title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: So wie gehenoeghe, die edel dochter, dat een juweel, dat hem doet geven ewig leven tot zijn deel. Hopen doet den reinen moet in gode verbliden en alle ongekend omt ewighe goet te lichter leiden. Een reine moet die arbeid doet met nederigheid, die wordt geloont en ook gekroont, als hij verscheide is. A. 49. — Hb. 3, 4. nog later Hand 4, 1 bekrachtigt, 6, 3 tellen tijden hout — 6, 2 dat (dats). Nr. 117. DU ia die vlieti den heiligen Pinksterlingua sacros. Nu laat ons allen vrolijk wensen! Wie hebben den baren zelf ontvaan. Dat bemelchse brood is ons gegeven, der minnen schat is ons ontdaan. Laat ons die apieren met minnen begberen, zodat we baar troost ontvaan. O edele spier, o voete here, in u is weelden en armoede. Ze weten zo wel die u gemaakt, dat gij die overste soetelijkheid aait. Wilt ons verscheiden met u aelven, want gij die overste soetelijkheid aait. Verbluffend al is hier onverbiddelijk als ons die laat wordt af gedaan en wij tot den bovenaten aal tijden en wij tot de hoogste tafelen gaan, daar al minnen met minnen verscheiden, daar al die brandstokken worden voldaan. O al dat der aelven macht geeft, dat al daar zijn volkomend, en al tot zijn luiken nieten zodat al gegebruikt vriendelijk. Mogen al daar ook zingen met volle vreuden en dat zal duren eeuwige. Mogen al daar ook eendrachtelijk zingen, mogen al daar drinken den edelen wijn, die de aard al zelf schenken aijnt. Mogen al daar zingen met volle vreuden, daar vreugde en zal geen einde hebben. 235. 6. Nu laat ons bidden, dat oversteven heren, dat hij ons brengt in het goede land, daar hem die heiligen altogether loven, de vrouwen is de engelen saint; want wij die blzorheid met herten begeren, o Jesus here, dat is uw belooning. U. 89. — Hb. 1, 2. aanvangen — 2. 4. zyn (zijn) — 4, 3. roesten. Nr. 118. Van de heilige sacramenten. In de tijden van het jaar, doe god al dingen volbrengt, van Judas wordt hij verraden, de valsche joden verkoopt, van de dood is hij opgestanden, geëerd tot eeuwigheid, de joden tot een schande, tot troost der kerstendom. Wat heeft hij ons gelaten, dat hij ons ten laatste gaf? Een seif is boven maten en geen tong kan het spreken, dat heilige sacrament, godes lichaam en ook zijn bloed, dat gaf hij ons ten losse, doe hij aan de kruis staat. Die joden als gemeente, ze zullen zich wenden, geloof niet, dat men in die hostie reine godes lichaam consacerdert, tussen des priesters banden, daar dat kersten geloof aan staat. God moet alle die joden zien, over al die wereld breed, met recht, wil en wet streng straffen, men zal ze als vereisen, over die joden roep ik wapen, groot moord hebben ze gedaan: ze hebben dat lichaam ons vader van Judas broeder gegeven, als in die vijftemper voor Sint Michaël dagen. Die klok bongert elf uur slaat niet rond de middag, die tegenkwam tot de joden te gaan, een wijf hielp met het bembracht. hi sprak; ghinc beren al ghemeine, wat is u begheer? doe sprak die overste van den joden: och coat, kom hier! Die overste van den joden ging bij den coster staan; wilden ons die boze verkoopen, die die kerst gedragen hebben? Al in die gouden monarchie, die die priesters zelf droegen? Wij en willen u daar niet voor danken, wij willen u geven geldes genoeg. Die coster met een wieve nam een corten raad: mocht dat verholen blijven, een god den eiken hebben. Wat wilden wij daarvoor geven? Ik leveren u te middagmaal, dat kostt ons allen dat leven, wordt voor den beren gebracht. Wij willen alle avond, spraken die joden al gemeen, dertig gouden veelvouden als voor die heilige klein. Die coster met zijn wive, hi was der meer vro, dat hij die gouden sollte eisen: Bij gingen ter kerk toe. Si gingen den oversten halen, die Pilatus aan den crucent de dead slaan. Ze hadden hem als een dief gestolen den oversten van den troon. Die coster met zijn volle banden tasten in dat schone kristal. Ze namen den koning der glorieën, ze droegen daarvan dan. Doe ze God zelf brachten daar die joden waren bij een, ze lachten en ze spotten, ze schimpten al met hem. Ze deden dat lichaam ons heer zo grote smaak aan: daar lachte de koning der ere in veel groter nood. Een tafel werd daarvoor gebracht, daar gingen ze alle om staan. Dat heilige sacrament werd daar op geacht als schoon. Sinds wouden hem binnen en buiten schouwen, O waar, godes lichaam en bloed, zij hebben dat te stukken gehouwen: O wee den bitteren dood! Dat bloed kwam daar gehuwen over al die tafel breed, uit godes lichaam gegoten, daar heden te dag op zette. Die kosters midden joden, hem werd zo bang te moest, al was dat doe god ons here al aan de kruis stoot. Die wachter op de muren zat, hij werd des jamers wij, in een korte waren quam daar menige schoon terwijl, profacer, kruisen en vaten, dat volk dreef jammer groot, al droeg zij die tafel tot de kerken al met den heiligen bloed. Negen en tachtig werd daar joden verbrand, die kosters moesten zichzelf bang houden, als Judas werd hij geëcht, hij riep met luide stemmen: Och, mijns en werd nimmermeer vrouwe bezichtig, en ik moet eeuwig beminnen al in de hel ben ik. Jij mannen en ook jij vrouwen, die daar vast geloof in hebben, dat wij in die beste reine god's lichaam zekerlijk ontzien, al van des priesters