title: Gedenkschriften, in de hedendaagsche talen, van de derde klasse van het Koninklijk-Nederlandsche instituut van wetenschappen, letterkunde en schoone kunsten
creator: K. Nederlandsch instituut van wetenschappen, letterkunde en schoone kunsten, Amsterdam. 3. klasse
text: "Hij dit voor berijden zeer treffend ongelijk flatchoffer van het verdriet, en door hem zeer geliefd zijnde vrouw ziende, nam een kort besluit en verdronk zich kort na haar in denzelfden vijver: alwaar beiden lichaamen gevonden, en er niet genomen en begraven, en deze twee beiden tot hunne gedachtenis gemaakt beeld." Een Balinese genaamd Kiaay Palayin, begaf zich op reis naar het Westen, met zijn vrouw en zijn beide kinderen, en zette zich op Java in een groot fluitje onbebouwd land neder, en begon het te beplanten. Van tijd tot tijd kwamen er meer huisgezinnen zich hier nederzetten, zodat Kiaay Palayin, als lichter van deze kolonie, eindelijk dacht, dat het noodzakelijk was, dat er een van de bewoners van die kolonie tot hoofd werd benoemd: waarom hij al het volk liet vergaderen, en hen als toen op deze wijze aanprakte: "Het is noodzakelijk, mijn kinderen, dat een van ons tot hoofd over ons allen wordt aangesteld, hetwelk door Hemmen zal dienen te worden gekozen, en bij zal ons allen beschermen moeten zijn: dus laat ons die verkiezen, welke onder ons de beste is." Het door Kiaay Palayin voorgestelde werd door het volk goedgekeurd, en Kiaay Palayin werd door meerderheid van stemmen tot koning verkozen, en men gaf hem den Hoofdname van Kiaay Bezaar Palayin. Na verloop van enigen tijd liet Kiaay Bezaar Palayin het volk weer vergaderen, en zei, dat, daar die kolonie al snel aangroeide, het noodzakelijk werd, dat men een hoofdplaats oprichtte, en met naburige hoofden een verbood maakte: waarom hij dan een hoofd van Medang Kemoslang, genaamd Hardi, ging bezoeken. Toen Kiaay Bezaar Palayin op weg was, kwam Hardi hem te gemoed, en gaf hem de hand, en zij maakten een verbond. Kiaay Bezaar Palayin had vijf vrouwen. Een van deze vrouwen, en wel die, bij dewelke hij het meest sloeg, werd zwanger, waarop de vier overige vertoornd werden, en zij gingen aan Kiaay Bezaar Palayin zeggen, dat die vrouw niet door hem, maar door eenen anderen bezwangerd was. Kiaay Bezaar Palayin werd hier over zeer toornig: evenwel om zich te overtuigen liet hij zijn zwangere vrouw bij hem komen, en vroeg haar, door wie zij bezwangerd was: waarop zij antwoordde: "Door U, Kiaay Bezaar Palayin." De verklaring nog niet genoegzaam oordelende, vroeg hij haar met de zwaarste eeden nogmaals, wie haar bezwangerd had, zij bleef echter bij haar eerste antwoord. Naar huis wendende gaan, waren zij beiden zeer aangedaan, daar zij elkander nimmer dachten te ontmogen. "Ga, Palayin," zei de Hardi, "laat ons vrienden worden, en elkander bij elkaar blijven." "Kiaay Palayin, terwijl hij in de kraam was, vernam, dat zijn vrouw overleden was, na eenen jongen ter wereld te hebben gebracht. Kiaay Palayin, over dit ongeluk zeer bedroefd zijnde, verzocht hij Hardi om bij hem te willen komen, om hem te troosten, die dan ook opgepikt kwam." "Het kind werd Jokko Loeloe genoemd." "Hardi keerde na eenigen tijd weer terug en ter huis komende, vernam, dat zijn vrouw overleden was, na eenen jongen ter wereld te hebben gebracht. Kiaay Palayin, over dit ongeluk zeer bedroefd zijnde, verzocht hij Hardi om bij hem te willen komen, om hem te troosten, die dan ook opgepikt kwam." "De dood was Jokko Loeloe genoemd." vernam hij, dat eenieder vrouwen bevallen was van een zeer schoon meisje, hetwelk zij Dedid genoemd werd. Na dat de beide voormelde kinderen reeds ooit elkander ten huwelijks waren verloofd, kreeg Jokko Lothe de pokken: waarbij zijn gezicht zeer werd geënfant, en hij zijn linker oog verloor. Na heel creeën, toen Sui Dedas haar man zag, werd zij zeer droevig, daar zij zag eenen man op een naauws verbonden was, welken zij af te bouwen vond: waarop zij zich in eenen vijver verdronk. Haar man, die hoorende, volgde, zeer bedroefd, haar voorbeeld: en de vaders lieten het tot nagedachtenis van dit ongelukkige paar, twee beelden vervaardigen, beide jonge lieden voorstellende. AAN- AANDAANSGEL IV°. III BEGINT met de meest voorkomende hinduistische beeldwerken bij Raffles T. H. pl. XL verschillende onderwerpen. — 1) De keizers een vroedvrouwe, of hemelse zangeres, door Swirtar- Grandoever genoemd (pl. 335). Volgens de teksten, die de hiervoor met medegedeeld zijn, zijn deze figuren gewonnen voor als bouwkundige figuren des tempels van Borobudur: en daarsom, in een Basrelief van dien tempel, ziende bij Ganesha met Hanuman en Indra, zoodanig deze figuren zoeken, dat Saraswati, Brahma's vrouw, godin der letterkunst enz., gaande wat: in vergelijking met onze plaat 04, nr. 4 en plaat 415, in alle gevallen een beetje gebaar en al in den Indische geest, schoon ons voor debenaamme nadere bewijzen ontbreken. 