title: Catalogus van de Bibliotheek der Stad Amsterdam...
creator: Bibliotheek , Universiteit van Amsterdam Bibliotheek , Universiteit van Amsterdam
text: Das Buch hat das Uiheberrecht überdauert und kann nun öffentlich zugänglich gemacht werden. Ein öffentlich zugängliches Buch ist ein Buch, das niemals Urheberrechten unterlag oder bei dem die Schutzfrist des Urheberrechts abgelaufen ist. Ob ein Buch öffentlich zugänglich ist, kann von Land zu Land unterschiedlich sein. Öffentlich zugängliche Bücher sind unser Tor zur Vergangenheit und stellen ein geschichtliches, kulturelles und wissenschaftliches Vermögen dar, das häufig nur schwierig zu entdecken ist. Gebrauchsspuren, Anmerkungen und andere Randbemerkungen, die im Originalband enthalten sind, finden sich auch in dieser Datei - eine Erin- nerung an die lange Reise, die das Buch vom Verleger zu einer Bibliothek und weiter zu Ihnen hinter sich gebracht hat. Nu tzungsrichtlinien Google ist stolz, mit Bibliotheken in Partnerschaft lieber Zusammenarbeit öffentlich zugängliches Material zu digitalisieren und einer breiten Masse zugänglich zu machen. Öffentlich zugängliche Bücher gehören der Öffentlichkeit, und wir sind nur ihre Hüter. Nie htsdesto trotz ist diese Arbeit kostspielig. Um diese Ressource weiterhin zur Verfügung stellen zu können, haben wir Schritte unternommen, um den Missbrauch durch kommerzielle Parteien zu veihindem. Dazu gehören technische Einschränkungen für automatisierte Abfragen. Wir bitten Sie um Einhaltung folgender Richtlinien: + Nutzung der Dateien zu nichtkommerziellen Zwecken Wir haben Google Buchsuche Tür Endanwender konzipiert und möchten, dass Sie diese Dateien nur für persönliche, nichtkommerzielle Zwecke verwenden. + Keine automatisierten Abfragen Senden Sie keine automatisierten Abfragen irgendwelcher Art an das Google-System. Wenn Sie Recherchen über maschinelle Übersetzung, optische Zeichenerkennung oder andere Bereiche durchführen, in denen der Zugang zu Text in großen Mengen nützlich ist, wenden Sie sich bitte an uns. Wir fördern die Nutzung des öffentlich zugänglichen Materials fürdieseZwecke und können Ihnen unter Umständen helfen. + Beibehaltung von Google-MarkenelementenDas "Wasserzeichen" von Google, das Sie in jeder Datei finden, ist wichtig zur Information über dieses Projekt und hilft den Anwendern weiteres Material über Google Buchsuche zu finden. Bitte entfernen Sie das Wasserzeichen nicht. + Bewegen Sie sich innerhalb der Legalität Unabhängig von Ihrem Verwendungszweck müssen Sie sich Ihrer Verantwortung bewusst sein, sicherzustellen, dass Ihre Nutzung legal ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass ein Buch, das nach unserem Dafürhalten für Nutzer in den USA öffentlich zugänglich ist, auch für Nutzer in anderen Ländern öffentlich zugänglich ist. Ob ein Buch noch dem Urheberrecht unterliegt, ist von Land zu Land verschieden. Wir können keine Beratung leisten, ob eine bestimmte Nutzung eines bestimmten Buches gesetzlich zulässig ist. Gehen Sie nicht davon aus, dass das Erscheinen eines Buchs in Google Buchsuche bedeutet, dass es in jeder Form und überall auf der Welt verwendet werden kann. Eine Urheberrechtsverletzung kann schwerwiegende Folgen haben. Über Google Buchsuche Das Ziel von Google besteht darin, die weltweiten Informationen zu organisieren und allgemein nutzbar und zugänglich zu machen. Google Buchsuche hilft Lesern dabei, die Bücher dieser We lt zu entdecken, und unterstützt Au toren und Verleger dabei, neue Zielgruppcn zu erreichen. Den gesamten Buchtext können Sie im Internet unter |http: //books . google .coiril durchsuchen. r BERKELEY Ll-iRARY l UNIVERSITY HF I mm i ARCHER TAYLOR % I 22. A :] •-1-' — »-^ ^ \ Q^uXtZii^>^-^. 'tiu,i^~t''>MJjuJf7 /i<M^uX(JL CATALOGUS VAN Qß BIBLIOTHEEK DER STAD AMSTERDAM. VIERDE GEDEELTE. AMSTERDAM. 1858. HANDSCHRIFTEN. N^ 1. •). a. HiPPOCBATEs, Aphorismen, in 7 Hoofdstukken, in het Hebreeuwsch, met eene verklaring van Mozes de Riötti, foL Sa. 1^. Dezelfde, Frognosticatie, in het Hebreeuwsch, /oZ. 45b. c. Verklaring der in de Aphorismen gebezigde kunsttermen , in het Hebreeuwsch, /oZ. 51b. d. Geneeskundige Stellingen en vraagstukken, en geneeskundige bepalin- gen, in het Hebreeuwsch, met Latijnsche vertaling van de laatste in Hebreeuwsche letters, fol, la. In kl. 4^ 54 ff. Handschrift op papier, in Babbijnsch of zoogenaamd Easchi- schrift, van eene zeer oude band ;(waarschijnlijk uitde Vij'ftiendeeeuw), met vele glossen en tekstverbeteringen in margine. De bijvoegsels c en d (het laatste voorin geschreven) zijn van eene latere band. Tegen- over de eerste bladzijde van a vindt men de Hebreeuwsche inscriptie, dat Wernerus Helmichius dit HS. van Cornelius Bomberg ten geschenke heeft gekregen. N«. 2. MosGHE Gideon Abüdiente, Ahne Schoham {Onyx-Steenen). Leergedicht. Met eenige andere stukken in proza en poezj. In het Hebreeuwsch. In kl. 8^ 80 en Voorwerk: 1 ff. Handschrift op papier — de titel alleen op perkament — ge- schreven in gepunctueerd Babbijnsch of Easchi-schrift, door D. Franco-Mendes. Amst. 5491 (1731). Voorin eene beknopte lofrede op Abüdiente, in proza en poezij door Mozes Jozef Belmonte (2 blz.). Het gedieht bestaat uit 102 achtregelige coupletten en wordt voorafgegaan door een voorberigt van des dichters zoon, door Franco-Mendes in het Hebreeuwsch 1) De beschryving yan dit en het volgende HS. heeft men aan de welwillcnd- heid van den Heer M. Boest Mz. te danken. 