title: Historie van het verbond en de smeekschriften der Nederlandsche edelen, ter verkrijginge van vrijheid in den godsdienst en burgerstaat, in de jaaren 1565-1567 / 3. (1795). - 558 S
creator: Water, Jona W. te
text: De Apostille, op dat uitvoerig Request den 21 nov. 1629 ge- geven, was: De Heeren Staaten en connen bier inne nijet tre= den propter confequentiam. = Van deze Ambachtsheerlijk= heid #rst-Souburg moet onderfcheiden worden het nabijge- legene Slot Souburg, waar aan veelen, zceer verkeerdelijk „ den naam varı Aldegonde toegeäigend hebben. Men zie over dit Kasteel het Hoogadeliik Zeeland, door miin’ Vader uirgegeven, bl. 159, 160. Hier bij zal ik, voor het tegen- woordige , alleenli;jk voegen, dat in het Tweede Cohier van de goede oft onverfterffelicke Leenen bewesterfchelt, op de Provinciale Rekenkamer van Zeeland berustende,, opfol, XIII, B. deze aanteekening gevonden worde: "Dat huijs ende Cas- tcele van Westerzouburch met 1° XLVIII Gem. LIM R. landts , met den parcke ende boomgaert rontfomme den huijfe gelegen, in de Steenrolle nijer bekent, Verliide Joffrouwe Walburch van Marnicx Vrouwe van Sint Aldegonde &c, den XXVen februarij 1610, bii doode van Jacob van Marnicx häcren vä« dere, ut int Register G. folio primo verfo”. Noch ftaat al daar in margine: ”Na. dat dit verheff bij refolutie van de Sta» ten naderhant is affgedaen, per acte van den Xllen novemb, 1620 „ ende geconfenteert nijeuwe brieven als hierop ge- volcht den z2en meije s621, ut in ’t Register 1. folio 1° xrıt? er verfo. Notandum, dat Vrouwe Veronica van der Lip, moeder var de vonrz. Walburch, gehadt heeft de Kifftocht en de jaarl, incompften defer Heerlickheiit, waer- van zij aflitant gedaen heeit bij brieven van den Xiem juni} 3633, ut int Register O folio L1P verfo er ulua”, 92 VERBOND EN SMEBEK»e bet breede Dit was ook in ’t begin miin voornemen; befchreven words, doch ik läte het nu varen, deels, om dat zoo veelen (z), in vroeger’ tijd, en noch onlangs , het leven van dezen beroemden Man, met opzet en in ’t breede, befchre» ven hebben, deels, om dat ik gegronde ho- pe heb, dat zulks noch nader, en zelfs van meer dan eene hand, volgens bekomene berichten, gefchieden zal, en dus aan den wensch yan anderen (a) voldaan wordert. Ik (z) Behalven bij ADAMI,FRERERUS , VERHEI- DEN in Elogiis Praest. Theol, pag. 140—145 ,of Af- beeldingen van fommige mannen, die den R, Astichrisc beitreden hebben bl. 94—97, HAL- MA Ton. der Verecn. Nederlanden, en ande- ren, vindt men het leven van Marnix befchre- ven door MEURSIUS irn Atkenis Batavis, Oper. tom. X, pag. 541, 542, nagefchreven in Alma Aca=- demia Leidenfi pag. 31—345 BAYLE Diction. Hi= Korique et Critique som IV „ pag. 122— 128; FOP= PENS Bibliorb. Belz. tom. Il, pag. 1036—1038; GERDES Hifler. Reformationis tom. Ill, pag. 128— 131; in de Levensbefchrijvingen van eenige voornaame meest Nederlandfche Mannen en Vrouwen IV deel, bl. 128—1306. (a) ”Het ware der moeite overwaerdig”, fchrijfe de Heer n. HınLör.n in zijne keurige Hiftorie van de Nederl. vverzettinge des Bii- bels bl. 15, ”dat her leven van dien voortref- „, lijken minnaer van Godsdienst en Staer, „ uit ’s Lands papieren en andcre befcheiden „ opgemaekt, en der wereld medegedeeld „ wierd”, SCHRIFTEN DER EDELEM 5% Ik zal mij, derhalven, vergenoegen met de opgave van deze en gehe bijzohderhe- den, die, misfchieft, niet algemeen bekend ziin, of meest dienen tot mijn tegenwoor«= dig oogmerk. Niemand kan een oogenblik in twijfel ftaan, of Marnix van Aldegonde was in waarheid een groot Man, in wien zoo ve@le hoedanigheden famenliepen, dat hij, in zijn’ eijd, boven alle anderen uit« ftak, en in bijna twee volgende eeuwen weinigen met hem gelijk ftonden. Dit zal ons blijken, wanneer wij hem befchouwen in zijn geflacht en afkomfte, doch vooral in zijne eigene daaden, waar door hij zich hoogst verdienfteliik aan Land en Kerke maakte. Van zijn geflacht verkieze ik wat virvoeriger te handelen, om dat anderen ’er weinig van melden, of zeer verkeerdelijk * daar over oordeelen. Dat hij uit een’ zeer ouden en hoogadelijken ftanı, welke met vee« le der voornaamfte edele geflachten in Ne« derland vermaagfchapt was, gefproten zij geweest „ hebben eenigen (b) op goede gronden gefchreven. Her bliikt van el- C | ders (b) DE RoucK Nederl. Heraut bl. 307, 308, FARPENTIER, VAN LEEUWEN, EnZ, 34 VERBOND EIN SMEBK- ders (c), dat het geflacht van Marnix var onheugelijke tijden onder de adelijke en meest bevoorrechte van Savoijen gerekend zii; weshalven zij, die tot hetzelve be- boor- (ce) Wanncerin’t jaar 1579 was uitgekomen: Leitre d’un Gentilbomme vray patriot a Mesfieurs des Estats Generaulx asfemblez en la ville d’ Auvers , en daar in, behalven veele grieven tegen den Prinfe van Oranje en zijne vrienden, ook het volgende gevonden werdt: Desquels apostez est Juperintendent et inflructeur le Seigneur d’ Aldegonae , perfonne vrayemens factieufe et perverfe: qui n’estant d’aulcune extracion, et originelement estrangier, a esid foure par ledict Prince au confeil d’Estat, a nul= de autre intention „ que podr mer toutes bonnes refolutions que l’om y pourroit prendre,, pour le bien, repos et remife du pays. Es west pas befaing d’icy decifrer de quelle facon es arrogance il