title: Fabelen en Vertelsels, in nederduitsche Vaerzen Gevolgd.
creator: Christian Fürchtegott Gellert
text: 5, Zo my uw fchande kan bevryden j 9, Zal uwe deugd hierdoor niet lyden : „ 't Is waar ; en echter . . • ach ! wat kieze ik in deez* nood V* De droeve Gemalin, wier harte, vol van zorgen, •t Gevaar haars mans befchouwt by 't ryzen van den morgen, Geeft zieh du over aan den wil van den Barbaär. Hy bluscht zyn' gloed , en fchaamtloos bid hy haar Ook st ReikoudenLucia. Ook in 't vervolg zyn min te kroonen , En hem de zelfde gunst te coonen. Hy ziec haar met een glimlagch aan : Nu , zegt hy , kunt gy 9 naar uw' wensch , uw' man ontflaan* Opdat hy me echter in 't vervolg niet meermoog'fchaaden» Heb ik voor my dat geen gedaan Wat door voorzichtigheid en min my wierd geraaden : Gy zult niet toomig zyn om 't geen ik heb verriebt. Zy vh'egt , vervuld van fchaamte om 't (chenden van haar^ Naar Danveits kefker, om in vryheid hem te ontmoeten : Maar 5 Hemel I zonder hoofd vind zy hem voor haar voeten. Zy fhat verflyfd ; geen ach ! ontglipt haar; neen : Men ziet haar zelfs geen traanen plengen. Het doodelyk geweld der droef heid maakt allein Haar zid op wraak bedacht 9 en kan geen klagt gehengen. Die wraakzucht is 't,die haar naar 't hof van Karel voert. 't Geluk doet haar den Vorst ontmoeten. « Indien de finaad der deugd , zo fprak ze , u *t harte ontroeit» Hoor haare klagten dan : ik wcrp my aan uw voeten* Het Reinoud in Lucia. 13 Het is ce laat om myn verdediger te zyn : Ik fineek alleen om wraak. . . . Ach ! ftraf de gruwelftukken VanReinoud!..'kSchaam me^öVorstlmy klaarer uit te drukken: Lees die gefchrifc ^ en wees gevoettg voor myn pyo« De Hertog leest : eene eedle imarte Doet txaanen vbeijen längs het vorstlyk aangezicbCi T«r eere van de deugd , ter eere van zyn harte. 6 Vorsten ^ welk een lofgedicht ! De Hertog leest: eene eedle Imarte Doet traanen vloeijen längs het vqrstlyk aangezicht. Maaris geween genoeg als't kwaad de deugd doet kwynent De Vorst bepaalt een* dag: de Günstling moet verfcbynen. Hy komt; de droeve Vrouw komt ook op 't oogenblik. Kent gy dees Vrouw ? vraagt hem de Vorst : een rasfe fchrik Verraad den boos wicht , die het kwaad, door hem bedreven» fiekent, en door den echt haar wil voldoening geeven. De Vorst ontbied terftond den Bisfchop , en de trouw Word in zyn byzyn-zelf gefloten. Deeze Vrouw 9 Spralr J4 ReinoudenJLucia. Sprak Karel toen, hebt gy all^ön uit vrees genonieti; Doch dit bewyst voor haar uw crouw nog niet volkomen. Om haar te noopen tot vergeeving van uw fchuJd, Moet gy haar alle uw goedren maaken. 't Gefchied. „ Lucia , nu ziet ge uwen wensch vervuld : ■„ *k Heb u gewroken : maar om voor het recht te waaken , „ Zo wreeke ik ook uw* Echtgenoot." Men brengt Dp zyn bevel zyn' Günstling Ilraksterdbod. ff. y. Ä. . * « DE • • • 1 ^ » • DE HERDER EN DE SIRENE. ü/en Herder van den gouden tyd, Met zynen laagen ftaat te vreden , Door woeste driften niet beftreden y Deed menigwerf zyn fchaapjes zeewaart treeden » En zong > tot in het hart verblyd. Zyn min wierd niet gewekt door jonge herderinnen. Was hy fomtyds by 't fpel doorDafnesfchoonbekoord, Zy kon op hem niets verder winnen ; De vonkydoor haar geflieht > was daadiykweSrgefinoord^ Een vreemd geval, dat^ zonder Schoone^ Een Herdersknaap gelukkig was ! Wat zwemt daar in de wyde plas ? Dat nu zyn hart zieh moedig toone i Een zingende Sireen! Naauw* word hy. haar gewaar^ Of voelt zyn borst ontvlamd , doch ziet metö^n'tgevaar* Hy ^ f 16 De Herder en de Sirene. Hy ftaat en wil niet langer blyven ) Verrukt , ziet hy de Zangfter aan, « Hy wil zyn kudde rugwaart dryven > ^, En doet die mcerder ftrandwaart gasm, Nu dwaalt ge , 6 kudde alleen : watlecd hebt gy te wacbtcD! De Herder Jbeefc geen* tyd om u thans gaS te flaan. Hy doet, door wcnken, 2fing en klagten. De Schoone zyne min verftaan ; Bied.) met zyn kudde, al 't heil der gouden eeuw haaraag, Zy, in haar kunst by uitftck wel ervaaren, ' Schynt niets te hooren van 't beloovend minnelied j Speelt Aet de golven, fchikt haar hairen, ' Als zag zy zelfk den Herder niet , Terwyl zy echter , door haar afgerechte lonken , Hem tot hcrhaaling noopt, en fterker weet te ontvonken, Ik beri myn eigen niet. De gryze Watergod , Dus zingt ze , i$ meester van myn lot. Zp ik in ernst u kan behaagen, Gaa, door uw bed, my van Neptuin dan vraagen. iiy De Herder en de Sirene. 17 Hy bad. Neen , fprak de God der zee. *c Vergunnen van uw onberaaden bed, Eragt zekeriyk uw onheil meS. Nu gaat, met aarzelende fchreden , De Herder ftulpwaart , droef te moe. Het veld lagchc hem niec langer toe , En, naauwiyks is Neptuin uit zee naar 't ftrand gereden, Of de arme knaap herhaalt dus telkens zyn gebeden : „ Zal deeze Maagd, wier fchoon de zipnen my ontflelt, „ Neptuin I in 't zwalpendnat derzeedanmoetenfterven!*' ^'een , fprak de God , gy zulc ze op u wen wensch verwerven , Want gy begeert haar met geweld. Hoe rept de Schoone nu haar vinnen , Om door de haaren 't flxand te winnen ! Hoe lieflyk is haar zang! Hoe toovrend haar geluld! De jonge Herder fteekt zyn band reeds naar haar uit, Koni,zegt hy,Godlyk beeld!...Maar,door wat vreemd vermögen Word hy weörhouden in zyn poogen ? IIL Deel. ' B De i9 De Herder cn de Sirene. De Scboone, die by mint^ welk.eene ontftekenis F Is flccbts V3ti boven mensch y beneden is zy viscb. Nu vlied Dameet van 't ftrand^teirwyl zyn leden beeven , £n dikwerf heeft hy finCs al 't land de les gegeeven y Dat onze lieflle wensch Qiec zelden dwaashdd is. D E »1 y - - »• » DE B V E N- Xn zeekre bykorf is eetis, uit een' ydlen waan , Ben bui^rlyke twist; ontfban. In 't kort, het was een ftryd van eer, die elk beroerde. Men ftreed wie edeler of Wie oneedler was. 6! Riep de fterke troep, die fteekende angels voerde: Dat fluk ontdekt lich ras. Wat heeft men langer nog te vraagen Wie beter of geringer*^ ? Wy, die, in wanne zomerdagen. Den voorraad naar de cellen draagen ^ Door kunst an vlyt vergaerd, uit bloem en kruidery, Waardoor van onze raat de,honig afdruipt, wy, Wy zyn de besten; dit kan ieder ligt bevatten. 