2) Zeer denkbeeldig, de voorgestelde kraai of raaf Boetjanda of Kag. Bossen, welke in den Ramayana of Jatakas veelvuldig voorkomt: (beiden ideeën bij I. a. 541; gedeelte 2) vgl. baldauus Wz. 86. b.) Deze zelfs was vroeger met het lichamen een Bramin vereenigd geweest: van daar dat onder menselijk hoofd. 5) Faroena van Faroeni, godheid des waters. Vergelijk de plaat bij W. Jones, Af. Ret. 1. p. 351; meer p. 273, en de Triveni (drie vereenigde heilige rivieren) bij meer pl. 75, n°. 2. Die stok behoorde denklik tot een bad (raffel. p. 100, 342). 6) Te ved geschenken. 7) Roma in gevaar van zijn leven (van de Ramayana). Opgezonden door den toovenaar Mohuram op voorraad (Potish, Ramayana, Boek VII, Hoofdstuk 3). 8) Ramayana een heldendicht, aldus in de avanchesde Kanda (raffel. p. 381), doch bij niemand en politie niet bekend. Men bedenke, dat deze heldenstukken kort en eenvoudig zijn, niet den uitgebreide Ramayana. Ravana en zijn leerlingen zijn, dat is voldoende (hy -RA*-), van de engelse vertaling, denkelijk vroeger gemaakt dan de andere Ramayana. Op die boom schuilt de arend Garuda, uitgenomen bij de beginstelling beschreven vogel (of raaf) Bhushundi, de leraar van de kangoera's. 9) Beneath the raven, de onderwerpen van de gevechten, waarbij geponeerd wordt (Potish, Ramayana, Boek VII, Hoofdstuk 10). 10) Ben je daar weer, komende gevaar, waarbij het waapen, zwaard, geschenkt wordt (Potish, Ramayana, Boek VII, Hoofdstuk 10, van de lucht, in een woedende storm verweerd). 11) Boven aan de rechterkant is de Jucht, vliegende genieter. 12) Waarvlietjoe, de leeuw wederliefde smeekte. 1. - P^Vß, caj o) Zfyu bijna even. Onwijfelhaft denkbeeld 6. Verifica; yoorfteHioggi; j^y-Gfnfäy ffajnm'* mensch-arend , die in sommige voorbeelden meer; in andere minder van een mens of van een vogel heeft (Zie voorai moor) Diaitizexj by Google J AVAAN3CME HE EIDBN, A A 51 II. III. 187 pL 10, 18, 92; crawp. J/,i j>& - jo}. Wij zouden 6. dan ook niet tegenzengaan den te langen bek van Garoeda hoden. In n*. 8. is bij 2 gewis eene zinpendeling gevoegd op 'V tweede avatara in de gedachte van een schilpadd ; in welke fabel ook van een olifant wordt gefproken. — 9. Fisjnoe zelf op Gantd+r t , . ...... : 7) Zie Aaihangel 1. blz. 175% 7.. er-'..: 7. Niet meer herkennen; iuv i *S 10. Peeling op ; .ffy(m*V .vÄhaftayatara, vleeschwording in de gedaante van een veduzwijg c .;jP/. JT^. 3 met 4) .De in het karakter van Pracriti, de natuur, hier boven door ons, uitgelegd (Zie 103, . P/. DA 1) visje op Naadiguesßera (de bovin 108). 4) met een bukkelen (poue* 4, />. 229). -. .^WFUW,.^..^ Wi/,,Xbe^hreven 1*. aoren by kafku //. p* -50.) — 1. en 3 r is . Vtswakarma, de Inäifcht Vulcanus (Jowes, 264); in het midden Ganefas Pf. XXIP.y bespreken 1*,003), als een zee-gesicht, is hoogst denkbeeld de zoogenaamde indtfc He zaridvlocd, de zeven Rijksheerden in hunne vrouwen behouden met een schip, en Vtsjnoe in zijne eerste en tweede avatara van mot/ia, of visch, en koerma, of fririidpad-: (moür ^ntiv"»^ trok-pr «*-H**i pomrr 45^. . De jacht-tonelen, door elkaar afgewisseld vermeed, zijn denkbeeldige stukken uit de Rembrandt. Het oordeel over de Missingen, welke ons door de beer zijn gewieden, is van de overige platen, die door Pallas, te recht toegevoegd zijn. De overige platen zijn door Pallas, te recht toegevoegd. Aan de ANH ANNOTATIES De vertaling van andere Indische bronnen bij vroegere reizigers. Bij verschillende reizigers komen beide voor, in verschillende gedeelten van Azië, als Siberië, eigenlijk Tartarije enz, gevonden: waarvan sommige zonder enige onderverdeling Indisch zijn, en andere eenige geringe verandering van gedaante, door ineenstemming van legenden, of door overlading van attributen, ondervonden hebben, welke verandering echter velden niet aanzienlijker is dan die, welke de latere kunstwerken in India zelf ondergaan. Het schijnt, dat wij jongens de Tartaren alle gelijkheid van godsdiens roepen de Inmanen omvatten, doch deze gemeenschap was reeds veel meer waarschijnlijkheid aangetoond door den beroemden reiziger Pallas. De in het turbansch ervaren Schmidt, van wiens wij in het volgende Adrshangafel zullen spreken, vindt in een vroeg Moslemitisch Boedisme vele sporen van Brahmanische goden, doch betuigt, dat dit onderwerp nog in het duister