title: Const-toonneel, inhoudende de beschrijvinghe ende XL. heerlijcke afbeeldindinghen onses Heeren Jesu Christi, met sijne apostelen, ende evangelisten, midtsgaders de hooft-deuchden ende ondeuchden. Ende ten laetsten de seven planeten. In coper gesneden door Johannis Wierix. De beschrijvinge is vergadert wt de H. Schrift ende soander soermaerde autheuren tot stichtinghe ende soermakinghe aller menschen, door N.D.C
creator: De Clerck, Nicolaes, -1620?
text: En Br NV 8 NN Le Sy Pr Rz Or A 7 9 JA TG; SL.  — Fe SIE TEN — a > ee — — 8 DI f EN 9 N ö 4 \ \ * . Ka NIS N NN. n — N \ N N 5 . 9 8 I — 5 * — J 4 9 N \ 4 N UNO N W —.— — 8 — >» ERS AN N n NW RER ENT \ Ti 5 — 5 N N N x N * l 4 — — - 2 — \ J N . \ NN e N — — 4 1 N AN \ N Gn KR > — — N — 35 \ N N N \ N END £ 8 — N ) — N. W \ N * N KEN n S — >> 5 — f 1 N y N 4 N * rr NN 8 z „ 5 2 N \ AS 5 N J N N 8 r \ W N NN RN N N SINN, — ; A NN ae INN II Er — J \ N \ N N N NN NE N > \ Er N 7 N h X. — 8 * NN. IN N { \ N X 2 — X. N \ . \ A 4 } om * \ \ \ 9 8 a 8 = vr Wi * y V ö IN „N Vi 18 71 * 5 Wh 14 * 4 weed MUB DU 17 vr I. 90 0 hi ach nl \ \ v vll 8 5 6 N ll / I. * — 7 \ — 4, 9 . \v ; ” Ir — 8 Hg 8 J 1 — e 1 A 1 \ \7 7 N 00 ar Win N BIN . * ie „ „. Wu" f El \ 5 5 1 1 N 17 1 4 . 4 q At * N 9 7 SH! 5 u” \ 2 1 rn N %%% 77 „ „ l 5 i E S Ne } 7 I X/ — = IR 7 N Wfl: z * 11 + h ri 1 1 4 * | N 91 4 7 MN \ Sn Yarndaiz N W * * THE WILLIAM R. PERKINS LIBRARY OF DUKE UNIVERSITY Rare Books er cConſt-Tvonneel, Inhoudende de beſchrijvinghe ende | XL. Berrlijche Akbeeldin⸗ dinghen, ONSESHEEREN 7% Cpbriſti, met ſijne Apoſtelen, ende Ex. VvVeangeliſten, Midtſgaders de Hooft- deuchden ende Ondeuchden. Ende ten laetſten de Seven Planeten. In Copper gefunden door den Confi-rückeneni. Johannis Wierix. De schrijver vergeleek vergaren. Shiften de Sadder Jermacdde. De SHexmakis gaat men fige, Des N. D. C. Tot Delf, door Niclaes de Clerck, Boek-vercooper en Confit-drucker, CID. Io. C. I X. Rz. Mer, Aan de E. Mogende Beeren, Mijn Heeren de Ge-comitteerde Raden van Hollandt, en West-Vrijland. Door Oghende Heeren, aangemeld heeft dat bij alle vermaarde Schrijvers, zijn vermaard, Alexander Magnus onder de Grieken, Octavianus Augustus onder de Romeinen, en Franciscus Pascalus onder de Franse Koningen, als Voorouders van alle Geleerde mannen en goede consens, en hen is door de onsterfelijke letteren ook met rechte gevolgt, onsterfelijke Fame. Van gelijksoortig is daar niet aan te twijvelen, E. E. Mogende Heeren, ofte uw andere Fame geassocieerd met de andere verenigde Provincies (als niet alleen wederstand, maar ook met verwondering van alle de wereld, gebroken hebbende de macht des grote Potentaat van Christenrijk, door verschillende Mannelijke deuchden, u E. E. door de vrolijke niechtertij Gods zo genadig toegevoegd, maar ook van den eersten af, zelfs in het heetste vandien inlandsch rijk altijd gewest zijt getrouwe Vooster heeren, zo van geleertheid en Wetenschap, als mede van alle Handwerken, dienstbaar tot het algemeen welzijn, daar ben je ffens van andere profijtelijke en vermakelijke Constent, ofte lege ick de gedachtenis van u E. E. M. zal duren zo lang als de Planeten hun gestadigende cours houden. De voorreden hebbende mij overvallend dit mijn cleyn boekje, twaalf tot veel belangend de Schriften, heb ik vergadert uit de H. Schrift, en uit andere geaprobeerde auteurs u E. E. Mogelijkheid te diensten, en dat algeheel op het vertrouwen van uwe gewoonlijke goedheid. Voordien. Be: goedertijd, diep hoop, ook mijn cleinziend als Vaders des Vaderlands terechtgekomen, Maar alfs deze Figuren in COPET zeer constanter door den verminderden Constantijn, HANNEN WIENER, niet meer kunnen te waarde brengen als een nuttige te weten het aanschouwen, zo heb ik bevestigd bij de Figuur van Onze Heere Jesus Christus gevocht, syn leven en sterven, en zo voortaan van de andere Apostelen, en dat als voorbeeld, is voor het meeste deel uit de H. Schrifture, en de rest uit gezagheuwende Schrijvers, daar na volgens de Figuren het Leven van de vier Evangelisten. Daar na zynder bij gevoecht de Hoofd-deuchden, zo ook de kerkelijke als Filosofische, als ook mede de Hoofdsonden, bij de Deuchden heb ik gevoecht zeer schoon en sententie tot prijsing van dezelfde, als ware vruchten des Evangeliums, bij de Ongeleerde gelijkzinnige sententies, tot misprijsing van de zelfde. Ten laatsten, volgend daaraan (als mede wesende van de zelfde Auteur) de zeven Planeten, daaraan gevoecht is de beschrijving van haar