title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: Kramm vermeid! dat de beruemde schilderij, voorstellende: een boer, die van den Irap van een poort valt, met het aan- gezigt in een mand met eijeren, op de verkooping in het Eids met de Hoofden, in 1826, verkocht en aklaar beschreven, / 4605 gold. Op diezelfde verkooping werd van dezen mees- ter een binnenhuis met figwren, voor / 600, een stadspoort met eigenaardige bedr^enheid, voor / 276, een oude Jood met een bevaUig meisje etu., voor / 885, een schoenmakers- toinkel, voor J 512, een Land- en Watergezigt, met gebou- wen, voor / 25 werd verkocht. Zijn portret vindt men bij Immerzeel. Zie ald. t. a. p. bl. 262, 268; Kramm, t. a. p. bl. 1202. NOEL DE CAEON. Zie OABON (Noil de). NOELEN (WooTEE van), Hd der Rederijkkarner Moyses Bos te ’s Uertogenbosch. Hij beantwoordde de vraag: Wat oejf'ning is elck best, en nodigst voor ’t gemeen, in 1642 door de Vlissingsche Karner de Blaen Acoieye ultgeschreven met een referein. Zie van der As, N. B, A. G, Woord. o. 1» w. 18 * Digitized by Google 276 NOEMEB. (mr. Pi£tek van), een Zeeaw, gaf in 1766 te Middelburg bij Hendrik 3as, een grooten bundel Stichtdijke Gedichten in het licht. Ächter de Nagelaten Gedichten van Pieter Boddaert en v6<5r de Gedichten van J. E. Voet leest men ook verzen van hem. Hy was een zeer middelmatig dichter. Zie van der Aa, N. B. J. C, Woord. o. h. w. Boekz. der Bel, Wer. April 1747. bl. 356 volgg. NOEMEB (C. van), schrijver van: Gm. de mirahili ratione, qua C, H. a morbis liberatur, L. B. 1719. Zie C. H. a Itoy, Cat. Bibi. Med, T. II. p. 514. NOEMEB (J. S. VAN) schreef: Giss. med. de lochiorum fiuxu naturali atque praetematurcdi, L. B. 1805. Zio Holtrop, 1. c. p. 259 ;C. H. iiKoy. 1. C.T. 111. p. 1318. NOENABT (mr. Cornelis JacobüS), te Utrecht, leerde Beinier Smetius, omstreeks het midden der zeventiende eeuw, den boekiiandel. Zie Kist Ul Uoyaards, Kerk. Arch. (ecrste seric) 1) IV. bl. 139. NOEST (G.) schreef: Get algemeen Staatsregt gebrvikelijh in tijden van V rede en Oorlog, Ämst. 1753, 4o. Zie Arrenberg, Naaml. bl. 379; Cat. P. Gcvert, p. 27; Bibi Knghout, p . 148. NOEWIVELLES (Jan dk), in Viaanderen geboren, trad in de orde der Dominikanen, was tweemaal prior van ziju kloos- ter te Douay en overleed aldaar 14 November 1632. Hij gaf in- het licht: Actions memorables des Peres Oominicains qui ont fleury aux Pays-Bas, Douay, 1629, 12o. Traduit du P, Ilyacinthe Ghocquel. Zie Script. Ord. Praed, T. II. p. 474; Faqaot, Mim, T. 1, p. 348. NOGUES '(G.), Hollandsch officier, was als kapitein in den slag van Talavera in iSpanje (1809). (Jhassd maakte in zijn rapport eervolle melding van hem. Zie Bosscha, Neirl. Held, te Land, D. HI. bi. 354. NOIOENS (BENEDicrrs Eemioius), omstreeks 1610 te Antwerpen geboren, ging in zijn jeugd naar Spanje, trail er in de orde der Minoiiten, en onderscheidde zieh door zijne ervarenheid in de zedekundige godgeleerdheid. Hy overleed Digitized by Google •211 waarschijnlijk tussclien 1660— IG70. Volijcns Heliot heuft hij 9 deelen over verschill( nde ooderwerpen geschreveu. X i* colas Antonio vermeld! alleeti: Practica del oficio de Curas y Con/esores: y Doctrina para Penitentes. Madrid 1651 4o. Pelox espiritual, poVtico y moral, para componer la vita del hombre. Madrid 1656. Zia Nie. Ant. BiH. Uisp. noea. T. II. p. 351; Paqaot, Mim. T. III. p. 159. NOIERT (Heyn), in 1417 schont van Amsterdam, werd door Jacoba van Beijeren vaii zijn ambt verlaten, doch door Hertog Jan van Beijeren, op ongewonen tijd en wijze, in 1419 tot Burgemeester aangesteld, Zie W a g e o a a ar, .in<r. I). II. 220. NOIRCARMES (Philips van St. Auiegondb, heer van) stadhonder, kapitein generaal en hoogbailliu van Henegouwen. Hij voerde in 1566 als stedehouder van den markgraaf van Bergen het bewind over Henegouwen, en bevond zieh ln groote ongelegeuheid daar de onioomschen te Valenchiennes verscheidene kerken bemagtigden, en zieh op hon getal en vermögen verlatende, ze weigerde te ruimen. Hij scheef brief op bnef aan de laudvoogdesse dat hij, zonder geweld te ge- bruiken, de bloedplakaten nict konde ten uitvoer leggen. Men trachtte in het volgend jaar bezetting in de stad te bren- gen, doch deze werd de toegang geweigerd. Nu verklaarde men Valenchiennes voor weerspannig en vijand, en ontving Noircarmes in de volgende maand bevel, om aan ’t hoofd van een aanzienlijk getal knechten tegeu de stad op te trekken. Met tien vaaudeleu voetvolk en zeshonderd paarden ontmoette hij de Onroomschen, ten getallen van drie duizend tegen hem uitgetrokken, verstrooide ze of dreef ze wederom naar binnen, waarna hij r^elregt op de stad trok, en ze beschoot. Sedert December 1566 belegerde hij haar, en na met 22 stukken gesehnt, gedurende 36 uren, beschoten te zijn, met 3000 schoten, hetgeen toen voor iets merkwaardigs werd gehou- den, gaf zij zieh over den 24 Maart 1567. Naauwelijks was hij in haar bezit of hij liet verscheidene aanzienlijke bur- gers en twee calvinistische predikanten vangen Guido de Bres en Pelerin de la Grange, den 31 Mei te Doornik ophangen. Even eens handelde hij te Door- nik, ’t welk ter zelfder tijde hem in handen viel. ln het- zelfde jaar mnaktc hij zieh meester van Maastricht en ’s Hertogenbosch, trok op bevel der landvoogdes naar Amsterdam, kwam den 8 Mei voor de Haariemmer poort en begeerde binnen gelateu te worden. Men voldeed aan zijn eisch, waarop in zijn naam cu dien van scheut, burgemecsteren, schepenen en räden, de vergaderingen der Onroomschen verboden en de Digitized by Google 278 Boomschen in bannen Inister en aanzien herateld weiden. Hij stond in blakende gnnst bij Alva, dien hij bij zijne overr körnst uit Spanje in het leger bij Diedenhoven