title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: De zekere tekens der zwangerheid zijn, 1) als de buik opzwelt, 2) het bewegen der vrucht, 3) de verandering van den mond der baarmoeder. Het opzetten of zwellen van den buik is, als zigmaan de derde maand der zwangerheid, de buik in de gedaante van een buiten het bekken uitpuilende bol vertoont, en maandelijk, op het gevoel, grooter wordt. De beweging der vrucht is, als de zwangere tegen het midden der vijfde maand voor het eerst waarneemt, als of zij een spier of vischje in de baarmoeder bewoog, en die beweging maandelijk sterker wordt; zodat menzelf eindelijk door een op den buik liggende hand kan waarneemen. Bij het veranderen van den moedermond, zwelt deszelfs kraakbeenige hardheid tot een sponsetje, de stomak wijkt gedaante wordt kegelvormig, en de dwarslijn spleet trekt zich tot een ringvormige opening: dit famentrekken neemt men bij eerstbaarden aan de rand der lippen, en bij vrouwen die meer gebaard hebben aan de hals der baarmoeder waar. Zodanig zijn de zekere, en volstrekt niet twijfelachtige kentekenen der zwangerheid, en het daarzijn van een levend kind: deze tekens worden, tot aan de verlossing toe, al ingeschikter, dewijl de buik alle maanden hoger groeit, en het bewegen der vrucht ook sterker wordt. De mond der baarmoeder verdwijnt meer in de breedte, en als het hoofd des kinds intreedt, kan hetzelve reeds door de dunne van den hals, gevoeld worden. De tekens, bij de zwangerheid, wegens het aanwezig van een, twee of meer kinderen; de tekens der zwanger- heid van een doode vrucht, van een onware zwangerheid, van een 720/2, van een buikontpking, en een over-bevruchting, zal ik des-aangaande afzonderlijk spreken. De tekens, of een vrouw van een meisje dan van een Jongen zwanger is, zijn door geen Vroedmeester te bepalen; er zijn gevallen dat vrouwen, die meer zwanger geweest zijn, uit-eigene waarnemingen kunnen zeggen, of zij, bijvoorbeeld, een jongen draagen, dewijl zij eenige bijzondere omstandigheid gevoelen welken niet gehipeerd hebben, bij de zwangerheid van een meisje. Tijdrekening der zwangerheid. Men wordt wel eens door een vrouw geraadpleegd, bepaaldelijk om te zeggen in welke maand van zwanger- heid zij zich bevindt: in dit geval moet men 1) uit het opzetten des buiks; 2) uit den tijd van het uitblijven der maandstonden; 3) uit den tijd waarop de vrouw de beweging des kinds gevoeld heeft; 4) uit de gedaante van den moedermond, en 5) uit het voor het gevoel duidelijk geworden hoofd der vrucht, de begeerde rekenshort op den tijd der verlossing maken. In de eerste drie maanden is de buik zichtbaar; in de vierde staat hij boven de schaambeenderen; in de vijfde tussen de schaambeenderen en de navel; in de zesde tot aan de navel; in de zevende, tussen de navel en de hartkuil; in de achtste tot op de helft van de negende maand, tot aan de hartkuil; in de andere helft van de negende maand, zakt hij weer tussen de navel en de hartkuil. De vrouwen gevoelen de beweging der vrucht meest in de helft der zwangerheid, dat is na de 16de week. Haar uitblijven der maandstonden, moet men met het begin der beweging van de vrucht aanvallen houden; want de maandstonden blijven in de eerste maand der zwangerschap niet altijd weg; en als het geschiedt, zoo rekent men een halve maand van dien tijd af, (alzoo zal men hoogstens op nauwelijks veertien dagen, minder of meer, den witten tijd treffen) om dat men niet zeker weet, hoeveel weken voor het uitblijven der maandstonden de vrouw waarlijk ontvangen heeft. Bij het onderzoeken van den moedermond is, in de eerste vijf weken, waarvan men datzelfde veel sneller is, dan buiten de zwangerschap; bij maagden is hij zoals reeds gezegd is, als een puntig kraakbeen te voren; na de vijfde en in de overige maanden, wordt hij meer en meer korter, maar in de breedte dikker, en zo zacht als een spons; in den laatsten tijd wordt hij dun als een vlies, en blijft, bij die voor de eerste maal zwanger zijn, tot aan de verlossing gefloten: bij haar die meermaals gekraamd hebben, neemt men waar dat de moedermond en de hals dikwijks, reeds eenige weken voor de verlossing open zijn, onder de gedaante van een vleesjesring: hoe dunner nu de moedermond is, en hoe meer zij in haar natuurlijke hardheid en geveldheid verandert, hoe nader het tijdstip der geboorte daar is. Voor het laatste wordt nog het voelen van ’t hoofd des kinds in aanmerking genomen: is hetzelfde door den moedermond zeer duidelijk te voelen, zoo toont dit de zesde voorbijgaande maand aan. Uit deze tekenen, over ’t algemeen, kan men genoegzaam, echter niet zeker, den dag der geboorte bepalen, eenige Schrijvers meenen, dat dezelve juist op die tijd moet komen, waarop de maandlijke bloedontlasting, van de negende maand, komen moest. BESORGING VAN DE ZWANGERHEID. De bezorging van een zwangerschap is tegenwoordig een van de gewichtigste bezigheden, welke een Vroedvrouw of Vroedmeester moet kennen, om dat zij veel geraadpleegd worden, van jonge vrouwen die graag willen weten hoe zij zich staande de hele zwangerschap moeten gedragen, en ook, omdat een goede voorzorg geduurende die tijd veel toebrengt, tot een goede en gelukkige geboorte; aldus moet de bedoelde bezorging ook altijd als een wezenlijk stuk in de Verloskunde worden opgenomen: ik zal derhalve het noodigste hier aantekenen, dat is, ik zal aantekenen wat een zwangere vrouw, ten opzichte van de lucht, van de spijsen, drank, van de lichaamsbeweging, ten opzichte van den rust, van