't Is dan eene ydle vraag wie 't waardigst zy te fchatten* £i! riep een andre troep, door zulk een taal geraalct, Hoe wierd yw hoqig toch gemaakt, 20- De B y e n, Als wy met zo veel kunst hct water u niet bragten ^ Dat wy met angels nict befchonken zyn > als gy , Maakt ons niet minder in waardy. 't Voldoet als we onzen pligt altyd getrouw betrachten y In 't ampt>waartoe de Staat ons heeft bekwaam gefchac Hoe laag een denkbeeld ge ook van ons hebt opge\'at , , Zo zal nochtans u de uitkomst leeren , Dat even min als u de Staat ons kan ontbeeren , Dewyl 't genieen belang ons aan elkaör verbond. Dus fpraken zy , waaröp zy ^t waterdraagen Ihakten* Toen moesten ze allen vlien , die anders honig maakten ^ Of zy verfinachten onder 't broeijen ^ en men vond Dat menig cel ftraks ledig ftond. Een Wyz^e zag den ramp , riep de ovrige onderdaanen ^ En wilde nog by tyds tot eendragt hen.vermaanen. Het onderfcheid van pligt voor 't algemeen belang Gecft, fprak hy , niemand hooger rang. Zy, die het best den Staat hun trouwe dienflen wyfin, « Zy zyn alleen de belle byen. % P. S. D E DE HELD EN ZYN KNECHT. l-jen Held ^ die in deri'kryg zicTi ältoos dappcr wccrde^ Verfchcidcn flagen won , veel landen overheerde ; En zieh den lauwerkrans met recht zag toegewyd , VVeek eindlyk, zwaargcwond, naeen* verloren Iftryd , In 't diepfte van een woud om 's vyands woen te ontvlieden > Waar hem een Heremiet in 't vhjchten tegen kwam. Die deczen krygsheld en zyn' knecht ftraks tot zieh nam Om in hunn' nood hcn hulp te fcieden. Hen beider dood genaakt. Met traanen in 't gezicht Ricp toen de knecht: Zoude ik wel in den hemel komen? Ik arm onwaardig man .1 Wat goeds heb ik verriebt ? Myns Mccsters Paarden flcchts getroiiw in acht genomen, Mynheer , in tegendeel , behoeft geenszins te fchroomcn , Die kernt gewis 'er in. Hy was een dapper Held. Hyheeft zeerveel verriebt ;hy deed dric Vorften bceven; Behaalde zevenwerf de zege in 't oorlogsveld; Bcdreef zetfs daaden die men naauw' geloof kan gee\^cn. B 3 Toen 2% DeHsldenztnKnbght. Toen zag de Heremiet: den Held met deernis aan ^ En VToeg : Waarom hebt gy dit alles toch beftaan ? Waarom ? was 't antwoord, om dat elk myn' naam zou eeren ; Om meerder landen te overheeren ; Te worden 't geen ik ben ; een dapper Oorlogsoaan« öl Gaf de Heremiet tot antwoord, moest gy dan HieQgm-all^n zo veeler bloed doen (troomen? 'k Verzeker u , uit drang van myn gemoed , Uw Plcnaar, die onnoozle bloed, CkBid dat myn redpn my niet kwalyk word' genomen^ Hy^ hoe gering zyn flaat ook zy, Heeft werklyk meer verriebt dan gy. 7. -&• DE «^nv< DE LEEÜWRI« EN DE NAGHTEGAAL. Jnl et bont Canarietje liet menigwerf zieh hooren Tot eer der kunst, enftreefde 's meesters ooren* Heclokte 't Zangertje tot grooter blydfehäp uit> Wanneer het raatlend zanggelüid Des Leeuwrifcs minder kunst lict blyfccn. Ach ! fprak dees voge!, klonk myn toon Ook zo verheven en zo fchöon y 2to dat myn zang zyn' zang niet had te wykcn l Hy uit deez* wensch , en zingt weldni Met y verzucht zyn vlug gebuurtje na : Verliefd op 't vreemd beloop der ftemveranderingen , Vermoeid hy zieh , en wil den aangeboren' toon >. Door nieu wgeleerd muzyk verdringen , En krygt voo? al zyn moeite in't eind"t geluk ten loon. Van , vol gebreken , een' Canariezang te zingen. B4 Do 24 De Leeuwrik en de Nachtegaal. De Nachtegaal, die lang geluisterd had, fprak toen: Ht>e fchrander coont ge u met ons beider oor te plaagen ! Natuur had u geleerd u treflyk vöör te docn , En nu leert u de dwang gebreklyk u gedraagen. • » « Elpin fcbryft fchoon, doch naar den laagen kanC; • Cleanth, in tegendeel, op een' verbeven tränt. Elpin wil met geweld Cleanth hierin gelyken. Maar ach ! wat krygt hy tot zyn loon ? Hy zoekt Cleanth te fteeken naar de krdon. Hy aapt bem na, en moet hem wyken, En fchryft en denkt voor niemand fchoon. DE > . i i m^^fmm^m^^mmm^ PE JONGEN EN DE JMÜGGEN, Myn vader heeft zieh , naar ik merk , ija't bosch begeevcn , Sprak ecns de kleene Fritz , ecn knaapje , vlug van aart. Uy (prong van blydfehap op , en fpoedde met een' vaarf , Door kinderlyke vreugd gedre ven , VanPhilax, zynen hond, verzeld, Van vejr' zyn' vader na , door 't veld : Doch wierd ,. toen hy nog pas het bosch was ingetreedcn , Sdaks hier van de eene mug , van de andre daar gekwcld. Hy fchold , en fpoedde voortmet meer verhaaste fchreden , Qm deezen boozen zwerm te ontvlieden , maar die fchoot Te fterker op hem aan , en volgde waar hy vlood. Steckt! rjep hy, volgt uwMust! ik zal dien ras verdryvcn, 'k Beloof het u, en 't zal 'er niet by blyven'; Vi flaa u allen dood , tenzy gy fchielyk vlied. Hy brak een' boomtak af , door gramfchap aangedreven j En floeg daarmeS in 't rond , en dong 't gebroed naar 't leven, Maar evenwel vcrloor 't daardoor het leven. nict. B5 De 26 D E J O N G K N E N D E M ü G G E N. De Muggen ftakcn eersc uit enklcn lu^t tot fteeken , Maar nu, door hem getergd , om zieh- aan hem te wrecken. Fritz zocht zyn' vader op , en klaagde hem zyn' nood. Zyn aanzicht was gewond , zyn banden waren rood. Myn vader , fchreit hy , zie ! dat mag men fteeken heetcn. 