ligt. I. J. Schmidt, Fersch. im Gehecht der Bildungs-Gesellschaft. Aachen, 188, 189 1 189-. C. J. C. Over, Vavas Lavan, Gesund. Anb. IV. 189 Dat de namen der beide, en de verhalen om het vreemde merkbaar veranderingsproces heben ondergaan, aan, na al het gezegde om het heen, niet bevreemdend. De Indiase grondvlag is echter inviel van de verhalen, niet minder dan in alle de beide, te herkennen. Ja, Braminische beide worden tot in China toe gevonden. Wat de verspreiding der andere hoofd-feiten, die van Boeddhisme, onder de Tibetaanse Volkeren en tot in China en Japan betreft, welke reeds boven door ons aangeduid is, daaromtrent zijn de gevoelens veel overeenkomende, en de zaak zelf is meer bekend. Wij kunnen den lezer voornamelijk wijzen naar meer (p. 239 en volg.), — naar marsden's noten op de reis van Polo, naar klafroth's Azië Polyglotta, twee verhandelingen van adel-irmusat, voor de bespreking des Patriarchen de religie van Boeddhisme, en voor vofigine, door l’anquigné, en eindelijk het werk van Schmidt. Ik heb mij omtrent Tartarie, niet tijdsgebrek, moeten bepalen tot de volgende voorbeelden, welke ik bij de hand had. In witte's Tartarië kom eenige heiden voor, welke hij bestudeerde, zoo ver hij kon, niet ontmoet. "Visjnoe op Garoeda. Drie van de avatars van Vishnoe, te weten: Matsya, de varkenshoofd, Kurma, de schildpad, en Varaha, de varken. Fisjvoe in de tweede staat als wild rund. Visjnoe op Garoeda. De vijfde van de avatars van Vishnoe, te weten: Narasimha, de manneabe, op het -gevest van een leeuw. Misverstanden voorstaan als wild runder, afgeplakt gevoerd. NB. Ik kan de platen niet anders aanduiden, dan volgens de rangschikking, welke zij bekend hebben, zelfs in geen samenhang van een lijst; hoewel de zoogenaamde tweede afbeelding bij "Schatnampte" te Amsterdam 1785; doch die schikking is gewis hier en daar verkeerd. Bij Mofttifa, onder de teldefl, tritj 172 in het land der Kalmuks gevonden, Exp. Supp. F. pl. LXIX, Devi met een kohrtjn, het attribuut van Chandra, de maan, of liever, in dat geval, van Chandra de vrouwelijke maan (moor, p. 289, 891). In de Archaologia Bruennica, IL pl. XVII, vindt men drie Garoedas ofstanden van Vishnoe; waarvan de eerst gedeeltelijk de vrouwelijke schikking te volgen is, terwijl de twee anderen, die van Varaha, en die van Kurma, onder andere een jongen speelmaker, enz. De platen zijn gedrukt in 1767, gevoerd aan de zijden van het boek. Siberië. Van paleis kan ik, tot mijn leedwezen, op dit oogenblik zeggen, de Reis hierboven aangehaald, behandel. Enkele der afbeeldingen, welke in de zelfde Nachrichten over de Mongoolische Volkeren voorkomen, zijn al echter uit het ongelooflijke niet afgewerkte Mythologische Lexicon van Pallas, het hoofd, deel bekend, waaruit ik de andere Tartarische beelden zal erachten op het heidens. De meeste niet-Buddhistische beelden, in beide de werken, behoren tot de sekte van Sha. Pallas, Rifß.I. pk X. Geciteerd, heet, of in wedertwaartse wereld karakter. Het boekanoengje beelden met achttien, van meer boven, kort op voorbij afgestorven, het bevel is Sitije in het karakter van Kartikia, of god van oorlogen (zie boven, *N.13, 15). De overige, in totaal zeventien, hebben in het karakter, van Mahakala of Bhairava, de vreeswaan, of veel schrikwekkend afgebeeld, de K. etroX voorbij worden gebracht. Erlik Chan, of God der, heeft de overgang tot dit denkbeeld niet ver te zoeken. Indisch beeldje van een speerwiel aanzien. Qua indeling in de zijgevel van de godhuis, helpt de karakter van Spaans fort als ritme, blijkt uit het patroon, het aantal heiligen en de opgenomen beelden. Het beeldje op de spits is de avatars van de godheid, het hoofd heeft een karakter van Spaans fort. Digitale uitdrukking, hetgeen Otis gefellede op Mr. 76 bevestigt in het laatste voorbeeld, ligt aan een voeier; waarbij wanneer verschillende verhalen van meer over Gawwali [f. 17 a) moeten in het gebonden boek worden gepresenteerd. Pallas maakte een stuk over de Depshi of Laksman: het laatstgenoemde duidelijker. Het beeldje bij Pallas pl. X. 7, zo wel als dat bij de grote Laksman, is een ramenstelling van de varakavatar, of de vleeswording van een man-uele als wild zwijn. In het eerstgenoemde voorbeeld is het eerste denkbeeld, in het tweede het andere meer uitgedrukt. Zo geeft ook de grote plaat, /. pl. HI- n*a, eene samenvattende godheid varakavatar, het Soorja komt voor bij meerden [69a (vgl. aldaar p. 72). De overige beeldjes bij Pallas /. X. 80, 3 in p*. X *. 80, 9. en 10 (NB. 8 is te klein ort w herkennen), — en bij maj*r i. pl. I. n». 1 ; pl. XIII. , n*. 1 ; p/. XP. »*. 