staan, voor baron liefsten vader: 't is zwaar vader, ik moet u clagen, ik ben besmet met lazarië, ik moet uit alle minnen maghen.' 'Och dochter, sprak hij, dochter mijn, hoe kunt u dat mogen ghen? want gij zijt zo schon en boven alle lands verwonden, zo spannt gij die kroon.' Die vader al totter dochter sprak: 'Och dochter, wel liefste dochter mijn! Hoe ga ik dat te weten, waarom die lelijke lazarië ten eersten uit sal breken?' Dat meiske dat niet liet en dorst, sie nam een mes, sie sneed haar borst: 'Ziet, vader, ik zal u betonen!' Sie en.condese daar na in zeven jaar gespuiten noch geschonen. Men ging haar daar een huisje maken, buiten des weeshuis al van der straten, men hoorde haar een zuster klappen, die haar al door die minne ran god, Boude klappen die lazariëse belle. Daar in zo lachte sie zeven jaar, dat sie nog zon of maan en zag niet meer dan tot een tijde, zo liet sie haar deur open staan, sie zag den ridder komen rijden. Sie wieschte haar handen, sie waren schoon, sie liet de zon op schijnen, doem kende hij dat vingerlijk dat hij voor in de Sine. Hij zette sie voor hem op haar paard, hij voerde sie tot sinen lande waert, hij kleedde haar al met goed: tot eind van den zeven jaar, sie was sie des ridders vrouw. Antw. LB. 1644. Nr. 168. (Hör. bel^. S, 122 — 124. Willems Nr. 79.) — Dr. 1, 8. edelder — 2, 1. säch (lach) — 8, 1. hi (Hi) — 8, 8. rijn (Rhein) — 6, 1. hatte — 8, 6. Markt (ton eerst). fl| 8, 6. node, ungern — 4, 2. constan, konnte — 6, 6. lauerni, abgestellt leprosen. 6, 4 besmet, befleckt — 6,5. machen, die Verwandten — 7, 8. echoon, hier in seiner ursprünglichen Bedeutung rein, wie auch durch 12, 1. noch mehr bestätigt wird; daher sehen machen noch jetzt rein machen und schön hemde, schönen lallen, schönen papier nicht schön, sondern rein, ungebraucht. Sehr charakteristisch, besonders für Holland, wo die Reinheit so hoch in Ehren steht, dass man sie Schönheit nennt! — 7, 5. de kronen spannen, eigentlich die Krone tragen, s. Clignett bord, 866. dann jem. übertreffen — 8, 4. leidlich, hässlich, feinst. lachen — 9, 2. cloven, clioven, serration — 9, 8. betonen, beweisen — 9, 6. geschoben, reinigen — 10, 2. beeiden, zwei Seite, neben — 10, 8. huren, mohnen. Geschieden und gemieden von aller Welt, ohne Hals und Herd, mussten die Aussätzigen in einer einsamen schlechten Hütte unweit der Straße wohnen; ärmlich war ihre Kleidung, sie hatten oft nur Hut und Hantel und einen Bettelsack darüber; mit einer Schelle oder Klapper suchten sie die Vorbeigehenden aufmerksam zu machen und in einem Becher oder Schüssel, gewöhnlich an einem langen Stab, pflegten sie die milden Gaben zu empfangen. Die lazarettische Kelle war ein gewöhnliches eherne Gefäß. Wie die Klapper besaßen, war, erfahren wir aus einem alten Wörterbuch (Vorgänger, belgisch 7, 12; Interstitial, explodieren, dicier instumentum, leprosation com daban vel tribui tabernaculum, cutis sonita excitator homines ad beneficium eis. Die gewöhnliche Benennung der Aussätzigen im Niederländischen war: lazerisch, lazaras, und melaatsch, melaatsch, letzteres von dem romanischen malato (siehe Dies et al. Wh. 213, ursprünglich malus aptus), so wie das mhd. miselsucht von dem lateinischen missal (in Panlaguteca im Weimar. Jahrb. 