title: H.G. Ollendorff's neue methode, in sechs monaten eine sprache lesen, schreiben und sprechen zu lernen. Antleitung zur erlernung der holländischen sprache
creator: Gambs, J. [from old catalog] | Ollendorff, H. G. (Heinrich Gottfried), 1803-1865
text: Het oordeel van de IScikomelingschap. (2tu§äitg cw§ einer Siebe.) Het menschdom is slechts een geslacht, van deszelfs eerste wording af tot den laatsten, die geboren zal worden. Die leefde, die leeft, en leven zal, zij zijn allen met een' onver- breekbaren band aan elkander verbonden. De onverdelgbaarheid van ons redelijk vermögen ; de onsterfelijkheid van den hemel- schen geest, die in ons is, smelt voorleden, tegenwoordig en toekomend voor ons in een ; als leefden wij allen, voorouders, tijdgenooten en nakomelingen in dezelfde maatschappij met elkander, gelijk wij met onze ouders, met onze medegezellen, met onze kinderen en kindskinderen , op deze wereld als een geslacht zamen leven ! De vlijt *en het vernuft der voorvaderen kwamen ons te Stade, de onze moeten het doen aan de nako- melingen. Hoe kort is het oogenblik van ons bestaan hier bc- neden! De arbeid die slechts tijdgenooten ten nutte strekt, waarvan alle vruchten met ons in het graf bedolven worden, wat is die in vergelijking dier edele bemoeijingen , waarin eeuwen, door eeuwen opgevolgd, zieh verblijden ! Als het geluk der staten bevestigd, de band der natien zamengestrengeld, de rust der gewetens bevorderd wordt! Als heerlijke ont- dekkingen het gebied der menschelijke kennis met schatten verrijken, en deszelfs grenzen uitbreiden, verder dan het '§og die volgen kan ! Als nijverheid en schranderheid nieuwe bronnen van welvaart openen, zeeen en landen te eng zijn, om hare stoute vaart te beperken ! Als kunsten en letteren hare schoonste gaven ten toon spreiden, om hart en zinnen met onweerstaan- baar geweld te boeijen, om het edelst levensgenot met volle stroomen uit te gieten, om door den adem der bevalligheid de stroeve deugd te bezielen, en de onwaardeerbare vruchten der beschaving van geslacht tot geslacht over te planten! En wanneer nu de namen van hen, die het menschdom als zijne weldoeners eerbiedigt, op de lippen der dankbare nako- melingschap zweven; als elk met verrukking stil Staat bij de vruchten van hunnen moed en ijver, van hun' smaak en gevoel, m\ aan hunne nagedachtenis de ongevraagde schatting van — 202 — zijnen lof, of een traan der erkentenis aan hunne graftombe wijt, hebben zij dan geen deel aan die hulde ? Is die schatting hunner Verdiensten voor bim verloren, omdat hun gebeente vermolmd, hun stof verwaaid is, terwijl hun geest in vrijer kringen zweeft? Neen! de lof der nakonielingsehap is niet alleen de eenige wäre, het is ook de zoetste lof, die ingeoogst kan worden ! Haar oordeel is meer dan dat der tijdgenqoten7 haar oordeel is alles waard! De zanger, de redenaar, de Schilder, die slechts zijne eeuw hehagen wil, vergaat met zijn kunstwerk ! Hij is gelijk de krijgsman, die met zijn vaderland in weelde leven, niet voor hetzelve sterven wil! Hij is den onwaardigen regent gelijk, die zieh een trotsch gevaarte sticht van opgeblazen grootheid, dat met zijn dood in puinen moet störten! Doch wat noem ik hem zanger, redenaar, schilder! hij was het nooit. door niemand bespied, eene edele zelfbewustheid hem infmistert: gvj ziät leven ! Toen Sostratus van Gnidos, on last van den egvptischen vorst, den beroemden vuurtoren op het eiland Pharos had gesttcht, die onder de wereldwonderen zou gesteld worden, toen graveerde hij zijnen naam op eenen steen, en wijde zijnen arbeid aan de behoedende Grodheden der zeevarende tfce ; maar hij overdekte dien steen met pletster, waarop des konings naam in prachtige letteren prijkte. Hem gunde hij den lof der tijdgenooten, misschien van geslachten en eeuwen daarna ! Doch eindelijk zou de brosse kalk het vaste marmer verlaten, en zou voor den naam des konings dien des vergeten kunstenaars doen te voorschijn komen, die den lof der nako- melingschap zieh zelf had voorbehouden ! Door dit vooruitzigt alleen, niet door de hoop op winst^ niet door het handgeklap der menigte te bedelen, ontvangt de kunst hären adel, en de voortbrengselen der kunst hunne hoogste volkomenheid. Poogt gij slechts te behagen, te schitteren,. toejuiching te verwerven, ook zonder ze te verdienen : welaan ! schik u naar den smaak des tijds, vraag niet, wat schoon is, maar wat voor schoon gehouden wordt: spoor zorgvuldig uit,. — 203 — wie het zijn, wier oordeel den algemeenen toon besternt; wat hun gevalt, gevalle ook u ! Verkracht uw eigen kunstgeweten : spreek, schrijf, maal, wat gij zelf veroordeelt en breng tot verschooning van het onverschoonlijke bij : men wil het zoo ! Verraad de kunst; heul met hare vijanden, of maak een schandelijk verdrag met hen! Misschien wordt gij als de afgod uwer eeuw gceerbiedigd, uw beeld, onder luid geschater , in een Pantheon ingeleid! Maar uit den tempel der onsterfelijkheid zijt gij uitgesloten, waar zij alleen hunne plaats bereid vinden, die aari het onvergankelijk schoon eene onbevlekte hulde bragten, den wansmaak hunnes tijds moedig het hoofd boden, en den lof van een geslacht verachtten, om dien van alle volgende te verwerven! VAN DER PALM. Heldhaftig gedrag van Pieter Dirkszoon Rasselaar en den Vrijbuiter Kapiteln H Hoen. Onder de personen, die in Haarlems bang beleg zieh door hunnen moed, onverschrokkenheid en belangeloozen ijver voor het dierbare vaderland