natuur, Course en werkingen. Twaalvoud zo ik hoop mede zal dienstig zijn, voor Schippers en Zeevarenden persoonlijk en andere. Niet alleen dan dit kleine werken E. E. Mogende Heeren, van uw allergeringsten, maar wel geachtende Dienaet int goede. Den grooten God wil uw E. E. Mogende Heeren, ter liefde voor Zijn Sohn onzes Heeren levens Christi, door Zijn genade versterken, in Wijsheid, Voorzichtigheid en Naive moedigheid, tot Zijn eer en glorie, en ter bescherming van Zijn Kerkgemeenschap, en welvaart des vaderlandts, AMEN. V. E. E, M. Onderdanig Mijnheer Michiels de Clerc, rechtvaardigen God omwille van Zijn gangbare wens Maria, Wij afkomst ons Heeren rechtvaardig Mens werden door den zaad van David na de vleesche, na de beloften die den Vader was gedaan, om het menselijk geslacht met Zijn Menschen Vader te verzoenen, en van het geweld des duivels, zonde en dood te verlossen, door de onbevlekte Offerhand van Zijn Lichaam. . Lucas stelde de natuurlijke afstamming van Christi van David door Nathan, evenals Matteüs de afstamming die naar de Wet was (waar de Boeder verbond was, zijn boeder zoon te verwekken) door Salomo, die Christus nagevolgde, in het recht des Conintrijex, geboren zijnde de Koning der Joden, alsof men hem niet eens noemde, die meer rechtsdaan. Daar toe had als hij, door deze Afstamming Christi hebben wij overzake om te merken, dat Christus in zijn geboorte was de wijngaardster en Edelste mens die ooit was, afstormend van de eeuwige Vader, alsof hij is de zoon Gods, en alsof hij Mensch is, afstammend van de Patriarchen, en van de vermaakte Koning Juda. En deze zijn edele Lijf beznat hij af ten deel in zijn lichaam, daar in dat Hij ons maakt kinderen Gods, een Koninkrijk Priestersdom, en een eigen veld voor zichzelf: Hem ingelijker rijk makend, met de inkomsten der gehele wereld, en met de titel en recht tot het Koninkrijk der gehele aarde. En alsof Christus is het rechte en levende patriarchaalt Aarde, moedermelk van bloed doortranspaleert, heeft er ook prophecie geleert, niet voorzien te staan en voorouders, maar met alle kracht te arbeiden om te zijn zonen en dochters Godes. Door de wederherstelling in Christus, dit is voorwaar het tiaraat des bloedts, het beste deel in des Edelmans keuken, en de fraaiste bloem in de Tuin van het Leven, Jesus Christus. Hoofd, Ende al ware een Mensche noch zo edel en de goot van staat, zo hy nochtans niet en is een Bijpetveerdich Sondaer, zo is hy veracht en suodt, ende funen Adel die stinkt voorzeden. Nu Godes. Christus in zijn Geboorteregister en geworden met een zulke fine Hoogouders te noemen, die booslijk geregisseerd hebben, en daaraan heeft Mattheus de koning van Juda uitgehelen, namelijk Ahasia, Joas en Amasias, daar nochtans leelijkke Sondaers die Voetveerderich geweest hebben, gedacht werden, als Athene, Thamar en Bathsheba. Zijn Ontkomst te Nazareth, en zijn geboorte te Bethlehem is zeer miraculeus en goddelijk gewaarschikt, en al zolang hij om ons wil is onder de Mens gehaten, om ons van de Wet te verlossen, is hij besneden gewaarschikt, in den Tempel gepresenteert zijnde, is hij voorzien opgehouden in Mijnheer en Verstaan, en is aangevraagd gewaarschikt bij God en de mens. Maar al zolang de kreet van de tombe der Wijzen, de Prijzen der Priester, Herodes een geheel Jeruzalem beroert, was in feite geboorte, hebben zij hem al reeds vervolgd, en om hem te doden hebben zij de Bethlehemse kinderkrok vermengd: Christus door zijn Verzoenden ontsnapt zijnde, in Egypte bewaard tot de dood van Herodes, en onder de regeering van Herodius is hij weer gerezen tot Nazareth, wonende zijn Moeder en zijn geïntereerde bad loosten onderdanig. Voorts met zijn twaalf jaar heeft hij het heilige proefschrift zijner Godgevondenheid aan de Wetgeleerden betoond, en heeft hij ten gemene leven geleefd in de tuin onder zijn vader. Van het Leven van Onze Heer, gemeende Vader Joseph, tot den dertigste Jaar van zijn ouderdom. In het dertigste Jaar van zijn ouderdom, als Tiberius de derde Keizer van Rome regeerde, is hij tot Israël geopenbaard, en van God zijn Vader gevolgd als openbaarlijk ingehuldigd, door den Doop en de Zalving' des Heiligen Geest, tot ons grooten Vroomheid, opgericht steun Priester en eeuwige Coning. Dit is onsen waren Messias en Salomo: Om dit Ambt tot onsen beste vader te voeren, heeft hij hem bevolgt tot vasten en Bidden, daar in Hy beperkt is geweest van de Satan, maar hem trachtend overwinnende, heeft het Leeraambt bediend met zult een