title: Krinke kesmes all versions
creator: hendrik smeeks
text: Malgomse: Niet in WNT, ook niet in het ongedrukte materiaal, zoals de redactie van het WNT mij bij schrijven van 27 mei 1974 meedeelt. Wordt er wijn uit Malaga of uit het Spaanse Malagon mee bedoeld? Zoo veele: evenzoveel. Sek: wijn met hoog alcoholgehalte uit gedroogde druiven geperst. Potje: aarden of porseleinen vat. Wijn-tint: ook wel tintwijn (uit Spaans: vino tinto = gekleurde wijn) geheten; naam voor bepaalde donkerrode Spaanse wijnen, vooral die van Alicante en van Rota, cf. WNT XVII, 182. Gaat vast: is onwrikbaar, (daaraan) valt niet te tornen, cf. WNT XVIII, 650. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het magtig Koningrijk Krinke Kesmes Eens in de Tente zijnde, ving ik een mug, die voor een vergroot-glas brengende, liet ik dat den Garbon zien, die was zeer verwonderd, als hebbende zijn leven zulks nooit gezien, wij stelden daar verscheiden Lichaamen voor, dat hem zeer behaagde en vroolijk maakte. Ik dit ziende, bood hem dit Microscopium met zijn Stoeltje aan, dat hij eerst weigerde, maar eindelijk aannam, Hij beloofde dit te vergelden met al wat in zijn macht was. Mijn Vriend zei hij, nu zal ik misschien ontdekken door dit glas, wat de Knepko is. Ik dit niet verstaande, vroeg wat het was. Hij antwoordde, het is stof, dat op ons vel vallende, wordt een hert gezwel, als een van uw Erten, dit wordt uitgenomen, en wanneer het niet wel genezen wordt, dan baart het een wonderbaarlijke ziekte, welke zowelwijls besmettelijk is. Met kwam de Quartiermeester uit naam des Kapiteins ons aan boord verzoeken, wij traagden vliegens in de Sloep, onder 't roeien dacht ik geregeld op de Knepko,; mijn schoon in dat ik iets diergelijks gelezen had, maar wist niet waar. Aan boord komende, ging ik voort na mijn Bock kas, dit was een eiken kistje van twee en een half voet breed, een en drie vierendeel voet diep, en ruim twee voet, hoog. Ik mijn Cataloge naaziende, vond de Reize van Adriaan var Berkel na Rio de Berbice, my schoot terstond in, dat dit de Man was, ik zag hem naa, en vond "264 Fol: 88. het volgende. De Mebiki, in Neerduits ziekte, is een Zoort van stof, of iets anders, zoo groot als de punt van een speld, dit zet zig ergens op het die voor een vergroot-glas brengende: een betrekkelijk recent vermaak voor liefhebbers waarin bijv. ook een man als Spinoza zich bij wijze van tijdverdrijf verlustigde, zie K.O. Meinsma, Spinoza en zijn kring, 's-Gravenhage 1896, p. 356. Het microscopiseren had vooral door het beroemde boek van Robert Hooke: Micrographia van 1665 opgang gemaakt. Knepko: anagram van pokken. de Reize van Adriaan van Berkel: Amerikaansche Voyagien, Behelzende een Reis na Rio de Berbice, gelegen op het vaste land van Guiana, aan de wilde-kust van America, mitsgaders een andere na de Colonie van Suriname (etc.). Beschreven door Adriaan van Berkel, Amsterdam, Johan ten Hoorn, 1695 (UB Leiden 1367 E 13 = Tiele 95). ‘Zieken, by d’Indiaanen Mebyky genaamd’ wordt het eerst vermeld op p. 38. De geciteerde passage staat op p. 88-89 en is, behoudens interpunktie en een enkele weglating, letterlijk overgenomen. Van Berkel's verblijf in Berbice duurde van 1670 tot 1674; tussen 1680 en 1689 vertoefde hij in Suriname. Hendrik Smeeks, Beschryvinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes 251 vlees, en groeid voort tot de groote van een gemeene Erte, zy zijn bleek, en hard van schil, welke gebrooken zijnde, vertoond zig van binnen een dik goed, dat als het geknipt word, eeven eens knapt als luizen. De gaten daar deze mensen uitgehaald worden die stopt men met as van tabak, en indien zij daar niet mee genezen, loopt men gevaar dat het pokken-gaten zullen worden, waaruit dan na verloop van tijd de pokken te voorschijn komen. Dit gebeurt hier dikwijls, zonder dat men de moeite behoefd te nemen van haar bij vrouwvolk te gaan halen. Dus verre van Berkel. Dit las ik de Garbon in Spaans voor, die zei dat het zelf de knoop was. Dit passeerden onder 't roken van een pijpje. Wij hadden gegeten, las ik de Garbon mijn catalogus voor, waarop hij zei Mijn Heer, na ik u ken heb ik geen slechte boeken, ik wensche u met dezelfde veel plezier, met nuttig tijdverdrijf, en dat ik daar wijsheid uithaal moogde. Hij zag me aan en grimlachte. Ik hem weerom aanziende, zei Heer Garbon, aan land zijt gy mijn meester, "daar kond gy me bevelen, maar hier te scheep ben ik baas, en beveel ik u met me te gaan naar mijn boekenkist in de kapiteinskamer, daar op hem met beleefdheid bij de hand nemende, gingen wij naar de kapiteinskamer, de kapitein volgde, en een kajuit-wachter met een boekrol achter aan. Wij beneeden komende, en ik mijn kist ontsluitende, die van binnen met ladden was, trok ik de Spaanse laad op; hier kreeg ik voort in de hand de Spaanse Gracian, zijn kunst tot wijsheid, nevens zijn kritiek, of mens buiten bedrog. De werken van Descartes in 't Spaans overgezet. Zes zestien boeken van Euclides, alle in 't Spaans gedemonstreerd. Deze allen vereerde ik hem met een goed hert. Als weigerende, dwong ik hem echter die aan te nemen, waarvoor De werken van Descartes in 't Spaans overgezet: Cf. hiervoor, p. 138. Sestien Boeken van Euclides, alle in 't Spaans: R.R. Bolgar, The classical heritage, New York 1964, p. 513, noemt twee Spaanse vertalingen van Euclides, resp. van 1576 en 1585. Het is echter wel duidelijk dat Smeets hier deze vertalingen niet op het oog heeft. Al weigerende: alhoewel weigerend. Wat de syntactische constructie betreft, cf. Rijpma en Schuringa, Nederlandse spraakkunst, 21e dr., bewerkt door J. van Bakel, Groningen 1968, paragraaf 344, die hier spreekt van: “Vrije predikatieve toevoeging”. Hendrik