title: Leer- en handboek voor geneesen heelkundigen, om de voorschriften van in- en uitwendige geneesmiddelen behoorlijk interichten
creator: Tode, Johann Clemens, 1736-1806. n 83218017
text: Men houde hier de geneeskracht alleen voor oogen, en offere daar aan, wanneer het noodig is, een ge- deelte der aangenaamheid op, a. Het wezentlijkfte beftaat daar in, dat het hoofd- middel der ziekte naar de amftandigheden gefchikt 2ij5 dit moet feeds het groote doel£inde van den Genees- heer GENEESMIDDELEN., 44 heer zijn. In het Mengzel verkiest hij:een.:middel, het welk aan dit einde beäntwoordt, en,.0m.Zzoo.te fpreken, mengbaar is, waar over her voorgaande kan worden nagezien. b. De Aaupsyaunleic., die in de Sulapia ZOO £i- genaartigis, kan hij hier meestal, zoo ver de nood- zakelijkheid het vordert, Over ’t hoofd zien ; hoe zeer het bijna niet gebeurlijk is, dat niet een Syroop, een Water , ja een verzoee Zuur , deeze aangenaamheid, ten minften gedeeltelijk, zoude kunnen verfchaffen. c. Hier op koomt de ziel van mijne geheele konst, van Recepter te fchrijven, neder: ,„ Eenvouwdig, s, krachtig en aangenaam, zoo verre de omftandig- „; heden het veroorlooven.” Het Geneesmiddel, het welk in de &&ne form zoo walgelijk is, moet in eene andere, meer gefchikte, form gegeven worden, Droppels en Mengzels zijn bij ons de aangenaamfle, dewijl de naamı van Fulapium bij ons nog vreemd is. 6 DIR; De orde is hier dezelfde, als in de andere vloeibaa- re gemengde gedaanten. . Dat is: men plaatfe eerst het hoofdmiddel,, vervol- gens het verzeet Zuur, wanneer dit noodig is, daar na het overgehaald Water, en dan de Syroop. In de hier na volgende Formulieren \ijdt dit zomtijds eene uitzondering, $. DX. De evenredigheid der. Ingrediönten is gemakkelijk te treffen, Ff4 #. Dit 444 VOORSCHRIFTEN van a. Dit is in geene vloeibaare Mengzelen moeiehijk, mits men maar zoo eenvouwdig blijve, als men be- hoort te doen. b. GAUBIUS heeft een bijzonder Artikel daar om- trent bij elke verfchillende gedaante van Geneesmid- delen. Echter heeft hijnu en dan zulke zamengefelde ı Recepten, dat de Lezer wel een leiddraad behoeft, om uit den doolhof van /ngrediönten wit te komen, wanneer hij ’er eenmaal in verward is. c. Wat kan natuurlijker en gemakkelijker zijn, dan zoo veel van het hoofdmiddel te neemen, als tot zoo veele Giften noodig is; en vervolgens zoo veel van het Water, als veräischt wordt, om het bepaald ge- tal van Giften, even zoo veel drie Drachma’s, of even zoo veele halve Oncen, te vindenz; doch daar van zoo veel afte trekken, als het bijvoegzel van de Syroop, of van het verzoes Zuur, tot den goeden {maak vordert, of de hoeveelheid van het onoplosbaa- re van het hoofdmiddel noodig heeft., $. DAL. De Gifte is een eetlepel, ook wel een halve thee- kop vol; het laatfte moet men vermijden, dewijl de Giften hier te meermaalen toegediend moeten wor den. : 4. Ik heb mij reeds zoo wijdloopig over de Gifte van een eetlepel vol uitgelaaten, dat ik bijna niets meer daar van te zeggen hebbe. b. Intusfchen moet men fteeds voor oogen houden, dat men de bijvoegzels alleen zoo klein behoeft te maaken, dat zij een eetlepel vullen; her welk zeer ge- makkelijk is. Veele Artfen blijven hangen aan het denk» GENEESMIDDELEN. 445 denkbeeld, dat al, wat zij voorgefchreven hebben, zoo duur en van zoo veel waardije is, dat de Lijder alles moet inzwelgen, al zoude het ook eene geheele theekop vol zijn. c. Gemeenlijk willen anderen aan den Lijder het dikwils inneemen uitwinnen, en fchrijven daarom hal- ve, ja volle theekoppen voor: ik daarentegen beweere , dat de Zieke met meer geneigdheid dikwils inneemt, wanneer hij ’er met een enkelen teug kan afkomen. d. Maar nog eens: waarom heeft men zoo veel op met de bijvoegzelen? Zouden niet omtrent drie Drachma’s toereikende zijn, om de Gifte van het hoofdmiddel te bevatten? En waarom wil men dan die bijvoegzelen,; zonder reden, vermeenigvuldigen. e. Een wezentlijk voordeel der Gifte van een eet- lepel vol, beftaat hier in: dat een gelijk getal van dezelven minder uitmaakt, dan wanneer een halve of een geheele theekop vol wordt voorgefchreven,, zoo dat zes Oncen zoo veel zijn in het eene, als regen of twaalf Oncen in het andere geval. f. Dit moet ook, uit hoofde van den prijs , wor= den in acht genomen; want veelheid van bijvoegzels maakt het middel ook eenigzints duurder. Zomtijds is het hoofdmiddel juist het goedkoopfte, gelijk ten aanzien van Wijnfkeen - krijstallen het geval is. g. Ook is het voor den Lijder tot een affchrik , wanneer hij zulke groote flesfen met IMengzels ziet ftaan en omfchudden; wanneer hij de ledige theekop- pen aankijkt, waar uit hij zijnen walgelijken Drank in verfcheiden flokken neemen moet. Het is, als o£ hem het hart in ’t lichaam omkeert, wanneer hij be- denkt, hoe hem bij de voorige Giften reeds de moed ontzonk, Ffs A. In» 46 ° VOORSCHRIFTEN van .h. Intusfchen ftaa ik,toe, dat de Drankjens zom- eijds. met halve .of geheele theekoppen gegeven moe- ten worden; doch &n of twee keeren kan de Lijder dit uithouden, maar om het langer te doen, is hij niet te bewegen. i. Men houde mij deeze aanmerkingen, op de groo- ze .Giften, ten goede, Mogt ik zoo gelukkig zijn, dat.de door mij, voorgeflagene Gifte met de goedkeu- ring van veele Pradticaale Geneesheeren verwaardigd werde, dat zij met het gehemelte van hunne Lijde»- ren meer medelijden hadden, en door onnoodige bijr voegzelen hen niet op groote kosten jaagden. $..DXIL De hoeveelheid van het geheel is doorgaans vier, zes of agt Oncen; ten ware de Lijder ‚zig ten platten Lande bevond, wanneer men hem liefst eene dubbel- de hoeveelheid toezendt. a. Ik fchrijve ongaarne meer dan zes Oncen voor, welke zwaalf Giften uitmaaken, en in ag? en veer- tig uuren opgebruikt worden. , Meer is niet noo- dig voor Lijders, in de Stad woonende , alwaar alle dagen verfche Geneesmiddelen te bekomen zijn. b. Bij het zenden naar het Land tracht men den Zieken van genoegzaamen voorraad te voorzien. Men drage echter zorge, om °er zulke Geneesmid- delen bijte zenden, die, bij het opkomen van andere aanwijzingen ter geneezing, kunnen te pas komen. c» Men kan ook wel: Mengzels in zulk eene hoeveel- heid voorfchrijven, dat zij als Drankjens ( Hauflus of Potiones) ingenomen kunnen worden, $. DXII. GENEESMIDDELEN. . 