ondersclieidden, verdient Pieter Dirks- zoon Hasselaar, neef van onze heldhaftige Kenau*), mede eene roemvolle plaats. Waar het gevaar zieh vertoonde (op de wallen of in de loopgraven), zag men den jeugdigen acht- tienjarigen vaandrig. En ofschoon de wreede Spanjaarden hem wraak zwoeren, indien hij hun in handen viel, schroomde hij geenszins om bij voortduring brieven van het uiterste ge- wigt in en uit de stad te breiigen. Toen hem eindelijk de terugtogt naar de benaauwde stad door Spaansche schepen, oogenschijnlijk, geheel werd afgesloten, onderstond hij zieh nog- tans , om in eenen looden koker brieven naar Haarlem over te brengen, zwerende, liever zieh zelven te doorsteken, dan zieh door den vijand gevangen te laten nemen. Vast beraden, spoedt Hasselaar zieh op weg. Onder duizendeu gevaren overwint hij alle hinderpalen , im eens heimelijk door de Spaansche voorposten sluipende, dan weder door slooten en moerassen wadende. In de stad terug gekeerd, gaf hij bij elke gelegenheid nieuwe blijken zijner onwankelbare dapperheid, en wist, door zijn kloek voorbeeld, den moed der burgers op nieuw te doen ontvlammen. Toen eindelijk het noodlottige *) Zie taak 87, bladzijde 190. — 204 — um van de overgaaf der stad sloeg, zocht hij zieh geenszins door de vlugt te redden. Den dood menigmaal getrotseerd hebbende, wachtte hij gelaten zijn lot af, alhoewel een mensch- lievend Spanjaard, Scipio Vitellus, weleer door zijne ouders als vriend behandeld, zieh naar zijne woning spoedde, en hem toeriep: „vlugt, nu hebt gij nog gelegenheid: reeds zijn de Soldaten op weg, die u gevangen zullen nemen." Hasselaar bleef bij zijn besluit. De woeste Spaansche bende stoof hierop het huis binnen, en greep zijnen ouderen broeder aan, dezen voor onzen moedigen vaandrig nemende. Met eene edele geestdrift bezield, naderde Hasselaar zijne belagers, en zeide hun : „zoo gij den vaandrig zoeM, dan vergrijpt gij u; hier is hij, doch laat mijnen broeder los! De Span- jaards, verbaasd over zoo veel moed, staan eenigen tijd be- sluiteloos, doch sleuren eindelijk hunne prooi naar eenen ake- ligen kerker, waarin de jeugdige held opgesloten bleef, tot dat hij, na de gelukkige overwinning op Bossu's scheepsmagt, tegen andere krijgsgevangenen werd uitgewisseld. Nu genoot hij de vruchten van zijne edelaardige pogingen, levende nog vele jaren geacht en bemind in Neerlands magtige hoofdstad, waar hij de aanzienlijkste posten met roem bekleedde. Ook de Vrijbuiter Kapitein t' Hoen onderscheidde zieh voortreffelijk gedurende voornoemd beleg, 's Mans buitenge- meene, doch te weinig bekende kloekmoedigheid, verdient mede hier eene breedere vermelding. Onderscheidene malen gelukte het onzen onverschrokkenen vrijbuiter levensmiddelen van Utrecht en andere plaatsen binnen Haarlem te br engen. Op een' dezer togten met twee kleine roeijagten en achttien man op het Y längs den dijk naar Haarlem varende, ontdekte hij omtrent honderd vijftig Spaansche ruiters, en liet, toen dezen zieh op eene plaats bevonden, waar voor hen geene uitvlugt aan de landzijde was, door de helft zijner manschappen den dijk van achteren innemen, terwijl hij zelf met de andere helft denzelven van voren bezette. De ruiters , die in den be- ginne de vrijbuiters onverschillig aanzagen, werden nu van voren en achteren met schietgeweer en pieken zoo geweidig aangefallen, dat spoedig niemand hunner overbleef. Een Spaansch legerhooft, Liques, bekoord door deze grootsche daad, en begeerig den onverschrokken1 held te zien, liet hem, xmder vrijgeleide, voor zieh komen, en bood 't Hoen, die een • — 205 • • behoeftig man was, eenige geschenken aan, welke deze weigerde aan te nemen, met de woorden: „dat er nog wel een tijä hörnen hon, dat hij zijne gunst noodig zou Jiebben" Liquen verrukt over deze onbaatzuchtigheid, schonk naderhand 't Hoen ook edelmoedig de vrijheid, toen deze den Spanjaarden bij toeval was in handen gevallen. Vertreh van Älva. Nederlaag op de Mooherheide. Be- legering en ontset van Leyden. Oprigting der Hoogeschool aldaar. (1573—1574.) De koning van Spanje, ziende, dat de Niederlanden, door Älva's gestreng- en wreedheid, voor hem verloren gingen, benoemde Don Louis de Bequesens tot zijn' opvolger. De wreede Älva, die zieh eenmal liet hooren, dat hij weleer een volk van ijzer gestemd had, en dus een volk van boter eens- klaps kon verpletteren, ondervond thans tot zjine schände, dat dit harde metaal ruw behandeld, buigt ; doch dat boter zacht behandeld moet worden, zal ze niet door de handen glijden. Alva, met schulden overladen, verliet heimelijk des nachts Amsterdam, alhoewel hij door het steken der trompet had laten aankondigen, dat elk, die iets van hem te vorderen had, den volgenden dag betaling kon erlangen. Dit tergend gedrag was oorzaak dat velen, in armoede gedompeld, om een dag- loon moesten gaan werken, opdat hunne vrouwen en kinderen niet van honger zouden omkomen. Deze schandelijke bank- breukige beroemde zieh daarenboven, dat hij, gedurende de zes jaren zijns verblijfs hier te lande, achttien duizend zes honderd menschen om het geloof en weerspannigheid had laten om- brengen. „Deze oude zondaar," zegt van Kampen, „die zoo vele moeders kinderloos en zoo vele kinderen moederloos ge- maakt had, moest in de laatste dagen van zijn leven, voedsel uit eene vrouweborst zuigen. " Onze beroemde bijschriftdichter Gerard Brandt schetst hem, in deze vier regeis, krachtig en naar waarheid af: Maar Alva, Neerlands roe, met verf