'k Heb't op verfcheidei) wys beproefd ^maar zonder vnicht ; Ik floeg of vluchtte, maar vergeefs was flag of vlucht. Fritz! fprak de vader, gy hebt u niet recht gekweten. Gaa flechts bedaard uw' weg,'k zeg'tu^feageker toc, Gy zült u minder zien beledigd , Dan als gy , door het flaan ^ u tegen haar vcrdedigt. Best maakt men 't door geduld een' kleinen vyand ihoi. Leer drt! en vind ge, als ik, in ryper levensjaaren , Veel' kleine Haaters, die uit nyd rondöm u waaren, Vrees nooit hun list of guitery ! • , Vervolg getxoost uw' weg , en denk alcoos daarby Aan 'C geen u heden met de Muggen is weSrvaaren ! y. P. B. DE V # ^•■■w^i ^ DE KWARTEL EN DE VLASVINK. i/e Kwarcel , die den vogelaar Ontfnapte, zag, na 't lyfsgevaar. De Vlasvink trotsch zieh tot hem wenden. Wie, yroeg zy, durfde uw veders fchenden? My deert uw ramp. Ei ! zeg hoe 't kwam Dat u het net gevangen nam* 'k Sloeg, naar myn' aart, te greetig't oog, Dus Iprak hy , op die vlakte , en vloog Straks nader, waar 't my kon bekooren Den toon van liefde en vreugd te hooren ; Maar *k had my naauwlyks neSrgezet, Of ik bevond my reeds in 't net. Hoel zd het Vinkje, zaagt gy't niet? üw' wuften aart is recht gefclued. Men slZ De Kwartel en de Vlasvink. Men moet , om tot geluk tc raaken > Zorgvuldig voor zyn viyheid waaken. Hoe groot, hoe fterk myn lust ook zy, Men yangt my nooitj geloof dk vry. Zy vlood , en riep nog : flaa dit gae J Waaröp de KwarteJ , kort daarna , Haar , die dees les hem had gegeeven, Vond op een vogelroede kleeven. Des vroeg by op zyn beurt, hoe*t kwam Dat haar de roe' geyangen nam. Ik, fprak ze, zag vol teedre min. Hier in dit kooitje, die vriendin, Zy riep, en ik, door drift bewogen Om haar te zien , kwam toegevlogen, Nu weet ik niet wat list myn' voet Aan deeze roede kleeven doet r Gy De Kwartel en de Vlasvink« 29 Gy , zei de Kwartel , zaagt die niet? Uw' wuften aart is recht gefchied. Man moec , om tx)t geluk te raaken y Zorgvuldig voor zyn vryheid waaken. Hy is naby zyn' val gebragt. Die zieh uit hoogmoed veilig acht. S. D. B. DE mmmmmmtmmmmmmmtHmttmmmm ■^ DE TROÜWDAG Jl hileet veitreeg in ^t eind' zyn Silvia tot Vrouw- Haar Vader gaf zelfs 't jeilgdig Paar de vrylieiJ Den dag te kiezen tot voltrekking vän hun trouw. Welk een genoegen ^ welk een blyheid Voor harten wier verlangst zieh 't heilrykst zoet voorfpelt ! Hunne bogen fpreeken , en de dag word vaftgefteld. Myn kindren y zo gy myn genoegen Vergrooten wilt , zo fprak de Vader toen : Moet ge u naar 't naaste Dorp vervocgen. Waare ik zo zwak niet, 'k zou met u dät togtje doelL Dat daar des Priesters hand, die my met myn beminde5 Myn zaiige EgaS paarde , u (til in d'echt verbinde. Phileet^begeeft zieh met zyn Bruid, zyn lieffte ichat> Naar 'tDorp,'t welk de oudc man hem voorgeflagen liad- i Sint A * * I I ■ DeTroüwdag. 3r nts gisteren bezit hy 't voorwerp zyner liefde. (krans. Zy gaan h6t bloemperk döör : haar band vlecht hem ectf elbreeld , zo door de min y die hem te vooren griefde , Als door het fchoon faizoeij , verrukt hem aUes tlians. & kusje , elk lonkje doet in nieuwe min hen blaakcn y A fdiynt ben beiden nog gelukkiger ce mäaken. Te rüg gckomen in hun kamer , zyn ze alleen. ty fchertfen vrotyk : twee pistoolcn , i>aar behcx>ren telfs door zyn eigen band ontlaaden daags te vooren , Ziet hy op tafel*; en uic boert vät by 'er 66n. Nu, zegt by, lagcbend, zal ik u voor al het plaagen, Door u my aangedaän y verdiende ftraf doen draagen* Wat hebt gy niet gefpot met al royn leed en rouw l Herdeiik die tyden eens , toen ik zo menigwerven Vergeefs moest voor uw venfter zwerven y Terwyl gy wreedlyk .... fterf , Mevrouw ! Met al uw listig kunstvermogen Om harten te overre&i ; met uw betoovrende oogen,; Met u w verflxikkend hair , hoe glinftrend fchoon't ook zy. Schiet toe, zegt Silvia al lagchend, wreek u vry. ^ Schiet 3» De TROüwnAG^ Schiet toc, zo gy zo wreed zyt , roept zy weder- Hy fehlet... 6God! daar valt zy zielloos neder. Wie fchetst den naaren flaat , waarin hy zieh bevond ! Doch , niet verbysterd door zyn wanhoop,hoegegrond, Roept hy , met luide ftem , zyn' knecht : die komt terftond. Phileet fluit ftraks de deur. „ Wie laadde die pistoolen ? " Ik, wyl ik't noodig voor de t'huisreis dacht, Mynheer! „ Ik heb 't nochtans u niet bevolen ? " Neen. Op het oogenblik fchiet hy zyn* dienaar neer. Toen fchreef hy deezen brief : Ik , die vöör weinig ftonden, Myn Vader , my aan u gclukkig heb verklaard , Ben y na het grootst geluk dat ooit wierd ondervonden9 Thans ongelukkiger dan cenig mensch op aard*. Ach ! mögt gy nooit te weeten komcn In welke elende ik my, gy u bevind? Voor myne voeten ligt, door my het licht benomen 9 Myn onwaardeerbre Vrou w , uw lief, uw dierbaar Kind. Myn Knechtjwier fchuld my deed dien moord bedryven, Ligt door een' tweeden fchoot ge veld naast myne Vrouw. Ik, die my-zelv' met afTchrik thans befchouw, Zou D E T ft O D W D A o. 33 Zou ik^ waartoe? nog langer leevend blyvenl 6 Neen; myn hart is vol van wanhoop y woede en rouw. Myn dood za] (Iraks den dood van uwe Dochter wreeken« Spreek toch^ zo 't mooglyk is, geen* vtoek uic op haar' Man. 1: Bid nog voor u als my 't gezicht zal breeken » Paar 'k voor my^v' niec bidden kan. Men vond hem» met zyn' eigen degen % By zyne Vrouw en Knecht, doorregen. ff» y* R» » ♦ m. DsEt. C DE '--> '-.