4% $. DXIII, Het geen onder het Recept gefchreven wordt, is zeer eenvouwdig, dewijl hier niets anders, dan eene menging , noodig iS. Men zie, her geen omtrent de voorige zoorten van Geneesmiddelen is gezegd geworden. Het gewoon® 21. D. S. is meestal voldoende, en in gebruik. DE In de Signaiuur is insgelijks alleen op de gedaante van een Mengzel acht te geven, anders richt men zig naar het geen, ten aanzien van de hier vooren gemel- de zoorien, gebruikelijk ise $. DXV. Het nut der Mengzelen blijkt van zelf. Zij zijn ge= makkelijk gereed te maaken, en een anders onaange- naam Geneesmiddel wordt in eene vloeibaare gedaan- te gegeven, welke men nog, zoo veel mogelijk, heeft getracht aangenaam te maaken. ‚4. Deeze form is algemeen bij ons geliefd, doch niet zoo zeer als Droppelen. Het is voorzichtigst , wanneer de Lijder de kosten dragen kan, en de aart van het Geneesmiddel het gedoogt, altijd liever Meng- zels, dan Poeders, te geven. b. Behalven eenige weinige uitgezonderde gevallen , hier vooren vermeld, zijn. ’er flechts weinige Genees- middelen, die niet, met meerder of minder gepast- heid, in deeze gedaante gebragt zouden kunnen worden, ' $, DXVI 148 VOORSCHRIFTEN var $. DXVI. Een middel, het welk tot opbruisfching in de Maag gegeven wordt, als de Magnefia of het Loogzout aan de eene, en een Zuur. aan de andere a) kan geen Mengzel genoemd worden. a. Dit opbruisfchen moet niet in de Apotheek, maar eerst in de Maag gefchieden; want wanneer de opbruisfching voorbij is, doet het middel geene uit- werking meer. Daarom is het thans gebruikelijk , eerst het Zoogzout, of liever de Magnefia, te geven, en vervolgens het Zuur. b. Of nog liever, geeft men de Pulvis aörophorus van den Heer vocLer. Men ziet daar uit, dat men ook die Mengzels kan ontbeeren, welken men op het oogenblik, dat men ze gemengd heeft, doorflikt. A a $. DXUIL y. Niütr. depur. 38. Lig. anodyn. miner. ii. Ag. Cerafor. 3ivß. Syrup. Rub. Idaei. 3iß. M. D. S. Een verkoelend Mengzel:. alle vier uuren een lepel vol met Havergort -waier ie neemen. a. De gezuiverde Salpeter, die altijd haare waarde heeft, en in zeven maal zoo veel Water oplosbaar is, verfchaft het hoofdmiddel, waar toe het ook, Z00 yerre het een onzijdig Zous is, en het zweeten be- vor GENEESMIDDELEN. 48 vordert, zekerlijk dienftig is, namelijk, om verkoe- ling te weeg te brengen. b. Ik rekene dezelve op een Scrupel, of twintig Grein voor eene Gifte. Wijhebben düs hier zwaalf Gifien. Het Liquor anodynus wordt ’er bijgevoegd , dewijl het, als een verzoet Zuur , aan de Salpeter meer werkzaamheid geeft, en het zweet helpt witdrijven. Het is ’er echter alleen in eene: geringe Gifte bijge- voegd. Het Kersfen- water is het eenige gedaantes gevend middel, ‚het welk.ook tot verbetering van den {maak dient. De Syroop van Framboifen verbetert den fmaak, en .geeft .eenige dikte) en kleverigheid, ‚waar door de Salperer omwonden ‚wordt,: het geen ook \ door het verzoete Zuur gedeeltelijk bewerkt is. ‘c. Het laatfte 'bijvoegzel -wordt\ niet ten vollen tot &wee Oncen voorgefchreven, uit!'hoofde- van. het. L;- quor anodynas, ,heu welk eenige plaats. vervult, als mede om de gedeeltelijk gefmolten Salpeter. Dikwils ‚wordt-het verzoete. Zuur: weggelaaten,, en enkel zoo ‚veel Water en, Syroop ur dat,Zij te zamen zes Oncen: uitmaaken.! SH DXMEIR cin ; Be Tarsarsemet.“grs iii. i Chryfßall. Tart. 38. Aenafor.: Bivauıssııeı Syrup. Rub. Idaei. 3iß.: DM. D. S. Een Mengzel; wel omgefchud,. zwee lepels vol, ‚alle kwartier uurs ,. tot das de Lijder braakt , en veel daar bij te drinken: vervolgens een lepel vol ve geven, doch ‚niet veel.te drinken. a. Met 430 VOORSCHRIFTEN vän „0a. Met:dit. Mengzel, waar aan’ ik geenen: bijzon“ deren naam gegeven hebbe, laat zig eene Galkoorts;, in haar eerfte begin, uit dengrond geneezen, ZON- der verder te kunnen'inwortelen. b, Het verftaat zig; dat men met den Zieken zel« ven het gebruik' moet.affpreken, namelijk, dat’hij dadelijk 'wwee lepels vol, en; na verloop van een kwartier Uurs;. weder een paar lepels vol neeme, om, zoo.dra mogelijk , aan'het braaken te komen. - Wan- neer ‘hij gebraakt heeft, en dus het -noodzakelijkfte einde: bereikt is, .geeft ‚mem nog.alle vier. uuren twee lepels vol, zoo lang 'hij-geene ontlasting gehad.heeft, het’ welk ’er zekerlijk op 'volgen zal.. "Vervolgens geeft men hemveen lepel vol; welke meestal een vier- de van een Grein Braak- wijnfleen 'bevat;,;. elke vier uuren, en bewerkt daar door, na eene'voldoende zui- vering van boven en van ondereny de RR der öngevoelige uitwaasfeming: co, Op die wijze kan men ook den Lijder met een fles van dit Mengzel.de drie noodige wegen opener, de gal, ofeene dergelijke vuile ftof-,' doen ontlasten,, en den hoofdgrond der ziekte wegneemen, die in de meefte gevallen in .de belette RER der huid "beftaat. d. Dat dit Mengzel een zetzel op-den grond hebbe, kan men, uit de onoplösbaar !groote hoeveelheid Wijn- Steen - krijstallen afneemen, zoo dat eene omfchudding voor het afmeeten.der Gifte noodzakelijk is. Uit dien hoofde is ook\devhoeveelheid der'bijvoegzelen zoo in- gericht, dat voor de ce an plaats ge< tnaakt- worde, e. Een beöeffenend Geneesheer auch in dit Formu- lier veel verandering maaken, vooral in de keuze der In= "„GENEESMIDDELEN. 