1 ; p*. XW. n<Vi* //. p/. /. »°. a » öjn Botdiiten beeldjes, bettij van den Lomdfdud tak,hetaij andere. Eon blj Dallas (Ajnde h« m\ voofbeeld) draagt 00k den bljnaara van Botda y Dijakfi-Mmi of SjäMaMotali (Ztet «karover ons volgende Aanhangftl). ; 7 De verfchillende namen, waarmede de Mongolen, Kalmukkm «x„ dese beeldjes beirempelen , hebben wij den leaea befpaard. Derelvo aijn denkelijk bljnatnen. Zoo wordt de Sba (blj majbr 7/. pU Uly Ghonghorr genoetnd: die heet misfchlen do geölt. (Zia wrot* >Tm* l. bl. 69. b, alwaar gongor moerth vertaald Hördt oth donhr g«ft J paart). Trouwens derelfde heet 00k Zikhan : di »Ittel (Zte tf Ajtfc : op hec woord Qhongorr). J ' - Blj 1 Digitized by Google JAVAAHSCHS BIBLDIR. A ANH* ITi 193 By caylus eitfdelljk, die van alle de geooemden ontwijfelbaar de ervarenfte kunstkenner was, vindc meo, Rtcueil ttant. I, pl, XXXI. n 9 . a, eene twijfelachtige Laktjmi of Deyi. IV. pL XXIII. n° 3, 4, 5). Hanoeman. VI. pl X. n 6 . 4). Eene avataarwtx Siva: veelligc (gelijk wij op blz. 85 [>] aaomerkien) Bheirwa of Kandi-Rao. Aan de twee eerstgenoetnde zag caylus wel eene Aßatifcht •fkomsc; doch het derde fchecn hij voor Romeinsch te houden. £>] Aiwa« nen vermocht wordt, in P la»ti van T. VII. tc lexen 7. VI. r # f r I t 1 , ■ » .* ,ii 1' .1« B b AAN. AANHANGSEL De betekenis van Tsjakra, het woord waar wij enige delen van de voetnoten bij betrokken, beperkt zich tot de verklaring van de Aftelling 57, zoals ons toegekonden, en laat toe, in tijdsorde gesorteerd te kunnen worden. Tsjakra: 9. Utjakrs: 9. Utjakrs is een voertuig, een wiel, en ten gevolge daarvan, tijdrekening naar een van de vorsten genoemd. Boeda: en ten gevolge van dien, denkbeeldig Dharma. Naam van verschillende goden der Brominsterij, ten gevolge van de algemene betekenis van magisch. Een later uitgekomen werk van I. J. Brandt heeft een ge rede met een rangorde wel twijfelachtig gemaakt. Digitized by Google Onder andere: Het vroegste deel is onaangeroerd gelaten. Wij zullen dat gedeelte onaangekondigd voorstellen. Het is voornamelijk de Brahmanische betekenis, de wetten van de P., en de lijn van afscheiding tussen die IV. en de IP. en III., welke wij, in onze tekst, getracht hebben op te helderen. De afschrijving van de II., en III., hadden wij tot hier beperkt. Nu, van achter af beginnen. Lang is er onder de geleerden getwijfeld, of de naam van Boeda een algemene naam, als wijsgeer was, dan of er een bepaald persoon nie de geestelijkheid onder te verplaatsen zij; of er den, of rijke dan een van die naam geweest zijn; wat aijn of hun vaderland, en welke de eeuw zij, waarin de voornaamste Boeda geleefd heeft; vraagstukken, geluchtelijk door verschillende jongeren, gedeeltelijk reeds vroeger geopperd, doch niet enkele Indische oorkonden, als te zéér van geestelijke waarheid en eenvoudig praktisch verbaal verwijderd, niet op te lossen. Tot dan meer andere geleerden, uit de schriften der Mongolen en Chinezen, bij welke de Bodhisatta de overhand heeft, of voor een gedeelte gevestigd is, en wier jaarboeken met historische nauwkeurigheid zeer hoog opklimmen, het vaderland en den leeftijd van den eerste Boeda (die naderhand door vele opperridders onder denzelfden titel opgevolgd.) niet zekerheid kunnen geven. Volgens Klaproth toch, in zijn leven des Buddha, en abel-remanen in verschillende verhandelingen, (ook volgens Schmidt zelf) is Boedha geboren niet beëindigde geëxalteerd. Bij Sa- ### CORRECTION ### Lang is er onder de geleerden getwijfeld, of de naam van Boeda een algemene naam, als wijsgeer was, dan of er een bepaald persoon nie de geestelijkheid onder te verplaatsen zij; of er den, of rijke dan een van die naam geweest zijn; wat aijn of hun vaderland, en welke de eeuw zij, waarin de voornaamste Boeda geleefd heeft; vraagstukken, geluchtelijk door verschillende jongeren, gedeeltelijk reeds vroeger geopperd, doch niet enkele Indische oorkonden, als te zéér van geestelijke waarheid en eenvoudig praktisch verbaal verwijderd, niet op te lossen. Tot dan meer andere geleerden, uit de schriften der Mongolen en Chinezen, bij welke de Bodhisatta de overhand heeft, of voor een gedeelte gevestigd is, en wier jaarboeken met historische nauwkeurigheid zeer hoog opklimmen, het vaderland en den leeftijd van den eerste Boeda (die naderhand door vele opperridders onder denzelfden titel opgevolgd.) niet zekerheid kunnen geven. Volgens Klaproth toch, in zijn leven des Buddha, en andere verhandelingen, (ook volgens Schmidt zelf) is Boedha geboren niet beëindigde geëxalteerd. Daarbij komt de door ons reeds aangetekende nieuwpraker van de 1 in Arakan. Deze Unitsreek toch, een zetel der Boedisten-leer, evenzo het naastgelegen groote rijk der Birmanen, zegt altijd voor de 1 van dezen. Aldaar moet Boeda en zijn stara dus Sjakra genoemd worden. Inderdaad is die geheele tijd van priesters, waaruit Boeda gefragen is, die Sjakia's uit het rijk Magadha, gewis dezelfde welke in andere berichten Sakya's genoemd wordt, en tot een geheel vormt. Het rijk van de Sakya's uit het Magadha's, een geheel vormend rijk, is toch zeker dezelfde rijk als dat van de Boedisten. Het rijk van de Sakya's uit het Magadha's, een geheel vormend rijk, is toch zeker dezelfde rijk als dat van de Boedisten. Klaproth, Leben des Buddha. 