banden, daar dat kerstelijk geloof aan steekt, god moet al die joden zien over al die wereld breed! H. 1, 4. Verkocht - 1, 5. Verhalde - 2, 5. Gezocht - 11, 4. Gode zij het lichaam aan toe - 12, 5. Nr. 119. Och, heeft bevangen dat binnen mijn van nu tot allen stouden, want met des werelds valsche verleid, zo dikwils trekt tot zonden. Och, Jezus heer, mijn vreugde en verdriet, mijn arme broederschap niet aanziend, maak die kap die me niet. Nu moet ik blijven, als niet verdriet, god geeft hem ramp, als die mij riet; dus maakt die kap die monde niet. Mijn dochter, ik zou al in het habijt gelijk een engeling leven, vrolijk leven met vreugde, in god zijn verheven. Maar hoorde dochters mensen dit verdriet, die menschheid mij niet achter laat; dus maakt die kap die monde niet. Ik ben geracht als in den strik, in Jezus net gevangen. Doe ik lach in somber lijden, ga ik die hand met langen. Als heb ik nu dus grote onthief, niettemin zo als men wel doorsiet; die kap en maakt die monde niet. Niet anders en ben ik nu overgestapt dan als ik was toe voren: mijn vlees, dat doet mij groot geweld van daar ik ben geboren. Ik vecht altijd met grotere vlijt, tot beter niet wat ik put of giet; dus maakt die kap die monde niet. Ik ben genas gelijk ik placht tot dansen en tot springen, van avond tot de lichten dag met bladerde herten te zingen. Des werelds soort mij nog begeeft als nu met koos en da met heet: dus maakt die kap die monde niet. Hierlicht is en openbaar, ten is gezaagd snel toe etend, allethel een dood, maar dag en jaar die eigen wil te doorvaren. Weinig wist ik wat ter breed, als ben ik van Moria gebracht: dus maakt die kap die monde niet. Versier je kans, bereid je wel, die u ter ordening wilt begeven? Ten is voorwaar geen kinderspel! Geb door bij de betten daer aan stiet! Want echt zonder arch gebesciet: dus maakt die cap die monnik niet. Zijn sinnen lopen nogal wil dit iedereen maken. Een broodzaak voert bij al in zijn activiteit, die wereld heeft hij verslagen, bij boort zo geheim een vrolijk leven, al is hij nu een priester gewijd: die cap en maakt die monnik niet. Ga zand jangor Hand alzo ergenz: gebonden hier te leven. Die Inlanders zijn egaal met het hart, Zijn in het dienst of in de hulp: die cap en maakt die monnik niet. Och lieve here, ik heb geladen mijn fonkelende schip met volle last. Ik moet doch reizen op u gunsten ende varen weg alst u gepast. Mijn schip is leeg, de lading is mijn mast ende mijn gewaad te gader al, en ook heb ik die lading niet ik en weet niet waar ik hen zal. Nochtans moet ik immer voort, als gij mij liefde here gebiedt, want voor waar ik heb gehoord dat ik dat mag laten niet. Ik en weet niet wat mij is geschieden, die vaart maakt mij mijn hart zo zwak, het is mij last en groot verdriet, dat ik moet voort, ik en weet niet waarheen. Leider dos bin ik seer begaan, dat ik van hen trekken moet. Die reis moet immer zijn gedacht, vaar ik behouden dat is mij goed. Here, door uw waarde heilige bloed wilt u mij beschermen van verdriet, dat ik mag varen in uw behoeden. Waar ik zal havener, en weet ik niet. Adieu, nu wil ik verlaat, ik en weit anders geen mensen. God geef mij geluk ende heil, dat ik behouden doch mag varen. O, lieve here, wilt u mij bewaren, wees mijn leitsman in mijn vaart, dat ik mag zeilen zonder sparen den weg ten eeuwen leven waard. A. 32. — Ha. 1, 6. Vrijblijf al. Hoor. bdc. P. X. Nr. 121. Dit en die molen van de hooge tijd ten midwinter. 1. Op de molen wil ik boven zijn, here God, wetend waar met je had ik hout gerede en wis je waar naar, dan zou ik de molen bouwen aan. 2. Ten haan wil ik varen heen, dat zou niet even met je, hulp had ik gehoeven die wijst wel hoe men bomen vellen zal. 3. Dat zou dat heeten Libanus, daar wassen cedrus schiere, er drukken in de rivieren en pappen eten, olivier dat wel uit de hoorn. 4. Ook tenateer hoog, van constenrijk, dan mag ik met je zien geven: houwen, snoeien en even afvallen, en voegen dat al licht, zodat de molen wel bericht wordt. 5. Mozes, nu wees je daar bij den oversten steen berichten, dat hij liggen dicht bij de oude eeuw, ik weet daarvan. 6. Die nieuwe eeuw, de oversten steen, die leg ik op de oude eeuw, zodat hij loopt bouwen naar meesterlijk const, die drijft des heiligen geest. 7. Jeronimus, Ambroesius, Gregorius, Augustinus, bewaren gij ons die molen en dat kamer met gammen wel bericht dat! 8. Gij twaalf apostelen, gaat hier voor, maakt gij die molen gaande, zodat zij niet blijven staan! Gij zijt gezant om te molen over al dat land. 9. Geon, Phison, Eufraat, Tigris, gij vloden vier, gij edele stoute rivieren, gij hebt water genoeg, geven der molen haar gevocht! 