title: Algemeene Kerkelijke geschiedenis der Christenen : Met plaaten
creator: Hamelsveld, Ijsbrand van
text: Hz 2 .KERKELIKE nopolen de ‚plaats der bijeenkomet zijn-zou. Ook kw men zij beiden overden, dat ’er over dezen ‚twist ‚ niets zou gefchreven worden, voordat- de vergade= ring befist had, Aan vıcıLıvs werd züne uitfpraak "(Judicatum,) terug gegeven, alzoo hij bekende, dat zijne Broeders daar door geärgerd ‚waren; deze misnoegden zouden ook tot de vergadering geroepen worden, alzoo vicıLıus, gelijk hij zeide, niet al- leen zonder de toeftemming der overige Bisfchoppen, dezen twist wilde beflisfen (*). Doch, opdat hij niet geheel tot de andere zijde zou ‘overgaan, liet de Keizer hem, met eenen eed bij de kracht der heilige nagelen, waar mede curıstus gekruist is, en op het Euangelie zweeren, dat hij, gemeenfchap- pelijk met hem, alles zou aanwenden, wat mogelük was,.om de drie Leeräaren en hunne Schriften ver- oordeeld te krijgen; doch alles onder beding van geheimhouding (f). De aflpraak , dat men niets over den twist zou in het licht geven, voordat de Kerkvergaderinug uit- fpraak zou gedaan hebben, werd fpoedig verbro- ken, voor&erst, door THEODORUS van Cefarea , die een gefchrift tegen de drie Hoofdftukken opftelde , en door Konfantinopolen liet verfpreiden; ook wer- den de Afrikaan/che Bisfchoppen , die daar gedeel- teljik kwamen, om de vergadering bij te wonen, j mis- (*) Fragm. Damnat. Theod. Episc. p. 8. ap. HARD, T. III. Ep. Cleric. Ital. ad legatos Franc. qui Conflant. proficisc. in LABB. Concil. T. V. 2 407. (+) vıcıLu Juramentum ap. Hard. pag. 184. GESCHIEDENIS m mishandeld, en gedwongen, om zich naar ’sKeizers II wil te fchikken (*)5; ook gaf justıwıanvs in het Yıv jaar s5o of 55ı een‘ Plakaat wit, behelzende zijne Hoofdft. Geioofsbelijdenis over de drie betwiste onderwerpen , "a C. G: (suoAryıa zarı rev xedaraıuy,) en eene geheele vn in Godgeleerde Verhandeling uitmakende (+). DitPla- —— kaat of Voorfchrift werd van den Patriärch MEN- nas en de meeste. Griekfche Bisfchoppen aangeno- men. Maar viıcıLıus weigerde hetzelve te volgen, en met hem parıus, Bisfchop van Mediolanum , en de Gallifche en Spaanfche Bisfchoppen en ande- ren, dreigende, dat zij de Kerkgemeenfchap zouden breken met allen, die dit voorfchrift aannamen ($% Nu wilde. justiınıanus den Roomfchen Bisfehop gevangen laten nemen, maar deze nam de 'wijk in eene Kerk, en de Keizer ondernam vergeefs ‘hem door foldaten daar uit te laten halen, vervolgens ontweek hij over de zeeöngte naarChalcedon , alwaar hij eindelijk toegaf, terwijl MENNAS en THEODORUS zich bij hem ontfchuldigderi; "de eerfte overleed kort daar na, en zijn Opvolger 'EuUTYcHEs veröenigde zich met vıcıLıus z00 in het Geloof als met Opzigt tot de Kerkvergadering, welke de Keizer tegen het jaar 553 te KonfRantinopolen deed bijeen komen (**). (*) Fragm. cit. vıcr. Chron. pag. 332. (t) Im her Chronicon Pafch. pag. 345-373. et Act. Concil. V. ap. HARD. Tom. III. pag. 288. ($) vıcıL. Ep. ad univ. Ecel. in narD. :Conc. T. IT. P. 3. Ep. Clericor. Ital. ap. LaBe. I. €. P. 4093. (*") Fragm. Damn, Theod. ap. uaRD. p. 8. vIioIL. ZA. ad 124 KERKELITKE u Deze vijfde algemeene Kerkvergadering nam onder zıy voorzitting van EUTYCHES, Patriärch van Konflan- Hoofd4. #inopolen, in het jaar 553, een begin; zij beftond na C. G. flechts uit 165 Bisfchoppen , alle Oosterlingen,, uit- Far Ar gezonderd eenige Afrikanen. De vier Oosterfche —- Patriärchen waren ’er tegenwoordig, maar vIGILIUßB he ar weigerde haar bij te wonen, fchoon tot driemalen de viifde toe, behalyen door..den Keizer, van deSijnode zelve en. genodigd; hij beriep zich dan op ziekte, dan weder vergade- op het klein getal der Westerfche Bisfchoppen e* )« Fing. Ja hare derde Zitting ftelde de vergadering hare Ge- loofsbelijdenis vast, over&enkomftig de vier algemee- ne Kerkvergaderingen, en het leerbegrip der be- zoentdfte Kerkleeräaren; maar in de vierde. en twee volgende onderzocht zij eene menigte plaatfen uit de fchriften van 'THEODORUS ‚en liet de geloofslieuze voor- lezen „die hem werd toegefchreven. Daar op riepen de Bisfchoppen: „, Deze geloofsleuze heeft deSaran ver- 4, vaardigd! Anathemaden opfteller van dezelve! Ana- „, Shema Over THEODORUS! en over hem, -die hem „, Niet anathematizcert ! ziine verdedigers zijn Jooden ! s,. zijne aanhangers zijn Heidenen!” en. foortgeliike meer. In de volgende bijeenkomst werden eerst plaat« fen van regtzinnige Godgeleerden tegen de dwalingen van THEODORUS opgelezen; ”’er werd beflist, dat men Dwaalleeräars ook na derzelver dood veröordee- | . Ien ad uniy. Eccl. I. c. Ep. Cier. Ital. 1..c. Profesf. Mennse, Theod, et alior. Episcc. inVig.Conflit.ap. HARD: I» c. P- 10% (*) Act. Concil.. Cpol. UI. ap. uard. Tom. IIL, Pag 51. Ep. Imper. ad :Syn. ib. Pag. 54 GESCHIEDENIS. 