van gal en bloed, Dien krijgsman, hard als staal, en bitterder dan roet: Die achttien duizend op schavotten liet ontlijven, En honderd duizenden verdelgen of verdrijven — — 206 — Graaf Lodeivijk, Oranje's broeder, viel nu met zes duizend man en drie duizend paarden in Gelderland , en sloeg zieh bij het dorp MooJc, neder. Bequesens zond Sanchio d'Avila, met eene sterker en betergeoefende krijgsmagt tegen hem af. Lodewijk schaarde zijn leger op de Mookerheide, een vieren- deel imrs van het gemeide dorp, en joeg in het begin een gedeelte der Spaansche ruiterij op de vlugt; doch het gros des vijandelijken legers bleef stand houden. De dappere Graaf Lodewijh en zijn trouwe broeder Hendrik sneuvelden, schoon nimmer hunne lijken gevonden zijn. Dit noodlottig voorval gaf verwarring , men sloeg op de vlugt, en drie duizend Soldaten met vijf honderd ruiters lieten er het leven. De dood van Graaf Lodewijk was een gevoelige slag voor het vaderland. Hij was mild, minzaam en welsprekend. Men hield hem voor de regterhand zijns broeders, die deze neerlaag schijnt voor- zien te hebben, daar hij, op het verneinen van den optogt, gezegd had te wenschen, dat zijn broeder zieh honderd mijlen van daar bevond. — De Spanjaarden, die op het gerucht van Lodewijks inval, Leyden, dat zij begonnen in te sluiten, verlaten hadden, keerden nu terug. Janus Doaza, Herr van Noordwijk, beroemd door zijnen moed en zijne geleerdheid, voerde in de stad het bevel; hij verdedigde alle toegangen naar dezelve met eene groote onverschrokkenheid, doch ein- delijk moest hij voor de overmagt wijken. Baldes, de Spaansche bevelhebber , wierp intusschen om Leyden twee en zestig schansen op. Weldra kwam er in de stad geld gebrek, waarin men voorzag door papieren munt, voerende dit opschrift : Ik veclit voor de vrijheid; God verlosse Leyden, Hare bevol- king bedroeg veertien duizend zielen, om welke te voeden, men slechts honderd tien last koren, elf horenbeesten en negentig paarden had. Binnen kort waren deze levensmiddelen verteerd; paardenvleesch was voor de rijken eene lekkernij, terwijl het volk elkander honden- , katten- en rattenvleesch betwistte. Men verslond zelfs gehakt leder en uit de mesthoopen opge- krabde beenderen. Alle soorten van gekookte bladeren en kruiden werden tot voedsel gebruikt. Rinderen stierven aan de uitgedroogde borst der moeders. Eene aanstekende ziekte was het gevolg van dit afschuwelijk voedsel, en vermeerderde nog de rampen; zes duizend menschen stierven aan dezelve. Overal zag men dooden en stervenden: de Straten waren met — 207 — lijken bezaaid. Dikwijls kwam een huisvader van zijnen post terug, en vond vronw en kinderen hem ontrukt, die hij nog in welstand verlaten hat. De Spanjaarden, den nood der bur- gerij kennende, trachtten haar, do-o-r schoonschijnende beloften, tot de overgaaf te bewegen*). Door dit alles ontstond er oproer onder het van honger- stervende volk, dat zieh naar het stadhuis spoedde, de overgave der stad eischte, en brood vor- derde in naam der allgemeene eilende. Doch de rüstige burge- meester Pieter Adriaanszoon van der Werf, gaf der menigte dit kloekmoedig en onvergetelijk antwoord : „Mijne waarde medeburgers, uwe eilende grieft mij. Ik moet eens sterven; ik sterf liever door uive lianden , dan door die der Span- jaarden. Indien dus mijn ellendig ligehaam uw lijden kan verpachten, deel het onder elkander 200 ver het streUt, maar nooit sal men mij verivijten den eed, ivelken ik aan stad en vaderland eens zivoer, geschonden te hebben. Tot te overgave der stad stem ik nimmer" Dit manmoedig- ant- woord deed de oproerigen beschaamd staan ; zij vlogen naar de wallen, en dreigden den vijand met de regterhand noch te bevechten, nadat zij de linker reeds zouden verteerd hebben. Geene kans tot redding bleef er echter over dan het door- steken der Maas- en IJsseldijken, ten einde den belegeraars de baren der zee op het lijf te jagen. Schoon dit eene on- berekenbare schade aan het land moest toebrengen, besloot men er zonder aarzelen toe, zeggende : „beter bedorven dan geen land.u De Zeeuwsche admiral JBoisot kwam met eene vloot, be- staande uit platbodemde vaartuigen, tot ontzet der stad. Zijne matrozen met likteekens overdekt en ruwe gasten, droegen op de hoeden eene zilveren maan, met dit opschrift : "liever Turksch dan Paapsch". Langen tijd werd evenwel de vloot opge- houden, naardien er, zelfs op het laagste land, niet meer dan negen duimen water stond, terwijl de galeijen twintig duimen water noodig hadden. Doch toen de eilende op het hoogst rees, was Gods hulp weer nabij. Baldes had in dezen schrik- *) Op eene dringende aanmaning des vijands, om de stad, onder beloofde eener veilige genader over te geven, gaf de edele Donza hem in het Latijn dit schoone en passende antwoord: De vooglaar, op bedriegen uit, Den vogel lokt met zoete fluit. — 208 — kelijken toestand, de stad met eenen storm kunnen bemag- tigen; doch hierin werd hij terug gehouden, door de beden en smeekingen van jonkvrouwe Magdalena Moons in 's Hage, met welke hij zou huwen. Deze edele maagd verklaarde rond- uit, hem nimmer hare hand te zullen schenken, zoo hij de stad, waarin zij vele dierbare vrienden had, voor welker lot zij beducht was, stormenderband vermeesterde. Hierdoor werd tijd gewonnen ; de wind keerde intusschen naar het zuidwesten, en joeg het water geweidig ten lande in, waardoor de vloot negen en twintig duimen diepte kreeg. De Spanjaarden namen nu uit vrees