Smeeks, Beschryvinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes 252 hy hem verpligte, my alle goede en Vriendelijke dienst te doen, zoo veele in zijn magt was; hy was by uitneementheid vergenoegd, en voldaan, maar ik nog meer, om dat ik hem weder op het nieu aan my verpligt had, ik nam met verlof van den Kapitein de Kajuit-wagter de Boutelje uit de hand, daar weinig in was, en verzogt dat ik van mijn Wijn mogt doen koomen, alzoo nog wel twee Oxhoofden vol had, dog voor "266 die moest ik vragt betaalen, als ook van 24 Kelders Franze Brandewijn. Den Kapitein my aanziende, begon al lacchende te zeggen, Koopman zou het geen schande zijn, voor my en mijne Reeders, dat ik zulk een Man als den Heer Garbon door u zou laaten tracteeren binnen mijn Boord, wat dunkt u zelf? dit is waarlijk mijn beste Wijn, ey laat ons Vrienden blijven. Hoord de Posos, ik wed met u om 15 stoop Wijn dat ik weet wat gy my doen zult. Wy wedden, den Garbon zou rigter zijn. Wagt zei den Kapitein, sijn Potlood krijgende, schreef hy iets op een Briefje, dat toevouwende, gaf dat den Garbon, zeggende, mijn Heer geliefd dat te openen als onzen Koopman gezegt heeft, wat hy doen wil. Goed zeide ik, ik nodige u beide, met eenige vrienden van u beide, neevens my aan 't Land te gaan, om u daar in de Tente van mijn Heer den Garbon met mijn Wijn te Tracteeren. Den Garbon daar op het briefje ontvouwende, las het overluid onzen Koopman wil ons met ziin Wijn aan Land tracteeren. Wij lagten zo hartelijk, dat de Ritmeester ook bij ons kwam om deel te nemen aan onze vreugd. Ik had al een kelder Brandewijn op onze reis geconsumeerd; deed die straks met mijn Wijn vullen, en zond die nevens een kelder Brandewijn naar Land. De Garbon en Ritmeester, de Kapitein en ik, waren wel in ons schik: maakten ons vrolijk tot aan den avond, wanneer wij naar Land voeren; de Kapitein beloofde met den dag bij ons te zullen zijn, en te laten Vissen, dat de aankomende morgen ook naar kwam. Mijn Kapitein zijnde een Spanjaard, was ganz geen dronkaard, de Garbon en ik maakten daar ook weinig werk van, dog als wij samen waren, en de Ritmeester bij ons was, trokken wij altemaal door de paden van maatigheid wel eens over. Boord: schip. altemaal: soms. Hendrik Smeets, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesmes Den Garbon had nooit Franse Brandewijn gezien of geproefd, en deze ziende en proevende, bekende hij dat nooit zo een drank in zijn Vaderland gezien was. De Spaanse Wijn behaagden hem ook zodanig, dat hij opstaande zei, Heeren ik wil nu in ernst tot u spreeken, de Ritmeester verstaat geen Spaans; gy zult hier aan Land niet een droog drank verkoopen, ik heb sterke flessen in uw Schip gezien, van elk drank die u hebt zal ik een na de Koning tot Kesmes zenden, en zodan de Koning daar smaak in heeft, zal hij u die duurder betalen als deze Kooplieden. Wij zeiden geen Wijnkoopers te zijn, maar om de Koning te behagen zouden wij hem verkoopen al wat eenigzins konden missen. Daar op werden terstond in een Mand met hoed gepakt, een flesje Franse Brandewijn, een Malmösse, een met Sek, en een met Wijn-tint; deze aan twee lange staaken tussen twee Paarden achter elkaar als twee Muile ezels, marcheerden te post; de Garbon zei binnen vier dagen tijding te zullen hebben. De Cargo van onze Koopmanschap te land aangeplakt zijnde, vroeg de Kapitein dat hem ook de soorten van koopmanschappen welke daar te verhandelen waren, in 't Spaans vertolkt mogten ter hand gesteld worden; 't welke de Garbon beloofde, en opstaande, schreef voort een briefje, dat hij aan een Ordonnantie-Ruiter gaf; die daar mee van Tent tot Tent rijden, moest elk zijn koopmanschap opschrijven; dat geschiedde en vertolkt werd: de Garbon had alhier ses Klerken die Spaans konden spreken, lezen, en schrijven. Des anderen dagen werd ons een geschrift ter hand gesteld van de daar gebrachte koopmanschappen, en waren de volgende: Veelderhande soorten van Vleesch, Fruiten en Groente, Koren, Brood en Drank. Pakkam en Krapakkam: Pakkam is een zeer fijne Wol, zijnde fijner dan Spaanse, jaar na jaar nog beter dan die van Carman uit Persien. Deze komt van een Dier Pak, grijs als een Ezel; dan dit zal onder de Dieren des lands beschreven worden. Te post: haastig, cf. WNT XII, 3589. Carga: laadbrief. Carman: ook gespeld Kerman, Kirman; in de Oudheid Carmania; provincie in het Z.O. van Perzië. Pak: Zou de naam te associëren zijn met het Nederlandse pakezel? Hendrik Smeeks, Beschrijving van het magtig Koningrijk Krinke Kesmes Krapakkam, is het stof daarvan geweven, is ongeveer als het Hollands Berkaam, doch dit kan niet door regen, hoe hard en lang het ook regen, want het neemt geen water in, alle vocht, behalve olie rolt daar op af; het is zeer zacht, grijs van kleur, en mag niet geverfd worden; is ten naasten bij anderhalve elle breed, en een stuk is lang 39. of 39. en een half elle. Sisa Katoen, Krasis geweven katoen, van veelderhande slag, fijn, grof, breed, smal, allerlei kleuren, en ook gedrukt. Monka Zijde, zoo bereid als onbereid. Kramonka geweven zijde, van veelsoortige kleuren. Veelsoortige soort van 7alok, Gomme, in haar Taal gespecificeerd. Veelsoortige Verf, zoo droog als vloeibaar, wiens namen niet anders konden vertolkt worden, als met rood, geel, blauw, groen &c. Boula, Honing. Boulaka, Was. Eenige ronde platte Brood. Ouw, Goud: Louw, Zilver: Pauw, Koper: Nouw, een soort van Metaal ons onbekend. Zeer konstig gewerkt Goud, en Zilver. Akalou, een Wortel, daar in 't Land als Thee getrokken, en gedronken. Joscham, rode harde Steen, doch niet z zo glansig als rode Korraal. Hier van hadden zij Beekers, Kandelaars, en ander goed, zeer konstig gemaakt. Vreemde schoone Vogels die spreken konden, van verschillende soorten. Vreemde en aardige Dieren. Wonderlijk Schelpgewas. Musikale Instrumenten, bij haar bekend, en in gebruik. En nog veel dingen, mij vergeef ik, zodat de lading van die landaard niet heb afgeschreven. Daags tevoren eer de handel zou aanvangen, werd bij de Tent van de Garbon, een Theater of Stellage opgericht, hebbende elke zijde negentig voeten lengte, rondom met een leuning. Waarop aan de Oostzijde een Tent stond langs het Stellage, diep negen van. Krapakkam: Het voorzetsel Kra- betekent kennelijk ‘geweven’. Berkaan: barakaan, een soort van grof kamelot, aldus WNT II, 1006. Sisa: Deze naam lijkt duidelijk gevormd onder invloed van het Nederlandse sits, of sitsen dat eveneens katoen betekent. Instrumenten: er staat: Instrumenten. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesmes 253 mijne voeten, hier in waren gesteld negen Tafels elk van negen voeten lang, hebbende ieder tusschen beiden een spatie van drie voeten. Dit vaardig zijnde, werd belast op een grote hoorn te blazen; na een aantal reizen geblazen te hebben, vergaarden de menigte voor het Stellage, en werd door de Secretaris van de Garbon daar iets afgelezen, en aan iedere post van het Stellage datzelfde aangeplakt, dat van alle bijna werd gelezen. Dit Plak-schrift bevatte, dat elk op aankomende morgen ten zevende uur, zijn koopmanschap zou uitvloeien en ten toon stellen, elk in of buiten zijn Tent, ten einde het de Spanjaarden konden zien. Ik verlangde naar die tijd, kon daarom die nacht niet wel slaapen, des morgens was ik al met de dag op. Ik deed een Kist van Boord komen, en in onze Tent brengen, welke opende, kreeg het register daar uit, want boven in elke van mijne Kisten lag een register van alles wat in de Kist was, en bij elk de prijs van inkoop aangetekend. In deeze Kist had ik Neurenborger goed, als verscheiden Boek-spiegels, Koraalen van veel'erlei zoort, groote en koleur. Verrekijkers’ verscheiden zoort. Vergroot-glaazen. Kooperen Compasjes of Sonnewijzers, waar in een Brand-glas en Spiegeltje is. Paternosters. Ringetjes van geverfd Hoorn, van gesleepen Glas, van gesleepen Koraalen, van Paardehair tot Aaken gemaakt, met Letters en Sinspreuken, van alle koleur. Koraline gesleepene Hals-keetenen. Valze Paarlen. Geschilderde en verniste Snuiftabak-doosjes. Brillen van verscheiden zoort. Poppen die door een draat of snaar konden bewoogen worden. &c. Den Garbon bezag dit alles, en had aan alles zin. O de Posos zei- Jeeder: ieder. vaardig: gereed. reizen: malen. Boek-spiegel(s): stel scharnierende spiegels waarmee men een voorwerp talrijke malen weerspiegeld ziet, cf. WNT XIV, 2756, met verwijzing naar een Lijst van natuurkundige instrumenten achterin P. van Musschenbroek's Beginsels der Natuurkunde, 2e dr., Leiden 1739. Koraline: van koraal gemaakt. aan alles zin: in alles zin. Hendrik Smeeks, Beschryvinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes 272 256 de hy, gy zijt gelukkig dat gy zulke koopmanschap hebt; ik ben en blijve u vriend, ik vrage u niet wat u dat kost; maar ik wil al dit goed voor den Koning koopen, en daar meede hem en u dienst doen buiten mijn schaade. Hier hebben wy noit zulke zaaken gezien. Ik zal u goed doen zoo veele ik kan, laat deeze Kist aan niemand zien, den Koning kan en wil u wel betaalen. Hier op schreef hy zelf een Brief, die geevende aan een Ordinantie-Ruiter, met last om binnen vier daagen weeder hier te zijn, want alle drie uuren stonden Paarden tot relais, dit ging altijd op een galop voort. De morgens kwam de kapitein, koopman en verscheiden passagiers, al met de dag aan land, om alles wel te bezien; hetgeen hare gading was werd op prijs gesteld, en op het theater gebracht. Ten zeven uur werd weer op verscheiden koopmannen hoorns geblazen, terstond verschenen op het theater welke haar koopmanschap daar op gebracht hadden. De garbon ging aan de middelste tafel zitten, havede een secretaris aan zijn rechterhand zitten, die alles opschreef. Aan zijn linkerhand zat een man, die voor hem op de tafel had: schaal, gewicht, en wijn, een elle, een voetmaat, en een koorenmaat; voor de tafel was als een galg, daar was een zeer groote schaal met zijn weegschaal, of balance vast, bekwaam om meer als duizend ponden op te wegen. Hier werd gekocht, verkocht, en geruild, als over al geschied, daar ik mij weinig mee bemoeide. Daags daar aan kwam order van 't hof, dat de garbon zoveel wijn en brandewijn zou koopen als konde, tot zodanigen prijs als goed dagte, en bekomen kon. Hij las mij de brief alleen in het Spaans voor. 'Wel: goed. Tot voldoening: ter aflossing. Koopman: Bedoelt Juan de Posos hier zichzelf (op p. 252 nog duidt de kapitein hem aan als 'onze koopman') of waren er meer kooplieden aan boord en zo ja, welke positie nam de Posos dan onder hen in? Op prijs gesteld: geprijsd. Theater: stellage, toonbank. Unster: balans met ongelijke armen waarbij aan de korte arm de last hangt, terwijl aan de lange arm een gewicht verschoven wordt. Als (een galg): als het ware. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het magtig koninkrijk Krinke Kesmes De Garbon deed een zeer grote Tent opslaan die tot een Pakhuis voor de Koning zou dienen, om al wat voor zijn Majesteit gekocht werd, daar in te bergen, deze Tent werd met Ruiter-wacht bezet, en bewaakt. Met de daagelijkse handel bemoeide ik mij tot nog toe niet; maar tijding en order van de Koning kwamen, dat de Garbon al zou koopen dat hem behaagde voor de Koning, en goud, zilver of andere waren van Taloujael zou doen komen, zo veel als oordeelde noodig te zijn, of van doen te hebben. Zoo bracht ik op de Garbons last aan Land twintig kelders met Franse Brandewijn, elk kelder kostte ons tot Cadiz een-en-twintig gulden Hollands, ik verkocht elk kelder alhier voor honderd gulden Hollands, dat was goede winst. Een Oxhoofd Malagais Wijn verkocht ik voor vierhonderd en vijftig gulden Hollands. Ik zal voortaan altijd in Hollands geld rekenen. Ik had twee gros Boek-spiegels in verguld leer, elk dosijn kostte mij ses guldens, was tezamen 144 gl., deze verkocht ik het stuk tegen drie gl., dat bedroeg 864 gl. Ik had duizend pond koralen van allerlei soort en kleur, met nog 3000 kettingen valse Perlen; ik wil niet zeggen wat mij die kosten, en waar voor ik die verkocht, laat het genoeg zijn dat ik zeg, dat ik daar aan alleen een rijkdom won. Met een woord, alle snuisterij van zodanig goed als ik genoemd heb, gold zo veel als ik eischte, zonder dingen. Doen ik alles verkocht had wat ik missen wilde, moest ik ook wat weer inkoopen. Mijn Inkoop bestond in vijftig pond Pak-kam, twaalf stuk Krapakkam, duizend pond Sisa, vijftig stukken Kra-sisa, duizend stuk Kra-monka van vele soorten, verschillend Kalok, verschillend Fika en Joscham. Ik wierd met enkeld Goud betaald, en met het zelve betaalde ik mijn inkoop weederom. gros: 12 dozijn = 144. eischte: vroeg (er staat: eschte). Hendrik Smeeks, Beschryvinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes "274 "275 258 Ik had twaalf huisjes gedrilde Bier-glaasen, elk huisjen waaren ses in malkander; deese had den Garbon nog niet gezien, ik voer naa boord, bragt een huisje Glaasen, een kelder Brandewijn, een anker Malgomse Wijn, met een anker Sek aan Land, welke ik den Garbon vereerde, die dat weigerde aan te neemen, dog liet hem eindelijk' beweegen. Ook gaf ik hem voor den E/-ho, om hem die te behandigen, een Glas, een Boutelje Wijn, en een Boek-spiegeltje, dat den Garbon aannam hem te zullen behandigen; hy het boek-spiegeltje met opmerking beziende, schoot my in dat den Garbon nog geen Spiegeltje had, zey Heer Garbon ik zal u ses van zoodaanige vereeren, ik heb nog wel twee kisten van zoodaanige koopmanschappen, dog meen die in de drie laatste daagen van onsen handel eerst te openen. Den Garbon besteed op dit mijn zeggen, hy werd bleek en altereerde; ik vloog naar hem toe, deed hem een glas Wijn geeven, als wanneer hy wat bekwam. Hy mij wat streng aangezien hebbende, borst ten laatsten uit, hoe de Posos, ik meenden dat gy een eerlijk Man waard, op wiens woorden men vast kon gaan. Ik heb u zoo veel papieren overhandigd, morgen komt nog een doos vol voor u hier, en nog meer zult gy hebben voor dat gy vertrekt, zulke die nooit buiten ons Land zijn geweest, ik heb u alle vriendschap betoond die in mijn macht is, bedriegd gy mijn? wat reededen heb ik u daar toe gegeven? heb ik u niet belast zodanig Koopmanschappen alleen aan den Koning te zullen verkoopen, en aan niemand anders? heb ik aan u den vollen eis niet betaald? Weerstreefde gy des Konings gebod? Weet gy wel, dat ik u terstond na Kesmes kan zenden, daar gy veel te verantwoorden zoud hebben? Man wat hebt gy gedaan! Ik verschrikte over deze taal, en werd meerder ontsteld als de Garbon geweest was, ik moest op een bank gaan zitten, om dat niet meer kon staan. De Garbon bekwam, stond op, en deed mij weerom een glas Wijn geeven. Deze ontsteltenis over zijnde, raakten ik aan 't bedaaren, als wanneer wij met grooten ernst begonnen te spreken. huisjes: koekertjes. gedrukt: gegraveerd. altereerde: verschoot van kleur. als wanneer: waarop. Hendrik Smeets, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesmes Ik zei verschrikt te zijn dat men me daar wilde houden. De Garbon zei, dat is de mening niet; maar jij en je Volk moeten het gebod des Konings zoo wel gehoorzaamen als wij. Gaat naar boord, haal de lijst van geheel je lading, ik zal zien wat de Koning hebben wil, de rest verkoopt aan andere; ik heb immers tot je gezegd, de Koning kan, en wil je beter betaalen als andere. Ik ben je vriend, en wat wil je meer? Ik voer naar Boord, zag mijn dingen aan, en vond, dat nog twee Kisten met Neurenbergse goederen, even gelijk als die ik verkocht had, in 't Schip had. En nog een Kist met Venetiaans Glas, daar in drie Spiegels van vier voet met gietijzeren Lijsten, drie dito van derde-halve voet, vier ovaal van anderhalf voet, voorts veel Kristallijne glazen van veel soorten, met nog een gros gesleepten beste Boeken-spiegels. Hier uit nam ik een ovaal Spiegel, zes Boeken-spiegels, met een Kristalijnse Coraal, dat ik de Garbon aan Land zond, tot een vereering, ik bleef aan Boord, alzoo mij niet wel voelde, mij lusten niet te eten, ik leid mij te Kooy, en was zeer verdrietig. Tegen den avond kwam de Garbon zelf aan Boord, en bij mij komende, vroeg hij naar mijn gezondheid. Ik zei dat het gelaten was, om dat mij niet wel beviel. Daarop hij zei, staat op zover hij kond, gaat met mij aan Land, daar heb je het gemakkelijker, je moet je zorgen niet ontstellen, ik ben, en blijf je vriend, ik doe alles tot je voordeel en plezier, zoveer ik kan. Ik kom ook om je te bedanken voor het Present aan mij gezonden, dat mij zeer aangenaam is. Nog zeg ik u, dat hier geen Glas in 't land is, als de konstige Verrekijker op Neman, en nog weinig aan 't Hof van den Koning, nu en dan uit een gestrandt Schip geborgen; laat ik u glazen zien, ik zal u daar voor geven dat u eist, zend ik kist met glazen en de twee andere kisten aan Land, en wilt u zelf mee komen, ik raad u ten besten. Ik zond eerst de twee Neurenberger kisten aan land, voor elk zoveel ontvangende als voor de eerste genoten had. Bedoeling: Cargazoen, lading van een schip. Gelaaten: afgelegd. U glazen: uw glazen (vergrootglazen, verrekijkers). Hendrik Smeeks, Beschrijving van het magtig Koningrijk Krinke Kesmes Slaapen, des morgens was ik vrolijk wel, en kwam