den slap, van de onaangekende ontmoetingen des bijlaps, van de ontlasting der kleederen, staande geheel de zwangerschap, te doen of te laten heeft. Beschouwt men de bezorging van zwangere vrouwen in ’t algemeen, zoo bevindt men dat dezelve in niets anders is beïnt, dan alleenlijk in het rechtmatig doen gebruiken van de natuurlijke dingen, waardoor de bezwerende het miskraam wordt verhinderd, en de vrucht gezond wordt gehouden. Een zwangere moet zich alzoo in een getemperde lucht ophouden: vochtige en koude lucht veroorzaakt gemeenlijk sterke hoesten, waardoor de vrouw dikwijls een miskraam krijgt. De spijs moet voedend en licht te verteeren zijn, om dat men bij zwangere vrouwen veelal een zwakke maag heeft. vindt, dan bij anderen, en zulke spijzen geeft, aan moeder en kind, beter voedend sap; echter moet dezelve niet met veel specerijen of zuur vermengd zijn : heeft een vrouw gestrken een sterk verlangen naar de eene of andere spijzen, hetwelk men de belustheid der zwangere vrouwen aanziet, "zoo kan zij haar verlangen desaangaande wel voldoen, mids altoos vlechts weinig van het geen zij begeert, te laten gebruiken. Die vrouwen, welke lichaamsbeweging gewoon zijn, is dezelve gezond; maar volbloedige en zwakke vrouwen kan de beweging een vroegtijdige geboorte veroorzaken, wanneer zij te streng is: onder die strengheid en onmatigheid lichaams-bewegingen, behoort het lang duren en het hard rijden op fietswegen; een en ander is de baarmoeder, door het streng stoeten, nadelig; maar voor- al moeten de kraamvrouwen zich wachten voor alle streng spanning van lichaamskrachten, en voor het tillen van zware lasten. De rust is de zwangeren, in de eerste tijden, nood- zaaklijk, ten einde de vrucht niet afgedreven wordt: het naar bed gaan moet derhalve niet tot laat in den nacht uit- geldend worden, op dat de slaap niet te kort zij. Sterke onaangename ontmoetingen, als aanleiding tot schrik, schaden enz. moeten door zwangere vrouwen zorgvuldig vermijden worden, om dat zulke aanbevelingen veelmaals een ontijdige geboorte veroorzaakt hebben. Daar het bij zwangere vrouwen niet zeldzaam is, dat zij, in slaap vallen, is het noodig dat zij wat indigestie en azijn, tegen den omstan der baarmoeder, als ook spiritus nier, dulle en een vlug zout bij zich dragen. Ze moeten... Daar het nog niet is uitgemaakt of de sterke verbeeldingskracht der zwangeren, oorzaak der moedervlekken op de vrucht is, is het aan te raden; dat de zwangere vrouwen, alle schouwspelen, afgezichtigde beelden, of andere dergelijke gelegenheden welke schrik veroorzaaken, of een sterke verbeelding naar zich trekken kunnen, te vermijden, de bijgaande tabel des imago moet zoowel in de eerste dagen na de bevruchting, als in de laatste twee maanden der zwangerheid, geen plaats hebben; in het eerste geval kan door veel vermenging een vroegtijdige verlosking, en in het tweede geval kan door het liggend drukken des buiks; de baarmoeder nadelig, of ook wel een verstikking toegebracht worden. De natuurlijke ontlasting moet, bij zwangere vrouwen, zelfs door weekmakende middelen bevorderd worden: men kan de hardlijvigheid voorkomen, door het gebruik van gekookt fruit, als appelen, pruimen enz., ook door het gebruiken van kalfsvlees soup, en spaak. De kleederen der zwangeren vrouwen moeten altijd wijd zijn; de keurslijven moeten afgelegd worden; des winters moeten zij broeken dragen, en den buik in een brede zwachtel losjes inwikkelen, om deszelfs bloote delen voor koude te bewaren: de koude banden moeten niet te strak omgebonden worden, ten einde de zwelling der beenderen voort te komen. Het aderlaten, 't welk men gewoonlijk op de helft der zwangerheid doet, kan alleenlijk bij volbloedigen, en die, buiten de zwangerheid, de maandelijke bloedontlasting zeer sterkt, of een ontlasting van vocht uit de schiede hebben; of bij haar, die door gevaarlijke ziekten aangevallen worden, welke de aderlatting noodzakelijk maken, plaats hebben: de zwakke bezwangerde vrouwen is het altogether noodzakelijk: wordt daarentegen het aderlaten als een noodzakelijke zaak aangezien, zoo behoeft men daarmede niet tot de helft der zwangerheid te wachten, om dat bij veel vrouwen, als tegen de derde maand de aderlatting werd uitgevoerd, miskramen of vroegtijdige verlossingen het gevolg waren: het aderlaten moet op den arm, en niet op den voet gescheiden. Het bloed der zwangeren vertoont zich in de laatste maanden met zulk een korst, als in het zijdeweef plaats heeft: men dienen haar derhalve oplosfende kruiden in kalfssoupe voor, 't welk haar zeer veel nut zal doen. De tekens van geboorte: de tekens waaruit men bepaalt of de dag der verlossing van een zwangere vrouw nabij is, als ook de tekens welke het daadwerkelijke begin, den behoorlijke voortgang en de haastige voltoying van de verlossing bepalen, zijn de eerste omstandigheden, waarop een Vroedvrouw zich door de zwangere vrouw gevraagd wordt. De bepaling des geboortedags, bevat gewislik het onzekerheid van alle andwoord, 1 Recht. Echter kan men, gelijk reeds gezegd is, wit den tijdwanheer de maandelijke bloedontlasting heeft opgehouden; als ook wit de beweeglijkheid des kinds, uit het aanwassen of de hoogte der zwangere baarmoeder, wit het onderzoeken van den baarmoedermond, en laatstlijk wit de voorzeggende weeën, den tijd der geboorte raaden. Veel zekerder evenwel kan men een vrouw, tegen het einde haar zwangerheid, vooruit zeggen, of Zij hoop op een natuurlijke geboorte heeft; dan naamlijk, als men door