45% fngrediöntens ‘Doch ik ben bij “ondervinding over- euijgd, dat, men ‘daar mede, onder behoorlijke- ge- dragingen, de noodige ontlastingen en werkingen bekoomt, en de Galkoorts in haare Er te keer gaat. ? f. Wanneer de eerfte Cifien tot twee lepels vol fpoedig gegeven worden, en ter'juifter tijd veel wordt toegedronken, zoo kan het niet misfen, dat als dan, immers na de derde Gifte, ‚het bräaken volge, het welk men door aanhoudend driuken bevordert. Wij veronderftellen ‚"dät her eene' waare Galkoorts zij, en‘dat de Zieke eene' neiging tot: braaken gevoele. Des te minder zal het Braakmiddel zijne werking misfen. " 8. Wänneer het braaken misfchiet drie uuren heeft opgehouden j sen»nog geene 'ontlasting gevolgd- is, geeft: men weder:twee' lepels: vol-op: eenmaal,;ofeen \lepel vol; alle! halfıuur ,-zonder 'veel te drinken,,. de- -wijl dan de) Ba ERRRER zig van oda je N maaken. | 517, Bi Wedsitnev vier turen ‚daakı, na EeE men: FE ds vier-uureim<en maatige lepel’ vol, welke ‘ormtrent tweeDrachmats(bevat,; eu vaart:op.die wijze alle vier, will of'zes: ınınem voort „ıwaar door 2 AAhit: Ipocäig seen heilzaam zwekt ıgevoelen Zal;': ji el i. Wanneer nog een’fles: van dit Mehpin noodig is, ‚kan men dev Hrjnfeen‘- krijstallee mer: cän enkel Grein ıBraak = BR sof ook iu zeit 'voor- Sehtijven..\ sb z00v 100 Yu inyk.. De Lijder: oaab de: Wijnfeen ahrijstalen ‚met de ‚Giften, om:tebraaken, recds inneemen, en dit Zouz -zal hem' ‚dem BEE van. \een soncastend. middel doems:) oa 1 ‚Aust - ang N & Het 452 VOORSCHRIFTEN van J. Het zal ook den Braak - wijn/?een niet doen fchif» ten, als welke zelfs met Wijnfeen- krijstallen be- reid is. > DXIX. Be Pulv. Cort. Perw. fubtil. Si. Ag. Cinnamom. f» 3iv. Syrup. Gran. Kerm. Bi. \, Lig. anodyn. min. zi. ; M. D. $S. Een Mengzel van Kina: wel om- gefchud ,. een lepel vol,, alle wur ‚te nmee- MEN. a. Dewijl veele Lijders zig inbeelden, dat zij de ‚Kina niet neemen kunnen, wanneer zij niet’ in eene ıvloeibaare gedaante gegeven wordt, zoo geeft. men -hun genoegen, en dient hun. dezelve: in’ een MMengzel ‘toe, waar mede zij dan ook zeer te vfeden zijn, de- wijl het enkele Poeder hun te veel .walgt. ' In den -grand der zaake dwaalen zij. Niet ligtelijk geeft.men ‚een Poeder , of het wordt met eenig Yocht eerst in een „lepel tot‘een Mengzel 'gemaakt. Maar :dit is het niet ‚alleen; het onaangenaam mengen»van.een ‚Poeder in een lepel is hun walgelijk, en in deeze gedaante van „een Mengzel is dit reeds'gefchied» b. Ik neem ‚vier Oncen. van het afgetrokken Water , een Once van een Syroop, en nog een Drachma van het verzoet Zuur, waar door voor de Äina plaats gemaakt,, en dus: het geheel eene hoeveelheid van zes Oncen wordt. . Het Liguor anodynus: geeft ook, in gene Kleine hoeveelheid, aan het. geheel.een aan- genaamen reuk en fmaak, en verfterkt de Maag. 6. Wan- :GENEESMIDDELEN. . 453 ‚©. Wanneer de Giffen van een lepel vol tot 'veer- tien of vijftien zouden opklimmen, fchikt men zig daar naar.met tusfchenpoozingen. aakten we NenirK-K. Bes Camphor. Kerm. miner. ä. gr. viii: ne Mel. albif, zii. une ndgs Cerafor. Ziv. on Syrup. Rub. Idaei. Zıß. vn - M. La. D« S. Een verdeelend Mengzel: wel omgefchud, alle drie uuren een lepd vol te . ımeemen, en een. warm. afirekzel van Tihee. toe te drinken. 8..Dit: is: het Mengzel, waar mede:ik alle rheuma= tieke ziekten, de Pleuritis /buris daar onder. mede begrepem, te keer gaa.ovZelfs de waare Borst- ont- fteeking «of. Longen- ontfteeking: beftrijde ik: > daar mede. 2 in 92 3) Vi v b. De zamenvoeging van de Kampher en de Kermes Minerale „ in Poeders of ‚Mengzels, doet daar in den besten dienst, tot verdeeling. der ontfteeking, en de herftelling der.ongevoelige nitwhasfeming, of'zelfs om te zweeten; het geen ik ook, door het toedrinken van warmen: Drank, bij den ‚voörtgang der 'ziekte be- doele; iD n 1 oe ASCHE c De Xampher en de Xermes zijn’ dus twee Döj%oe mende “Bafes, tot: verdeelen, en tot zaßt Zweeten. Want dat de Kermes ook verdeelt, en zelfs, zönder Kampher gegeven, deeze uitwerking doet, is hier te Koppenhagen eene bewezene zaak. i Gg 4. Eene 44 VOORSCHRIFTEN van d. Eene derde deugd van de Kermes,' en ook eeni- germaaten van de Aampher, beftaat hier in, dat zij de fliim ongemeen los maakt, het hoeften verligt, en het loozen van fluimen bevordert. e. Ik heb ’er de .woorden, Lege artis, bijge- voegd, dewijl niemand buiten een Apotheker, in de konst ervaaren, dit Mengzel in goede orde maa- ken kan, rent \arel fı De Honig is ongemeen gefchikt, om de Kampher bij &&n te houden, gelijk-ik hier vooren getoond heb- be. De Kermes is ongemeen ligt, en wordt dus, door het omfchudden, fpoedig met het geheel gelijkelijk verdenigdr rast u. g. Uit hoofde van de Aampher is ’er geen Liguer enodynus in dit Formulier; want: met Water Tcheidt dezelve zig van @&n; ook is dezelve, in ontfteekin- gen; .een:niet zeer'gefehikt „\maar-veel eer een beden- kelijk „;middel.ı Sn e > 3 hs Een lepel: bevat niet.volkomen een half Once 5 ik :geef dus agt Grein Kampher, enagı Grein Kormes, om een half Grein in elke Gifte te brengen. | $ DXXE“ Str sie Men -Iaat aan den Lezer over de befluiten wit dit alles te trekkens A 9 | | - a. Dus hebben wij de vier!eerfte inwendige vloei- baare middelen, die in eene bloote menging beftaan;, afgehandeld, en gezien; dat, bijna in: @lksderzel- ven, het &oofdmiddel, een afgetrokken Water, en een Syrood, het Geneesmiddel witmaaken, en dat het grootfte-onderfcheid alleen in de hoeveelheid be=- ftaac \ b. Men GENEESMIDDELEN. ' 45 b. Met 'ziet'echter ook, dat zomwijlen een geest- rijk Water, Wijn, Brandewijn, Rum, Wijn- azijn, in de plaats van het eenvouwdig Water, gekozen wordt, 200 -äls‘ 00k Honig en Azijh= honig in‘ de plaats vanieen Syropd: m wu u c. Dat zomwijlen &eii Yer&oei' Zuur mede wördute hulp genomen‘, maar o6k dikwils wordt achter weke geldäten.Usioln „ol; b | d« En läatftelijk, dat het Höofdmiddel zeer ver[chil- lende kat gijn „it verfcheiden‘Ba/es beftaan „en dee- ze of geene hulpmiddelen vorderen kan; döch”dat de bijvoegzels naar het hoofdmiddel moeten zijn inge- ficht, naar maate het zelve zig, middelijk of onmid« delijk, met Water verlenigt. e. Ook blijkt genoegzaam, dat men, gelijk hier vooren reeds gezegd is, een en ander Water en Sy- roop, die zig het best naar.deeze gedaante voegt, be- ftendig ten gebruike behoort te verkiezen, hoe zeer men die geenen ook niet geheel moet ter zijde ftel- len, die in zekere gevallen, of tot afwisfeling veröischt worden. f- Men bevindt echter, dat de Drankjens het meest van de overige gedaanten afwijken , dewijl zij niet alleen uit allerleie /ngrediönten beftaan, maar ook in grootere Gifien, dan de andere, gegeven worden. 