fe porte au dit conjeıl; comme fi on »’auroit cognew Dir N, de Mar- nix jon grand pere Bourgongnon, Secretaire et Threfo- tier ae fen ma Dame de Savoye; — Ichreef MAR= NIX, in dat zelfde jaar, Responfe 4 un lıbelie fa= menx, mazueres publie contre Monfeigneur le Prince d’Orenges es intituld Lettres d’un gentil-bomme vray patrıot &c „ gedrukt te Antwerpen bij Giles; van den Rade 1579. Dit zeldfaam fluk is mij, onder meer loortgelyke, ten gebruike gegeven door den Hoog&delen Geboren Hee- te A. 7. van de Perre, Heere van Nicuwerve, Welzingen, Evertswaard en Westhoven, Gedeputeerden ter Vergaderinge van de Hee= ren Staaten Genicräal , enz,enz — Men vinde daar.een uitvoerig bericht van Marnix zelven, belangende zijn gedrag en geflacht,, prg. 18— 31, waar uit ik hier eenige bijzonderheden zal ontleenen, encen gedeelte.daar van W00f= delijk plaatfen.onder de Bijlaagen Lett, KK, SCHRIFTEN DER EDELEN. 3% hoorden, hunne bezittingen en voorrechteti bleven behouden, wanneer de Koning varı Frankrijk dat Hertogdom ingenomen, doch bij een Plakäat bekend gemaakt hadt, das de oude en adelijke geflachten hunne voor- rechten, even gelijk te voren, naar de ge- woonte van dat Land zouden konnen genie« ten, onder welken toen ook het geflacht van Marnix, op het getuigenis van achte Edelen „ als een der voornaamfte gereld werdt. De Grootvader van den bervem- Zi den Marnix was Ja» van Marnix, Rid- re der, Heer van Tholoufe, getrouwd met Joanna de Cerf, mede oorfpronglijk uit een beroemd en adelijk geflacht. Hij ftaat be» kend als Secretaris van den bijzonderen Raad, federt het jaar 1517, en Treforier Generaal der Financien in ’t jaar 1527 (d)3 doch wordt elders genoemd (*) Secretarisen Treforier Generaal van de Hertoginne varı Saveijen, Landvoogdesfe der Nederlanden, De eerstgemelde amptsbedieningen ftreden alchans zekerlijk niet met den rang van den voornaamften Adel, gelijk blijken kan uit Ca de. (d) Suppiöment aux Tropbees de Brabant de BUT= KENS som. |, dag. **189, - (®) Misfchien worden dezeifde ampten be» doeld, | | Over E rootva=- ea Vader, 36 VERBOND EN SMEEK>» de naamlijsten der Heeren, die dezelve be= kleed hebben (e). Ook was ’er geen re- den, waarom zeker ongenoemd fchrijver den post, door Jan van Marnix in dienst der Landvoogdesfe waargenomen, te berde bragt ten bewijze van eene laage geboorte, geliik de Heer van Aldegonde te recht heeft opgemerkt (f). (f) In de hier boven genoemde Apologie, Pag: 23. 24 (g) Zie Copie extraicte des informations antentic« ques prinfes par le Chapitre de Liege fur l’anciennete es woblesfe de la Maifon de Marzix, te vinden achter gemelde Apologie, pag. 35—31, en her- drukt onder de Bijlaagen, tot dit werk behao« gende, Lett, KK, SCHRIFTEN DER EDELEN. 97 Heer van Tholoufe, Commisfaris Generaal der Monfteringe in de Nederlanden. Hij Bam eerst in huweliik Maria van Hame- Moedır, ricourt, of Hammericourt (h), dochter van Hendrik, Heere van Willensij, Mont S$. Aldegonde, Villeris, Neuville, enz., Bailliu van Binch, en van Elizabeth van Spangen, dochter van Filips en Anna van Bergen, welke laatfte tot ouders hadt Fi« hps Baron van Grimbergen en Joanna van Hamale (i); en ging een tweede huwelijk aan met Maria de Bonnieres, Vrouwe van Ogimont, dochter van Jan de Bonnieres , Ridder, Heer van Souastre, en van Joan- na de Lannoij (k). Bij de eerfte vrouwe verwekte Jakob van Marnix verfcheiden kinders, van welken hij bij zijnen dood, in ’t jaar 1568 voorgevallen , drie zoons Broeders, en eene dochter naliet, Gerard, Jan, den Heer van Tholoufe, van wien reeds C3 be- (h) Zij voerde als Kwartieren de wapens varı Strelle, Hainin, Bosfut, Blois „ van Spanzen, “Alkemade ,„ Hamale cn Bergen, Zie „Apolozie » paz. 22. (i) LE CARPENTIER part. III, pag. 766, 777. (K} LE CARPENTIER pars. Ill, sag. 258 Re= cweil Gfnealogique de Familles originaires des Pa 1y5-bas ou y Aablie (a Rotterdam, 1775) paz. 149, WB VERBOND EN SMEEK- bericht gegeven is, Filips, Heer van $, Aldegonde, en Flelena. Gerard van Mar- nix, Baron van Pottes, Heer var Ogi- mont, die door Koning Filips van Spanje, bij opene brieven van den eenöntwintigften van zomermaand ’s jaars 1590, Ridder ge- maakt werdt (]), verwekte bij Salome Gaillard, Vrouwe van Crillia in Franche- Comt&, Jan van Marnix, in ’t jaar 1617 Ridder geflagen, en wiens heerlijkheid Ogimont door Koning Filips den IV, ten jaare 1629, tot een Burggraafichap verhe- ven is. Hij werdt onder de geleerden van ziinen tijd gerekend, makende zich onder hen door zijne gedrukte fchriften zeer ge- acht; en, door zijn buwelijk met Marga« sita de Haudion , heeft bij het gellacht var Marnix voortgeplant, ’t welke, federt, den hoogften trap van eer beklom, ook dogr zijne verbintenisfen met de Huizen varı Schetz, Bernemicourt, d’Ognies-d’Es- tr&ees, Vos var Pollaer, Dendermonde, Lannoij , Coloma de Bornhem, en meer an- (1) Nobiliaire des Pays-bas tom. I, pag. 84, j70. — Op dezen brocder van Aldegonde zal Fmmerij van Lier,, denkelijk ,„ het 00 gchad hebben, in zijn’ brief bi) sor XXX V buck , bl. 62. | SCHRIFTEM DER EDELEM. 