middel van het onderflaan de geboortewegen in een goeden staat, en de vrucht in een goede ligging vindt. Het begin der geboorte kent men onbetwist uit de volle loop der zwangerheid, en uit de tegenwoordigheid der ware geboorteweeën, waar door de baarmoedermond zich opent, en het water geforceerd wordt. De voordrag der geboorte openbaart zich door het aanhouden, de kwetsbaarheid, ja de verzwaarvorming en vermeerdering der weeën; door het groeiend van het water; en het woeden van het lichaam des kinds. In de geneeskunde is men hiervan onafgebroken bewust, door een met bloed vermengde slijm; door schuddende weeën, door de verandering der stemming, het verwijden der schaamdeelen, en het uitpuilen der blaas. Wij zullen alle deze verschijnselen eenigszinds wijdlopig verhandelen, ten einde de Lezer, de duidelijkere omstandigheden daarvan voor te leggen, en hem aldus een nauwkeuriger en duidelijker begrip van dezelfde te geven. Na de achtste maand der zwangerheid neemt men waar dat de baarmoeder den hoogsten graad, haar uitzetting heeft bereikt; dan is het onderlijf, van het schaambeen, tot in het midden, tussen de navel en het borstbeen, op het hoogste gezwollen, en in den omtrek van de navel vormt zich een stompe ronde verheffing, welke omringd wordt door een stomp ronde indruk, welke op haar beurt weer omringd is door de ribben. Het bovenste zijdeel van het onderlijf, in de omstandigheden der onware ribben, is het meeste verwijd, en opgevuld; daarom wordt bij zwangere vrouwen hetademhalen meer dan gewoonlijk kort en lastig. Op de hoogste uitzetting der baarmoeder volgt, na een verscheiden loop van tijd, de langzame nederzakking van dezelfde. Namelijk de bovenste rondte van het onderlijf begint dagelijks dieper, tegen de navel te zakken, waardoor deze derhalve meer vooruit puilt: de spanning onder de korte ribben gaat weg, en de zwangere vrouw haalt den adem gemakkelijker in. Niet te min verwekt het bedoeld zakken der baarmoeder nieuwe verschijnselen: want het onderlijf puilt zoo ver uit, dat de vrouw genoodzaakt wordt krom te gaan; de schaamlippen en de onderste ledematen beginnen te zwellen, en in de schede vertoont zich een taaiachtige witte slijm, die dagelijks vermeerdert: de zwangere. Vrouwen hebben een meer dan gewoonne aandrang tot ontlading van pis en drekstoffen — op dit kleine verhaal vertoont zich een ander, hetwelk voor de zwangeren merkwaardiger en gevoeliger is: meestal des nachts, uit de fluïden van de baarmoedersmond, en door de schuif. Terugvoerende aderen een weinig druk gevoeld, wordt de terugvoering van het bloed, uit de slagaderen in de aderen, verhinderd, en alle slagaderen meer dan in de klieren van de baarmoeder. Avonds, na lange arbeid, gevoelen zij een korte; doch felle, en veelal aanhoudende pijnlijke spanning, die in de lendenen en den omtrek van de navel begint, en in het bekkenhol, met een gevoel van nederdrukking, eindigt. Gedurende deze geringe, bij de vrouwen als dan nog onbekende pijn, wordt haar aangezicht rood; de lippen van de mond drukken zich samen, en de vrouwen grijpen schielijk naar het eerst wat haar voorkomt, en houden het zoo lang vast, als de nederdrukkende pijn duurt; het verdwijnen van die pijn brengt alles weer in de vroegere toestand en rust. Deze kleine duidelijke ziekte naar binnen dringende weeën; noemt men de voorzegger; zij beginnen gemeenlijk tegen den avond en verliezen zich in het bed, door de uitgestrekte ligging van het lichaam. Diegenen, welken meer gekraaien, en een flap lichaamsgevoel hebben, gevoelen deze voorzegger minder, dan die voor het eerst zwanger zijn. Deze worden door de genoemde weeën dikwijks gebroken, dewijl zij geloven, dat de tijd der verlossing daar is. Om die voorwerpen haar vrees te beneemen, en met zekerheid te kunnen bepalen of de geboorte nog te verwachten is, moet men de binnenkant van de schaamdeel, het zaadpleegen. De onderzoekende vinger vindt, als dan: 1) De schaamdeel meer dan gewoonlijk verward; de voorste plooi geheel verdwenken; de achterste zijde hoger, dan de voorste; het bovenste eind naar de moedermond toe is ruimer, dan het buitenste, de hok, die de schaamdeel met de baarmoedersmond vormt, is meer gepunt. 2) De baarmoedersmond, die in de natuurlijke staat, buiten de zwangerheid; hard, puntig, en langachtig, met zijn dwarsvlak naar beneden hangt, is nu zacht, dun, bolrond, en breed uitgezet. 3) De opening van de baarmoedersmond wordt bij verschillende zwangeren, ten tijde van de voorzeggende weeën, en tegen het einde van de zwangerheid, zeer onderzoekbaar gevoeld: bij die welken voor het eerstmaal zwanger zijn, blijft het hoofd van het kind, in de tijd van de ware weeën, overal, en van de geheel, met de baarmoedersmond bedekt, en deze op zichzelf geheel gefloten; maar bij vrouwen die meer gekraamd hebben, en bij welken gevolglijk de deelen meer verflapt zijn, is de baarmoedersmond overal gelijk, wijd en dun, ook al is hij reeds eenigszins open, echter vertoont hij zich niet, gelijk anders, als een dwarsvlak spleet, maar als een kleine, dunne, eivormige, vlezige, ronde opening, waardoor men met moeite, een of twee vingers kan heen brengen. Deze mond bevindt zich midden in het bekken, doch meer achterwaarts naar het heiligbeen: soms vindt men den moedermond bij zulke foort van vrouwen, geheel flap hangend, gelijkend naar een trechter, welke van onder in zijn omtrek wijd, en van boven zijn einde om dat de hals der baarmoeder zich later, dan derzelver lippen, verwijd. In die gevallen, waarin