125 len kon; en dat de naam varı gemelden Bisfchop II reeds voor lang in de Kerkeboeken was uitgefchrapt. zıy De vergadering was nog fpoediger gereed, met het Hoofdf, bewiis, dat THEODORETUS een’ tijd lang de Nesto- na C. G riäanfche Ketterij verdedigd had ; eindelijk befliste Ja" 476 zii ook na eene omftandige ontvouwing, en onder —— kuide vervloekingen, dat de Brief van ıBas te Char- cedon niet heeft kunnen goedgekeurd worden (*). Midden onder deze bezigheden der Kerkvergade- De Bis ing kwam een Keizerlijk, Staatsdienaar in hare ze- ae | ‘ vende Zitting, uit naam van zijnen Heer, haar be- door de rigten, dat vıcıLıus, hoe dikwijls door hem ver- ne zocht en vermaand, echter de vergadering niet wil- er re de bijwonen, maar integendeel aan. fommige Staats- Kerkge- dienaren en Bisfchoppen eene fchriftelijke verklaring , Ehen uie« aan den Keizer gerigt, had willen overleveren , doch gefloten, welke zij niet hadden aangenomen, hebbende - de Keizer hem laten aanzeggen, dat, indien .hij in dit gefchrift de bewuste artikelen veröordeelde, hetzel- ve overbodig was, alzoo hij zulks reeds te voren gedaan had, maar wilde hij ’er het tegendeel in beweeren, dan veröordeelde hij zich zelven door ziwe fchriften. Tevens liet de Keizer de bij eede bevestigde verklaringen van vıcILıus voorlezen, en vervolgens eenen Brief, met bevel, dat de naam van VIGILIUS , wegens zijn flecht, en ook den Ket= ters begunftigend gedrag, uit de Kerkeboeken uit- gefehrapt ; maar desniettemin de eenheid met de Roomfche Kerk zou behouden worden. Hier op bes (*) Coneil. Cpo'. Il. Collas. III. pı 70 & 6 »6° KERKELIKE IM: befloot de vergadering dit, met dezelfde bepaling (*Y. BOEFR Het gefchrift van vıcıLıus, waar op hier gedoeld Hoofd fi, woidt (}), en hetwelk behalve hem, nog door XVI na C. G. meest. /taliäanfche en Afrikaanfehe Bisfchoppen, en un e. drie Roomfche Kerkedienaren getekend was, moest - in der daad, na het gene vooräfgegaan was, den Keizer ten hoogften mishagen. Hij veröordeelde in hetzelve wel 60 plaatfen uit de fchriften van THEO« DORUS, maar wilde daaröm noch hem noch iemand anders veröordeelen , die reeds overleden was. Nog minder wilde hij iet nadeeligs befluiten tegen THEO« DORETUS, wien de Kerkvergadering van Chalcedon voor regtzinnig verklaard had; hetwelk hij ook oor- deelde van den Brief van ısas; erkennende wel, dat hij zelf geen Grieksch verftond, maar dat hij zich door deskundigen onder zijne Geestelijkheid had laten overtuigen. Eindelijk verbood hij, dat geen Geestelijke iet tegen deze zijne verklaring ftrijdig zou fchrijven of leeren, en vernietigde alles wat varı de» ze natuur was, uit kracht varı het gezag van zijnen Apostolifchen Stoel. Befluit Evenwel liet zich de vergadering hier door niet einbrii terug honden, om in hare achtfte Zitting THEODO- ring, RUS van Mopsvestia met zijne godlooze fchriften, als ook het gene THEODORETUS tegen het waar Ge loof gefehreven had, en eindeliik den godloozen Brief van ızas, en alle derzelver verdedigers,, in den ban (*) Collat. VII. pag. 171-187. (+) Confitutum Vigilii Pape de tribus Capitulis ap. HARD. /. c. Pag. 1048. 4 GESCHIEDENIS. 127 bar te doen. Tevens trok zij de ware leere en de ıf reröordeeling der Ketters, welke haar van Aarıus af XIV tot EUTYCHES toe, vervalscht hadden, onder wel- }oofdit, ken ook oRIGENES: geteld werd (*), in XIV benaC.G. fluiten, elk met ven Amathema verzegeld, zamen(t). e. 2 Dus voltöoide deze Kerkvergadering, in alles , over- —— eenkomftig des Keizers .wil en. voorfchrift , hare werk- zaamheden, die waarlijk weinig varı gewigt wären; immers , alhoewel zij voor.de regtzinnigheid zorgde, etı het gezag der vier voorgaände wigewweene Kerk- vergaderingen bevestigde , hare hoofdwerkzaamheid echter beftond in de veröordeeling van reeds lang overledene Leeräaren der Kerk, en derzelver fchrif- ten, die toch in de hoofdzaak niet zoo veel van de Kerkeleere verfchilden , als wel misfchien in WoQßden en uitdrukkingen ($). Verdrietig en moeijelijik was de toeftand , in wel- vıcıLıus ken vicıLıus zich thans te Konfantinopolen be- nn vond; daar het gevoelen, waar voor .hij zich Zoo der ver- beflisfend verklaard had, voor zijne oogen door eene a algemeene Kurkverpadwriiz verworpen, en de ban 7 tegen alle voorftanders van hetzelve uitgefproken werd. Maar zes maanden na het eindigen der Kerk- ver- (*) Zie Deel X. Bladz. 295. (+) Collat. VII. pag. 187. evaor. Hist. Eccles v Cap. 38. vıct. Tun. Chron. pag. 332. ($) De Kardinaal worıs heeft hare Gefchiedenis be- fchreven Disf. Hist. de Synod. Oeccumenica V. met wien echter de Jefuit GARNIER moet vergeleken worden over hetzelfde onderwerp in THEoD, Opp. 7. V. p. 5i2. n[l. G. Jaär 476. tot 622. ——— 28 KERKELIKE vergadering , tegen het einde van het jaar 553, ver- anderde vıcıLıus weder van gedachten, Misfchien , bragten de voorbeelden van anderen,. die fireng be- handeld werden, deze verändering bij hem te weeg, misfchien werd hij zelf gebannen, en daar door be- wogen (*). Hoe het zij, vıcıLıus klaagde in eenen Brief aan den Patriärch EUTYCHES te Kom flantinopolen (+), dat de booze geest, die zoo veel onheil in de wereld flicht, ook hem van de overige Bisfchoppen, met welken hij in het Geloof over&en« ftemde, had zoeken te fcheiden, en dat hij hem verleid had, om de broederliefde te beledigen. Dan , dewijl curıstus alle verwarring in zijn ge- moed te niet gedaan, en de geheele Wereld en de Kerk weder tot vrede gebragt had, verklaarde hij hier mede aan alle de Broederen , dat hij de »vjf algemeene Kerkvergaderingen volkomen aannam, en wat de drie betwiste punten betrof, hij wilde zich even min fchamen, om zijn gevoelen omtrent dezelven te veränderen, als het voor AUGUSTINUS fchandelijk geweest was, zijne vroegere fchriften te werbeteren. In een veel wijdloopiger gefchrift ($) herhaalde hij zijn vonnis over dezelven, en verklaar« | | de (*) Dit laarfte verhaalt anasTAsıus-of wie de Schrij- ver is van de Levensbefchrijvingen der Roomfche Bisfchop- pen Liber Pontif. in Vigil. Cap. 8. (+) Epist. Decrer. Vigilii pro confirm. Synodi V. oe= cum. ap. HARD. Tom. Ill. pag. 213. ($) vıcını Confitutun, de Damnatione trium Capitt, ap. HARD. le c. Pag: 217-244 GESCHIEDENTS. 