99 andere (m). Zijne zuster, Margarita van Marmix, hadt in echt Emmanuel Ballet, Ridder, Heere van Leeuwenborg en Schilde, en overleedt in den jaare 1636 (n). Helena van Marnix , dochter em Zuster. van Jakob, kreeg ten man Karel Heer var Vignacourt; wier zoon, Anthonij van Vignacourt, trouwde met Klara, dochter van Jan Baron van Boxtel en van Maria var $. Aldegonde (0), — Uit her tot dus ver gezegde kan men genoeg opmaken, uit welk hoogaanzienlijk geflacht Filips van Marnix , ‚Heer van Mont $. Aldegonde, voortgekomen zij, en dat de twijfelingen van fommigen dienaangaande geheel onge-= grond zijn. Nu zal ik wijders eerig wer- flag van zijne huwelijken en nakomeling- fchap geven. Marnix begaf zich, eerst, Auwelij- in huwelijk met Philippe van Bailleul, uir te”. C4 een (m) Nobiliaire des Pays-bas tom I, pag. 170, 237-239. Recueil Gendalogique pag. 130. FOP- PENS Bibliosh. Belz. tom. Il, pag. 688, die de- zen Jan, verkcerdelijk, een’ broeder van Fi- lips van Marnix nocmt, en zich ten onrech- te op de Carvensier beroept. Hier door vervale a: het gewigt der bietere aanmerkınge, door dien Schrijver gemaakt, (n. Recueil Gentalogiqus pa5. 75, 70 (0) Le Carpemier part, Ill, pag. 233. Kinders. N; 4 k ob, 40 VERBOND EM SMEEK®- een aanzienlijk geflacht gefproten (p), en wier zuster getrouwd was met Rutger van den Boetzelaer (9), een’ der verbonden Edelen; daarna, met Katharina van Eec- keren, weduwe van Jan van Stralen, Rid- der; eindeliijk, met Jofina van Lannoij, dochter van den Heere van Hardixlaken in Vlaanderen, en weduwe van Adriaan van Bailleul, Heere van Drures, overle- den te Leiden in ’t jaar 1605 (r). Hij won, in zijn eerfte huweliik, Jakob , Marig, Amelia en Elizabeth, Jakob van Marnix,, Heer van S. Aldegonde en Sou- burg, hadt zich in den krijgsdienst (s) begeven ; was getrouwd met Veronica Hoen van der Lippe; en ftorf, weinige weeken na zijnen vader, te Leiden, in ’t jaar 1599: nalatende eene dochter, Wal« burg yan Marnix, Vrpuwe van $. Alde- gon- (p) Zie II Stuk, bl, 180, (Q) VAN LEEUWEN bl. 875. Verg. II Stuk, bl. 243. (F) LE CARPENTIER part, III, pas. 766, en VAN LEEUWEN bl, 1103. Zij geven, aldaar, pok cenig bericht van ardiz Kinderen. ($) FOPPENG Bibl, Belg. tom. II, p4g. 1037. — Hij bevondt zich, als Kapitein, in ’t jaar 192 vuor ee Zie VAN REYD I bock, bl. ı81. Hij ftorf 27 jan. 1599; en ligt, met cen wapen, te West-Souburg begraven, SCHRIFTEN DER EDELEN. 41 gonde en Souburg (t), welke, in ’t jaar 1616, trouwde (u) met Willem van Ol denbarneveld, Heere van Stoutenburg en Kralingerpolder, wiens gedrag overbe= kend is(v). Maria van Marnix tradt in huwelijk met Lodewijk van Vlaanderen , of de Flandres, Kleere van Praat, zoon van Jakob en Katharina van den Boetze- laer (w)» „4Smelia van Marnix werdt in echt vereenigd met Wesfel van den Boet- C5 ze- (t) Zie boven bl, 30, 31, in de Noten. — AUBERY DU MAURIER, in zijne Memoires pour Maris: Amelie Jervir a PHistoire de Hollande, pag. 412, heeft haar, verkcerdelijk , gehouden voor de ee- nige dochter van Filips van Marnix, wiens kleindochter zij was. Anderen volgden Aw bery in dezen misflag, 0o0K WAGENAAR in de Vaderl. Hiftorie X dcel, bl. 467. (u) Bij gelegenheid van dit huwelijk, wer- den de Aal Fereiic van Hoorn, den $ meij 1616, door de Vroedfchap gemachtigd, om aan dit paar een gefchenk van juwcelen of twec koetspaarden te doen, om de groote dienften door zijn’ vader, Jan van Oldenbar- neveld, ’s Lands Advokaat, aan de itad Hoorn gedaan. MS, bericht van den Heere N, Hinlöpem, (v) WAGENAAR Vad, Hift, X deel, bl. 391, 450-407. (w) Men zie BAUDIL pormata pag. 63 Ih» 529 /4- VAN LEEUWEN bl, 875. en 4 42 VERBOMD EN SMEEK- zelaer, Heere van Asperen en Merwe- de, zoon van Rutger en Agnes van Baik Eliza» leul (x). Elizabeth van Marnix begaf bei. zich in echt met Karel Morgan, Ridder, Gouverneur van Bergen op Zoom , die voor haar eene kostbaare grafitede te Delft Louife. Jiet oprichten (y), ZLowife van Marnix, gewonnen bij Katharina van Eeckeren,, werdt de echtgenoote van Filips van Levin, Ridder, Heer van Famars, Gouverneur yan Heusden , wiens zoon Heer van Mont S. Aldegonde genoemd wordt (z). — Het bijgebragte zal genoeg zijn, om aantetoo- nen, dat Marnix in ’t geheel geen reden _ hadde zich over zijne afkomfte te fchamen, en dat de verwijten, hem ten dien opzichte door zijne vijanden gedaan, zonder grond Zijne waren. Dan, wat baat eene aanzienlijke a. geboorte en adelijke afkomst, zonder ee- fluk van nige eigen verdienften? Dit begreep Mar- aanzien” nix zelf zeer wel, en liet ’er zich over uit (x) VAN LEEUWEN bl. 875. Verg. II Stuk, bl. 246. (y) Verzameling var gedenkftukken ig Nederland I deel, bl. 14, 15. _ (Z) LE CARPENTIER [Il pars,, pag. 399 731 Verg. Il Stuk, bl, 4906, 497» ’ SCHRIFTEN DER EDELEM, 43 wit op dezen toon: ”Indien het al eens /ijke af- waarheid ware, dat ik van geen afkomse "5. en adel zijn zoude, wat zwarigheid? indien ik evenwel deugdzaam en een man var eet was, en men mij niet kon verwijten, dat ik ooit in een enkel punt van mijn plicht en eer te kort kwam. Ik oordeelde het altijd eene dwaasheid, zich op de deugd en dapperheid van een’ anderen te beroemen, gelijk veelen doen, die geen grein deugds in de ziel bezitten, geen droppel veritandg hebben , en onnuttig voor hun vaderland zijn, en die nochtans, om dat zij jemand van verdienften onder hunne voorouders hadden ,„ de geheele weereld meenen te moeten regeeren; — ik verachtte van jongs af zulke ijdele