120 331 OSO HANBSCHBIFTEN. vergeh ragt, en gevolgd door eenige andere gedichten, twee acht- regelige grafschriften, twee vierregelige keer- en naamverzen, alle van Abadiente. llet geheel wordt besloten met eene narede van Franco-Mendes. Enkele coupletten van dit leergediclit zijn opgenomen in het Hebreeuwsche Tijdschrift Meassef voor 1785 eu 1790. Blijkens inscriptie heeft de Bibliothcek dit HS. ten geschenke ontfangen van den Heer H. Sommerhausen, in Febr. 1807. N^ 3. *)• Al-moTchtassar ßl-fihk ^ala madzhah aa-Schäfe^i (Kort begrip van bet Islamietisch regt, volgens de Schafe'itische sekte, in het Arabisch); door den Kadhi Aboe Schodja Ahmed iun al-Hasan al-IsfauILni. In 4^ 52 ff. Handschrift op papier, net geschreven doch zeer bevlekt en het eerste blad beschadigd. Deze codex bevat de volgende hoofdstakken: 1. over de reini- gingen; 2. over het gebed; 3. over de gewijde gaven (aalmoezen); 4. over de vasten; 5, over de bedevaart naar Mekka; 6. over koop en verkoop; 7. over erfmaking en erfopvolging; 8. over huweJij- ken. Dit laatste hoofdstuk is onvolkomen en het overige ontbreekt geheel. H. Eeland heeft van dit HS. gebruik geraaakt bij de zaraen- stelling van zijn werk : de religione Mohammedica, en het genoemd : Systema Amstelodamense minus. Zie het genoemde werk (ed, alL) in den Index Manuscriptorum, n*. XXV. N^ 4. Al'Idhah ßH-ßkli (Verklaring van het Islamietisch regt, in het Arabisch). In fol. 107 ff. Handschrift op papier, fraai geschreven en onafgesneden , doch het titelblad beschadigd. Deze codex bevat 53 hoofdstakken, waarvan eene' Latijnsche inhoudsopgave voorin is geplaatst. De overige ontbreken. Reland heeft ook hiervan gebruik gemaakt voor zijn werk de religione Mohammedica en daarvan onder den titel : Systema Amstelodamense majus xnelding gemaakt in den Index Manuscriptorum^ vP. XXVL De schrijver wordt niet genoemd en het boek niet vermeld in Hadji Khalfa's Bibliographisch Woordenboek. 1) Aan de goedheid van den Hooggel. Heer P. J. Veth is men de bescntij- ving van dit cu de beide volgende HSS. verschuldigd. HANDSCHRIFTEN. 9&% N^ 5. Äl'Idhah fi 7 ma^dnt waH-hajän (Verklaring der regelen van den periodebouw en van den goeden stijl, in het Arabisch); door Djelaloe'd-din Mohammed ibn Abdi'ä-rahman al-Kaztvini, bekend onder den naam van den Prediker van Damascus. In fol. 65 ff. Geschreven op zwaar, geglansd papier en met eene menigte bijgeschreven randglossen voorzien. Dit werk, bekend als »de Idhah van Kazwini," is een com- mentaar op het beroemde compendium der rhetorica van denzelf- ' den schrijver genaamd talkhis-al-miftäk, lietwelk bij uittreksel is uitgegeven door Dr. A. F. Mehren, die Rhetorik der Araber (Kopenh. und Wien, 1853). Zie over de Idhah aldaar blz. 8, en vooral Hadji Khalfa, Tom. I. p. 509. Op den gedrukten catalogus van 1796 komt dit handscbrift voor (n^ 39) onder den titel: Ahdolcahiri Georgjanensis opus logicum et metaphysicum. De vergissing omtrent den naam des schrijvers is daaruit te verklaren, dat Abdoe'l Kahjr AL-DjORDjäNi, de vervaar- diger van andere beroemde rhetorische werken, in de voorrede ge- noemd is. Voor het overige is in de Arabische rhetorica eeniger- mate onze formele logica begrepen, maar van metaphysica wordt niets in dit werk gevonden. m 6. Het Oude Testament in het Turksch. Fraai geschreven op losse bladen, in quaternen te zamen ge- voegd, in 4®. Aan dit Handschrift ontbreken de Vijf Boeken van Mozes, die er echter, zoo als hier onder blijken zal, bij geweest zijn. Van sommige andere boeken zijn daarentegen twee exemplaren aanwezig. Alle boeken zijn, althans in een van beide exemplaren, met vocaal- punten voorzien, behalve Jesaja, Jeremia, Ezechiel en Daniel. Het tweede exemplaar van de Psalmen is aan het einde beschadigd. Deze boeken worden met de volgende brieven en stukken in een cederh outen kistje bewaard. 1. Brief van Theodorus Petraeus, in het Hoogduitsch, ge- schreven uit Leiden, den 24 December 1662, aan Levinus Warnerus, Eesident der Vereen. Nederl. Provincien te Constantinopel. Met gewijzigde copij van dezen brief; eenige drukproeven der Turksche vertaling van Hoofdst. XIX: 1 — 17 van Jesaja en een geschreven proeve eener vertaling uit een Arabischen Codex ler Bibliotheek te Parijs, in het Turksch. 0S9 UANDSCHBrniK. 2. Brief van J. Comenius, in het LatiJD, geschreven nit Am- sterdam, den 4 Januarij 1668 aan Levinus Wamerus. 3. Brief van denzelfden in het Latijn, geschreven den 5 Deoember 1664 aan Laurens de Geer {»patrono meo*' en beginnende: »Ho» norande Maecenas^^)» 4. Uitvoerige brief, in het Hollandsch, yan Jacob Gool (Golius), Hoog]eeraar in de Oostersche talen te Leyden, geschreven uit Leyden den 5 April 1666, aan L. de Geer. Met een drukproef eener Turksche vertaling van den Bijbel in Engeland gedrakt wordende *) en twee proeven van Turksch schrift. 6. Opgave der drukkosten van het N. Testament in het Turksch, van gemeide Engeische drukkerij. 6. Aanteekening der datums en gelegenheden van ontfangst uit Turkije, van de verschillende boeken der Turksche vertaling, waarbij ook de V boeken van Mozes, in 1662 (?) — 1666. Waarschijnlijk van de band van L. de Gseb. Uit deze Brieven en Aanteekeningen blijkt dat de hier aanwezige Turksche vertaling vervaardigd is door Albebtüs Bobovius of BoBOWSKi, een geleerden Pool en eersten tolk des Sultans Mo- hammed IV, onder den naam van Ali-Bec te Gonstantinopel woon- achtig, onder toezigt van Levinus Wabnebus, Resident der Neder- landen aldaar. Warnerus schijnt deze vertaling bij gedeelten te hebben toegezonden aan Laurens de Geer, koopman te Amsterdam, een der groote Maecenaten der geleerden in de 17« eeuw. — Petraeus biedt in zijn brief aan Warnerus van 1662 dezen aan om de vertaling onder toezigt van hem en van een geleerden Arabier (sie) te Leiden woonachtig, aldaar te doen drukken. Hij zendt hem eene drukproeve, maar daar de hiertoe gebruikte type i'oud en niet goed meer is," raadt hij om door een meester in de kunst te Amsterdam daartoe nieuwe typen te doen snijden. — De brieven van Comenius handelen over de Bijbeluitgaven bij de vertaling in het Turksch te gebruiken. — De Hoogleeraar Gool schrijft; #Aengaende de translatie door D. Bobovius tot Constantinopolen gemaeckt, daerinne bevinde ick, nae gedaene behoorlycke opmer- ckinge, al groote imperfectie ende gebreckelicheid, niet alleen ten opsichte van de swyer der Turcsche taele, maer ooc van de over- settinge selver, by wylen den sin der H, Schrifture niet wel gevat zynde, ende nu en dan yet achtergelaten, ende somtyts vreemde woorden, uyt het Latyn of Griecx gebruyct wesende, die den Turcken gants onbekent zyn." Hij raadt de Geer dus aan de 1) Onder redactie van Gu. Seaman. Hiervan verscheen het Nieuwe Testa- ment te Oxford in 1666. 