title: Algemeene Kerkelijke geschiedenis der Christenen : Met plaaten
creator: Hamelsveld, Ijsbrand van
text: ..’ in sa LAIEN RN PU: j) Ijpe N Tri gt peter ER SEEHRERR ip: Lu ” FH ‚af ARTE 2 ri. u BBar eg Be TT EI EU 07° U 208 rr R | Sub .. (Vervolgd door A. lisprand van Hamelsveld, Annaeus Ijpeij tenen. N) Tl "u NER VEINZUNRE! 2 = aD) I K) Rn O & &n ab) = z . Fa E 27 eb) = eb) eb) = nb) < der Ch L I ıgıtız zet edb JY er OO gle % G EMEENE KERKELIKE GESCHIEDENIS, DER CHIRISTENEN. Digitized by Google ALLG E MEENE KER KELIKE GESCHIEDENIS, DER CHR ISTENEN, DOOR IJSBRAND van HAMELSVELD. ELFDE DEEL MET PLAATEN. EEK FERRARI IEEERSERER 3 TE HAARLEM Bjj FRANCOIS BOHN, MDCCccv IN Hd O U D ELFDE DEEL. DER DE DBOER Bevattende het derde tijdperk; van de regeering van den Keizer Konstantyn ‚den Grooten, in het begin der vierde eeuw, tot de opkomst var MOHAMMED, in de zevende ecuWw, VERVOLG VAN HET VEERTIENDE HOOFDSTURK Toeftand var den Chtistehjken Godsdienst,, en Godsdienstleere. — Voortgang der oude Gods» - dienst - twisten met de Ariänen , Semi-Pelagiä» nen enz. Nieuwe twisten; NESTORIUS, EU- TycuEs, Mönopiiyfiten,enz °. . Blade. ı. V-IERDE BOEK. Beyitiende het vierde tijdperk5 van de opkomst var Mo- HAMMED „ in de zevende ceuw, tot het begin der kruis- togten, of het Pausfchap van crEGoRIUs VII, in de elfde eeuw. EER- INHODUD. EERSTE AFDEELINO, Van de opkomst varı MOHAMMED , tot den dood van KAREL den Grooten, van hıt jaar 622 tot 814, EERSTE 'HOOFDSTUK Korte fchets der Wereldlijke Gefchiedenis , var MOHAMMED, tot den dood van KAREL den Grooten. . . . . Bladz, 146, TWEEDE 'HOOFDSTURK Staat der Geleerdheid, en voornaamfte Schrij- vers, e : oo“ e » Bladz, 163. j DERDE HOOFDSTUR Uirbreiding van het Christendom. Bekeering van Heidenfche Volken, Staat der Jooden. MUHANMED en zijn Godsdienst, 5 Bladz. aor, VIERDE HOOFDBSTUR Toeftand der Geesrelkheid. Bisfchoppen. Monniken „ Kanunniken. Roomfche Bis- fehoppen, eo . . . . Bladz. 3554 KER» KERKELIJKE GESCHIEDENIS. DERDEDBOEK BEVATTENDE HET DERDE TYDPERK } VAN DE REGEERING VAN DEN KEIZER KONSTANTYN DEN GRO®TEN, IN HET BEGIN DER VIERDE EEUW, TOT DE OPKOMST VAN MOHAM= "MED, IN DE ZEVENDE 'EEUW VERVOLG VAN HET VEERTIENDE HOOFDSTUKE. Toefand yan den Christelijken Godsdienst , en Gods- dienstleere. WVoortgang der oude Godsdienst-twis« ten met de Ariänen, Semi- Pelagiänen enz. Nieuwe twisten; Nestorius, Eutyches, 270- nophyfiten enz. H: gevoelen , hetwelk men aan NESTORIUS tO&- fchreef, en als Ketterij in hem veröordeelde, on- ul BOER XV voorzichtig tegengefproken, en met te verregaande Hoofäfl, drift beftreden , gaf wel dra aanleiding tot een ander na C. G. daar tegen overftaand gevoelen, hetwelk naar - Eu- aar 476, tot 622, TYCHES genoemd, en in hem, als Ketterij veröore —— deeld is geworden. | XI. DEEL. A Fer 2 KERKELIKE IM _ Eer wij echter daar.van, en van de menigvuldige Kıv en heillooze twisten'," welke daar op gevolgd zijn, Hoofdft. en zoo vele ergerlijke tooneelen hebben opgeleverd , na C. G. fpreken, willen wij hier, cyrıLLus, den beftrljder Jar n en vervolger van NESTORIUS, wat nader leeren ken- — jen, te meer.omdat hij, niet zonder reden, zich de befchuldiging heeft op den hals gehaald, dat hij, met al zijnen ijver voor de regtzinnigheid‘, in der daad, dezeifde gevoelens als EUTYCHES ;heeft- ge- koefterd en voorgeftaan, Berichten CYRILLUS zag het levenslicht te PEN in Mantel het laatfte gedeelte der IVde eeuw, ‚De Bisfchop de fchrif- THEOFILUS (*) was zijn Oom, zijn. Moeders Broe- ... der, geliik men gemeenlijk gelooft, of zijn Vaders van Alex. Broeder,, gelijk een later Schrijver (+) uitdruklijk andıd. zegt. Hij werd, geliik hij zelf meldt ($), van jongs af in de Heilige Schrift onderwezen, door rechtzinnige en heilige vaderen. Onzeker is het, of hij een Monnik, en. wel dezelfde Monnik cyRıLLus geweest zij, wien ısıporus van Pelufum (**) ver- wijt, dat hij zelfs in de, Woeftijn zich door gedach- ten aan de fteden ontrustte. Dit is zekerder, dat hij in het jaar 403 tegenwoordig was bij de Kerkver- gadering op den Eik bij Chalcedon, op welke zijn | Oom (*) Men zie van dezen hatelijken vervolger vancury- sostomus ons VIde Dee/, Bladz. 360. en volgg. (}) nıcEepuor. Hist. Eceles. L. XIV. C. 35. (5) Act. V. Concil, Ephes. ap. narpun Tom. I, Case: pag. 1496. (**) Libr. I. Epist. 25. pag. 5 GESCHIEDENIS. 4 Oom THEOFILUS de afzetting van CHRYSOSTOoMuUsS III bewerkte (*). | BOEK a. | . XIV Na het overlijden van THEOFILUS, in het jaat Hoofdfl, 412, werd CYRILLUS tot deszelfs Opvolger verko- ta C. G. zen, wien hij ook getrouw navolgde in het uitbrei- = a den varı zijn gezag, hetwelk door de volgende Bis- fchoppen var Alexandriö fteeds meer werd uitge- . _. breid, daar zij in alles naar eene opperheerfchappij zycorı- ftonden, juist gelijk de‘ Roomfche Bisfchoppen de- LU: op. den, zegt SOCRATES (}). Het eerste, hetwelk cy He RILLus deed, was, dat hij alle de Kerken der No: uit Alex- yatiänen te Alexandrie deed fluiten, en hunnen Zinevil Bisfchop deszelfs geheele bezitting ontnam. In het andfch«p jaar 413 verdreef hij de Joden wit Alexandriö ($), ee waar over zich de Stadhouder ORESTES, gelijk OVer der orrs- ‚andere ondernemingen van CYRILLUS,ZOO zeer belg- TEs en. de „ dat ziin haat tegen denzelven onverzoenliik. werd, te meer, toen kort daar na 300 Monniken wit het Nisrisch Gebergte, even als die, welke THEOFILUS tegen DIioskorus en zijne Broederen eens ophitfte (**), tot onderfteuning van CYRILLUS te Alexandriö kwamen. Dezen fcholden ORESTES openlijk voor een Afgodendienaar en Heiden, en als hi) hun toeriep, dat hij een Christen en door AT- ıcus, Bisfchop van Konjlantinopolen „ gedoopt was, (*) Synodic. C. 56. et in Lupi Epistt. Patr. T. I. Ep. 56. p. 131. Vergel. Vi Dee/, Bladz. 