bceroette en door Wien hij tot lid van den raad van beroerte, waarin hij echter, onzeker om welke reden, nimmer ziliing nam, ber noemd werd. Alva raadpleegde ook hem over de invoering van den tienden penning, welke hij echter wenschte te matigen, zoodat de manu&cturen er van ontheven werden. In betzelfde jaar (1572) was hij tegenwoordig bij het beleg van Haarlem, en in ket volgende jaajr werd kem, nadat d? graaf van Bossu in een fpheepstrijd op de Zuiderzec gevanzen was genomen, het kewind yan oorlog in Holland toevertrouwd. Ook bekleedde hij, in ’sgraven plaats, het stadhouderschap van Utrecht. Zijn geheime aanslag op Gouda mislnkte. In 1574 liet hij zieh door den landvoogd Eequesens gebruiken tot hetbewerken eener bevredlging van de algemeene staten met Zeeland, doch de dood voorkwam de volvoering van dezen handel, daar hij den 4 Maart 1574 overleed. Hij was lid van den raad van staten, en wordt als een onopregt hoveling door de geschied- schrijvers vooi^esteld. Ook noemde men hem »een cruel animal.” Zyae vronw was Aline de Levin, gezegd Famars. Zie Hpynck van Fapendrecht, Anal. T. I. p. 48, 49, SO, 5l’, 190, 309, 311. P. II. p. 346, 417, 418, 425, 432, 441, 503, 595, 642,' 734. T. 11, PI. II. p. 102, 149, 163, 165, 169, 172, 183; Bur- garde, Bitl. Btlg. p. 267, 291, 326, 331; Hooft, Ned. Hitt. B. III. bl, 123, B. IV. bl. 148 ßor Nrd. Oorl. B. III. bl. 94 (134)99 04?) 120 (I70). B. VII. bl. 43 (533); Adr. Pnuw, Uelaef. bl. 5. Bran d t, Piii. rf. D. I. bl. 457, 458, 459; B e n t i v ogli 0 . Ued. Hut. bl. 129, 137, .T. B. Tass is, de Tum. Belg p. 149; Gy sins, Oorapr. en teerig, der Ned. beroerie. bl. 225; Dapper, Beaehr. van Amat. bl. 196; CommeliD, Beaehr. v. Areal, bl. 1C20; Wagenaar, Be- achrijv . e, Ama(. D. III. bl. 260 volgg. Dez. Fad. Hiat. D. VT. bl, 205, 209, 232, 246. 252, 414, 456, 465, 478; Beanfont. Leven van Willem I D. I. bl. 517, 519; ’s Gr a venz an d c, Tioeede eeuwfeeet der Middeli. Vrijheid. bl. 69. 90, 203, 223, 228. 242; .7. P, Le Petit, In Grande Chron. aneievne et moderne de Holl. Zel. etc. p. 130, 131; L Offerbpns, Comp. H. B. p. 78; Groen van Prinsto- ren, Areh. de la piaiaon. fTOrgnge Naaaau, T. I. p. 343. 346, 443. T. V. p. 146, 147, 317, 371. T. III. p. 71, 239, 322. 445. 469. X. IV. p. 285. T. VI. p. 299; Chron. v. h. Hut. Oeach. D. VI. bl. 294. VII. bl. 880. D. VIII. bl. 27; Bosscha, Veerl. held. teland. D. I. bl. 139; Mitley, Ihe riae of the J)uteh repnblie.p. Schcl- tema, Hendr. v. Brederode te Amat. bl. 121; Kok, Kobns en do Kiveconrt, Woordenb. der Znmenl. NOIRCABMES (Jean db, Heer van Selles), luitenant der boogschutters, werd in 1578 uit Spanje gezonden naar don Jan van Oostenrijk en de Staten, om ’s konings begeerte te kennen te geven, liever längs den weg van vrede dan van ooriQg de gewesten ter onderwerping te brengen. Hij was in de vergadering, hier over te Leuven gehenden, tegenwoordig Digitized by Google 279 doch deze kwam tot geen bcsluit. In 1579 zond de hertog van Parma hem naar Atrecht om deze stad te bewegen zieh met den Koning te verzoenen. Ook arbeidde hij in dat jaar aan de verzoening der Waalsche gewesten met den koning. Zie J. B. de Tasais, Commenl de tumult. Belj . in Hornek ran Pnpendrecht, Anal. T. II. p. II. p. 308, .309, 331. 394, 406. NOKKEN (H. van), Med. dr. te Utrecht, gaf eene Beschrijving en afbeelding van een nieuw werktuig om den rook van tabak in de darmen te hrengen, in FerA. der Hoüandsche MaaUchappij van Wetens. 1756, D. IV. bl. 232 van de berichten. Hij beoefende ook de dichtkunst, blijkens zijn vera op de bevestiging van Petrus van Kempen, predikant te Goedereede (1759) b. 704, en zijn Lijkdicht op het overlijden van WiU /lelmus Geistoeit. A, L. M, en Phil. Dr. predikant te ütreehi, overleden 1762. Zie van der Aa, iV. B. Ä. C. tFoord. o. h. w. Boeiz. der Gel. Wer. 1759. b. bl. 704, 1762. o. bl. 239—204; Holtrop, t. a. p. SS9. NOLDENTIUS (A.) was eerst rector te Dordrecht na de reformatie, werd in 1580 predikant te Bleskensgraaf en ver- volgens te Westnaas, waar hij in 1585 overleed. Zie Schotei. Kerk. Dordr. D. I bl. 476. Dez. ZU. Seiool.H. 22, NOLE (Jacob dk), een beeldhonwer te Utrecht, in de tweede helft der zestiende eeuw. Zie Dodt van Flensburg, Jrek. D. VI. bl. 316; Kramm, t. a. p. bl. 1200. NOLE (Andreas Coltns ps), beeldhonwer te Antwerpen, leefde, volgens Kramm, in de eerste helft der zeventiende eeuw. Volgens een contmet van 14 April met Wenselaus Coeberger gepasseerd. heeft hij, op last van de infante Isabella, het beeldhouwwerk moeten vervaardigen voor de kerk van Notre Dame a Montaigne. Hij beitelde, gezamentlijk met zijn broeder Robert, de schoone standbeeiden, die de kapel van O. L. V. in de kerk van Karel Borromeus te Antwerpen versieren. V roeger zag men van hem ter zelfder stede, in de hoofdkerk, bij het altaar der houthakkers, een dooden ChriMns met het hoofd op den schoot eigner moeder. Dit stuk was in albast gebeiteld en strekte tot graftombe vati dezen meester. In van Dijeks bekend prentwerk der kunstenaars, komt zijne af beelding voor, gegraveerd door Petrus de Jode. Zie Immerr.eel, t. a. p. bl. 265; Kramm, t. a. p. bl, 1203. Mess, des Sciene. I/m/. 1858. p. 97; V isschors, lets over,,,, en <(e Gehr, Colijn d» Note enz. Autw. 1853. 8o. Digitized by Google 280 KOLB (Bobbebt de), bloeide te Antwerpen gel^ktijdig met Jan van Mildert. In 1594 werd hij lid van het St. Lu> casgild aldaar en overleed in 1636. Men heeft van hem o. a. Het marmeren hoofdaltaar in de collegiale kerlc te Lier, in 1625 geplaatst; het prächtige marmeren, en om zijn regel- matigen bouw bij de kennera hoog aangeteekende hoofdaltaar, in de katbedralo kerk te Antwerpen, versierd met 3 atand- beelden, waarvan de infante laabella in 1624 den eersten ateen legde, tcrwijl de koaten van deszelfs daaratelling/ 18,000 beliepen; de 6 alandbeeiden en andere marmeren veraicrselen in de marmeren kapel der familie Hontappel, en de H. Borromeua kapel aldaar. Zie I m m e r z e e 1, t. a. p. bU 365; E r a m m, t. a. p. bt . 