1, 473). — 12, 1. wisch, wie waschen. Während sich das alte Lied in Belgien verlor, erhielt es sich in Holland, aber in der Form völlig umgewandelt. Nr. 32. Heimliche Liebe. Het meisje dat over de waterbrug ging, het buideltje van haar haar zijde gleed, het zonk al na den grond met een kwam daar een rieder aan, hij riet in in korte tijd. 2. Toen zij haar buideltje weder zag, van haar leven zag zij nooit droeviger dag, daar stond in geschreven: 'als wie verholen liefde draagt, moet zeven jaar lazerus wezen.' 3. Ze wist niet wat ze doen of laten moest: zij nam een mes en kwetste haar borst, en zij ging het haar vader tonen: 'ik ben er met lazerij besmet, komt, ziet hier voor uw oogen. 4. Wel, dochter, zoudt gij lazerus zijn? Gij bent er de liefste dochter van mij, gij bent er zoo schoon jonkvrouwe, als kwam er een koningzoon om, hij zou gij wel mogen trouwen.' 5. 'O vader, laat maken een huisje koen van dit buideltje, doemen, liegen groen, en houtsnijert er mij eenen gezellen, die dagelijks mijn willetje doe en klinkt de lazerus bellen. 6. Het napje in haar rechterhand en het klapje in haar linkerhand, en zij ging over 's heeren Straten: 'ach, geeft er den arme lazerus wat, doet werk van caritas. 7. Wat caritas zou ik u doen?' — 'Ik heb er geen konsten of echoen en in zeven jaar niet gedragen, toch word ik er een mooi meisje toe, bij een fonteintje gedragen.' 8. Zij wieschte haar banden en droogde ze schoon, en leidde ze op zijn zadel ten toon. Aan haar ringen kon hij ze kennen, dat zij hetzelfde magetje was dat hij plagte te beminnen. 9. Hij had er het mooie kind lief en waard, en hij zette ze voor hem op het paard en met een stoet ging hij rijden; hij trok haar lazers kleederen uit en hij kleedde ze in witte zijde. 10. 'Adieu vader en moeder mijn, adieu zuster en broederlijn, adieu mijn vriendetieB allen! ik dank den God van 't hemelrijk, dat de lazerij is vervallen.' HoUftndiBch: De Marsdrager, Amst. 1754. bl. 92. (Der «sme Hein- rich Ton Haitmann von der Aue, heraiug. durch die Brüder Grimm 167 — 169.) ffUit een blaanwboekje'' bei Le Jeune Volkaz. Nr. 12. — Dr. 6, 4. doen — 6^ 6. künhen — 7, 4. dan (toch) — er fehlt — 7, 6. te wagen (gedwagen) -^ 8, 2. «n op ha<Mr tc^del zat zij ten toon. tf 1, 4. 9, 3. met een, auf einmal — 8, 2. kwetsen, verwun den — 8, 8. toonen, zeigen ^6,6. caritaten, Liebeswerk — 7,6. gedwagen, gewaichen. d wagen hat eich ans derneneren Hprache 7* 100 ▼ollig veiioren/die Woiterbfieher tau dem Kode des 17. Jahrii. kennen es schon nicht mehr; daher des nnrerstSudBche te wagen des Dracks, welches Le Jemie dnreh «roptewegen d« L te Teigelijken" eildirt! — 8, 8. ten toon, snr Behau. f Nr. 33. Der LiebesfuncL 1. Daer was een meisjen in haer kasteel die zag zoo droevig in die oostsee. wat zag zj aengevaren? een wit satyne borzeken fyn daer in die oostzee was klare. 2. ^Och vader^ brengt my daer eenen man, die zeer wel duiken en zwemmen kan, die er kan duiken tot in den gronde, dat hy mj haelt dat borzeken fyn daer in die oostzee is klare.' 3. De vader bragt baer daer eenen man, die zeer wel duiken en zwenunen kan, die er kan duiken tot in den gronde; hy haelt haer daer dat borzeken fyn daer in die oostzee was klare. 4. Doen zy dat borzeken ontvangen had en zy dat zeer wel bezag, wat stond er in te lezen? dat zy zeven jaren en eenen dag in de wildernis moest leven. 