384: (+) Hist. Eccles. Libr. VII. Cap. 7, ı1s ($) Vergelijk Deel V. Bladz. 124 (**) Zie Deel VI. Blade. 372. Aa II BOER XIV Hoofdft. naC.G. Jaar 476. tot 622. 4 KERKELIKE was, wierp hem den var deze Monniken, AMMOR genoemd, met een’ fteen tegen het hoofd, dat het bioed ’er uit gudfte, Het volk greep dezen Monnik, wien de Stadhouder ter dood liet brengen. Deze en de Bisfchop cyrıLLus gaven beiden, elk op zijne wijze, berigt var. het gebeurde aan het Keizerlijke Hof. cyrıLLus eischte het lijk op, en liet het in de Kerk begraven; hij noemde AMMON THAUMASIUS, den verwonderlijken,, en gebood zelfs, dat men hem als Marselaar zou erkennen, omdat hij voor den Godsdienst geftreden had. Doch dewijl verftandige Christenen deze buitenfporigheden ten hoogften af- keurden, bedekte hij dit tooneel allengs met ftilzwij- gen (*).- Wij hebben ook reeds verhaald (+), dat CYRILLUS niet buiten vermoeden is gebleven, van deel gehad te hebben aan den moord van de voor treffelijike nyPATIA, in het jaar 415 of 416. Tot dezen twist tusfchen den Stadhouder en den Bis- fchop fchijnt ook de wet betrekking te hebben om- trent de Parabolanen of ziekenoppasfers te Alex- andrie, welke eerst aan den Stadhouder, maar twee jaren later aan den Bisfchop, onderworpen werden ($). CYRILLUS behield ook den haat tegen overlede- nen, welken hij van zijnen Oom als overgeörfd had, bijzonder tegen CHRYSOSTOMUS, wiens onregtvaar- dige afzetting en Kerkelijke regtzinnigheid niet lang na zijn dood door de Bisfchoppen van Konfantino- | - pr (*) SOocRATES /. c. Cap. 14. (+) Vergel. Deel V. Bladz. 148. ($) Zie Deel V. Bladz. 237 , 238. GESCHIEDENIS. 5 polen en Antiöchiö erkend werden, maar waar toe III CYRILLuS niet verftaan wilde, die hem nog fteeds iv met den verrader Jjupas vergeleek (*), en fchoon Hoofdlt. bij eindelijk door ısıporus van Pelufum zich lierna C. G. overreden „ evenwel altijd de afzetting van cary- 4 > sostomus als onberispelijk blecf aanmerken (}). Met meer roem volgde hij zijnen Oom na, in het Zijnepre- houden en rondzenden van Paaschpredikatiön, vol- Qikatien. gens de gewoonte der Alezandrynfche Bisfchop- pen ($); van dezen zijn ’er nog 29 over, welke met het jaar 419 beginnen (#). Behalven dezen hebben wij nog dertien andere preeken (}}), doch, welke niet veel te beduiden hebben. Doch als Schrijver heeft cyRıLLus, in menigte, Zijne grootte , en verfcheidenheid van zijne nagelatene a .. chriften. werken zijnen 00M THEOFILUS ver Overtroffen. On- der zijne Uirlegkundige werken, die alleen vier Fo- lio Deelen uitmaken, ftaan XVII Boeken van de aan- roeping en vereering van God in geest en waarheid voor aan ($$), welke eene allegorifche, myflifche,, en phyfifche verklaring van vele plaatfen uit MOZES Boeken behelzen; zoo fchreef hij nog een ander vrij groot werk, in denzelfden fmaak, hetwelk hij zelf den naam van ferlijke uitleggingen gaf. (TAa- Quea) (***). Drageliiker zijn zijne wirleggingen | over (*) Ep.ad Atticum inter cyrıını Epp.p. 201.7. V.P.Tl, (+) /n Symod. C. 56. ($) Deel VI. Bladz. 462. (**) Homil. de festis Pafchalib. T. V. P. II. 2. 1-350. (4) 2 c. P. 350-417. (SS) Opp. T. 1. p. 1-631. (***) Opp. Tom. 1. P. II. pag. 1-433. A 3 6 KERKELIKE: II over jesamas (*), met welke ziine wisleggingen Sr over de kleine XIL Profeeten veel over&enkomst heb- Hoofan, ben (}); zelfs is het hier merkwaardig, dat hij na C. G. eenmaal den woordelijken zin verdedigt tegen alle- - 470 gorifche uitleggingen ,. fchrijvende over. hossa: —n .„, Men zal ons op geenerlei wijze overreden „ de 3» letter te verwerpen,, de gefchiedenis: als ijdel te „ veröordeelen, en de zaak zelve voor onvoegelijk „, te houden; zoo- als die genen, welke gelooven, „, dat de Profeet GomErR, (eene hoer en hoerekin- „, deren,) niet werkelijk getrouwd hebbe ,„ daar „, toch de Schrift zoo vele omftandigheden daar „ van opgeeft.” Van alle deze uitlegkundige fchrif- ten van cyrıLLus onderfcheidt zich weder zijne nit- legging over de Euangeliegefchiedenis van JoaNNES in AI Boeken, welke echter niet geheel maar van het zevonde en achte Boek enkel ftukken voorhanden zin ($). Deze uitlegging beftaat meer in geheele leerftellige en wederleggende Verhandelingen over Godgeleerde onderwerpen, dan wel in eene door- lopende verklaring der woorden en zaken, hoewel hij hier en daar den zin der woorden opheldert, — De overige l/eerfkellige en wederleggende fchriften van CYRILLUS zijn ook vrij talriik. De meesten derzelven betreffen het Katholijk Geloof varı de Drieöenheid „ en inzonderheid zijn leerftelfel over CHRISTUS. Hier toe behoort zijn werk over de heilige en eenswezige Drietenheid, (u Rı@Xos ran Iy- (*) Commentarior. in ef, Libb. V..T. II. p. 1-920. (t) Opp. T. TIL. 2. 14-870. ($)0pp. T. IV.p. 1-1123. GESCHIEDENIS. > Yndauem megı Tns ayıas xaı ouoscias Teiados ) (*). II Nog zijn ’er zeven gefprekken van CyRILLUS over BOEK de Drieienheid, en twee over de Menschwording Hoofdft. F39 CHRISTUS (+). In de laatfte vaart hij, mer 12C.G. vele bitterheid, tegen NESTORIUS uit; gelijk hij dit m. 7 nog in een ander klein gefchrift doet, (/cholia de | incarnatione Unigeniti) ($), doch waar van flechts een klein gedeelte in het Grieksch overgebleven is (**). Drie aanfpraken over het Geloof aan den Keizer THEoDosıus „ en de Keizerliike Prinfes- fen (}f), en eene wederlegging der lasteringen van NESTORIUS, in vif Boeken ($$), behooren tot den twist met NESTORIUS, gelijk vok zijne twaalf ana- thematismen en derzelver verdediging tegen de Oos- serlingen „ en tegen THEODORETUS 5; ziine veränt- woording aan Keizer THEoDosIus (***), en einde- lik eene verklaring van het Niceen/che Geloof, ge- richt aan verfcheidene Geestelijken en Monniken, waar in hij zoekt te toonen, hoe zeer THEODORUS varı Mopsvestia hetzelve tegenfpreekt (+t}). In de Gefchiedenis der verfchillen over ORTGE- Ziine nes ($$$) zagen wij, dat vele Monniken in Easp: le (*) Opp. Tom. V. P. I. pag. 1-388. (t) Dialogi Opp. Tom. V. Ps I. pag. 388-778. ($) 4. ce. pag. 779-800. (**) Vollediger in Opp. Marit Mercat. P.11.p. 233-241. (tt) 0p2-7.V.P.1l.2. 