1203. NOLET (rar. Euaa), advokaat te Amaterdam in de achttieiide eeuw, beoefende de dichtkunat. Hij achreef in het Slamboek van J. Koerten. Zie V. d. Aa, N. B. A, C. Woorä, bl. 464. KOLK (P. Tan) een zeer middelmatig dichter, die ala S. S. Min. canJ. een vera plaatate voor het Zegepralende LoU tooneel der vrouwelgke Sexe door J. Mauritius. Zijn apreuk waa Invita Minerva, Zie Her Inga, Lijti van dichtere, bl. 67. NOLLEKENS (Josef Fbancmcds) zoon eena achildera, die zieh langen tijd in Engeland had opgehouden. Hij werd in 1706 te Antwerpen geboren, stak in jeugdigen leeftijd naar Londen over en legde zieh toe op het schilderen van landschappen en huisaelijke tafereelen, eerat onder de leiding van Pieter Tillemana en later door het copieren der wer- ken van Watteau en der bouwkundige ordonnantien van Grovanni Paolo Pannini, Zijn werk waa in Londen gezöcht en verschafte hem de gunst van Lord Uobhamen andere aanzienlijke peraonen. Voor den eerste maakte hy te Stowe ondtrscheidene Ornament werken. Hij overleed in 1748 in gemelde hoofdstad Zie Immerzeel, t. a. p. bl. 266 NOLPE (Pieter) in 1601 te ’s Hage geboren, was een uitatekend graveur en onderscheidde zieh door een vaste anede en een schilderacbtig elfect. Tot zijne meest beroeinde werken behooren de naar de tee- keningen van Claes Moyaert vervaardigde platen in: De blijde Inkomste der Koningin Maria de Medids, te Am* sterdam. Ibid. J. C. Blaeu, 1639 met het portret vun den autcur, Kaspan van Baerle, Th. Matham Sc. naar J, San- Digitized by Google 281 drart. Al die platen, allegorische voorstellingen voor die feesten aangewend, zyn schilderachtig door hem gesneden : de overige zijn door S. Saverij naar S. de Vlieger vervaar- digd. De opgang, die dit werk maakte gaf hem aauleiding tot het afbeelden van den ganschen optogt bij de inhaling dier vorstin te Amsterdam, io teven bladen, bekend onder den naam van de groote kavalkade. Deze gold op de verkooping van Verstolk van Soelen te Amsterdam 1847 / 125 en de eerste (de kleine genaarad) vö6r de letters en vödr de wapens in de lacht, eerste druk / 120. De Heer K r a m m bezit een exemplaar van het geheele werk, eerste drukken v(5ör de nommers en vdör de wapens in de lucht enz., alsmede een exemplaar met al verunderingen van die drukken, tot aandenking en vergelijking en bijgevoegd. Daarbij is gevoegd de beroemde prent. De vier Burgsmeesters van Amaterdam, raadplegeude over de ontvangst van de genoemde Koningin, door S. Suyderhoeff naar de schilderij van The- odoras de Keyser, een als met de burin geschilderde prentdruk. De Beschrijvinge van de hlijde Inkoomate, Rechten van Zeege- bogen en ander toestel op de WeVcootnsle van Bare Majeategt van Gr oot- Britannien, Vrankrijk en lerland, tot Amaterdam, den 20 May 1642/ te Amaterdam, by Nicolaea van Ra- veateyn, voor Pieter Nolpe, Boekverkoper in de Calver- atraat, bevat zes platen, Allegorien, en de zes Triumf poorten, daar ze in vertoond zijn, naar de teekeningeii van Jan Wil- de ns door Nolpe gegraveerd. Het daarbij gevoegde portret van Samuel Coster is door R. Perzij n naar J. Sandrart gegraveerd. Voorts graveerde bij een afzonderlijke prent, in drie bladen naar de schilderij van Pieter. Potte r, vader van den beroemden Paulus Potter. Zij stelt voor de Albeelding van het puyek der Burger- Ruyteren , door last der Beeren Burgemeeate^-en veryadert, om de Koninginne van Groot-Britanie Maria, op den 20 May in den jare 1642, Amaterdam, bezoekende, in te halen. Opperritmeester waa Heer Dirk Tholinx, voorzittend achepen en Hopman van een Vaandel Bürgeren; Tekendrager da Heer Johaii Oetgena, Jonck- Heer van Waveren, Ruygenea etc. Ritmeeatera plaats houvoer, de welaf-gereden Joachim Verpoorten, Voorts bestont de Vaen uyt de navolgende enz. En hierop volgen 132 namen van allen, die in vollen dos te paard de inbaliug verheer- lijkten. Deze plaat, en drie der Allegorische voorstellingen, met twee eerepoorten golden op de genoemde verkooping f 170. Hij gaf ook een boekje, bevattendc afbeeldingen van koddige liguren, in den stijl van Pieter Quast, of Jacob Callot met gecartoucheerde randen 8o. getiteld : ’< Boeren-leveu door Pieter Nolpe in H cooper gemaeckt Digitized by Google 282 «n vytgtgeeen U Amsterdam ; waarvan latere ait^aven bij Wilh. de Broen bestaan. Voorts een diei^elijk boekjs in 8o. oblong met meer fig;uren op elke prent, fraai geetst. Nag- ler beschreef 43 notnmers van zijne werken, waaronder nlet voorkomt: De Deugd ivyst Herktües de wegen, der wereldscke deugden en ondeugden, naar Pieter Potter in plano. Begrafenistrein van Z. H. Prins Fr ederik Hendrik, naar de teekening van den architect Pieter Post, 1651. Hij leefde nog in 1670. Zic Van Evnden en Van der Willigen, Geteh . d. Fad. Sekildark. bl. 80, 225; I m m e r z e e I, t. a. p. bl. 266; Kramm, t. a. p. bl. 1204, 1205; Kobns cn de Kiveconrt. NOLTHENIÜS (Abr.