4^. HAND8CHBI7TSK. overzetting niet aldus te doen drukken, maar die te doen veit»ete- ren door een geleerden Annenier, te Leyden woonachtig, of liever aan dezen op te dragen eene nieuwe Turksche vertaling te ver- vaardigen, meer overeenkomstig den Arabischen tekst, in het Oosten aangenomen. Van deze vertaling in des Armeniers schrift voegt hij twee proeven bij den brief, wjaarin ook eene opgave voorkomt wat hem daarvoor bij het blad betaald zou moeten worden. Verder schrijft hij : 9 Belangende nu de twee bladeren my toegesonden ?an de Turcsche oversettinge in Engelant gemaect door een Engelsman genaemt Zeeman, ende daer te lande gedruct werdende, can den Armenier niet anders oordeelen ofte sal gants vrachteloos bevonden werden, alsoo onder die natien niet sal met eenige lust connen gelesen ende mogelyc niet verstaen werden, omdat de natuyre en tgebruyc van de taele is geforeeert, hoedanige dingen gemeynlyc geenerveert en crachteloos werden," enz, Deze HSS. werden in 1788 uit de bibliotheek van den predikant Thomas Vieroot voor de Stads-Bibliotheek aangekocht. De ontbrekende Y Boeken van Mozes werden door Je. Joach. ScHBOBDER Op eene verkooping te Amsterdam aangekocht, van wien ze op zijn zoon N. G« Sghroedeb, Hoogleeraar te Groningen (gest. in 1796), overgingen. N». 7 *). Briefwisseling van Maha Teome (Magnus Thomas), bisschop der St. Thomas Christenen of Nestorianen op het Zuidelijk gedeelte van de kust van Malabar, met Carolus Schaaf, Hoogleeraar in de oster- sehe Letteren aan de Hoogeschool te Leiden, benevens eenige andere brieven van — en betreffende denzelfden bisschop. L Vier Syrische brieven, op Indisch papier geschreven en la- ter, ZOO het schijnt door de zorg van Schaaf, op perkament geplakt, als: a. Brief van Maha Thome aan Ignatius, patriarch van An- tiochie, geschreven in het jaar 1709, door de band van zijn schrij- ver Ganpho. Deze brief aan Adam van der Duyn, Bevelhebber der Hollan- ders op de kust van Malabar bij zijn terugkeer uit Cochin naar het vaderland in 1709 ter bezorging medegegeven, kwam in banden van Car. Schaaf en werd door hem in het Latijn en Hollandsch vertaald en met die overzettingen te Leiden in 1714 in het licht 1) Bij de beschrijving van dit HS. is die van Prof. Walbaven in den Ca- talogus van 1796 gevolgd^ HAlTDBCHBmBN. gegeven i). Het was deze brief die aan Schaaf aanlciding gaf met den bisschop eene briefwisseliiig te openen. — Vergelijk Lierna II. f. h, Eerste brief van Maha Thome aan Gar. Schaaf, geschreven in het jaar 1715. c. Tweede brief van den bisschop aan Gar. Schaaf van het jaar 1717. d. Derde brief van den bisschop aan Gar. Schaaf, van het jaar 1720. IL Bündel Syrische brieven door Maha Thome, of uit naam van hem of zijne kerk geschreven, als: a. Brief van den bisschop aan Ignatias, Patriarch van Antiochia, gedagt. den 27 der eerste maand Tisrin van het jaar 1721. Deze brief is de derde bekende, die de bisschop tot hetzelfde doel aan den Patriarch schreef. De tweede van den 25*^** der maand £lul van het jaar 1720 gedagteekend, en waarin ook van Gar. Schaaf melding wordt gemaakt, is uitgegeven door J. S. AssEMANi in zijne Bibliotheca Orientalist tom. III. part. IL pag. GG CCLXIV, uit het Archief der Congregatio de fide Pro- paganda, b. Afschrift van denzelfden brief. c. Vijf Bneven door of uit naam van Maha Thome aan Car. Schaaf geschreven, in de jaren 1720, 1721 en 1728. d. Verhaal der eerste prediking van het Evangelie door den Apostel Thomas bij de Indiers. e. Brief in dichtmaat geschreven door Zacharia, in antwoord op een brief door Johannes Henricus, zoon van Garolus Schaaf, in 1720 aan den Bisschop Maha Thome gechreven (zie IIL 5.). /. Afschrift van den brief des Bisschops van 1709 (L d), met vokaalpunten voorzien, van de band van Gar. Schaaf. Hierbij ook de Latijnsche en HoUandsche vertaling. IIL Bündel Syrische brieven geschreven aan den bisschop Maha Thome^ als: a, Brief van Car. Schaaf van het jaar 1713. Vijf afschriften- in het Syrisch, met twee afschriften der Latijnsche vertaling en twee verschillende HoUandsche vertalingen, alle van zijn eigen band. 1) De titel is: Relatio historica ad epistolam Syriacam a Maha Thome, i. e* Maomo TnoMA, Indo, antiquorum Christianorum in India episcopo ex Chaddenad in Malabaria scriptam ad Ignatium Patriarcham Antiochenum. Et ipsa illa Epi» scopi Indi epistola Syriaca cum versione Latina. Accessii Epistola Syriaca ad eundem Episcopum, eiiam cum versione Latina^ accurante C. Schaaf. L, B. 1714» BetreiTende zijn inhoiid sie men F. Valbnttm, Oud- en Nieuw Oost- Indien, Dl. V. le Stuk, blz. 115. HANDSCHRIFTEN. Deze eerste brief van Schaaf aan den bisschop werd met de Latijnsche en Hollandsßlie vertaling door hem uitgegeven achter den eersfcen brief van Maha Thome aan den Patriarch van An- tiochia (zie I. a.). h, Brief van den jongen Johannes Henricus, zoon van Carolas Schaaf, aan den Bisschop geschreven in het jaar 1720. c. Brief, geschreven uit naam der Zendelingen uitgezonden door den Koning van Deneraarken , door Christophgrus Thegdosiüs Walther aan den Bisschop, gedagteekend uit de kerk Jerusalem te Tranquebar op de kust van Koromandel in het jaar 1725. Met Latijnsche vertaling van de band van Walther. IV. Bündel brieven, die op de voorgaande betrekking hebben, als: a. Brief in het Nederduitsch met eene Malabaarsche handteeke- ning van den koopman Malpa Paeon aan Adam van der Duyn, Oud-Commandeur enz. der kuste Mallabaar, te Leyden, geschreven uit Cochin den 20 November 1716. b. Brief in het Latijn van C. F. Walther aan Carolas Schaaf, geschreven uit Tranquebar, den 6 October 1726, en mede onder- teckend door Nicolaus Dal, Martinus Bosse, en Christianus Fre- dericus Pressier, Zendelingen. c. Brief in het Latijn van Jacobüs Op den Akker en Jacobüs Canter Vissgher, predikanten, geschreven uit Batavia in de maand April 1728 aan de Deensche Zendelingen Beiij. Schultze, Nie. Dal, Mart. Bosse, C. F. Pressier en C. P. Walther. d. Brief in het Latijn van Jg. Hejnr. Michaelis, S. Theol. et Gr. ac 0.0.' Lingg. Prof. Ord, aan Car. Schaaf, geschreven uit Halle, den 8 October 1729. e. Afschrift van een Arabischen brief met interlineaire Latijn- sche en Nederduitsche vertaling van den Koning of Sultan Ali Schajantguri aan de Bewindhebbers der West-Indische Compa- gnie, gedagt. den 1 Junij 1721, met kantteekeningen op de taal betrekkelijk. Deze briefwisseling wordt bewaard in een cederhouten kistje, waarin ook de volgende Handschriften door den Bisschop Maha Thome aan Prof. Schaaf werden toegezonden. Het werd voor de Bibliotheek aangekocht uit de nalatenschap van Ant.Wilh, Schaaf. Med. Dr., in 