139 de alles voor nietig, wat lij zelf te voren en ande- II ren ten voordeele der gemelde twistvragen gedaan Zr of gefchreven had. Hierdoör- ’s Keizers gunst--we- Hoofdik: der gekregen hebbende, ging hij op reis naar Ro- naC. G, we, maar flierf onder weg, waarfchijnlijk in het Jar A faar 555. Een treffend voorbeeld onder de Room — fehe Bisfchoppen van en en zwakle verftandsvermogens. - peLacivs.I, te voren zijne Diaken, was zii Op- Gevol-- volger; ook deze veränderde zijne vorige gevoelens, E77" en fchikte zich naar den Keizer;. maar een Aänzien- rwist over ljk deel der Westerfche Bisfehoppen , ten blijke , = drie dat zij nog ver af waren varı ‘de heerfchappij van > Enz den Bisfchop van. Rome te erkermen, bleven vol houden „ met de laatstgehoudene Vde algemeene Kerkvergadering te verwerpen, voornamelijk de Pa« sriärchen van Aquileja, die eigenlijk hunnen Zetel te Grajus hadden. Wat petacıus I en II, en GREGORIUS -de Groote ondernomen hebben, om de= zen en hunne medeftänders over te halen, hebben wij reeds gezien, daar wij opzettelijk in het voor« gaande Xde Deel var hen fpraken. justinus I, opvolger van JUSTINIAAN, zedert het jaar 565, gaf ook nog een Plakaat uit, aan alle Christenen in zin Rijk ‚-waar in hij hen tot eenigheid in het Geloof vermmaande, en zich ten dien einde varı een goed middel bediende, dewijl hij volftrekt van geen eene Kerkvergadering melding maakte; maar zijn bivoegfel, dat de Katholijke Kerk onveränderd in haren toeftand blijven moest, verijdelde bij de af- &l, DEEL. I ga&- 130 KERKELIKE: HI gefcheurde Christenen zijn goed oogmerk (* ). xıy De Monophyfiten , tot. welke wij. wederkeeren , Hoofdt waren inmiddels in nieuwe verfchillen gevallen. Hun naC. G. vermaarde Patriärch van Antiöchiö, SEVERUS, En Jaar 476. ee j Tot. 6a. een ander van hunne aanzienlijkfte Bisfchoppen , JuLIANUS van Halicarnasfus, die zedert ‚het jaar ns 518 hunnen toevlugt naar Alexandriö hadden geno- Phancfi- men, waren daar in het jaar 519 in verfchil geraakt aste. over eene vraag, welke een Monnik den eerstgemel- den had voorgedragen: of het .ligchaam van CHRIS- zus verderfelijk of onverderfelijk was? SEVERUS verkoos het eerfte, zich. op de overäcnftemming der Kerkvaderen beroepende; maar JuLIANUS verklaarde zich voor de onverderfelijkheid ‚van. curıstus lig chaam, ook zoo hij verzekerde, naar het leerbegrip der Vaderen, omdat uit ‚het tegengeftelde gevoelen volgde, dat ’er onderfcheid is tusfchen dit ligchaam en het Woord Gods; maar werd dit toegeftaan , dan zijn ’er ook twee naturen in CHRISTUS, en ’er is geen grond, om zich zoo hevig te verzetten tegen de Kerkvergadering van Chalcedon. Dit gevolg ont- kende SEVERUS, maar JuLIANUS bleef bij zin ge voelen. Beiden hadden hunne aanhangers; die van SEVERUS, naar wien de Monophyfiten, in het ge- meen, ‚everiänen genoemd werden „ kregen den naam var PIagrorarenı „ of Corrupsicole, (ver- eerders van het verderfelijke,) die van JULIANUS heetten APIagrodoxyla,, ook Parlarızsas, (leeräars van (*) EvaGR. Hist. Eceles. V. 4 yan een onverderfelijk alleen fchijnbaar of fantas» IN tisch ligchaam.) Na de dood van TIMoTHEuS , POFR Patriörch van Alexandriö, verkoos de eene partij Hoofdft. tot zijn’ Opvolger THEODOSIUs, de andere Gaja- MC. G . e Jaar 476. nus, waaröm de eerften Theodofiönen,, de anderen vor 6aa, Gajanisten genoemd werden. De laatlten, of de —— Julianisten, werden ook Manicheen genoemd, om- dat zij met dezen zouden geleerd hebben , dat cıurIıs- us flechts in fchijn gegeten, geleden, en andere eigenfchappen van eenen mensch vertoond zou heb- ben. Zij zelven onderfcheidden zich weder door de namen Krısoraleaı en Axrısmlas „alzoo zij verfchilden , of het igchaam van cuRISTUS gefchapen of ongefcha- pen zij? Een der voornaamfte Leeräaren der Mo- nophyfiten „ XENAIAS, Of PHILOXENUS, Ook een Aphthartodoceet „ leerde :nog bepaalder: CHRISTUS was eigenliik noch aan lijden noch aan andere men- fchelijke behoeften, onderworpen geweest; maar hij had zich, vrijwillig, door zekere nederlating, ten beste van onze verlosfing, daar aan onderwor= pen (*), Het eigenlijke verfchil was derhalven niet over eenige zedelijke verdorvenheid, maar over de natuurliike zwakheden van het menfchelijk ligehaam , honger, dorst, moedeworden enz. Ook was de vraag niet , (*) zıer. Brev. C. 19, 20. LEONT. Byzant. de fectis de. \V. rımorTn. de Receptione Hı.eret. in coTEL. Mon. Eccles. Grec. Tom. Ill. pag. 409. nıcepu. Hist. Eccles. XVII. 29. XVII. 45. DIONYS. BARSALIBI @p. AssEM. Bib/, Orient. T. II. 2. 22. 108. sever. Aschmonit. Facobit. op. RENAUD,. Hiss. Patriarch. Alexandr. p. 132. Ia 132 KERKELITUKE tt niet, of CHrısTus dezelve niet gehad heeft? maar BoEK of hij die had uit de wasuur van zijn ligchaam, rn of-volgens de huishouding, gelik.men fprak, dat na C. G. is, zoodat cHRIsTuUs deze behoeften vrijwilig om - 476. onzent wil ondergaan hebbe (*). De oude‘Keizer Jusrınıanus, die altijd lust had Keizer gehad,, om zich in de Godgeleerde verfchillen te JUSTINIA- u Nus om. Mengen, gaf, nu reeds meer: dan LXXX jaren heischet oud zijnde, een Plakaat uit, waar in hij het ge ” re voelen der Aphthartodoceeten omhelsde ‚en aan CHRIS= thartodo- us een ligchaam toefchreef, zoo als het voor den ceren. Zondenval geweest is, en na de Opflanding zijn zal. Dit gevoelen wilde hij aın de Bisfchoppen van zijn Rijk ‘opdringen, gelijk hij dan ook EUTYCHES, Patriärch van Konffantinopolen , afzette ,„ omdat hij hem daar in niet te wille was. AnNasTasıus, Pa- riärch van Antiöchi& , verzette zich insgelijks tegen des Keizers gevoelen, en wederleide het in een ge- fchrift, hetwelk hij aan den Keizer overzond. Hä zou ook, met zijne geheele Geestelijkheid, ten lan- de uitgebannen zijn geworden, toen de dood van justinianus tusfchenbeiden kwam , in het jaar 565 (}). In het Westen fchreef nıcrtıus, Bis fchop ‚(*) LeoNT. dc. Act. X. Ej. Lib, contra Nestorian. et Eutychian. FULGENT, Ruspenf. Ep. ad Regin. Opp. ‚ Dagı 325. JoANN. Damascen. de Orthod. fide Libr. ll. Cäp. 20. 