\ham) beoefende, toen hij te Leyden studeerde, de Latijnsche poezy en plaatste o. a. een gedieht voor de Dissertatio 3a de categoriis in genere van zijn vriend Abraham Hasins. NOLTHENIÜS (O. A.) schreef eene Dissert. de education» pauperum in Civitate in Acad. Rheno-Traj, def. Amet. 1825 8o. Zie Cat, d, Maats, r. Neerl, Letterh, D. II. bl. NOLTHENIÜS DE MAN (Anthonie Willem Hendrik) luitenant generaal bij den generalen staf, ridder der koninkr lijke Nederlandsche orden, lid der Akademie van Beeidende Künsten, overleed te ’s Hage den 28 October 1842, in den ouderdom van 49 jaren. Hij was eerst bij den waterstaat, later bij de genie, eindelijk bij den algemeencn staf geplaatst, en beoefende in zijne snip- peruren de vaderlandsche geschiedenis en oudheidkunde en had een belangrijke collectie teekeningen en portretten van oude en moderne meesters, portretten, handschriften en ondheden, waar- van de catalogus is uitgegeven. Zie Bredaseke Courant 27 Oct. 1842. NOMIU8 (Nicol.a.as), R. C. pastoor; in 1626 in den ouderdom van 45 jaren gestorven. Müller vermeid! twee portretten van hem. Zie M n 1 1 e r, Cat. van Porlr. NOMSZ (Joannes) in 1738 geboren, trad in zijn jeugd in zeedienst, doch zulks hem niet meer aanstaande, bleef hij aan wal. en huwde eene wednwe, eigenarea eener suikerraffina- derij. Door zijne neiging voor Studie verwaarloosde hij zijne zaken, die vooral na den dood zijner vrouw, in 1789, hoe langer hoe meer achter uitging: hij trachtte zijn levensonder- houd met schrijven te verdienen, en gaf zelfs les op eene lagere school der Portugeesche Joden. Nomsz was een der vrucht- Daarste schrijvers en maakte zieh als dichter, heldendichten, leer- Digitized by Google 283 dichten, hekeldichter, romsn* en üeschiedschryver, criticqs en als algemeeH bel>esprit bekesd. In 1764 trad by alstooneel- dichter met eene vertalin^ yan Piro ns treurspel Ferdinand Cortet, welken arbeid hij ijveri^ vervolgde, leverende aaii het Amsterdamsche tooneel jaarlijks ettelijke nieuwe stukken, zoo eigenvervaardigden als verhalingen. De goedkeuring ja de geest- drift waarmede somraigen bij het publiek ontvapgen werden, deed hem met dien arbeid voortgaan, zoodat er meer dnn -IO tooneelstukken van hem voorhandep zijn. Het Iqngst hielden zieh Hambroek, de Rniter eo lUaria van Lalain staande. Op zijne twintig eerste tooneelprodacten (name- lijk van 1764 — 1782 uitgegeven) gaf hij eene autocritiek in het licht, een svonderlijk mengelmo&s van eigenlof, kenneren- oordeel, apndniding van opgemcrkte scbopnheden, valsch ver- nuft, gemeene beeiden en uitdrukkingen, nietige vitterijen en brabbeltaal. Meermalen, en soms vrij scherp, zijn deze toopeel- stnkken en vooral de drie laatstgenoemde, opentlijk bpoordeeld en getoetst geworden. Gelukkiger slaagde Nomsz in zijn vroegeren tijd in het overbrengen van Fransche tooneelspelen, en zijne bearbeiding van Aihalia, den Cid, Zaire en Soliman de tweede voor oo|} Nederduitsch tooneel. In sommige zijner oorspronkelijke blij- en kluchtapelen heeft hij in sommige opzigten Langend ijl( overtroflPen, Even als treurspeldichter poogde hij als heldendichter Vol- taire na te volgen. De Henriade bragt hem gewis op het denkbeeid tot het vervaardigen van zijn langdradig gedieht, in 24 Zangen getiteld: Wiäem de eerste, of de Grondlegging der Nederlan^che Vrijheid. Tien jaren later (1789) gaf hij een gelijkaoortig cyclisch gedieht (Maurits van Nassau, Prifts van Oranje) van veel minder gehalte dan het eerste. Eren langdradig en onbevallig is ook zijne berijmde vertaling van Florians Nnma Pompelius. Men erkent er den autheur van de Attalia en Zaire niet in. Schoon geen Italiaansch verstaande, onderoam Nomsz toch eene overzetting van T a s s o ’ s Ver- lost Jerusalem, waarvan echter alleen het eerste gcdeelte het licht zag. Gebrekkig, zelfs slordig is zijne vertaling der Fa- belen van J. de la Fontaine, ln zijne dichtverzameling, geti- teld Mengtlxeerken, in 1782 in het licht versehenen, ontmoet men zijne beste gedichten o. a. Aan den Philosooph is regt Uoratiaansch. Zijne Vertelsels zijn los, naif en bevallis. Ook zijne hekeldichten verdienen lof: de zedekundige aanmerkingen zijn doorgaans vrij scherp en cynisch en de karakter schildering lerendig en prächtig. In zijn opslel in proza, waarmede hjj dezen bandel sluit (Abdallah of het onvolmaakle geluk) oootste hij Voltaires Zadig ou la destinee na. Als prozaschrijver heeft hij Verdiensten, vooral door zijn Mohammed, of de Hervorming, een politiek godsdienstige roman. Digitized by Google 284 ia 1780 uitgegeven en zijne Vertelaela (1781 — 1785), Mijne üitapanningen, de Historie van Piet Snot, De tooneelspectator en anderen. Hij overleed den 25 Augustus 1803 te Amster* dam in het St. Pietersgastbuis, Zijn portret is meer dan eens door R. Vinkeles naar H. Pothoven, naarJ. Verategen en naar D. Bruyninx vervaardigd. Zijne Schriften zijn : Nina, oj de door Uefde gewordene tirdose, trsp. (vertaling) tn. tang. z. p. of j. Denkelijk ’s mans eerste in druk gege- ven tooneelarbeid, oorspronkelijk niet voor het pnbliek, maar voor een bijzonder gezelschap bestemd, blijkens het naamloos geschreven voorbcrigt. Ferdinand Cortes, ovenoinnaar van Mexico, trsp. gev. n. h. Fr. van A. Piron. Amst. 1764 met titelpl. van S. Pient. Titus, trsp gev. n. h. Fr. van De Belloy, Aid. J765 met titelpl. van Vinkeles naar C. Ploos van A mstel. De Maats, van Ned. Letterk. te Leyden beziteen exemplaar met voor* inges. uitslaande pl., voorstellende de Romeinsche Hof-Gallery, met de afbeelding van het 8ste tooneel des 4den bedrijfs, naar de schilderij van J. Andriessen en H. Numan, ge- teekend door J. Bulthnis en gegraveerd door J. de Wit 1788 4to, en portr. van H. L. Lekain, ComÄlien du Roy, in den rol van Titus en Brutus en naar Huquier Als, door J. B. Michel p. 32. Amosis, trsp. Aid. 1767 met titelpl. van S. Fohke. Hiertoe behoort. Aanspraak aan den Heere .... toen zijn Ed. My, by de vertooning van Amosts, in zekere verdrietige zaak loüde inwikkelen (vierre.gelig diclitstuk), mondeUng extempore voort- gebragt, 1767. Noodige Onderrichting van J. N. omtrent verscheidene uit- strooisels rakende zijn trsp. Amosis, Amst. J. Smit, 1768. lemant en NiemaiU, zinspel, Aid. met titelpl. vanS. I’okke. Hiertoe behoort W. van