193; achter zelfs Aßa Poli gl. en in Journ. Asiat. IV. p. 14; abel-remusat, in Journ. des Savants 1819, Oct. p. 625; 1820, Jan., p. 71; 1820, Avril p. 302. Zie, bijvoorbeeld, kakapo Amoenitates Exoticae p. 608; w. Jones, Asiat. Res., II. p. 145; wilkinson, Asiat. Res., IX. p. 41. Burnan, Ancient and Medieval History of the Burmans: Asian Res., Vol. V p. 62, 300. Digitale Bibliotheek van de Nederlandse Letteren De eenheid van alle deze namen van Sakya zondenaar bewijstbaar Sakya wordt evenzeer als machtige vorst vertaald, als Sakra of Tsjakra, waarvan wij dit reeds aanvoerden: en boven is ingevulgd het gebruik der Singalezen vermeld, of de bedoelde rekening zoo wel Sakra als Saka te noemen. Om zichtbaar te maken dat de stam der Shakyas zich zoo ver over Azië verspreid heeft, dat Tsjakra of Saka wel degelijk een en dezelfde naam kan wezen, (dat niet slechts een gelijkluidende) die naam overal zoo wel in Ceylon, als in Tibet, zoo wel aan den Ganges en Indus, als op Java verneemt, zoude de lezer zich een zeer uitgebreid onderzoek moeten getroosten. De Sakya's, bij voorbeeld, maken een deel uit van den meer algemeenen volks- of priester-stam der Mogols. De source appears to be corrupted, but here's what I can make of it: T8 C 1. C. RS0TZ1M, OVER DRIB (zeer denkbaar dezelfde als de Magt der Zend -Volkeren) welke van buitenlands aangekomen zijnde, aan het rijk van Magadha hun hoopen naam hebben gegeven. Inderdaad is de clan van de Oostzijde des Ganges gevestigde priesterstand bekend onder de naam van Magt, en Beeda zelf ook Maga genoemd geweest. Nu het de heilige taal der Brahmen, de Sanskriet, teer denkbaar dezelfde taal als het oude Magadi, de taal van het geciteerde rijk, en heeft nog vele overeenkomsten met de hedendaagse heilige taal, Magadi genaamd; en deze zelfde taal Poll vindt zich, met enkele veranderingen, in het Statu % Pegu, Tibet, Jjam, enz., op Ceylon, op de bouwvallei Tan Maveli - tempel (de zoogenaamde vuur pagoden bij Madras), op die van enz. Dit een en ander laat zien in een kort besluit geenszins nie- legt: het is de vorm van den arbeid van vele Engelse geleerden, tot welker verhandelingen wij voor als nog de lezer moeten verwijzen. Maar meerdere zekerheid in de bijzonderheden is niet mogelijk, aangezien de bronnen over dit onderwerp ontbreken. f. 306 } mahony, 00 Ceylon 1 Vit. p. 38; wilfoko 0» Anugangam , W an *A* 0/ MagacPha, IX. p. 39—115: vooral />. 33, 44*75; COLBBRookb , 0» *A* '**• ^. 3I°» lbvdbn, and Litt, of ttte Indo-Chineß Nattens, X. p. 376—880, WtLTöRD, ontnefismd Jtüs in the West. XI. p. 54— 84,00k p. iod. (hoezeertoch deze fchryver vervalt in de eonderlinge redenering, dac de Saka's zieh tot in Engeland oitgehreid hebben, fchijnen cvenwcl de berlgten, door hem im de Poeranas vemmeld, bruikbaar te zün: zie voortl bk «3,70, 75. 80 tn ouaois, Indla t p. 46 j ««»ein»,. Bomb. Trans. II. p. 513, 514- JAVAAWfCm ISUOIN. tANH. V. , 99 bcden hebbea wlj te wachten uic de, onlangs aangekondigdc , op- xettelijke onderzoekingen van de heeren burnoup en lassen, Etfaißtr U Psti welke in de boofdzaak nec de EngeMchen fthljnen overeen te körnen» De voorbeelden van den rite! van Tsjakri en Tsjakravarii, welke titel voornamelijk onder de oude vorftelijke geflachtreglsters ider Dsjainatj ook onder de Boeditten f wordc aangetroffen, hebbcn wij hieronder, in eene noot, verzaracld, Veelligt wordc dezelve ook als. ecn algemeene eitel van vorfteo gebruikt, bij nabootfing. De ' r * i ■ ■ ■' * r» Nadat men bet plan vernomen had, om te Caleutta eene op Ceylon bewerktc fpraakkunst van het Pali uit te geven (Journ. Afiat. T. II. p'. 