macht, volkomenheid een aangenomen, dat zelfs zijn vijanden moesten verwonderen, en dikwijks met schande bezaan. Sinds zijn Sodamitische Leere heeft hij bevestigd met overvloedige wonderen, door zijn engelen persoon en Sodamitische tracht, dat zelfs de stomme te spreken over beweegt, en alle mensen zijn verwonderd geweest. In zijn leven heeft hij onbesprieblijk gewandeld, gelijk sinds zijn waren Messias was Kepshet, en met de reine beste in handen wigde – drukte. Bij was den schoonsten en heerlijkste onder alle mensen, van stauster, gedaante, manier en zeden, alsof hij was wonderlijk en aangenomen boven alle Creaturen, den welken de Engelen hebben begeerd te aanschouwen. Somma zier aanschijn was vol wijheid, Graviteit en vol heerlijkheid: Ja de tracht naar Godheid gaf menigmalen zijn glans doordat zijn menselijke lichaam. Maar ter tanganie om ons welvollen wil is gebroken. Voor Christus. wees de alder verachteste, een Moormond een gewone Mens: want wat hij gelede heeft van de onverbitterde Joden, Schriftgeleerden en Pharizeen, en ander Godloos mens, dat is niet wel met penningen te beschrijven, van menigveld benahecht, perikelen en verwarring, dat hij (vooral jaren) heeft gedragen, is niet wel om te zeggen. Ten laatst en / nadat hij is gezeten had, had de ingesteld / is hij van Audas zonen het District vermanden / en in de handen der Over-priesteren een Jood overgeleverd / die hem als een lasteraar tegen de Moese en Tempelwet hadden opzichte, overleverden aan Pontius Pilatus, opdat hij zou worden gedood. Pilatus, wel wetende dat hij onschuldig was, heeft niettemin om hen te behagen als een onrechtvaardig echter / met protestatie / Christus den onwetenden laten verduiken, zodat hij is bespot / beoordeeld / gevierd / en met een doorn in zijn hoofd gedrukt / en eindelijk is hij gebracht buiten Jeruzalem tuffen twee Moordaars: Aldus betalend dat hij niet had geroofd, heeft hij zijn Geest in de handen van zijn Dader gebevolen. Int xxxvj. jaar, zijn ouderdom ontrec xxv. jaar, des Kefers tijd, Tiberius. Christus, zijn 72de geopend, is ten Grabe Heerlijk bevestigd / en ten derde dag is hij verrezen ter eeuwighe onsterfelijke staat. Na xl. dagen is hij openbaarlijk voor de ogen van zijn Apostelen ten Hemel gevaren / hem zettende ter rechterhand van Majesteit Godts / en ten jongsten dag in zijn dodendeel zijn gelovigen te verwerken, en met ziel en Lichaam te leiden in de eeuwigheid. Dit is in het vierde het gedeelte dat de vier Evangelisten getuigen van Jezus Christus onze Zaligheidsmaker. Profetijen en voorspellingen. Maker. Nu sullen we in troos enige gezondheidsactiviteiten noteren, want geloofwaardigheidsbevis. In dezelfde tijd dat onze Zaligmaker gebooren werd, ontspont binnen Gomma in een gemeente Taverne Arend Fontein van supervie Olpe een geheelen dag. Eutropius verklaart dat daar ten tijde van de gemeente een klok luidde en de volle maan schijnt, klaarder blonkend als de maan. Op dezelfde dag viel een storm in, die den tempel des Peace, men stelt dat ten tijde van de fondatie de Aomeren zonden aan het Orakel van Apollo, om te weten hoe lang het den tempel staan zou, twaalf Orakel antwoordde: tot dat een Magiër geboren zal, maar uit de Korimaken beschreven, dat de tempel eeuwig staan was, welke niettemin is ingevallen, als de Magiër Maria de Zoon Gods heeft gebaard. Item, in dezelfde nacht dat onze Zaligmaker geboren werd, verscheen een wolk, de weltne zo groot als een klaarhendige gave, dat scheen dat in volle middag was. Ten tien dagen niet zonder Gods voorziening gebeurt, dat ten tijde der geboorte van Christus penningen gemaakt zijn, met deze opschrijving: Salus Humani Generis, en aan de andere zijde Pax orbis Terrarum. Dat is Zaligheid den menselijke geest verlichte, en Vrede op Aarde. Tot meerere dienst en stichting des Zegers, hebben wij hiermee begonnen de Profetijen der s van onze EeRE IESV CHRISTUS te bevrijden. Bevrijden van het wier of ijler van een jonge meisje, voedend een Kind, dat voor haar leent met schonen aanziende, voedende een Kind, 9. Sybillen, hem te eten, finepgen Beperking, een Melaat van den Veldwelg ghesonden. Rant Sybilla Agrippa. Dat onsiëntlijk Woord is ghetast worden, en Een sal dien voorheen als een Woedtel: een Pep- dens mensch heeft deze glorie gehad. O 8 Fy, bella Li, bica. Niet meer waar den dag die komt, de Heere zal de ditte der afstervelingen verlichten, en den baarzwekelijke Syne goeden zal ontbonden worden, en de mijnen fullen zien den Koning der