41. ($$) 0p2.T. VI. 2. 1-143. (**) Opp. Tom. Vl. pag. 241-260. (ttt) Opp. Tom. V. P. II. pag. 174. ($5$) Zie VI Deel, Bladz. 366. A4 ‘ II Antrophomorften waren... Een.aantal derzelyen, die ıy op den Berg Calamon leefden, geloofde nog fteeds, Hoofdn. dat God eene menfchelijke gedaante moest hebben, na C. G.omdat de mensch naar Gods beeld, gefchapen is. Ir 476. CYRILLUS, dit vernemende, fchreef daar over aan CALOSGRIUS, waarfchijnlijk eenen Abt in die Ge- ... westen (*), ook voegde hij bij dezen Brief een ae opftel tegen dit gevoelen, (Liber adverfus Antro- phomorphitas) (1). m. Onder .alle de werken van cyRILLus mag als het U- beste worden aangemerkt zijne verdediging van den 91.1) Rinne ee einen. ine - Se - Msksiideen Christelijken Godsdienst tegen JULIANUS, in tien Boeken ($), van welk werk wij reeds te voren gelproken hebben (**), Zijndood Hoc ergerlijk voorts cyrırrus zich gedragen heb- be, in den twist met NESTORIUS, en de daar mede verbondene verfchillen, heeft ons de Gefchiedenis zeeds verhaald, Deze twisten hielden hem het ove- in het jaar 444 voorviel. Flij liet aan zijne bloedver- wanten groote rjkdommen na, ook liet hij aanzien- Jüke erfmakingen n® aan zijnen Opvolger, dien te- vens bezweerende, om zijne bloedverwanten niet te ontrusten. Maar deze, pIoskorus, vervolgde hen des te meer, en bragt hen, door zijne afpersfingen , | _tot Ep. ad Calos. T, VI. Opp. (1). c. Pag. 366-398. ($) Opp, T. VL. P. I. 2. 1-362. Ook in de u yan JULIANUS, door SPANHEIM uitgegeven, ('*) Zie Deel IV, Bladz. 457. GESCHIEDENIS. 9 tot de uiterfte behoeftigheid, waar over een derze»- IM ven zich bij de Kerkvergadering vau Chalcedon be- YOFK klaagde (*). CYRILLUS heeft na zijne dood den Hoofäft. titel varı de Heilige behouden, enkel om zijnen ijver 12 C. @ voor de regtzinnigheid, en niettegenflaande zijne 1°" 476 handelwijze en daden, welke niets minder dan heir —— lig waren, en welke men met zijnen ‚ijver voor de regtzinnigheid niet kan verfchoonen. Men vindt eene list van alle zijne fchriften bij FABRICIUS (}). .Zi) zijn te Parijs in het jaar 1638 in VII Deelen in Folio in ‚het licht gegeven door J. AUBERT, Ka- nunnik te Zson, en Profesfor te Parys. Wij kunnen, eer wij tot de Gefchiedenis der Zu- Berigten #ychianery overgaan,, cenen anderen Leeräar der in n.ys, Christenen, eenen tijdgenoot van CYRILLUS ,„ niet voorbij gaan, die, hoe zeer ook alle Leeräaren van dit Tijdperk in geleerdheid te boven ftreevende, (hoe- wel hij tevens niet min dan zij, met veel bijgeloof of ligtgeloovigheid bezet was,) en hoe zeer uitinun- tende door zucht tot vrede, echter, wegens zijne vriimoedigheid ,„ naauwlijks den naam van Äeiter heeft kunnen ontgaan, en terwijl cyrıLLus de Hei= Jige genoemd werd, zich met dien van den Zaligen heeft moeten vergenoegen. Zijn gewoone naam is THEODORETUS, ( Qzodwen- Tos,) omdat zijne ouders, volgens supas „ hem als (*) Libellus Athanafii Presbyter. Alexandr. advers. Dioscor, in Act. Concil. Chalcedon. Act. 11I. p. 332, fn HARDUIN Concil. Tom, 11. pag. 406. (t) Biblioth. Gr. Vol. VII. pag. 559-592. As m BOEK Hoofätft. naC.dG. Jaar 476. tot 622. 10 KERKELIKE als een bijzonder gefchenk van G+d befchouwder, maar in de Handfchriften heet hij meermalen rur- ODORITUS, en Zoo fchrijven ook vele nieuwe Schrij vers. Zijn geboortejaar is onzeker; volgens fommi- gen zal hij in het jaar 386, volgens anderen, m het jaar 393, te AntiöchiE geboren ziin. Hij zelf verhaalt van -ziine Moeder veel, hetwelk wonder- baar is, hetweik hij, uit eerbied voor haar en de toenmalige Kluizenaars „ geloofde. Een derzelven genas haar door het teeken des kruis van een on- gemak aan de oogen, en boezemde haar zulken af- keer in van opfchik en vermaak, dat zij van nu af aan, als eene boetelinge, leefde (*). Een ander gaf aan zijne Möeder, die dertien jaren onvrucht- baar geweest was, hoe zeer zijn Vader vele Askee- ten om hunne voorbidding verzocht had, eindelijk de verzekering, dat zij een’ Zoon ter wereld zow brengen, doch onder voorwaarde ,„ dat deze aan God gewijd moest worden (+). Deze omftandig= heden hadden in het vervolg veel invloed op de ge- zindheden van THEODORETUS, gedurende zijn gan fche leven. Als kind werd hij meermalen bij deze heilige mannen gebragt, om hunnen zegen te ont- vangen, een van welken aan zijne Moeder een ftuk van zijnen gordel fchonk , waar mede zij hem, zijn’ Vader, en zich zelve, meermalen van ziekten ge N Men (*) ruronorer. Religios. Hist. C. 9. 7. IH. Opp. P. Il. pag. 1188. (t) Ibid. Cap. 13. pag. 1213. ' ($) 2. c. Cap. 9. pag. 1194. GESCHIEDENIS m Men behoeft zich dus niet te verwonderen, dat If hi) ook naar de volmaaktheden van zoodanige Klui- BOrK zenaars ftreefde „ die in graven, holen, of onder Hooräft. ellendige hutten, van geftotene.natte gerst, of an- mC.G. derszins armoedig onder geftadig vasten en bidden er hi levende, des te meer gezocht, als wonderdoeners - vererd ,„ en algemeen gehoorzaamd werden ,„ hog Zr Von- ee 2 niksieven meer zij zich van de wereld fchenen te verwijderen, Ook werd hij al vroeg naar het Klooster van den Heil. zuprerius bij Antiöchie gezonden, hetwelk hi) lange jaren achter een bijna nooit verliet (*) Echter werd hij gelukkig naar het voorbeeld van de geleerdite Kerkleeräaren onder de Grieken gevormd , en zijne uitmuntende gaven aangekweekt; onder de- ze zijne Onderwijzers noemt hij zelf DIoDorUs van Tarfus, en THEODorus van Mopsvestia,(} ), waar bij wicepnorus ($) ook cHRYsosTomus telt. Men zal het een en ander evenwel kwalijk van een mon- delijk onderwijs kunnen verftaan, maar het in dien zin dienen te nemen, dat THEODORETUS hunne fchriften veräerde, en daar uit zijne bekwaamheden ontleende. Hij was nog in zijne eerfte jeugd, toen hij, hoewel tegen zijne neiging, tot Voorlezer der Germeente aangefteld werd (**). Men. gist, dat hij door den Bisfchop ALEXANDER var Antiöchie tot Diaken is ingewijd geworden. Hij zelf zegt, in ech (*) rrEeopor. Episs. LXXXI. 