8. Dat een Mengzel tot een Julapium wordt, wanneer de bijvoegzels ’er eene genoegzaame aan- genaamheid aan geven, en dat dus derzelver onder- fcheid louter toevallig is, hebben wij insgelijks ge- zien. h. De geringfte hoeveelheid en de Kleinfte Gifte is eigenaartig aan Droppelen. e Gg 63 i. Wat 456. VOORSCHRIFTEN van ji. Wat. daar ook van zij, zoo kan.men .de:zamen« geftelde Formulieren uit drie, ten hoogften ‚uit vier, Ingrediönten maaken, en tot de eenvouwdige Formur Jieren. heeft men ’er flechts zwee noodig. ‚, Wanneer maar den Ingrediönt wordt voorgefchreven,.is het. niet meer een zamengefteld Recepi. k. Wanneer dus eerst- beginnende Artfen, ‚die mij- ne lesfen ten leiddraad neemen willen, niettemjn hun- ne Droppelen, Drankjenss , Julapia en Mengzels , te omflagtig, maaken, kan, de fchuld, daar van niet aan mij geweten worden. Kata haf en VIER "GENEESMIDDELEN. 457 VIER EN TWINTIGSTE AFDEELING. Yan de Olie- melken, ( Emulfio oleofa). $. DXXIL a y8 komen wij tot een vloeibaar Geneesmiddel, het welk tot inwendig gebruik beftemd is, doch zon- der Olie, en eene bijzondere wijze van verbinding, ” niet bereid kan worden; daar integendeel de tot dus verre behandelde gedaanten door enkele menging ver- kregen worden. a. Ik bedoel hier de Olie- meiken. Het middel van verbinding is daar in van eene wezentlijke noodzaak. In de tot dus verre behandelde is zulks louter toe- vallig. | b. Zij is ook dikker, dan een Mengzel; doch ftaat grootendeels gelijk met Drankjens, die in veele ge- vallen ook de gebondenheid van Ole vorderen. e. Aan de andere zijde is een Olie- melk eene na= volging van een Amandel- of Zaad -melk, waar in een gedeelte van de Amandelen of Zaaden, na de be- reiding , ovefig blijft. d. Zij is in.de opgave, in $. CXXXIV. voorko- mende, door eene misvatting overgeflagen. G3 $. DXXII. 455 VOORSCHRIFTEN van $. DX XII: De Olie- melk is een tot inwendig gebruik beftemd Vocht, waar in cene uitgeperfe Olie, met waterach- tige Ingrediönten, tot eene in fchijn gelijke menging, hoe zeer dikwils voor een korten tijd, ver&enigd wor- den, often minften,.door omfchudding, die verde- niging wederom voor een tijd herfteld wordt. a. Dat geene Olie- melk, zonder Olie en Water, en zelfs zonder een veräenigend middel, bereid kan wor- den, is het eigenaartige van deeze gedaante. b. De Olie moet tot de zoort der uizgeperfen be- hooren, hoedanigen, over ’t algemeen, het best in deeze gedaante gegeven worden, dewijl zij daar in het minst onaangenaam zijn, als niet zoo walgelijk voor ’t 00g, en niet zoo leelijk om in te neemen zijnde. c. Zekerlijk fcheidt zig de Olie, in we£örwil van het middel tot verbinding, fpoedig weder van het wa- terachtige af, wanneer het niet goed bereid is; ech- ter kan men dit door omfchudden verhelpen. $. DXXIV. De fofe is eene uirgeperffe Olie, als mede een af- getrokken Water, en een middel tot verbinding , be- nevens een Syroop« ’ a. De meest gewoone olieachtige Ingrediönten ziju de gebruikelijke uirgeperfle Olien. Echter wordt zom- wijlen eene andere vertigheid genomen, vooral Gom- harften, naar maate de aanwijzing ter geneezing zulks vordert, gelijk wij in eenige voorbeelden zien zul- len. b» De GENEESMIDDELEN. 459 b. De afgetrökkene Wateren verkiest men meestal vit de welfmaakende en welriekende, wanneer zulks met den fmaak van den Lijder, en vooral met de aan- wijzing ter geneezing, beftaanbaar is. c. Het middel ter verbinding is, in onze tijdeny, eenvouwdiglijk de Arabifche Gom, of een zoortgelijk Slijm. Vonrheen heeft men dikwils Doijers van Eije- ren genomen, doch deeze worden, als’onaangenaamy en aan fpoedige verrotting onderhevig, thans verwor- - pen. Honig en fuikerachtige Vochten zijn 00k wel gebruikt geworden. d. Voor ’t overige is de Swiker en een ‚Syroop een gewoon bijvoegzel in deeze Meiken, het welk ook des te meer gepast is, dewijl zij tot ver£eniging van het olieächtige en waterachtige tevens dienen kunnen. $. DXXV. Daarentegen voegen in deeze Olie- melken niet, Poeders, zuure dingen, Loogzouten, onzijdige Zou- sen, Esfentiön, Tinöiuuren „ Geeften, en alles, wat eene te dikke gebondenheid geeft, en walging veroor- zaakt, a. Eene goede Olie-melk moet zonder fchifting zijn, ten minften een tijd lang; dus dienen hier gee- ne Poeders, als die allen een zetzel op den grond geven, en in zulk een Mengzel voor een gedeelte krachteloos worden. b. De Zuuren,moet men ook vermijden,, dewijl zij gemecnlijk het olieächtige van het Mi af- fcheiden, waarom men ook geen gebruik van zuure Syropen maaken moet, Eene zamenvoeging van Olie eı Zuur is thans in ’t geheel niet meer gebruikelijk. Ges 4 ce Loog- 460 VOORSCHRIFTEN VAN c. Loogzouten bevorderen wel de verdeniging van het vette met het waterachtige; maar hunne leelijke fmaak gedoogt niet, daar van gebruik te maaken. d. Onzijdige Zouten pasfen bij deeze gedaante in ’t geheel niet, vooral, dewijl derzelver fmaak door het olieächtige nog walgelijker wordt, en zij de verde- ‚niging der Ingrediönten veel eer verhinderen, ’ e. Alle geestrijke dingen zijn ook ondienflig, de- wijl zij deels geheel onnoodig zijn, en tot andere ge- daanten behooren, deels ook de ver&eniging van het waterachtige met de OJie belemmeren. f. Extraöten, Geleijen, en dergelijken, brengen eene dikke gebondenheid te weeg. Zekerlijk moeten deeze Olie=melken niet van de vloeibaarfte zijn; maar men moet evenwel zorge dragen, dat het middel uit de fles wil, en de Lijder in twijffeling ftaat, ofhij het met een lepel gebruiken, of met een mes fnijden moete g. Bij de walgelijke dingen, die nimmer, zonder de grootfte noodzakelijkheid, in deeze form komen moeten, behoort voornamelijk de Zeep, als een mid- del ter ver&eniging. h. Over ’t algemeen is in geene gedaante meer op de eenvouwdigheid te letten, dan in deeze, dewijl zij bovendien reeds op zig zelven onaangenaam is, om in te neemen. 