10. Een jonge vrouw had een zakdoekje met wijde randen wel gebonden, al totter zelf stonden, de molen kwam, een profeet dat vernam. Isaïas langte toen voordeur had daar veel van geschreven, hoe ons werd gelogen, een jonge vrouw, was, die eens kind had gebaard. Zijn naam, die is Emanuel, den velen wij allen liefde, goddelijk van hier boven, hier tot ons kwam, des vrouwen, "Siche vrouwen, eindelijk man." De andere profeten is zo veel, die daar van hebben gezongen, het is ook wel gehangen en volbracht, dat Sacher tot een van middemaaltijd. Doe de nacht, de korte nacht, die dag ontving de lange, de wintertemperament, dwingend een eiland naam: "Och, God, de liefde, liefde voor jou!" Die jaren, zo lang hij gebeden, had toegestaan, toen kwam de uitgestelde, zo zacht, de broeders, welken wij bekend en het wezen, dat goddelijk zoontje is geboren. De evangelisten, alle vier, kunnen daar wel op achtten, dat wij verstandelijk wachten, dat nachtelijke kind, dat je bracht een jonge dame fijn. Mattheüs, rechts op den echten, ziet op in godes mensen en leert ons allemaal, dat je leert, hoe godes zoon mens werd. Lucas, rechts op de stok, ziet op die molen, laat schrijven, dat je kon je wel beschrijven dat groot offer, hoe godes zoon het den dood liet. Marcus, sterke leven fijn, ziet op die molen, laat schroken, hoe God opstond van de dood, hoe dat geschiedde, dat riepstuur aan de eersten nacht. Johannes, een aam van hoger vlucht, kan je ons wel helpen bij te begrijpen, die hemelvaart ons heer, als openbaring, help ons dat wij komen daar. De molen gaat, zij is bereit: de nu zo willen malen die suiker daar wel halen, haar komken rein, zo wordt hem gewonnen klein. Paulus, keizer, prediker, was je de molen even, dat zij moge geven meel en malt, daar van zo wordt je rijk stout. 23. Die sine sele spisen wil, die sal sich hier na ein snellen, tot deze molen stellen, hier is des wijs, sie malet ende malfert niet. 24. Die deze molen gebouwt heeft, den moet god geleiden, wanneer hij van hier zal scheiden, in engels wijze so voer hem god in dat paradijs! B. 75. — Hg. 1, 2. wist — 1, 4. wist — 3, 8. ende (in de) — 7, 4. kamer raat — 9, 1. Gbigon — 14, 2. lengte — 14, 3. dwinge — 15, 4. wyg — 17, 1. Biet du (rijt) — 23, 3. vellen (stellen). Aach niederdeutsch vorhanden: Offenes Druckblatt in Folio „Dat moelen leeth." Nach LiscVs Geschichte der Bachdruckerkunst in Mecklenburg bis zum J. 1540 (Schwerin 1839.) S. 161: ein Druck von Ludwig Dietz in Rostock um 1520. Damals bei Uhland, Volkslieder Nr. 344. Die Übereinstimmung des niederl. und niederdeutschen Textes ist sehr groß, nur einige Strophen sind in jenem versetzt. Der niederd. möchte wohl der ursprüngliche sein, er hat z. B. folgende bessere Lesarten: 7, 2. 3. Gregorius, Augustine, vorwachtet uns de rine — 22, 5. döt van kiuge wy ryken solt. Hochdeutsch: „Bergkreis" Nr. 6. Vgl. Mone Anzeiger 8, 359t Wolff, Samml. bist. Volkslieder S. 75—78. — Jac. Grimm, Gott. gel. Anzeigen 1832. S. 1382 bemerkt dazu: „Es war schon vor der Reformation zeit vorhanden; im Jahre 1552 veranstaltete Johann Winnigstedt, Pfarrer zu Quedlinburg, einen vor uns liegenden besondere Abdruck aus einer zu Corvey vorgefundenen alten Abschrift." 2. Dat verhoorde een jongeling, Jone valt in jaren: in zes met, leraar onbekend, hoe mochatu duB gehouden? Ik mach nog leven menigen dag cude hebben, blankap ende groot gemach en daarna met godde varen. 3. Die leraar sprak: Dijn woorde zijn zeer verbeten. Ook waar zijn uw gelegen jonck. Die bij u waren gezet? Zij waren van jaren uw gelijk en daar toe vrish en verwentelijk: die wormen hebben gegeven. 4. Die jongeling sprak: Ik en kan nu niet bedwingen: Ik moet gebruiken mijn jonge juicht met dansen en ook met zingen. Die veech zijn die moeten sterven. Wel op, laat ons na die troost denken, die tijd zal ook verlengen. 5. Die leraar sprak: Dijn troost die kan niet duwen. Dat lijden komt zo menigheer in kortere uren. En waar staat in die sinnen van niet, wat nu denkt uw troost te zijn, toen waar die niet dan trurent. 6. Die jongeling sprak: Sei mijn hemelsrijk zullen verenigen, zo is die wereld liederen zeer verkeerd, den rechten weg verwerft: ie was gewaakt al in een vang, gemisset heb ik den rechten pad; nu weet ik wat met ergerd. 7. Die leraar sprak: Wouwt u uw hart tot godde te nemen, den rechten weg tot godde waart zodat u gaarne zullen leiden, maar wereldtroost die is maar een kaf. Wilt u uw zonden niet laten af, die hel die is uw eigen. 8. Die jongeling sprak: Dijn woorden zijn zeer gehad. Da hebt u mij zo wel geleerd, den rechten weg gestuurd. Nu laat mij door den rechten pad, opdat ik kan kennen die werelds zaad: zij is mij worden zwaar. Nau hout aan die tien geboden, en hoetti voor des vijants loon, zo mocht stuk te varen met gode. Die jongeling sprak met een bedroefde sin: help, rijke beer, god van hemelrijk, hoe zal ik dit beginnen? Als ik aankom bij de grauwen roei, zo bin ik alreed werelds spoot. Toen tocht hij ten dooster. A. 96. — Hoedt 1, 1. 2, 2. 3, 1. Leraar (leraar of leraar) — 1, 4. Goudwagen — 2, 4. Jaar (dag) — 3, 6. Verlangen — 4, 1. Leraar — 9, 6. Ten claver (of niet voor dat: van hinnon, hierhen?) Hoe lusteloos wordt de inspanning bij het oude leven, uitgesteld met grotere hoop. Hoe luidde de leraar op de toren: die in eeuwen van zonden leeft, moet zich wel besinnen, dat hij een tijdtje te godedienst waardig keert, eer hij de dood, die wecht ondergaat, hij is wijs, die wel besint. Och edele mens, na deze dat je moest blijven sterven, en bent u dan niet van zonden vrij, godes hulde moet u verdienen. Waarom hebben wij zondig gehandeld in die tijd, roepen nog genade: beer vader rijk, laat ons uw hulde verdienen! En dat verbood een jongeling, jong van jaren, hij sprak: beer leraar onverschrokken, hoe mochtden aldoor gehoorde worden? Ik kan nog leven veel dagen en hebben vreugde en groot genoegen en