7. IV. Opp. p. 1140. (+) Epise. XVI. pag. 1078. I. c. ($) Hiss. Eccks. Libr. XIV. Cap. 54. (**) TuEoDoR. Hist. Relig. C, 12. 4. c. 2. 1203. III BOER Hoofätt. naC.G Jaar 476 tot 622 Wordt Bisfchop Po KERKELIKE' een’ zijiner Brieven, dat hij in zijn Klooster 'gebleven. is, tot hij Bisfchop werd (*), en dat hem deze waardigheid tegen zijnen wil is opgedragen. Cyrus of Cyrraus, de Hoofdftad van het Syrisch Landfchap Cyrrhestica, naar den Zufraat toe, twee dagreizen van Antiöchiö, was het Bisdom , hetwelk hem werd toevertrouwd, in het jaar 420 of 423 (}). vanCyrus Dit was eene kleine ftad met weinige arme inwo- ners, doch tot welke evenwel 800 kleinere Gemeen- ten of Kerspels behoorden ($). Nu Bisfchop ge- worden, veränderde THEODORETUS echter niet van levenswijze, dan voor zoo veel volftrekt noodig was, om zijn ambt te kunnen waarnemen; en. hij bemin- de (**) de rust meer, dan velen uit den Monni- kenftand, die geern Kerken regeeren wilden. Na de dood zijner ouderen ‚had hij zijn van hen geörfd vermogen aan de armen uitgedeeld, en ook als Bis- fchop verkoos hij eene vrijwillige armoede; hij bezat geen huis, noch akker, zelfs geene grafplaats (}}). Als hij-in nood was en vervolgd werd, nam hij de gefchenken der Bisfchoppen niet aan, eenen enkelen ‚ uitgezonderd, wiens liefde jegens hem buitengewoon was ($$). Integendeel befteedde hij een groot deel der inkomften van zijne Kerk, tot verfraaijing en . gemak der flad, die hij voorzag van overdekte :gal- lerijen, twee groote bruggen, openbare baden, en | eene (*) Epist. LXXXI. pag: 1140. (tr) Episs. LXXXL CXVIL CAIII. ($) Ep. XXXII. CXIII. (**) Ep. LXXXL (tt) Zp. CXlIL. (85) Zp. CXKIIL. GESCHIEDENIS. 13 «ene waterleiding (*). Men had daar gebrek aan {If kunftenaars, ook deze trok hij ‚naar Cyrus. Onder BIER anderen verzorgde hi; de ftad van geneesheeren (t). Hoofäft. Hij was de voorfpraak voor de inwoners van ziinnaC. G. Kerspel bij de Keizerlüke Bevelhebbers en bij de FT 47% Keizerin PULCHERIA ($). Prijswaardig is zijn ijver, waar mede hij een’ aanzienlijk man van Car- thago, CELESTIACUS, die door de Vandalen alles verloren had, aan zijne vrienden ter onderfteuning aanprees (*). Aan geliijke zeden had’ hij zijue Geestelijkheid gewend. Deze had, gelijk hij, in 25 jaren niets met de regtbanken te doen gehad, en niet het geringfte gefchenk aangenomen ; al het- welk hij ook van zijne huisgerioten zeggen kon (tt). Hij was in het prediken bijzonder ijverig,'niet al- Zijn ijver leen in Cyrus, maar ook in andere Syrifche fteden, e eg z00 Als Antiöchie, Berrhoea enz., predikte hij dik- van Ker- wills ($$). Hij vond in zijn Kerspel eene menigte !°T8. Ariänen, Macedoniänen, en bijzonder Martioniten. Deze allen had hij in het jaar'449 tot de Katholijke Kerk overgebragt, en alleen van de laatite gezindte wel 20,000 gedoopt, niet zonder moeite en zelfs met levensgevaar (***), doch altijd zonder geweld of dwang te gebruiken. Alleen volgens zijn eigen ver- haal, niet zonder wonderen, waar bij men in dezen an- (*) Epist. LXXIX. LXXXI. CXXXVII. (+) Ep. CXIV. CXV. (SD Zp. XLII. XLIIE. (**) Ep. XXIX-XXXVI. (tt) Zp. LXXXL ?. 114% (sg) Ep. LXXV. LXXXL LXXXII (***) Ep. LXXXL CXII CXXV. 14 KERKELIUKE. 111 anders zoo geleerden man den: bijgeloovigen Mon Ken nik ligtelijk herkent. ‚Als .hij - bezig was, met de Hootaft, Ketterii van MARCION in zijn Bisdom .geheel uit te n? C. G roeijen ,.is zijn eigen verhaal (*), nam deze partij ‚Jaar 476. den toevlucht tot de Duivelen, een var welken toı 622, 9 -——— hem ’snachts toeriep: ,„, Waaröm bekriigt gij MAR- 4, CION? wat leed heeft hij u gedaan? houd op 4, hem aan te vechten! anders zult gij ondervinden, 4, welk een goed de rust is; ik zou u al lang 4, omgebragt hebben, als ik niet gezien had, dat u „ een koor varı Martelaren, benevens JaKoB ,” (dit was een vermaard Kluizenaar „ in _wiens leven /PHEODORETUS dit verhaalt,) „;_ U befchermde. ”. Behälven hem werden deze woorden nog gehoord. 1 van een’ vriend, die bij hem fliep,, en nog van an« u deren in zijn huis. Ook begreep hij fpoedig, dat door de Martelaren „ die hem befchermden, een flesch vol olie van dezelven, die bij zijn bed hing, en door den Kluizenaar, deszelfs oude mantel be= doeld was, die onder zijn hoofd lag enz. Doch wij hebben reeds genoeg bijgebragt, om de zwak- heid ook van eenen der grootfte mannen varı dezen tijd kenbaar te maken. Ziine be- Gedurende zijn verblijff in het Klooster te An- ee tiöchiö was hij nader met NESTORIUS, die daar ins geirne geliiks leefde, bekend geworden, evenwel vertoont omrrent hij zich bij de twisten met NESTORIUS, en deszelfs NESTORI- us onregtvaardige behandeling te Zfeze, in het jaar 431, niet zoo zeer een bijzonder vriend van den- (*) Relig. Hist, C. aı, Te III, Opp. P. Il. p. 1243. GESCHIEDENES. 