1779. N^ 8. Nieuw Testament, in het Svrisch. In 4^ 432 ff. HAUDSCHBinXK. Handschrift op papier, in Estrangeio-schrift, waarin ook de meeste vooi^aande brieven geschreven zijn. Hierin volgen op de Handelingen der Apostelen: de brieven van Jacobus, de eerste van Petrus^ de eerste van Jobannes en vervolgens alle brieven van Paulus. Aan het slot van den brief aai) de Hebreen, waarmede de codex eindigt, is het jaar opgetee* kend, waarin hij geschreven is: 1721. Er zijn bijgevoegd twee Liturgien, de eerste eene algemeene ter gedachtenis aan alle Apos- telen in het algemeen en aan elk in het bijzonder, de laatste uit* sloitend ter gedachtenis aan den Apostel Thomas. N^ 9. Psalmen^ in het Syrisch. In 8^ 219 ff. Handschrift als het voorgaande. Hierin zijn bijgevoegd het Lied van Mozes en der zonen van Israel, uit Exod. XV, het Lied van Jesaja uit Jes. XLII: 10 — 13; het tweede Lied van Mozes, of het eerste gedeelte van het lied: Deuteron. XXXII: 1 — 21", en het derde Lied, niet der Makkabeen, zoo als er foutief geschreven staat, maar van Mozes, of het tweede gedeelte van het tweede Lied van Mozes: Deuteron. XXXII: 21^^48. N«. 10. De Bocken Baruch, Daniel met het bijvoegsel over Bei en den Draak, en de XII kleine Profeten, in het Syrisch. In S\ 177 ff. Handschrift als de beide voorgaande. N^ 11. a. Dembtrii CHALCONDYLA.E Tractatus de Homero, Graece. fol. 1«. b» HfeaoDOTi Vita Homeri, Graece. fol 2\ c. Plijtarchi Vita Homeri, Graece. foL 9*>. d. DiONis Ghrysostomi Tractatus de Homero, Graece. foL 43'. In fol. 44 ff. Handschrift op papier, fraai geschreven. Waarschijnlijk uit de Veertiende eeuw. De codex is vroeger voor de Vita Homm van Plütarcbüs door Wyttenbach gecollationeerd, doch slordig. UANDSCHBIFTEN« 963 N^ 12. Athanasii archiepiscopi Alexandrini Opera (Oratio contra gentes, Orat. de incarnatione verbi Dei, Dispatatio in Nicaeno Concilio, Contra Arianes Orationes, Epistolae, cet.)i Graece. In fol. 376 £ Fol. 822 ontbreekt ten halve. Handschrift op zwaar geglansd papier, net geschreven, de op- schriften in rood. Gebenden in Turksch lederen band, verguld op jBnede, mei koperen sloten. Aan het slot in het Grieksch: Emmanuel Bemhaines tut Mo- nembasia schreef dit werh, den 16 Sept 1548. N^ 13. PflOTil patriarchae Bibliotheca, Graece. In 2 dln. fol. 345 en 382 ff.. Handschrift als het vorige, doch minder fraai geschreven, door eene andere band. De band is aan de vorige ongeveer gelijk. Aan het slot in het Grieksch de dagteekening 15 Mei 1548. NO. 14. a. Photii Acta Synodorum et Opuscula quaedam, Graece. /oZ. 1. b. Clementis Komani Itinerarium S. Petri ad Jacobum, Graece. foL 208. c. Basilii Maoni Epistolae, usque ad CXIV, Graece. fol 264. In een band fol. 319 ff. Handschrift als de beide vorige, geschreven door drie daarvan verschillende banden, het eerste gedeelte van a, en c van dezelfde band, het tweede gedeelte van a, en b van andere banden. De band is aan die van N^ 13 gelijk. De Epistolae van Basilius zijn niet volledig. Eenige brieven zijn weggelaten. Yoorin den band vindt men een wapenschild met onderschrift: Ex biblioiheca Nicolai Joseph FoucavU Comitis Consistoriani, FoüCAULT, een bekend Fransch archaeoloog en philoloog, stierf in 1721. N^ 15. Catalogus Manuscriptorum Graecorum, qui sunt in Bibliotheca Yaticana, Graece. In fol. 97 ff. Handschrift op papier, net geschreven, in de Zestiende eeuw. In oaden lederen band, verguld op snede en plat, met koperen sloten. 121 1159 HAimSGHaiFTBN. De catalogas bestaat uit eene titelopgave van alle Schriften in de verschillende Codices, zonder aanwijzing van ouderdom, enz. N^ 16. Leonis Sapientis Imperatoris Oracula, Graece, cam paraphrasi Graeca anonymi cujusdam, figuris pictis illastrata. In 4^ 12 ff. Handschrift op papier, uit de Zestiende eeuw (P). Met l^-ge- kleurde platen. Dit HS. is gebruikt door Pet. Lambecius voor zijne uitgave dezer Oracula achter: Geo. Qoümv^^ de antiquitatibus Constantinopolitanis^ Paris, 1655. Lamb. heeft hieruit ook de oude paraphrase afgedrukt en de platen, niet naauwkeurig evenwel, nagevolgd. Vergel. Fabeicius, Bihliotheca Oraeca, VI. 364. N^ 17. JoANNis Zonabae a. Commentarius in Ganones Conciliorum a Nicaeno Concilio ad Carthaginensem usque, Graece. fol, 1. b. In Epistolas Dionysii, Basilii, Gregorii et aliorum commentarii, Graece. fol. 584. ^ In 2 dln. fol. 934 ff. Fraai en duidelijk Handschrift uit de eerste helft der Zeventiende eeuw. De tekst der Canones Conciliorum is er hier en daar uit verschillende gedrukte uitgaven tusschengevoegd. N^ 18. Vetus et Novum Testamentum, Latine. Versio Vulgata. In 7 dln. gr. fol. — I. Genesis-Numeri. 196 ff. II. Deuterono- mium-Kuth. 115 ff. III. Libri IV Kegum. 163 ff. IV. Proverbia, Sapientia, Ecclcsiasticus. 109 ff. V. Job, Tobias, Esther, Libri IV Machabaeorum. 149 ff. VI. Jesaja, Ezechiel, Prophetae minores. 177 ff. VII. Jeremia. 72 ff. Actus Apostolorum, Epistolae canoni- cae, Apocalypsis. 84 ff. Handschrift op perkament, groote Gothische letters, bestemd ter voorlezing in de kerk. Aanvangletters der hoofdstukken in kleuren. Opschriften enz. in rood en blaauw. WaarschijnHjk uit het laatst van de Veertiende eeuw. Het I® deel en de eerste helft van het VII« (Jeremia) hebben sierlijk in kleuren geteekende aanvangletters bij ieder boek. In Dl. II — IV, VII b zijn deze met goud afgezet en heeft het eerste blad van ieder boek randwerk, dat hier en daar uit zonderlinge voorstellingen bestaat. De aanvangletters en het randwerk in HAND8CHKIFTEK. 9ftO Dl, V, VI zijn veel fraaijer dan in de overige deelen en hebben kunstwaarde, maar dit is oorzaak geweest, dat eenige letters en yersclieideDe stukken uit de randen weggesneden, en hier en daar met teekenwerk gerestaureerd zijn. In het VI® deel ontbreekt bet eerste blad aan Ezecbiel. De tekst heeft afdeeling in boofdstukken, doch niet in verzen. Aan den kant vindt men de aanduiding der terminationes voor de voorlezing. In het V® deel wordt daarvan over de boeken Job en Ezechiel eene opgave gevonden, door eene band uit de 15« eeuw geschreven. N^ 19. Vetus et Novum Testamen tum, Latine. Versio Vulgata. In 2 dln. kl. fol. — I. Libri V Mosis, Josuae, Judicum, Kuth. 124 ff. Voorwerk 9 ff. II. Novum Testamentum. 122 ff. Proverbia, Ecclesiastes, Cantica, Sapientia, Ecclesiasticus. 