Ollefen Caspersz. Dkhtregelen op het Zinnespei I en N van J. N. Zoroaster, trsp. Aid. 1788, met titelplaat van S. Fokke. Hiertoi! behoort Op het trsp. Zoroaster (dichtregelen get.) Sauve erreur. — Schouwburg-verzoek ter begravinge met Zoroaster Amst. 1768, teegens den, 12 Dec. 4o. Aan den liefderij'ken Aanspreker, die mijnen vermoorden jongsten zoon Zoroaster zonder eenig loon heeft grafwaarts geholpen (klinkdicht), 1768. — Aan een naamloozen briej- schrijver (na de uitgave van Zoroaster) 1768. — Aan de Heeren Douwes (dichtregelen), 1768). Bescheidene Aanmerkingen over de beoordeeling van Amosis, voorkomende in de Nieuwe Vad. Letteroef. D. I. No. 10, alsmede eette körte Verband, over het trsp, T^roaster, Amst. 1769. Digitized by Google 285 Hekeldigt voor den Heere J. Nomaz, (er afgedwotiffen ver- dedigtng van AttuyuaSijs {L. F. v. B. (Le Francq van Berkhey, gedrukt voor den Schrijver, 1769. — Zotskap voor de Naamlooze CabaU van eerlooze, zoutelooze en faam- rovende Lasteraars van J. le Francq van Berkhey, of de zoogenaamde Verdedigers der Heeren Notnsz wegens Zoro- aster, en tegens het Hekeldicht van Akakiades, L. F. v. B. enz. Ferste en aller laatste stukje. Gedrukt voor den Schrijver, 1769. — Verstaanbare en toelterzaake doende Wederlegging van ’t Weder antwoord door L. N. raakende de bewuste aan- merkingen over den Zoroaster, trsp. door J. Notnsz, verrijkt met een treurgalm op het eeuwig vaarwel van den tegenschrij- ver, door A. Henriades V. S. Amst. Gedrukt voor den Autheur, 1769. Jochetn Durfwel, Io Paean voor de paakunUante Cahale van A. B. C. etc. op Fopland in ’t jaar 1, 2, 3, enz. met spotpl. — Proeve van Hekelprullen, of een Toontje Hooger ter Wedergalm en Grafschrift voor A. Henriades, V. S, an- der het kenmerk V. S. Vipera Scabiosa, bij gelegenh. van zijn Eervergeten en met BordeeÜaal opgevulde Wederlegging legen L. N. zonder pl. en j. De Graaf van Warwik, trsp. gevolgd naar het FVansch van De la Harpe, Amst. 1771. Met portret van J. N. geb. 1738, naar ü. Bruyuinx, 1771, door B,. Vinkeles, 1772, met tweeregelig onderschrift van P. J. Uylenbroek. Athalia, trsp. getrokken uit de H. S. door Bacine, uit het Franach overgezet, Aid, 1771- Bajazet, tr^., gevolgd naar het Fransch van Racine, Aid. 1778. De Cid, trsp. door P. Corneille, verrijTci met leerzame Aanteekk. door de Voltaire, enz. het Fransch gevolgd, Aid. 1771, 1772, 2de dr. Amelia, trsp., gevolgd naar het Fransch van de Voltaire, Aid. D. Klippink, 1772, Aid. Jz. Duim, 1772. Soliman de Tweede of de drie Sultanea, blap., naar het Fr. van Pavart, Aid. 1775, met titelpl. van Vinkeles naar H. Gravelot. — Aan de uUmuntende Actrice, Mg. Eiiz. Pilotti, ter geleg. van het speien van de Bol van RoxeUane, in het blsp. Sol. de Tw den Isten Nov. 1774. — Op de uilgave van den Sol. de Tw. blijsp. in het Nederd. berymd door J. N. (get.) Lee Honneurs soutiennent les Arts, 177'''). — Nomsz, Aan het Tooneel- en Dichtlievend Genoots. Utile et Amüsant (ter aanbieding van zijn Sol.J Amst. 1786 Antonius Hambroek, of de belegering van Formosa, trsp. Amst. 1775, met titelplaat van S. Fokke, 1776. De Lanäloopster, Opera, gev. naar La liohemienne van Favart, Atnst. gedr, voor de Liefh. z. j. Aid. 1776 Digitized by Google 286 itip. (nftar hüt t'raftsch van de Voltai*e)j Aid. 1777. — (W. van Olleäfen Cz.) Oidachtm bij de verioo- nitiff van het tr$p. Zaire ent. Maria van Ltdain, of de Verovering ra« DobmiJci trtpi Aid. 1778, met titdplaat van Th. Koning, naar J. Boys, 1779.- Ripperda, of de Inneming van Haarlem, trsp. Aid. 1779; Mich. Adr. de Ruiter, trsp. Aid. 1780. — Noodig Bericht aan het Pubitek, wegens het Treurapel van J. N. verkeerdelijk door Zijn Ed. genoemd .M. A. de B. Akl; 1781j — De Eer des tweeden Vondels verdeedigd/ of onpartijdige Aanmer- hingen op het otdangs uitgekomen Geschrift, ten tytel voererhde Noodig Bericht enz. — De Lachebek (Woensdags-verloog.) z« pl. of j. (Amst.) — De ßriuche baldadige Trotsheid, bewee- zen en beteugeld ent., door een Vad. Schr^ver, dewelke tot tijn Bazis of Text genomen heeft, tien Regele uii het trsp. M, A. de R. door J. N. Alovt te bekomeni De Man van Yertrouwen, klsp. Amst. 1781. De Doggersbankers, trsp. Aid. 1782. Het Weesldnd van China, trsp. naar de Voltaire, Aid; 1782. Yerh. bv«r den Orphelin de la G/dne, van Voltaire, Aid. 1782. Met voorgev. pl. van ’t l5de Bedr^, 7de Tooneel door A< Fokke Sz. naar J. E. Grave. De Driftige, blsp. Aid. 1782; Yriendelijke Aanmerkingen op het blsp. de Driftige van Jt N, (Dichtregelen), Atust. 1783; Cora, of de Perxtanen, trsp. Aid. 1784, met titelpl. van C. Bogertg, naar J; Boys. De Hertogin van CorcUii, trsp. Aid. 1784, met titelplaait als voren; Aanteekemngen op alle tijne Tooneeltlukken, Aid. 1784; Jemand en Niemand. Zinnespei, Aid. 1785. — Op het Zinneepel ent. gegeven op den 8 van Bloeimaand 1786, achter de Deserteur ent. ter siuiting van het Tooneel ent. door W; van Ollefen, in Gelegenheidsgedichten van het Tooneel-Qet. Oefening kweekt Kennis. Barthdomeus Las Casas, trsp. Aid. 1785, met titelplaat van B; en B. Vinkel es, naar J. Buys. Oldenbameveld, trsp. Aid. 1787, met titelplaat en portret van O. naar J. Buys, door £. Vinkelcs. De Hutgchelaar, blsp. naar den Tartuffe van Moliere, Aid. 1789; Gabriela van Yergy, trsp. (naar heft Franscfa van De Bel* loy), Aid. 1789, 1791. Lodewijk de Zestiende, Koning van Yranhr^h, trsp. Aid. 1793. Maria Antoinette van Oostenrijk, koningin van Yrankryk, trsp. Aid. 1794. Digitized by Google 287 Semiramis, trsp. naar het Fransch vau Voltaire, Aid. 1801. Verzamdde stukjes in 't ligt gekotnen, bij geUgenheid der uitgave en vertooning van den Zoroaster door den Heer J. N. Gedr. voor de Liefh, 1761 Rederijkera Lierzang, opgesteld