een doos met papieren voor mij van Taloujael, welke de Garbon zonder die te openen mij overhandigde; in zijn Brief was een register van dezelfde. In het overgeven zei de Garbon tot mij, daar de Posos, ontvange deze doos met Brieven, nog een andere hebt gy met de Kaart te verwachten. Dan hebt gy een complete Beschrijving van ons Koningrijk, zoo van dit als de aangelegene Eilanden, daar in verhandeld wordt Beschrijving van enige Steden, Dorpen, van de Menschen, en haar Zeden, van Bergen, Bossen, Dieren, en Vruchten, van Rivieren, Baaijen, Havens, Poelen, Metalen, Vissen, Vaartuigen: gy zult hebben een Beschrijving van de Vogelen, en bloedloos Beestjes, en wat ik meer denken kan, niemand heeft dat ooit gehad. Ik nam de doos dankbaar aan, bracht die voorzichtig aan Boord, alzoo mijn Spiegel- of glaskiste haalde. Deze uit gevonden hebbende, deed ik de Kast van een derdehalfvoets Spiegel af; de Garbon die ziend, werd zeer verheugd, zeggende, als met verwondering, dat zijn Koninglijke zaken. Zoo vele ik eischte werd mij aanstonds betaald, ik won daar op alleen zoo veel Geld, dat het zichzelf schaamde. Wij hier zulke goede Koopmanschap doende, en onsere meeste goederen verkocht zijnde, werd in de Scheeps-raad besloten, van niet naar de Filippiijnen te zeilen, maar den Handel hier gedaan zijnde, van hier weer recht naar Panama te zeilen. Van welke resolutie wij den Garbon kennisse gaven, welke daarop onze lag-daagen nog drie weken verlangde, maar op approbatie des Konings. Wij leefden hier als Heeren; ondertussen begon onze Kapitein als een goede Zeeman en Vader van onsere Scheeps-huishouding, zorg te dragen om Victualie en Verversching tot onze reis nodig, op te doen, dat hij met veel verstand en ijver uitvoerde. bloedloos Beestjes: Sedert de Griekse oudheid duidde men hiermee feitelijk alle ongewervelde dieren aan; bij Swammerdam en zijn tijdgenoten had de term speciaal betrekking op de insecten in ruime zin. Zie A. Schierbeek, Jan Swammerdam leven en werken (1637-1680), Lochem (1947), p. 171. alzoo: is hier gezien de zinsbouw als voegwoord met de betekenis ‘toen’ te beschouwen. verlangde: verlengde. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesme ### CORRECTION ### Zoo veel ik eischte werd mij aanstonds betaald, ik won daar op alleen zoo veel Geld, dat het zichzelf schaamde. Wij hier zulke goede Koopmanschap doende, en onsere meeste goederen verkocht zijnde, werd in de Scheeps-raad besloten, van niet naar de Filippiijnen te zeilen, maar den Handel hier gedaan zijnde, van hier weer recht naar Panama te zeilen. Van welke resolutie wij den Garbon kennisse gaven, welke daarop onze lag-daagen nog drie weken verlangde, maar op approbatie des Konings. Wij leefden hier als Heeren; ondertussen begon onze Kapitein als een goede Zeeman en Vader van onsere Scheeps-huishouding, zorg te dragen om Victualie en Verversching tot onze reis nodig, op te doen, dat hij met veel verstand en ijver uitvoerde. bloedloos Beestjes: Sedert de Griekse oudheid duidde men hiermee feitelijk alle ongewervelde dieren aan; bij Swammerdam en zijn tijdgenoten had de term speciaal betrekking op de insecten in ruime zin. Zie A. Schierbeek, Jan Swammerdam leven en werken (1637-1680), Lochem (1947), p. 171. alzoo: is hier gezien de zinsbouw als voegwoord met de betekenis ‘toen’ te beschouwen. verlangde: verlengde. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesme Wy waren nu tot de reis van alles klaar, doch werd verstaan met geloven van den Garbon hier nog twaalf dagen te leggen, ons Schip schoon te maken, en ons van het ontbrekende verder te voorzien. Op een zekeren dag wanneer ik des nachts aan Boord geslapen had, kwam de Garbon aan boord met een kistje, bij mij komende, zeide mijn Vriend, ik heb u een kleine vergelding meede gebracht, neemt dat in dank, zo als ik uwe geschenken ook gedaan heb. Hij had het in de Konstaapels-kamer laten brengen, en met mij derwaarts gaande, sloot het op, hij had daar in gedaan, drie stukken Krapakkam, drie stukken Kra-monka, drie stukken Kra-sisa, alle van de fijnste en beste soort, zoals aan het Hof gebruikt werd; tien pond Akalou, met een keetel van Nouwa, een Trekpot, tien schoteltjes, tien kopjes van Joscham, vijf Rokken daar aan elk een Muts vast is, zoals in regentijden gedragen worden van Krapakkam: Met nog een kistje met vreemdheden; als Schelpgewas, Koppen van Vogels, Vissen, Klaauwen, &c. Ook kleine gedroogde Diertjes, Vogeltjes, Wurmtjes, &c. Ik wilde dit alles niet aanvaarden, daar op hij verklaarde, zoo ik dat niet aanvaarde, hij mij de vriendschap opzegde. Waar op ik het aanvaarde. Met voelden hij in zijn zak: eet ziet! zeide hij, ik heb het Register van uwe Papieren van dat Land vergeeten, laat het aanstonds halen eer wij 't vergeeten; het is maar een ruw begrijp van de Beschrijvingen die ik u overhandigd heb. sloot het op: opende het. ruw begrijp: beknopte inhoud. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het magtig Koningrijk Krinke Kesmes Terwijl wij aten was het val Roeijers, met een briefje van den Garbon naar zijn Tent, en haalden het geene hier op staat. Dat terstond geschiedde; ondertussen dronken wij ons braaf rijk, te weten, den Garbon, Ritmeester, Ik, en een Stuurman: maar onze Kapitein was altijd zober. Wij dus zittend, en sprekend zoo van Europa als van het Koningrijk van Krinke Kesmes: werd besloten, dat wij den derden dag naar dezen zouden vertrekken. Nu kwam de Sloep weer aan Boord, met het Register in 't kort, in de Spaanse Taal, welke dus in 't Hollands luide. De Beschrijving van het Koningrijk Krinke Kesmes, welke ik aan u overgeleverd heb, behangt voornamelijk Een Beschrijving van het Hoofd-Eiland Poele Krinke Kesmes, Neevens andere Eilanden daar onder behorende. Van de Inwoners, haar Godsdienst, Wetten, en doeningsmogelijkheden. Van enige Steden en Dörpen, waar in van de Beelden gehandeld wordt, met vele Spreuken. De aard of gestalte des Lands, als Bergen, Valleien, Bosschen, Rivieren, Poelen, Havens &c. Haar Vaartuigen. Van de Land-dieren. Van de Vogels. Van de Vissen. Van Monsters op 't Land, in Rivieren, Poelen, en in de Zee. Van Bloedloze Beestjes. Van Boomen en Boom-vruchten. Van Aard-vruchten, Koersen en Groente. Het gebruik der zelve. Zee-schelpen, Hoorns, en Zee-gewassen. val Roeijers: Volgens WNT XII, 696, is Roeiers val! het commando aan de roeiers om zich in de sloep te begeven. Nota bene: val... staat is directe rede. doeninge: bezigheid. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het magtig Koningrijk Krinke Kesmes Door dit register aan mij over te geven, zei hij, hou daar de positie het register van de schriften welke ik u beloofd, en gegeven heb. Gebruik dat tot u plezier en tijdverdrijf op zee. Schikt dat naar u eigen welgevallen. Ik zal u nog een jongen vogel geven, die u kunt leren klappen, morgen krijg ik die. Ik antwoordde, Heer Garibaldi, ik dank u voor alle eerbetuidingen, en vriendschap, welke ik van u genoten heb. Ik zal u ook nog iets vereeren, gaat met mij zoo 't u belieft, naar mijn boekenkist in de kapel, dat hij deede; hier uit haalden ik een Ovidius in 't Spaans met 150. Figuuren. De scheepvaart van Columbus in twee banden, en nog den Spaansen Don Quichot, hij omhelsde mij van blijdschap, en bedankte mij met al zijn hart. Op de strand was nu niet meer te doen, als des Garibaldi's tent, met twee wagens, een kar, twee ruiters, die nevens het andere volk in een groote tent huissolden. De vogel kreeg ik, welke ik onder de dieren van dit land beschrijven zal. Nu viel niets van belang voor, want wij waren van alles wel voorzien, en visten alle dagen, hadden zeer goed water, ons teekenen. De Scheepvaart van Columbus: Bedoeld zijn Columbus' reisjournals - verslagbrieven, waarover bibliografische gegevens te vinden zijn o.a. in The four voyages of Christopher Columbus, edited and translated by J.M. Cohen, Penguin Books, Harmondsworth 1969. De enige Nederlandse tekst die aanmerking zou kunnen komen is een vertaling naar Antonio de Herrera: Vierde en laatste Scheepstogt door Christoffel Columbus ter Ontdekking van nog andere Landen gedaan, in: Twee Opmerkelijke Scheepstogten afgevaardigd naar de West-Indische in 't Jaar 1502, Leiden 1706, p. 9-81; cf. Giovanni Terlingen, La sorte di Christoforo Colombo in Olanda, in: Studi Colombiani, II (Genova 1951), p. 193-203. Don Ouichot: Miguel de Cervantes, El ingenioso Hidalgo Don Quichote de la Mancha, Madrid 1605; talloze herdrukken en vertalingen. Oudste Nederlandse vertaling door Lambert van den Bos: Den verstandige vrome Ridder Don Quichot de la Mancha, Dordrecht, Jacobus Savry, 1657, 2 dL.; herdr. 1669, 1670, 1696, 1699, 1707, 1732. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesmes 264 Ontbrak niet, wij waren dagelijks heel vroolijk; de laatste zoodoos Donderdags morgens gevangen hebbende, was het net des middags al droog, en ingepakt, wij waren diezen dag zeer vrolijk, en dronken onze goede reis. Op vijf uur nam de Garbon afscheid, ons van alles bedankende, en toonde ons een order des Konings van daar nooit weer te mogen komen, al zoodoos zijn Land niet begeerde bekend te hebben. Of indien wij weer kwamen zouden wij met schip en goed prijs verklaard worden. Waar op naar Land voer, wij groetten hem met drie kanonschoten. De aankomende morgen was het met de dag over al, Anker op, Zeilen bij; wij riepen de Garbon vaar wel toe, groetten hem nog met zeven schoten: hij bedankte ons met wenken. Wij staken in Zee, en kwamen gelukkig weer tot Panama. Onderweegen hadden geen zonderlinge ontmoeting, als dat wy altemet een Eiland om te ververssen, aan deeden. Van Panama trok ik over land naa Porto Bello, en van daar naa Sivilien,; van waar ik dit aan mijn Vriend als wat raars toezende; en verwagt met den eersten ook van my een goede Overzetting van mijne andere Papieren, die UE. getrouwelijk zal ter hand stellen. Vaart wel &c. Einde over al: alle hens aan dek. zonderlinge: bijzondere. altemet: af en toe. raars: merkwaardigs. Hendrik Smeeks, Beschryvinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes 265 Bijlage I De oorspronkelijke voorrede van Hendrik Smeeks In Smeeks' Handex. volgt op de gedrukte voorrede volgende geschreven tekst: “Onder deese Voor reeden is mijn naam gedrukt, dog ik heb die niet gemaakt, nog nooid ongedrukt gesien. Mijne Voor-reden an den Leeser die ik an ten HOORN heb toe gesonden, om voor dit boekjen te doen drukken, met toe latinge, de stijl te mogen veranderen, is de volgende. An den Leeser Leeser, dit boekjen kund gi niet kwalijk ontfangen, om dat het mi niet scheeld hoe het ontfangen word. Misschien is de spelling niet na de nieuste mode, de stijl niet vloeijende en de schikking al te verwerd in u zin. Gi kond zonder mi kwaad te maken een netter spelling, beschaafder stijl, met een beter order voort brengen. Dit is Zee mans werk. Ook is het mi onverschillig, of gi dese reise geloofd, of niet. Ik zelf heb de eerste reise van de Posos bi gewoond, het vordere is voor sine rekeninge. Hij heeft mij nooit bedrogen, waarom zou hij mij voor liegen? Wouter Schouten van Haarlem zegt in zijn reis naar Oost-Indië: dat doen hij op Batavia was, het schip de wakende boei, van daar naar het Zuidland werd gestuurd, om de schipbreukelingen van den Gouden Draak aldaar gebleven, af te halen, en naar Batavia te brengen, doch vonden niemand te zien. Deze bewijsbare waarheid brengt niet weinig toe, om het andere te geloven