5. Och vader, bouw me daar een huis als met het teken van het heilig kruis, een huis als met een celle, waar ik alle uren van de nacht kan horen de laususche bel. 6. De vader bouwt er haar daar een huis als met het teken van het heilig kruis een huis als met een celle, waar dat z'alle uren van de nacht kan horen de laususche bel. 7. Na zeven jaren en eenen dag, dat zy nog geen maan noch zon en zag, dan door een spleten van terzijde, zag z'haren minnaar komend terug op een koningin peerden rijden. Villem's: Willems Nr. 80. Snellaert vond dit Lied in Vilm's anbekannter Hand unter Willems' Papieren. De hinzugefügte Melodie deutet ihm an, dass das Lied noch jetzt irgendwo gesungen werden muss. — Dr. 1« 6. dai (daer) — 2, 5. die (daer) — 3,6. die (daer) — 4,1. fehlen und sind ron mir ergünst. 6. 6. de bel kleppen, das Gackchen lachen — 7, 3. spleten, Kitschen, kleine Spalte. Nr. 34. De Edelfrau und der Schreiber. 1. Och hoorde een watertje ruiselen, mijn dochter het was den Rijn. Ik hebber nacht geslapen bij een bruin maechteling. 2. 'Hebt ghi nacht geslapen bij een bruin maechtelijn, dans morgen zult ghi hangen als aan een galgenkraal. 3. Waar om zo zoudt ik hangen, ik en ben voorwaar geen dief ; het hertje van mijn jong leven heeft schoon jongevrouwen lief. 4. En dat verhoorde een vrouwtje, zo rijk landsheer zijn wijf, ze liet haar paardje zadelen, 't was om den schrijver zijn lijf. 102 5. Doe dal paeri gheaadek was, de qpofe was aenghedaes, doe most dat lose sehriYer^ ter galghe opwaert gaen. 6. Maer doen hi op de leder clam, al op de dode trap, hi keec so dicmaels omme, offer memani voor hem bat 7. ^Mijn heren, sei si^ mijn heren, wilt doch een woort verstaen : of daer een goelijc vroutje quam voor uw beddeken staen? 8. ^at daer een goelijc vronwetje quam voor nugn betje staeo, ic Bonse so heimelic cnssen, in mijn bh&nke arm ontfiien.' 9. 'Soudt ghijse so heimelic cussen, in uw blimke arm ontfiEien, so heeft dat lose schrirertje ooc anders niet misdaen.' 10. ^Com a^ com af, loos scbrirerlje! behouden is joaw lijf, dat heefk ghedaen eea yrou^o^ so riken lantsheer sijn wijf/ 11. ^eeft dat ghedaen een yroa^e^ so riken lantsheer si|n wij^ behouden moet si haer eertje ende ic mijn jonghe lijf !' HolländMch: OadtAmst LB. bl. 90. Oadt Haerl. LB. 16 en 27 druk. M 7, 3. goelijc, lieblich. 103 f Nr. 35. Die Burggräfin und der Zimmermann. 1. Wie wil hören singhen van enen timmerman, van ener borchgravinnen, hoe 81 haer lief ghewan! 2. Die heren seiden: ^velcom, timinerman, ghi sijt ons waertste gast, ghi 8ult noch tayont hanghen aen enen boom staet vast.^ 3. ^Waer om ao aal ic hanghen, ic en ben ja gheen dief ? dat herte van minen jonghen live heeft een schoon vrou seer lief. 4. Sal ic noch tavont hanghen aen enen boom staet vast, versinken moeten die wortelen, verbamen moet den bastT 5. Dat vemam een vrcuwe, eens groten lantsheren wijf; si dede haer paerdeken sadelen al om des timmermans lijf. 6. Doen si haer paerdeken ghesadclt had, haer sporen had aenghedaen, 80 was den timmerman ter lederen op ghegaen. 7. Her doen hi op de leder clam, ter leder was op ghegaen: 'nu hoorty ghi heren alle, wilt doch een woort verstaen! 8. Quaem die borchgravinne voor uw beddeken staen, soudijse helsen endo cussen oft soudise laten gacnV" 104 9. 'Quaem ml die borchgravinne Yoor mijn beddeken Btaen, ic soudese helsen ende ouBsen ende vriendelijc ontfaen.' 10. 'Soudijse helsen ende cussen ende vriendelijc ontfaen, 80 en heeft dese tinunennan niet al te veel misdaen.' 