voor de actheure en actricee van den ^mst. Schouwb.; toegezonden aan de E. E. Heeren Regenten, — gedickt door Kleptomisus Re/erinus {J. N.J op het eiland van verwarring bij Stultus Narcissus, Amat. legen het stuk Don Louis de Vargaa, of de Edelmoed. Wraak, van dat jaar 1783. Aan Lubbert Lubbertsz, (Amst.), 1773, 8o. Brief van zeker op reis zijnde Dordrecktschen Heer, wegens zaben den Amst. Schouwb. betreffende ter toetze gebracht, door een Gezelschap, onder de Zinspr. Virtutis et Artis amici, Amst. 1774, 8o. Denkelijk van J. N. legen Brief van een Heer te Dordr. aan zijn vriertd te Amat. wegens het Enga- geeren der Amst. Acteurs en Actricea, enz. Apolloos Welkomgroet aan Zijne Doorl. Hoogh. Widern den F en«. Üitgesproken door J. Fant, toen Zijne Doorl. Hoogh. den Amst. &chouwb. met Hoogstdeszelfa tegenwoordigheid ver- eerde den 1 Junij 1768, benevens de Dankzegging ent. 1768. Het Orakel «n den Tempel der Ned. Dichteren, of de kunst- vriend van J. le Francq van Berkhey, M. D. Leyd., C. Heyligert, 1769. — Opdragt aan de Eerw. Broeder- achap onder de Zinspreak: Oefening besckaaft de Künsten . — Op het eerate Burgemeeaterschap van mr. Jonas Witsen (1765). — Ter tweede Verheffinge van Mr. Leonh, Kuys- ten van Hoezen, tot Schepen der stad Amat. d. 3 Febr. 1776. — Huweiijks FormvUer voor «die verlief de Pastoren ent. Saamgestdd op de Synode te Schuddebroek, z. pl. of j. — Grafschrift voor den Dichter Lucas Pater, 1781. Ned. Dichtk. Schouwb. 3 d. Aid. 1786, 1789, 1791. Dicht- er. Frosastukjea van verschillenden inhoud, in bezit der Maats, van Ned. LeU. Aanspraak aan de Leden van het Tooneeiöefen. Gen. Oef. kweekt Kennis, binnen Amsterdam, bij het openea van destüfs Tooned d. 10 i>. Herfstmaand 1786. Samenspraak tussclten Jan en Hein, gedickt ter Zilveren Bruiloft van Joh. Gill. Reisig en Anna Telgiiorst, 12 Maart 1772. Dichtstukjes van het Ware Vaderlandlievende Gezelschap, ten Zinspreuk voerende: De Zucht voor ’t Vorstlijk Huk, voor Kerk en Vaderland, Is hier tot Schibboleth, de Staten lief- deband. Op Cat. der Bibi, van Witsen Geysbeek, bl. 87y körnen voor J. N. Tooneelpoezy , 12 d. melpl. 1769, Poezg, Amst. 1767. Digitized by Google 288 Mohammed of de hervorminr? der Ärabieren, Amst. 1780, 2 fl. 8o, Willem de I of Grondlegger der Ned. Vrijheit, in XXIV Zangen, raet pl. Amst. 1780, 4o. Vaerien voor Capellen tot den Pol, (door J. Ver- veor, G. J. G. Bacot en J, N.), Amst. 1785. Mengelwerken, Amst. 1776, 1782, 4o. Aan den Ned, Dichter J. N. bij de vitgaave van tijnen WiUem den Eerelen, enz. Amst. 1780, 4o. Vertelsels, Aid. 1785, 8o. Vad. Brieven en Versen, Amst. 1785, 8o. 2 d. J. de la Pontaine, Fabelen in Nederd. Vaarsen over- gebragt, Amst. 1786, 5 dln. Leven van Karel V, Aid, 1787, 12o. Leven van Philips II, Aid. 1787. Maurits van Nassau, in 6 Zangen, Aid. 1790, 4o Oitspanningen, Aid. 1790, 8o. 2 st. Vertelsels, Aid. 1792, 8o. 3 st. Nagelaten Tooneelpoizy , Amst. 1818, 2 d. 8o. Zie Siegenbeek, Bekn, Ges. der Ned. hell. bl. 275; van Kam|iun, Bekn. Ges. der Ned, Leit. i). II. bl. 134, 133, 169, 168; de Vries, Proece eener Ges. der Ned Diehtk. 1). IT. 1>1. 292 vol;:g. Wilsen Geysboek. B. A, C. Wonrd. I». IV. bl. 514 vplg;:. Knnst- en Leit. 1803. I). H. bl 110, 1812. I). fl. bl. 100 UoTlot d’Escnry, HoU. Roem in Kunst, en Wet, D. A. IV. (2) bl. 585 — 558, 569, 721, 722; Huberis, Ckron. Bandl. voor de beoef. van de Ges. der Ned. Leit, hl, 115; Arrenberg, Naamr. bl. 380; Cat. der Maats, van Ned. Lett. D. I bl. 228, 263, 264, 276. b. bl. 37, 151—158, 263, D. II. bl. 534—536, 556, D. III. bl. 93, 157; Äanh. op Nieusoenh.; Kobas en de Bivecourt, Müller, Cat. van Porlr. NONNIÜS (Lodovicos) of Nonius, zoon van een Ant- werpsch geneesbeer uit Portugal, werd in Antwerpen geboren, bloeide in ’t begiu der zeventiende eeuw en muntte als genees- heer, geschied- en letterkundige en Latijnsch dichter uit. Hij schreef: Hispania scilicet populorum, urbium, insvlarum ac ßuminum Descriptio, Antr. 1607, 8o., door Scaliger geprezen. lehthyophagia, seu de esu Piscium, ibid, 1616, 8o. Diaeteticon, sive de re Cibaria, Libris IV. Antv. 1627, 8o. 1646, 4o. Comment. in Jtd. Caesarem, Äugustum Tiberiumque Hub. Oohtti, Ibid, 1620, fol. 1644. Comment. in Hub. Qolttii, Oraeciae üniv. Numsmata, Ibid, 1620, 1644, fol. Zijnc gedieh ten zijn veispreid b. v. in Fama poathuma J. Lipsii (Epicedium I. Lipsio) en in de Del. PoU. Belg. Gru* teri, T. III. p 693—699. Hij had voor de pers gereed Elogia Hispanorum arma iilustrium Peerlkump prjjst zijne poezy. Digitized by Google 289 Zio F. Rweertii, AU. Belg. p. 521 S. Val. Andreai, Kil. Belg p. 636, 637; Foppeng, Bi6/. Belg. T. II. p. S34; Anacl- m i Banduri, Bibi, Bummaria (eä. Fahr ) No XIV. p. 21, 24, 25, No. XLVII. p. 48; Frevtag, Anal. Lilt.p 636; Saxe, Oaoin. T. IV. p. 185; Peerlkaiup, de Poel. Lai- Neerl. p. 226, 227‘ Parn. Hoeuift, Farn. Lat. Belg. p. 116, 117. NONNAHT (Jas) Dominikaner monnik, gestorven 27 Mei 1626. In zijo klooster te St. Omer bewaarde men van bem, in hands. Sermons sur la Prophele Joel, door hem in 1616 gedurende de vasten in de Cathedrale dezer stad gepredikt. y.ie Paquot, Bern. T. II. p. 27. NONNE (N.) Schreef : boetpredikatie over Arnos VII : 4 — 6. Amst. 1740. Zie Arrcnberg, Naamr, bl. 380. NOODT of NOOT (Adolpitüs IIenrictis) predikant te Beek en TJbhergen (1721), Deutekom (1722), Doesburg (1743), knram in 1729 als hoogleeraar in de godgeleerd heid te Harderwijk in plaats van Ens in aanraerking. Zie Mouman, Geschird, d, Geld. Hanges. I), II. bl. 149; Do .lollgh, Naaml, d. Ptethk. in Gelderl, bl. 381. NOODT (Gerakd) zoon van Pieter Noodt, gemeensman te Nijmegen en van Gijsberta Biesman, werd den 4 September 1647 aldaar geboren. Uij bezocht de