de opening van den baarmoedersmond, des Vroedmeesters vinger doorlaat, vindt men in denzelfde een dunne en flappe huid, en achterleeft het golvende lamsvocht, waarin men een hard eigenstaande liichaam ontmoet, hetwelk het hoofd der vrucht is, dat op den rand der bovenste opening van het bekken rust, zich, door het floppen van den vinger, soms naar boven beweegt, en weer naar beneden valt: hoe onbeweeglijker men het hoofd betracht, hoe meer de geboorte nabij is. In zulk een omstandigheid worden de binnenste schaamlellen op 't einde der zwangerheid, en in den tijd der Voorzeggende weeën, bevonden. Wanneer bij het begin der weeën, met de vinger, noch ene merkelijke verwijzing van de baarmoedersmond, noch een stroom van het water gevoeld wordt, kan men de komende vrouw met zekerheid zeggen, dat het geboortehuurten nog niet dààr is, maar echter aanstaande. Deze nu zijn de verschijnselen en tekens der naderende verlossing, en veranderingen in de inwendige schaam-DEEL, DER, FR. Op deze wijze gaan de bevruchtingen in een geëigeerde verwachting voor, tot dat de tijd der zwangerschap geheel afgelopen is; en nu neemt de zaak eerst een ernstige gedaante aan. Meestentijds trekt de Natuur het gordijn onverwacht op, en de geboorte stelt zich in, op de volgende wijze: In den beginne gevoelt de baarmoederschende vrouw langzaam weenkomende weeën, of krampachtige samentrekkingen van de baarmoeder, en van het onderlijk. Deze weeën houden niet lang aan, en zijn ook, ieder op zichzelf, kort; zij zijn ook niet hevig; maar na verloop van tijd worden zij sterker, pijnlijker, houden langer aan, volgen schielijk op elkander, en noodzaken de baarmoederschende, in weerwil van haarzelf, de adem in te houden; zoo lang de vlaag duurt. is het onderlijk op ’t aanraken hard; deze pijnlijke, krampachtige samentrekking van de baarmoeder (welke door de baarmoederschende, wegens het sterker intrekken van de werktuigen van de ademhaling, ondersteund wordt), noemt men arbeid. Onderzoekt men met de vinger het werken van deze weeën, zoo gevoelt men dat de baarmoedersmond een ronde en gelijke verwijding ondergaat; dat deze in het begin van de weeën gespannen, stijf en verwijd wordt, waarop een terughouding van de adem, een een nederdrukking in het onderlijf volgt; dat de blaas met vocht gevuld is, het hoofd des kinds bedekt en in de opening van de baarmoedersmond ingedrukt wordt. Bij het nalaaten van deze vlaag, wordt de vochtblaas als ook de baarmoedersmond, slap; het geheele onderlijf is op het aanraken weer zacht, en veroorloft de barandeerd het genot eener aangenaame rust. Buiten de vlaagen, kan men nu, duidelijker dan voorheen, "de ligging des hoofds waarneemen; dewijl het door de verwijding van de baarmoedersmond, dieper terken, in de bovenste opening van het bekken nederzakt. De naaden, fontanellen, als ook het kloppen, zijn als dan merkbaar te onderscheiden. Naar maat het hoofd terken in het bekkenhol zakt, naar maat schuiven de naaden en fontanellen zich overeen, aan de kruin ontstaat, in het begin, een plooi, van de overgangsverkleedde bekleedde beenderen van het hoofd, en die plooi vormt zich, voor en naar, tot een rond gezwel. Naar gelang van dit overdenkende heuiven der beenderen van het hoofd, gaat het voordrukken van hetzelfde spoediger voor: zijn beweging is als volgt: door de bovenopening van het bekken, en zelfs door het bekkenhol, wordt het zo lang, in een rechte lijn, nedergedrukt, tot het aan de onderste bocht des heiligbeens komt: nu gaat het niet meer in een rechte lijn voor, maar op een wijze, van welke wij in het vervolg zullen spreken. In deze ligging past het hoofd nauwkeurig in het hol van het bekken, en nu is geen baarmoedersmond meer te voelen: indien het hoofd dieper afzakt, wordt dezelve algelijksover verwijd en dun, dat hij geheel en al verdwijnt: daarna kent men de gehele verwijding van den baarmoedersmond aan den „met bloed vermengden, vlam, met welken de onderzoekende vinger des vroedmeesters wordt overgenomen. De vochtblaas is bij dit voortgaan van het hoofd groter geworden; dezelfde blijft geëxtase uitgezet, alleenlijk wordt zij onder de vlaaien iets smaller; doch zonder, als tevoren, bij het ophouden der vlaaien weer te verlappen. Nu is het tijdstip van de geboorte voorhanden; de baarmoeders als ook de omstaders, hooren, onder een een steek vlaag, een zeker geluid, en daarop volgt, uit de schaamheid, met enig geweld, een stroom van enige oncen waters. Hierop worden de weening heviger; komen sneller, aanhoudend „met zware pijnen en sidderingen der ledematen: deze weeën of vlaaien, noemt men sidderende weeën. De verdere gang van de geboorte is alom bekend. In de natuurlijke geboorte breekt het water meestal vast als de imoedermond zoo verwijd is, datzelfde, met de scheide en de baasmoeder, een holte maakt. De weeën maken den loop van den geboorte-arbeid met nadruk roerend en treurig; de pols wordt hard, schielijk en vol; de oogen, als van blok overstromende, flikkern; de wangen worden rood; het aangezicht gloeit; het zweet breekt overal, bijzonderlijk in het aanstaand gebeuren, uit; de ledematen beven, voornamelijk de knieën; de barbende vrouw beeft; rilt zonder koud te zijn; knarst met de tanden, en trekt de lippen samen; haar gelaat wordt wild, haar blik helder; met hangende haren huilt zij als een mismaadige, en bereikt alzoo den hoogsten, en bijna ondraaglijke graad der bevenende weeën, waardoor als dan, bij eerstkomenden, het toekjen der bilnaad stuk scheurt en de vrucht, als