Levendigen. Sybilla Delphica. Een Propheet valt gheboven worden, zonder vermenging van de Moeder, uit een Magd. Sybilla Phrygica. Dat den Hemel zal de Hooge tamen, en zijn raad op de aarde betrachtigen, en een Magd verklond worden, in de dalen der Wouden. Sybilla Samia. Mijn woord, een armen zal der temen, van een armen geboven, en de zijner der Luiten hem aanbeden, schreven en spelen: Jij zult hem loven in de Voorhof der Heksen. Sybilla Europa. De Heere zal uit den Lichaam der Magd gaan, hy zal in armoede heersen, en in de stilte regeeren. Sybilla Pelagia. Mijn woord, als onwetend Dier gaat het vertrouwen de Heere zal in de omring der aarde heersen, woeden. Dat onsiëntlijk Woord wordt gehaald. Sybilla Erythrea. In de laatste Ouderdom zal GOD verzoeken, dat Godlijk Zaad zal worden vermenst, en de Godheid met de Mensheid verenigd worden. Sybilla Cumana, F Een wonderlijke geboorte van water in de wereld Door een Magdelena vooruitgegaan in deze wereld. En dat Barren volk zal eindig zijn, en een gouden salver oprijzen. Bart De bozen van Bethzaida in Galileë, was van funnen Ambtenaar een Dicter, een ongeleerde S. de Zoon Jona of Johannes, Gemeen Man, aangaande de hen en Van het Leven van Petrus. | De binnen Capernaum, hebbende Vrouwen en Kinderen, de welke hij ooit niet verlaten en heeft, zelfs niet doen zeggen om het Evangelium Christi was gebracht. Het schijnt dat hij eerst was een discipel van Jona maar heeft hij later werd hij daarna geroepen van Christus, om te worden een Visser der mensen: maar om daar toe te treden, is hij van Christus meestmal onderwezen, doet hopen en aanschouwen zijn Leer en Mirakelen. Geroepen zijnde, was hem gezeurd dat hij niet Simon maar Peter, en Kefas zou genoemd worden, dat is Steen, gelijk hij genoemd werd, nadat hij de belijdenis van Christus Matt. 16. had gedaan. Als Hij nu een Apostel was gebracht en gewoond, was / (verricht met heerlijke daden) tot de verloren Schapen Israël, heeft hij hem wel gebracht tot Christus Pasen toe. Hij was zeer verbonden in de volgende en vroegen staan van zijn Meester, zo dat hij hem soms op de Tee begeven heeft, soms hem in de Zee gewoond pen, om te eer beter den Heere te zijn, wat verkeerde ijver heeft hij Christus dood met de zwaard willen beletten, hem beroemende dat hij den Heere liever had dan de anderen, voor een ongeleerd man naar de Wereld, was hij zeer eloquent, en daarom altijd geweest als een macht der Apostelen, zo wel voor Christus dood, als na zijn Dood. Hij was in grooten aanziend bij de Heere, want hij was een van de drie Boanerges, dat is, hinderen des Wonders. Item in verboodgen dingen was hij voor de andere Apostelen dikwilg met de Heere. In de oorden der namen heeft hij meest de eerste plaats gehad, niet om boven de anderen te heersen (want dit heeft Christus hen allen zo met woorden als met zijn Exempel verboden) maar Van het Leven van Petrus maar is eerbaardheid als den gezienlijkste onder hen. En wijdien geweest, ook al was het Babylonia in Egypten, weltmijn Alphabeet, het van waar hij de eerste brief heeft geschreven, hoe wel sommigen dat het te Babylonia was geweest, welke hij verbood, gewijzigd Babylonia noemde, en ook heeft Christus voorzegd, zo heeft hij veel om zijn naam geleden: Want in Jeruzalem is hij om de waarheid Christus, meer zijn bloedgenoten gevangen, en geplaatst voor de raad, die scherpelijk hebben gepleid, niet meer te prediken in de naam Christus, maar en hebben niet gedaan, en weer gevangen zouden worden, zijn wonderlijke nachtelijke oplossingen laten gaan, waarom hij en zijn schrijver verbliften. Daarna heeft hem Herodes te Cesarea de Vercken gewonnen, meer rijk behaagde het volk, na het feest Pascha te dooden: maar God gaf hem donder, een engel wonderlijk slop: daarna is hij weer te omern getomd, ten lijden van Nero, na het stukje van zijn meest alle historie van zijn verblijf in Symons huis (na sommige meening) is vergeten, en heeft nog in veel landen het Evangelium gepredikt. Zo dat het fabuleert zijn, dat hij te Rome meer dan 25 jaar bisschop zou zijn. Dat hij af en aan, hier en daar in veel landen heeft geweest, en dan niet verscheen wens na te doen heeft hij wel de minste tijd geweest, Want Paulus en de anderen hem niet, schrijvende aan de Romeinen, noch uit zijnde te Rome en heeft hem niet eens een herinnering, het wereld onchristelijk ware iets zulk een persoon te vergeten. Belangend zijn dood, S. Jeronimus schrijft in het 23. Kapittel van zijn geschiedenis, dat hij te Jeruzalem