beuzelingen, mij be- naarftigende om mij bezig te houden met betere dingen, en die een recht edelman mcer pasfen, doch welke dit flag van men« fchen met verachtinge pleegt te behande- len ,„ als beneden hunne waardigheid en hoofd-bezigheid, welke geen andere is, dan niets te weten, en zoo dom als een os te ziin”. Na een naauwkeurig bericht van zijn geflacht aan de Algemeene Staaten ge geven te hebben, laat bij, in zijne Verant- woor- 44 VERBOND EN SMEEK- woordinge, zich wijders dus hooren: ”Dan, ik vergete mij zelven, door de dwaasheid van dien gek afgetrokken var mijn’ toeleg, in mij zoo lang bezig te houden met deze beuzelingen: ik zal ’er derhalven van zwij- gen, als die van oordeel ben, dat de groot- fte waardigheid van Adel zij, zich deugd- zaam, ftandvastig en kloekmoedig te gedra- gen, ten dienfte te ftaan aan zijn Vaderland en aan zijnen Vorst, zoo lang hijop eene wet- tige wijze regeert, volgens de wetten en gewoonten des Lands, op welke hij als een befchermer , verdediger, vader des volks, bewaarder van wetten en geregtigheid, aan- genomen is. 1567. 46 VERBOND EN SMEEK« niemand in twijfel getrokken worden. Getuigen hier van zijn zoo veele pogingen, door hem aangewend, om het Verbond der Edelen tot ftand te brengen, en het over- leveren van het Smeekfchrift aan de Land- voogdesfe aantebinden ; gelijk te voren breeder gezegd is. IK zal ’er alleenlijk bijvoegen, dat Marnix , naar zijn eigen fchrijven (b), het Verzoekfchrift der Ede- len met al ziin vermogen zoo begunftigde en bevorderde, dat, indien de overigen desgelijks gedaan hadden, waar toe het hun minder dan hem aan gepaste middelen ontbrak , de Nederlanden van zoo veele ellenden , vermoedelijk , zouden bevrijd ge» bleven zijn. Als de zaak der edele Bond- genooten, in ’t begin des jaars 1567, wan- hopig begon te ftaan, men zich poogde te wapenen, dm geweld met geweld te kee- ren, en ten dien einde geld verzamelde, lier hij zich tot algemeenen ontfanger de- zer penningen aanftellen (c); doch hij hadt niet lang moeite met dat ampt, zich ge- ooodzaakt ziende, om Nederland te moe« ten <b) Apologie 1579, in de Bijlaagen, bl, 285, (C) STRADA Ab. VI, Pag. 291. SCHRIFTEN DER EDELEN. 47 ten ruimen, vwaar alles zich onder de macht van het Hof vleide, of in ’t kort voor den Hertog var Alva buigen moest, die, door zijnen bloed-raad, ook tegen Geban- Marnix een ban-vonnis liet flaan (d), Se-" 1568. dert, leefde hij als in ballingfchap , doch bleef in eer en aanzien, hoewel van zijne inkomften beroofd. Zijnen vrienden op den duur niet tot last willende zijn, begaf Begeeft hij zich in den dienst van den Keurvorse Yo) m dienst von van den Paltz, die hem tot Kerk- enden Keur. vorst Fre= Staats-Raad aanftelde (e), ale gunst be= „,;x 4.n wees, en zoo lang in zijn? dienst hieldt, ///, 1569. tot dat de Prins van Oranje hem te rug riep, en, met toeftemminge van den Keurs vorst, in zijnen dienst nam (f). Geduu« rende dien tijd, zal hij zijne liefde voor de Vrijheid en de zucht ter verlosünge var de Nederlanden »iet verloren hebben, | Mena (d) Dit vonnis wordt onder de gedrukte Sententien van Alva niet gevonden; gelijk de Heer ’s GRAVEZANDE reeds aanmerkte ,: Gedachtenis der Sijnode van Wefel, bl. .135.- Men zie echter van METEREN Ill bock, Bl: 5% a (E) MEINERS Oostvr. Kerkel, Gefch. I deel, bl. 426, en (f) van MARNIX Apologie, in de Bijlaagen, bl, 285, ’ 48 VERBOND EN SMEEK- Verßand. Men kan het tegendeel opmaken uit zijre ee „. aanhoudende briefwisfelinge met Oranje , je, 1570--in ’tjaar 1570 en vervolgens (g), en noch 157% veel meer uit zijne Staat- en Krijgskundige verrichtingen, waar van aanftonds nader. — ‚„Zijn Aan bewijzen van ijver voor den zuiveren Be Cog, Godsdienst is geen gebrek. Dit blijkt uit dienst. zijne betuigingen, fchriften en verrichtin- gen. In eene van zijne Verantwoordin- gen (h) hoort men hem deze betuiginge Betui- doen: ”’Sedert Gop mij de oogen opende, ae 0m den weg mijner zaligheid te kennen, de. welken ik met alle oprechtheid en alle mo- gelijke naarftigheid gezocht heb, zonder te veroordeelen ’t gene ik niet kende; heb ik altijd aan mijnen Godsdienst vastgehouden , zonder mij daar van te laten aftrekken, ’e zii door verlokkingen, ’t zij door beloften, die mij in verfcheiden plaatfen rijkelijk ge= daan werden, ’t zij door bedreigingen ; wanneer ik zelfs, geduurende een jaar, in de handen der Spaanfchen was, deedt Gop mij de genade, om ftandvastig en onverander- liik te blijven”. Hij fchijnc reeds in zijne jeugd de zuivere Euangelieleere omhelsd te heb» (£) VAN METEREN IIl bock, bl. 66. Ch) Spologie, in de Bijlaagen, bl, 284 SCHRIFTEN DER EDELEN. 49 hebben: want in bloeimaand ’sjaar 1561 Zijn gaf hij aan Petrus Deloenus, roemwaardi- /£D’ > gen Kerkleeraar te Londen (i), uitvoerig Deien, bericht van de verlosfinge der twee Pre- 1501. dikanten en van het oproer te Valen- chijn (k), daar bij voegende, dat hij zich zelven, en zoo veelen, die om ’t geloof in gevangenisfe geworpen waren, aan zijne voorbiddinge aanbeval : terwijl hij hoopte, eerlang, zijne voorgenomen reize naar En- geland te zullen konnen volbrengen ; waar toe hem zelfs de boosaartigheid van zeer veelen, die hem, geduurende zijn afwe- zen, de grootfte onheilen betrokken had- den , fcheen te noodzaken (1). Waar hij zich te voren opgehouden hebbe, kan ik niet met zekerheid bepalen. Men kon den- ken, te Geneve; waar hij den Kerkher» Oefinde 2. zich onder vormer Kalvijn tot leermeester gehad Kakijn heeft (m). Dit laatfte hadt men niet inen Beza. D twij= (i) w. TE WATER Eeuwgetijde der Ge- loofsbelijdenisfe, bl. 29—31. (k) w. TE WATER ald, bl. 33, 34. (1) MARNIXLU Epistola ad P. Deloenum , in GERDES Scrin, Antiqg, tom. Ill part. I, pag. 135— 137. ım) STRADA (ib. V, fag. 205, lib. IX, Pag. 527. Zijne febrifien. 