49 ff. Tabula Epis- tolarum et Evangeliorum. 6 ff. Handschrift op perkament, gothische letter, de voorletters ge- teekend in rood en blaauw. In oude banden met koperen sloten. Het Eerste Deel is fraai geschreven door twee verschillende banden, waarschijnlijk in het begin der Vijftiende eeuw. Vooraan vindt men de hoofdstukken van alle bijbelboeken ieder in een woord vervat en te zamen Latijnsche versregels uitmakende. Voorin dit inschrift: »liber conventus sancte cecylie in Ämstelred.^^ Het Tweede Deel is minder fraai geschreven dan het eerste, misschien wat later, doch ook in de eerste helft der Vijftiende eeuw. N«. 20. Novum Testamentum, Latine. Versio Vulgata. In fol. De tekst: 106 ff. Interpretattones nominum hehraicorum. 48 ff. Voor- en Nawerk. 12 ff. Handschrift op papier, de voorletters geteekend in rood en blaauw. Alleen het eerste blad der Evangelien, der Brieven, en der Handelingen der Apostelen, (dus 3 bladen) zijn op perkament geschreven en met eene fraai met goud en kleuren geteekende hoofdletter versierd. — In den ouden lederen band. Vooraf vindt men op 2 ff. den inhoud der hoofdstukken in latijnsche versregels. Achteraan (10 ff.) eene Ujst der teksten en hoofdstukken in de kerk te lezen voor alle dagen des jaars. Onder de Interpretattones leest men: fExpliciurd interpretaciones *r> BBO HAKDSCHRIFÜBN. nonunum hebraicorum ßnite per me Wilhelmum BocholcUe Anno domini etc* 1465 ferta sexta ante penthecoatam featamJ*^ In den catalogas van 1796 is verkeerdeüjk het jaartal 1067 opgegeven. N^ 21. EusEsn Pamphili Historiae Ecclesiasticae über I— IX, Küffino Tyran- Kio interprete. Acc. Kuffini Historiae Ecclesiasticae libri II seu über X, XI post Eusebium. In kl. fol. of gr. 4^. 221 ff. Handschrift op pierkament^ Latijnscbe letter, fraai en duideUjk gescbreven, met kantteekeningen van latere banden. Het meeren- deel is gescbreven door twee (of meer?) zeer oude banden, in de Negende of Tiende eeuw, en in lateren tijd (Twaalfde eeuw) ver- beterd. De verbeteraar beeft in bet VI« en volgende boeken op sommige bladzijden de letters gebeel nagetrokken. In bet II<> boek van Euffinus zijn door dezelfde band of altbans eene band van dien tijd de beide laatste en drie bladen vroeger twee andere bladen bijgescbreven. Ook de volgende lijst aan bet slot voorkomende: ff Successiones regum francorum, a Karuh magno et archiepiscopO' rum Mogonüne ecclesie a Bonifacio martire.'^'* Deze lijst is van d^n band tot Bisscbop Adelbertus junior (^ sedit annos tres menses dwos"), die van 1137 — 41 regeerde en Keizer Cunradus III, die in 1138 den troon beklom. Zij is vervolgd door latere banden, doch alleen met de namen der Bisscboppen. Acbter ff Cunradus regn,..J*^ is later gescbreven: annoe xvi. Dan volgen de Bisscboppen : Marcholf episc. sedit afi"^ menses^ Henricus episc. sedit annos xiiiiy in quarto x^ anno depositus est ab episcopatu Worma' tie, cui successit Ärnoldus archiepisc, qui sedit annos vii. Anno septimo occisus est a civibus maguntinis (1160)." Daarop volgt da- delijk: ffCristianus archiepisc. qui sedit annos xv. Cunradus archi' episc, sedit annos xi.^^ Deze laatste Cunradus, in 1161 tot den Bisscbopszetel verbeven maar in 1164 weder afgezet en door Cbris- tianus opgevolgd, werd na diens dood in 1182 bersteld en regeerde tot 1200. De lijst scbijnt dus tot 1193 te loopen. Op bet eerste blad van dezen codex vindt men zijne afkomst: »Codex monasterii sancii Jacobi ex maguntia,^^ Hij kwam later in bet bezit van Janus Gruterijs blijkens zijne bandteekening. De rugtitel beeft: ütEüfini Historla Ecclesiastica." — Vergel. Bjorn- STAHL, Briefe, V. 474. HANDSCHJELIFTEN. 901 Nö. 22. IsAAC DE Sybia, Liber de contemptu omnium mundanorum et de con- templacione. In kl. 4P. of gr. V2\ 90 ff, gefolieerd. Handschrift op perkament, gothiscbe letter, net geschreven. Waarschijnlijk in de eerste helft der Vijftiende eeuw. De tekst begint na het opschrift: » Anima que deum diligit in deo solo quietem habety^* en eindigt: ü^.«.. et in seculum non tene^ hresceU Ipsi honor et gloria in secuta. Amen. C[ Eocplicit Über Saudi Ysaac de Stria. Deo gracias.'*^ De tekst van dit geschrift in de Bibliotheca Patrum (Tom. XI. pag. 1019 sqq,) afgedrukt verschilt veel van deze. N^ 23. Meditationes de vita Christi CLII. In kl. 8^ 196 ff. Handschrift op papier, uit het midden der zestiende eeuw. De tekst begint na het opschrift. Meditat. Prima Joh, l^. In Principio erat verbum etc Primo ut scias quis sit cujus vitam^ cet. en eindigt. Quid in die judicij dicet Christus quem sequi no» luisti sed daemonem. Hoewel de naam van den schrijver hierin niet vermeld is, ishet zonder twijfel hetzelfde HS. als dat, voorkomende in den catalogus der bocken van Pastoor Jacob Buyck — wien dit blijkens zijn Stempel vroeger behoorde — onder den titel van: »Meditationes Feancisci Costbei dß vita Christi, aliena manu scriptae. In octavo. In membranis.^'^ Het schijnt dus een onuitgegeven HS. te zijn van den bekenden ijverigen Jezuiet. N«. 24. De vera Ecclesia, Christi Jhesa unica sponsa, et omnium Christianorum matre, tractatus. In fol. 389 pp. Handschrift op papier, van Jacob Buyck, Pastoor der Oude Kerk te Amsterdam voor de Hervorming (1678), later Pastoor te Emmerik, alwaar hij dit werk schijnt geschreven te hebben. Ver- gelijk W. 27. Aan het slot van het Traktaat (377 blz.) vindt men een Regis- ter der aangehaalde Bijbelplaatsen (9 blz.). Voorin eenige aantee- keningen, ook over de redenen van Buyck's vlugt uit Amsterdam in 1578 (3 blz.). UANDSCHBmSli. N^ 25. a. Sermones XXII de fide. p, 1. b. De augustissimo Eucharistiae sacramento ; in quo sunt omnes diuitiae et deliciue nostrae absconditae: materia tractata ac tractanda per tota Quadragesimam. p. 107. In fol. 168 pp. waarvan er 10 (hier: 187—146) wit gelaten zijn. « Handschrifk op papier, van Pastoor Jacobüs Buyck. Bladz. 