28. eic. (+) wvaor, Hist. Ecel. IV. 39, 40, 41, NicErH. H. E. XVIL 29. Eurtsch. Fir. S. Eutychii in Actis 55. Antverp. Aenf. April. Tom. 1, pag. 550... ” nn 2 GESCHIEDENIS. 733 fchop var Triers, insgelijks eenen Brief aan den MI Keizer, om deszelfs gevoelen te wederleggen, wel», POEK Ns XIV ke door jJac. SIRMOND is uitgegeven. Men behoeft yoofdf. echter daaröm niet te gelooven, met fommigen, un €. G, dat JuSTINIANUS „ Op het einde van zijn leven, u. een Monophyfset is geworden, terwijl anderen, even —— - ongegrond, dit geheele verhaal, als verdicht, ver- worpen hebben. Uit den twist met de Apthartodoceten ontftond ver- Agnodten volgens die der Agnoeien. THEMISTIUS, een Dia- ken der Monophyfiten te Alexandri (*) , Tkelde aan ziinen Patriärch TIMOTHEUS de volgende fluie reden voor: Indien wij aannemen, dat het ligchaam van CHRISTUS verderfelijk is geweest, dan moeten wij ook toeftaan, dat hij fommige dingen niet ge- weten heeft. TIMOTHEUS ontkende dit gevolg;. maar THEMISTIUS bleef bij zijn gevoclen, en fcheur- de zich af van zijne Kerkgemeenfchap. Zijne aan- hangers werden Themistiänen, en naar de onwerend heid, welke zij aan curıstus toefchreven, Agnoe- sen, (Ayvonlaı,) genoemd. THEODoSIuUs, de Op- volger van TIMOTHEUS, maar die tus/chen de jaren 537 en 539 is afgezet, fchreef, toen hij zich te Konfansinopolen bevond, tegen deze nieuwe partij, en deed ze in den ban; waar tegen derzelver aanhan- hangers zich insgelijks in gefchriften verdedigden‘,. en zich meer en meer uitbreidden, zoodat zij nog in (*) ruorıus Biblioth> Cod. CVII. prijst in ziine fchriften, die voor ons verloren zijn, den flijl en -_ van voordragt. 13 134 KERKELIJKE in de VIllfte. eeuw beftonden (*). Over de omwe- tendheid,, welke CHRISTUus zichzelven , biizonder met betrekking tot den Oordeelsdag, toefchreef, had. men « reeds in de Ariäan/che verfchillen, veel over en weder . getwist, deze twist werd nu vermieuwd. Het oor- deel van LEONTIuUs over denzelven is gematigd en fchrander. ,, Wij zeggen, dat men niet al.te diep over zulke onderwerpen behoort naar te fpeuren, zoo als dan de Kerkvergadering van Chalcedon zich ook niet zeer over deze leere bekommerd heeft. Ondertusfchen moet men weten, dat vele, ja bijna alle Kerkvaders zoo fchijnen te fpreken, als of zij san CHRISTUS zekere onwetendheid toelchreven. Want dit volgt daar uit, dewijl hij in alles met ons van hetzelfde wezen is, en gevolgeliik ook hier in; en dewijl de Schrift zelve van hem zegt, dat hij in jaren en wijsheid heeft toegenomen: derhalven heeft hij ook dat geleerd, wat hij niet wist.” Dat onder- _ tusfchen vele Monophyfiten zich tegen dit gevoelen der Agnoöten verklaarden, was niet vreemd, dewijl hunne leer aangaande &dne natuur in CHRISTUS daar door in der daad nadeel fcheen te lijden; vreemder was het, dat de Aasholijken de Agnoöten voor Ket- ters hielden. Eenige ÄAatholijke Monniken te Fe- ruzalem ,„ door deze twistvraag in verlegenheid ge- bragt,'verzochten, op het einde der Vide eeuw, den Roomfchen Bisfchop GREGORIUS, door zijnen zaak- (*) LIBERAT. Drev. C. 19. LEONT. de Sectis Act. V. TINMOTH. de recept. her. vICT. Tunun. in Chron. JOANN. Damasc. de herefib. Cap. 85. GESCHIEDENIS. 134 zaakgelastigden te Konfantinopolen, aANATOLIUS, III om onderigt; ANATOLIusS verzocht den Patriärch ®OFK vaı Alexandriö, EuULOGIUS, dat hij zijnen Bisfchop Hoofäft. daarömtrent zijne gedachten wilde openen. zuro- ma C.G. eıus, die reeds veel tegen de Monophyfiten ge- je en fchreven had (*), fchreef daar op eene Verhande- ——— ° ling tegen de Agnoöten. In dezelve ontkende hij, dat cHrIstus, zelfs naar zijne Menfchelijke na- tuur, iet niet zou geweten hebben, en de Room/che Bisfchop crecorIus keurde dit alles in zijne Brie- ven aan EULOGIUs voor goed (F). Alle deze verdeeldheden „ twisten en fcheuringen, Trithei- getuigden, in der daad, van het diep verval var eene goede en redelijke Uitlegkunde der Heilige Schriften, en van eene gezonde en redelijke Wijs- begeerte, welke dezelve ligteliik had kunnen 'beflis- fen, of derzelver nutteloosheid aanwijzen. Maar, daar thans de Ariftotelifche Wijsgeerte, of liever een zamenweefzel van Dialectifche en Metaphyfi- fehe hhaarklooverijen bij de Christenen de overhand kreeg, herwelk zeer gefchikt was, om te kunnen redetwisten, werd dezelve alleen ter verdediging van allerhande Godgeleerde begrippen en fpreekwijzen toegepast, doch gaf tevens meermalen tot nieuwe en. ongepaste gevoelens gelegenheid. En dit fchijnt het geval geweest te zijn met het Tritheismus of Drie- godendom ,„ hetwelk thans ook opkwam onder de Monophyfiten. Naar de berigten der Griekfche en Kar (*) rot. Biblioth. Cod. CLXXXII. CCVIIL CCXXX. CCLXXX. (+) L.X. Ep. 35. es 39. | I4 136 KERKELUKE; ıı Katholijke Schrijvers , zoU JOANNES PHILOPONUS, Ay die ‚wij reeds als geen’ onvermaard Wijsgeer in Hoofatt. dit Tijdvak .hebben leeren kennen (*), de ftichw na C. G. ter var deze nieuwe. leere geweest zijn (+);. maar Jar AR ASSEMANI ($) heeft het eerst een verhaal van ABUL» ——— FARAI bekend gemaakt, ingeyolge hetwelk de 240» nophyfiet JOANNES ASKUSNAGES, leerling van eenen geleerden Syriör, SAMUEL PETRUS, en deszelfs Op. volger op den Wijsgeerigen Stoel te Aonfantinopo« len, onder de regering, van JUSTINIANUS, dit gevoe* len zal hebben voorgedragen, Eens door den Keir zer naar zijnen Godsdienst gevraagd, gaf hij ten antwoord: dat hij in CHRISTUS dene natuur be- leed, van het vleesch geworden Woord; maar in de Drieöenheid telde hij, naar het .gefal der Perfo- nen, drie Naturen,.en drie Godheden. Schoou de Keizer hem daaröm ten lande uitbande, vielen hem echter velen toe, en onder dezen JoANNES PHILO- ponus, Men kan. echter met dit verhaal het bo= vengemelde- der . Grieken wel over&enbrengen, als men gelooft, dat ASKUSNAGES Wwel de eerfte Tri- theiet „ maar PHILOPONUS nogtans de eigenlijke ftichter dezer partij geweest is, die ze als Wijs- geer of zelf uitgeyonden, of van ASKUSNAGES Over- genen en aa heeft. Uit de overblijfzelen: van Sb y 20 3 X Deel, Blade. 