15 denzeiven, als wel, geliik andere Oosterfche Bis- I fchoppen, als een’ billiik verdediger tegen openbaar KIy geweld. In den grond was het hem, even als J0- Hoofdit, ANNES van Antiöchiö, minder te doen om het Icer- 12 C. G. ftelfel van-NESTPRIUS te redden, dan wel, om cy- . u. RILLUS te toonen, dat deszelfs begrippen ver waren —— ‚van regtzinnig te wezen, geliik hij ook verfcheidene fchriften met dat oogmerk opftelde, en in het licht .gaf tegen CYRILLUS, tot dat hij, na vele moeilijk- heden,, genopdzaakt was, zich met hem omtrent ‚het jaar 434 te..bevredigen, gelijk wij in den loop der Nestoriäanfche verfchillen gezien hebben. Het, was derhalven geen wonder, dat: men: hem langen tijd als een Ketter aannıerkte ,„ \waar voor hem ook drie algemeene Kerkvergaderingen verklaard hebben, alhoewel de Kerkvergadering van Chalcedon hem in ziüjne eere herfteld heeft; te meer werd TuE- ODORETUS zwart gemaakt, omdat hij, niettegenftaan- de zijne bevrediging, niet alles wilde goedkeuren,, wat CyrıLLus’ dacht, fchreefien leerde.: Als der- halven, deze Patriärch en zijn vriend PRoOCLUS. te Konflantinopolen ook de fchriften van den overlede- nen THEODORUS van Mopsvestia veröordeeld wilden hebben, onder- voorwendzel, dat dezelve de.brof belielsden van de Ketterijen van NESTORIUS, redde hij met anderen de eer van dezen ziinen leermeester tegen CYRILLUS, in een biizonder. Boek, hetwelk niet zonder hevigheid gefchreven is (*). GAR» NIER (*) Men heeft ’er. eenige flukken van in Concil. Con- fantin. 1. Col. V. in Hard. T, Ul. Coneil. pP. 106%. ® mm BorR XIV Hoofäll. nıC.G. -Jaar 476. tot 622. '16 KERKELITIKE ‘NIER (*) heeft vergeefs uit LIBERATUS (}) zoeken te bewijzen, dat hij het hoofd van eene gezindte geweest zal zijn, welke omdat zij geen hoofd etkende, Acephali zal genoemd zijn, maar waarfchijnlijk heeft hier eene verwarring plaats met gene Zutychiäan- — /che partij van .dezen naam, Hijwordde Tot ongeluk van THEODORETUS en de geheele door nI- OSKORUS vervolgd. Oosterfche Kerk, was pfoskorus, nog flechter dan CYRILLUS, denzelven in het Bisdom var Alexan- dri& opgevolgd. Deze hield zich door THEODORE- zus beledigd, omdat deze eenen Sijnodalen Brief van den Bisfchop van Konfantinopolen ondertekend had, beweerende , dat de regten derBisfchoppen van Antiö- ‚chiten Alexandriö daar door waren gefchonden ($). Hier kwamen zedert het jaar 448 de nieuwe twis- ten bij met EUTYCHES, tegen wien THEODORETUS zich met andere Oosterfche Bisfchoppen verze:*eden. . DIOSKORUS, die veel invloed ten Hove had, bragt ‚te weeg, dat THEODORETUS in het jaar 448 bevel kreeg, zich niet van Cyras te verwijderen ; alzoö men hem. bij den Keizer befchuldigd had, dat hij meermalen Symoden of Kerkvergaderingen te Antiö- chi& hield, en onrust ftookte (**). Naderhand er- kende THEoDosıus zelf (}}), dat hij hem niet li | ” | den (*) DefideTheod. Disf.1.p. 169. T.V.P. 1.2.169. Theod. (+) Breviar. C. 9. in Lass, Concil. T. V. p. 751. ($) TuEonor. Er. LXXXVI. 7. IV. Opp. p. 1157, ("") Lc. Ep. LXXIX, LXXXI. (+t) Zp. ad Dioscor. Alexandr. in det. Concil. Chal- ced. T. II. Hard. p. 80. ; GESCHIEDENTS. 17 den . mogt, omdat hij tegen cyrıLLus gefchreven 1 had. THEODORETUS gehoorzaamde , maar. verdedig- XIV de zich tevens: vrijmoedig .in. Brieven aan ‚de voor Hoofdfty naamfte Staatsdienaren (*), en verzocht zich voor aC.G. eene vergadering van Bisfchoppen en kundige Ovei- rg heidsperfonen te mogen veräntwoordens, Te. voren —n.., had hij.reeds ‚aan DIoskorus. gefchreven, en hem zijne overöenftemming in het geloof met cyriLLus herinnerd: (+), maar deze noemde hem : desniette- genftaande een’ Nestoriäan, en fprak het Banvonnis openliik voor de Gemeente te Mexandriö tegen hem uit.. De veröordeeling van EUTYCHES, Op: eeue Kerkvergadering te Konfantinopolen, in het jaar 448, verhinderde DIoskorus ook niet, om hem op de beruchte vergadering te Zfeze, ın het jaar 449; als een’ Ketter van: zijn“Bisdom te Iaten: ontzet- ten (8). Thans keerde zich THEODORETUS, dien men zelfs met ballingfchap dreigde (**), aan den Roomfchen Bisichop LEO, verzoekende, dat did zich . ‚zijnezaak aantrekken wilde (+}),te gelijk metdeWes- terfche Bisfchoppen ($$). Ondertusfchen werd hi, gelijk bij verlangd had, in een Klooster bij _Apamea gebannen (***), alwaar men zelfs fchijnt verboden te hebben, hem de noodige behoeften toe te rei ken (f}}), evenwel ontbrak het hem .nergens aan, j ee . en C*) Ep. LXXIX-LXXXIT. (4) Ep: LXXKVI. ($) «fer: Synod. Ephes. latrocin. ap; narwuın Tem: Il: pag. 71. (**) Er. CXVI. (H}) Zp-.CXIU. (85) Ep. CKIK. (**) Ep. CXLVI. (HP) Ep. CAL.. XI. DeEL. B 18 KERKELIKE Im: en hij zou in avervioed hebben kunnen leven, it SIv dien hij alle hem aangebodene -gefchenken had wik- len aannemen (*).. Zelf vervolgd en mishandeld , na C. G.had hij ook nog fterkte genoeg, om ‘anderen tot Jmar au ftandvastigheid op te wekken. (}). Onvoorziens veränderde de gefteldheid van het A Are Hof ten zijnen voordeele. THEODosıus overleed in enfterft, het jaar 450, en zijn Zuster PULCHERM , als ook haar Gemaal MARCIANUS, wien zij. het Keizerdom bezorgde , begunftigden de laatstgehoudene vergade- ring van Zfeze in geenen deele. Zij gaven aan de Bisfchoppen, die door hetzelve afgezet waren, der- zelver vrijheid weder, alhocwel zij eerst door eene nieuwe vergadering herfteld moesten worden; om welke THEODORETUS den Keizer verzocht,, dewijl hij ze als noodzaaklijk voor den vrede der Kerke befchouwde ($). Zij werd ook in het jaar 7351 dadelijk te Chalcedon gehouden. THEODORETUS verfcheen op dezelve, ceerst ‚als befchuldiger van DIOSKORUS, maar werd eindelijk in zijne regten her ftell; waar bij hij zich 'gefchikter gedroeg dan de Kerkvergadering zelve. Hij verzocht meermalen „ zich voor de vergadering te mogen veräutwoorden „ maar de Bisfchoppen fehreeuwden : „, Vervloek 9, NESTORIUS, züne leere, em aanhangers!” Ver geefs hield hij hun voor, dat het hem minder om zijn Bisdom dan om eereredding tegen den laster te doen was. Zij herhaalden hunnen eisch met om \ | (tum (*) Ep. CXXII. (+) Ep. CXXIL. ($) Zp. CXXXVIL CXXXVIIL. GESCHIEDENIS, 1) Auimigheid, @n begonnen zeifs te roepen‘ ;, Hif 1m ;, is zeif een Ketter!; een- Nessoriäan! weg: met: re s, den Ketter! ” TEköporerbs. week emdelfk Hoofaft, voor dir getier, en fprak ‘het anathema wit over 12'C. G., NESTORIUS, en Over elk, die mArıA geene Moeder Ir 26 Gods noemde, of -die den Eeniggeborenen in twer Zoonen deeide. Tevens verklaarde -hij, ‚dat hi; de Geloofsuitfpraak der Kerkvergädefing ett den Brief“ van den Bisfchop ıgo aan haar onderteekend "had, en zeide toen tegen de Bisfchoppent vaart’ wet! waar wit men niet omwaarfchljeliik °befloten heeft, dat hij aan deze-'onftuimige vergadering zün ‘onge- #oegen heeft willen aanduiden.