met de daarbijzijnende vocht, met het grootste geweld, zonder vreemde hulp, door de verwakte schaamelijkheid wordt uitgedreven. Nauwlijks is nu het kind geboren, of ook al het pijnlijke gevoel laat ogenblikkelijk af, en de lijderes geniet terstond de aangenaamste, onbeschrijfelijke, en langgewenste rust: een zachte stilte verkwikt het afgezette lichaam; de hitte vermindert; het zweet en de roodheid der wangen verdwijnen; de oogen worden slaperig; op het bleeke gelaat vertoont zich nu de zachte vreugde; de liefdearmoede omvatten met vreugde het welgemaakte kind, en zij slurpen voorzichtig, zachtjes en dankbaar, in; Onderzoekt men nu, terstond na de geboorte des kinds, de inwendige schaamdeelen der verloste vrouw, zodan men den baarmoedersmond te gelijken aan een flap, afgesneden darm, hangend, waarvan het achterste gedeelte langer en dunner schijnt te zijn dan het voorste: de hals der baarmoeder begint zich, voor het eerst, samen te trekken; door deze heen, tongert de naveltaf, in een grotere holte, aan wier bodem de moederkoek vastzit. Hierdoor wordt de moederkoek, uit de baarmoeder, door derzelver mond, in de scheide gedreven, uit welke men dezelve dan vervolgend, door zachtelijk aan den navelfgestreng te trekken, kan uitneemen, tevens met de daarbij hangende vliezen. Deze pijnen noemt men de naweeën, welken door middel van de afdrijving des moederkoeks, met deszelfs vliezen, de nageboorte uitmaken. Alzoo eindigt de Natuur, door zichzelf, dat is zonder vreemde hulp, de geheele geboorte. Na het wegnemen van den moederkoek, bezoekt men, door den onderzoekenden vinger, dat de hals van de baarmoeder zich terugtrekt: de terugtrekking van den moedermond is langzaam, en eerst na verloop van eenige dagen. Na het ontlasten van den moederkoek, vloeit uit de ledige baarmoeder, in 't eerste, een menigte van helder bloed. Deze bloedvloed vermindert in weinig tijds; na eenige dagen wordt het bloed waterig, en vervolgens geheel wit: die ontlasting duurt meestal tot de vierde week, wanneer dezelve langzaam ophoudt. De geheele toedrag van zaken noemt men 'Kraamzuivering': indien er stukken bloeds uitvloeien, gevoelt de vrouw enige knende krampachtige pijnen, in den omtrek der inwendige schagmdeelen, vooral wanneer deze stukken in menigte uitgedreven worden: dit duurt echter zelden langer dan vier-en-twintig uren: bij vrouwen, welke voor de eerste maal kraamen, is dit met meer pijn vergezeld, dan bij die welke meermaals gebaard hebben. Omstreeks den derde dag na de geboorte, overvalt de kraamvrouw een korte rilling, waarop een sterke huivering volgt, die na vier-en-twintig uren met een matige Zweet, Opgezette borsten, en ophooptanding van melk eindigt: Dat Dit verfchijnsel wordt de melkkoorts genoemd, en is echter meestal zoo draaglijk, dat er geen geneeskundige hulp bij nodig is. Na het eindigen van de melkkoorts en de kraamverwerking, bekrachtigen alle delen hun natuurlijke toestand weer; de moederzoogt haar kind, en beiden nemen dagelijks in gezondheid en krachten aan. Alleenlijk blijven de uit- en inwendige schaamdelen eenigszils af en verwijd: aan de baarmoedersmond voelt men eenige kleine littekens, hetwelk de zekerste blijkt van dat een vrouw gekraamd heeft. Ziedaar de verklaaring van alle de verschijnselen, welke in den geboorte-arbeid, ingevolge de wetten der Natuur voorvallen, en welke de Heer Professor SASTORPH, met het penseel der Natuur, zoo bijzonder nauwkeurig heeft afgetekend. De voorbereiding van een baarmoedende vrouw. Kunnen men door de opgenoemde verschijnselen vermoeden, dat de geboorte zekerlijk begint, moet de zwangere VROUW zich, 1) Liggend: zij moet niets dan een wijde rok aan hebben, daar onder een laken, in drie lagen gevouwen, over het blote lichaam, ten einde naderhand te dienen tot een hulshand: zij moet volstrekt geen andere kleding aan hebben dan welke eerbaarheidshalve noodig zijn; ook noodig zijn om de ontblooting voort te komen en om zich tegen de koude te beschermen. 2) De voeten moeten van den enkel tot boven de knie gezwachteld worden, om de uitzetting der aderen te vermijden, of zoo deze reeds uitgezet zijn, voor het openbarsten te bewauren. Eenige Vroedvrouwen binden de baarmoedende een doek stijf om den hals, ten einde daardoor het zwelling van denzelven voort te komen; dan, dit verhindert zekerlijk den terugvloed des bloeds, en is alzoo niet noodig, niet alleen, maar ook hoogst schadelijk. VROEDKUNDE "38" 4) De volbloedige vrouwen, maar voornaamelijk die voor de eerste maal baaren, moeten voor de bevalling aardigelaaten worden. Men zorgt echter dat hetzelfde bij zwakke en uitgemergelde zwangeren niet gebeurt. 5) Alle baardende vrouwen moet men, voor de bevalling, een zachtclysteer, uit olie en melk, of ongezonde niet beïnteggende, toedienen; dit is voor alle baardende diervolgens, opdat de darmstof in de endeldarm de geboorte niet verhinderde, of dat staande den arbeid dezelfde niet verplichte werd. 6) Allen moet men waarachtig controleren om haar water zoveel te ontlasten als mogelijk is: wil dit niet vrijwillig gaan, dan moet men het, voor de geboorte, door den katheter ontlasten. 7) Om een baardende vrouw te verstrekken, laat men haar goede soep, of de zwakken enige teugen goed wijn nemen; den volbloedigen, daarentegen, is de wijn schadelijk: voor het overige zijn de heete, zogenaamde geboorte-bevorderende druppels, of poeders, altijd ongezond, en wel bijzonderlijk den volbloedigen. 