43. (+) 1eont. Byzant. de Sect. Act.-V. TIMOTUBUS de recept, herett. pag. 398. JoANN. Damasc. de herefib, pı 101. nıcer. H. E. XVIIL Cop. 46. ($) Bibl, Orient. Tom. U. pag. 327. GESCHIEDENIS. 137 van zijne fchriften (*), blijkt het, dat hij ten dien 11 einde van de Arifotelifche Wijsgeerte gebruik ge- Kiv maakt heefl. De Katholijken onderfcheidden het yoofäft. wezen of de natuur, (scı@, Qusis,) van God, en ma C.G, de perfonen, (vmoseces,) der Godheid; maar de Ee he Monophyfiten fpraken van eene natuur van CHRIS- Tus, waar hunne partijen maar den perfoon toega- ven. PHILOPonUus beweerde dus ook, men kon even goed drie naturen en drie wezens in God lee- ren, als drie perfonen. Onder regtzinnige Leeräars hadden wel ook fommigen de perfonen der Godheid #rı®: en Pursis genoemd, maar zich zoo verklaard, als met hun leerftelfel over&enkwam. PHILOPONUS integendeel nam de woorden @usis en 801% in eenen dubbelden zin; eenen meer uitgeftrekten, wanneer zi) de gemeene gefteldheid, of het gemeen denk- beeld der Goddelijke natuur aanwijzen; en in eenen engeren, zoo als deze in elken perfoon dadelijk be- ftaat. Hij verklaarde, uit de ftellingen der gemelde Wijsbegeerte, van geflacht, foort, en enkelde din- gen, de drie perfonen der Godheid voor die en- kelde zaken van den geflacht of foort; en gaf dus wel de foortgelijke eenheid, (unitas /pecifica ,)} z00 als men toen begon te fpreken, toe, maar niet de eenheid van getal, (unitas numerica.) Uit deze ftcl- ling fcheen het onvermijdelijk gevolg voort te vloei- jen, dat deze perfonen drie Goden zijn, hoewel PHILOPONUS, gelijk waarfchijnlijk is, dit nooit met z00 (*) Apud Damasc. de Heres. pag. 101. vor. Bibi. Cod. LXXV. nıcer. H. E. XVII, 47. l5 138 KERKELIKE zoo vele woorden geleerd heeft, en ’er zijne aan- hangers zich zeer eruftig tegen verklaard hebben. Evenwel, daar hij in het bijzonder aan elken bij- « zonderen perfoon zijne bijzondere Godheid toefchreef, en ze daaröm peeixas woıas of sdıms Deornres , ıdıas Quseis noemde, of ten minften zijne aanhangers zich van deze fpreekwijzen bedienden (*), kan men niet volftrekt zeggen, dat hem en zijne aanhangers door deze gevolgtrekking zoo veel ongelijk is aangedaan. Hoe het zij, hij verduifterde de leer der Drieäenheid , op deze wijze, met zijne Metaphyfifche fpitsvinnig- heden. Ook erkenden de meeste Monophyfiten zelve _ hem en AsSKUSNAGES, en hunne aanhangers, voor Tritheiten, en niet zelden gaf men hun-den naam Philoponisten of liever Philoponiaci ; ook noemde men hen te Aonfantinopolen, naar hunne vergaderplaats , Condobauditen. Zi) ondervonden fpoedig den alge- meenen haat, Zoo der MMonophyfiten als Katholiken, en verzochten daaröm aan den Keizer justınus I, die federt het jaar 565 regeerde, om hun verfchil openlijk te Jaten onderzoeken. Dit onderzoek werd aan JoANNES, Katholijken Parriärch van Konfanti- nopolen,, opgedragen, en Coron Bisfchop van Tarfus in Ciliciö , benevens EUGENIUS ‚Bisfchop van Sejeucie in Z/auriö, waren van de zijde der Tritheiten hier tegenwoordig; en van den kant der Monophyfiten PAULUS en STEFANUS (+), en ook JoannES, Bis- fchop van Azid ($). Als men ABULFARAI gelooft, (*) For. Cod. XXIV. we (}) FoT. Cod.XXIV. uit de Acten zelve van dit gefprek. ($) ABULFARAI /, c. Pag. 329. GESCHIEDENIS 19 werden de Tritheiten hier overtuigd var Ketterj, HT’ en daardoor hunne geheele partij vernietigd ; dit XIV laatfte is echter onwaarfchijnlijik, dewijl PHILOPONUS Hoofdft. nog diep in de VIlde eeuw geleefd heeft. Het ge- en 2 volg van dezen twist verdeelde voorts die Monophy- vor en fiten nog, die het Driegodendom volftrekt verwierr —— pen; te weten, DAMIANUS, hun Patriärch te Alex- andriz „ verviel, terwijl hij deze ftelling wederfprak , op een voorftel van de Drieöenheid, hetwelk aan PETRUS van Äalliniko, hunnen Patriärch te Antiö- chiö, en anderen, gelegenheid gaf, om hem van $Sa- beilianery te befehuldigen. Hij vermengde nameliik de perfonelijke eigenfchappen met de Perfonen der Godheid zelven; en onderfcheidde tevens van dezen den gemeenfchappelijken God, dat is waarfchijnelijk , het gemeenfchappelijk Goddelijk wezen. Men noem- de daaröm zijne aanhangers niet alleen Damianiten ; maar ook Terraditen, (Viergodendrijvers ,) omdat zii dus vier Goden eerden; eene gevolgtrekking ech- ter, welke geheel ongegrond fchijnt geweest te zijn. PETRUS fchreef tegen hen, en daar uit ontftond eene fcheuring, welke twintig jaren duurde (*). De Tritheiten zelve bleven niet lang onderling eensgezind. PilLoponus had in een gefchrift over de Opflanding der Dooden geleerd, dat de men- fchelijke ligchamen,, zoo wel ten aanzien :der ftoffe, als van den vorm, in het verderf overgingen, maar : in | (*) ABULF. ap. ASSEM. I. c. p. 332. Excerp. ex Petri Antioch. Libr. advers. Damian. ib. . 77. TIMOTu. ‚de recept. hereit. ap. COTELER. /. c: 7, III. 2. gıt. ınm BOER ° XIV » Hoofdtt. na C.G. Jaar 476. tot 622, Niobiten. 