niettemin te godedienst gaan. De leraar die sprak: dijn vrouw en kan niet dienst doen, des leedens komt zo veel fout in een kortere tijd. Ook baddestu nu de sinne mijn, dat die nu denkt vrouw zijn, dat het met mij niet dan treuren. De jongeling die sprak: ik en kan met mij niet bestrijden, ik moet gebruiken mijn jeugd, jeugd met dansen en met springen. Die veugen zijn die moeten sterven. Welkom, laat ons naar de vrouw werken! Ons mag nog heel gezond blijven. De leraar die sprak: Deze woorden zijn zeer vermetelijk: waar zijn al zijn gezwagers gebleven? Die bij de waarheid gebleven waren? Ze waren van jaren dit gelijk en daar toe stond van moed en kracht: die wormen hebben ze gegeten. Het jongelijke dat sprak: Het hemelse rijk is mij ontfermd, zo is de wereld zeer verkeerd en de rechtvaardige weg met verkeerdheid. Ik was gehuwd in een weduwe, ik had de rechtvaardige pas gekocht, ik weet niet wat met verkeerdheid gebeurt. De leraar sprak: Woudeste je hart nog bijhouden, de rechtvaardige weg naar het goede wil ik je mee leiden. De werelds troost is niet dan een kast en wil je nog niet laten af, dan is de hel die wordt je eigen. Het jongelijke dat sprak: Ik dank de goede god, de god zelf heeft je hier gezant met te wijzen en te sturen. Nu help me in de rechtvaardige pas, dat ik van deze wereld mag weg zijn: het wordt mij veel te zwaar. De leraar die sprak: Ik dank de goede god, dat zich deze jonge man heeft bekeerd in zo kort een staan. Nu hoop ik dat de acht gebeden en dienst aan ons heer god en dat je vrij van zonden. Het jongelijk sprak met die domme aannen: Help rijk heer god van het hemelse rijk, hoe zal ik dat beginnen, dat ik aan de tongen geen grauw word? Waar ik al de werelds apenschede mit die keerde hij hem om. B. S. — Hb. 1, 1. Bere (und so immer) — 3, 3. Gebaren - 4, 5. Und (dl) — 6, 1. Besinnen — 6, 6. Bersten — 7, 6. Arret — 8, 8. Leer (leiden) — 10, 5. Tuen (atmenden) — 11, 3. Ryker, Verg. meint Geschichte des deutschen Kirchenliedes, Nr. 230. Seite 376—378. INHALT. I. Weihnachtslieder Nr. 1 — 26. II. Marienlieder Nr. 27 — 36. III. Heiligenlieder Nr. 37— 41. IV. Lieder der minnesängere Seele Nr. 42—110. V. Vermischte Lieder Nr. 111-123. LIEDERANFÄNGE. Link die Nummern der Lieder in meinem Buch, reckte die Nummern der Lieder in den Hm. 82. Adieu mijn vriend, adieu, Baloes! B. 18. 4. Alle engel waren imme von Himmelreich B. 77. 3. Alleluia. God grüßt euch edel, mächtig B. 67. 55. Als ich mich wohl vernehmen... A. 50. 114. Als wir da sein in uns selber gehen A. 54. 34. Ave Maria, schöne Macht A. 47. 88. Begere, und fliegt zum Himmel auf A. 21. 113. Christe, du bist Licht und Dauch B. 61. 76. Den edlen Herr von Himmelreich A. 52. 40. Den fliegenden Engel lässt uns B. 82. 99. Des Morgensterns Glanz bis zu Tiden... B. 47. 97. Die allerschönste Jahreszeit A. 80. 78. Die Königin von hier oben B. 16. 103. Die durch Gottes Willen B. 28. 105. Die liebe Gegenwart, die ist uns aufgetan B. 86. 106. Die mein Sprung auf den toten Hont A. 87. 10. Die Sonne der Rechtlichkeit B. 84. 64. Die Vögelchör von diesen Orten B. 49. 110. Die Welt hielt mich in ihr Gewand A. 81. 20. Doch die Rose von Jericho A. 74. 18. Doch Gott, unser Herr, wurde B. 70. 119. Dummer hat befangen das Herz mein A. 1. 58. Een blide gezichte dat toont hi mi B. 32. 116. Een cort lollit in deze tijd A. 49. 7. Een kindeijntje is ons geboren A. 3. B. 76. 6. Een kindje is geboren in Bethlehem B. 62. 95. Een liedekijn wil ik zingen B. 21. 50. Eeuwelijk is dat hartje van mij B. 27. 121. Eenmaal wil ik bouwen B. 71. 36. Fontein, water, mag het rein blijven A. 11. 104. Gelubbelde zij het cederboom B. 39. 13. Gehelmen, en laat ons vrolijk aan B. 79. 26. God groet u, koningin B. 10. 39. God rapt dan wel bemalt die aan de oornt B. 30. 44. God wil dat ik mijn hart opgehef B. 64. 66. Heer god, waarom ik klager B. 91. 89. Heer Jan, nu komen we op B. 74. 81. Heffet op dijn moed, mijn arme B. 13. 33. Help me, Maria, dicht B. 68. 69. Help me, heer god, ik ben zo week B. 14. 86. Het kommet is een schip geladen B. 78. 100. Het is goed in Jezus armen te gaan. B. 69. 23. Het is een hemelwonder A. 98. B. 91. 73. Hij troost die tijden wil B. 16. A. 51. 122. Hoe laad ik zo sneller die leeraar op ter tijden . . . A. 86. B. 36. 87. Hoe schoon en hoe laat dat woonrij A. 86. 92. Hoghe vroeden bond hier boven B. 87. 56. Ik ben mijn uithoofd geworden quit A. 46. 71. Je dacht dat lijden in Sint-Borghen A. 68. 72. Ik drag het lijden in Sint-Borghen B. 38. 76. Ik drag in mijn hart een grond B. 37. 42. Ik en wil de wereld achten tucht B. 31. 112. Ik glij in in een doffe slaap B. 60. 32. Ik heb die schoonste ziel verloren B. 6. Ik heb geraecht mijn leven lang. A. 86. B. 8. Ik hoorde op een morgen aan dat zijiden. B. 19. 24. 52. Ik hoorde op een morgen aan dat zeiden. B. 31. 66. Ik zie die moedervlekken. B. 46. Ik zie die heer Jesoda bangzijn. B. 44. 57. Ik zonde bijna geen tijd om mijn vrolijkheid te bieden. B. 64. 31. Ik weet een magistraat verleid. B. 11. Ik weet heer Jesu wel bereid. B. 17. 89. Ik wil een vrolijk lied bezoeken. B. 22. 46. Ik wil mee en ik wil mee. B. 42. 61. 62. Ik wil met je terugredenen. A. 16. Ik wil met je een troostende wegen. A. 46. B. 8. Jezus Christus van Nazareth. A. 0. Jezus in zijn eenheid van een hindebijn tegen. A. 17. Jezus minne hoeft mij geen gewonddeed te doen. A. 61. In alle de wereld en vrede is niet. B. 60. 