35a), is ontdekt en gedecideerd door de in den eind vermelde jonge geleerden te Parijs aangevangen, en wordt die binnen kort in het best te kosten (Joum. Asiat. VII. p. 358, etc.). Hierdoor heeft het voorloopige bericht verschilde gewigte uitkomsten doen kennen : waarvan wij, ter vernigking van hetgeen wij boven (kl. 136, en 151, noot e.) Helden, dit aanzien in overeenkomst met de werkelijkheid : dat bet Pali ook op Java bestaat (p. 363, 368) ; dat het Koni op Java zelf gevormd is, en niet ingevoerd maar daar er opgegeven wordt, of dan bet Kavi en bet Pali ontstaan zijn), en dit het Sanskritisch bij de Sindhen uit het Noorden, als in Tibet, als gebruikt gebleven, terwijl de zijdelijke in Ava, het rijk der Birma's, Ceylon enz. het Pali hebben aangenomen (p. 366. et suiv.). Het gebruik van het Sanskrietische schrift in Tibet is ook vaker aangegeven. (Anhang. I. p. 94s). Hjamatsjandra zegt dat zijn Sanskrietische woordenlist: "Ariya-farta is het geboorteland der Djivans, Tsjakras en Ardja-Tjapitis "(halve Tsjakris), gelegen tussen de Vindhya en Himalaya gebergte. Dat bij woord Tsjokres-yarti 00k bij de Bocdisten behoort, blijkt uit de inscriptie van /1/0« - a&n/ (^/. Res. II. 385): en uit de Singaleesche geschiedenis van Budes {Atsttals of Orient. Litt. III, p, 300, 391; en om, Ceylon , />. 007, not. Een der vabelaaghete wereld - delen heet bij de Bocdisten, op Ceylon, Tijakrevatte Pargowette; evenzeer als bij de Dsjaind's (Join v, Jßat. Res, VII. p. 407; potoia p. 557). Maar als koninklijke of aan eer-titel, denkt men bij enkele nabootsing, Waar het mee toe, dat die naam aan Bal aan gegeven wordt (bij dubois P' S.5), was een koning was van Maithili (polier / j. zj% 9 »74) : aan Visjnoe of Narajana (volgens Aä/. AT/. 94), en aan koningen of geleerde Brahman, in het algemelijk, vooral Paterson (4J Jtou« «//. 53), die dit woord van de Sanskriet van Visjnoe afleidt; denkbaar de plaats van hymnschanda en andere berichten van het volgende deel der afschrift. Ret. niet kennende. Moore is van hetzelfde gevoelen (p, a7, 249-406), hoewel bij wel opgelet heeft (p. saS 00/. *), dat het woord bijzonderlijk bij de Vaishnavische vorsten ter hulpe behoort. Hij verklaart het gebruik daarvan dus uit een nabootsing van de titel dier vorsten (gebruikelijk) , maar uit een algemene betekenis, welke bij in het woord lijkt wel van een verschil (lichter 00) doch op derzelfde stam geboren (zo voorbeeldig in Bengalen en in het hart van de Dekan geleid). Zij verwerpen, gelijk de Boeddha, de Brahmaanse goden, en de Feda's, maar bevatten de verdeling in kasten, behouden. Ook bezitten zij nog vele boeken in het oude Pali. Dat deze zelfde naam voor Dzjina te denken aan den naam van hun heilige, Tsjakra of Saka zeggen (4), op het voorbeeld van Boedha. En wanneer eindelijk de naam van Saka in het bijzonder voor den koning samvatavana voorkomt, of voor de tijdrekening, die naar hem genoemd is, en van daar eindelijk als een algemene ere aan elk langgevestigde tijdrekening; zal hoogst-waarschijnlijk blijken, dat de Indiërs dit woord voor een koning aankeken, vanwege de reeds genoemde rol die die heilige speelt in de mythen, die tezelfde tijd afkomstig zijn uit hetzelfde land. J) Vgl. vooral de korte aanmerking van Buchanan Afiat. Res. IX. 83. (e) Wilkinson, Af. Res. IX. p. 75. (d) Wilkinson, als boven, p. 141. In den Naga Haval wordt Bodha zoon van Dsjina genoemd (war. Af, Res. III. 413; harivamsa VIII. p. 533). Hierto behoort ook de naam van een beeld te Ellore, Seekara Atsjaria (wanqalas II, lau cni.) » vernoemd op dat beeld verkeerd toegepast. (O) Sakha voor salivahana (Wilkinson en the ara of Vicrama. and Saliva, Af, Res. IX, p. 138, ML 145, — voor een gevestigde tijdrekening, in het algemeen (p. 76, 207); — voor den naam van eenen of meer vorsten in een lijst uit Guterat, door de Dsjainas geïnterpreteerd of anders om (p. 189, 183, 206, 201); — voor een beeld, die nog heden beweert van salivahana afkomstig te zijn (p. 174, 181). Een samenvatting van de betekenis van magtige Vorsten en vlochter eener tijdrekening in het voorbeeld van mamomeo, p. 160. Het is waarschijnlijk een dieper onderzoek der oorspronkelijke geschriften de bovenstaande giften bevestigen, dat ook deze eigennaam waarschijnlijk van den priester- en vorstenstand der Saksa afgeleid kan worden. Salivahana is ook de naam van de stam der Sivists, wordt door de Jainen evenzeer tot lid der sekte van de Jain gemaakt, waarin de Tirthankar en Tjakravarti te behoren, als hij door de Brahmanen wordt verklaard een wijze man te zijn. Tot zover gingen onze geschriften. Maar na heeft Schmidt, in zijn tegenwerk gerichte onderzoekingen, een nieuw stel geopperd, welk, ten minste zoo veel ons onderwerp betreft, door de laatste niet wordt tegen gesproken, en welke volgens mij van waarachtigheid ontbloe is. Volgens Schmidt is de Perzische godsdienst van Ormuzd ingewoven zoo wel in het Boeddhistische als in het Brahmanische geloof. In het