6" DXZII. De evenregigheid der /ngredienten is, bij eenvouw- dige Olie- melken, gemakkelijk te bepaalen. a. Naar de hoeveelheid van het olieächtig hoofd- middel, richt zig de hoeveelheid van het middel ter ver- binding, en daar naar wederom die van her Water. b. Men GENEESMIDDELEN. 461 'Db. Men neemt gemeenlijk op anderhalf' Drachma Arabifche Gom drie Oncen Water , 'iwee Oncen Olie, en den Once Syroop. . DXXVIL: De orde is gemakkelijk te bezeffen. De Olie,'als de hoofdzaak, wordt eerst geplaatst, vervolgens het middel ter Tabindige, en daar op het waterachtige, waar bij men ook wel eens eene Syroop voegt. a. In deeze orde is ook de Apotheker meestal ge- woon het middel gereed te maaken, behalven dat hij de Syroop onder het middel ter verbinding mengt, en het Water langzamerhand bij het overige giet. b. Die zig aan geenen misflap wil fchuldig maa- ken, doet voorzichtig, met de woorden, lege artis, ’er bij te voegen. $, DXXVIII De Gifte is, naar mijnen raad, een lepel vol, met gepaste tusfchenpoozingen. Dit ftemt met het voorige overdn, en het is on mijne ondervinding gegrond, dat zulk eene Gifte, met behoorlijke tusfchenpoozingen gegeven, tot het doen der werking genoegzaam zij, De Olie- melk is juist geene geliefde gedaante. $. DXXIX. De hoeveelheid van ’t geheel is doorgaans van vier tot zes Oncen, hoe wel men ze ook enkel tor dene Gifte voorl[chzijft, Gg5 a. Men 462 VOORSCHRIFTEN. van a. „Men neemt niet meer dan goed kan blijven „en in eene fterke hette, fchrijft men dus maar eene Kleine hoeveelheid voor, Of men laat de fles zorgvuldig in koud Water bewaaren. b. Wanneer het flechts voor eenmaal wordt voor- gefchreven, is de hoeveelheid meestal een Once; maar dan zoude het ook een Drankjen kunnen zijn, en.de Olie zuiver genomen kunnen worden. DXXX, Het geen onder het Recept gefchreven wordt, be» ftaat in de woorden: Mifce Fiat. lege artis Emulfio, of bij verkorting: IM. F. 1. a. Emulf. Wanneer het middel ter verbinding in geene bepaalde hoeveelheid gefteld wordt, zoo. dat aan het einde.van het Recepz de woorden, qguantum fufscit, flaan, zet men ’er onder, a f a De Signatuur blijkt uit het voorgaande. a. Men maakt gewag van de benaming van Emuls fio, van de Gifte, van den Tijd, van het Vehicu- Jum enz.: waar bij men meestal voegt, dat zij, wel omgefchud, genomen moer worden, ten ware de be- reiding zoodanig is, dat de ver&eniging ftand houde. b. Het bewaren der fles in de koelte kan ook, als noodzakelijk, in de Signaruur vermeld worden. 5: DXKXIE De nuttigheid der. Olie- melken is voornamelijk , om de &ene of andere Olie, die mer de aanwijzing ' ter GENEESMIDDELEN. 463 ter geneezing over@enkomflig is, in eene gefchikte gedaante te brengen. ‘a. Deeze is de hoofd - nuttigheid; geenzints Se valt op de bijzöndere aangenaamheid der Olie- melken te roemen; zij blijven altijd een Drank, dien de Zie- ke fpoedig oo wordt. b. De Gem Ammoniak heeft ook geene Hals eg daante, als deeze. Ü ETDIRKXILT Be. Ol. Ricin. genuin. 3iß. Mucilag. Gumm. Arab. 5i. Ag. Menth, Zii®. Syrup. Alth. Zie M. F. 1. a. Emulf. S. Eene verzagtende Amandel-melk: alle half uur een lepel vol, mei IE waier , ie neemen. a. Wanneer het Oleum Ricini niet op zig zelven gegeven kan worden, moet men tot eene Emulfio zij- ne toevlucht neemen. b. Het middel ter verbinding, de in Water ontbon- dene S/jm, wordt tot een half Once voorgefchreven , zoo dat de Aoeveelheid van ’t geheel zes Oncen uit- maakt. Om echter de noodige gebondenheid te ver- kriijgen, wordt door de woorden, F /. a. Emulf. , aangeduid, dat de Apotheker deeze SAjm zoo dik moet maaken, als noodig is, om eene, Zoo veel mo« gelijk, blijvende veräeniging te bewerken. c. De Syroop kan men ook veelal weglaaten; echter bevordert zij de verdeniging. $. DXXXIV, 464 VOORSCHRIFTEN VAN 5 DXXXIV, Z. Ol. Amygd. dulc. rec. 3ii. Gumm. Arab. q. f. Ag. Cerafor. 3iii. Syrup. Capill. Ven. 3ie M. F. I. ao. Emulf. $S. Een Amandel- melk, om de borsi te ontlasten: alle drie uuren cen lepel vol, met -Havergort - water, te neemen , en de fles in koud water te zeiten. Deeze is eene andere Olie- melk, die, in benaauwd- heden van de borst, zomtijds grooten dienst doet. Ik heb de hocveelheid der Arabifche Gom daar in on- bepaald gelaaten, om eene afwisfeling te.toonen. De Apotheker neemt van ‚het //’ater zoo veel, als noodig is, om met de Gom een S/ijm van behoorlijke dikte te maaken, die, met behulp van de Syroop, eene verceniging der Olie met het Aers/en - water bewerkt. &. DXXXV. %. Gumm. Ammoniac. in lacr. felet. ziii. Ag. Hyfop. Zivß. » Syrup. Capill. Ven. 3X. Gumm. Arab. q. f: F. 1. a. Emulf. D. S. Eene borst - ontlastende Amandel- melk: alle drie uuren een lepel vol, mei Havergort - water , te neemen. Men ziet hier tot verandering de derde Olie- melk , welke bereid wordt van de uirgezogte witte ftukken Ammoniak- Gom, door middel der Arabifche Gom vol- ko» ‚GENEESMIDDELEN.\ 46 komen opgelost..: :De Aoeveelheid whn. de. laatstgemelde 'is:niet bepaald, mäar het wordt aan den Apotheker gelaaten, om zoo veel te necmen, als ter vereeni= ging noodig is. S. DXXXVL Uit Ai tot äns verre gezegde 2al de Leer Bensöhk zaam kunnen afneemen,) hoe men: zig, ten aanziem der Olie- melken.,. 