118. In die tijd van die jaren. B. 88. In lijden en in strijden. A. 44. Kinderen zwijgen, zo veel als horen. A. 18. Kyrie - God is gekomen. A. 18. B. 81. Laat ons aanroepen met waarachtigheid. B. 25. Laat ons met hogere vrolijkheid. A. 12. Laat ons en loven den godse zoon. B. 72. Leven is een edele prins. B. 43. Maria koningin. A. 60. Maria koningin. B. 9. Mijn hart, dat is in lijden. B. 34. Mijn hoop en mijn troost. B. 92. Met deze nieuwe jaar. A. 4. B. 80. Met droefheid en moedeloosheid blij zijn. B. 6. Met troosten laat ons zingen. A. 38. Met trouwen wil ik de hemel aanken. B. 23. Met vreugden wil ik zingen. B. 40. Natuurlijk, je moet je opgelucht hebben. B. 85. Laat ons allen vrolijk wensen. | B. 89. Scheiden we nu scheiden we. | A. 36. Verityronwen we ons tot deze lieder stond. | B. 63. O ghij die Jesus wijngaert plant. | B. 1. | A. 101. | 31. Goede Jesus, wees ons bij. | A. 69. Here van hemelen stichter. | B. 57. Jesus baue, o wrijvend brand. | B. 4. Jesus, zoete aandacht. | B. 20. Bijder maak van Israel. | A. 10. Och edele mens, minne de god. | B. 29. Och hoe lustelijk is ons die coele mei gedaan. | B. 52. Och lieve here, ik heb geladen. | A. 32. Och rijk beer god, hoe kan ik me verblenden. | A. 93. Och rijk here god, nu wacht op raad. | A. 55. Och waar ik in mijn vader laag. | B. 12. Ons genaakt die avondster. | B. 66. Ons is geboren een kinde bij. | B. 56. Ons is geboren een uiterlijk bij. | B. 71. Ons is geboren nu ter tijt. | B. 58. Pelgromasie heb ik gewandeld. | B. 88. Ziet en merkt een schoon Agnieten, | B. 73. Siet en meer, het is gebeurd dag. | A. 72. 'Tis al verdriet daar ik mee verward. | B. 2. 'Tis een dag van vrolijkheid. | A. 19. | B. 55. Toon me liefde, nu, in jouw liefde lief. | A. 20. | B. 81. Van vroeden ons die kinden Bingelij. | B. 66. Woer om zo spoedig ik droevig wezen. | B. 46. Wel denk, wel denk hoe ik wil mee. | A. 67. We willen ongebloed ending toe maken. | B. 48. Hoorde ik henzien en aanbidden bij. | B. 69. STUDIO "ATQUE" OPERA HOFFMANN "FALLERSLEBENSIS". PABS "UNDECIMA". HANNOVERAE APUD "CABOLUM" RUEHPLER. HDCCCLV. Antwerpener Liederbuch vom Jahre 1544. Nach dem einzigen noch vorhandenen Exemplar herausgegeben von Hoffmann "Ton" "FaderbeB". Hannover. Carl Rumple "r". 1855. DER MAATSCHAPPIJ VAN NEDERLANDSCHE LETTERKUNDE zu LEIDEN IN DANKBARER ERINNERUNG OBWIDHBT JL/aa Antwerpener Liederbuch vom Jahre 1544 ist die älteste und, zugleich, die Hauptquelle für die Gefundene des niederländischen Volkslieds. Es enthält nicht allein die damals beliebten Volkslieder, die aus älterer Zeit stammen, sondern auch mehrere, teils einfache Volksdichten, teils in den künstlichen Formen der Bederijkers (der niederländischen Meistersinger) verfasste. Wir können aus diesen mehr als 200 Liedern uns ein Bild machen von den damaligen sittlichen Zuständen des Volks, von seinem ganzen Tun und Treiben, wie es sich belustigte, sechzte und liebte, wie es sich ernsten und wehmütigen Gefühlen hingab, wie es die Zeitereignisse anfangs ste und seine Teilnahme daran im Liede darthat. Auch an deutschen Liedern, aber in niederländischer Sprache, ist kein Mangel. Ein Beweis, wie gemeinsam den deutschen Stammgenossen die Volkslieder damals waren. Dieses Liederbuch gehört in der größten Seltenheit, bis jetzt wenigstens ist seit dreißig Jahren kein zweites Exemplar aufgetaucht, ja auch nicht einmal eine gedruckte Sammlung von gleichem Alter und Umfang. Noch als Student war ich so glücklich, es in der Wolfenbütteler Bibliothek zu entdecken. Ich machte zuerst in den "Bonner Bruchstücken" von Otfried (Bonn bei vom Brück 1821) darauf aufmerksam. Eine Nutzung des wichtigen Fundes wurde mir nicht gewährt. Was meinen Bemühungen nicht gelang, erreichte unter Ebert's Verwaltung Herr von Meufebach: er benutzte das Bachswerk viele Jahre lang und hat in dieser Zeit nur eine saubere Abschrift genommen. M. betrachtete es als ein deutsches Liederbuch, und da er selbst damit umging, eine große Sammlung aller unserer deutschen Volkslieder herauszugeben, wozu er durch seine unabhängigen gründlichen Forschungen und kostbaren Hilfsmitteln befähigt und berechtigt war, so gestattete er mir, so befreundet wir auch mit einander waren, doch nur einen sehr beschränkten Gebrauch und ich durfte unter seinen Augen nur abschreiben was er für niederländisch hielt. Deshalb konnte ich denn auch in dem 2. Theile der Horae Belgicae (1833) nur eine so kleine Anzahl Lieder daraus nehmen. Erst im Jahre 1843 gelang es mir eine reichere Auswahl zu halten. Herr Dr. Schüneman, damaliger Bibliothekar zu Wolfenbüttel, war so gut mir die Benutzung des vollen Liederbuchs (1813) zu gewähren, welches dann später auch Uhland in Theil wurde. Was bis jetzt daraus gedruckt ist, steht im 2. Theile meiner Horae Belgicae und in Uhland's Volklieder (1844), und in diesen Werken entlehnte ich dann wieder Willems oder vielmehr Snellaert (1848). Alles wofür das Antwerpener Liederbuch als Quelle genannt wird. Einige Lieder sind auch in anderen Sammlungen; die meisten davon dem niederländischen entlehnten, sind größtentends in deutschen Liederhütern und Einleitungen des 16. Jahrhunderts bekannt. Wie reich trotzdem an völlig unbekannten Liedern das Büchlein ist, mag folgender Nachweis darlegen. Ubland Nr. 123, C. Uhland Nr. 41, B. — Ans der Weimar. Hs. 8. 