-- Maar ntı fchreeuws de men hem gehkikwenfchingen toe, en 'prees ever 200 luid den Bisfehop rEo, die hem reeds te voren in ziine Kerkgemeenfchap aangenomen en’ önfchuldig Yerklaard had (*). Leo vermaande hem kort daaf na, dät hij tot dankbaarheid- voor het gunftig ovor+ deel, hetwelk de ‚Apostolifche Stoel, door de "zörg: yanı den Apostel PErrus, over hem geveld had, met hem zot tmedewerken, tot uitroeijimg der‘ beide jongfte Ketterijin (+). Naar alle waarfchünlijkheid overleed THEODORETUS in het jaar 457, of’ kort daar na, zoo als GEnnNADLUS ($) te kennen geefty met zijne dood hielden evenwel de bewegingen ovef zijne regtzinnigheid niet op; zijue nagedachtenis werd (*)’Aect: Coneit. Chalced. Act. VIH. Paz: = Tom: 2}. ConciHl. HARDUN. | .Ct) Leo M. Epist. CRX. Tom: 1. Aura pas. 121% ($) De Jiris IHufr. Cop. 8 Ba Zijne fchriften. no KERKELYKE werd nog lang naderhand , zelfs van meer dan &dne partij,- mishandeld.. Niet, alleen, dat de Zurychiö- nen, wier voornaamfte tegenftreever hij geweest » was, hem, op twee varı hunne Kerkvergaderin Taar 176. .. >, nem, Op a ga geny tot 622. in de jaren 499 en zı2 in den Ban_deden (*), maar ook betrok hem cen deel der Äathelijken zelven, in den fchandelijken ‚twist, de tribus. capi- tulis, welken wij vervolgens befchrijven zullen. THEODORETUS heeft ondertusfchen eenen vasten roem. verworven, door zijne fchriften (t). De tal- rijkften zijn zijge uitlegkundige fchriften, welke hem eene aanzienlijke plaats onder de Leeräaren - der ou- de Kerk bezorgd hebben. Sommige Bijbelboeken, behandelde hij, bij wijze van vragen,: @yer moeije-, lijke „plaatzen en duifterheden ,„ welke hij voorftelt en oplost; dus behandelt hij de Boeken var MOZES,„ Josua, de ‚Rigteren en Ruth, in &&n. werk, Eıs 78 amoga runs Isias yexdns, ook Questiones in Oc- sateuchum. genoemd -($). Meestäl bepaalt hij zich, tot den woordenlijken zin, dien hij niet ongelukkig ontyouwt, en flechts zelden mengt hij allegoriiche , tie "C*) vıcr. Tun. in Chron, ad ann. 499. et MARCELL- Chron. ad a. 512. (+) in zijne Brieven heeft hij velen vaıı dezelven zeif genoemd, z00 ook’ GENNADIUS , FOTIUS heeft ?er-ver- fcheidene in zijne Bibliorheek oordeelkundig behandeld , en NICEFORUS CALLISTUS (H. E. XIV.54) die genoemd, welke hij kende. Opzettelijk heeft van dezelven gehban- deld Garnier Disf. 1. de Seriptis Theodoreti. ($) Tom. I. Opp. Part, I. p. 1-352. GESCHIEDENIS. or &fpifche, of zedelijke toepasfingen in. — Op geliike IM’ wijze heeft hij ook de’ Boeken der Koningen, waar BOEK xIV onder ook die van samuEL begrepen zijn, en der Hoofäfl. Chronicken , behandeld‘(* ') — Over de Pfalmen m C.G. heeft hij eene volledige verklaring nagelaten (}). — I 2 Züne Uitlegging van het Foogelied ($) heeft ver — moeden verwekt vän onöchtheid, maar is van ande- fen als een echt werk va THEODORETUS verde- digd. In dezelve blijft hij bij eene geheimzinnige üitlegging van dit Lied, alhoewel zijn leermeester THEODORUS eenen anderen weg had: ingeflagen. — Van zijne Uitlegging der Profeeten zijn’ van die van JESAIA ‚flechts üittrekfels overig (**), maar die van JEREMIA, EZECHIEL, DANIEL, en de XII Kleine Profeeten, benevens het Boek” Baruch (44), zijn vollediger bewaard.. — ÖOnder. zijne Uitlegkundige fchriften munten bijzönder uit zijne Jerklaringen en Ophelderingen der Brieven van pauLus ($$). "Op- merklijk is hier de vervalfching van zijne uitlegging van ı Cor. UI. 1315, omdat hij op die plaats niets gewaagd heeft van een Vagevuur, waar tegen ‘men weggedaan heeft eene verklaring over Ga/. II. waar paucus eene beftraffing meldt, door hem aan pe- TRUS gegeven. Welke VRNERC Inge waarfchijnlijke #3 Opp. a LP.L Dag. 353-600. Ct) Obp. Tom. I. P. Il. p. 601-1586. ($) Opp- Tom. Il. P. I. pag. 1.164. (*) Opp. Tom. I. P. I. p. 165-402. (tt) Opp. 1. c. P. 403-668. .P.. II. # 669.1694. ($$) Opp. Tom. 111. P. I. 2ag. 1-718. B3 mM KERKELDREO afkomllig zijn van. later Griekfche: Affghrjvers: im Italiö, die den Paus waren toegedaan.; Na deze Uiriegkundige fchriften, komen ‚züne ? XVH Kerkredenen over de Foorzienigheid. in: aaıı+ “merking (*,), ‚die met geene geringe,.kennis :der “Natpurkunde, zeer leerzaam „ in -eenen .beyallig .wel« fpsekenden fijl. zijn opgefteld. ‚THEODpRETUS. ber handelde dit onderwerp pok in een ander. Deel zijuer fchriften, doch ‚met een bijzonder oag. op ;de Iker- ftelfels der Griekfehe Wijsgeeren ayer de. Goddelike Voorzienigheid , hij gaf hetzelve, den tijtels .Gens= zing der Griekfche,, ( of. Heiden/che,) krankheden z ook Zrkentenis ‚der Euangelie-wagrheid. vit de Wijsgeerte der Grieken, ( "ErAyuınav Iegamevlun zadnunlar, H 'Euayyarızıg mAnduag EE tAAmung Piroaadıas erıywess) (+). — ‚Tegen de Koetters heeft hij veel meer- gefchreven, tegen-- welken zijn vistrekfel van Ketterfche Fabelen ;in: het. gemeen gerigt is ($). Onbegrüpeljk is.;in. dit.werk de plaats, waar hij tegen .NESTORWS ,;wel eer zijn vriend, 200, verbazend uitvaart, ‚als een’ werktuig des Duivels, een: [chijaheiligen trotschäart,, die ‚zieh yan zijine hooge waardigheid alleen ‘daar. toe bediend heeft, om eene voor laug bedachte lasiering tegen den Eeniggeborenen unit te breiden; de leere der Apostelen en van alle regtzinnigen.te beftrjden, en de geheele wereld te ontrustenz men. kan van deze (*) Tom. IV. Opp. pag.. 482-686, e (t) Opp. Tom. IV. pag. 689-104 00° ($) Tom. IV. Opp N 3 GESCHIEDENIS. 