1e'gedragen: hebbe, > a. Men neemt de wirgeperfe:Olie, ‚of die westigheidg 5 welke men met de aanwijzing ter geneezing overeen- komftig vindt; men neemt tevens een. afgerrokken War ter, en daar van laat men een weinig,, met de noodi- ge hogveelheid Arabifch, "Com, önder elkander men- Sen. Wil men, zoo a men ’er ook een Sproop bij. Meer is er volftrekt niet nöödig. Deez& maa- ken vier Ingrediönten; Wat das böyen gaat, ‚deugt niet. b. Men heeft hier, het hoofdmiddel; een gedaante- gevend middel, waar toe ook de De behoort; en een (maak-verbeierend ‚middel ‚„„ıwanneer dit 1i60- dig is. 5 EN glg c. Dus femt ook deeze form mer: ige voorige.m zieh in eenvouwdigheid overdän, en hetigetal der noödige Ingrediönten is ongemeen klein. Ik heb dus mijnen Lezeren getoond, dat men in d& gemengde vloeibaare " middelen de overmaatige zamenftellingen , de veelvul« dige Bafes, hulpmiddelen , enz,’moet weglaaten , 'zig mer her noodzakelijke vergenderen;"en de ziel der Genceskonst, het vermogen van geneezen, nier dan eene ijdele, laage en kwakzalverachtige zuchr- tot opeenftapeling van vermehgingen, ten prooi geven: Van hoe meenigen Arts kan men niet het zelfde zer- gen, un 466 VOORSCHRIFTEN van gen, het geen’de faedige voLTAIRE wel eens op een ander punt zeide: Z/ compofaity compofait „ com. Pofait! $. DXXXVIL Wij komen thans tot eene tweede onderdeeling van Mengzelen. Na’dät wij de inwendige vloeibaare mid- delen (.Liguores); afgehandeld hebben, befpaaren wij de Heelkundige, diein'de daad minder gewoon zijn ai het Slot vafdit Werk. MeeYT Se DXXXVIIL > eig komen dus. tot de Likmiddelen, C Eelegmata,} welke, uit twee zoorten beftaan. De, Likmiddelen, welken men tot, inyendig gebruik beftemt , en de Smeeringen of Linimenten , waar van.men een uitwen- dig gebruik maakt. a es -o Man de’ Smeering. iof het Liniment zal ter zijner plaats, als van een vizwendig middel, gehandeld wor» den, en wij gaan BE over tot het Zikmiddel, als een inwendig middel. $ 'CXL. ;Men kan niet ontkennen ,; dat het zelve ook dik« wils tot zijne bereiding het wrijven van Pitren vor- dert, bijna als de Zaad - melken; alleen is het een dik-+ ker S/ijm; welke men:op die wijze bekoomt. Doch, wanneer dit het geval is, kan men van de wijze der bereiding van Zaad- melken gebruik maaken; VIJF GENEESMIDDELEN. 467 I vum EN TWINTIGSTE AFDEELING» Van Likmiddelen, CLinau, Looch). %. DXLL Es Likmiddel is een inwendig Geneesmiddel, var de dikte van: Syroop of Honig , ‚het welk theelepels- gewijze ingenomen, en langzaam;, zonder Rai doorgeflikt ‚wordt; 4. Door de Gifte van een theelepel vol, wordt het van. de overige wloeibaare Mengzelen onderfcheiden, gelijk ook door de meerdere gebondenheid. b. Het langzaam doorflikken is echter, met opzicht tot zommigen, niet gebruikelijk; zo6 als ook het,toe- drinken , in zekere:gevallen , te hülp-genomen word« Het laaten fmelten in. den mond, het geen zommigen @aanprijzen , past; ’er, zelden op. :-Het:wordt ook een »loeibaan Conferf.( Eleöiuarium liquidum) genaamd, doch alleen door de Ouden, en voorftänders van mem gelmoes, z Tot de fofe deezer middelen dient alles, wat vloei« baar en week is, ‚eh geenen onaangenaamen fmaak heeft, of zig gemakkelijk laat ontwikkelen, als: wee- ke Extraöten, 'Geleijen, Balfamen, Oliön, geestrijke dingen, Doijers van Eijeren, Azijn- honig , Slijmen , Syropen, afgetrokken Wateren, en dergelijken. pr a. Als 48 VOORSCHRIFTEN: van a. Alle deeze Artikelen zullen de Lezers uit het te vooren verhandelde reeds kennen. b. De Wateren worden ’er alleenlijk bijgevoegd , wanneer dezelve als gedaante « gevende middelen noo- dig bevonden worden; hoe wel zij ook tot het ont=« binden van S/ijm gebruikelijk zijn. ..... c. De Conferven, welken GAUBIUS aanprijst, en de Winkel- Geleijen , Fe: Ebane buiten gebruik. Ss Ds L -: Niets,, hets een (else, chen pertieractiigh Baia ontlasting-verwekkendey,’ranzigy' enz. is, ar in n deeze form van gebruik gemaakt worden. 2 a. 'Het walgelijke,.fcherpe, ftinkende, voegt niet in’ deeze' gedaante, »welke: langzaam 'moet worden doorgeflikt. -:Zoo:ook niet het BE het welk‘in de keel kan blijven zittenw “ b. Sterke EERTER dingen Aannga hier’ geen‘ plaats «vinden ‚. deels uithoofde van de'on- ERSER der Gifte, Idvels uit'hoofde van den fmaak.' ec... De Doijers: van ‚Eijeren zijn’ook zelden meer in ealwikz „ zedertwijdewS/ijm der Gommen als een mid* -deliter verbinding: kennen, \ ; ) 99 ae d. In mijne uittermaaten eenvouwdige e Pradijk, is alleen een Azijn- honig, een Syroop » een Oldie, een ur) en een ea Water, in gebruik. eure DALENER De orde is Baker als in er Fe vloeibaare Mengzelen; men. plaatst eerst het hoofdmiddel, eu dan de bijvoegzelen. | $. DXLV. »GENEESMIDDELEN. 469 &. DXLV. Ook is de evenredigheid der Ingrediönten, it der= zelve dikte, gemakkelijk afte'neemen, e-f S. DXEVIL - De PO oevestheiähis! van fwee tot vier Oncen, vooral, dewijl dit er in ee zomer . igreliik aan ei he Bent $DXLVIR, Het geen onder het Recept. gefchreven Be is. bijna het zelfde, als bij de Ole- melken. Men zet meestal: M7. F. Linäus, waar omtrent ook het Lege artis eene verandering maakt. "Van een Yehiculum „wordt. zeiden melding gemaakt, dewijl het alleen in enkele gevallen,dienttig ‚is. | 8 HDRLVIIL Op. zommige :plaarfen- orde, een: ‚potieh,. Bil. ‚ons een fuiker-- flesjen , ‚voorgefchreven, om «het middel te bevatten.