349 KERKELIKE: in derzelver plaats zouden onverderfeljjke voortge« bragt en met de redelijke ziel veröenigd worden, hetwelk CONON, een zijner voornaamfte aanhange- ren, afkeurde. De aanhangers van .dezen werden Comoniten genoemd, maar behalven dezeri gaven de beide partijen elkander nog andere Ketternamen. De Philoponisten fcholden hunne partijen voor Heidenen, Marcioniten, Manicheön, Simoniänen, Valentiniä« nen, en Hermogeniänen;, waar tegen de Cononiten hun de namen van Heidenen, Marcioniten, Mani- cheön, Valentiniänen, Semiariänen, en Sadduwceen terug gaven. Ook noemden de beide partijön mal- kanderen Origenisten. De Cononiten zouden dit zijn, omdat ORIGENES cene verändering der ftoffe in de toekomende wereld beweerd had; maar de Philoponisten, omdat hij elders het gevoelen verde- digd had, dat andere ligchamen zullen opftaan (*). rorıus (+) befchuldigt pnıLoronus, dat-hij de Op» ftanding der dooden geloochend hebbe, te weten , om- dat hi) het vergaan der ftoffe zoo wel als der gedaante dreef. De partijen van PHILOPoNUus zochten hem te wederleggen, door plaatfen uit den Bijbel en de Kerkvaderen ($), andere maakten hem zelfs tot eenen Onchristen (**). PHıLoPronus zelf fpotte met het gezag der Kerkvaderen (+}). ö Nog zeldzamer dan alle de overige Morophyfiren waren de Niobiten in hunne gevoelens; zij waren | ook (*) TIMOTH. de recept. herett. I, c. pag. 413. (Ct) Cod. XXI. ($) puot. Cod. XXI. (**) Id. Cod. XXUL. (HH) 4 Cod. XXI. GESCHIEDENIS. 141 ook Triheiten, maar die te gelijk den Aarholijken I tegen de Monophyfiten de wapenen in handen gaven , "LIy alhoewel zij oorfpronklijk tot deze laatften behoorden. Hoofdft, Hun flichter stEFAnusS , met den bijnaam nIoBES,naC. G een Leeräar der Wetenfchappen te Alexandrie „ voel- Jar A de eene ftrijdigheid tusfchen de leer van dene natuur —n in cHrıstus, en het behouden var het onderfcheid der zwee naturen, waaröm hij beweerde, dat het on- mogeliik was, dat het onderfcheid der -natuurlijke dingen, uit welke CHRISTUS is, 'beftaan kan, zon« der de naturen te fcheiden en te tellen, hetwelk toch in ziine oogen en in die van alle [Monophyfs- sen Nestoriäsnsch was; maar hier door kreeg de oude tegenwerping tegen de Monophyfiten weder ineer kracht, dat zij de naturen vermengden ‘en in een fmolten, Hun Patriärch DAMIAnUS te Alexan« dris zocht vergeefs STEFANUS van zijn gevoelen af te trekken. PETRUS van Äalliniko, ook hun Pa« wiärch te Antiöchiö, kwam insgelijks na het jaar 578 in de gemelde ftad, en bragt eenen zijner Gees- teliiken,;, PROBUS, en eenen Abt Joannes: mede, ° Doch deze beiden namen fpoedig de nieuwe ler aan, en toen zij deswegens afgezet, en buiten de Kerkgemeenfchap gefloten werden, gingen zij tot de Katholijkerr over, welk voorbeeld door vele [Mono« phyfiten gevolgd werd, prosus werd Bisfchop van Chalcedon, maar voegde zich tegen het einde varı zin leven weder bij de NZomophyfiren (*). Alhoe=- ‘wel . (*) ion, Patr. ap. assem. Bibl. Orieni. T. II. Pag. 72. TIMOTH. de recepts hareit. Iı c. Ä [4 “ 142 :KERKELIUKE mı wel deze partij der Monophyfiten flechts van korten BOEKR duur en varı weinig gevolg was, maakte zich ech- Hoofdft, ter onder hen, tegen het einde der Vllde eeuw, va C. G. zckere STEFANUS GOBARUS , van wien wij niets Jar ao meer weten, dan dat hij ook onder de Tritheiten — genoeind wordt, bekend door een gefchrift, waar van de inhoud ftaat bij FoTıus (*), in hetwelk hij op 52 vragen de niet alleen verfchillende, maar zelfs tegenftrijdige gevoelens der Kerkvaderen verza- melde , waarfchijnlijk met oogmerk „ om het. vooröor- deel van gezag tegen te werken, waar door hij ech- ter. niets kon winnen, daar het beflisfend gezag der algemeene Kerkvergaderingen reeds was vastgefteld. Herftel ‚De partij der Monophyfiten, op zoo velerlei wij- der Mo- zen en door zoo velerhande benamingen onderling nophyli- ten,of verdeeld, hoewel velen van dezelven meer algemeen O0T- waren, bij voorbeeld de naam van Zwijfelaars, u ai (Aaxewousvo, hefitantes,) welke alleen die genen gangder aanduidde, die het Zenoticon van ZENO aanna- Jakobiten men (+), fcheen even daar door te niet te zullen gaan, fchoon zij vele fchrandere mannen onder hare Leeraren had, toen &&n van hare Monniken in Sy- riö, die te gelijk Ouderling was in zijn Klooster Phafilta, JAKOB BARADAI, (door de Grieken Zam Zaros genoemd, waarfchijnelijik een Syrisch woord, betekenende een arm, gering mau,) zijue partij, | ON- - (*) Cod. CCXXXU. ‚Ct) Onder de Ouden heeft alle deze partijnamen met ijver verklaard TIMoTHEUS, Ouderling te Aonflantinopolen, in de Vide ecuw: de receptione haereticorum, GESCHIEDENIS. 143 onder de regering van JUSTINIANUS een nieuw leven IIT bijzette. Deze werd in het jaar 541 door eenigen BOFH : i i XIV vart hare Bisfchoppen te Konfantinopolen tot Bis- Hoofdft. fchop van Edesfa gewijd, met bijgevoegden last, 22 C. G. om overäl als DMetropolitaan te werk te gaan, en rei AI Bisfchoppen te wijden, aan welken de Monophyfiten — gebrek begonnen te kriijgen, dewijl velen geltorven, en anderen tot de KÄatholijken overgegaan waren. Deze werkzame man, doorkruiste daar op, als een Bedelaar gekleed , waar van hij ook den Siürisch- Arabifchen naam BARADAI verkreeg, alle de Oos- ter[iche Gewesten ,„ waar Monophyfiten waren, OVer= al Bisfchoppen, Ouderlingen,, en Kerkedienaren aan- ftellende, en eene nieuwe orde en verbintenis in zij- ne Gemeente invoerende „ waar door hij ze, na een 36 jarigen arbeid bij zijn dood in het jaar 378 in eenen bloeijienden en vasten toeftand naliet. In het bizonder vernieuwde hij het Monophyfitisch Patriärchaat te Antiöchi, alwaar hij den Zgyptenaar PAULUS aan ftelde, en federt hebben zijne Opvolgers het opper« fte opzigt gehad over de Oosterfche Gemeenten van deze partij. Ter vergelding en gedachtenis van zoo vele verdienften, worden naar dezen JACOB BARA- DAI tot heden toe alle de Monophyfiten Facobiten genoemd, terwijl ten zelfden tijde de Syri/fche naam Melchiten, zoo veel als Äeizersgezinden, aan de Katholijken begonnen is gegeven te worden, omdat zii den Godsdienst en de voorfchriften der Keizeren aankleefden (*). Se- (*) ABULFAR. ap. Assem, Bibl, Orient, T. 1I. p. 326. Tom. ul BOEK XIV Hoofdft. nl. G. Jrar 476. tot 622. 