11. ^Coomt afy coomt af, goet timmennan! u is verbeden uw lijf: dat heeft ghedaen een vrouwe, «eens groten lantsheren wijf.' 12. 'Hevet dat ghedaen een vronwe, eens groten lantsheren wijf : god houdse in haerder eren ende mi mijn jonghe Ujf r 13. Hi wranc van sinen handen een gouden vingherlijni dat gaf hi haer tenen paade, si hadde behouden sijn Ujf. Antw. LB. 1644. Nr. 164. — 7, 1. 2. und 4 habe ich ergSnct; im Dr. nur 3. — Vgl. das deutsche Lied : Frkf. LB. 1582. Nr. 78 (Uhland Nr. 98). Noch im Mimde des Volks, s. Schles. Yolksl. Nr. 21. Nicolai AI- manach 1, 84—87. Nr. 36. Der Herr und der Friese. 1. 'Ic sie die morghensterre breit: wel op, Vriesken wel ghemeiti si verlieht ons tot in den trone. so wie een ghestadich boelken heeft, hoe node scheit hi van daneP 2. 'Och Vriese, hoe waerdi so versaecht, doen ghi vast in uws boels armen laecht? 106 rijc god! noch weet ic raet: ic hebbe noch vrouwenclederen, ^ die Saldi, Vriesken, doen anT 3. Dat vrouken socht enen nauwen list, Bi troc die ciederen uit haer kist; daer op sette hi den hoet, ic Bwere u op mijn tronwe: dat Vriesken hadde enen vrien moet. 4. Hij sloeg zijn hamer om het leven: "Drink, doe die poort open! Het is meer dan tijds, ik moet uit wassen gaan; mijn moeder verwacht mij verslapen havens." 5. Door die poorten kwam hij, zijn grauw dat hij sprong al onder een lindeken groen, daarop sat hij die nachtegaal ter ere van dat Vreisken schone. 6. Het Vreisken reed denzelfde pad aldaar die heer te rijden pacht, die heer die kwam hem tegen: Vreisken, zei hij, Vreisken zijt u, waar is die reis gebleven? 7. Nu zei het mij, Vreisken onverschrokken: die cieldeuren die u aan draagt, heb ik nog wel meer gezien, dat u deze cieldeuren aan draagt en wat mag dit bedienen? 8. Die dederkens die ik draag, gaf mij een dienst, mij wel aan, zij zal nog wel meer geven: God geve haar frischen morgen! Bij haar heb ik te nacht gebleven. 9. Och Vriese, zijt u een eerbaar man, zo trekt mannen deuren aan en verweert u jong leven; opdat niemand gehenzegd en kan: daar ligt verslagenvrij een wijf. 10. Ze lieten daar beide haar woorden vallen, met scherpe zwaarden gingen ze daar te slaan, dat Vreisken dat bleef daar dood, ik was er niet op mijn trouwe been: hij en was nooit in meerder nood. 11. Die heer reed denzelfde pad aldaar die Vriese te rijden pacht, al voor zijn eigen deuren: sta op, mijn alderliefste lief! die Vriese die is daar voren. 12. Dat vrouwtje dat dat haast vermaakte, een sneeuwit hemd toe aan, die grendel schoot ze daar van, ze meind' dat Vreisken in te laten, het was hun getrouwen man. 13. ^Vrouken, waer sijn uw ghewaden die ghi daghelijcs pleecht te dragben? berechtes mi! ic wilt sien.' ^ertoevet hier tot morghen! het sal u wel gheschien.^ 14. ^Joncfrouken, daer sijn uw ghewaden die ghi daghelijcs pleecht te draghen! die Vriese is ghebleven doot ic sweer u op nujn trouwe: hi en was noit in meerder noot«' 15. 'Och heeft die Vriese verloren tUjf, so ben ic een allendich wigf, ende met hem so wil ic sterven ende bidden Maria die maghet rein, dat Bi ons te samen wil erven.' 16. 'Joncfrouken, ic had u also lief, nu ben ic op u gheworden gram.' 'so ben icy here, weder op u, wie beeil die meeste schade dan?' sprac dat wijf tot baren man. 17. Die ons dit liedeken eerstwerf sanc, een clerc yan Leuyen was hi gheniaemt, hi leerdet in Venus scholen; 107 die sohone vamkeuB die heeft lu litt^ daer om so< moet hi dolen/ m Antw. LB. 1544. Nr. 92. (UUand Nr. 129. olme Str. 10. und 17. Willems Nr. 111.) — Dr. 4, 1. op zijn schauderen (om het lijf). — 6, 2. grauwere (graoros) — 7. die einzelnen Vene in dieser Folge: 2. 