50 VERBOND EN SMEEK- twijfel moeten trekken, of ontkennen: want Marnix zelf geeft duidelijk genoeg, in een’ brief aan Beza, te kennen, dat hij, met zijn’ broeder, zich eenigen tijd te Ge- neve opgehouden, van het openbaar onder« wijs van Kalviin en Beza gebruik ge» maakt, en hunne bijzondere vriendfchap genoten hadde; doch dit was, naar het fchrijiven van Marnix, in ’c jaar 1568 voorgevallen (n). Wat hier van zij; een groot aantal fchriften, door hem opgefteld, en ten deele in ’t licht gegeven, is ten waarborge van zijne verkleefdheid aan den Hervormden Godsdiens. De gedrukte werken van Marnix worden, gelijk in ’c vervolg blijken zal, door anderen gemeld. Meest bekend is ziin Roomfche Bije-korf, omtrent het jaar 1567 of 1568 gelfchre- ven (0), in een’ Juchtigen en befpottenden ftijl: hoedanige fchrijfwijze, in ’t ftuk van Godsdienst, de beroemde 'suuanus (p) en de (m) MARNIXTI Epist. ad Bezam, et kuius ad e.m re:ponfio 1500, in GERDES Scrin. Antig. tom, II part. 1, pag. 544-554. — Men vindt die bricven ook in BEZAE Oper. tom. Ill, pag. 206 /q. (0) MEINERS Oostvr. Kerk. Gefch. I deel, bl, 420—424. . (P) Towana, pag. 47. —. Marnix wordt al- daar SCHRIFTEN DER EDELER. SI de doorgeleerde nernsıus (g) in Marnix af- keurden; doch de groote scALIGER, die dit werk var Aldegonde als zeer uitnemerfü roemde, prees hem, dat hij al fpottende gefchreven hadde (r), de vermaarde Hoog- leeraar vorrtıus (s) beweerde omftandig , dat de fchrijferant van dit boek geoorloofd, betamelijk en nuttig was, en de welfpre- kende rrancıus (t) was met hun in het- zelfde gevoelen. Om nu van zijne overige fchriften te zwijgen ; aanmerkelijk en le- Zijne zenswaardig zijn de veelvuldige brieven , er welken hij, van tijd tot tijd, fchreef, die Auk var de zaaken van Godsdienst of Kerkbeftier ._ betroffen, en zijnen ijver duidelijk aantoon- den. Van dit foort zijn, bij voorbeeld, be= halven de brieven aan Deloenus en Beza, boven gemeld, die aan Pottelberg (u), wel- ke zeer uitvoerig en lezenswaardig is, aan A, D 2 van daar genoemd Kanfelier van Gelderland: op welken grond, were ik niet. (q) Praefat. ad Sat. Menippeam. (r) Scaligerana fecunda, paz. 443+ (5) Exercitia Pietatis, pag. 267 /94- (t) Orstiowes, pag. 593, 594, edit. 1705. (u) Praess. Virorum Epist, Eschf, 08 Theol. pagı 1-18, edit. 10600, 52 VERBOND EN SMEEK- van der Mijle, Kaspar van der Heiden (v),; de opzieners der gemeenten te Embden en in andere plaatfen (w); als mede aan de Christelijke gemeenten in Brabant en \ laan- deren, die onder ’t kruis zaten, of buiten ’s Lands geweken waren (x). Noch heb ik onder het 00g gekregen zes oorfprong- - liike brieven, door Marnix aan den Hoog- leeraar Sibrandus Lubbertus in ’t Latijn ge- fchreven (y), die blijken van kundigheid en ijver in ’t ftuk van Godsdienst opleve- ren, en te gelijk van zijne zedigheid: want in (v) Epistolae Virorum IWllustrium „ editae a D. HEINSIO, Cent, [I pag. 711, 7!2, 753—755;5 Ber, 967, &c; volgens aanwijzinge der MSS. Aantcekeningen van den Hecrc F, van Ouwaendorp. (w' MEINERS OÖ. V. Kerk, Gelfch. I deel, bl. 424, 420. (x) rrAanpT Hiftorie der Reformatie I deel, bl. 760, 701. Gefehreven te Souburg 21 aug., 17 dec. 1589, te Leiden 3 nov, 1596, te Aspe- rcn 22 Iept. 1591, te Lijons 2 dec. 1500, en in ’s Hage ıı jan 1591. Deze brieven, die mij, onder een Zver groot aantal andere oor- fpronglijke brieven aan S. Lubbertus geichre- ven, ten gebruike gegeven zijn door den Weiedelen Geitrengen Hceere Mr, 7. de Kem- penaer „ Raadsheer in ’t Hof van Friesland, zal ik bij eene andere gelegenheid aan het al- gemceen mededcelen, SCHRIFTEN DER EDELEN. 53. in eenen derzelven verzoekt hij Lubber- tus, die hem in zekere voorreden (z) hooglijk geprezen hadt, deze loffpraken achtertelaten, indien dat werk mogte her- drukt worden. Wanneer in de Nederduit- [che Hervormde Gemeente te Londen en Norwich, in ’r jaar 1568, hoogloopende twisten ontftaan waren (a), fchreef Alde- gonde twee uitvoerige brieven (b) aan Pieter Carpentier (c), waar in bondige ge- D3 leerd- (z) ’Er wordt, naar gisfinge, gezien op 5, Lubberti Principia Christianorum Dogma‘um, wit gekomen in ’t jaar 1591, en herdrukt 1595, Zie VRIEMOBT Atbemae Frifiacae pag. 15, 18. (a) Hier over werden de Zwitzerfche God- gelecrden en anderen geraadpleegd door die van Londen en Norwich; de laatiten zonden Herman Moded naar Geneve „ om breeder verflag van alles te geven; en wat de Godee- leerden in die ftad over deze twisten oordet|- den, blijkt uit de gedrukte brieven van Beza, (b) Uit Lutzbourg in Friesland, waar hij zich ophieldt bij den Edelen Manninga, den 19 fept. 1568 en ıo jan. 1569. Zij beflaan 38 bladzijden in folio; behelzen veele aanmerke- lijke dingen; en zijn der uitgave