Latijnsche school zijner vaderstad, en maakte onder Pieter Weriqh en Isaac Gruteriis groote vorderingen. Op zijn 16 jaar achtle men hem in Staat de lessen aan de te Nijmegen opgerigte academie bij te wonen. Hij legde zieh onder Joh. Schul- ting, hoogleer.aar in de gesebiedenis en welsprekendlieid, zijn bloedverwant, op deze vakken toe cii ontving onderwijs van Theodorus Cranius in de wijsbcgeerte en wiskunde. Op raad \an een vriend begou hij onder Petrus de Greve de regtsgeleerdheid te beoefenen en verdedigde in 1668 twee disputen. Vervolaens begaf hij zieh naar Leyden en hoorde er Daniel Colonius, Adriaan van Th ienen, Etienne Maichand en George Koenraad Crucius over de regts- geleerdheid en Gronovius, de vader, over de fraaije lotteren. Na Paschen van 1669 ging hij naar Utrecht, waar hij de achoorzaal van Jan George Graevius bczocht en liet zieh den 9 Juidj te Praneker 1669 tot doctor in de regten promoneren. llierop Zette liij zieh te Nijmegen als advocaat neder, en ver- wierf in 1671 grooten roem door zijn pleitgeding voor twee misdadigers. Tot belooning benoemde men hem, schoon hij den ouderdom van 24 jaren naauwelijks bereikt had, tot hoog- lecraar in de regten, ln October 1677, gedurende bet congres 19 Digitized by Google 290 te Nijmeireii, bood hem de srevolmairti^ide v:m den ketirvorst van Brandenburg, in naam van de regering van Kleef, waarvan hij lid was, een gewone leerstoel in de regtsgeleerdheid te Does- burg aan, doeh, ofschoon de hoogeschool van Nijmegen op het punt stond van opgeheveu te worden, wilde hij haar toen niet verlaten, doch aanvaarde in 1 Mei 1679 den leerstoel van Ulricus Huber, tot raadsheer in het hoogen raad van Fries- land benoemd, te Franeker, en hield den 6 October van het- zelfde jaar zijne intreerede de civili prudentia et naturalis iurts cum civili cognatione. Tweemaal sloeg hij het aanbod der curatoren van de Utrechtsche hoogeschool af, doch toen zij hem voor de derde maal beriepen, nara hij het aan en hield er den 12 Februanj 1684 zijne intreerede de Causis corruptae Juris- prudentiae. In 1686 werd hij tot gewoon hoogleeraar in het staats- en burgerlijk regt naar Leyden beroepen. Zijne oratio inauguralis is nict bekend, doch bij het nederleggen der Eectorale waardigheid, in 1705, toen voor de tweede maal door hem bekleed, hield hij eene hoog-merkwaardige redevoe- ring de Religione ab Imperio jure gentium libera, in het Fransch, Engelsch, Uuitsch en Nederduitsch overgezet. Gedu- rende de drie lautste jaren van zijn leven, namen zijne krachten af, en na eenige aanvallen van beroerten, waarvan hij door de zorg van Boerhaave herstelde, kreeg hij den 1 Aug. 1725 een heviger aanval, toen hij bij zijn schoonzoen op diens buitenverblijf bij Haarlem was. IJij liet zieh naar Leyden ver- voeren en overleed er tivee dagen later, 15 Aug. in den ouderdom van bijna 68 jaren. Zijn stoffelijk overschot werd te Nijmegen in het vooroudelijk graf bijgezet (1). Hij huwde 26 April 1686 Sara Maria van der Marek van Leur uit ’s Hage, die hem in Oct. 1698 door den dood ontnomen werd, tot wicr cere hij sprak in zijn Epistola Dedicatoria Julii Pauli ad Nicolaum Thomam van der tUarck van Leur, haar broeder. Zijne eenige dochter Sara huwde Johannes Ham van den Ende, zoon van Abraham van den Ende, advokaat te Amsterdam. C. Valk heeft hem, in zijncn mannelijken leeftijd, in plaat gebragt: A. van der Laan en de Ejfigies bij van der Aa vertoonen hem in zijnen ouderdom. Hij gaf in bet licht: Oratio funebris in obtlum P, de Greve, jur. prof. Noviom. 1678. Probahilium Juris Liber primus, Lngd. Bat. 1674, 4o. Liber II et 111, Ibid, 1679. Op verzoek van H. van Be- vern ingh, afgevaardigde op den Nijmeegschen vredehandel, gaf hij het vervolg in het licht, getiteld: Probabilium Liber (1 ) f aqnot stelt zün sterfjaar 1715. Digitized by Google 291 IV, quilm» accedunt de Junadictione et Imperio Libri II et ad Legem Aqmliam Liber aingtäaria, Ibid, 1691, 4o. ln deze uitgaaf verdedigt hij zieh legen de kritiek van Christ- frid 'Waechtler, advokaat te Dresden, die uitgegeven had Notae ad Ger. Noodt J. C. et Anteceaaoris Probabilium Juria Civilia Liberoa trea, Wittenb. 1681, 8o. Ook in zijne 0/>u«cuZa rariora, Traj. ad Hhen. Jac. van Lanckom, 1733, 8o. p. 191—336. Diaaert. de Civäi prudentia, habita Franekerae Friaiorum a. d. 6 Oct. A. M, DC. LXXIX, cum auapicaretur Juria Profeasionem, Franek. 1679, 8o. Oratio de cawtia corruptae Jurisprudentiae, habita Ultraj, ad Rhen. Prid. Id. Febr. MDC. LXXXIV, Ultr. 1684, 4o. De Foenore et Usuria Libri III, in quibua multa Juria Civilis, aliorumque Velerum Auctorum loca aut dluatrantur, aut emendantur, L. B. 1698, 4o. Dissertatio de iure aummi Imperii ei Lege Regia, habita in Acad. Lugd. Bat. d. d. V. Id. Febr. M, DG. XCIX cum Magnifici Rectoris munere abiret, L. B. 1699, 4o. In ’t Frausch vertaald door J. Barbeyrao, Amst. 1707, 1714, 1731, 12o. ln het Engelsch door J. Savage, Lond. 1708, 8o. In het Ned. met den titel; Redevoering over het recht der Opperste Magt, Amst. 1784, 8o. Opera Varia, L. B. 1705, 4o. Julius Paulas, aive de Partüs expoaitione et nece apud Veterea, Uber aingtdaria, L. B. 1700, 4o. Auctior ibid, 1710, 4o. Diocletianus et Maximianua, aive de transactione et pactione Criminum Uber aingidaris, L. B. 1704, 4o. Dissertatio de Religione ab Imperio Jure Gentium libera, habita in Academid Lugduno-Batavd, a. d. VI. Id. Febr. A. M. DCC. VI cum aboret Magnifici Rectoria muuece, L. B. 1706, 4o. In het Fransch vertaald door Barbeyrac, in het Engelsch door Savage, in het Ned. met andere Schrif- ten over het zelfde onderwerp van J. Locke, B. Hondley, J. Driebergen en eenige uittreksels over de zedeleer der kerkvaders, 1706, 1734. Afz. De Godadienst vrij van heer- Bchappij, 1706. Redevoering over het recht der Opperste Magt, Amst. 1784, in bet Hoogd. Frankfort en Leipzig, 1724, 8o. Obaervationum Libri duo in quibua complura Juria civilia, aliorumque Velerum Scriplorum loca aut illualrantur aut emen- dantur, L. B. 1706, 4o. Het 2de boek is vermeerderd in de uitgave van 1713. De formd emendandi doli mali, in contrahendia negotiia ad- miaai apud Veterea, Liber, L. B. 1709, 4o. Christfrid Waechtler heeft dit werk op verschillende plaatsen aange- vallen m Journal de Leipsich, 1709, p. 413. 