3. 1. 5. 4. ^ 1, 5. node, ungern — 3, 1. nauwe Hat, wohlüberlegter, feiner Streich — 4. der Friese geht verkleidet zum Hanse hinaus und redet, als ob er die Hausfrau wäre , die Magd (wijf) an. Damm passt auch nicht, dass er den Harnisch, das Panzerhemd über die Schultern ge- schlagen hatte ; er trug es am Leibe verborgen unter den Weiberkleidem. Meine Lesart scheint mir völlig gerechtfertigt und passt auch als Reim. 6, 2. grauors, Grauross. Ors mnl. für ros Hör. belg. 3, l&O. Cligennet bijdr. 100. — 9, 1. eerbaer, ehrenhaft, honestns — 13, 1. ghe-waet, Gewand — 15, 2. allen dich f. eilen dich — 15, 5. erven, za Erben einsetzen. Das Lied erhielt sich in den holl. Liederbüchern bis in die neuerer Zeit. Nr. 37. Der Meier und der Friese. Stemme: Een boerman had een domme sin. 1. De velden stonden groen ende daar toe breit tot reisen so wasser den Vrieseman bereit: Vrieseman, waar wilt ghi varen? doen ic die kleedern lastmaals saeh, doen meende ic dat toe mine waren. 2. Die kleedern die ic draghe aan, die gaf mi een vrouwken, ei had geen man, een vrouwken daar ic te nacht bij sliep, ic sweer ja meyer, als op mijn lijf, ic en had mijn dagen nooit vroeger zo lief." 3. Ja Vriesje, waarheid ghij een eerlijk man, ghij trooster geen ander mans deden aan en ghij droechter geen roem van trouwen. nu sult ghi mi of ic sal di al met den Mauken zwaar deponkten. 4. Si liften samen hmft kiven staan en gingen samen met zwaarden slaan en si sloegen met blanke zwaarden: de meyer sloeg den Vrieseman dodelijk so dat hij neder valt ter aarden. 5. De meyer op sein grauwe ros sprong en hij hief op een lacht ende sang: hi sang loit, men mocht wel horen: staat op staat op, jonge vrouwen fine! den Vrieseman die is hier voren. 6. Dat vrouwken van hare bedde sprong, dat gordijntje van den gouden klank, si meende den Vrieseman in te laten, si liet haar eigen getroude man in: dat was voor haar so leiden sake. 7. 'Secht miy secht mi, joncfroutje fijn ! waer nu mijn beste clederen sijn, die ic jaerlijcs plaeh te draghen? ghi hebtse den Vrieseman aenghedaen, daer om so leit hi nu verslaghen.^ 8. 'Och is dat arme Vriesje doot! waer sal ic claghen minen noot? en waer sal ic minen noot claghen? nu wil ic in een cloostertje gaen en bliven daer mijn levedaghen.' 9. 'Nu wil ic in een cloostertje gaen daer twee paer schoenen voor een bed staen, en bidden voor de Vriesemans siele: hi die sijn lie^e verloren heeft, met recht mach hi een ander kiesen. 10. Nu wil ic gaen op dit termijn en begheven mi in een dooster fijn also veer aen gheen lantsdouwe. adieo, het moet ghescheiden sijn al van mijn overschone vrouweP Ottdt Amst LB. bl. 42. Ondt Haeri. LB. 16. en 27. dmk. — Dr. 2, 5. itoyt Uever w^ — 6» 2. Die gardijnties. 