overwaar- dig. Het gebruik daar van is mij vergund door den Welödelen Geitrengen Hecre Mr. : van Citters, Burgemeester en Raad der Stad iddelburg. (ec) Rector der Latijnfche Schoole te Nor- wich, Zie FOPPEns Bibl. Belg. tom. Il, paz. | .902, 34 VERBOND EN SMEEK-« leerdheid, liefde voor de waarheid, en ge= zindheid voor den vrede in de gemcen- ten, om den voorrang twisten. — lier bij zal ik noch voegen, dat ziine verrich- tingen in dit ftuk overeenftemden met zijne Was te- betuigingen en fchriften. Hij lier zich in Die ind: de eerfte Kerkelijke Vergaderingen vin- „Sıjnoden den, en was ’er niet onnuttig. Dit bleek gi „in de bijeenkomfte der Hervormden, in Wefel. bloeimaand ’s jaars 1566 te Antwerpen ge- houden (d), en in de Sijnode van Wefel ten jaare 1568, welke hij ook eigenhandig on- derteekende (e). Alle ziine pogingen tot verkrijginge der Burgerlijke Vrijheid, var welke ik te voren fprak, hadden ook de bevorderinge van ’t heil der Kerke tot haar doel: waar aan niemand, der zaaken van dien tijd wel kundig, zal konnen twij- felen. Welke moeite Marnix, federt, aan- 0962. Ten ware men liever wilde denken aan een’ anderen Pieter Carpentier ; van wien mijn Vader fpreekt in de Hilt,. der Herv. Ker- ke te Gent, bl. 16, en Ecuwgetijde der Be» lijdenisfe, bl. 61. (d) w. TE wATER Eeuwg. der Geloofsbel, bl.6, 32—56, ’S GRAVEZANDE Over de Sijno» de van Weiel, bl. 84, 85. | (€) ’SGRAVEZANDE ald, bl. 135, 123. SCHRIFTEN DER EDELEN 55 aanwendde, om de ruste der Kerke te be- vorderen, en opborrelende oneenigheden te dempen, is van elders (f) bekend. Dan, hoe groot ook zijn ijver voor den gezuiver- den Godsdienst ware, ik kan niert geloo- Zladr ven, ’tgene hem ten laste gelegd wordt (g), rg dat hij den beeldenftorm, of de fchendinge #ce/den- van zoo veele kerken en kloosters, zou be-? e- werkt hebben : varı weiken onbefuisden handel ik hem, te voren (h), poogde vrij te fpreken; en ik vinde noch geen reden, om van gevoelen te veranderen.— Wanneer Pc A men Marnix befchouwt als een’ Staatsman, „., zal hij niet minder in onze oogen worden. Hadde Prins Willem, die eene groote menschkunde bezat, hem als zoodanigen niet gekend, hij zou hem zekerlijk niet tot ziin’ geheimften vertrouweling gekozen hebben ; en zijne aanftelling tot Staats-raad van Keurvorst Fredrik toont genoeg de ge- voelens, welke deze omtrent hem voedde. Geen wonder dan, dat Aldegonde in de D4 ge- (f) grAnDrT Hilft, der Reform. I deel, bl. 505, 500. (g) P. HEUTERUS hd. XVl rerum Austr. Belg. «, XV, pag. 400. (bh; In her LStuk,, bl. 381—383. 56 VERBOND EN SMEEK=- gewigtigfte binnenlandfche zaaken en in de voornaamfte buitenlandfche gezantfchappen gebruikt, en tot de aanzienlijkfte eerampten bevorderd wierde. Om van het eerfte flegs Komt in weinige bewijzen aantevoeren; ik zal ge voegelijkst beginnen met de eerfte vrije ringe te Staatsvergaderinge van Holland, in ’t jaar recht. 1572 te Dordrecht gehouden , in welke 1572. Aldegonde eene voortreffelijke en dubbel lezenswaardige redenvoeringe deedt, ter aanfporinge om de pas ontloken vrijheid, door verfcheiden bekwaame middelen , aan tekweeken: met dit gevolg, dat de Staaten manmoedig befloten, den Prins van Oranje voor ’s Konings wettigen Stadhouder te er- kennen , belovende „ onder handtastinge , denzelven getrouw te zullen zijn; gelijk Marnix zich, van ’s Prinfen wege, met eede verplichtte, den Staaten getrouw te bliiven, verklarende wijders Oranje’s mee- ninge te ziin, dat den Hervormden en Roomfchen beiden de vrije Godsdienstoe- fening zou toegeftaan worden (i). Dus den grond«» (i) Bor VI bock, bl. 281—283. MEURSIUS verum Belz. lib. Ill, pag. 149 /gq., waar hij Mar- »ix NOCMt multa rerum peritia virum, Verg. &% FRANCII Orgtiones, pag, 589-591. SCHRIFTEN DER EDELEN. 57 grondflag van een vrij Gemeenebest heb- bende helpen leggen, oordeelde de Prins bem zeer gefchikt tor voltooijinge van dit gebouw, en zondt hem naar Haarlem, in Gezonden wintermaand deszelven jaars, om de Wet 77, ,,zm. in die ftad te veranderen, en met vrijheid- minnende Leden te vervullen (k); doch Wordt vondt, om redenen, niet goed hem naar _. R Noord-Holland te zenden, fchoon hier toe Noorder- door den Bevelhebber van dat Gewest ‚tTartier. Diderik van Sonoij, uitdrukkeliik ver- zocht, ter wegneminge van het zwevende ongenoegen en de hooggaande twisten tus- fchen de Staaten en den Bevelhebber (1). Geduurende zijne gevangenis te Utrecht, Gebruikt van welke nader in ’t vervolg, kreeg hij ,'” = eerst door Noirkarmes , naderhand door de/, 1574, den. Graave van la Roche, openinge van een’ vredehandel, welken Requefens met die van Holland en Zeeland wilde aanvan- gen; fchreef ’er over aan Oranje; en ging ’er met hem in perfoon van fpreken, tot dit oogmerk, voor eenigen tijd, onder D5 borg- (k) zor VI bock, bl. 309. VAN METEREN IV bock, bl. 78. (l) zor VI bock, bl. 321. 