8) Een baardende moet zich, in het begin der weeën, onthouden van alle vast en sterke voedsel. De noodige hulpmiddelen. Zo dikwijls een Vroedvrouw bij een baardende vrouw wordt geroepen, moet zij de volgende hulpmiddelen bij de hand hebben: 1) Zij moet zorgen voor een goede ligplaats, 't zij den Steinhuis geboortestool, het zij, en beter, een rustbank of ledikant, met een matras van stro of paardenhaar. 2) Een met pijpen voorziene clysteerpist of, een clysteerblaas met zijn pijp. 3) Bene fchaar met breede en bohte punten, om den navelfreng door te knippen: deze moet geen scherpe punten hebben, op dat een kind, hetwelk met handen en voeten staat, daarmee niet geloogen worden. 4) De fchaar moet aan het einde een weinig krom staan, op dat, als de navelfreng om den hals des kinds wordt gelegd, men deze gemakkelijk kan doorsnijden. 5) Er moeten platte catoenen bandjes "ter binding van den navelfreng zijn: want noch dikke, brede banden noch zijden, noch garen, zijn daartoe dienstig: met de barfteen kan niet vast genoeg worden gebonden, en het laatste inspuit de navelfreng door. 6) Een tinne of ijvoorbuis, met een pijp, gelijkstaande met de bocht der fchaar; bevattende eenen ronden knop met kleine gaatjes doorboord "tot het inspuiten van azijn of iets anders in de baarmoeder, en om, in geval van nood, wanneer zekere godsdienst het vereist, het kind te doopen. 7) Enige stroom linnen, die, zoo als in het tweede Deel gezegd zal worden, bij het keeren des kinds in een tegengestelde geboorte, om den voet welke uitgehaald is, gestrikt kunnen worden. 8) De geest van Ammoniumzout, om de zwakke baarmoeders, of het eerstgeboren kind, onder de neus te houden. 9) Enige stukken zwam om de bloeding "indien de navelfreng uitloopt, te stellen: voeg hier, als een hoogst noodzakelijk, bij, goeden wijn-azijn, linnen drukdoeken, en enige lakens: ook moet boomolie, en ongezouten boter bij de hand zijn, om zowel de fchaar aan de kant van de baarmoeder, als de eigen handen, ter ondersteuning te bemoeien. Maar wordt een Vroedmeester bij een zware verzweling geroepen, zoo moet hij de werktuigen, in het tweede Deel beschreven, medebrengen: de Vroedvrouw of baker moet zorgen voor warm water, of, bij zwakke kinderen, voor warmen wijn, om het kind aftewaschen; ook moeten koolen en de bakermand gereed zijn, alsmede enige kommen met warm water. Men moet mede voor de kleederen der barbende zorgen, ook daarvoor dat het kind in de luren gebracht kan worden: de barbende kan men op een bereide schapen- of huid leggen, of op vuile lakens, om het onderliggende bed, door de afdamping vochten, niet te bezoedelen. Van de weeën. De weeën van een barbende vrouw zijn pijnen, welke door de krampachtige famentrekkingen van de baarmoeder, van het middenrif, en van de buikspieren ontstaan, terwijl de barbende, tegen haar wil, den adem moet inhouden, ten einde de vrucht ten uitpersen te dwingen. De weeën kan men, met betrekking tot haar oor-fping, in drie klassen verdeelen, namelijk in ware, in onware, en in vermengde. De ware weeën zijn ware krampachtige famentrekkingen van de baarmoeder: zij zijn daaraan kennelijk, dat de baarmoedersmond zich staande die weeën, verwijd; de blaas van het lamsvocht vooruit schuift, en uitgezet wordt: zij neemt haar begin aan de lendenen, gaat benedenwaarts naar de richting van de baarmoeder, dat is naar den schoot der barbende, welke een gevoel heeft als of haar iets uit het lijf wilde dringen. Onware weeën kent men aan een pijnlijk gevoel, om de navel, of in den omtrek van het bekken, waardoor noch de baarmoedersmond verwijdt, noch de blaas met het lamsvocht uitgepopt wordt; kramppijnen in de darmen, ophoping van pis en drekstof enz. kunnen de oorzaak daarvan wezen. Het kenmerk is, dat de baarmoedersmond zich, bij haar aanwezigheid, niet verwijdt, in tegendeel heeft men dien daardoor nog meer gefunden. Vermengde weeën, zijn nu eens waar, dan eens valsche geboortepijnen, welken den baarmoedersmond of fametrekken, of verwijden, of ook wel eens onveranderd laten. De ware weeën hebben, ten opzichte van den tijd waarin zij beginnen, ten opzichte van haar werking en eigenaarden, van de kunsteneieren onder te scheiden bijna evennaaste bijna evennaaste: men noemt haar voorzeggende, aanvangende, beëindigende en naaftandende. Alle deze zijn of zwakke, of middenmatige, aanhoudende of uitziende weeën. De voorzeggende weeën komen soms eenige weken, soms eenige dagen voor den tijd der geboorte, veelal des avonds, en gaan des nachts over, door het liggen op den rug: men moet voorzichtig zijn dat men deze voorzeggende weeën niet voor ware weeën beschouwt, ten einde de zwangeren niet, onnodig, tot het verwerken derzelfde te vermanen; want de mond der baarmoeder opent zich staand derzelfde, bij eerst-kraamenden, niet, en bij haar die meer gekraamd hebben, en eenenigszins open baarmoedersmond hebben, wordt hij door die weeën niet verwijd, om dat zij alleenlijk op den bodem der baarmoeder werken. De eerst beginnende geboorteweemen zijn geheel zacht, kort, en zetten lang uit. Deze eerste voorbeduidende weeën beginnen met een pijnlijke sensatie van de lendenen af, benedenwaarts in de richting van de baarmoeder voordragende, zijnde wel niet standaard de hele verlosking aanhoudend, maar echter in ongelijke tussentijden, en van onderaf afgevigheid vergezeld, in welke zich de baarmoedersmond eenigszins opent; de buik valt samen, en er ontstaat een drang tot ontlasting van pis; uit de opgezwollen schaamdeelen wordt veel slijm ontlast; de daarop volgende weeën duuren langer, komen