is getroffen, maar met alle historische getuigen dat hij wel te noorden komend, grote toeloop had, en Nero verzoening voor hem zegde. EIN DIENSTDE SONE JOHANNIS / ENDE GER AUS 000 BÖODER / GEBOZEN VAN BETHSAIDA IN GALILÄE 5 EEN / IS EERST GEWEEST EEN DIëSTIEL JOHANNIS DES VOOPERS / EN ALS OOK HY BUDERWAG DAN PETERUS / ENDE EERST CHRISTUM KENDE / ZO HEET H FUNEN BÖODER TOT CHRISTUM DEN WAREN MESSIAS GEBOTE. ITEM EEN 9 ZIJNDE / HEET HË CHRISTUS BELOFT TE VOORZIEND VISSCHER DER MENSCHEN TE MALEN. ENDE DE WIE HY DEN HEERE APERICHIJK WAS NAAR VOLGENDE OUNDERWESEN ZIJNDE IN ZIJN LEERAAR / WANDEL ENDE MIRACULEN / HEET HEM TOT APOSTEL GESTELET WELKEN DIENST HY MET DE ANDERE ONDER DE JODEN TROUWELIJK HEET VOLBROCHT. HY EN WAS DOCH VAN EEN TWEEPEL AANSIEN BY DEN HEERE, OVERMITS DAT HET CHIJNT DAT HY EENEN STEVREN TOEGANG HADE TOT RISTUM DAN PHILIPPUS ZELF. EN HOEVEL HY IN SWACHTEYTY ALS DE ANDERE APOSTELEN GEVALLE WAS / INT VERLATEN ZIJN MEESTERS / HEET HY HEM WIEDEROM GEVOEGT BY ZIJNE METBÖEDERS. ENDE OP EEN NIEUW ONTFANGEN BEEFEL TOT DIENST DES MORETS / VOOVR NAMELIJK NAAR DAT HY MEDE OORDEN PENTERDACH WAS VERVULD MET DEN H. GEEST / HEET HY HET EVANGELIE GAAN PREEDIKEN TOT TEN HEIDENEN. GAAND HET HY IN VEEL LANDEN GELEERT / ALS DIE VAN BOSTEN / GALATIË ENDE BYTHINIËN / HY KWAM IN DE TONDEREPE VAN ANTHROPOPHAGEN: DAAR NA IN SCYTIA / HET TROK DESGELIJK IN DE NOORDERSCHE EN ZUIDERSCHE LANDEN / JA FELBE IN DE CONTRA PEN VAN BYSANTEN / HET WELT NU CONSTANTINOPIË IS / HY TROK UIT IN TRACIËN / MACEDONIËN / THESSALIËN EN ACHAGEN / PREEDIEND OVER AL CHRISTUS JESUS, DAAR DOOR HY VEEL VOLGEN TOT GELOOF HEET GEBROECHT. HY HEET DOK DE LEERE CHRISTI SPUIS MEESTERS VERTEIDIGT EN GERICHTEIGD MET VEEL MIRACULEN. Einde linge / na dat hy sijn loof hadde volbracht naden wil van Gods / treft hem Aegaeus de staat. Nuader des Edessaners / in den naam des Vrouws zien raad / in de stad Patras in Achemen doen troupieren / sommige gevoelen dat hy gedoofd is in Schptien in Europa. Vt corrasse en was niet alleen om 25. Wanneer eindigt Andreas. Het eind van Christi voortdurend / en d’Rgoderie der Bepisten bestrafft / maar om dat hy des Gouverneurs Dupitusve Maximilla en spuien bloed Parecides keerde: Welken dood om Christi wil hy hooglijk achtede / en heeft ten laatsten met grote plaats en begeerte / zijn ziele in de handen Gods gegeven / en Hemelschen Vaders bevolen / en alzoo zinleven geëindigd. Jacobus Maior, in testament dan Jacobus Als Minor, niet om die hij ouder of meer der zit dan de ander, mater om ne van het leven Jacobus. Andere was geroepen tot een Apostel Christus, was een Diwijver, die alles gehoozen samenlijk heeft verlaten, en Christum naar volgt. Hij was mede onderwezen in de Predicatie - ambt, en wit gezond onder de Joden, vertierd met gave om te doen trachtige wonderen. En om zijn uitzonderlijke gave is hij te dien van de Dep Boanerges, dat is Rijnen des Donders, die in alle streken van Christus heeft geworst, zo in de bewaking der dochter Laiti, zo in de Transfiguratie Christus, als ook in de Hof. En ook hij hem hierop had mogen verhoeden, zo heeft hij met zijn moeder onbehagen genomen naar de hoedtep boven andere, werd hem Ehstaticus heeft geslagen, te kennen gevend wat hij eerst behoort te lijden, en als hij hem volkrecht lichtbeervdich beroemd had, zo heeft Christus hem wel voorzegd, dat hij zijn Drinkbeker wel zou deelachtig worden, maar dat hij hem eerst in zijn aanvechtige zou verlaten. Bet wat geschied zijnde, heeft hem na het lijdend Christus doodde, bij de andere Apostelen gevochten om met een getuige van zijn dood en verrijzing te zijn, en met de xlij. dagen na zijn opstanding onderricht te kunnen geven van zijn Continent, zo is hij ook na zijn opvaart gebleven te Jeruzalem, en met het ontvangen van den heilige Geest, heeft hij het Evangelium in Judea en Samaria geleerd, en daar na zou hij in Spanje getrokken zoon na sommige menen, maar daar waar hij in profijt doende was, is weer gekeerd naar het Fleetse land, alwaar hij te doen had gehad meer Herbarium een Toovenaer, en heeft veel Mijnzwaluwen gedaan. Desen Apostel en heeft niet langzamerijnde zijn loop gehad dan tot ontemden vierden Fare. Vant leven Iohannis, Achter 4-73, de *erg* © BE 18624. op de Boosten Christi, vreugend in den naam van allen wie hem zouden verraden. Die was een van de zonen des donders, die met Christo gewaagd is in de verbovragen gronde dingen zijn Badets, op den H. Bergh, in het verweken der dochter leger, en in DE Hof. Hij