- De EJCtER £N DB MüSCH« 35 ,9 Zo gy de vrucht in rust wilt eeten, 51 Dan moet de gantiche berg vanonsgefnoep niets weeten« „ Ziet gy dan niet hoe Äil ik ray verichtül In 't grocn? )9 Z wyg ; kotn ; laat ons nog eens deti wynberg over zWee ved# Hy doet hett eet^ en houd zieh flu. „ Edn w^oord nog, Juffroüw Musch I ik kan geen reden geeVen (VerVöIgt hy ftraks) „ Waaroni 't niy nü niet finaaken wil» ), De drui ven zyn toch ryp«Maar zacht ! men mögt ons ftooren« ,9 De Plantet laat zidh weder hooren. ,, Doch weet ge wat ik doen wil ? Eer hy koom'^ 5, Neem ik voor my 6en Vän die blaauwe druiven ,, Om ze onverhindefd op te kluiven. ,, Koni met my onder glndfched boom. '* tly plukt de druif , en pas bereikt hy 't Veilig lommer , (frisch ( Of aanftonds fchreeuwt hy luide : ,, 6Musch ! Wat finaakt dac ,5 Wat vreugd dat wy te faam'hier zicten buiten kommer 1 ,, 't Gaat vasc dat ons geluk benydensvaardig is/' Dus bleef hy fcbreeuwen , toen reeds andere Esters kwamen'^ En hem *t geroemd geltik ontnamen. C a Cy , t^ 36 De Exter en djs Museai Gy , die uw welvaait meld aan ieder dien gy ziet ! Leert 9 Zwetzers! boe ge een goed geniet^ Dat, alsiledits weinigen van uw benyders 't weeten> Zo veel te zoeter finaab:, en veilg^r word bezeten. * ♦ H E T HET GEWIGTIO GEHEIM. xjÜs met geheimen zwanger gaaude, Treed Strephon binnen by Elpyn , Hu ernftig de oogen op hem flaande^ Dan we£r op hen, die by hem zyn. Men brengt een* ftoeL Sieches door een teken Toont hy zieh voor die eer verpligt ; Staat > zwygt, en meld^ door niet te fpreeken> Een zaak van 't uiterfte gewigt ,, Hoe! is 'er iets in deeze dagen „ Gebeurd, Mynheer? wy zyn alleem t, Ei fpreek. Wat is't? " Op alle vraagen Herhaalt hy zyn gewigtig : Neen. C 3 Leert 3S HetGewiqtioGsrxim» Leere tocb » 6 losfe Jongelingen , Die alles openlyk verbreid f Van Stxephon » boe ge u moet bedwingen ; Leert 9 leert van hem bedacbtsaamheid« Hy beeft nog pas Elpyn bezworen 't Gebeim te zwygen dat by bragt, Of fluistert bem, bedekt, in de ooren: I, Straks reed de Koning naar de Jagt.*' DE r -.-__J DE ME NSCHENVRIEND. VH JrXoe zalig leeft hy, die bewust is van zyn' pligt; In meniäenliefde blaakt, by alf wat by verrichte En , fchoon door geenen eed tot 's naasten dienst verbonden ^ Beroep , en ampt , en eed beef t in zich-zelv' gevonden l Kens anders welvaarc is zyn hemel , en myn leed Gaat hem zo na aan 't harte alsöf 't hem-zelv" beftreed. Hy voelt zieh alszins door de oprecbtfte zucht gedreven , Om hier voor elk zo trouw als voor zich-zelv' te leeven. Hem dringt geen traanenvioed, die u uit de oogen fchiet. De mildheid af , waardoor gy lust en rust geniet. Hy ziet dat gy met vrucht zyn gaa ven kunt ontfangen , En meer zclfs dan gy hoopt, zult gy door hem erlangen. Zyn weldaad eischc niet dat ge u als zyn flaaf gedraagt ; Dat ge y uit erkentnis , maakt dat uw gewisfe u knaagt ; Dat iets > om hem 9 u van uw vryheid zou berooven , En dat gy , juist als hy , zult denken en gelooven. F 2 Uit 84 DEMSNSCHENVRIENtf. Uit weekheid is niec flechcs zyn hart tot hulp bereid , Als neigde 't , fchuw voor leed , alleen tot vrolykheirf; Veel minder tracht hy door zyn gunst uw huis te bouweii> Om 't geen hy eenmaal deed, u tienmaal vöör te bouSn ; Hy hoeddfe u niet,noch heeft u w' wanklen ftaatgefchoorc^ Opdat hy zieh verhefT , gelyk men dikwerf hoort : „ Ik hief hem uit het flof tot dit gelukkig leven. „ Ik wilde 't, eer hy wierd tot hoogen ftaat verheven.^ Neen ! vind hy 't nuttig dat hy u zyn' byftand bie , Geloof niet dat hy wacht, tot dit de waereld zie. Hy eischt veeleer van u nooit iemand zulks te ontdekken. Hy laat zyn hart en God liefst tot getuigen ftrekken. Het waanzick zelf belang verwekt zyn goedheid niet. Air wat de Reden leert, all* wat Natuur gebied, Air wat uw nooddruft eischt, beweegt zyn teedre drifte», Ook zonder lof en loon , tot liefdie en liefdegiften. Hy acht zieh nooit te zwak om trouw u by te fhan ; Zyn welvaart, ftaat, gezag en vrienden ziet hy aan Als middlen tot uw heil : vermag hy niets door daaden ^ Hy zal u met verftand, en door ervaarnis raaden. 6! De Menschenvriitnd. 85 6 ! Spreekt hy by zich-zelv' , my fchonk Gods milde band, By magc en goedren» 00k 'c wel willen en 'c verftand; De laacfte wende ik aan» om 's naasten heil ce trekken Uit de eerfte gaaven, die my-zelv' ten nutte firekken. Ware anders , 't geen ik ooic door 's Hoogften gunst ontfing) 't Bederf niet half ten roof , en my ter foltering ?. Of zou ik ) als een dwaas , 'c vergangklyk goed , en te vens Myn hart, verßand, gewisfe en al de vreugd myns levens Opfluiten ? wat eilende in 't midden van den fchat, Wanneer ik dien, vol zorg, flechts in bewaaring had! Heb ik alleen hct goed myns vaders moogen erven , Opdzt ik , ryker , dan myn vader was , zou fterven ? Is rykdom de oorzaak dat men inoode vrekbeid voed , Waardoor men armiyk leeft , by allen overvloed ? Dan ftaat by als een vloek en zwaare last my tegen , En wierd hy ny ontroofd, ik hield het voor een' zegoa. Hy, die door handenwerk met moeite zieh geneert, Door yver nog bezweet, zyn zeemlig brood verteert, En zelfs by 't laatfte ftukje is vergcnoegd gebleven , Lceft beter arm , dan ik by al myn' fchat zou leev^n» F 3 Ik 86 De Menschenvribnd. Ik zie wel wat Gargil al door zyn* fchat vermag. Van twintig fchotek rookt zyn eetzaal, dag aan dag, Hoe 's vaders crfgoed hem te ftade komt, bewyzen, Geduurig op zyn' disch y nieuwdtgedachte fpyzen* 't Is waar , Gargil leeft ruiöi, Kom vry ter middernacht : Geen gastkomtooit te (paS^ waar hem de kok Iteeds wacht« De gulfle waard zal u met keur van fpys vetzaaden ^ U volle glazen