244 KERKELIKE Sedert dezen tijd heeft de fcheuring tusfchen de Monophyfiten en Katholijken beitendig voortgeduurd, In hun eigenlijk vaderlanl Zgypse hadden de Mo nophyfiten zich al vroeg gevestigd, alwaar zij behak ven met den naam. facobiten ook met dien van : Koptifche Christenen, betwelk, waarfchinlijk , het« zelfde betekent, als Zgyprtifche, genoemd worden. De Gefchiedenis van hunne Patriärchen te Alexan« driö is door EUSEB. RENAUDOT in een afzonderlijk werk befchreven (*). Zij zijn ook in de naburige Landen Zihiopie of Abysfinie „ en in Gelukkig ArabiE de heerfchende Godsdienstpartij geworden. In Syrie, Mefopotamie, en andere Afiatifche Lan-« den kregen zij door JAKOB BARADAI een nieuw le ven; in Armeniö hadden zij reeds ftdert het jaar 536 de overhand gekregen (+). Spoedig werden bunne Gemeenten, onder de heerfchappij der Ara bieren, zoo talrijk, dat ’er behalven hunnen Parri« arch te Antiöchiö, nog een afzonderliik Primaat, onder. dezen Patriörch, van hen in het Syrisch Maphrianus, (de vruchtbaarmakende,) genoemd, omdat hij als het ware weder vele Bisfchoppen teel« de, te Tagrit, (anders Martyropolis,) in Mefope samie, aangefteld werd, die de Gemeenten var deze en de naburige Gewesten regeerde ($). Zo0« Tom. 1. p. 424. enz. nıckror. H. E. XVII. 52, 53. . (*) Historia Patr. Alexandr. Jacobit. Par. 1713. 4 (+) vacı Crit. in Ann, Bar. ad a. 535.T. ll. p. 556% ($) asseman. Disfert. de BUN tis prefixa Tom. U, Bibl. Orient. GESCHIEDENIS. 145 Zoodanig was de rampzalig verdeelde Staat der III Oosterfche Gemeenten,, door twisten, meestäl over zır fpitsvinnigheden „ Kerkelijke woorden. en uitdrukkin- Hoofdft. gen, welke nu meer dan 150 jaren geduurd hadden, ua C. G. en door den onderlingen haat, vervolging, mishan- Jar 479. deling, het Christendom zoo verzwakten, dat het, voor een groot gedeelte, een gemakkelijke prooi Belluit. werd voor de overheerfching van den Godsdienst' yal MOHAMMED. XI. Dee, K KER- KERKELIJKE GESCHIEDENIS. BOEK I aa Hoofäll. Jaar 622. tot 814. $tichting z Ce) Zie Deel X. Bladz. ı2. VIERDEBOEK BEVATTENDE HET VIERDE TYDPERK 53 VAN DB OPKOMST VAN MOHAMMED , IN DE ZEVENDE . EEUW, TOT HET BEGIN DER KRUISTOGTEN, OF HET PAUSSCHAP VAN GREGORIUS VI, IN DE ELFDE EEUW. mn tar nn u — EERSTE AFDEELING. VAN DE OPKOMST VAN MOHAMMED, TOT DEN DOOD VAN KAREL DEN GROOTEN, VAN HET JAAR 622 TOT 8I4e EERSTE HOOFDSTDUK. Korte fchets der Wereldlijke Gefchiedenis van Mo hammed, 20% den dood van Karel den Grooten. Onder de regering van den Oosterfchen Keizer HE* RACLIUS, die, met de uiterfte infpanning der krach- ten van zijn Rijk, den euvelmoed der Perfen beteu- geld, en hen in het jaar 628 tot vrede genoodzaakt had (*), ftichtte MOHAMMED Of MUHAMMED, Ol der de Arabieren, of Saracenen, gelijk zij door gaans van de Romeinfche en Griekfche Schrijvers g KERKELIJRE GESCHIEDENIS. -147 genoemd worden, welke naam zoo veel betekenen IV zal als Oosterlingen „niet alleen eenen nieuwen Gods- nn dienst, maar ook een nieuw Rijk, hetwelk zich Afdeel. zeer fpoedig tot &&n der magtigften van het Tijd- 1 a ie "tu.rt Hoofäft. perk , herwelk wij nu befchrijven moeten, uitbreid- „„c. G. de. In de eerfte betrekking', als Stichter van eenen Jaar 622. nieuwen Godsdienst, zullen wij van dezen zonder- !0t 814. lingen man, op zijne plaats, beter fpreken; hier yanher zeggen wij alleen zoo veel van hem, als tot ophel- Rijk der dering van de Burgerliijke of Staatkundige gefteldheid zu a der Wereld, ten ‘dezen tijde, genoeg is. Geboren moram- in het jaar 370, uit een aanzienelijk geflacht, dreef YED- hij eerst eenen uitgeftrekten koophatldel, en zich vervolgens voor een’ Profeet nitgevende, vatte hij, toen hij tegenftand ontmoette, waar door hij ge- noodzaakt was, naar Fashreb, naderhand Medina , te vlugten, het zwaard op, en begon, met kleirie ftroperijen, zich zelven geducht te maken: Daar hij een man was van groote bekwaamheden, die ziinen aanhangers eene onwe£rftaanbare geestdrift had weten in te boezemen, zag hij zich voor zijne dood in het jaar 632 meester van het geheele Schieräiland van Arabie, hetwelk het Petreisch, Woest-, en Gelukkig- Arabiö in zich bevat. ABUBEKER, een van zise eerfte agnhangers, volgde hem in zijn nieuw Vorftendom op, onder den tijtel van Äalif, dat is, navolger , en maakte zich meester van Da- maskus,, en een deel van Syrie; ook drongen zijne Arabieren reeds door tot in het Perfifche Rijk. Na twee jaren regerens in het jaar 634 overleden zijn- de, ging zijn Opvolger omar , die den titel van Ka Horst IV BOER Afdeel, I Hoofdtt. nC.G Jaar 622. tot 814. en 148 KERKELIKE - Vorst der Gelvovigen, ( Emir- el- Mumenin, ) aan- nam, en ook de Tijdrekening van het nieuwe Rijk vastftelde, een begin nemende van de bovengemelde vlugt van MOHAMMED, in het jaar 622, den ı6den Julij, waar naar zii ook den naam Hedjira, (du Viugt ,) heet, voort, met Syri@ te veröveren, al waar hij Antiöchie bemagtigde. Hij onderwierp ook _ Palefina, en deszelfs Hoofdftad eruzalem , Egyp- te, een aanzienlijik deel van Armeniö, bijna het ge= hecle Perfifche Rijk, en meer andere Landfchap- pen ; men prijst zeer zijne eenvoudigheid, goed- heid, en liefde voor de geregtigheid. Hij overleed, in het jaar 644, met den roem van een voortreffe- lijk en groot Vorst geweest te zijn. Het fchijnt, in den eerften opflag, onbegrüpelijk „ dat de Keizer HERACLIUS, die eenen zoo zegevie- renden oorlog gevoerd had tegen de Perfen, zoo weinig tegenftand bood, en dat de Arabiers zoo fpoedig zoo vele veröveringen op hem hebben kun- nen maken. Maar, behalve dat men in het eerst geen acht floeg op het gene in Arabiö voorviel, dewijl de Arabieren nooit krijgstogten buiten hun land als veröveraars gedaan hadden, gelijk zij ook nooit allen onder &&n hoofd ver&enigd waren ge- weest, zoo was de magt des Keizerriijks door den laatften oorlog tegen de Perfen, in welker de Kei- zer zijne uiterfte krachten had ingefpannen , volftrekt uitgeput. Hier kwam bij, dat niet alleen 20,000 Arabieren, die in de Romeinfche Legers gediend hadden, tot hunne landslieden afvielei, maar ook waren verfcheidene Bevelhebbers van Gewesten en Ste= GESCHIEDENIS. 149 Steden den Keizer. ongetrouw, en behartigden hun- IV ne eigene belangen. Eindelijk de: Christen onder- en danen des Keizers waren, door de verfchillen over Afdeel, den Godsdienst, van welken wij, in het voorgaan- I de Boek, gefproken hebben, waar bij nu nog die et mer de Monotheliten kwamen, in welke HERACLIUS Jaar 622. zich nog in. zijne laatfte jaren mengde, zoodanig !%t 814. verdeeld, en onderling zoo. hatelijk, dat de verfchil- lende partijän zich liever aan de overheerfching der Arabieren, en de befcherming van derzelver Vors- ten onderwierpen, dan dat zij de mishandelingen der andere partijen verdragen, of zich met dezelven verzoenen wilden. Daartegen waren de Arabieren niet alleen ver&enigd, maar ook met geestdrijverij voor hunnen nieuwen Godsdienst vervuld, die hun de heerlijkfte belooningen toezeide, indien zii vech- tende fneuvelden, hetwelk hunne kriigsvolken, die ook door bekwame Veldheeren werden aangevoerd, onverwinneliik maakte. | | Terftond na de dood van HERAKLIUS, in het Opvol. jaar 641, ontftonden oproeren „ die de verwarring eg vermeerderden, en voor. de Saracenen hunne verö- us, tot veringen gemakkelijik maakten. Ziüne Zonen wer- denon- den door hunne Stiefmoeder, en deze met haren © zu ‚Zoon, op hare beurt, nog dat zelfde jaar, van geflacht. kant geholpen, en KONsSTANs, zijn Kleinzoon, op den troon geplaatst, onder wiens regering, welke van 641 tot 668 duurde, de Saracenen de Eilan- den Cyprus en Rhodus vermeesterden. KONSTANS werd te Syracufe in Siliciö in eene badftoof omge- bragt.. Zijn Zoon KonsTAnTINus, Pogonatus bij- K3 ge- 150 KERKELIKE genoemd „ wegens zijnen fraaiien baard , regeerde met een wisfelvallig geluk, gedurende de ı7 jaren , welken hij den troon bezat. Zeven zomers achter een belegerden de Saracenen Konflantinopolen, en het behoud dier Hoofdftad was voornamelijk te dan- ken aan het Griek/che vwuur, hetwelk zelfs onder water brandde, zijnde door KALLINITUS ,„ een in- boreling van Heliopolis in Syri&, uitgevonden. Ook dreven hen de Maroniten, oorfpronkeliik Monni- ken, in het Gebergte Zibanon, bij weike zich vele Syriers, die de Arabiers ontvlugtten, gevoegd had- den, waar naar zij den Sijrifchen naam Mardaiten , (wederfpannelingen, ) kregen, uit dat Gebergte tot heel naar Feruzalem. Waarom zij met den Kei- zer eenen vrede of beftand voor go jaren floten, beloovende hem jaarliiks 3,000 ponden gouds, als eene fchatting, te zullen betalen. Evenwel maakten zij zich vervolgens meester van de bezittingen der Romeinen in Afrika. De Zoon en Opvolger var KONSTANTINUS „ JUSTINIANUS, noodzaakte, om vrede met de Arabieren te bekomen, de Mardai- sen, den Libanon te verlaten, en oorloogde ook Ongelukkig tegen de Bulgaren. In het jaar 695 werd hij wegens zijne wreedheid afgezet door LE- onTIus, die hem den neus liet affnijden, waar naar hij den bijnaam kreeg Rhinotmerus, (met den afge- fneden neus,) en naar Cherfonefus bande. Drie ja- ren daar na werd LEONTIUS op dezelfde wijze be- handeld door ABSIMAR TIBERIUS, in het jaar 698. Zeven jaren daar na werd JusSTINIANUS 1] door de Bulgaren weder op den troon herfleld, in het jaar 7065 GESCHIEDENIS. 151 »06 , maar om zijne wreedheid in het jaar 7ıı door BARDANES FILIPPICUS andermaal afgezet, die hem, IV BOEK te geliik met zijnen Zoon TIBERIUS, het hoofd liet nn afilaan, waar ınede het gellacht van HERACLIUS cen einde nam. 1 Hoofdft, na C. G. PHILIPPICUS BARDANES, EN Zijne twee naaste Op- Jaar 622. volgers ,„ ANASTASIUS EN ’THEODOSIUS „ .werden , tot 814, binnen weinige jaren, afgezet; LEO, de Groote bik Overige genaamd, een uitmuntend Krijgsbevelhebber, in het Griek- jaar 717 ten troon geftegen, zou veel tot herftelling fche: Keizerg var het door deze gedurige Staatsömwentelingen in dit verzwakte Rijk hebben toegebragt , gelijk ‚hij dan Tiidvak ook werkeliik de Arabieren terug dreef; maar de biigeloovigheid van zijne eeuw ftuitte zijne verdere pogingen, en ftortte het Rijk in nieuwe wänörden. De Keizer wilde zijne onderdanen aftrekken van de Godsdienftige ver&ering der. Beelden in de Kerken, het gevolg. was oproer," hoon,'daar men hem /Xo- moklast of Beeldenfßormer noemde, en het verlies var het grootfte gedeelte zijner Zsaliaanfche bezittin- gen, waar de Bisfchop van Rome zich aan zijn oppergezag onttrok, en de Langobarden en Fran- ken, beurtelings, te hulp riep. Na eene regering ya 94 jaren, volgde ziin Zoon KONSTANTINUS hem, in het jaar 741, öp den troon. Deze, in de voetilappen ° zijns vaders tredende, ondervond nog fterker de hardnekkigheid van het domme Bijgeloof. 