eerste is Ormuzd, Chormusda, een godheid, naar wiens leer zie de Boeddha gevormd heeft, doch die aan de Boeddha onderdanig is geworden. In het Brahmanische stelsel is Ormuzd dezelfde met Indra en van daar, dat Indra zoo dikwijls in de Boeddhistische fabelen voorkomt en wel als ondergeschikt aan de Boeddha. Klaproth had reeds een antwoord begonnen in het Journal Asiatique, T. V. p. 193, 257 en 3a1. De plaat die wij bedoelen, staat op p. 194: den titel van Schmidt's werk hebben wij vrij gegeven. Schmidt, p. 149, 152, 176. JAVAATSCBE BLAD. AANHANG. V. Dit artikel komt wel overeen met het door mij (blz. 198) uitgewonnen witteFORD en Buchanan geleerde, dat Buddha met de Magi der Zend-Volkeren verwacht is. Hetzelfde wordt verspreid over vele, door ons behandelen pisten, een nieuw licht Maar het laat andere vragen over, welke niet dan door geleerden kunnen worden opgelost. Schmidt leert, of onder dit, raad klaproth, dat Sakia (blz. 198) Sehagkia gespeld is, een schrijfnaam is van Buddha, en dat Sakra of Sekkere een bijnaam is van Indra. Maar dat ook Sakra, Sjakra, Tjakra een naam van Buddha zoude zijn (als zijnde een verschillende uitspraak van Sakia), schijnt hem niet voor den geest te zijn gekomen. Onder andere blijven wij zulk al komt misverstand nergens in onze aangehaalde voorbeelden Tsjaakra- Moeai letterlijk voor, als zeer waarschijnlijk aanziend, gemerkt het verband van die twee en andere vormen in allerlei betekenissen. Indien men dus ook deze vorm blijft vasthouden, dan zouden dat Tjakra 1 beteekend Magtig; 2. Ormuzd, Chormusda, Indra; 3. Een stam van aanhangers van Ormuzd; en ten gevolg daarvan: A. Buddha; B. De vorst Salivahana; C. De tijdrekening naar die vorst genoemd; D. Djina. Maar als Schmidt/. 456, not. (t.) und f. a4, schrijft, is het niet zo. Maar dan blijft die klas van beekepissen, waarvan wij verSchillende voorbeelden bijeen gebracht te hebben, welke op Braminische beeiden, beeiden inderdaad, bepaaldelijk op Strijen en lingamisten beeiden worden toegepast, en daaronder op onze Bhagireva, gebleken onverklaard. Men zal dan een van beiden moeten aannemen: of dat het woord Tsjakra in te gelijk de persoon van Ormuzd, veel dieper in het Indische zelf is ingedrongen, dan een enige uitlegger tot nog toe heeft ingezien, of dat het verband en de overgang der betekenisvelden van Tsjakra, welke wij volgens het zelf van schmiot ontworpen hebben, in enige punten zijn gevallen, welke niet dan door die geleerde zelf, in overeenstemming met beoefenaars van het Samkhya, kunnen worden geoordeeld. Ten dienste van verdere naspeuringen acht ik hier aan te nemen, dat de vier goden, of goede geesten, welke onmiddellijk onder de 33 goede geesten van Perzisch ontstroomd, bijdragen bij de Perzische cultuur, Aveta in de Mongoolse transmissie, de wijze van beoefening van het Sanskriet, (vergelijkbaar met die van Ceylon) de werelderbeurten, ons, bij voortgaande toewijding, toe te staan Braminische grote goden te betekenen. Reeds hebben wij dit op twee plaatsen ten opzichte van Ceylon getracht aan te tonen; doch, daar zeer goed bij de Mongolen aangenomen zijn, moeten die verhalen tot de eigenaardigheden van den bodda-dieost te behoren. Een uitstekend stuk van bbrcmann's Nomadische Streifereien, medegedeeld in het Journal Asiat. III 199 (doch nog niet verder bekend), noemt dezezelfde vier goden: Bisant, Mandala, Gebla en Soetjan. Hierin zien ten minste wij een en MaAadeva, ook op Ceylon onder de vier goden voorkomende, te herkennen. Maar had gegist, dat zij de beschermende goden waren der vier windhoeken (p. 207. No. 3. Zie ook schmiot. 172, 192). AANHANGSEL '•• :,;> ' pjo vi. Serigt verhief het al of niet bestaan van geotene kolommen te Barbarije, vah den Luitenant - Kolonel j. b. Humbert. Het n'est jamais parvenu à mijn kennis, dat, voor de Septentrioonale van Afrika en particulier binnen het koninkrijk Alger, de notie vloekgewaarskuwing bekend zou zijn. Bewoners, die door rookwolken (zonder dommen) via middelen van fluitjes of andere solide objecten konden zien, zonder dat zij erbij waren, geconfronteerd, zijn met dergelijke verschijningen niet bekend. — Op de kleine Atlas, die loopt vanaf het eiland Gibraltar naar Bonne in het koninkrijk Alger, als ook binnen de boorden van de Atlas, die eindigt aan de Cap Bon in het koninkrijk Tunis, vindt men bepaalde markten van oude vulkanen, uitgekookt, en de Hammamet, een gehoeveelheid oplopende en merkwaardige door twee warme bronnen omringde bergen, op drie kleine mijlen van de stad Tunis, neemt geen twijfel ten aanzien van deze kwestie; maar er bestaat binnen het land geen enkele