biSn , met wyn u overlaaden. Smoor uw verihnd in't nat! gy drinkt hem nooit te vecL Gy duizelt. Dat 's zyn wensch. Kom^ maak dat dit hem itreer ! Zo lagchc hy , als hy u des morgens 't voorhoofd ftryken y 4 £n , krank door zyne gunst , hem fluipend ziet ontwyken« Gargil gebruikt dus 't goed, en zet de zwelgery, Waarmeö hy 't wuft verbrast, nog grootfche naamen by. Begoocheld , leeft hy dus , en 't fchynt hem 't rechtete ven , Totdat hy zyn paleis voor fchuld moet ovei^geeven. Bouw , denkt de menfchenvriend, u vry een huis, SuflTeen ! En waan dat recds uw naam verSeuwigd is door iteen ! Gy fticht flechts't grootsch gebou w,opdat eens by uw fchatten» Uw weeldrig kroost daarln te ruimer uit moog' ipatten. Houw DS MfiNSCHSN V R I £ N D. ^ Houw gabtfifae wouden em 1 1^ kostbre hoven aan ! Veel bebe gyvoor de pnicbc, voor andren niets gedaan. Plaats zuil, en vaas> en beeld^ inhuis, en hof , en dreeyen ! De konstnaar word de roem , inaar geensaäns u gegeeven. Nooit moet de rykdom, door 'c geluk my aangebragt, Myn zindelyk vertrek doen (chicteren van prachtl Myn vriend veriaat hec noo' ^ hezoekt het met verlangen 9 £q 't is bekwaam genoeg om hem en my te ontfangen. Voor vriend en vreemden word myn fpysgereedgemaakt: Indien 'c, gezond en frisch) my en myn gasten finaakt) Is 't noodloos d^overvloed uit velden, zee en wöuden» Den disch en my tot last^ ons nog voor 't 00g te bouden. Verzaad me een wyze vriend door zyngefprek,voIgeest, By weinig (pyzen, dan ben ik te gast geweest, En milde niee met ben 9 die honderd fchocels teilen , En zicb by jeder, om 't gebrek aan bonger, kwellen. De waereld beeft genoeg betrekking tot myn' ilaat , Om eiscb ce doen op 't geen myn nooddruft overlaAt. Ood beeft het tydlyk goed tot ooderboud gegeeven Van allen) die nu zyn, en immer zuUen leeven. F4 Da^ iS De M SN sc h e m V k I e jn d. Dac meoig eerlyk hart, en vxtKpe 't echter derfc ; Een ryke jongling van gebrek vroegtydig fterft > En menig vader klaagt dat hy , door vlyt en waaken » Ge^Q broods genoeg verdient , om kindren groot te maaken : Doet dit Natuur ? 6 lieen ! haar weldoen kentnaauw' maat. Uit vrekhef d , list ) bedrog , verkwisting y eigenbaat En trots komt de armoö voort. Gevoelloos hart des boozen ! Gy j /choon gy redden kunt , blyft zulks verwaareloozeo. Fhileet ging langen tyd met angst en finart belaSn , Waarom ? tot op dit nur , komt geen Samaricaan. Hy 1yd vast zonder fcbuld , en waar' lang 't leed onttoogen, Indien gy vatbaar waart voor teder mededoogen. Dusdenkt de menfchtnvriend; hy denkt nietflechts,hy doet, Met wysheid deelt hy uit, verheugd , dat, doorzyn goed , 't Getal der blyden wast , en dat der droeven mindert , Waardoor ligt veeler nood hierna nog word verhinderd. Hy fcfaraagt de weetenfchap, en, daar hy haar beichut» Breid hy de waarheid uit , en (Irekt de deugd ten ftut« Hy weert het Bygeloof , het hoofd der fnoode zoonen Van 's afgroads duistren n^cht, dat God en hoar dürft hoonen. Dz Menschenvriend. 89 « Een knaapje , 'c welk Natuur meer geest ichonk dan geluk , Is al zyne achting waard'. Hy red het uit den druk , £n tracht) door voorbeeld, hulp, grootmoedigheid en waaken, Het edelmoedig, t«rys, getrouw en groot te maaken. WaC eedle daad is dit) dat hy een kind, hem vreemd, Met tederheid bezorgc, en in zyn hoede neemtl Wat weldaad voor dien zoon ! de vader gaf hem 't leven , Hy fchenkt hem tucht en kunst« Wie heefc hem'c meest gegeeven ? Hy zet 's jaars zeekre fomme op rente. Hoe ! voor wien? Ugt dat zyn' vleijer dit tot menig brasmaal dien*. Of koopt hy 00k daarvoor der dichtren lauwerbladen 7 Neen ! fchaam u vry ! hy ziet geen weeü w met zorg belaaden , Of bouwt haar huis, en trekt, terwy] hy haar verkwikt, De weesjes op , die hy ten dienst der waereld fchikt« Dit noemt hy zyn geluk. Zy zullen vcele jaaren , Du? fpreekt hy, na myn' dood, nog de eer myns naams be waaren. Gelyk een woekeraar, die rente op rente hoopt, Zyn winst berekent, als het jaar ten einde loopt, Zo brengt de menfchenvriend zieh dag aan dag te binnen Hoe veel hy met zyn goed door weldoen wist te winnen. F5 Hy 90 Dk Menscüenvriend. Hy lagcht om de ydle praal, en 't weggefinoicen goud, Waarvan Marul een buis vol luije dienaars faoud. Die telkens in den weg, hem noch zyn paarden wyken In ledig gaan , en ze ook in daitelheid gelyken. Dus Word hier 'c geld verteert , daar 'c onsän menfcbenvriend, Genoopt door broedermin , ter pügtbetrachting diene. Ziet hy 't verlangend hart op 't krankbed janmrend treuren , Hy weet het troost te bidn , en godlyk op te beuren. Om vorst te zytt ^ ontbreekt bem onderhoorig land : Maar , völken ! geeft hem vry den (cepter in de band ! Hy zal , als Antonyn , door wysbeid zieh doen vreezen j Zaditmoedig , als Trajaan; groot, als Augustus weczen. Hy denkt : geluk en volk zyn niet voor my-allöön , Maar ik ben voortgebragt tot nut van 't algemeen. In waare groothcid wenscht hy'tGodsbeeld uit te drukken Door liefde , en *t zal hem ook door liefde wel gelnkken. Gcen ondank maakt dat hy min gunftig 't hart u bied : Beproef 't in vyandfchap : gy blyft zyn vyand niet. Wat haat ook iemand in verroigzucht mooge ontfteeken> Ily zal zieh, hoeverdrukt, niet dan door wddocowrecken. De Menschenvriekd* 91 Gy vraagt : Waar blyft de vrucht der uitgaaf van dien man ? 6 Vriend ! bcvordert niet zyn gunst 00k 't nut daarvan? Mcn ziec den landman 9 in den berfsc , den akker bouwen , En 't opgelegde graan de voren toebetrouwen. Verblyd terltond hem de oogst ? 