„;Im.het eerfte geval:zet: men?! D. in Fili= ii, in het andere: D. ad Vitrum. Waar bij tevens herinnerd kan worden, of het een zuiver verglaasd _potjen zijn. Aal; bij voorbeeld ; M. D. in Fiat, ini, € DXLIK Fi De Signatuwr blijkt uit het voorgaande. Zomwil- len kan het zijne nuttigheid hebben, het middel rel- Hh kens 40 VOORSCHRIFTEN !vAn kens eerst behoorlijk-om te, ‚roeren , alvoorens het den 4: worde toegediend, Seht: De nuttigheid van.degze form.is blijkbaar , inzon« derheid in kwaade keelen, en benaauwdheden op de borst,. in-welken. BoRFal het + Iangzaeın, Snorlikken te Stade koomt.. Wanneer men de keel, en de nabij gelegene Iuchp- pijp, wil week maaken , verzagten, geneezen, za- mentrekken enz. , is 'een-middel van deeze zoort zeer dienitig. L} 3% DLL Ik. Oo Year: za And Hassan 5 Syrup: Altheaes Zij.) asıov am: Y IM. D. Ss Ben \Likimiddel voor de borst: vier maal daags een theelöpel vol’ te neemen. a. Dit middel i8 1200 .eenvöuwdig, als mogelijk, en bij mij zeer in gebruik. "b. De-Syrvop vom Heemst -wörtelen Yeenit het wal- lite van den. Asijm- honig van Zee-ajuin weg, zönder deszelfs: te benadeelen, I S9I19nT 5 n% DLU. .nav3} Dee or. Amygd. Bere rec. ie Pulv. Gumm. Arab. g. 8 Ag. Cerafor. 136; Syrup. Capill. Ven. 3:8, „Wat -Lindus-Se. Ben verzägtend: Likmidlel ; \ alle vier uuren‘ ech tieelapel vol. ve. neemen. iH Hier > ıW = ‚a GENEESMIDDELEN. Pr “Hier heeft men een ‚olitächrig "Likmiddel, waar im de S/jjm de verbirfding maakt. 'Om’de Arabifche Gom in een behoorlijk Shjm te veranderen, neemtmen.den half Once’ Water , en’ deeze Sim dient vervölgens,' om de Syröop met de’ Orie te verdenigen. ='*Eris geen verder Pehiculum noodig‘,!Wwanneer as zn daar mede te vreden is. ı ei 1864 $. DLırk . Sorub. "Cap, Pen. “x er hi Age Cerafor..a. FR. = SR ‚Pulv. Gumm. Arab. q. I. Bi Eiat, „Lindt. S. ‚Een verzagtend Likmiddel: alie PS: iwee unren een theele epel vol te ncemen. „ nn. „Dit Zikmiddel; ;waär van ik in de Mazelen dikwerf ebruik ‚maake, .beftaat enkel wit ‚de Syroop en Sm Er wordt; niets. toegedronken, ., “ - “rk na) 2. Borac. depur. 36. Ag, Cerafor. Mell. Rofr: 8.8 i.-} M.D.S. Een Tikmiddel iegen de Sprouws om’d8. kedl her ‚een'pehceel te’bevochtigen‘\ en 1 ug: "sabraf ech era sole: Bere RG TBEW Na Dr Die Likmiddel bekiipl teen voor een REN hier htisy’hameliik , voor?zoö-verre het tor inwens dig gebruik dient, en ook dodrsefikt wordt „ omde keel, en de eerfle wegen, van de Sprouw te zuives i Hha Tens 1123 voo REITERIER TEN: var ren. Men: drinkt miets, om de werking van het MB: del op. de Sprouw nietite belemmeren. 1.1... #1, ı ch. Eigentlijk behoort,de, Boraz niet regelrecht, tot deeze ‚form, doch deeze nitzondering is van weinig aanbelang. .Welken..naam. zoude men anders geven aan dit Mengzel, het welk in de Braerit ZUR. onmis- baar is? z $. BLv., Be. Syrup. Rub. Idaei. zxiv. Spirit. Vitriol. Zii. MM. D. S._ Een bloedßelpend Likmiddel: van tijd tot vd een theelepel vol lang zaam te laa- ien doorfüißk DR en ‚Havergüre swater 106 te drinken. 2. Die Likmiader is in Bet bloeafpuwen bijzonder dienftig, vooral, wähneer men her‘ langzaam laat doorflikken, en een kleine wijl niets toedrinken. b. Men ziet uit dit voorbeeld, dat zomtijds een Likmiddel van een $ulapium- Alleen door de mindere hoeveelheid, en de ht van ee 3 ER den is. $.:DEVE x Deeze.voorbeelden. leeren, dat het geen ‚hier voo- zen‘ vanı de ‚eenvouwdigheid van alle"vloeibaare Ge- neesmiddelen gezegd is, volkomen waar zij; dat de Ingredienten tot zeer weinigen , als twea of drie,.ge- brage\kunnen worden, ‚en ‚dat, een, SIROR em Se ıneestal, daar ‚onder zün 55 1 se a N J $. DLVI. GENEESMIDDELEN. 473 $. DLVIL. Wanneer de S/jjm, door uitpersfing van Kweepitten of andere Zaaden, bereid, en dus iets weggeworpen wordt, behoort zij niet tot deeze form; en men kan zig dan me:stal met de tot Poeder gewrevene Arabi- Sehe Gom behelpen. $. DLVIIL Eindelijik komen wij tot de derde ondergefchikte clasfe der Mengzelen, welke de Breijen ( Pultes) zijn, en den naam.van hunne gebondenheid putlee- nen. $. DLIX. Zij zijn tweederleie; of Geneeskundige, en inwen=. dig te gebruikene, of Heeikundige, en uitwendig te gebruikene, De eerfte worden Conferven en Slikbroka ken, de tweede Pappen (Cataplasmata) genoemd. g% DLX, De laatften gaan wij hier voorbij, en zullen daar van ter behoorlijker plaatfe op het einde van dit Werk handelen. Hhz ZES 474. VOORSCHRIFTEN var vr ; ’ " ZES EN TWINTIGSTE AFDEELING. Yan Conferven, (Eleöuarium).. Yin Ep 6 Pi rs Conferf is een inwendig Geneesmiddel, het welk zeer veel over&änkomst met een Pap heeft, en tot verfcheiden Giften wordt voorgefchreven; ook wel met ‚Poeders vermengd, en dus niet volkomen vloei= baar is. ; = ‘a. Ter onderfcheiding, noemt. men het Zle&ua- rium; ook wel Eleäiuarium medium. De naam van Mixtura en Conditum is niet meer in gebruik, Bij de Franfchen wordt het meestal Opiat genoemd. b. Het onderfcheidt zig van den Slikbrok ( Bolus) door de meerdere Gifien, welker afdeeling aan de Lijders zelven wordt overgelaaten. $. DLXIIL De fRoffe is deels drpog en grof, of tot een fijn Poes der gewreven, deels weck, of zelfs vloeibaar. On- der de tot Poeder gewrevene zelfitandigheden, die onder de overige Ingrediönten vermengd moeten wor- den, behooren die Poeders; welker werkzaame Gif- ten omtrent een theelepel vol uitmaaken, en die niet al te onaangenaam zijn. Tot de weeke behooren Ex- GENEESMIDDELEN.. 475 Extraöten,. Geleijen,. Honig, Syropen, Slijmen van Gommen enz.; en tot de geheel, vioeibaare, Oliön, Geeften, en dergelijken, ook afgerrokkene Wateren. a. De geheele Lijst derzelven is nog veel grooter bij GAUBIUS, enanderen, doch in de daad zijn ze niet te talrijk ; want de Conferven, die in de Winkels voor handen zijn, de ingemaakte‘dingen, de Balfamen, de drinkbaare Zalven, als mede, de Tinäyuren, Esfen- tien, Elixirs, zijn in onze dagen geene Ingrediönten der Confervem De Doijers van Eijeren worden daar in ook niet meer geleden. : Eene geöliede Suiker, ook wel eens eene Zs/entie, dient tot verbetering van den fimaak , wanneer de andere bijvoegzels het niet doen. b. Wanneer Poeders of drooge Ingrediönten daar in gevonden worden, moeten 00x de weeke en dunne bijvoegzels niet ontbreeken; en omgekeerd, kan men met enkel dunne middelen ook niet te recht komen. c, Het is altijd noodig, dat het geheel een gelijk Mengzel bevatte, het welk zig met .elkander ver- draagt, en week genoeg is, om gemakkelijk. doorge- flikt te kunnen worden, maar niet week gengeg, om vloeibaar te zijn. $.,DEXLL Zwaare mineraalachtige, flerke ontlasting.