109 Ein jüngerer Text in De Nienwe Yermeerderde GroenlaatBe Walviscb- YaiighAt Ofke Amsterdiunse T-stroom, Arnst 1719. iit bie und d« ab- weichend : Str. 7. n. 8. fehlen u. Str. 3. lautet aleo : Fnetemon, Meide At, VrimemanI nu trecket andere cleideren an en wapeni u, want het gheit uw Ujf^ ep dat men daer niet en »egghe von, de Vrieseman leU verelaghen om (leg. ais) een te^. — 4, 1. haer woorden (kiren) — 4, 6. lo dat ki viel van »inen paerde — 6, 2. van gaude dat die gord^ne eUme — 6, 8. twa» luttel tot haerder haien — 7, 8. du» wUee nu hier gheven — 7 ^ 6. het eo$te kern ooe »^ Jone leven* Mit diesem letstem Texte stimmt fast gans überein Goese Nagtegael, Amst. by 81 en W. Koene bl. 81. Im 2. Meter, meier, meyer, Schultze, Amtmann, der Bürgermeister, am 4. Januar. Ziegen, streiten, bis zum Ende: Worte des Meisters, spottisch: "Ich will in ein Kloster gehen, aber wo zwei Paar Schuhe vor einem Bette stehen, d.h. er will sich nach einer anderen Frau wenden. Im 10. August: Landwirtschaft, schlechte Schreibung für Landwirtschaft, wohlbehaltenes Feld, Wiese; vgl. Weiland, Wb. unter Landwirtschaft. Im Nr. 38: Der Todwunde. 1. Da ist eine Frau, maget, vroeg opgetaamd, barfuß durch den daum gegaan. 2. Das barfuß durch den tiefen daum, dahin fand sie ihr Hals voll wondekens stand. 3. Er zeigte: "Vronw maget, Ter Schrik, zóó niet! als bin ich voll verwende, ich sterbe noch nicht. 4. Als bin ich bei meinem jungen hart durchwund, wie gütlich mir verbinden, dann war ich gesund. 5. Das sei 8 eure verbinder, wil ich nicht sein, ich drage er verborgen, ein Kind, so klein. 6. (Trägt das Kind verborgen, ein Kind so klein,) daar soll ich, schoon liebe, der Vater von sein. 7. Seid eure der Vater von meinem Kind, sein, dann soll ich verbinden noch verwende, sicher. 8. Das Mädchen, trok aus ihrem Schnürbändchen weiß, verbund es, ihre Wunde, so belieblich mit. 9. Der Schnürbändchen war er von Blut, so rot, als in dem Verbinden, so blieb er tot. 10. "Nun ist er der Vater von meinem Kind tot: begrabe ihn als unter rote Rosen, rote. 11. Begrabe ihn als unter den Egeln: das gratuliere, rote Rosen, für hoch. Holländisch: De Hollandische Baulin, 1719, bl. 29 (Willem Brügmann, Nr. 99). Vgl. das ältere deutsche Lied bei Uhland, JSr, 93, und wie es noch im Munde des Volkes lebt: Schles. Volkslieder Nr. 167-169, Mittel Volkslieder Nr. 61, 63. (r9fl.8neuteldoek, snutteldoek, jetzt neusdoek, Schnupftuch. Im Deutschen hier ein Schleierlein — 10, 1. aug für nu — 11, 1. gelentier, wilder Rosenstrauch, Hör. belg. 3, 133. Nr. 39. Der Herr und sein Schildknecht. 1. Daar reed een beer met zijn schildknecht, Santio het smalle pard en de breede weg. Nu weer de kneder de koorde sante jante ico kante ko de kandelaar de isio. 2. De beer al tegen dienstknecht sprak: 'Bijgt op den boom, krijgt u zout van mijn klauw.' 3. 'Mijn beer, en dat en doe ik niet, de takken zijn zwak ende dragen niet.' 4. De beer verloor toornig ende gram, hijzelf op den boom op klauw. 5. 'Nu is mijn beer gevalen dood, boe krijg ik nu mijn verdiende loon?' 6. 'Uw verdiende loon krijgt gij wel, daar zijn nog rosanen en wagen op stal.' 7. 'Rossen en wagen zijn begeer ik niet, maar de jongste dochter en verzweer ik niet.' 8. Nu is de knecht geworden een heer, hij rijdt met koets en paarden wedr. Holländisch: Volkslied. 1754 und Apollos St. Nikolausgeschenk. Der Kehrreim wird bei allen Strophen wiederholt, eben solcher Unsinn, wie er sich auch in anderen Kehrreimen wiederfindet. Le Jenne, Volkszangen 115, macht dazu die Bemerkung: „Santico een Heiligje. Cantico de Candelaria." Es ist damit wenig gewonnen. Snellaert hat ganz Recht, wenn er entgegnet (Willems Nr. 110.): „Het refinein, Tolgens mijn, is sonderbaar, dergelyke men meer in onze volklieder aangetroffen. De bijzonderheid van onverstaubare Worte nicht zu vernehmen gehört zu einem Hauptgebrechen in unserem landesmäßigen, — de sachte um hat freudige Na to bootsen, selbst daer waar het niet verstaan wordt.