heeft met groote neerschichteid als de andere het Evangelium onder den Joden uitgezet vreugdevlek geleerd, en heeft zo gesproken om de ere Christi, dat hij wat onverstandelijk heeft willen wensen, dat Het vader uit den Hemel de Samaritane zou verlinden, om dat ze den Barabbas verwierpen. Bij heeft hem ook geprikt zondert, beredt de beker des Heeren te drinken: En hoewel dat hij met de andere na Christi voorzeggen, wat gesproken is gewaagd, heeft hij hem niettemin altijd aangehouden: Want niet alleen in Christi paslmo en was hij in het huis van Caïphas, maar heeft onder den troep Christi gestaan, dat hem Christus heeft gezet een beschermer over zijn Moeder, die hij ook bij hem heeft genomen en bewaard Hij heeft vroeger begeerd gewaagd nadat verrijzenis van Christus, en hoe wel dat hem terstond niet geopenbaard was, en is, als hij ten Grave liep, zo heeft hem Christus op verschillende malen verhoont, en hem een nieuw bevel gevende tot Apostel-ampte, is hij vijf hen gebleven tot dat ze den heilige Geest ontvangen Hadden. Als dan heeft hij het Evangelium gepredikt te Jeruzalem, en uitgetolden aan vreemden, waarover Hij in de gevangenis gewapend, veel Joden heeft ontvangen tot zijn apostelschap, hij is ook met Petrus gezonden tot de Samaritanen, en na vele jaren na de dood van Timotheus, heeft hij in Azië geleerd, sowohl in de stad Ephesus, alwaar hij ook veel wonderen heeft gedaan, ja sommige des Apostels en Evangelisten. verwelternde: Maar waar in de tweede vervolg ik, geint xij. jaar van Domitians gevangenschap een naschrift ontdekte, staat vermeld dat God zijn woord wilde verspreiden in het Epland, Pathmos, waar hij veel visioenen heeft gehad, een geschenk van de seinen voor de meest belangrijke kerken van Azië, als ook heerlijke epistelen. Maar nadat Domitians dood, als Nerva regeerde, keerde hij weer terug naar Ephesus, omstreeks het jaar 95, waar hij een opzienende zijn gewenst over de kerken van Azië. Hij heeft veel te doen gehad met de ketterij van Evodius en met Cerinthus, tegen welke hij vluchtte, doordat hij een bad vond, tot zijn vreese dat het huis om des retter wille op hem zou vallen. Datwelke oogskelijke hij zijn evangelie heeft geschreven, handelende zonderling van de Godheid. Chrestians, welke deze ketterij waren verzoenend. Hij heeft veel geleden om den naam Chrestians, en de negeninige geledenheden zonder schade, naar Chrestians beloofde. En aan het eind, als hij geleefd had na de vernietiging van Jeruzalem, tot de tijd des Keverg Trajanus, is hij in vreeden afgebroken. Maar uit de schande van alle zijn vervolgingen en lijden, is hij naar Chrestians voorzegend, gehouden voor een martelaar des Heeren. Twelve jaar na de dood van Meester Christus. En is dat grote licht, rustend in Azië. Philippus, gebogen van Bethzatha, in Galilée, had een zoon die veel tevreden leefde. Hij is van Christus gevonden en hem bevolen tot een Apostel na te volgen, wat hij zo trouwelijk heeft gedaan. Daarna, dat hij Nathanaël bindend, heeft hem doch tot Christus gebracht, bewerkt dat hij die gevonden had, daar van Mozes en de Profeeten gesproken hadden, namelijk Jezus van Nazareth, de ware Messias. Van die af heeft Philippus Christus altijd nagevolgd, hoopende zijn wonderen en aanschouwend zijn Mysteries, tot die hij begaan is geweest tot ten dienst des Heren. God heeft hem van Christus uit gezonden tot een Apostel, om het Evangelie te prediken onder de Joden, wat hij als de andere heeft gedaan. Hij was niet van geenen vleeselijke aanziend bij de Heer; want in het heilige wonder van de vijf duizend mensen, heeft Christus tot zijn bepaling met hem gesproken. Hij heeft doch eenen tokkan gehad tot Christus voor de Schrekkelen, die Christus begerden te aanschouwen. Item ook, hij niet voltooid en was in het geloof van Christus, heeft hij het onderwezen in het geloof aan God, in het aardschijnlijke Jezus, door welken men de Vader aanschouwen kan. Desen komen eendrachtig God Zaligheid Aposle / is gebeten hier gebleven zijn lijden / en na de verstrooping als Christus was verrezen / heeft hij hem bij zijn met-broeders onthouden / tot dat zij na Christus op vaart hebben opgevangen den Geest. En na de deppeling der Landen heeft hij geleerd in Schotland sommige Jaren / alwaar hij veel gemeenten heeft geplanted / en ook hem vreemd soort en het overste Asten te late quam / heeft hij de Fondamenten des geloofs in veel steden geleidt: en indelen in Philippiën genomen / en in de stad Hierapolis heeft hij veel