van verdrinken de vlugt; alleen de schans te Lammen bleef nog bezet. Doch des nachts een stuk van den stadsmuur, ter lengte van zes en twintig roeden instortende, duchtten de Spanjaarden van alle zijden aangevallen te zullen worden, en namen ijlings de vlugt. Een jongen uit de stad het eerst bemerkende, dat de schans verlaten was, begaf zieh voor zes Gulden derwarts, om zieh nader van de waarheid te o vertuigen, en het alzoo bevindende,. wuifde hij ten teeken daarvan met den hoed. Tot alle zekerheid zond men nog een gewapend man af, die deze blijde mare bevestigde. Welk eene vreugde ! Ook kwam de wakkere admiraal Boisot, den 3. october, na het doorworstelen van vele gevaren voor de stad. Zijne Zeeuwen waren zoo ijverig om de stad te ont- zetten, dat zij geen gevaar of moeite, hoe groot ook, ontzagen. Hunne schuiten aan den grond rakende, ligtten zij dezelve op met hunne schouders, en sleepten dezelve over de ondiepten. De geheele burgerij ging hen juichende te gemoet Mannen, vrouwen, kinderen, uitgeteerde grijsaards omringten de vaar- tuigen, om het brood, den haring, de kaas of andere spijzen, die men hun toereikte of toewierp, te grijpen. De vlugsten en hongerigsten sprongen tot den hals toe in het water, of zwommen aan boord. De gansche stad weergalmde van het vreugdegejuich: "Leyden is ontzet! eeuwig zij God lof ge- prezen" Men vloog ter kerke met Pieter Kornelis Maar- lant, den eenigsten predikant in het beleg overgebleven , ten einde God voor deze wonderbare verlossing te danken. De vreugdetranen en het snikken der zamengevloeide menigte, deden den zang der psalmen haperen. En hoe vermeerderden nog deze aandoeningen, toen den volgenden dag de wind eensklaps omzwaaide, en het overstroomde land van water bevrijde. — 209 — Welk een wonder ! Prins Willem I, die te Delft aan eene ziekte gesukkeld had, welke men voor besmettelijk aanzag, en daarom van het hofgezin verlaten was, werd door de tijding, dat Leyden het uithield, zoo verkwikt, dat hij spoedig her- stelde. Nu kwam hij te Leyden en prees hoogelijk der bür- geren moed en volharding. Ter belooning hunner betoonde dapperheid, vaderlandsliefde en trouw, liet hij der burgerij de keus tusschen eene hoogeschool en vrijheid van tollen (bestaande waarschijnlijk in de nieuwe belasting op de koopwaren) vooi eenige jaren. De stad kroonde haar werk door eeuwigen roeni boven tijdelijk voordeel te stellen. Zij koos de hoogeschool, welke sedert, niet alleen het Vaderland, maar zelfs geheel Europa verlichtte. Wie zegt nu hier niet met onzen grooten redenaar van der Palm-, na het beschouwen van Leydens verlossing door den wonderbaarsten zamenloop van gebeurtenissen : "God zij eeuwig geloofd!" .... neen, dit was geen ijdele galm, geen uitroep zonder zin in een mond der verloste Leydenaren. Zij hadden wel alles geleden ; maar zij gevoelden het , God had hen ge- sterkt, om het te kunnen lijden! Hun moed had gezegepraald ; maar wat zou die moed gebaat hebben, indien God geene uit- komst had beschikt, toen de laatste krachten waren uitgeput? Menschenhulp kwam hun te Stade ; maar afhankelijk van het- geen menschen niet vermögen, en magteloos zonder hooger hulp ; zonder hulp van Hern, wiens bevel de stormwind gehoorzaamt, en die de harten der stervelingen buigt!" Ook erkent dit onze dichteres P. Moens in de volgende dichtregelen : Ja, Yader! uw Voorzienigheid Had liefde-vleuglen uitgespreid, En hoedde 't weerloos volk aan uwe dienst geheiligd. Triomf ! de val van Leyden' s muur Drijft, in het middernachtlijk nur, Den vijand op de vlugt, en Leyden is beveiligd. Vorst Willem treed de stadspoort in, Zijn boezem gloeit van burgermin; Zijn vaderlijk gevoel spreekt in zijn dankbetooning, "De zegekroon van Leyden's deugd" (Zegt de edle Vorst) "is 't heil der jeugd, "De school der wijsheid strekt uw grootheid ter belooning." .§oU. ©ramm. ' 14 — 210 — DRUKFOUTEN. Door: Van Hemert, geb. te Amsterdam 1756. Een geleerd boekdrukker, in de zestiende eeuw, Robertus Stephanus, drukte de boeken der oude schrijveren met zoo veel naauwkeurigheid, dat hij de proeven1 van sommige werken, te Parijs, in het openbaar deed ten toen hangen, en voor iedere drukfout, welke men kon aanwijzen, eenen dukaat be- loofde. Waar is tans de boekdrukker, die zoo naauwkeurig is? Zelfs de stereotijpische drukken van Didot zijn zoo zuiver niet, of er zou nog wel een dukaatje aan te verdienen zijn. De Duitsehers spreken veel van hunne "Prachtansgaben." Echter hebben deze, hoe fraai ook, mede hare drukfouten. Menschen, die veel lezen, treffen zeker, nu en dan, druk- fouten aan, welke hun, uit hoofde2 van het geweidige contrast met den zin des schrijvers, eenen hartelijken lach afdwingen. Wanneer men veel t' huis zit te lezen, gelijk de regte "he- luones librorum"3, is zulk een lach dikwijls een best middel tegen de verstoppingen in den onderbuik. Ik wil daarom deze kleine nuttigheid der drukfouten niet geheel onaangeroerd laten, schoon ik gaarne toestemme, dat drukfouten, over het geheel genomen, veel meer lastig dan vermakelijk4 zijn. Behalve dit, hebben de drukfouten nog eene goede zijde, wel niet voor den lezer, maar voor den schrijver; zij laten, namelijk den laatsten, wanneer een recensent hem wegens eenen misslag, wil roskammen5, eene achter deur open, om te ont- snappen, en aan het publiek toe te roepen, dat het mede slechts eene drukfout was, waarover die geleerde recensent zulk een vervarelijk6 leven maakt. Vooral gaat dit gemakkelijk, ten opzigte7 van getallettercn8; en o! hoe menig eenen, die, of om den lezer te bedriegen, hier een nul te veel, daar te weinig gezet had; of die uitonkunde, ten minste uit losheid, eene tijdrekenkundige fout had begaan, is het gelukt, om zieh, op deze wijze, naderhand te redden! Schrijvers van beroep! weest echter zoo voorzigtig, dat gij van deze kunstgreep9 niet te sterk gebruik maakt. Anders 1 proef, ^ro&eoogen. , uit h., roegen. 