- verwek- Rende, wegvloeijende, vervliegende ,. gistende, opbruis- fehende, roitende, zeer zuure, harstachtige, grof poederachtige dingen „ worden hier niet geleden, want desze form behoort volftrekt niet walgelijk te zijn. a. Dit met voorbeelden te bewijzen, is onnoodige Eenigermaaten bitter of zuurachtig, ook naar G£- neesmiddelen rickende, kunnen zij wel zijn, dewijl Hhy4 de 476 VOORSCHRIFTEN van de bijvoegzelen dit alles, ten minften 'eenigermaaten, verbeteren; echter moet men niet wit het 008 verlie- zen, dat de minfte walgelijkheid op deeze gedaante niet past. b. Blaadjens zi/ver daar in te mengen, ‘om het ver- trouwen van den gemeenen Man te winnen, kan den ‚waaren Geneesheer niet behaagen. Blaadjens goud ’er onder te mengen, is niet veilig, om het bijge- mengde koper. c. Het getal der /ngrediönten moet waarlijk ook zeer eenvouwdig zijn, en kan het meestal ook zijn. Een’ Poeder, over&enkomftig met de aanwijzingen ter ge. neezing, benevens een Syroop, ook wel met Slijm var Gom vermengd, kan veele Conferven uitmaaken, en voldoet in de meefte gevallen. 9. DLAXIV.: Wat beıreft de orde, waar in de /ngrediönten ge- rangfchikt worden; zoo fchrijft men hei Poeder eerst, en daar na de bijvoegzelen. Dit zal uit de voorbeelden blijken. $. DLXV. De evenredigheid der /ngrediönten blijkt wit her voorgaande, wanneer men, namelijk, met de zelf® ftandigheden behoorlijk bekend is, | = DEXRYVE De Gifte wordt gemeenlijk op cen theelepel vol ge- rekend. Men GENEESMIDDELEN. 477° Men zet ook wel, 200 veel als op de punt van een mes kan liggen, doch dit verftaat de Zieke doorgaans niet zoo wel. De grootte van een Zazel-noot, een Muskaat -noot enz., zijn bij ons niet meer in gebruik. De Giften op een derde, vierde gedeelte, enz. te be- paalen, is hoogst onzeker. le E.NDLANLL De algemeene hoeveelheid is, bij zulk eene Gifte van een theelepel vol, niet onder de zwee, en niet boven “de vier Oncen. Wanneer men te veel voorfchrijft, kan het ligtelijk bederven, ten minften droog worden. SU DEXVEIN. Het. geen onder het Recept gefchreven wordt, is eenvouwdig, MM. F. Eleötar. Daar bij voegt men, naar maate van de omftandigheden, of het dun of dik ziin moet, ( Zleitar. tenue, of Eleäar. fpiliufculum ). Wanneer de hoeveelheid van een Artikel niet bepaald is, geldt de hier vooren aangewezene verandering. Ten aanzien van het glas of potjen, zie men her ge» zegde in $. DXLVII. Dit wordt in de voorbeelden aangewezen. GC DLKEX. De Signatuur blijke uit het voorgaande. Echter wordt daar bij dikwils aangewezen, waar mede de Zieke het Conferf, wanneer het droog geworden is, weder nıoet week maaken en omroeren. Hhs Daar 478 VOORSCHRIFTEN- van Daar toe is het best SYijm van Gom te neemen, de- wijl dit met een weinig Water kan worden week ge- maakt, en het Conferf daar door niet van zijne kracht verliest, Syroop,. zoo dikwils het noodig is, daar toe te neemen, maakt de Conferven ‚op ’t laatst al te zoet. G-DLAX“ “ De nuttigheid van deeze form is niet zeer groot. Dikwerf neemen de Zieken de Poeders het liefst in deeze gedaante. De Yruchten, Geleijen, en derge- lijjken, die men over&&ukomitig met de aanwijzing ter geneezing vindt, worden ook gevoegelijk i in deeze form gegeven. Eigentlijk is een Conferf niets meer- der, dan een groot middel, om ’er andere middelen in te bevatten. Bij ons is deeze form thans niet zeer in gebruik. Het Poeder verliest ligtelijk iets van zijn geneeskrach= tig vermogen, door de omwindende bijvoegzelen. Veele Geneesheeren vinden ook geen fmaak in het te veel opgefmukte, IL DLR Be. Pulv. Cort.. Peru. fel. 3i. Syrup. Cort. Aurant. g. S F. Eleöar. $. Een Conferf tegen de Koorts: alle uuren een goede iheelepel vol se neemen, en een lepel Wijn toe te drinken. Bij zeer verzwakte koortfige Lijders is dit Conferf zeer dienflig. Ilet kan ook, wanneer het droog en al GENEESMIDDELEN. . 479, alte kleverig ‚wordt, met een ine: Weter of Wijn werverscht worden, in) It8E5nag Ssınz an DLXXIL, E. Pulp. _ Tamarind. Mann. elet. ö. vis Pulv. Cryftall. Tartare ‚zili. M. F, Eletar. D. S. Een openend Conferf: alle morgen en avond een ie aleergdl vol te Neemen» “ Dit Conferf kau nog, eenvonwäiger gemaakt, en A Manna weggelaaten worden. _ Het behoeft tot Ver- dunning flechts een weinig Water, het welk wij veronderftellen,..dat-door den, Arts aan den Zieken gezegd wordt... S. DLXXIIL B. Pulv. Cort. Peruv. fele&. 3i.' Mucil. Gumm. Arab. ten. g. f» F. Eletar. D. S. Een koorts-weerend Com ferf: alle uuren een goede-theelepel vol te nce= men, en Thee toe ie drinken. a. Nog een voorb£eld van een’ Con/erf van Kina, waar in aan den Apotheker wordt overgelaaten, zoo veel Slijm van Gem, als noodig is, tot de bereiding van het Conferf te neemen. Men veronderfteit, dat de Geneesheer den Zieken onderticht hebbe, om met een weinig fchoon Water het middel, ‘ wanneer het droog wordt, weder te verdunnen, WVanneer men den 40 VOORSCHRIFTEN var den Zieken zelven niet bezoekt 5 teeK&nt men zulks op de Signatuur aan. ER 95 ei b. Deeze is eene ZEET Voegzaame gedaante, als waar door de Äina, wanneer de Slijm maar dun is, in haa- re volkomene kracht kan werken, het welk men niet zoo zeer van eene Syroop zeggen kan. ‘ SPDERTTWEI B. Sem. Santon. ele&. 3i. Syrup. Menth. q. f- F. Elä&. D. S. Een worm-verdrijvend Con- Jerf: ”smorgens en ’savonds een goede thee- lepel yol ie nemn. Dit Conferf is insgelijks van de grootfte eenvouw- digheid, hoe zeer het onder de zamengeffelde te re- kenen zij. 