dikwijks, en zijn sterker; de baarmoeder zeggen, dat haar het kruis als ’t ware fluit breekt; het onderste gedeelte van de vliezige zak, waarin het kind ingeflossen is, wordt door de mond van de baarmoeder in de schep gedreven — deze zijn de voorbereidende weeën — nu bedaarderen dezezelfde een tijd lang, worden kleiner en minder; doch hierop beginnen zij sterker en dringender te worden, zij persen met grote hevigheid op de baarmoeder, en deze weer op het kind, zodat nu de vliezige zak meerder, en tot barstens toe, gespannen wordt, tot dat eindelijk hier nog een rilling, knerssing der tanden, en beven der knieën bijkomt: nu wordt het hoofd tot op den schaambeensboog gebracht, dewijl hetzelfde voordrukt, draaiende zich als het ware, om de kruin, als om een spijker; komt met het aangezicht eerst ten voorbeeld, en wordt het kind, onder geleide van eenen bloedvloek, geboren: bij deze beëindigde weeën siddert de baarmoedersvrouw met het hele lichaam; de knieën beven, en deze weeën zijn nu op het hevigste, zijn zeer hard en langduurig, en volgen schierlijk op elkander; de baarmoedersvrouw moet (Zij wilde of niet) haar adem inhouden, en op dat geen, wat in het hol van de baarmoeder geplaatst is, drukken: dit drukken noemt men, het persen van een baarmoedersvrouw. Dit persen bestaat uit een sterke inademing, waardoor het middenrif en de buikspieren, deels willekeurig, deels krampachtig, met een groot geweld, opgezogen worden. De zweet fassent trekkende baarmoeder drukken, welk gevolglijk dit famentrekken der baarmoeder met alle de gevolgen der famentrekking vermeerdert. Het verwelden van den baarmoedersmond, het uitpuilen van het water; het breeken der vochtblaas, het nederdrukken der voorhanden zijnde vrucht, met den woord, de geheele verlossing, wordt door medewerking der baarmende vrouw, zeer veel bevorderd. Het spugen zonder waarde weer op is van geene lijfde goede uitwerking, ja daar het zeer afmattende is, de hitte en derhalve den omloop der vochten vermeerdert, zo kan het ontijdig overdreven en onnoodig spugen der baarmende vrouwen zeer schadelijk, althans der geboorte niet bevorderlijk zijn. Dus moet dan een vrouw de eerste weeën met weinig moite, maar naarmate dezelve langer en sterker worden, steeds verarbeiden, indien anders de geboorte en ligging des kinds natuurlijk is. Maar is die ligging tegengesteld, dan moet men de baarmende alle spugen verbieden; zij moet trachten de weeën, zonder medewerking, voorbij te laten gaan; want hoe meer de zweet het kind, in een tegengestelde ligging, C) Op het hevigste zijn de weeën, wanneer de baas des beklemmende over den voorberg des heiligen been gaat, om dat de baarmoedersmond dan meest verwijd is: en zetten de weeën een tijd lang uit, om dat dan de hals der vrucht, welke minder dik dan het hoofd is, in de schreden geplaatst is: hoorde ophouden der weeën is de baarmende vrouw zeer aangenaam, en nuttig, om dat zij tijd winst, tot het verzamelen van nieuwe krachten, ten einde des te steviger de laatste beeïvende weeën, welken de stevigheden zijn, uit te houden en te verarbeiden. GRONDBEGINSELEN per In het bekkenhol nederdrukken, hoe nieveijer het keeren der vrucht wordt, dewijl daardoor al het lamsvocht uit het hol der baarmoeder ontlast wordt, en de baarmoeder zich geheel om de vrucht famentrekt. De wilde wesenschap moet men de vrouwen ook niet laten verarbeiden, maar dezelven door de, in het tweede Deel deezes Werks, aangewezen middelen, verhelpen. De naweeën zijn die famentrekkingen der baarmoeder welke zich, kort na dat het kind geboren is, op nieuw verheffen, en dienstig zijn om den moederkolk uittedrijven. Het vocht. Zodra de ware weeën den baarmoedersmond verwijden hebben, voelt men in denzelven een met vocht opgevulde blaas. Deze blaas heeft juist de grootte van den verwijden mond der baarmoeder: buiten de weeënfistelslap, maar staande dezelven wordt zij sterker opgeblazen. Bij een natuurlijke hoofd-geboorte moet de blaas rond, klein, hard en gefronen zijn; zij moet van zelve breekken, als de gehele mond der baarmoeder door het hoofd des kinds verwijd wordt. Het water moet op eens breeken, en ongeveer een paar kanonnen vloeien - men onderscheidt deze vochtblaas in een goede en in een gebrekkige : het aflopende vocht kan men onderscheiden in het ware en in het valsche. Eene kwalijk gevormde waterblaas is een lange, of een brede en flappe blaas, welke zich staande de weeën niet sterker opspant, langzaam breekt, en waaruit geen grote hoeveelheid van water op eenmaal vloeit, maar dat zich gedurig, voor en na, ontlast: dit noemt men het fluiperend water. Het water van deze foort, is het kenmerk van een scheefstaande hoofd, of een kwaaiige ligging des kinds. Daar nu dit vocht het beste middel is, om door het. Zeven de maand der baarmoeder langzaam te verwijden, en zoowel deze als de scheide glibberig te maken, "zoo moet men, in een tegengestelde geboorte, het water nooit met opzet breeken, maar hetzelfde alleenlijk aan de zorgen der Natuur overlaten." Het vocht wordt, ten opzichte van de kleur, verdeeld in goed of slecht gekleurd vocht : het goed gekleurde is gelijk aan melk; het slecht gekleurde is, daarentegen, groen geel. De gevallen waarin men het water moet breeken, zijn zes in getal: namelijk 1) als de vliezen te dik en te taai zijn, dan dat dezelven met het vocht buiten de schaamelijkheid zouden uitpersen: 2) als de vrouw te veel vocht heeft, hetwelk haar een flap van de baarmoeder veroorzaakt: 3) als de geboorte, wegens een