3 heluo librorum, (tat.) Süc^er- nmrm. 6 ergö^lic^. 5 ftriegein, %. 6 ob. vervaarlijk, entfe|ftdj. vten opz. van, in 33e$ief)ung auf. 8 gtffern. 9 n- u- vr- — 211 — loopt gij gevaar, dat men u de vraag voorhoude, welke de beroemde Lessing aan zekeren overzetter van Horatius deed: "Waarom, mijn vriend, verklaart gij uw gansch boek niet voor eene drukfout?" Mijn lezer begrijpt wel, dat de drukfouten tot verscheiden soorten kunnen gebragt worden ; en ik vertrouw dat hij,' met mij, de staatkundige en financieele drukfouten, bij uitstekend- heid10 leelijk vindt. Dikwijls zag men, vooral in onzen leeftijd, staatkundig druk- kers geheel verkeerde letters zamenvatten : waardoor drukfouten ontstonden, welken het goede volk, nog lang daarna, op eene zeer gevoelige wijze boeten moest. Het ergste was, dat mijn Heer de drukker somtijds zelve alleen — en dan nog wel in haast — de proef nazag, zonder eens de revisie11 te trekken en met de oogen van andere raad te plegen ; geheel anders als Etienne, die er zelfs dukaten voor overig had. Wat wonder dan, det menig boek zoo vol van drukfouten was, dat men het niet goed lezen kon, en dat, reeds kort na het afdrukken en verspreiden, een ander, maar niet veel beter drukker het voor eene doorgaande drukfout, dat is voor misdruk verklaarde ? Niet minder leelijk zijn de drukfouten, die man financieele noemen kan. Wil iemand die mede tot de staatkundige brengen, ik wil daarover niet twisten. Genoeg! het zijn zeer leelijke fouten : want zij mergelen een volk uit ; en wat ziet er leelijker uit, dan een uitgemergeld volk? Hoe vele menschen gingen te gronde, toen het amerikaansche papierengeld tot op 4000 dollaars daalde, tegen een dollaar klinkende munte ! De his- torie der fransche assignaten ligt ons ook nog versch in het geheugen. En wie roept niet, met mij, bij 't aanzien van onzen eigen papieren winkel : Hemel! bewaar ons toch voor financieele drukfouten ! Om te weten, of de fortuin ook drukfouten begaat, heb ik slechts mijne oogen rondom mij henen te slaan. Hemel! welk eene ontelbare schaar van menschen, die op eene geheel ver- keerde plaats staan in onze burgerlijke maatschappij, even als ■de misgedrukte letters in een boek! 10 bij uitst. ganj befonbers. u 9let)ifionö= ob. groeite Äorrettur&ogctt. 14* — 212 — Geen wonder, dat deze godin dagelijks zoo vele fouten be~ gaat, zoo anders de dichter Pacuvius regt heeft, wanneer hij haar als uitzinnig en "blind voorstelt. Had zij zlechts eene van deze twee ongelukkige hoedanigheden : wij zouden de veel- heid harer drukfouten genoeg begrijpelijk vinden ; hoe veel meer, indien zij noch het gebruik hares Verstands, noch harer obgen bezit ! Stout is het verwijt12 des dichters.. Maar de man is ge- regtvaardigd door de rede13 die schier altijd met de fortuin over hoop ligt14, en haar dagelijks van blindheid en dwaas- heid beschuldigt. Wat ! hier een Epictetus in slavernij, — en daar een Nero op den kansel, een geestelijke, zoo dorn en ongeleerd als een monnik uit de middeleeuwen ; en daar een schrandere zelfdenkende boer, die, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat, het lieve brood met harden arbeid verdienen moet ! Hier een geheel onwijsgeerig naprater van voorvader- lijke meeningen, in den rang van hoogleeraar in de wijsgeerte, of een zwak vreesachig veldheer, aan het hoofd van een groot leger; en daar .... Maar zacht! ik zoek geen foliant vol te schrijven; en echter zoude ik dat wel noodig hebben, zoo ik alle de soorten van drukfeüen wilde aanstippen15, welke men deze blinde uitzinnige Godin telkens ziet begaan. G-elijk verscheiden menschen veel te hoog geplaatst zijn, naar evenredigheid hunner talenten en bekwaamheden: zoo ver- dienden anderen in tegendeel eenen veel hoogeren rang. In het eerste geval, zijn er letters te veel; in het andere te weinig. In beide gevallen, vindt de rede zieh belemmerd16, en ver- moeit zieh vergeefs om het woord uittespreken. Beide die drukfouten zijn leelijk. De eerste echter valt nog meer dan de laatste in het oog. Wee u, o land, wiens koning een kind is! (Prediker X., 16.) Het schijnt nu en dan, als of de fortuin hare drukfouten wil verbeteren, en zieh met de rede verzoenen. Doch het is eigenlijk de rede zelve, welke den nood te baat17 neemt, om die Godin, in zulke gevallen, tot zekere daden te dringen, waar- aan zij anders niet denken zou. Menig een man schittert in de geschiedenis, als eene flonkerstar van de eerste grootte, die 12 SSertüeiö, SSornmrf. I3 raison, ©runb, Vernunft. 14 over hoop liggen, im Äamnfe liegen. 15 stip, v. ^unft; aanstippen, punfttren bemerken, fjeroorljeöen. 16 gehemmt. 