Messiaanen gedaan / en ook andere: Maar de Evioniërs met andere / die in hare Mupilische Afgodische Leer volhielden / hebben hem gevangen en gezet aan een Kolk baan gemachtig met het hoofd / en is ook gestorven anda daarna begraven in de stad Bierapolis. Tant leven Bartholomeüs. "Bartholomeus" Bartholomeus: An Bartholomeus, lens winst vele, de h. Schrift, dan allen van zijn beroep in tot de Apostel-ambt, daar in dat hij door trouweloosheid zichzelf heeft gequetscht; blijvende in het gezelschap der Apostelen, totdat hij op het eiland voor zijn bevel het Evangelie der Heidenen voorzag. Sommigen zeggen dat hij was de zoon van de rechter van Spanje, als Christus zenden dat onder hen was, dit hem zou verraden, meenden dat hij zou weten, dat hij van Spanje kwam, zodat hij van de Spanjaarden in bedrijf was, om het Evangelie van Christus te verspreiden. Hij ging tot de dienst van de Kerk, had hij in Spanje ten dele gehad, alwaar hij Matteus' Evangelie gelaten heeft in Böhmische taal. Hij heeft ook in Spanje en Azië gepredikt, en in verscheidene kwartieren, hij kwam in de stad Hierapolis, alwaar hij aan een kruis was gehangen, waarvan hij het wonder is verloren. Daar naast werd hij wederom gevangen door Astiage, de zoon van de Afghanistanse godsdienstige priester, om dat hij zijn broeder de Spanjaard PalADIUS had tot de godsdienstige eed gemaakt, deze heeft hem tot Albanië in kettingen aan een kruis gebonden, en zijn vel afgetrokken (gelijk het bij de Perzen over de kwade tanden gesneden was) en ook hij deed het volk nog vermanen en aanstaat, hij stond als dan nog dood onthoofd, en algemeen als Christus zijn bloedten een gevallen leven. Dit gebeurde, dat is te zien, van hand tot hand van de apostel." eerzeldaaten, doch voor die tucht, ende dat tegenwoordig een aanvang en geheel gewonnen, en als hij afwesig was als Theophilius hem den anderen Apostelen openbaarde, en dat Thomas hen niet en geloofde, tot ware dat hij hem zelf zag en betaan, zodat hem Theophilius toch geopenbaard, hem verwende zijn ongeloof, en hij hem nu ziend en handend, was hij geloofwaardig geworden der beloofde Christi, hem belijdende te zijn geestelijke vader, en biddende voor zijn Heer en God, en heeft hij met de andere ontvankelijk en nieuw bevel tot den eerst van de Werkten onder de Hebreeën. Hij had ook zijn gelijk Apostolische macht als de anderen, want hij heeft gezonden een der zevenentwintig Mistelen Thaddeus tot de Coneint Abgarus, tot na zijn verrijzenis. Maar als hij ten lots had gewonnen, Indien, Ethiopië en veel andere plaatsen, als Jeronimus zegt, heeft hij veel Landen doorzocht, maar als hij bereidde te gaan bij de Mohammedanen, in de wilde volken van Indië, is hij door Dishen een van God vervolgd om zijn ziel een wierp aan te nemen, vertreffend zijnde met veel wonderen, waarvoor hij heeft groot voordeel gedaan den Evangelie en heeft vele bekeerd. Maar als ook Christus zijn Apostelen alle heeft gezonden als schapen onder de wolven, en dat de ongeloovigen hen dodend, niet onwetend, Gode dienst te doen, die zij den vroemen dienaar Christus, met spelden en kralen dooreensteken en vermocht, ofte als menigeen zegt, het hoofd afgesneden, wiens hoofd de hand is geweest tot Edessa, alwaar zijn lichaam toch is bewaard gebleven, geweest, na strijd der Heiden. 5 N 2 —— N Wel onderwezen van der Jeugd aan in 8 der Met Gode te Bethlehem. Nu heeft gewogen een van de zeventiende Discipelen / die Thesiti Leeren en daden gesteldelijk heeft gevolgd en gehouden tot zijnde op - vaardt toe / en volgens zichzelf den Joden mee geleerd. En als de Apostelen met meer andere / tot honderd en twintig bij een waren vergaderd / hebben de Apostelen met de wil van alle de andere discipelen / een ander in Judas des verraders der secte 5 en Athias is gewest / na sommige gevoelen / van den Koninglijke hulpsman Davids, des Apostels. Hadden stellen: en hebben de beloofde Petri, naar de achtste vertoening / opdat GG D doorgang tot de dood, twelke overal gewonen werd en zijnde een van den solden overgenomen / om het Apostel-ampt te bedienen / dat is gevallen is op den man Mathia. Nu na de wijdverbreide toden Bepdenen / heeft het deel gehad groter dan ver in Ethiopië / hij heeft daar veel winst gehad den Evangelie / door Leer en Mirakels. Maar al hij dan daar soude gehaat zin in Judea / is hij eindelijk met een zwaard doormidden om het halsscherring sommige men dat hij eerst jij gezien / en daarna onthoofd. Van het leven van Matteüs, 4 1 5 e e B F E E r 5 