23 Bevigheid naauwlijks eenige andere reden geven, dan IM dat ’THEODORETUS Zich al te zeer gefchikt hebbe re naar de gefteldheid zijner tijden en tijdgenooten. Hoofdt. ‘* Dit zelfde Hoofdftuk is nog afzonderliik en meer maC.G. witgebreid. voor handen (*), doch misfchien is de, JtAT 476 ze uitbreiding het werk van eenen ijveraar, die aan eh de regtzinnigheid van THEODORETUS dezen dienst heeft willen bewijzen. Van zijne Wederlegging der XI Banvioeken van cyriLLus is reeds gefproken; maar dan zijn ’er nog zeven ge/prekken van hem, de drie eerften over -de Heilige Drie&enheid tegen de Ansmoein, het vierde en vijfde tegen de : Mare- doniänen, en de beide hatten tegen de Apollinaris« ten. |Nog gewaagt roTıus (}) vaıı XXVII Boeken varı THEODORETUS, tegen Ketterfche leeringen, van welken men niet met zekerheid kan zeggen „ hoe yeel ’er van overig is. — Zekerder behoort aan hem een leerftellig wederlesgend gefchrift, hetwelk hij Egansns, (200 heet de Ketter naar het door bije Öragen . zamengebedelde, wegens de wijze van het ontftaan var het Kettersch Leerftelfel, ) als ook #0- AuyoePos, (naar de menigerleije gedaanten, welke de Ketters aannemen,) genoemd heeft ($). Dit ftuk is wel voor het uitberften der Zuzychtänery, waarfchinlijk tusfchen de jaren 444 en 447 opge- fteld, maar evenwel tegen dezelve gerigt, omdat men reeds in de un YEISlNlER, bijzon- der (*) Zib. contra Nestor. 1ne00: T.IV. Opp.p. 1041-1053; (+) Cod. LXVI. pag. 32. (5) Opp. Tom. IV. pag. 1-279. B4 24 KERKELIERKRE: der toen cyrıLLus te zeer op de 'tegenovergeftelde zijde fcheen te hellen, die zelfde -leerftellingen ‚aan, , tastte, welke naderhand den naam_van ‚Zutychiäane 3. fche. gekregen hebben. Dit gefchrift. is: in_drie ge- „, Jarekken afgedeeld. ‘Her eerfie, waar. aan .hij het “ opfchrift Areerlos, de onveränderlijke, geeft „ber wüst, dat de Godheid des eeniggeborenen. Zoons, ortveränderliik is; het tweede, "Aruyıulas „.de onyver- mengde, leert, dat de verdeniging der Godheif er Menschheid in curısTus, zonder. vermenging,. ge fchied zij; maar in het derde, "ArzIus, de. onlijs delijke, wardt aangetoond „ dat.de Godheid des Verlosfers niet geleden heeft., Ijverige. aanhangers van OYRILLUuS vermoedende, dat THEODORETUS met deze gefprekken bijzonder dezen Patriärch van Alex, andri& in het oog had gehad, bragten het z00 ver, dat Keizer TnEovosıus in de jaren.447 am 448 door twee wetten (*), deze en andere. fchriften ya THEODORETUS, tegen. het Geloof te Nice? en te: Zfeze, als ook tegen cyrıLLusy gebood te ver« branden en te vernietigen. MARCIANUS. trok echter deze ‚wetten weder in (f). De twee gefchiedkundige werken. van THRODOR = Tus, zine Äerkelijke Gefchiedenis, en zijne door. bem zoo. genoemde. Godsdienflige . Gefchiedenis., ende (Sala , 2 zija van verfehjllende waar- . de; ..c* ) In Act. Concil. Chalced: P. III. in warn. Concil, Tom. U. gannerı Disf; IL de libris Theodoreti - T. V, Opp. P. I. pag. 385. (t) Zbid. pag. 676. ap. HARDUIN. GESCHIEDENIS. 9. I) de, geljk wij reeds meermalen gezegd hebben (*)! II Ook ziine Brieven bevatten fchatbare bijdragen tor XV de Kerkgefchiedenis van zijnen tijd. NICEFORUS (}) Hoofdf. las in-de XlVde eeuw.nog meer dan 500 van :zijne'na’ C.G. Brieven, welken hij wegens den fierljken ftijl roemt. Jar ge Thans maken zij, naar de verzameling van GAR- NIER ($), een getal: van 181 uit. Nog zijn'’er - verfcheidene:Brokftukken uit verlorene fchriften var dezen Bisfchop voor handen. Een dergelijk- heeft FOTIus bewaard (**) uit ziine vijf Kerkredenen to Jof van CHRYSOSTOMUS , nog. anderen’ vindt men in de uitgave yan zijne werken (}}).: Zijn Boek reger de Foden, ziin geheimzinnig, (myfick,) werk, of verklaring ya de verborgenheden des Geloofs, en eenige anderen van zijne ie, zijn geheel ver- loren geraäkt. De Fefuit jac. sırmonn bezorgde, in din ou“ „ Uirgave derdom van 83 jaren, eene uitgave. van zijue wer. Ziner k i h . werken, ken te Parys 1642 in IV Deelen in Folio. Hier bij voegde een ander efuit, JOAN GARNIER, ten vijfde Deel, waar in hij ook: vijf. verhandelingen wilde plaatzen, over het leven, de fchriften, em het geloof van THEODORETUS, ook over de twis- ten, in welken hij ingewikkeld is geweest,,' en. ders zelver gevolgen,: zelfs na zijne »dood, Dit (*) Ziel Deel, Inl. Bl. XLVIII. en Dee/ V. Bl. 221, (t) His. "Eeeles. L. XIV. Cap. 54. . ($) Opp. Tom. .1V. pag. 1060-1394. (**) Cod. CCLRXII. pag. 1513. (tt) Tom. NV. P. I fa - 3 sa KERKELITKE:; m Deel. werd, wegens het tusfcherikomend overlijden um van GARNIER, door JOAN HARDUIN te Parys: 1684 Höofdi, uitgegeven, “De laatfte'en beste uitgave: der werken na C. G. van: THEODORETUÜS is van den Hoogleeräär sCHUL* Tar-476: zu, te Halle. 1769-1774, in V Deelen, IX flukken in. gr. Octavo. Overgang , Van .THEODORETUS, dien men den Taatlten Ge or deDe erden en verdienfteliiken Godgeleerden der -Oude nis der Griekfche Kerk genoemd heeft, die door eene man Eurychl= neliike en redelike behandeling de waarde der Heil. twisten. Schrift, welke al meer en meer begon te wijken voor ..het gezag der Kerkvaderen, heeft :pogen te handhaven, is de overgang ligt tot de befchouwing van de twisten over de leerftellingen vaı EUTY* euRs;- welke THEODORETUS reeds’ voor derzelver uitberfting in een opzettelijk daar toe gefchreven ftuk .behandeld en wederlegd had; te weten, lang voor _ dat EUTYCHES te voorichijn trad, hadden de Kerk- _ vaders ziine hoofdftelling, dat curıstus flechts dene »atuur hebbe, dan onäangevochten, dan met tegen- fpraak „ voorgedragen.