14. Nr. 31. im Weimarischen Jahrbuch 1, 111. Horae belg. II, 143. Uhland Nr. 357. Uhland Nr. 354, B. Anderer Text bei Willems Nr. 113. War dentuch vorhänden, s. Hone's Anzeiger 1837. Sp. 170. Uhland Nr. 87, B. Horae belg. II, 144. Vgl. Horae belg. X. Nr. 135. 123. und meine Geschichte des dentachett Kirchenlieds 2. Ausg. S. 275-278. Den Text aus einer Hs. Tom. J. 1554 in Vollplünlichkeit Chronisten VI, 476 — 477. Uhland Nr. 148. Horae belg. II, 187. Vgl. Uhland Nr. 109. Uhland Nr. 163. (1437). Uhland Nr. 383, B. Uhland Nr. 96, B. Ans dem Amsterdamer Liederbuch Horae belg. n, 101. Uhland Nr. 82 ohne Sir. 4-7. Vgl. Frankf. Lieder-Büchlein 1582. Nr. 41. Herausgegeben den Müh s. Frankfurt. LB. 1682. Nr. 301. Horae belg. II, 110. Uhland Nr. 76, B. Vgl. Willems Nr. 53. Vgl. Uhland Nr. 133. und Seite 1013, ferner Willems, Beigebrauch HS. V, 461. Uhland Nr. 154, C. — Auch in der Weimar. Hs. 8. 146. Nr. 21. Vgl. Bergreien, herausg. von O. Schade Nr. 50. Uhland Nr. 96, B. — Aus dem Amsterdam LB. Horae belg. n, 128. Uhland Nr. 129. — Aus dem Amsterdam LB. Horae belg. II, 147. Uhland Nr. 76, C. Auch in der Weimar. Hs. 8. 146. Nr. 1. — Verdeutscht in Paul von der Aelste. BLynd Ausbund (Dententer 1602) 8.179. Besser in der Weimar. Hs. 8. 146. Nr. 9. z. B. 3, 1. Acolei sehr viel gepresen. Vgl. Uhland Nr. 81. IV. Auch in der Weimar. Hs. 8°. 146. Nr. 2. CIX. Uhland Nr. 300. (1450). CXIII. Uhland Nr. 164. Vgl. Willems Nr. 64. CXIV. Auch in der Weimar. Hs. 8°. 146. Nr. 12. CXV. Vgl. Uhland Nr. 173. (1491) CXVI. Auch in der Weimar. Hs. 8°. 146. Nr. 22, nur 11 Strophen. Verdeutscht in P. von der Aelst Blässe und Ausbund S. 150. 151. CXVII. Andere Fassung Horae belg. II, 105. Vgl. Uhland Nr. 90. A. CXVIII. Horae belg. II, 131. Vgl. Uhland Nr. 297. CXIX. Uhland Nr. 115. B. Vgl. Willems Nr. 57. CXVI. Horae belg. II, 150. Andere Fassung II, 153. Vgl. Uhland Nr. 98. CXVI. Vgl. Uhland Nr. 213. CXVI. Uhland Nr. 175. (1506) CXVIII. Uhland Nr. 200. (1534) CXIX. vgl. Nr. CCX. CCXXXII. vgl. Nr. CLXXXVI, dort zu Auf. eine Strophe mehr. CCXXXVI. vgl. Nr. CLXXXII. CCXL. vgl. Nr. CLXXVI. CCXC. vgl. Nr. CLXXIX. CCXCIV. vgl. Nr. CXIV. CCXCIX. Horae belg. II, 122. CCXXI. Uhland Nr. 193 ohne Str. 1. und 2. CCXXXI. Uhland Nr. 17, B. Die große Seltenheit des Autors Liederbuchs erklärt sich aus den damaligen politischen und religiösen Zuständen der Niederlande. Schon unter Karl V. Regierung war eine strenge Beaufsichtigung der Buchdruckerei eingetreten. Karl V. Unterdrückung aller freien Bewegung auf dem religiösen Gebiet war durch die Schlacht bei Mühlberg so günstig worden, dass nun auch in den Niederlanden gegen Alles was kolier war oder eine Vorrechte hatte, wurde königlicher Jeder Dokumente musste schwören, nichts gegen die katholische Kirche in Kämpfen. Was aber aus katholischen Bären, wurde erst durch die Beiklag des Trienter Konzils klar. Im Jahre 1564 erhoben auf Befehl des Papstes der Trentner Index librorum prohibitorum. Durch die reiche Sammlung ketzerischer Bücher war der Verfolgungsfeuer der Inquisition noch lange nicht erloschen. Die Verfasser waren freilich in. den Index hat gar nicht berücksichtigt worden, dies Missverständnis nahm der Buchbinder mit. So trat denn im September 1565 auf Befehl des Kardinals Albinus eine Anzahl Bischöre zu Zamlingen, um dass die Vernehrung der von den ehrwürdigen Vätern zu Trento verbotenen Bücher zu verhindern. Schon im letzten Jahre erreichte diese Vernehrung auch andere den Titel. .Index, librorrm prohibiionrin cnnt Regvlia, Oonfcotia per PatrM • TridenCina Sjnodo delecto«, aathoritate Sancüß. D. N. PÜ IUI, Pont Max. comprobalua. Vna cum ija qnj Handato Regie Catfaolicn Mate- Qatis, et lUustriß. Ducis Albani, Conflliiaque Kegy Decreto, protii- benMr, fuo qoBque loco et nrdine r^ofitis. Leodii. ^ ImpenTia llen- rici HoBij. Ibe^' (S Bogen S». Gothaer Bibl.) Die Strafe dea Verbots traf nicht allein di« ketEBnachen Schriften, aon- dem auch die niederländieche Volkalitteratur : „Keynaert de voa. — VTleiMpieghel apud toannem van Gbele , aina privilegio et anno. — Virgilini van lijn leiien, doot, esde van sjue wonderlijcke wercken.* Ferner nicht allein geistliche Lieder: „Veelderhande gheealelijcke Uedekena, nude «nde nieuwe, om alle droefbejrt ende melancolijs te verdrijuea. — LeyaseiiBii ende ghee- stelijcke liedekens.* ■ondem aocfa weltliche: .Liedtboecxkeos , Gedruckt bj Jan vtn Uhele. anno 1Ö48. — • Som- migbe Dnytsche liedekene.' Ferner allerlei Battementen, Refereinen, Scliwänke (z. B. .Uaa de vier Urijers die tut Coelen alle een vronwe vrüden, hj Jan vm Ghcle — Tgenecht der minneu Venus, etc.-) Femer endlich auch deutsche Volksbücher: .De Historie ran Broer Kuysche, by Claee i-anden .Walle. Sine no- mine anihoria et priuiiegio. — Eens freijaerts Fredivh. — UenachODU IUter*bu<^ijn in duyUch. — Een b«ecxkeu gheheeCen seuaahondert ende vijftich duylache spraecken (leg. spreuken). Freüdanoke tot worma." Dm königliche Edict Yom 15. Februar 1569, das «lao dieiem Index y orangegangen war, scheint später erschienen sn sein, der mir vorlie- gende Druck ist wenigstens erst Leodii 1570. mit dem TitM: „Philippi II.