165 heeft tot opscbrift: Sermones VIII de ter maximo Eucharistiae Sacramento, Hiervan is alleen het begin van het eerste sermoen in dit boek geschreven. In de voorafgaande belangrijke aantee- keningen verhaalt Buyck hoe hij en zijn ambtgenoot Duncanus voorgenomen hadden in 1578 daarover te prediken, toen de om- keering van zaken te Amsterdam plaats Lad. waarvan hij de schuld laadt op hunne eigen verkeerdheden en op het verraad van de Amsterdam sehe regering. Ook Duncanus, die later den eed deed aan de nieuwe Begering, allen die dit niet deden rustverstoorders noemde, en vooral Buyck in twee openbare brieven hevig aanviel, wordt hier scherp gegispt, doch zijne omkeering voornamelijk ge- weten: » Dalilae suae, hoc est improbissimae et impudentissimae Margaretae,^^ N^ 26. a, Index sive Catalogus omnium Librorum meorum et pretium eorundem. p. 1. b. Dominica 20 Trinitatis: De Nuptiis concio, p. 49. C.Dominica 21 Trinitatis: ex Epistola (Pauli ad Ephes.) de Armi Ghristianis, p. 61. c2. In festo Nativitatis Christi concio: de triplici Christi generatione, p. 106. e. Carmina Miscellanea, p. 108. In fol. 137 pp. Handschrift op papier, geschreven door Pastoor Jacob Buyck. De catalogus, alphabetisch gesteld, meerendeels op devoomamen der schrijvers, schijnt in 1577 zamengesteld entot 1588 bijgeschre- ven te zijn. Bij de later aangekochte is de plaats, waar het verkregen werd, aangeteekend (Embricae, Calcariae) en bij bijna alle de prijs, waarvoor ze zijn aangekocht. De gedrukte boeken in dezen catalogus voorkomende zijn nog meerendeels op de Biblio- theek aanwezig, van de 30 Handschriften slechts vier (N^ 23, HANDSCHKIPTEN. 24 — 26). Bij sommige boeken is de bestemming aangewezen, zoo als het volgende: ^Xantensis civitatis origo. Est Liber scriptus, in Quarto cum claustris. Emi Calcariae anno 1588 — parvo pretio, sed magno dignus est, Post mortem meam cupio, ut donetur capi' tulo sive Decano Xaniensi, cui non erit inutilis.^* De Sermones de Ärmis CÄnsft'ams zija onderteekend: ^Cafcariac, anno 1589, pridie beati Lucae Euangelistae, De Carmina^ waarbij enkele HoUandsche, schijnen meerendeels door B. omstr. 1580 — 1600 geschreven te zijn. Een gedieht op den Aartshertog Ernestas o. a. slaat op gebeurtenissen in 1593 en 1594 voorgevallen. N«. 27. TransJaat van het Tweede Testament of Codicil van den Heere Jacob Buyck, Canonick tot Emmerick, van 4 September 1599, voor den Notaris Jacobus Gocchemius. In fol. 5 pp. Afschrift van het^ oorspronkeUjke, voorhanden in het Grafelijk Ar Chief van Horstmeer en van Ahuys, gezegd Nahuys, in het bezit van Graaf Nahuys te Utrecht, door de goedheid van dien Heer voor de Stads-Bibliotheek verkregen. In dit Testament — ook om vele andere bijzonderheden merk- waardig, en met het eerste Testament van 2 Sept. 1594, in het bezit van denzelfden Heer, in de hoofdzaak overeenkomstig — komt het volgende voor betreffende zijne Bibliotheek. rM^n Li- brije met alle myn boeken^ wesende myn rychdomme ende sinlichede^ beveel ick geheelijcken zonder datier eenich boeck äff verdwalen sal moghen mijn broeder Hendrick totter tyd dat hy de sehe tot het gebruyck van imandt van ons bloedt die Catkolyck ts, ojte tot een ander Catholyck gebruyck bekert" Buyck wordt in dit Testament genoemd : p Mr, Jacob Buyck, Canonick van Sinte Maertens Ker- cke binnen Embrick ende Pastoor van de Sinte Aldegundis Kercke aldaer onder het Bisdom van UtrechtJ^^ Vergelijk hiermede het Voorberigt voor dezen catalogus, bl. V. De onderstelling dat Buyck's bloedverwanten zijne boekerij erfden is dus juist geweest. Of de in het Testament als erfgenaam aan- geduide Hendrik Buyck dezelfde is als de medeoprigter der eerste Oost-Indische Compagnie te Amsterdam en Kegent van het Tucht- huis in 1595 (zie Wagenaar, Beschr, van Ämst,, in 8^. IV. 96; VIII. 262), zou ik betwijfelen, omdat deze wel denkelijk protes- tantsch zal geweest zijn en Fastoor Buyck zijne boeken tot uitslui- OG4I HANDSCUaiFTlSN. tend gebruik van Katholieken bestemde i). Pastoor Buyck leefde nog in 1602, want de Spaansche Bijbel van Cypr. de YALfiaA, op de Bibliotheek aanwezig, draagt nog z\jn Stempel. N». 28. Missale Ecclesiae Eomanae. In fol. 217 ff. Handschrift op papier. Geheel op zangnoten. Acbteraan zijn eenige bollandsche liederen gevoegd, eveneens op zangnoten, nl. een Kerslied, een Paaschlied, en Van theylich Sacrament (van 't Avondmaal). Aan het slot leest men: tfScripttis est iste über per me baldui- num henrici 1571 finitus sexto calendas iumjj*^ Voor in den band is geschreven; *fDit boeck koort toe Isbrant Steoenaon alias pont figen (P) coster ende getrouwe dienaer vant Cruis altcaer staende in Onse Lieve Vrouwe Kerch binnen der stede van Amsterdam, Actum den laetsten augusti anno 1575." Het is af komstig uit de bibliotheek van Past. Jacob Buyck, blijkens zijn Stempel. m 29. Day. Blondelli Annotationes in Caes. Baronii Annales Ecclesiasticos. Geschreven door zijn eigen band in een exemplaar van #Cae9. Baronii Annales Ecclesiastici, Ed. noviss, ab ipsomet ante obitum aucta et recogn. Colon. Agripp, 1609, 12 tomi in 6 vol. foV* De aanteekeningen zijn meerendeels aan den kant en tusschen den tekst geschreven, gedeeltelijk op losse blaadjes. In de eerste deelen zijn ze zeer overvloedig, in de drie laatste (843 — 1198) schaarsch. Het Schrift is zoo klein, dat men het zonder vergrootglas naauwe- lijks lezen kan. David Blondel volgde in 1650 Vossius op als hoogleeraar in de Geschiedkunde aan het Amsterdamsche Athenaeum. Hij was hier echter niet lang woonachtig, toen hem — hij meende ten gevolge van de Amsterdamsche lucht — het gebruik zijner oogen begaf. Hij stierf geheel blind in 1655. De Hervormde kerken in Frankrijk hadden hem in 1626 opge- dragen eene wederlegging van Baronius te schrijven. Hij volbragt dit werk niet. Na zijn dood werd het exemplaar van Baronius met zijne aanteekeningen door de Amsterdamsche Kegering voor de Bibliotheek der stad aangekocht, Toen later een Fransch predikant, 1) Zijn vader heette blijkens het Testament Cornelis Buyck en was toen nog in leven; ook had hij getrouwde broeders en zasters. ' HANDSCHBIPTEN. 