6 Neen ! na körten tyd', Ligt al 't gezaaide in fneeu w begraaven y wyd en zyd. Doch't maakt homnietbevreesd. Delenteluchtjeszweeven Naauw' over 't veld, oft veld begint nieuw groen te geeven » Dat zomergraan belooft* Het zaad raakt in den blöd. Man ziet^n korenfteng, hoe kleen eerst in haar'groef » In haiin by halm rerdeeld , en vruchtryke aaren draagen, 7jo dat veeltyds 66n graantje u broodgeeft voor veel dagen. Dus toont Weldaadigheid haar vhicht niet op ^n ftond ,. Maar legt , in't wehgrn van hetiveesje , eerst flechts den grond, Ditfcbyntvan kleen belang: wat baat het heil van ^^nen » Daar duizend , buiten hem > hun onheil nog beweenen ? Doch wacht eetf körten tyd; het weesje word een'man. Die door verftand, en kunst, en goedren dienen kan. .. Hy weet door dienften , hulp , verbeetren , zorgen , waakcn , , Naar maate van zyQ* Aa^t , ook andren groot re maakc.n. * De 1 ^z D£ Menschenvriend. De voorfpoed van ^n' man brengC roeoig liuis tot flandi £n veeler buizen heil is 't waare heil van 't Land De waereld word dit heil , in 't weesje , reeds gegeeven Door de eerfte hand , en dit verduuit eens menfqhen leven. Ach ! wilde toch de mensch zyns naasten fchutsheer zyn ! De meeste weedom waar' nog onbekende pyn ; En kon de zachte geest der liefde elks hart bekooren, Geen fiicx>de drift van. nyd , of haat waar' nog geboren. God fchiep ons: tot wat einde? elkadr ten toeverlaat; Tot burgers van ^n Ryk, tot leden van ^ön' Staat« Dien band verlcheuren wy , daar we ongevoelig blyveni £n onze welvaart door eens anders rampipoed ftyven. ,Gy zyt oprecht en trouw, en hebt verftand daarby, Maar echter gy geloofc^noch denkt, noch fpreekt, als wys Die feil doet ligt in woede een' blinden yvraar blaakenj Wiens woorden heilig zyn , wiens daaden God verzaaken, Ten dienst van God , die ons de wet der liefde gaf , Vervolgt , verdrukt men u. Men ftoot u van zieh af , Met finaad, uit heiligheid. Men wil, door o verheeren, Door wreede foltering, recht Christlyk u bekeerent Spane De Menschenvriend. * 93 Spant niet nog menig I^d, hie Dooitbevdlen {)ligt, Rechtzinnig voor den Heer , dit heilig bloedgericfat ? Waant menig vierfchaar niet , dat zy de kerk doet bloeijetli Van 't waare Christendom , door ketters uit tt roeijen , Die dikwils , zaliger dan 't yvrend beulenrot y Hün zielen , in den dood , opöffren aan bunn' God ? Zo liefdeloos vergroot de menscli zyns naasten plaagen , Daar hy hem , als een vriend , zacbtmoedig moest Verdraagen« Keer wefir, gelukkig Jaarl keer, oude gouden Tyd, Die waarheid, liefde, recht en trouw bleef toegewyd! B. D. B. # # R Y K- ■<• ▼ T 1 > > •« •■' Kykdomen£x<. 95 Ik flaa bem heimlyk pö. Hy telt , lagcht onder 't teilen. £n fpoed zieh om 't getdde in zekerheid ce ftellen. Het dek&l knarst der kisc waarvoor hy kojelend* I^ Qeant (pringt opj ziet om; flaat zyn verfchrikt gezlchc Wel tieninaal door'tver(rek; tast,beevendeenvolzQi^n, Längs *t bedde , of daar de dief zieh mooglyk hebb' verboigen. Hy viijd nicts , en vertrekt. AI peinzend* gaat hy vooit , En keert, vol argwaaij, weßr naar 't pasverlaaten oord; Bevoelt elk flot en deur , om, door die proef , te eryaaren Of zy gefloten zyn > zo als zy even waren. Vw vrouw roept u, Cleant! De disch is aangerecbt Men biengt de helfe eens broods ; hy ziet het aan , en zegt : Hoe! gistren opgefiieSn en nu reeds half venninderd ! Vrouw ! beedlen Word ons lot^indien gy't niet verhindert. Hy eet , en ziet nog fcheel naar 't geen hy overgaf. De vrouw heeft pas geproefd , of hoort : Genoeg ! Neem af. Een man 9 door wien een fchat voor Vorsten word bezeten, Onthoud zich-zelv' dan en zyn vrouw 'tgenoegzaameeten? Onwaardige Qeant ! gy zoud gelukkig zyn ? Neeo, ilaaf van uw boit, uw geld dient u tot pyn. Doe, 9^ RTKDOMENEEti Doe , in uw gramfchap , Heer ! my toch geen' fchat verwervcn Om een' Cleant te ^yn; om alle heil te derven ! Gelukkiger Liipin , naar u weod ik myn fchreSja. Hy blinkt, en , in zyn hüls, blinkt alles om bem beeä. Hy^zelf leid my rondöm. Waar is meer fchoöns te ontdekkefl, Dat, zö door könst als fmaak, verwondering kan wekken? Gemak en pracht zyn hier veröönigd met elka^r. Hier krygt de fchilder lof , en daar de konftenaan 't Geen kieibbe wellust eiscbt crekt van alömmyneoogetf, En niets ontbreekt van 't geen wy immer wenfchenmoogen. Gelukkig, riep ik toen^ gelukkig is üw fbac! Straks fpreidde een roode ^loed zieh op Lupins gelaat Wat kan men,ging ik voort^nog meer dandit verlangen? Ach! borst Lupin toen uit, met traanen op de wangen: Myn zoon een booswicht^dien ik niet verbeetren kan!/«« Een vrouw die my niet mint!... Ik ongelukkig manl Wat kan in myne elend' paleis of fchat my geeven? Ontfloeg me een hut van ramp,'k zoudaarge willig leevra« Alcest is ryk en jong, gebruikt wat hy bezit> En heefc ook vriendendienst, getui^ men» tot zyn wit. Hy KTkDOM£N£xft. ^ 1 Hy ziet door vr ekheid^ vrou w noch zoon zyn vreugd beftry den, £n j altyd mild van band y door niemand zieh benyden« Zyn hüte gelykt een ftad , en ieder dag een feest. Gelukkig is AIcesc , fchoon 't niemand waar' geweesC« Men toont hem aan myn oog. Welk een vervallen wezen ! Hoekracbtiloos gaatde man 1 'c Zyn vruchten) zou ikvreezen^ Van koorts. Ja , ziek te zyn is 'c kwaad dat hem hier kwelt ^ En de artzen maaken hem nog zieker voor zyn geld» Ik ken hem , zegcmyn Vriend. De nachten zyn.hemplaagen^ En hieröp wreekt Alcest zieh moedig door de dagen. Hy zoekt in vriendenkout , in fpel enfchercs naar vreugd; Maaryriend , noch fpel , noch fcherts Verfchaft zyn hart ge«- ZvTi tafel is vol fpys , zyn wyn is uitgelezen ; (neugt\ Doch beiden worden door zyn gasten flechte geprezen. Alcest is onvemoegd , oflchoon hy 'c niet wil zyn- Hy eet en drinkt naauw% of hy walgt van (pys en wyn* Hy toefc nochtans by hen , die aan zyn tafel eeten ; Drinkt wyn , opdat de wyn hem doe ^ich-zelv' vergeeten* ; Ach! liet hy zieh eens uit, wat voel ik my vermast! Myn Ichat heet myn geluk^ en is my tot een' last« III. Desl. G 'tGeen 98 R.Y K D O M £ M E £ K. 