(*), cyrırrus, had, door zijie.hevige . tegenfpraak: van NESTORIUS, tot een ander uiterfte vervallen‘, door zijne: uitdrukkingert van. eene.natuurlijke verdeniging, van dene natuur ; ‘van het geheel...wegnemen. varı het onder/cheid s (Biasasıs,) tusfchen de beide naturen enz., zich de befchuldiging var Ketterij-bij velen op den hals | | gr (*) cum. auc. saLıs de Eutychlanismo ante Euty- ehen, five de Eutychianismt vere ac falfo Juspectis trac- tatus biflericus et theologieus etc. Wolfenbutt:1723. 410 GESCHIEDENIS. 7 gehaald, en zelfs: zijne latere verdedigers zijn ver» Ir gen, hoe hem vrij te fpreken; zoodat men, met erg reden, de onregtvaardigheid van die tijden mag be- yoofdff. wonderen ,„ die in cyrıLLus. lieten doorgaan, wat m C. G. men aan RUTYCHES te_ergften duidd. De ver- e- a fehillen met dezen waren zoo ingewikkeld, ‘werden met zoo vele. woede. voortgezet, zoo zeer verme- gigvuldigd, hoewel hij zeif fchielijk. het tooneel ver- liet ,„ dat men noodig heeft , :met. waLcaH „ in dezelve de verfchillende tijdperken te onderfcheiden. . Het eerite tijdperk ‚bepaalt zich 'tusfchen. het jaar 448, tot het einde der-.Kerkvergadering van Chalcedon;, die een beflisfend oordeel uitfprak, ia het jaar 451; Het tweede : tiijdperk eindigt met het veräenigings» woorfchrift, van:den Keizer zENO , in het jaar 482, gedurende herweik deze aanhang zich fterk uitbreid- de, onder den naam van Monophyfiten. In het derde Tijdvak, tot aan de regeering van Keizer Jus» TINIANUS, in het jaar 527, fcheidde zich dezelve in verfcheidene, kleinere aanhangen, die; of uit af» keer tegen 'eehe verbindtenis met de Aarholijken ont» fionden , zoo als de Acephalis; of: wit nieüwe twist« vragen, waarömtrent zij zelve ondens waren, zoa als de Aphthardoceten, Phthartolatren, en Agnods sen. | Met het vierde Tijdperk ,:hetwelk zich tot het einde van dat Tijdvak uitftrekt, hetwelk wij mu be= fchriiven, verkreeg de Monophyfitifche partij; hare vastigheid, en wordt federt Fakobiten genoemd. Nicur we pogingen der Katholijken, tot verzoening, mis- Jukten, en ftrooiden nieuwe zaden van gekijf; waar van de twist. de zribus Capisulis en de vijfde alge- MER 8 .KERKEUISIKE I meene Kerkvergadering ‘voorbeelden 'gavei; ja, een ei nieuwe. partij; der Trisheiten vertmeerderde nog de Hoofdf. Onfusten van we£rskanten. Zelfs hielden’ deze twis- na C. G. ten’met de VIlde eeuw nog niet op,‘wanneer zeifs ei nn een nieuwe tak van Zurychiänery., ‘de 'Monotheliti=- —— /ihe, te. voorfchiin kwam, doch de grondkiemen “van dezelve vindt.men’ook'reeds in dit Tijdvak.- EUTYCHES .- EUTNCHES: was een oud Archimandriet, of 'Abt yaıı ..een. Klooster‘. dicht - bij 'Konfantinopolen „- en tevens Ouderling, die zich reeds in de eerfte jaren der Nestoriäanfche twisten tegen- zijnen- Parriärch: yerklaard had, en een ijverig- vriend‘ van CYRIL= LUS was. LEO de.Groste fchrijft van hem (*), dat hij.zoo onkundig was, dat hij het begin der. Apostolifche Geloofsbelijdenis -. niet kon begrijpen , ‚aan deze domheid fchreef men het- in later tijd toe, dat hij, door het tegenfpreken van NESTORIUS, in een ander uiterfte gevallen ziy, maar zoodanige 'uit- . drukkingen in het fchrijven van LEo ftaan gelijk mer die,:welke ELAvIAanus irisgelijks van EUTYCHES ga bruikte (+): dat Aij var den baren Duivel bezeten‘ was..' De een en’ ünder waren’ geflagene vijänden: van EUTYCHES, die wel niet geleerd, dat; kan men: bui« tendien bij de Monniken van dezen tijd.niet zoeken 5 maar nogtans van het.aängenomen leerftelfel, en in de fchriften der Kerkvaderen. vriji kundig was, gelijk uit- ziijne nog voor handen zijnde Brieven en andere op ftellen blijkt ($). a Nog "(*) Ep. XXVII. ad Favian. T* 1. os. pP. 803, (1) Ep. ad Leon. M. I. cs pag. 759. m BUTYCHES Episti-ad.S. Leon. cs P. 739. et im Sy GESCHIEDENIS. 25 Nog was de twist ‚over. NESTÖRIUS gistende ; de. IT ver&eniging tusfchen de Oosterfche en Zeyptifche Een partij gedwongen; men. had den Oosterlingen. de Hoofdtt. ' fchriften van. THEODORUS van MMopsvestia niet kun- 1a C. Ge nen ontnemen „ die voor Nestoriäansch gefcholden ger 470«. werden. Een varı de vereerers van dezen Bisfchop,. ıBaS, Bisfchop van Zdes/a , federt het jaar 4354 be moest deszelfs leerftellingen veröordeelen, em werd yanKestes. na verfcheidene onderzoekingen toch in her jaar 449 N. genoodzaakt, zoo wel de Kerkvergadering te. Zfeze: aan te nemen, als NESTORIUS te wervloeken (*). 'Staande deze twisten befchuldigde nonmus, Bis-, fchop van Antiöchi ,„ EUTYCHES bij den Keizer. THEODOSIUS, ,, dat hij. de: Ketterij van APOLLINA=. „, RIS trachtte te vernieuwen, dewijl hi}, ‚met ver“ „, valfching van de verborgenheid der Menschwor- 3, ding, de Godheid des Eeniggeborenen, eu zijne a» Menschheid dene natuur noemde, en beweerde, 3; dat ’er eene vermenging en zamenfmelting gebeurd „; was, en dat hij het heilzaam lijden zelfs aan de „» Godheid, fchoon voor geene bevlekking varbaar „ „„ toefchreef; tevens zich verftoutende „de pilaren der „,„ waarheid en verdedigers der regtzinnigheid, THE- 35 ODORUS en DIODORUS, te vervloeken (+).” "Doch | de- Synod. C. 222. verba Eutychis [. pars Confesf. fidei ibid. C. 223. es in Leon. MM. Episte. 1. c. p. 742. (*) Concil.. Chalced. Act. IX. pag. zoı. Xı-P. 5085 512. op. HARDUIN Concil. Tom. 11. (#) racunn. pro defens. trium Capitulor. Libr. VL. Cap. 5. XII. 5. 