17 ju £ülfe. — 213 — te voren, als een dagelijksch mensch, geheel onbemerkt voort- leefde, en altijd vergeten zou gebleven zijn, indien niet buiten- gewone omstandigbeden hem, als wäre het, aan de magt en grilligheid der fortuin ontrukt hadden. Wat is dit , wel be- zien, anders, dan eene overwinning welke de rede op de for- tuin behaalt? In zaken van genie geldt dit inzonderheid. Daarom ook vertoont ons het oorlogsveld, waar de kunst zoo vaak door het genie beschaamd wordt, niet zelden een' groot man, in een' persoon, wiens naam bij zijne medeburgers, te voren, naauwe- lijks bekend was. Hij, wien de natuur de noodige talenten verleende, behoeft geenen leeraar, zegt de groote Frederik. Nog nooit had Lucullus het bevel over een leger gevoerd, eer de romeinsche Raad hem naar den Pontus zond. En echter, zoo haast hij daar was aangekomen, slaat hij, voor zijn erste proefstuk den koning Mithridates. 's Mans ongeloofelijke geestkracht vulde18 rijklijk19 aan, hetgene er, bij gebrek aan ondervinding20 mögt haperen aan zijne militaire kundigheden. Weinig dacht de wereld, bij den aanvang van den laatsten oorlog der Franschen, dät mannen, die naauwelijks korporaals en onderluitenants waren, gelijk Jourdan, Pichegru, Hoche, Massena, Augereau, Joubert, Bernadotte, Buonaparte, Desaix, en dat anderen, wier bezigheden met den oorlog niets gemeen hadden, gelijk bij voorbeeld Jean Victor Moreau (die, toen de omstandigheden van zijn vaderland hem te wapen riepen, de regtsgeleerdheid oefende), aan het hoofd van een leger ge- plaatst, door uitstekende krijgsverrigtingen hunne namen zou- den vereeuwigen. Openlijks zelfs lachte men in gansch Eu- ropa, over legers die door zulke menschen stonden21 te wor- den aangevoerd. Men herinnerde zieh de voormalige Franschen bij den slag van Rosbach, en maakte zieh lustig in het voor- uitzigt. Oostenrijker en Pruis, beiden zagen uit de hoogte neder op die zoogenaamde generaals en derzelver hoorden. En evenwel .... Doch waar dwale22 ik henen? Ik spraak over de drukfouten, en zie daar! ik kom te land23 bij den fran- schen oorlog. De lezer zal waarlijk denken, dat er in mijne hersenen ook eene drukfout zij .... is aanv., erfreu. 19 ftatt rijkel. 20 ©rfa^rung. 21 foltten. 22 ftatt dwaal. 28 anfomtnen, fommen. — 214 — ROOSJE. Van Bettamy, geb. te Vlissingen 1756. N. 2)a§ tonfofe e 2(u§laut nrirb in ber ge&unbenen Siebe t>or folgen^ tem SSocal ftumm. Daar was in Zeeland eens een man, Hij had een aardig kind, — Een meisje, dat van ieder een Om 't zeerstei werd bemind. De man, gelijk men denken kan, Was grootsch op zulk een' schat; Te meer, daar hij zijn' lieve vrouw Daarbij verloren had. Wat nam hij Boosje menigmaal AI züchtende in zijn arm, En kuschte, met een tränend oog, Heur2 roode kaakjes warm. Dan zeis die teedre, goede man: „Gij hebt geen' moeder meer? — Ja wel, — zei dan het zoete kind, — Bij onze lieven Heer! „Dit hebt gij immer zelf gezegd ! Maar, waarom ging zij heen? Zij had mij niet zoo lief als gij, Want zij liet ons alleen." De vader sprak geen enkel woord, Maar kuschte 't kleine wicht; Een onder 't kusschen dekte een stroom Van tränen zijn gezigt. Dit meisje werd wel schielijk groot Zij was de roem der stad; Geen vader, die haar voor zijn' zoon Niet reeds gekozen had. Wat was dat lieve meisje schoon! Wat had ze een' nette leest!4 Wat was zij aardig en beleefd! Zoo deugdzaam, zoo vol geest! 1 ©uperlatt» von zeer, om 't z. innig. 2 für hare. 8 für zeide. 4 Setften; gorm, 2Bud&3. — 215 — Zoo vriendelijk als de schoone maan, Wen ze opkomt uit de zee, En op de blanke duinen schijnt, — Zoo vriendelijk was zij mee.5 Haar lieflijke oogen waren bruin, Niet vurig, — kwijnend6 zacht, Haar lachje was als 't morgenrood, Dat aan de kimmen lacht. Wanneer zij met de Zeeaivsche jeugd, Een hichtje schepte7 aan 't Strand, Dan las ze, op elken tred, heur naam Geschreven in het zand. Geen jongeling, die niet voor haar Met eerbied was bezield, Haar niet voor de allerschoonste bloem Der Zeeuwsche meisjes hield. Daar leefd, in Zeeland, in het Strand, Een kleine ronde visch,8 Die voor der Zeeuwen kieschen9 smaak Een lekker voedsel is. Des zomers, als de zuidewind Längs kleine golfjes speelt, En vriendelijk 't gloeijende gelaat Des nijvren landmans streelt10: Dan gaat de jeugd, met spade en ploeg, Naar 't breede, vlakke Strand; En ploegt dan vol van vrolijkheid, Het dorre, natte zand. Dan grijpt, in de omgeploegde voor11 Een' rappe hand den visch; En dikwijls is de vlugste hand Te traag bij dezen visch. Intusschen speelt en stoitis de jeugd En fladdert door het nat, Dat schuimend, met een groot gedruisch In mond en oogen spat. 5 ftcttt mede, audj. 6 fd&madjtenb. 7 een luchtje scheppen, frifdfje £uft fööpfen, einen Keinen (Spaziergang machen. 8 ber smelt, ©anbaal. 9 jart, fein. 10 ftreic^eln, Iieb!ofen. ll vore, ^urd^e. 12 fc^äfert. — - 216 — De jongling grijpt een meisje op, En draagt haar mede in zee; Het meisje roept en wringt: — vergeefs, Hij draagt haar mede in zee. 't Was eens een schoone zomerdag. En 't puikje13 van de jeugd Ging naar het Strand met spade en ploeg, En voelde niets dan vreugd. Het lieve Boosje was er bij, En ieder jongeling Vergat den ploeg, vergat den visch, Als ze aan zijn' zijde ging. Een jongling, die haar 't meest beviel, Bleef immer an haar zij u ; Hij zeide aan Boosje menigmaal De zoetste kozerij. Nu drukt hij eens heur zachte hand, Daar hij een kuschje steelt, En met de lokjes om haar hals, De bruine lokjes speelt. Het meisje wringt zieh los, en zegt : „Gij, stoutert, daar15 gij zijt! Plaag nu ook de andre meisjes wat; Gij plaagt ook mij altijd! „Ei, ga naar de andre meisjes heen, En laat mij nu met vree !" 1C — „Zoo gij mij nu geen kuschje geeft, Dan draag ik u in zee!" Zoo spreekt de jongling, en zij vlugt, Zij vlugt, al lagchend, heen. Hij volgt haar na, en slaat zijn arm AI lagehende, om haar heen. Nu roept en schatert al de jeugd: „Draag Boosje nu in zee! Hij grijpt haar ijlings van den grond, En loopt met haar naar zee. 13 auäerlefeneä Xxüppfyen. 