en de zeldzame Historie van den Elektrisch krachtig getuigd. De Stellingen over het inwendig ontdekken van het Zuidland, heb ik zelf in eigen handen van den Hr: en Mr: Br: N: Witsen overhandigd als pagina 21 zeggen. Op den raad van een vriend van mij, scheurden ik die demonstraties aan stukken, daar van alleen behoudende, de beschrijving van de scheeps scheurbuik, ziet pagina 22. De Stellingen betreffende de Texel-stroom pagina 48 was ik zelf mee naar Amsterdam om die goed of niet geldig te demonstreren voor de EEd. H: Agtb: Brs: dier Stad. Eene brief mij door zijn kniengel seggen, dat hij mij niet helpen konde. De Here Praesident deed mij weten, dat ik mij aan de Heren van 't Noorder quarier moesten adresseren. Dat mij niet aanstond, om dat gezien had in de resolutie van haar Majesteit genomen in het jaar 1688, fol. 112 dat Jeronimus Mits, die den Neder Rijn en IJssel wilde verdiepen vier maanden in Den Haag werd opgehouden of wachten moest. En 't gehele Texel mij zo weinig waard zijnde, scheide ik daar uit, en wil mij daar mee niet moeilijk maken. Ik heb deze stellingen hier bij gesteld, om de liefhebbers werk te geven, en tot hoog noodig dienst van het land, dezelfde uit te vinden, en werkstellig te maken, zo zij kunnen. Indien het lezen plezier schept in reizen te lezen, dat het dan u zelf met dit boekje tot de uiterste moegd vermaken, wenst van hart. Hendrik Smeeks Chirurgijn tot Zwolle. Ten Hoorn schrijft mij, dat deze voor-reden, van een kind, en niet van iemand die zich voor een wijze man uit geeft, scheen geschreven te zijn. NB Ik heb mij niet voor een wijze man uit gegeven. Pag: 35 heeft hij van de ververssingen binnen scheepsboord uitgelaten om dat ik die niet aan hem wilde openbaren. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtige Koningrijk Krinke Kesmes Bijlage II Het gedicht van Hendrik Smeeks voor zijn zoon Barend Oude Adel hoort men noemen, Maar op Deugd kan elk een roemen. U, die 't aan geboorte faalt, dat geeft u weer met Deugd op haalt. Schoon u bent geboren, daar om geeft geen moed verloren. Denkt, door Deugd en Wetenschap, Klimt men op de hoogste trap. Vlieg, mijn Barent! Word gedreven door lust, en ijver leidt u leven. Dapperheid, Verstand, of Geld, Hebben de eersten Adel aangesteld. Weerd u, in uw jonge jaren, Wild geen moeite nog arbeid sparen. Oprecht, Deugdig, Vroom, en Mild, dat is een recht Adels schild. Het Cimier van dit uw wapen, dat heb ik voor u geschapen. Volg mijn lessen lieve kind; dan wordt u van elk bemind. Wildt voor eerst, en al, God vrezen. Deugdig, Vroom dat moet u zijn. Bidt, en hoort zeer aandachtig toe. Niet wordt van studeren moe. Zwijg, maar pas op wel te leren. Trou, en dienstbaar zijt u Heren. Vlugtig, niet leugen te zijn. Vlieg van Hoeren, en van wijn. Wagt u voor het schendige liegen. Niet moet u geen mens bedriegen. Met u staat u wel tevreden. Spil geen tijd aan spotters reen. Dobbelt niet: schuw alle spelen, ook disputen en krakelen. Maakt u staat tot alle tijden. Doet niet dat u, of and're spijt. Spaar uw geld. Wil suinig zijn. Houd u wel, en net in kleren. Reinigd altijd hand, en mond. Vlieg dat u maakt ongezond. Duldig wild u smaad verdragen. Niemand legt iemand valske lagen. Sprek voor 't hoofd' zo als 't behoort, achter rug maakt elk verstoord. Met u meerder wild verkeren; Geeft haar rang, en wild hun eren. Spaarsaam, en beleefd wild zijn. Morgen-drank dat is vleugelen. Geeft aan elk een goed genoegen. Ga na den tijd u voegen. Neemt aan, op al dat ga doet. Zijt dog minnelijk, en goed. Vlied het rasen, schreeuwen, tiren. Wild u na de wetten stieren. Zijt vriendelijk, bescheiden, en stil. Gaat niemand bij nagten op den dril. Wild niemand vloeken, nog profaan spreken, van Gods heilige blan. Hebt gi goeden raad van nood. Vraagd mijn boek, of andere doden. Maakt u staat: verwerf (of handhaaf) uw positie. Voor 't hoofd: in iemands gezicht, 'recht voor de raaf', openlijk. Morgen-drank: 's-morgens reeds gedronken jenever of andere sterke drank. Op den dril: op stap, aan de zwier. Andere boeken (aantekening van Smeecks); cf. C. Huygens, Nieuwe Zee-Straat, vs. 237: “O doden die nog zit, o Boeken die ik eerbied”. Hendrik Smeeck, Beschrijving van het machtig Koninkrijk Krinke Kesmes Spreekt altijd deftig, kort, met klem, een gladde tong, en heldere stem. Wild niemand wedden. Ook wild niemand kiven. Nog geen sottigheid bedrijven. Ga, zit in een hoek, lees, en leer u Vaders boek. Dat ik heb voor u geschreven, in het laatste van mijn leven. Wat ik las, of heb gedaan, staat in mijn geschreven blad. Ziet, lees, leer, en wild onthouden. Laat u ijver niemand verkouden. Houd in alles middelmaat. Beschermt u zelf, en u staat. Wild u jeugd, en kragt bewaren. Zijt sterk, en leeft vele jaren, ja, een Eeuw op een reeks: Wenst u Vader Henrik Smeeck. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtige Koningrijk Krinke Kesmes Hoofdstuk VII 1) Dat ik van de chirurgie geschreven heb (aantekening van Smeeks; bedoeld zijn waarschijnlijk zijn medisch-anatomische aantekeningen in het Handex.) is van hem niet bekend. 10) verkouden: verkoelen. 11) u staat: uw positie. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtige Koningrijk Krinke Kesmes Bijlage II Aanhef van hoofdstuk VII in het Handexemplaar In Handex. staat bij p. 202 een vermoedelijk later geschreven passage die als begin van het zevende hoofdstuk moet dienen: “Ten negen uren kwam de Garbon met weer bezoek, die ik verwelkomende. Hij wat gerust hebbende, vroeg ik hem waar hij geweest, en wat hij verricht had? Hij antwoordde, ik ben geweest ongeveer achttien uren gaande van hier, alwaar voor enige honderd jaren een zeer vruchtbaren schoon landschap lag te zijn, vol steden, dorpen, brave landbouwen, wild rijke bossen &c: ja zodanig dat de souverein van den lande, aldaar zijn voornaamste, pleasierigste, en beste jacht had. Dit schone landschap is door storm zodanig overstroomd dat nu een binnenlandse zee is geworden, ongeveer dertien uren gaans breed, en negentien lang, hobbende dan de grote zee nog enige eilanden behouden. Deze binnenlandse zee, is met een geweldigen storm zo vol gelopen, en ontsteld geworden dat een merkwaardigen dijk heeft gebroken, door welken dijk breuk zulk een vloed, en menigte water is in gelopen, dat daar door een uitnemende schade is veroorzaakt. De inwoners hadden alle liefhebbers, om de zwakheid van zulk een hoog noodig en aan gelegen dijk te helpen komen. Enige schreven hare gedachten daar over, dat van andere werd tegen geschreven en voor kinderwerk geoordeeld werd. Ik heb nooit van die willen lezen of zien.” Mijn briefje nu van de Regering belast, daarwaarts te reizen, dat te zien, en mijn denkingen daar over, aan haar bekend te maken, dat ik met dit briefje doen zal. Het briefje overlangend, kon ik dat lezen nog verstaan. Het lagte, en met aanschouwend zei de Post me ik zal het u in 't Spaans voorlezen, schreef ik het op. Ik kreeg papier, pen, en inkt, en ik las mij het volgende voor. Een gewonen dijk moet volgende hoedanigheden hebben: Hij moet wel aangelegd, hoog, breed, en vast genoeg zijn. Zo is hij niet wel aangelegd, dat men hem verbeterd. Zo is hij niet hoog genoeg, dat men hem verhoogd. Zo is hij niet breed genoeg, dat men hem verbreedt. Zo is hij niet vast genoeg, door kwaad maken, of door materialen, of door graven van dieren, dat men hem vaster maakt. Hendrik Smeeks, Beschrijving van het machtige Koningrijk Krinke Kesmes En een Zeedijk, heeft dit nog bisonder, dat men die moet beschermen, voor de kabbeling, of storting der baren. Dit alles te doen met de minste kosten. Dit is op het kortste en eenvoudigste opgesteld, wat van een dijk aan te merken is. Hierover te schrijven was onnodig, maken was de boodschap: daar heb ik nu last toe geven, en moet daar van aan de Hoge Overheid bericht doen. Over drie maanden ga ik ook order stellen, om in een grote rivier, een hoofd te doen maken, dat niet kan beschadigd worden, noch door stroom, noch door afdrivend goed, en zo het in Europa was, zou een ijsgang het niet kunnen breken. Dit gedaan zijnde, moet ik weer na de inlandse zee daar nu van daan gekomen ben, alwaar an de west zide, met zeer grote kosten een dijk met palen &c: moet behouden worden, welke palen veel tijds door het water worden omgeworpen, en uitgespoeld. Dese palen, meen ik nu zodanig te konnen doen versekeren, dat noid door storm, of baren, konnen uitgespoeld, en nog om ver geworpen worden: maar zo lange moeten en konnen staan, tot zi door lugt en water verteerd worden. Hi gaf mi een briefje, waar in het te doene gedemonstreert was: waar uitik na mijn verstand oordeelde, dat het zekerlijk zodanig als hi dat beschreef, doenlijk zoude zijn. Hier na hem vertellende’ Hendrik Smeeks, Beschryvinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes Google Acerca de este libro Esta es una copia digital de un libro que, durante generaciones, se ha conservado en las estanterias de una biblioteca, hasta que Google ha decidido escanearlo como parte de un proyecto que pretende que sea posible descubrir en linea libros de todo el mundo. Ha sobrevivido tantos anos como para que los derechos de autor hayan expirado y el libro pase a ser de dominio püblico. El que un libro sea de dominio püblico significa que nunca ha estado protegido por derechos de autor, o bien que el periodo legal de estos derechos ya ha expirado. Es posible que una misma obra sea de dominio püblico en unos paises y, sin embargo, no lo sea en otros. Los libros de dominio püblico son nuestras puertas hacia el pasado, suponen un patrimonio histörico, cultural y de conocimientos que, a menudo, resulta dificil de descubrir. Todas las anotaciones, marcas y otras señales en los márgenes que estén presentes en el volumen original aparecerán también en este archivo como testimonio del largo viaje que el libro ha recorrido desde el editor hasta la biblioteca y, finalmente, hasta usted. Normas de uso Google se enorgullece de poder colaborar con distintas bibliotecas para digitalizar los materiales de dominio público a fin de hacerlos accesibles a todo el mundo. Los libros de dominio público son patrimonio de todos, nosotros somos sus humildes guardianes. No obstante, se trata de un trabajo caro. Por este motivo, y para poder ofrecer este recurso, hemos tomado medidas para evitar que se produzca un abuso por parte de terceros con fines comerciales, y hemos incluido restricciones técnicas sobre las solicitudes automatizadas. Asimismo, le pedimos que: + Haga un uso exclusivamente no comercial de estos archivos Hemos diseñado la Búsqueda de libros de Google para el uso de particulares; como tal, le pedimos que utilice estos archivos con fines personales, y no comerciales. + No envíe solicitudes automatizadas Por favor, no envíe solicitudes automatizadas de ningún tipo al sistema de Google. Si está llevando a cabo una investigación sobre traducción automática, reconocimiento óptico de caracteres u otros campos para los que resulte útil disfrutar de acceso a una gran cantidad de texto, por favor, envíanos un mensaje. Fomentamos el uso de materiales de dominio público con estos propósitos y seguro que podremos ayudarle. + Conserva la atribución La filigrana de Google que verá en todos los archivos es fundamental para informar a los usuarios sobre este proyecto y ayudarles a encontrar materiales adjuntos en la Búsqueda de libros de Google. Por favor, no la elimine. 