965 met name Andr. Maogndie, uit Bearn herwaarts gevlagt was, drohen Burgemeesters hem op die aanteekeningen voor de pers gereed te maken. Magendie schreef ze alle over op bladen, die in den volgenden band (a) bewaard zijn. Dat de Fransche predikant echter de man niet was voor die uitgave, biijkt uit een geschrift, dat bij in 1675 te Amsterdam in 't liebt gaf, getiteld: Magenelis Anti'Baronms, een onbeduidend boek, dat ook weinig koopers schijnt gevonden te bebben, daar er in 1679 eene nieuwe titeluitgave van vervaardigd werd, waarop ter aanprijzing vermeld was: Quibus accesserunt quaedam ad Baronium animadversiones Davidis Bhn- deUi. Men heeft ten onregte bieruit opgemaakt, dat BlondePs aanteekeningen weinig te beteekenen badden, want Magendie moet daarvan zeer weinig gebruik bebben gemaakt. Later scbijnt een ander geleerde (misscbien Lüdw. Wolzoqen, die van 1670 tot 1690 aan bet Atbenaeum Illustre den leerstocd der Kerkgescbiedenis bekleedde), door Curatoren uitgenoodigd te zijn, op bun kosten de aanteekeningen van Biondel in bet liebt te geven, blijkens den titel van bet afscbrift c en de proefbladen e, maar ook deze uitgave bad geen voortgang. Zie verder: P. Bayle, Dictionaire historique, 1140. T. I. p. 574, note E; Z. C. von UrFENBACH, Merhwürd. Reiseuy Tb. III. 1754. p. 575; Wagenaar, Beschrijv, van Amsterdam, in 8^ 11« stuk, blz. 311; Biographie universelle^ Paris, Michaüd, i. v. Ook moet men in Colomiez' Eecueil de Particularites, p. 99 bijzonderheden daarover kunnen vinden. In een band te zamen gevoegd worden bierbij bewaard: a. Afscbrift op fol. bladen van al de aanteekeningen van Biondel, van de band van Andr. Magendie, 265 ff. Ze zijn slordig en met weinig zorg overgescbreven, zoo als biijkt uit de vele tusschen- voegsels door bet gebeele afscbrift van eene latere, nette en dui- delijke band. Fol. 1 — 6 (tot bet jaar 13 na Cbr.) ontbreken, Fol. 7 — 129 zijn doorloopend gefolieerd. h. Afscbrift op fol. bladen van Blondel's aanteekeningen tot bladz. 318 van bet 1« deel (ann. Chr. 41), zeer fraai geschreven door eene band van de Zeventiende eeuw. 72 ff. Op de laatste bladz. is door eene andere band een woord onderstreept en daarbij geschreven: »Dit woord staet hier recht en niet soo als het in Magendies copije staet.^^ c, Afscbrift van de aanteekeningen van Biondel, met de uit- treksels uit den tekst van Baronius, waarop die betrekking hebben. Eerste blad in fol. 4 ff. Met den volgenden vooraangeplaatsten geschreven titel: » Gäes. Bar onii Annales Ecclesiastici passim aucd, castigati, explicati, notis marginalihus Davidis BlondeUi Hist, Ecc, in TU, Amstelod, Gymnas. Frofess. Notae omnes cum textu Baro- 122 Oee HANDSCHRIFTEN. niano accurate committuntur et uberius subinde explicanturj ut abaque operosts Annaltum voluminibus legi et inteütgi posaunt. Bona pu- blico conaervatae ac transcriptae cura et sumptu liberaU lüustrium Ouratorum Scholae Illustria^'* d. Gedrukte proefbladen der aanteekeningen van Biondel met de uittreksels uit den tekst van Baronius. Blad a — c of bladz. 1 — 24 in fol., in twee kolommen gedrukt, de tekst in cursief — de aantee- keningen in Latijnsche letters. Het opschrift luidt: Davidis BlondeUi Animadversionea in Ännalium Baronii tom, I, Boven ieder blad leest men: Anti'baroniua BlondeUi, Het laatste eindigt met het jaar 32 na Chr. In deze proefbladen, die niet naar de voorgaande afschriften gezet zijn, zijn vele verbeteringen gemaakt en sommige stakken geheel doorgeschrapi, misschien door dezelfde band, die het afschrift van Magendie verbeterd heeft. De druk komt mij voor van het laatst der Zeventiende eeuw te zijn. e. Uittreksels uit de aanteekeningen van Biondel van verschillende banden. Op fol. bladen. li ff. N°. 80. Nie. GuiL. ScH&OEDEB; Observationes philologico-exegeticae in librum Psalmorum« Dictaat in 3 dln. 4^ 1843 pp. W. 31. Ejuadem Observationes philologicae in Prophetiae Jesaiae cap. I — XXIX. Dictaat in 2 dln. 4^ 825 pp. m 32. Ejuadem Observationes in eadem capita. Dictaat in 1 dl. 4^ 616 pp. N^ 83. Ejuadem Observationes philologicae ad loca quaedam difficiliora Ödes Eucharisticae Hiskiae, Jes. XXXVIII. Dictaat in 4^ 11 pp. N^ 34. Ejuadem Observationes philologicae in Prophetiae Jeremiae cap. I — XXX. Dictaat in 4^ 382 pp. HANDSGHRIFTBN. 9B7 N«. 85. Ejusdem Observationes in eadem capita. Dictaat in 4^ 706 pp. N^ 36, Ejusdem Commentarius philologico-exegeticus in Threnos Jeremiae. Diclaat in 4^ 400 pp. N«. 37. Ejusdem Observationes philologico-exegeticae in libnim Threnorum Jeremiae. Dictaat in 4^. 56 pp. m 38. Ejusdem Observationes philologico-exegeticae in Propbetiam Ezechielis. Dictaat in 2 dln. 4^ 674 pp. W. 39. Ejusdem Fraelectiones philologico-exegeticae in Frophetas minores. Dictaten. 11 stn. in 4^ — Hosea. 220 pp. Op het einde: 1751. Joel. 191 pp. Amos. 284 pp. Jona. 32 pp. Micha. 240 pp. Nahum. 72 pp. Habakuk. 96 pp. Tsephania. 97 pp. Haggaeus« 46 pp. Za- charia. 260 pp. Malachia. 51 pp. m 40. Ejusdem a. Annotata philologica in S. Lucae evangelium cap. I — X: 20. b, Observationes phiiologico-theologicae in I Pauli ad Corinthios Epistolam, exceptae a Th. Lubbebs. Dictaten in 1 dl. 8^ 301 en 260 pp. N^ 41. Ejusdem Dictata in Antiquitates Hebraeas sec. dactum Gonr. Ikenii, quas in collegio scripsit Jag. Mensinqa, annis 1762 — 63. In 4^ 583 pp. N^ 42. Ejusdem Observationes in Ibn Doreidi poemation. Acc. versio latina ejusdem carminis. In 4^ 95 pp. Geschreven door J. Willmet, later hoogleeraar te Amsterdam. HANDSCHRIFTEN. N^ 43. Lud. Casp. Valckenaek, Dictata philologica in Actus Apostolorum. In 4^ 607 pp. N^. 44. Pet. CuRTENii Praelectiones ad Theologiam revelatam. Dictaat in 4". 172 pp. N«. 45. EjiLsdem Dictata in Theologiam Naturalem sec. brevem ejus tabellam. In 4^ 229 pp. N^ 46. WiLH. KooLHAAS, Dlctata in C. Ikenii Antiquitates Hebraicas. In 4^ 592 pp. N^ 47. Ejusdem Dictata in eundem Ikenii librum. In 4«. 446 pp, m 48. C. H. VoNCK^ Dictata in G. Ikenii Antiquitatum Judaicarum partem I — III, descripta a Chr. Gül. Hoffman, Amst. anno 1748. In 3 dln. 4^. 798 pp. N«. 49. a. Sassen speghel (Saksenspiegel), foL 1. b. Lenrecht (Saksisch Leenrecht), fol, 169 a. c. Scheuenklot of Kichtestich (Richtsteig Landregts), fol. 183 b. d. Keyserrecht (Schwabisch Landregt), fol, 202 a. Alle in het Nederduitsch. In gr. fol. 343 ff. Handschrift op perkament, gbthische letter, fraai en duidelijk geschreven, de opschriften der hoofdstukken en aanvangletters in rood, blaauw en groen. Van het einde der Veertiende of het begin der Vijftiende eeuw. 1*01. 1 — 4 a. Prologus, in het Latijn en Duitsch. De eerste be- gint: ffO Helyno (voor helion) et unitas,'' de tweede dry numych enycheiU F. 4 a— 8. Register op den Saksenspiegel in de orde der hoofdstukken. F. 9— 16 a. Register op denz. in alphabetische orde. P. 17—168. Tekst en Glossen van den Saksenspiegel in 3 bocken. HANDSCHRIFTEN. De Glossen beginnen : ^ God de dar is etc. Hir heuet eyke an enz., en eineiigen: he ne hebhe der clage heghunt et cetera,''^ De tekst begint: nDes heilighen ghetstes mynne^* enz., en eindigt: ^it ne wilkore dat lant^ Aan het slot van het l» boek leest men: ^ Hir volghet na dat andere buh Des Sassen Speghels.