“ Das Lied in dieser Gestalt ist sehr burchstücklich, kann aber deshalb doch ursprünglich ganz verschieden gewesen sein. Ton dem denken. Nach diesem ist der Knecht der Geliebten von seinem Herrn Frau ermordet denselben. Der Letzte Text bei Uhland Volksl. Nr. 94. Das Lied lebt noch im Munde des Volkes, abweichend von der alten Fassung, s. die Nachweisangen in meinen Schlesischen Volksliedern 8. 15. Lesarten: 8, 2. voor betekenis zwak en verdragen mogen niet, 8, 2. voor (geldd) toegevoegd. Nr. 40. Die verratenen Liebenden. Im Boetse van den Meie als ein Klager ich kam geraubt so trocknet in een vallei daer schöne Blumencrantz stehen. Die mei stond in den Saal, verziert an jedem Canal ich hatte genug zu tun, want ich meine Liebe da verstand. Ich verstand da da alleine, sie stand häng ihre Geliebte häng, bei een so klar Fonteine, dort kam ich al neugeboren ihr. Als sie mir wert geschenkt so ser die sie verkaufte, dort kam in der offenen haar Liebe die sie mir schenkte. Mehr kein Boot. 5. Ik groet u vriendelijk, Ik hoor haar goed denken, doen de deel zich met deze gelijke die met troost geven kan. 6. Schoon lief, ik bid een bede, welke rein liefde prijst, dat gij geen verdere heide mijn lichaam en bewijst. 7. En wil je niet afspreken, want u zal niet misschien tot de dood toe zouden wreken, sag ik u ongehoorlijk ben. 8. Schoon lief, tot uw schade heb ik met gevonden hier: wij twee zijn verraden, ons vijanden komen hier 9. Aan uit mijns vaders hof, dat tol verraders staat. Maria tot uw liefde wilt ons nu geven raad. 10. De raad die ik zal vinden en is tot maal niet goed: gij moet uw leven eindigen en storten uw rode bloed. 11. Schoon lief, om uw willen zo wil ik sterven de dood, die verraders zwijgen stil, zij zijn met overhoop. 12. Ik wil gaandeweg bestormen en maken groot geschal. Mijn lichaam hoort den wormen, dwelke ik harnas geven zal. 13. Men denkt aan stormen, strijden, haar liefde die bleek daar dood. Waar ga ik nu gaan of rijden? Nooit vrouwe in meerder nood. 14. Zij was van rouw glijstorven wanneer zij zag haar bloed en leefde die dood verworven in Bulken tegenover. 15. Dit liedje heb ik gedicht is dikwijze zonder geld dat doet hem een sijn niette, die hem tot voorover telt. Antw. LB. 1544. Nr. 96. — Dr. 6, l. om een bede (Ik bid een b.) — 10, 3. ik moet mijn (gij moet uw) — 10, 4. mijn (uw) — 11, 4. mijn (mi) — 13, 1. en (ende) str. (str.) — 14, 3. die 'trenghe dood (en heeft die d.) — 14, 4. door grote (in bulken). Meine "Lesarten" entlehne ich einem Fingerknie Text vom Jahr 1635, bei Willemms Nr. 92. Bemerkenswert darin sind noch folgende Lesarten: 1, 3. vont ie in een vertrouwen — 3, 4. te alope nevens haar — 4, 4. dcU ei mi Uefde hoot, 1,3. ralleye, fn. yalle, Thal — 2, 1. int saisoene, in seiner Zeit, frs. saison — 4, 2. verschenken, sich entschuldigen — 6, 3. dörperheit, mhd. Dörperheit, bäurisches, rohes Benehmen, Unziemlichkeit — 7, 2. misschien, misschieden, Böses widerfahren — 7, 4. onghelijo, Unrecht — 8, bieden, bieten — 10, 4. störten, vergießen — 11, 4. overhoor zijn, die Oberhand haben, überlegen sein, hoot für ho oft nicht ungewöhnlich, s. Stoke 3, 294. Im Fingerknie Text ober hooft. Nr. 41. Die Hauptmannstochter. Stern: Die mit dem Trinken gerne. Wie willst du hören singen vonrenchde een nicht, liet. Hftr. Belg. P. n. 8 114 ai van een kapiteinsdochter, by Wasser gehalten Margriet. 