overlevering omtrent de vulkanische uitbarstingen, en binnen deze periode van de Barbarij, die ik heb verkend, zijn er geen sporen te vinden van een dergelijke gebeurtenis. dandennes Lutes. — Une seule tradition, que je tiens de Tunis Bey de Tunis, le célèbre haridja-pacha, vient plus ou moins compenser l'appui du prétendu moyen employé dans le royaume Sager. Ce Prince, en entendant parler de ce beau granit, qui avait apparemment appartenu à des colonnes, d'un grand monument, nie die: vous prenez cette espèce de marbre pour une production naturelle: ce n'est qu'une composition faite par des architectes antiques, et des artistes dissent, qu'en Égypte en a farci de grises connaissances et de tours fort ressemblantes (ayant vécu dans des formes de marbre). Je ne combattrai pas l'idée du Bey de Tunis, et Je me rappelle, que dans son histoire de Gértha, "prétend, que les deux colonnes qu'on voit hors de l'Église de St. Pierre à Gethsemani, sont des colonnes dans une forme où on mette des figures. "Il n'est pas question ici des obélisques. Sûr, il est question ici des colonnes dans une forme où on met des figures. Reeda hebben wij (op bl. 60) de overeenkomst aangetoond der algemeen vlagente raadshoofden van de guirlande van Bheireva met de hoofden Griekse Medusa- hoofden. Deze overeenkomst van het kunstwerk, meenen wij, heeft eenvoudig bar de oorsprong in de geheiligde van de aandoening, welke de beiderlei kunstenaars wilden uitdrukken. Op blz. 67 spraken wij van den gordel met zeven bellen aan Shatreva gegeven, welken gordel wij, bij nader denken, beschouwen als aan Sha eigen, zonder met den staat der naaktbeid verder in verband te staan. In het Museum Pit-Rheumen (T. IV. pl. ao) komt een basrelief voor, met een Bacchisch tooneel, waar, onder anderen, naast Bacchus een bejaard man, met koorden en zes bellen om het lijf (misschien is de zevende bel door de draaiing van het beeld onzichtbaar) en met langen in de hand, danst als een dronken of razende mens. Zonder hierin eene onmiddellijke overeenkomst met de bellen, de langen en den woesten dans van Siva te willen zoeken, daar het basrelief vergeleken derwijze jong is, zoo willen wij toch de mogelijkheid navolgen van Oosterse gewoonten, die veldwid verpreid waren, in de Griekse geheimenisfena , en van daar in Romeinsch beeldwerk, niet geheel verwerpen. Althans, ten opzichte van latere Romeinse kunstwerken, is de mogelijkheid van verband te zien het Indische en Perzische woord n'ama met dat der Mithras. Het reliëf niets minder dan weggeredeneerd (zie vooral welke op zo'n Abhandlungen f. 400; en de voorbeelden: Asia Ref. V, p. 374. enz., VIII. p. 452 enz.; Dubois Jndia, p. 782, 81). Minder overeenkomstig in de hoofdzaak, doch treffend in een bijkomende omstandigheid is de gelijkenis tussen de Indiase afbeelding van Durga , den buffel Mahishasura doodend (meermalen door ons vermeld, als hl. aa, 09, 70, 107 enz.), en een Terwangbakken aarde van den beer burgoon te London, welke Perseus voorstelt, Medusa het hoofd afgehalve hebbende (bij Milningen Andern unedited Monuments IV°. 5. — Statuen pl. II). Gelijk toch de kwade geest uit den hals des buffels, zoo komt hier Chrysaor uit den bassin van Medusa ontspringen. Men vergeet hierbij niet, dat de namen van Perseus en Medusa op Afbeeldingen doelen. Een enkel woord tot bepaling van onze gedachten mag thans voldoende zijn. Zoo ver wij tot nog toe de Baak konden onderscheiden, heeft voss terecht (indien men zijn bitsheid daarvoor laat) beoogd, dat het denkbeeld van de onmiddellijke afstamming der geheimenisfunctie van Bacchus uit den dienst van Siva op louter toeteringen der Grieken na den toga van Alexander, bestaat. De raecer verwijderde overeenkomst, echter, van den goddelijk diepe met de phaluskulten schijnt ons niet weggenomen te zijn. De geroepen chap met fabelen, diep in het Oosten te huis behorende, welke van het een volk aan het andere overgeleverd kunnen zijn, blijft altijd mogelijk. Gelijk aan de ene zijde de mystiek strekking van een alles omvattende symboliek zelfs de wetenschap benadeelt door ze te benevelen, zo kan een te uitgebreide studie van Oosterse letterkunde voor alle andere waarbeden ongevoelig maken. De voorbeelden van deze soort als het laatste of de beide laatsten, handelt, geloof ik, de bezadigde beoefenaar der wetenschappen best met dezelfde in zijn gehangen eenvoudig te laten bestaan: en er geen gevolgen uit te trekken, eer of een meer uitgebreide gade, of toter bekende daadwerkelijkheden een verband aanwijzen, welke te voren niet scheen te bevatten. Digitale Bibliotheek van de Nederlandse Letteren. 