14 ftatt zijde. 1S ftatt die. 16 ftatt vrede. — 217 — De Sterke jongling kuscht den last, Dien hij zoo gretig torscht, 17 En klemt het allerliefste kind Nog vaster aan zijn' borst. Het meisje roept en bid vergeefs; Hij gaat, al fladdrend, voort; Het water spat en klotst *en bruischt, Dat hij haar naauwelijks hoort. In 't eirid was hij zoo ver gegaan, Dat ieder een, aan 't Strand, Yol vreeze en schrik, gedurig riep: „Genoeg! keer weer naa 't Strand!" Op eens, daar hij terugge keert, Staat hij vertwijfeld stil ; „Help, Boosje!u — roept hij — „groote God!" En Roosje geeft een gil. „Mijn' vrienden ! helpt mij ! ach ! ik zink Hier in een draaikolk neer!" Het meisje grijpt hem om denihals, En zinkt met hem ter neer! Zij zinkt, en draait%oor H laatst haar hoofd, Stilzwijgend, naar het Strand, — Doch was, in 't eigen oogenblik, Verzwolgen in het zand. Daar stond de jeugd, gelijk versteend, Geen mensch, Hie zuchtte of sprak, — Tot eindlijk uit een ieders oog Een stroom van tränen brak. „Mijn God! is 't waar? is Roosje dood? Ligt Roosje daar in zee?" Zoo gilt en klaagt nu ieder een; De duinen gillen mee. Wel schielijk werd dit droef gcval Verkondigd in de stad, Geen mensch, hoe norsch, hoe hard hij was,. Die niet verslagen was. 17 fcfyteppen. — 218 — De jeugd ging, zwijgend, van het Strand, En zag gedurig om ; Een ieders hart was vol gevoel, — Maar ieders tong was stom! De maan klom stil en statig18 op, ~ En scheen op 't aaklig 19 graf, Waarin het lieve, jon^e paar Het laatste zuchtje gaf. De wind stak hevig op tiit zee, De golven beukten 't Strand; En schielijk was de droeve maar Verspreid door 't gansche land. DE FEIL VAN MIJNE CHLORIS. Natuur gaf aan mijn' Chloris Heure allerschoonste gaven. Zij gaf haar schoone leden, Zij gaf haar tintlende oogjes, En blosjes op de wangen. Zij gaf haar, trots de mannen, Een vlug vernuft, en oordeel. In 't kort, zij gaf haar alles, Wat maagden kan versieren. Maar — jammer is 't — zij weet het! OP DEN EERSTEN TAND VAN MIJNEN JONGSTEN ZOON. Van Tollem, geb. te Rotterdam, 1780. Triomf, triomf ! hef aan, mijn luit, Wani moeder zegt : de tand is uit ! Laat dreunen nu de wanden! Eerst gaf Gods gunst het lieve wicht Den adem en het levenslicht; Nu geeft zij 't wichtje tanden. Triomf !J triomf! God dank er voor, Want moeder zegt: de tand is door! Nu lof en lied verheven! Geluk nu, kind, met speel en zang! Besteei het wel, bewaar het lang, Wat u Gods gunst wil geven. i§ feierltd) 19 für akelig, trüb, ftfjauerltd^. 1 für bestede, besteden, ann?enben. — <219 — Bewaar het lang, bestee het wel: Een goed gebruik is Gods bevel:* Laat u dat voorschrift leiden; Hou 2 u ten nut en hem ten dank, De tandjes wit en 't zieltje blank, Zoo knagen geen van beiden. Groei op, groei op, word groot en goed Win trefflijk aan in kracht en moed Om lot en leed te tergen. En, wie u 't eerloos hoofd moog bien, 3 Laat, jongen, laat uw tanden zien, Waar eer en pligt het vergen. Groei op, word braaf, bekroon mijn doel: Laat vroeg uw ziel van diep gevoel Voor regt en waarheid branden! Belach der boozen wrok en wraak, En neem altoos der braven zaak Manmoedig op uw tanden. Groei op, word vroom, word rein in deugd; Laat nooit mijn oog, dat weent van vreugd, Om u van weemoed krijten; En geve u God, tot aan den dood, Een eerlijk stukje daaglijksch brood, Waarop uw tandjes bijten! $)ie nieberlänbtfdje ©pracfje rottb in ^tnet SDialeften gefnrodjen, bem t)lämtf<$en (fjauntfäcfjlidj) in glanbern) unb bem etgent- lidjen fjoUänbiftfjen (in 9forb-- unb ©übljottanb, unb mit einzelnen bialeftifdjen SSerfd^teben^eiten, namentlich in ij, in ©eibern, Dbernflel, ©eelanb). £)er Unterschieb gmifcfjen bem nrämifdjen unb ijottänbifcfyen ^Dtalefte, foroeit er in ber ©cf)riftfprad)e lennt- lidj roirb, befielt barin, baj} bie erftere nod) weniger S3eftimmt- fjeit im ®ebraud)e be§ beftimmten 2lrttfet§ ^at, al§ bie fyolfänbifdje; ba£ in ifyr nodj) eine größere SSerroirrung ^errfd^t im ©efdtfed^te ber Subftantben aU in biefer, roo ber ©ebraud^ fd^on häufig genug nerfajieben ift, unb ben Angaben ber ©rammati! miber- fprid^t; britten§ aber unb f)auptfäd)lidj in ber ©dfjrei&ung ber 2 hou für houd, Ijafte. 3 für bieden. — 220* — langen Vofale, worin beibe SDialefte benfelben fpradjlidjen ©runbfa^ t>erf Rieben ausbrühen. Söenn nämltd) bie nieberlänbifdje ©prad)e nodj me§r urfprünglidj fur^e ©tämme l)at, hk auf @men ^onfonant unb ein tonlofeS e auslauten, als bie f)ödj- beutfd)e; baS 9tteb'erlänbifd)e biefe Stämme einftlbtg gebraust, unb für baS wegfattenbe e ben ©tammoofal verlängert, fo be- geidjnet ber Ijollänbifdje 2)ialeft biefe Verlängerung burd) SSerboppetung bes VofalS, wäl)renb ber olämifdje bem ^onfonant baS e ooranftellt, unb l)ierburdj ben Volal verlängert. 3. 