'c Geen my by dag verbeugt^doet's nachts me in't rüsten hinder. *k Ben ziek ; maar zou ik 't zyn waar' niyn bezkting minder? Cleant! Lupin! AIcest! hoe groot uw rykdom zy^ Uw overvioed zet u geen vergenoeging by ; > £n duizend , die een zot gelukfag acht als ryken y Bewyzen duizendmaal het geen ge tay doet blyken. 'k Heb dan tot myn geluk geen fchatten noodig, neen: Noch pracbt noch overvioed maakt iemand wel te vrefin. LeeF, Rede! leer my dan de hebzucht overwinnen» £n overreed myn hart geen' aardfchen fchat te minnen» Die zweet en arbeid eischt, en brasfend word verceerd> Of gierig word bewaard, of tot een' vioek vermefird! Wat moeite kost het eer men rykdom kan verwerven ! Zal ik, door laf gevlei en h'st dien trachten te erven? Zal ik der grooten juk my op de fchoudren la^n , £n laag zyn> om eerlang als ryk te boek te ftaan? Of daartoe, als Serpil, door meineed en door liegen > £n ftaat en kerk en weduw en wees en God bedriegen? Vervioekt zy zulk een fchat , die my voor zot verklaaitl Vervloekt een ^yinst> die my als roover maakt vennaard ! Dit, RykdomxnExh. 99 r Dit , z^ gy, zoek ik niet. Ik ken veel beter goedren« Is bf niec fteeds het doel der vuurigfte gemoedren? 'kTracbtdannaarroem.Watheil! wanneerdenaamvangroot Oos by ans leven flxeelt en byblyft na den dood? Wanneer we iecs doen net eer , het geen fehler allen vreezen 9 Ik wil geen' roem-allöön , maar dien ook waardig weezen , En iets beftaan 'c geen elk befchryvenswaard^ acbt> Zo niet^ zelf fchryven voorhet laate nageflachc. Zag ik door'c volk mjy als de roem der wysheid , eeren, Dan fchonk de roemzucht my all' wat ik kon begeeren. Myn hart ontbrand geheel voor u, 6 RoemJ Myn vlyt, Myn levenslosc, ik-zeif^ 't zy all' u toegewydl Myn nabuur ligt te bed ; men laat' den luijaart flaapen; Ik w^ak ) opdat iets grootsch worde uit myn brein g^fcbapen« Een vriend vraägt my belet./kZou bly zyn hemtezien; Maar neen,myn roemryk werk... Gaa, zeg : 't kan niet gefchiSn« Hoe ichoon is 't weSr. .. Ik wil« •» neen > 't zyn geringe zaakm Voor iemand , bezig zieh onfterfelyk te maaken. Watismyngeest vermodd 1 . . Gaa^haalme een glas metwyn« Doch wynkweektflaaplustaan...Goedj laat het water zyn. G 2 Hoe 109755 joo Rtkdom £N Eer. Hoe lang heb ik niy reeds begraaven by myn levfen l Wat zoet, 6 Doris! had me uw omgaüg ktinnen geeven) Jk had des levens rust genooten aan uw zy\ Wie is za fchoon > zo wys ^ zo trou w y zo vroonr als gy? Doch kan men minnende ook zyn glori doen beklyven? Neen» liefde hindert ons. Goed^'k zal dan eenzaam blyveo. Veel jaaren fnelden heen. Ik beo het die men roemt, * Die 'c grcHidigsC denkt ^ die elk de fraaiftefchryvernoemt: Dit vreemd gehik was dan aan my-all^n biefchooren l * Niets kan , heb dank , 6 Eer ! thans myn geno^ett flooreit. Ik ben' de lost des volks. Ik bcn der wyzen baak. Maar, 'k zie 't , myn roem verfly t. Hy vergt me een'nieuwen Op^opy gehikkig mensch ! uw yver mögt verkouden : (taak. Den roem, dien gy verkreegt , moet gyooliftaandehöudeir. Op } onderneem 't nog eens. Verban uw^tydverdiyf , Slaap, vrienden, liefde en wyn ; verloochen u en fchryfl 't Is waar , uw ligchaam kwynt j uw vlyt kan 't ligt bederven ^ Maar beter jong met roem, dan roenrfoos oud te fterven. Thans leest de waereld weör van my een meesterftuk. Zy leest, herleest, en wenscht, verwonderd, my gelut Ik RitkdomenEer. lot Ik ben voldaan« Myn hart kan zieh nu ft^eds geneeren Met mj^' verkregen roem. Wat zou ik meer begeeren ? Hoe veel gevoel ik thans ! Hoe veel . . . tnaar 'k zie 'er ^(Sn ' , Met ray gelyk in lof , het letterfpoor betreön. Slechts ödn' ? neen , veelen nog. Dit kan ik niet verdraagqn ; Neen , nevens my te ftaan , dit moet geen ftervling waagen. •k Wil ^nig zyn , hoe 't gaa. 'k Ben des niet welgemoed, Voordat myn groote gecst alle andren zwichten doet; Hoe lang laat gy 9 ö Dwaas 1 door roem u ' t brein ontftellen ? Gy ziet , hy kwelt u , ja 9 en zal u eeuwig k wellen. Gelyk by 't vuur der koorts, de dorst, die u verteert, Door dikwyls drink^n niet geftild word , maar vermehrt : Zo zal 00k alle roem, dien ge u kunt eigen maaken» LV eerzucht niet voldoen, maar fterker Iiaar doen blaaken« Befchou w met ernst den roem^misfchien bluscht dit u w'gloed. h niet de grootfte roem een klein , een vluchtig goed ? Als my een waereld eert, dusfpreektge, enmydoetweetea Dat haar myn kunst verrukt , is dat gering te iieeten ? Diezejfde waereld, Vriendl wier lof u klinkt in't oor. Ging menig wandelaar in zes paar uuren dö6r« G 3 Stof 102 Rykdom SN Eer. I Stof op geen wiaereld , neen , daar 't kleinfi« van haare oorden Nog veele plaatfen heeft» die nimmer van u hoorden. De man> van wien gy waant dat hy u leest en acbt^ Weet fomtyds liiet dat gy ter waereld wierd gebragt. £n hy , wiens gunst uw' trots zo menigmaa^kon wekken» Lagcht heimelyk u uit, en telt u by de gekken. Doch 't heir , welks lof u flreelt^ zy eindloos in getal : Denkt gy dat u dit lot gelukkig maaken zal ? Wie zyn't) die willig ü zo hoog in hun gedachten. Verhefien? nieest een volk, dat ik en gy verachten. By hondefd van hun foart zyn-naauwlyks twee bekwaam Tot wikking van uw werk, tot roeming van uw' naam. Tien preezen u. Wees trotscb 1 Maar weet flechts dat door deezen Een gek, wees niet meer trotsch y daama ook wierd geprezen« 't Qntbreekt aan kenners niet. Wat zeggen die ? Wel nu > Zy pryzen u ; nog meer, zy flaan verrukt van u. In u heeft onze tyd den fynflen geest bekomen ; Gy zyt het fcbranderst hoofd , zy-zelf flechts uitgenomen. Schier ieder, die u pryst, beloont zieh voor dien lof; Waant heimiyk dat hy zieh, in u te fchüdren, trof. Wie RykdomenEcr. 