wijd bekken, zeer schielijk gescheid gaat: 4) als men het kind moet keeren: 5) als er een bloedvloed, of, 6) als er stuipen plaats hebben, veroorzaakt door de grote gevoeligheid van den baarmoedersmond. Van deze zes gevallen zullen wij, bij het leerstuk der zware geboorte, opzettelijk spreken. Men breekt de vliezen of het water, indien men met de vinger, onder de weeën of vlaaien, tegen het hoofd des kinds drukt. Maar zijn de vliezen te taai, Zoo kan men ze met de nagels der vingeren stukken knijpen; of als de vochtblaas reeds zo ver dat men haar ziet, zoo kan zij met de schaar doorgeknipt worden. Zo een Vroedvrouw, nog voor het breeken van 't water, ziet, dat er een tegengestelde verlossing zal geschieden, waarbij een Vroedmeester noodig is, Zoo moet deze nog voor het breeken der vliezen geroepen worden; om dat de tegenwoordigheid van het lamsvocht het werk zeer vermindert. Voor het overige is het een onnoosel zeggen, of een vooroordelen, dat er kinderen zonder lamsvocht in de baarmoeder kunnen wezen. Sommige Vroedvrouwen gelooven zekerlijk, dat er vruchten zonder het lamsvocht zijn: een voorzegging, dat ik eenmaal bij kwalijke verlossingen moest aantrekken. Dan, in dit geval, vloeit het "water", door de zware ligging van het kind. Het geen nu gezegd is, is te verstaan van het lamsvocht, het welk in ’t hol van het lamsvlies, de vrucht, geplaatst is: van het zogenaamde valschche water dient geweten te worden, dat het een helder, tussen de vliezen der vrucht, of tussen de baarmoeder en het buitenvlies van het kind, geplaatst vocht is, het welk dikwijks veel dagen, soms ook enkel een paar uur, voor de geboorte ontlast wordt; dat het helder is, gelijk ik al reeds gezegd heb, en geen vlekdoppen, gelijk het ware vocht, in ’t linnen laat: dit, soms een paar dagen voor de geboorte zich ontlastend vocht, veroorzaakt de baarmoedende vrouw dikwijls geen geringen schrik; echter gaat het van geenig gevaar hoegenaamd vergezeld: is dit valschche water tussen de baarmoeder en het buitenvlak van het vaatvlies geplaatst, zoo gaat het, in de laatste tijd der zwangerschap, stroomend af; maar dat, hetwelk tussen de twee vliezen der vrucht geplaatst is, wordt, in korten tijd, en dikwijls onder de weeën, duidelijk voelbaar "met een breeking der vliezen, even als het ware lamsvocht zich ontlast, het welk ik eenige keren zeer duidelijk waargenomen heb. Door het onderstaande tegenwoordig zijnde vochtblaas erkent men, onmiskenbaar, of het ware dan of. Het valt sche vocht ontlast is: daarenboven moet men onderzoeken, of het vocht natuurlijk, zonder reuk, of zonder rotting, dat is niet flikken is, waaruit men de toestand der vrucht kan opmaken, namelijk of dezelve levendig, dan reeds dood is: het met het meconium vermengde vocht, is meestal een teken dat het kind met den stuit voor de geboorte ligt. Yangzam en onbemerkt uit de baarmoeder, daarom vindt men weinig, of zelfs geen water, als het meer de geboorte lang aanhoudt: is het hoofd te groot, zodanig perst zich voor hetzelfde weinig waters aan, en de vliezen van het vocht kleven er aan vast; ook in dit geval hebben Vroedvrouwen geloofd, dat bij het kind geen water is. De ligging ten geboorte. In natuurlijke geboorte is voor een baarnde vrouw te kiezelijk, de geboortestoel, het kunstige geboortebed, of, en beter, een rustbank of ledikant, dewijl laatstgenoemden aan alle zijden een vrijen toegang vergunnen. Bij een tegennatuurlijke geboorte, wanneer het kind gekeerd, of als er een kunstbewerking gedaan moet worden, moet men gebruik maken van het kunstbed, of de lijderes dwars op het bed leggen. Een vrouw kan de eerste weeën liggende, zittende of staande verarbeiden; maar men moet, hoe dan ook de plaatvorm of de lendenen ondersteunen, en de bovenste en onderste vasthouden, zodat zij genoegzaam persen kan. Op een bed, rustbank of leunstoel, legt men de vrouw op de linkerzijde, en men maakt een touw of koord aan het voeteneind van de bedte ontsta wel vast, het einde van dit touw moet de lijderes in de hand neemen, om zich onder de vlaaggen daarbij vast te houden: men laat de lendenen door een helper ondersteunen, en de knieën moeten tegen het lijf gebogen worden: door dusdanige ligging worden de spieren van den buik, van de lendenen, het darmbeen en de dien verklapt. Zit de vrouw op den geboortestoel, zo moet zij de rug tegen de leuning van den stoel ondersteunen, de handen aan de twee armen, of handbedels van den stoel, houden, en de voeten op de aan denzelfde zich bevindende voetbank zetten. Om dat de knieën onder de weeën en het persen sterk beëven, moet de lijderes zich, hoedanig de ligging ook zij, door een helpende hand, in de vlaag, laten vasthouden. De beste vorm van eenen geboortestoel, of een kunstbed, is die, welke door den Heer Professor T.EIN, een der beroemde Verloskundigen in Duitsland, is uitgevonden: zie zijn korte beschrijving van een nieuw geboortestoel en bed: om een goed begrip van beiden te hebben, zigt u dezelven, op de eerste Plaat-achter dit werk, in zijn geheel voorgesteld. Zodanig het hoofd door de weeën in de scheede is gebracht, dat het door de twee leden van de wijsvinger gevoeld kan worden, is het tijd, om de vrouw in de ligging, tot de verlossing dienstig, te brengen. Nu moet men de vrouw, als er geen tegen-aanwijzing heeft, laten verkiezen, in welke ligging zij baaren wil; 't best is op de linkerzijde, om dat het gemakkelijk voor de helpende hand is; doch in de ligging en natuurlijke geboorte is de ligging bijna hetzelfde. 