2. Der Autor sei: 'gute Mädchen, und willst du mit mir gehen? in das Leber wird ich dich führen — der Kapitein ist dein Vater.' 3. 'Ach, ist der Kapitein mein Vater, daher liegt so wenig an: ich werde mich wohl so fremde kleiden, dass er mich nicht kennt und kann.' 4. Was trug sie an? ein Keil von Seite kamelot, und darauf ein schwarzes Leinen Linnen, dass Wasser mit Kordel gehörte. 5. Noch trug sie an ein paar Kousen von incamatio couleur, darauf ein paar Seite Kousenbande, hier Schuhe nach der neuen Schnitt. 6. Was setzte sie auf ihr Haar? als auf ihr ganzes gehäutet haar? eine graue Hüte mit Plumen, von goldenem Woch hier nicht schwer. 7. Maar doe sy in dat leger, al in dat leger quam gaan, de kapitein van de Soldaten ging voor dat meisje staan. 8. O meisje, goedgesind meisje, en wilt u met mij gaan? Al die kleding die u draagt die zal ik in ziele beslaan. 9. O kapitein, grote here, het u nu ook niet zijn! Vraag dat uw getrouwe vrouwe, zij zonder wel toomacht zijn. 10. Ik wil dat mijn huisvrouwe al voor mijn voeten lacht dood, en dat ik met jou, mijn meisje, gaan plukken de roos voor haar. 11. Hij schoon haar eens te drinken, de coele wijn uit een glas. Doe begon hij eerst te denken, oft ook zijn dochterkin was. 12. Hij sprak tot zijn kapitein: "Neem uw paard, naar huis toe wil ik rijden, 't is mijnder wel rijden waard." 13. Maar doe hij op de valbrug, al op de valbrug quam, daar zag hij zijn lieve huisvrouwe al in haar deur staan. 14. Hij zei: "God groet u, vrouwe, God geef u goeden dag! Waar is mijn Margriet, ons dochter, is zij dood of leeft zij nog?" 15. "Margrieta, ons dochter die is daar in den krijg, zij draagt een hoed met pluimen, ik en schaam me nooit schoonder vrouw!" 16. Hij sprak tot zijn kapitein: "Nu sadelt mij mijn paard! Naar dat leger wil ik rijden, 't is mijnder wel rijden waard." 17. Maar doe hij in dat leger, al in dat leger quam gaan, daar zag hij Margriet, zijn dochter onder de Soldaten staan. 18. 'Margriet, mijn joncste dochter, ten macher alsoniet sijn, dat ghijder met mijn Soldaten ^ soudt drinken den koele wijn.' 19. <Och vader, seide sy, vader, daer ben ick wel in gherust, u te volghen met uw Soldaten, dat isser mijn hoochste lust.' 20. 'Margriet, mijn joncste dochter, ten macher niet wesen also, 8* 116 dat ghijder met mijn Soldaten Bondt slapen al in dat stroo.' 21. *Och vader, seide sy, vader, daer leit jou so weinich an, int legher wil ick blijven, slapen by mijn ghetroude man.* HoliandiBch: Ondt Amst. LB. bl. 92. fl 4, 1. kenrsje, Conet, Mieder, bei Plantiii ^koers oft kenn, ▼roaweii onderroc, an conet* — lijfje. Leibeben — 4, 4. met eoor- den gbeboort, mit Scbnüren besetzt — 6, 1. kons, 8trampf — 5, 2. incfrnatie conlenr, Leibfarbe — 6, 2. ghecraist, gekri&nselt — 11, 3. begost far begon — 13, 1. valbrng, Zngbrficke — 19, 2. gb ernst, mbig, unbesorgt. f Nr. 42, Liebessüchtig und landflüchtig. 8tem: Een jonc meisken was ontsteken. 1. Doen ick was een jonghe dochter, yrijden mj twee joncmans fier. tot vrijen costen sj my niet krijghen noch in gheenderley manier. nu hebben sy my also yeer ghecreghen^ over de wilde see ghevoert in vreemde weghen. 2. Doen ick quam in vreemde steden, daer ick niet ghewoon en was, daer vont ick mijn lief verheven, en ick boot hem goeden dach. 