- Regis Catholici edictum. De Ubroram prohibitorum ca- - talogo obseryando.*' und in drei Sprachen abgefasst: französisch, fl&misch und latektisoli. Darin heißt ee dann aasdriickHch: „Statneren ende ordineren yoor edict ende gebot bj desen. Dat alle Boecken die by den Cathalogom, int- yoerschrenen concüium yan Trente ghenaempt, ende den appendicen t'onser ordiaantie ghemaect, ende aen tselne cathalogum geyaecht ende gheannexeert , gherepro.- heert ende yerboden s^n, Binnen drye maenden nae de pnbticatie yan desen, yerbrant snllen worden, sonder datmen de seine yoordaen sal mögen drucken oft printen, yercoopen, wtgbeuen, distribneren , of by hem houden. Ende dat die andere resterende Boecken , die als noch «ijn te corrigeren ende purgerea, binnen den yoorschrenen tijt gheex- hibeert ende ouerghebracht suUen worden cet.*' Ängstliche Oemüther beeilten sich gewiss, dem strengen Gebote mehr noch als man es yerlaagte za genügen, und so sind denn wo! damals die meisten Erzeaguisse der yolksthümhchen Poesie und Laune yertilgt wor- den. Ich liefere einigen buchstäblich getreuen Text, habe nichts hinzugefügt als die römischen Zahlen über die einzelnen Lieder und die arabischen Zeichen. Mitteilungen des Hemi Dr. Autuaert, Wien. Im Corte öffentlichen Gedichte, Bäcklein geistlichen Inhalts, am Ende. By ny Jen Rofllaoti In die Kammerstrasse, ta unser Heuer Vronwen Thron, gesworen. Atmo. IC. LXXM. Ich habe die einzelnen Strophen geändert habe ich nach der Veraabtheilung, wo sie schlecht oder gar nicht beobachtet wird, wie letzterem besonders dann der Fall ist, wenn drei Spalten auf einer Seite stehen, wo öfter vorkommt. Die Abkürzungen habe ich aufgelöst und die irgendeue Druckfehler getilgt. Ein Liebhaber von letzteren kann die Korrektion einbringen, es sind folgende: IV, 3, 1. wecken VIII, 1, 7. niennen • 1, 8. miau I, 9. meine XI, 4, 1. lieben XII, 3, 8. ronwe XIII, 3, 3. haneraet XVII, 3, 5. entlinck XIX, 5, 3. finden XX, 31, 1. hüderen XXII, 1, 3. püllen XXIII, 3, 1. um XXVI, 2, 7. voll XXVII, 5, 1. zehn XXVIII, 5, 5. liegen - 3, 3. lau - 4, 3. Blüte liegen XXX, 2, 3. freund XXXI, 3, 3. Schuhe - 4, 1. beual XXXIII, 3, 3. Schuhe XXXIV, 6, 1. willkommen XXXV, 1, 4. finden - 9, 1. erster - 9, 3. vergangen XXXVI, 6, 3. Gewichte XXXVII, 4, 1. Schuhe XXXVIII, 2. XXXIX, 3, 1. tot XL, 1, 1. gedacht 1. mächtig XLI, 2, 3. Wanne XLII, 8, 7. eine (für en) - 3, 1. k ronwe - 3, 3. verantwortet XLIII, 2, 4. Ioncße - 4, 6. finden - 6, 1. Schuhe XLIV, 3, 5. truerflant XLV, 1, 2. fatten - 3, 4. Gehörcht XLVI, 3, 3. Tieren XLIX, 1, 5. Türen - 3, 1. Vene - 3, 3. merder - 5, 6. grünen - 8, 8. biter L, 4, 8. wert LII, 3, 8. gebracht - 8, 1. heer LIII, 1, 3. Lied LIV, 8, 2. verunglückt - 10, 9. Het fie LV, (Uebertritt) optertinnen - 1, 3. will - 3, 3. gebären - 10, 3. LIX, 3, 2. Thisken - 6, 1. Mijn - 11, a. menig LXI, 4, 1. Machdelijn - 6, 1. Crasch- LXII, 6, 1. Molenaer - 15, 2. Gelooft LXIV, 6, 1. Bemachtig LXV, 2, 3. Blijt - 5, 4. Holland LXVI, 2, 1. Den - den - 6, 3. Aan LXVII, 3, 1. Weiften - 5, 4. Finnen LXVIII. (Hoofdstuk) Aan 3. Bemachtigd - LXIX, 6, 4. Vogel LXX, 11, 1. Eerste vee LXXI, 3, 3. Draacht - 3, 3. Wat LXXII, 4, 6. Heet LXXV, 4, 3, En LXXVI, 3, 4. Machdelijn VII LXXXII, 2,3. Vindt finnen - 5, 2. Finnen LXXXIII, 1, 1. Rijdt - 13, 1. Kestelt 13, 2. Heeft - 18, 6. Craschelen LXXXIV, 5, 1. Vaart LXXXV, 5, 1. Die LXXXVI, 3, 1. Eentje - 4, 3. Ioga-line LXXXVII, 12, 2. Hier LXXXIX. (Hoofdstuk) Onthoont XC, 5, 1. Porten XCI, 6, 4. Secre XCI, 4, 2. Voor - 7, 1. Jongeren XCIII, 2, 1. Willecom III, 4, 1. Hop IV, 2, 2. Draagt - 6, 5. Gedragen IV, 3, 9. Hierboven V, 3, 5. Heeft VI, 1, 11. Wit VI, 2, 6. Vol - 3, 9. Troost VIII, 6, 5. Verlengen X, 6, 2. Macht XI, 1, 2. Dief XII, 4, 2. Vaak XII, 10, 1. Mert XV, 2, 1. Hier XVII, 1, 2. Sit - 7, 2. Persoon XVIII, 1, 6. Dan - 7, 7. Macht XX, 1, 3. Dienaar XXI, 1, 5. Twaalf - 2, 6. Bekenner - 11, 3. Hulp - 16, 3. Aan XXIII, 3, 2. Minnen XXIV, 5, 8. Heeft XXVI, 6, 6. Doet XXIX, 6, 4. Zitten XXX, 3, 2. Breken XXXI, 3, 1. Heeft - 3, 3. Heeft - 6, 7. Aldrift XXXII, 10, 3. Hant XXXIV, 2, 1. Eist - 2, 3. Beschrijf XXXV, 1, 6. Mijn - 3, 7. Bedde XXXVI, 2, 4. Minnen XXXVII, 9, 1. Voort - 15, 2. Het - (leeg) - 15, 4. Betalen XXXVIII, 3, 6. Of XXXIX, 1, 3. Met - met XL, 2, 4. Hie - 2, 5. Goden XLII, 1, 6. Gewoond - 3, 2. O XLIII, 5, 7. Bemerk XLIV, 1, 3. Met - met XLV, 2, 4. Hier - 2, 5. Goden XLVII, 1, 6. Gewoond - 3, 2. O XLIX, 1, 2. Machdelijnen LI, 4, 3. Lijdt - 7, 2. Zegt LI, 5, 7. Rinken - 6, 1. Rinken LIII, 4, 2. Drochter LV, 5, 6. Sneed - 8, 1. Rond LVI, 2, 1. Dit - 11, 2. Aanvallen Blaue - 6,7. Landsgemeinden - 7, 1. Hake - 7, 4. Bleistifte - CLXXVI, 2, 6. Wrote - 3, 2. Corren - 5, 1. Befen - 6,3. Die - w. - 8, 5. Statut - CLXXVII, 5, 2. Gros - CLXXIX, 4, 2. Ben - ben - 8, 7. Aller - CLXXX, (Überschrift) Nyen - 1, 7. Aller - 2,7. Aller - 3, 5. Consistoren - 5, 7. Aller - CLXXXI, 2, 4. Clefs - CLXXXII, 7, 8. Donner - 8, 2. Landsgemeinden - 8, 7. Bullen - CLXXXIII, 4, 2. Herbst - CLXXXIV, 5, 8. Kosten - CLXXXV, 2, 2. Verfoten - 3, 2. Arm - CLXXXVI, 3, 2. Horden - 6, 6. Pulverer - 7, 5. Geuelt - CLXXXVII, (Überschrift) Jedeken - 3, 6. Altes - CLXXXVIII, 6, 1. Tag - 6, 4. Wert - CLXXXIX, &, 8. Thurm - 