103 Wie kenner is , als gy , heeft gaaven die ons ftreelen ; Maar 00k den trots dat hy-allddn daarin möge deelen. Veel monden roemen u, üit overtuiging? Neen: Men toont u vriendlykheid voor uwe vriendlykheßo. Waarom deed ons Crispyn uw' lof zo dikwerf hooren ? Opdat uit uwen lof de zyne wierd' geboren. De reednaar zet u hoog ; om u w waardy gewis ? Neen y om te toonen dat hy waarlyk reednaar is. Door tyd verkwisters word ge ook aan den disch geprezcn ? Ja, als niet langer 'C weSr hun onderwerp kan weezen.. ThansgeeftSarkast u lof. Waarom? Dacht gy *t wel , Vrind ? Opdat zyn fpot daama te meerder iogang vind\ Gefteld, dat doizend zyn het geen ze omtrent u fchynen; Gefteld , mw roem zy groot : hoe ras zal dit verd wynen ! Het hart, dat dooruw' naam tt)ans van verrukking flaat, Blyft morgen by dien klank in roereloozen itaat. Men Word het eindlyk moede u onöpboudlyk te eeren y £n leent allengs hem 't oor, die doelt op u te deeren. Ontgaat een fterveling wd ooit de lasterzucht ? Is niet van uwen roem eens anders nyd de vrucht? G4 De 104 Rtkdomsn Esm« De wyzt zal in u haasc waare feilen merken^ £n met verdichten zal eerlang de nyd die flerkeo. Men boort den fpotter aan , en hoort hem zelfs met Just) Want dat gy feilen hebe is noodig ce onzer rusC, Zo zekcr is de roe^n der Helden en der Wyzen, £q zoud ge ) oni zulk een goed , u als gelukkig pryzen ? Gy gaSrt, 't geeo^u oncwykt, met fiddring en verdriet9 £n , als gy 'c eindlyk hebt , dan is \ nog 't uwe niet. ' Wie zal om zulk een goed ^ eerst vöör het word bezeten , En dan wanneer men 't heeft, des levens rust v^goeten ? Staa onsy Ervaarenis! 6 Rede! ftaa ons by! Maakt, als van gierigheid, ons ook van eerzucht vry ! ' Noch roem , noch overvloed kan ooze wenfchen ftillen : Zy ftaan ook geen van bei volkomen in ons willen. Alf wat door hen den geest ooit diende tot gewin Raakt flechts zyn oppervlak , en dringt 'er nimmer in. 't GoQn my gelukkig maakt moet wezenlyk my treffen; Het moet befteodig zyn , en mynen geest verheffen. Hebt wellust, roem en magt; gy wenscht nog meer ; omdat Vw ziel niet all' wat Tiy hevatten kan^ bevat; Ken Rtkoom in Es lt. 105 Een Jedig blyft 'er nog ; waartoe ]s dit befchoorcn ? 6 Deugdl de vre£ van 't hart Word ligt uic u geboren ! * Ja, mensch ! verkryg u deugd, wenscht ge een' gerustcn ftaat, Wees wys y myn Vriend ! en zec aan u w begecrten maat. \h waar, 't valt moeilyk op zich-zelv' te zegepraalenj Maar niets kan by de vreugd dier overwinning haalen» De rykdom is uw wenscb: doch, eer gy dien voldoec, 1$ 't leven > dat gy wilc genieten , heengefpoed. Gy tracht naar vee) : doch leer 't onnoodige verzaaken ; Gebruikt hetgeen gy hebt Deeze aarde is vol vermaaken» Ootbre^kt u flechts de kracht om ze op te (pooren oiet : Van dyizend is 'er nu pas ^en het welk gy ziet. Gun ieder zyn geluk. ScJiroom niet q te oiiderwind^Q Om m eens anders heil ^ van 't uwe een deel te vinden, Het loc fchonk hem meer goed dan 't u ge(chonken heeft: Maar maakt die (chat dat hy ook vergenoegder ieefi: ? Hienoeö misleid gy u. Kost ge op een' troon geraaken , I)e tyd zou voor dien rang u ras gevoelloos maaken, Eq toonen u dat hy, die armlyk zieh geneert En flechts eep hqt bewoont, daaröm geen heil ontbeert; Q 5 I^« io6 Rykdom SN ESR. Dat dikwyls , als een bron hem koelt na moeilyk werken , Die bron hem meer vermaak dan wyn u doec bemerken. Ontbeert hy een genot dat u de rykdom fchenkt, Hy • Word ook door 't verdriet des rykdoms niet g^enkt. Zoek, zoek vermaaken die u met genoegen ftreelen » Dac, na 't genieten^ nooit door wroegingzal verveelen. Wat zorgt gy dat uw roem des aardryks kreits doordring'? Uw vriend , u w vrou w, uw huis maakt groot genoeg een kring. Bevlytig u om ben , door liefde , aan u te binden 3 En gy zult eer en rust in hunne liefde vinden. Elk^ vriendfcbaps dienstbewys, elk ongeveinsde raad, Hoe klein de waereld ze achte, is een verbeven daad In *t huislyk leven zyn ook hemeifchoone pligten , Wier ftil voldoen meer is dan heldendaSn verrichten. Een Rechter in u , van u w oogmerk fteeds bewust , Loont uw goedwilligheid met innerlyke rust. Beftryd ge u-zelv* , de zege is niet zo haast voldongen , Of hy bekroont het hart/twelk grootsch zieh heeft bedwongen. Verlangt gy 't bly genot van omgang > vriendfchap , min ? Hy opent fluks uw hart en laat de blydfchap in. Hy Rtkdom en Eer. 107 Hy Icherpt uw zinnen op : dan komt , met pracht en zegen. De lagchende Natuur uw glinscrende <x>gen tegen. Zyn ffil genoegen blyft u by op ieder tred, En alles toonc zieh ibhoon > waar ge 00k uw voeten zec. Doorkruist gy dal en hei , die 'c jaar zo ryk bedeeldc , AU' wat gy voelt is vreugd, all* wat gy ziet is weelde. ThaDs brdd uw geest zieh uit, te (aam met uw gezicht. Wat fielt het trotsch geboomt' zyns Scheppers roem in'c licht ! Zie'boe de zaaden^ door hun vrucbtbaarheid hem pryzen> Verheugd dat ssy den mensch den grootften dienst bewyzen. Zie hoe het gras^ geplaatst in nederigen iland 9 Het kunstbeleid verhoogt van 's wyzen Maakers band. 