58 VERBOND EN SMEEK- borgtogt ontflagen (m). Alles liep vruch- en te Bre- teloos af. Even zoo giög het met de vre- da, 1575. dehandelinge te Breda , tot welke hij, ne- vens anderen , gemachtigd was (n). In het volgende jaar 1576 kwam hem gele- genheid voor, om ziine Vaderlandlievende Bevorder: Staatkunde te doen uitblinken, wanneer an en 'hij, als de cerfie der Afgezondenen van Gen, den Prins en de Staaten van Holland en Zeeland de Gentfche Bevrediginge voort» en de rus- zette, floot en teekende (0); en alle po» Ni gingen aanwendde, om de onlusten, in ’ct Holland. Noorder-kwartier gerezen, te dempen, waar in hij, door zijn verftandig fchrijven aan Sonoij , ten laatfien flaagde (p). Don Jan van Oostenrijk, door de meeste Ne- derlandfche Gewesten tot ’s Konings alge» meenen Stadhouder aangenomen zijnde, en Don Yan Brusfel ras verlaten hebbence , liet zich ver» (m) HARAEUS Ann, Erab. tom. III, psg. 209. LE PETIT dvr. Äl, pag. 270,8 [uiv, BENTIVO- GLıo I deel VIII bock, bl. 208. WAGENAAR Vader]. Hift. Vi deel, bl. 478—480. (n) van GoorR Befchrijving van Breda, bl, 143, 144. WAGENAAR Vad. Hilft. VII deel, bi. 29 en volgg. (0) Bor IX boek, bl. 173. Gentfche Ge- fchiedenisfen I deel, bl. 271, 283. Verg. 5. B. DE TAsSı3 comment, ib. IL, pag. 224—233. (p) BoR IX bock, bl, 168, SCHRIFTEN DER EDELEM. 59 verluiden , dat de Heer varı Aldegonde Zeeft een door den Prins van Oranje naar die ftad nr gezonden was, om, met hulpe varı den ES e Heere van Heeze, hem bij middelen varı list of geweld naar Zeeland te vervoeren, en dat hij, derhalven, niet te Brusfel zou- de komen, zoo lang Aldegonde zich daar ophieldt. Dus verhaalt staapa (g) dit ver- dichtfel, ’t gene geen den miniten fchijn,, veel min eenigen grond van waarheid, hadt, waarom die fchrijver zelf betuigt, niet te durven ftaande houden, dat de Prins en Al- degonde dit met de daad hebben willen uit- voeren,, geliijk Don Jan, echter, volgens veele aanbrengers, fcheen te gelooven, ’T kan zijn, dat het voorftel, door Marnix kort te voren aan de Staaten van Holland en Zeeland, te Middelburg vergaderd, gedaan (r), aanleidinge tot zulk vermoeden gegeven hebbe. Zoo veel wantrouwens de Landvoogd regen Marnix voedde, zoo veel vertrouwens bleven de Staaten, met den Prins, in hem ftellen. De Prins zondt Z;;, voor- bem (g\ De. 1lib. IX, a 730% Men ver- gelijke Bor XI bock, bl. 262, “23. — Het verhaal van BENTIVOGLIO ı deel boek, bi. 261, 262, verdient gelezen te worden, (f) zar X bock, bl. 214. 60 VERBOND EN SMEEK- Pelaande hem aan de Vergaderinge der Algemeene Eee „ Staaten te Brusfel, den vierentwintigften van flachtmaand 1576; in welke hij dat al- leraanmerkelijkfte voorftel, in ’s Prinfen naam, deedt, vooral ftrekkende tor het werven van krijgsvolk, het opnemen van geld in Duitschland, het aannemen van den Graave van Zwartfenberg tot Kriigs- hoofd, "het aanraden van de uiterite om- zichtigheid in de onderhandelingen met Don Jan, en het ftellen van het Sluifche Kas- teel in de handen van Oranje, indien de Staaten zijne tegenwoordigheid in Vlaande- Gezonden ren begeerden (s). Ook fchikten zii hem, Bine er ° nit dien hoofde, naar Groningen ter weg« neminge van de zorgelijke tweefpalt, tus- fchen de Stad en Ommelanden herrezen: waar toe, door zijne zorge, de voorwaar- den opgefteld, doch, op dien tijd, niet tot ftand (s) Zie de Verzameling van onuitgegeeve- ne ftukken, welke wij te danken hebben aan den beroemden Hoogleeraar BONDAM, I deel, bl. 188207. — Naderhand heef: de Prins deu Heere van Aldegande „ vooralin de jaaren 1579 en 1580, in zijnen naam voorflagen laten doea en aandringen in verfcheiden Staatsvergade- ringen. Zie Bor XlV bock, bl. 157 en volgg., bl, 178, XV bock, bl. 213, en elders mcer., SCHRIFTEN DER EDELEN 61 ftand gebragt werden (t). Na zijne we- derkomfte uit Duitschland, waar wij bem, in ’c vervolg , zullen aantreflen, is hij, herhaalde reizen, door de Algemeene Staa- Gezonden ten, den Raad van Staate, Aartshertog Gi: Matthias, en den Prins, naar Gent gezon- Ben den (u),’om te doen ophouden de wrevel- „;.; ge- moedigheden, die daar tegen de Room- /ooks badi. chen gepleegd werden : van welken last hij zich zoo getrouwlijik en met zulken ernst kweet, hoewel hij van de toomlooze Gentenaars „ die naar niemand hoorden, niets kon verwerven, dat zelfs gematigde Roomschgezinde fchrijvers den laster afge- keerd hebben , als of de baldaadige onge- ftuimigheden, te Gent gepleegd, uit raad en op bevel van Aldegonde voortgekomen waren (v): welk vermoeden,, misfchien, Gisfing daar (t) U. EMMIUS de Agro Frifiae, pag. 394. (u) Gentfebe Gefchiedenisfen II deel, bi. 67. Verg. mijn Vaders Hiftorie der Kerke te Gent, bl. 4t. — Eene verklaring der pun- ten, door Marnix. in naam van Prins Wil- lem den I, voorgefteld aan de Schepenen der beid» Banken te Gent, den 28 julij 1578, en vermoedelijk eigenhandig door hem gelchre- ven, wordt noch bewaard in de openbaare Bibliochcek te Leiden. (v) Dezelve Il dcel, bl 46, 47. 62 VERBOND EN SMEEK« der oor-- daar uit gefmeed was, om dat hij, te vo- zaak van dit ver- moeden. In Eoe verre bij deel badı in de Utrecht- febe Unie. Mardt ren, den Heere van Rijhoven geftijfd hadt in ziin voornemen, om de herftellinge der vriiheid en voorrechten in die ftad te ver- krijgen door het gevangen nemen des Her- togen varı Aarfchot en zijner aanhange- ren (w): tot welke veruitziende daad Oranje,. echter, zijne toeftemminge geen- zins hadt willen geven. Wie den voor- flag, reeds in louwmaand ’s jaars 1577 aan die van Holland en Zeeland te Middelburg door Aldegonde, uit ’s Prinfen naam, ge= daan (x), met aandacht overweegt, en daar bij de volgende gebeurtenisien in 00g- fchonw neemt, zal naauwlijks konnen twij- felen, of Marnix is ook gebruikt in de be- raminge en bevorderinge der Utrechtfche Unie ; doch ik kan nier bewijzen, ’c gene ik ergens aangeteekend vinde (y), dat hij in ’t bijzonder veel zou toegebragt hebben tot het ftellen der punten van gemelde Unie. Zekerer is’t, dat hij, in den herfst van (w) Dezelve I decl, bl. 310—312. (x) Bor X boek, bl. 214. (y) In cen werkje, genoemd Oogen-falve voor de b!inde Hoilanders, en gedrukt in 't jaar 1650, Bl. 6., SCHRIFTEN DER EDELEN. 