19 * Digitized by Go(^Ie 292 Optra omnia, curn ante edita, tum adhuc inedita, L. B. 1718, 4o. Behalve de genoemde werken vindt men hier nog in De üsvfructu Libri duo, in quibus multa Veterum loca aut emen- dantur aut explicantur. — i4d Edictum Praetoris de Paclts et Transactionibus Liber Singularis, Comment. in D. Justiniarii Digesta, eive Fandeclas Juri» enuclead ex omni Vetere Jure coUecla; quorum prima pars in IV libros distributa; hoc volumine exponitur, L. B. 1716, 4o. ^mica Besponsio ad difflcultates Juiio Paulo, sive Libro de Partus exposilione et nece, nuper notas a Viro Amptissi‘ mo Cornelio van Bijnkershoek, Jet» .... Opusculo de Jure occidendi, vendendi et exponendi lileros apud Romanos, L. ß. 1722, 4o.; lurdruk met de repliek van Bynkershoek, L. B. 1723, 4o. Optra omnia, ab ipso recognita, aucia, emendata multis in locis, tdque in duos Tomos distributa, L. B. 1724, fol. T. 1. p. C44. Tomus II continens; Comment. in D. Just, sanc- tissimi Principis, Libros XXVII Digestorurn sive Pandectarum. Juris enudeati ex omni vetere jure collecti adhuc ineditum, praeterqu'im ad Libros priores IV, pp. 590. It. Huic novae Ed. in/er olia accessit V. CI. Joannis Barbeyracii IJist. Vita Auct. Narratio, L. B. 1735, fol. 2, vol. pp. 648 et 590. iJeze uitgave bevat, behalve het leven van Noodt. nog: Responsum in causa Matrimoniali (T. I. p. 645 — 648). Dit Responsum vindt men ook in het 3de decl der ülr. Consult. en is in het Lat vertaald door Alex. Arn. Pa- genstecher, en gevoegd in zijn Imerius injurid vapulans, Gron. 1702. In de Bibi. Blijswijck., T. II. p. 147 waren in ms. Noodt Definitiones et Decisiones Institutionum D. J u s- tiniani. Zie, bebitive het l'ita Rnodtii vdür de laatste uitg. zijncr Opera door Biirbeyrac, hlog. G. N, in Act. eruit Suppt. X. 2 — OG. Morhofius in Pal Prait. L. PI. Seet l'Ill. § 4. p 593, T. Uj nnrmaurii, T’aj. Erud. p. 249—953; Vriemoct, Ath. Fris. p. 58V seqq. Suxe, Oitom. T. V. p 220, 221; Anal. p. 618; ü. titolle, ad lieumann.^ p. 447; Königii, Bibi. Vet. et Noo. voc. Cut. llibl. Eunao. T. 1 VII. p. 1471, btruvii, BM. Juris, p. 119, 141, i:.E, IC2, 171, 18.1 198. 327,351, 404; H J. Arntze- Iiiu4, Oral, de optiuia Juris Romani ant. forma in 0 . Boodlii spect, 'I'r. Bat I788|; T L. lloukens, Oral. Sciol. in laudem G. N. Jur. pro Nocium, 1747; .1 G. Graevii, Episl. ad N. llems. in Sylt. Burm. T. V. p. 649; Ulr llubeinu, Eunom. Rom. p. 07; .i . G lleineeciuf, Opttsr, Var. Sylt. p. 989; ,1/i.if. Obs Vn|. IV. T. 1 p. 1!0, I3-I. T. III p 271—301; Kabricii, Bibl. Ant e X\ l. § lij; tc Water, Narr. p. 195; ll erioga, de Aud. J>. 142, 163, 200; Ail. Erud. Lips. Junii, 1691. tivpt. 1709 Nor. 1723. ,IuM. 1724 buppl. T. III. Sect. V, p 234. T. X p. 86. Rosa Ist, Etps. 1726. p. 1397; Btogr, Univ.; Biogr. Giner.; Biogr. Digitized by Google 293 llinl.; Chuusepio, Nn%v, Deel. T. TU; Niceron, Uen. T, XVI. fl. 303; Biirbcyrac, Eioye de G, If, in Ree d. Dise . xur die. mat. Amst. 1731; Paqnot, Mem. T. I. p. 181 — 192; Biil- Rate, T. IX. p. 32-i. T VI. p. 375—380; Jour». Litt 1713. T. I. p. 2; Jöoher, Adeluuc en Ro icr mu ii 3, Bauer, Iuglern, Beitr. eur Jue Biugr . T. II. P. II, No. XX W. p S6S — 383; Migeri, IIo ogg t ra t e n, Kok, Nieuwenhuia, Woord. der Zem. Koling en de Ki v eco urt, G. van Hasselt, d« Hoog, le Fran, onder Noodt in Geld, tlaandio. 1). I. bl. 351; Siogenbeek, Gee. der L. Hoog. D I. bl. 237, U. II. bl. 157, 158; Bonman, Gee, der Geld. Hoog. D. I. bl. 173, 252, 258, 267, D. II. b!. 635; Vonck voor bl. 91 Iluygen, Bee. vun Doesb,; van Käm- pen, Ges. der Ned. Leit, en !Fel. D, II. bl. 40, 41; Abcoude, Buamr. bl. Arrenborg, Naamr. bl. 280; Maller, Cat. van Portr. NOOMS (Rbnier). Zie ZEEMAN (Ränier). NOORD (Olivieb van) of Noort, in 1588 te Utrecht geboren, zette zieh te Rotterdam neder, waar hij op de markt herberg hield. Hij was de eerste Nederlander die den aard- bol rondzeilde door de straat van Magellaan (12 Augustus 1598) onbeschadigd over Borneo en Java längs de Kaap de Goede Hoop (26 of 28 Augustus 1601) te huis kwam, doch geene ontdekkingen deed. Moll beschuldigt hem vanonkunde in de zeevaart en van noodelooze wreedheid, waarvan hij onwraakbare bewijzen bijbrengt. Hij was overigens niet ont- bloot van schranderheid ; op de Dieveneilanden, waar reeds de Spaansche heerschappij erkend werd, liet hij de Spaansche vlag waaijen, en een matroos monnikenkleederen aantrekken, waiirdoor hij levensmiddelen bekwam. Het is merkwaardig dat van Noord gelegenheid had van de ‘Araucanos, een dapper inlandsch volk, dat zieh moedig tegen de Spanjaarden verdedigde, en aan een dichter dier natie zelfs de stof tot een beldcndieht opleverde, berigten in te winnen. Nopens dezen togt schreef de Groot tnon quidem opes ullas sed darum patriae decus altulit.” In 1602 komt hij voor als scheepsbevelliebber in ’slands dienst, ook wordt hij niet lang daarna onder de verdedigers van Ostende ontmoet. Hij sleet zijne lautste levensjaren te Schoonhoven, en stierf aldaar den 22sten Februarij 1627. Hij werd in de St. Bartholomeus-kerk begraven. Op zijn graf- zerk leest men: Hie ille est, totum velis qui circoit orbem, A Magellano quartns Oliverios. 