^^ — F. 169 — 1835. Saksisch Leenregt^ beginnende: ff Hir beghini Unrecht. Swe Un- recht Jcunnen wille " enz. Binde : if umme eyn gut ieghen sinen heren. Laus tibi sit christe guum Über explicit isteJ** P. 183 b — 201, Kiebt- steig, met den prologas, de beide epilogen en de allegaten in den tekst, de opschriften der hoofdstukken zonder nommers. Opschrift : »Desse setiinge satte Reiser Frederik von Stouff na godes gebort. Dat nennen nu itlike lüde den Scheuenklot. Mike nennet it den Richtestich.'''' Begin: i/Desse settunge unde veire de hir na volgen de satte Keiser,'*^ enz. Einde: vde rechten tal nicht verkeret ne hebten, Got de dar is de rechiicheit^ de rechtuerdege uns Älzo dat US werde der gerechten Ion AmenJ* — F. 202 — 204a. Eegister op het Schwäbisch Landregt, beginn, sr Hir beginnet dat Registrum to deme Keyser rechte. Amen. To deme Ersten,^"* enz, F. 2045 — 243a. Tekst, beginnende : tfHere got himeUsche vader, enz." De beginletter H is eene kleine geteekende en gekleurde miniatuur, den keizer voorstellende. Einde: ^gelit he auer eines bi er vor dat he sin innen wart^ he mach sek nicht van ir scheiden.^^ Vergelijk : Der Sachsenspiegel^ herausgeg. von Dr. C. G. Homeyeb, Th. II. 1. Berl. 184:2. ip^Qi9; Der Richtsteig Landrechts^ herausgeg. von dens. Berl. 1857. p. 1 ; Der Prolog zur Glosse des sächsischen Landrechts von dens. Berl. 1854, waarin ook van den Prologus in dit HS. gebruik is gemaakt. m 50. Landrecht van Hunsingo, Fyvelingo, ende het Wester-quartier. De 6te druck met 't register, ende anders verbetert. Gron., K. Huysman. 1679. — Instructie voor Lieutenant ende Hooftmannen, mitsg. Se- cretarien ende Dienaeren vande Gerichts-Camer der Provincie van Stadt Groningen ende Ommelanden.Gron., Wed. Edz. Huysman. 1654. — Ordre waer nae geprocedeert sal werden in revisie vande Sententien van Lieutenant ende Hooftmannen der Stadt Gron. ende Ommel. Aid. 1655. — Nader Ordre ofte Ampliatie ende correctie van eenige poincten in de voorg. Instructie. Aid. 1668. — Land-recht der beyden Old-ambten. Gron. 1722. Allein 4**formaat, met papier in fol. doorschoten en in een band gebonden. Met vele geschreven aanteekeningen in het HoUandsch en Latijn van twee verschillende banden. Op eene boekverkooping te Groningen voor de Bibliotheek aangekocht. 090 HANDSCHUIVTEN. N^ 51. Huo. Grotii De jure belli ac pacis 11. III. Acc. praeter alia J. F. Gronovii notae. Hag. Com, 1680. In 8° formaat, doch met papier in 4° doorschoten en in 2 banden gebenden. Met geschreven aanteekeningen en uitbreidingen van H. C. Gras, vroeger Hoogleeraar in de Hegten aan het Athenaeum Illustre en Bibliothekaris dezer Boeker\j. Aan de Bibliotheek tengeschenkegegevendoorMr.H.W.TYDEMAN, Hoogleeraar te Leiden. N^ 52. Fred. Wilh. Festel, Dietata de Historia politica, sive de conversionibus populorum Europaeorum, praes. a Saec XV^'' ad nostra usque tempora, conscr. a Corn. van Lennep^ annis 1770 en 1771. Fars I (usque ad Saec XV). In 40. 136 pp. NO. 58. Privilegium Doctoratus, data Samueli ben Israel, in Academia Oxo- niensi, die VI Maji anno 1655, sub regimine Oliverii Frotectoris (Cromwell). In 4^ 7 ff. Handschrift op perkament. Titel: In nomine Dei Amen, üniversia et singulis praesens. Hoc publicum Doctoratua Privilegium visuris^ lecturis seu legi audituris Nos Dr, John Owen, Onderteekend door Dr. John Owen, Acad, Oxon. Procancellarius P, T., Dr. Glayton Promotor P. T, et Professor ord. en Fetrus Goolen Äcademiae ejusdemque Curatorum Secretarius, W, 54*. Adres en Vertoog ter verbeetering van het Genees en Heelkundige enz. (jsic) in ons Gemeenebest, den 27 April 1796 aan de Nationale Ver- gadering overgegeven en thans met eenige bijvoegsels vermeerderd, door David Heilbron Gz., Med. Doctor in den Haag, enz. (1797). In fol. 144 blz., waarvan de Bijlageiv 38 blz. beslaan. — Betoog der nöodzakelgkheid eener Geneeskundige Staatsregeling. N^ 55*. Bern. Siegfr. Albini Institutiones physiologicae. Dictaat in 3 dln. 4^ 566 pp. HANDSCHRIFTEN. 991 N». 56*. N. C. DB Fremery, Pharmaceutische en Chemische Lassen, naar aan- leiding der Pharmacopaea Batava. Dictaat in gr. 4^. 305 pp. NO. 57. a. Tractatus de directionibas et de aspectibus et radiis. Et de modis dirigendi et prohiciendi radios et aspectas, editus per magistram Matheüm de Guarinbertis de Parma archidyaconum parmen8em,/o2. 1. b. Tabulae Directionum et Aspectuum, foL 16 a. 0. De inquisitione ejus in quo constitit humana felicitas. Ad egregium virum magistrum Johannis de Blanchis de Eegio physicum Matheus DE Guarinbertis de Parma Archydyaconus Parmensis, foL 22 a, d, (Messahallah), Ysagogae in introductiones in arte astrologiae (transl.) per Johannem Tspalensem, foL 25 a. e. Mescbaliah (Messahallah) in revolutionibus annorum mundi, fol. 47 b. f. Albumasaris liber de floribus juditiorum astronomiae, cet, fol. 54 b, g, Liber experimentoium seu conjunctionum ex dictis Albumasar Jahfar filii Mahomet Alballis, /oZ. 66 a. In fol. 136 ff. Handschrift op perkament, fraai geschreven en omlijnd, de opschriften en voorletters in rood en blaauw. Uit de eerste helft der Vijftiende, of het laatst der Veertiende eeuw. m 58. a. CoUectio de compositionibus astrolabii, fol. 1. b. In compositionem chilindri quod vocant horologium viatorum,/oZ. 16a. c. Utilitas Astrolabii magistri Trist ani de Praga, /oZ, 17 a. d. Commentarius super Theorica planetarum quae incipit : Circulus eccen- tricus, cet, fol. 26 J. e. Compositio directorii, cet., fol. 43a. /. Ezcerpta ex libro Alfragani de 30 diebus (P), fol 49 a. g» Tractatus de radicum extractione. /oZ. 64 a. h. Canones Octavae sperae ordinatae, per magistrum Johannem de LiNERiis, fol. 68 a. t. (Tractatus incipiens) ü^Si in quo gradu signi Stella aliqua pernotata Sit et quantum distet ab ecliptica linea in septentrionem vel meridiem scire cupis," etc. fol. 77 a. Je. Algorismus Jo. de Linbriis, fol 83 5. 1. (Tractatus incipiens:) «r Tempus est mensura motus ut vult Aristoteles 4^ (libro) physicorum," cet. fol. 100. 