63 van ’t jaar 1577, met den Prins, naar geplaatst Brabant vertrok (z), en zittinge kreeg in”, a. den Raad van Staate (a). Zijnen tijd in Ssaate. dien post uitgediend hebbende,, begaf hij zich, waarfchijnlijik in den nazomer van ’t Koms in jaar 1582 (b), naar Wealcheren op Zin Zeeland wonen. Kasteel te West-Souburg : van waar de Algemeene Staaten der Nederlanden hem verzochten te komen, en naar Duinker- ken bij den Hertog van Anjou te gaan, die zich bij de Nederlanders, door zijne trouwlooze handelingen te Antwerpen en elders, hadt ftinkende gemaakt; doch Al- Slaat ber degonde floeg dat verzoek af, om verfchei- ie ’ den redenen, en in ’t bijzonder, naardien Anjou in hij geen middelen meer hadt om naar zij- ar sat nen’reden, afe (z\ ror XI bock, bl. 286. — Zijn vertrek naar Brabant en de post, welken hij, federt, daar beklecdde, konnen oorzaak gewecst zijn, dat de Staaten van Holland opzeiden dr jaarlijkfche inkomite van 1200 guldens, wel- ke zijaan Marnix, tot erkentenisfe van ’s Mans ongemeene dieniten en goedmäkinge ‚der veelvuldige kosten tot zijne gezant- fchapcen vereischt, toegelegd hadden. Zie BoR XVIIL bock, bl. 10, ıı. (a) Apologie 1579. Zie boven bl. 44, 45. (b) Want toen de Prins den ı8 maart 1582 te Antwerpen gefchoten werde, was Marnix noch in die flad en in bediepinge. Zice BoR AVlibock, bl, 16, ı7. Wordt Burge- mcester van Ant: werpen. 64 VERBOND EN SMEEK-« nen ftaat te konnen leven, als beroofd var de inkomiften zijner goederen, meest onder den vijand gelegen , en ontzet van ’t gene Holland hem eertijds toegelegd hadt, zoo dat het hem onmogelijk ware, langer op dien voet te dienen (c). Hij hadt, ge- lijk zoo veele anderen, ondervonden, dat het waarnemen van buitenlandfche gezant- fchappen grootere eer, dan voordeel, aan- brengen. Hij bleef dan vooreerst noch in Zeeland, tor dat de Prins, die wegens den wrevel der Antwerpfche gemeente naar Zeeland vertrok ,„ hem tot Burgemeester dier Stad aanftelde: welk ampt hij, tot ge- noegen der ingezetenen ,„ zoo veeien zij naamlijk met Oranje begrepen, hoe noodig een hoofd ware, ’t gene met regeerkundi- ge wijsheid en dappere achtbaarheid dezel= ve kon beltieren „ of tegen de macht en listen der vijanden befchermen, den der- tigften van flachtmaand 1583 aanvaardde ; doch. weigerde het Markgraaffchap van Antwerpen ,„ hem te gelijk opgedragen , aantenemen (d). Sedert Marnix deze ftad, bij (c) por XVII bock, bl, 10, IL. (d) Zie, bcehalven Bor, Hoofs en anderen, LE SCHRIFTEN DER EDELEN Ö5 bij de overgave aan Parma, verlaten hadt, vinde ik niet, dat hij in ftaatkundige zaaken binnen ’s Lands gebruikt zij. ’T fchijnt ech- ter, dat de Spaanfchen hem noch lang daarna befchouwden als iemand, die grooten invloed op de Staatszaaken van ons Gemeenebest hadt. Ik wete anders geen reden, waar- om men hem gaarne van kant wilde hel- pen. Dit is aftenemen uit de belijdenisfe van Michiel Renichon, Priester in ’t Land van Namen, die, in ’t jaar 1594, op ’t fterkfte verklaarde, door den Graave var Barlaimont te Brusfel omgekocht te zijn, om Prins Maurits te vermoorden, en ge- liikelijk betuigde, hoe Barlaimont hem ook gezegd hadde, dat ’er noch andere perfoo- nen waren, die men insgelijks behoorde uit den weg te ruimen en van ’t leven te be= rooven, en onder dezen in ’t bijzonder den Heere van Aldegonde (e). — Genoeg van ziine binnenlandfche verrichtingen : die hem zoo veel roems verworven, dat men E zich LE PETIT Zvr. XIII, par. en BUTKENS Troph. de Brabant ee en (€) LE PETIT livr. XIV „ pas. 630. VAN LooN Nederl, Hiftoriepenn. I deel, bl. 440. WAGENAAR Vad, Hift, YIli deel, bl. 398, 399. Toeleg op zijn ieven- 66 VERBOND EN SMEE“ zich verplicht rekende, ook veel gebruik van hem in de plechtigfte en belangvolle Gezantfchappen buiten ’s Lands te maken. Engeland Schoon Koningin Elizabeth, om bekende ftaatkundige redenen, aan Marnix, gelijk aan zoo veele anderen, het Rijk var En- geland ontzegd hadt (f), is hij, echter, Zijne Ge- federt dien tijd, driemalen als Gezant naar Tab dat Koningrijk afgevaardigd: eerst, om naar En- de Oppermacht over Holland en Zeeland ee aan die Koninginne, in naam der Staaten, 1576. op zekere voorwaarden aantebieden, var welk gezantfchap Aldegonde het Hoofd 1581. was (g); naderhand, in gezelfchap des Hertogen van Anjou (h); en eindelijk, in 1590. ”tjaar 1590, door den Raad van Zeeland, ter bezorginge der fijfferbrieven van groot aanbelang, geliik ’s Prinfen Raad, Niko- laas Bruijninx, aan Öldenbarneveld, ’s Lands Advokaat, uit Breda overfchreef (i). Omtrent her laatfte kan ik iet nader be- rich- (f) noort X boek, bl. 445. WAGENAAR Vildeel, bl. 82. (g) BoR VIII bock „ bl. 133. WAGENAAR Vil deel, bl. 83—87. (h) waGenaar Vlldecl, bl, 420, 421. (i) Bor XAVil bock, bi. 24. 