33. grave, ©raf, f)oU. graaf, Mm. graef; mane, 9Dfonb, f)OÜ. maan, Mm. maen; vure, geuer, !)olt. vuur, oläm.vuer. %lux 0 unb, felbftoerftänblid), e werben oerboppelt. (Ueber ij unb y f. SDoppeloofale.) SebenfatlS füllten bem §od)beutfd)en gegenüber olämtfdj unb Ijollcmbtfdj nid)t getrennt merben, unb beibe fid) nidjt felbft fdjeiben, fonbern in ber Literatur verf^mel^en, ba von beiben gilt, was in ber Vorrebe bemerlt ift unb jebe iljren Sßertl) für bie Literatur bewiefen l)at. 2Öir geben fjier als ©pradjprobe ein Vrucfyftücf aus einem 8ugenboerfud)e be§ ausgezeichneten olämifdjen £>id)terS §enbrif ©onfcience (welcher aud) in £)eutfd)lanb burcfi feine lieblichen @r^ä§lungen unb befonberS burdj ben l)iftorif d)en Vornan „Safob oan 2lrteoetbe" belannt ift), de lange Nagel, einer ©rgä^lung aus ber benlmürbigen Qeit ber fpanifclien äirannei. Sllfreb van 6d)oonf)ot>en begibt fidj im @tm>erftänbmf$ mit bem ©rafen oon ber -üttarcfe, einem ber erften ©eufen^äupter, nad) Vrüffel, um ben §er^og Sllba ^u ermorben. <5d)ried, in Vrüffel, melier Sllfreb $u einer Unterrebung mit bem §er^og verhelfen folt, ift ein Verräter, ©ooiel gum Verftänbnifs beS Fragments. Des anderen daegs in den vroegen morgen, stond er een man voor het bed van den jongen Autwerpenaer. "Jonker" sprak hy met zachte stem "ten tien uren zal ik u by den Hertog leiden. Bereidt u met ernst om den geesel des vaderlands te moorden." Hier mede liet hy den jongeling te bedde, en vertrok onder schyn van voorzichtigheid. Terwyl Alfried zieh haestig kleedde, kwamen duizenderlei droeve gedachten hem aenvallen. Maria en de dood zweefden hem steeds voor de oogen. Om deze bittere verscliynsels zoo Mlfifil — 221 — veel mogelyk te verdryven, bezag hy menigmael den dolk die hem zyne minnares geschonken had : hy bezag ook zyn pistooL Na hy hetzelve in goeden staet bevonden had, liet hy eene dubbele lading buskruid in den loop ryzen, en daerop eenen yzeren kogel voor den Spanjaerd. Wanneer zyn pistool nu geheel gereed en geladen was, plaetste hy het op de palm van zyne rechter hand en wikte1 het met eene zeldzame uitdrukking. "Dit is de vryheid myns vaderlands 1" zuchtte hy. Hy wikte het nogmaels en sprak met diep nadenken : "Dit is de vrouw die ik aenbid !" En waerlyk zyn geluk, zyne liefde, en de vryheid zyns va- derlands zaten in den loop van zyn wapen. De naem van Maria ging, voor de twintigste mael over zyne lippen, wanneer de deur op nieuw werd geopend. •'Jonker zyt gy veerdig?" vroeg Schrieck. "Ik ben veerdig!" antwoordde de jonge geus, terwyl hy het pistool heimlyk in zyn wambuis verborg." "Wel dan, laet ons gaen." Weldra kwamen zy by de prachtige wooning des Hertogs; en gingen met eene geheime spreuk, door al de lyfwachten heen, tot in eene kleine zael waerin zware leunstoelen stonden. "Alfried!" sprak Schrieck met gedoofde stemme "met een2 zal de Hertog u hier komen vinden. Ik heb hem doen ge- looven dat gy hem een belangryk geheim moet ontdekken. Nieuwsgierig als hy is, zal hy niet lang beiden. 3 Ziet dat gy hem niet mist, want dan is alles verloren : hy is schriklyk in zyne woede." "Heeft hy steeds zyn harnas ?" vroeg Alfried. ^Zeker" antwoordde Schriek "hy verlaet hetzelve nooit; — evenwel kunt gy hem lichtelyk treffen, en dit op deze wyze: wanneer hy om de mededeeling uws geheims zal vragen, nader hem dan allengsken meer en meer, en duwt hem het stael onder^ de kin. Dan zal de kraeg van zyn yzeren wambuis u niet beletten. Nu Alfried goeden moed — laet u het hart niet klein worden!" "Wees daerover gerust" zuchtte de jongeling "de zielen- stryd is over " 1 wikken. 2 met een, mit (gittern 2Me. 3 jögern. — 222 — "Zet u wat neder" hernam Schrieck uitgaende, l-misschien ■rnoet gy nog eenigen tyd wachten. Spreek ook niet meer, want hier hebben de wanden ooren en monden — ooren om te luisteren en monden om te verraden.*' Alfried was nu alleen in de kamer. Hy wandelde gedurig op en neer door het vertrek, in zyn hoofd oveiieggende wat hy den Hertog zeggen zou, om hem geen vermoeden van zyn voornemen te geven. Hy wist niet, de verrade jongeling, dat een bloedig oog hem uit eene zykamer bespiedde. Hy voelde dit onverbiddelyk en listvol oog van Alva niet op hem gestuerd ! Eindelyk werd hy ongeduldig en liet zieh in eenen zetel nedergaen. Maer, niet zoodra zat hy in den zwaren leunstoel, of een schreeuw van verbaesdheid ontvloog hem. Een gerucht, een vreemd gekraek deed zieh hooren, en kry- schende springveeren kwamen hem den middel4 met eenen yzeren gordel omvatten, en klemden hem vast tegen den rüg van den stoel; een onverwinbaer geweld drukte hem de borst te pletten. Het is te denken hoe de jonker verbleekte, wanneer hy zieh dus gevangen zag. Hy wrong5 zyne spieren sterk te zamen en vocht met nydige kracht tegen zyne banden. Dit was echter te vergeefs : de stoel beweegde zieh niet meer dan of hy op den vloer wäre genageld geweest. Mettegenstaende de hardere nyping der veeren, worstelde Alfried nog gedurig tegen deze onverwinbare kracht. Zoo was hy schoon om zien, de ongelukkige jongeling: met gloeyende oogen, met regt- staende hairen, en met blaeuwe en opgezwollen aders op het voorhoofd — ja zoo was hy afgryzelyk schoon : met vlammende blikken, met kokend schuim op zyne lippen en met schriklyke razerny in het hart. • De deur ging open en een man van hooge gestalte kwam met h-oogmoedigen tred in de kamer. Dit was Alva! — Alva de geesel, die in zyn hart het verderf der Beigen gezworen had : Alva die onze vrj'heid met smaed onder zyne voeten ver- trapte. Zyn aengezicht was bruin en buitenmate langvormig. Zyne gryze oogen en roode baerd gaven aen zyn wezen eene liate- 4 £eibeämiite, fycÜ vr. 5 Jjott. wrong t>on wringen, ringen, tacken. — 223 — lyke uitdrukking; een stalen liarnas en stalcn scheen en bil- platen, besphermden zyn lichaem tegen een vyandlyk wapen : op het hoofd droeg hy een zwart fluweelen mutsje, waervan eene bloedroode veder liefelyk daelde. By zyn inkomen sloeg -hy de armen kruisgewys6 op de borst en lachtte spottend op den wanhopigen jongeling. 