9, 1. Wilde - CCII, 1, 7. Sälle - 8, 8. Schrot - 10, 3. Der - (ic) - CCIII, 1, 7. Den - 5, &. Weinen - du - CXC, 1, 3. Ein - an - 4, 6. Haan - keusch - CLXXXIV, 6, 6. Hokan - 8, 3. Hil - CCV, 1, 9. Mein - (myn) - 8, 8. Leif - CXCII, 6, 8. Blind - 6, 1. Hülsen - 8, 5. Tuch - 6, 6. Verbeist - 7. Constiureert - 6, 8. Begnügt - 7, CCVI, 8, 2. Streich - 5, 7. Reide - 7, 4. Da - die - CCVIII, 1, 3. Mit - (mijn) - 3, 2. Sp - CXCIX, 1, 7. Done - 1, 3. Onteert - (op) - 4, 6. Erst - CCX, 4, 1. Maß - CXCIV, 1, 3. Te - CCXI, (Überschrift) Jedeken - 2, CXCVI, 1, 7. Wer - 6, 3. Haupt - 4. Mit - 6. CToech - 6, 8. Bedäck - CCXII, 1, 1. Minnen - CXCVIII, 3, 6. Gebucht - 8, 8. Hiel - CCXV, 7, 4. Überschrift - 8, 6. CXCVII, 3, 3. Arbeter (achtje) 3, meten 6. Gaeaade - 6, 6. GosM^TtJii CCXVI, B, 4. Dock CC, 4, IL waaden - 7, 3. Geharrie - CCXVII, 1, 3. Crijftaladen Neert CCXIX, 3, 7. Tander onder - 4, 6. CGI, 3, 4. Muil - 4, 6. Varen - 8, 1 menighen Bašcht CCXX, 6, 6. Keyserste Door de gütige Vermittlung der hiesige Großrefoirchibibliothek durfte Ik het Origineel in hunnen öffentlichen Arbeitskringen benutzen und konnen demnach dort den Tekst na het Origineel corrigeren. De Conditie van het Tekst is daardoor bereikt en da het hoogst geleerde Büchje Igat nu tot Bestanden daarbij Wetenschap verstrekt, geworden. Weimar, 18. October 1854. H. t. F. Genfd)ocru Ke^ Tichdi. «dofrktnBmniflfKcnnIl» moiii' (nnpnnot «fm Sior fl!fi>t cft melancclfc Satn^ttrpaniK'crdctii). > .i.inäc mn-u' tocrliciuHcns S)i iii nSif f iin9er lüochniii ftieraclitcr,-.— .^_^ aravimiolgljraiic y^^^'%f\ „ bofÄEHmtmrtc ^ Totten vrolijkken Sanger falayt. Groot fult weten, dat in dit boekje vergeten zijn tot uw genoegen, veelderbande amoreus liedjes, oude en nieuwe, en sommige nieuwe die nu in druk zijn gewekt. En op dat ghi lichtelik vinden, loopt tgene dat ghi begeert te zingen, so is zijn deze liedjes geordineerd, na de orde van den ABC. Zo dat alle die liedjes die met een A beginnen, komen voren, die met een B beginnen daar na, die met een C beginnen daar na, enzovoort. Vaert wel. ^ Een amoreus liedje Air, alle die droeve liederen, En alle die dingen verfrissen, Ik wil met gaan vermaken, Ik ben mijn liefde te buiten, Het compas gaat al verdrift. 'Tis recht schoon lief, ik ben ontprikt. Hedens vroeger verloren wat schade daarvan. Jekke feit van te voren, een ander had ik verleerd daarvoor leidt veel aan. Al kwiel gij, eert anderen man wat schade denkt door uw roofen. Grijk veel door uw wenkbrauwen. Gij waart de eerste glos die met brocht in not. Dus leer ik nu van alle vlaams, Spaans, Duits en vals. God groet u schoon keurspel. Gij snijdt mijn hart ontwelgt. Gij zijt de heks van de vrouw. Een vaste staat mijn betrouwen, in land en over de zee. En leef nu geen ander twee. Verlof, dank, waarde neme ik nu een verdrach. Je weet een ander op aarde, een edel man te paarde, een rijk man die veel vermaak, die vrijt met nacht en dag. Vrijt jij, een man, tegen jouw boek. Een myter of een baroen, wacht jij dat hij niet en koelt. Want gevoelde hij dat ik gevoelde. Waar om een die ik eens faktisch Dertig doorstraald van minnen 2. Meer lacen hoort hier naer Al heeft ze gehalekh Een ander fakt is daer Staan spreken tegen haar Dat schouwen viel met zwier En ik ging van daer Dat herte dat dacht met breken 3. Beroert was al mijn bloed Je en kon dit met niet bedwingen Dat dede vrouw Venus bloed Die alle herten voet Al metter minnen gloed Al mijn bloed nam zinnen vloek Mijn ter nognen wat springen 4. De nacht viel met te lang Je en kon dit niet langer duren Je was in haar bedwang Die minne ging baren gaand Die fwaer geprezen tranen Haar een weet ik ga eeuwig pijn Mocht ze met nog gebaaien Ook mocht eens anders gaan Wild de tijd verkeeren Al ben ik gehuwd Bedniet met meidgen tranen Al om dat minnelijk graan Aan druk foude ik verfinaen En altijd vrucht vermeerderd. Elk die dit liedje zingt Met vrolijkheid tot allen tijden. Die waterfchalen dringen Mijn lijden, ouderdienk Dat ghi in het beekken spraakt Certain ghi moet wat lijden. Een nieuwe liedeken Alle mijn gepeeste doet mij voor wee' Waarom voorzeker klaag ik over mijn verdriet Die liefde en acht op mij niet meer Eilanden wat heeft mij gefaald Je mag wel schelden, 't is al om niet Dat ik alzo gebroken Dies wil ik Gechineen een vrolijk zet Verlangen ghi doet mij verduren Mocht nu die liefde mijn Zo moet ik verduren tot inder dood Haar eerbaar wezen, haar claren aanzijn, Dat brengt mij nu in lijden groot Help mij, Schevene liefde uit deze nood En wilt u daar niet in laten Wat ik vermaak schoon roof en roos Dat komt van al te baten. Die goede genadige reine draagt En daar hi dan wordt bedrogen Voor Gode moet dat zijn geklaagt Met twee bewogen oogen Men mag wel vechten, 't is grote pijn Die minnen niet en kan gehelen Noch zwaar komt hem al luiden armen zijn Zijn liefde tot zijn onderbaten. Gaf sie mij nu een troostelijk woord Soo waar mijn verduren al gedaan Maar lacenen neen li, noch geen troost En kan ik van die alderliefste ontfaan Dat zal mij kosteten veel tranen Mijn geenen troost van haar verdwijning. Schort liefde wilt mij in staden slaan. Van rouw voor moet ik anders verhuizen. Dat goede genadige minnaars zijn Wacht aan van quade tongen Zijn veel harder dan vijanden. 