ende Evangelist, re Arthengahefepdt Levi een zoon van Alpheus Karnaum een tollenaar van goede aanziend bijden ER V meenden dat ze geen vreemde ongelucht geprikt eenigen tol schuldig en waren. Er als was wel geoorloogd, als ze meer en namen de recht was, gingen ze samen ditmaal te bidden, daag om waren ze Banden vroome gebracht, waarom dat ge zonden bij zulke werden vergeleken. Des ene Ma theus int midden onder boosheid weedende, is het Christus voorbijgekomend met zijn genade, ne odende, om dat des Apostels en Evangelisten. Hij volgt een Diftipelna te volgen, twaalft hij doet de tracht des Geests doende, heeft hij van Tolhuys verlaten, en een grote maaltijd bereppen, om dat aan de Tollenaers Christum hoozend, hem mochten aannemen als hij had gedaan. Hier na terstont hevel Mattheus al verlaten, en heeft de Heere vreemd richelijk nagevolgt: Een als een ware Vispiel in alles onder wezen zijnde, is eindelijk va Christus onder de rij. Apostelen gesteld, werd hij met de Joden bedien hij tot de dood Christus, als weer naderhand weer geadmitteerd zijnde om te leren onder de Heiden, heeft daar in oor voor gedaan. Hij heeft eerst de Joden gepredikt met de andere Apostelen na Jezus Christus beloofd: Maar ook zodanig moeten gaan de gehele wereld door, is hem ten dele geloot Ethiopie: een eerst het Joodse land heeft verlaten, heeft hij ook den Geest fin Evangelie des zeven in Perzische Taal, en hen dat mee gedeeld. In Ethiopië heeft hij grote kracht gedaan in den geloof, voor met veel trachtige wonderen, als waar ook na zijn dood fin Evangelium in geschiedenis gebleven is voor de natverbouwing, met hetwelke men nog licht zien kan wat hij voor een geloof heeft voorgetasten, namelijk Christus zoon, en dien als het God en Mensch voor ons is gegeten, ten lesten als hij zijn loop heeft volgend, hebben hen de goddeloosheid Brincen en opstand der waerheid aen der Aarden nageleend, of andere zonden onthuldend, vreemdelijk gebracht. In het leven van Simeon Zelote, de Cananiet, dat is, naar de verwachting de afvallige, die voor de wijden nacht om dat hij van Cana was, oft om een onderscheid te maken van Symeon Petrus, hij was gezegend om te zijn een zoon van Alfai, de Nee van Christus, en is van Christus gesteld onder het algemeen van de twaalf apostelen, in welke ambacht hij volkomen is gezet, als de andere, tot dat hij meer bekend is om onder de heidenen ook te leren. En heeft zijn reis gehad in Egypten, Cyperen, Aphroten, Mauritanen, en door ganzal Libië, en daar oordeelde hij gepredikt hebbende, kwam tot de eeuwige Leeuw, die te veel in Engeland en haar omgeving, de Minderheid. Atobus de ſone Alphei / eñ van Maria Cleo⸗ phe, de ſuſter vande moeder Chriſti, is ghe⸗ ſepdt de inder / ten genſien van lacobus de bꝛoeder lohannis. Eñ dat hy is genaemt 65 de bꝛoe⸗ Van het leven Jacobi, de Bꝛoe der des Heeren / dat is ſijnen Rebenae d Hebzeiſche maniere / dat hy naer fonmnigher mey Uinghe des Heeren bꝛoeder ghendemt wert / is on dat hy Chziſtus ſoude geleken hebbẽ. Weſen Apo ſtel is van Chꝛiſto na behooꝛlicke onderwijſingh geſteit tot et Apoſtel / vertiert met gau / eñ wg fanden tot dienſt der Joden. Daer in hyhem we gequeten heeft tot Chꝛiſti doot toe. Hy is dock ge luck de andere wigeſonden om te Ebangelizeren, het welcke hy ghedaen heeft onder de Joodtſch Aercke tot den doot Stephani, Deſen is na de doo Jacobi cen vande dꝛy geathte Calomnen der Rert Ren: Deſen hebben de Apoſtelen gemaeckt tot eet Biſſchop van de moeder aller Rercken / namelijek Jeruſalem / eñ dat terſtont na de doot Chpifti/defi dienſt heeft hy getrouwelick wighevoert / den ti van dertieh Jaren / veel voltkx bꝛenghende totten geloobe / niet alle£ doo de fupbere Leere Chzifti, maer oock don: fon heylich leven: Want hy is ge naemt de nechtveerdige / ende Oblias, dat is eenen Muer / want hy was ſeer ſtandtvaſtich ende hey lich / bepde in tleederen / ſpijſe ende dꝛant / eẽ recht Nazareus, die dagelitx badt vooz de Kercke Gods, dat ſijn knyen ſo hart warẽ als een Remels huxt. Het was ook handen wegen zijn Godsallijdigheid in zulke autoriteit bij den volk, dat elke lucht had de zijn leider genaamd en Vesens Apostel heeft dat een Zent brief geschreven aan de verstroopte gelovige der rij. gekruisigde ten. Daar in hij boodschap stelt het direct rechtvaardig de makende geloof en andere goede zielen like Leeringen: Maar ook de hertenechte Foden die niet lang hier kunnen lijden, hebben hem 1 maken dwingen tot Opstanding van het geloof van de Minderzelling. 