title: Nieuw Maleisch-Nederlandsch woordenboek, met Arabisch karakter, naar de beste en laatste bronnen bewerkt
creator: Klinkert, Hillebrandus Cornelius, 1829-1913
text: ^^xxjo IIlilljak,olie,zachtofvloei- baar vet, smeer; m^-babi, varkens- reuzel; m.-baoe-baoean, welriekende olieen; m, b^rkasai, welriekend ge- maakte olie; m,4kan, traan; m.-njioer en m.-Ä;^?apa, kokoBolie; m.-katjang, olie uit aardnoten; m,'djarak^ olie uit de pitten ran de djarak-pagar; m.'djarak-B^nggala j kastor-olie, olie uit de pitten van de palma christi; m.'l^nga^ e* s. v. fijne, zoete olie uit bldjen-zsiSL^] de sesam-olie; m.-maÄ;an, braad-olie, kokos-olie voor de spijs- bereiding; m.-pasang, lampolie; m.- pi^at^ zalf; m.'ramboet, haarolie; m.- 8api^ e.B.v. gesmolten, ranzig, dierlijk vet, ook gi genaamd en doorMaleiers en Klings bij de spijsbereiding ge- bruikt; m.-tanah, aardolie, jodium, petroleum; m.-tanak en m,'p^rtanak, kokosolie door koking verkregen; m, wangi, renk olie; minjak-minjak, allerlei welriekende olien; ook een diertje, behoorende tot het geslacht der hagedissen, M.; seminjaL vet- blaasje of klier op de stuit van vogels; e. s. v. kleine vergiftige slang; e.s.v. zeevisch ook g^roet-geroet geheeten; e.s.v. boom met gladde glimmende bladen, waarvan de worteis tegen de pokken worden gebruikt; meminjaki en m^mp^rminjakkan, olien, zalven. ^jjyo mÖIljan, =kem^njan^z,si\d, f ^-jLj nabi-nabi, naam eener groote soort van gamat of tripang. c^b nata, Skr. beer, meester; sang nata, Jav. de beer =jang dt- p^rtoewan, titel van den regeerenden Vorst. oLi natar, offen, gelijk, devlakke grond, waarop iets staat, de begane grond, de grondkleur van geverfde Stoffen, Hik. Koris, de bodem van het water; tegelijk plaats hebben, b.v. van een peletonsvuur; natar koe^ ning, met een gele grondkleur, Mes. Kag. m^naiar, den grond van e. pas ontgonnen akker afbranden. Zie ook datar, ^iU natang, Slam, klein venster of luikje, om licht door te laten; alleen in de HSS., b.v. H. Sßr. Bajoe. JjU natal, Port.kerstmi8;Äan- natal, Eerstdag. tr^^ u*^l^ 1005 j**s>[:> nadjis, zie j^isaj. fjc^b nächoda, Perz. scheeps- kapitein, schipper, ook anachoda. .;>U nädir, Arab, buitengewoon, zeldzaam, bijzonder. g.ob nädlrah, Arab. buitenge- wone zaak, rariteit, curiositeit. *t>b nädlni, Arab. berouwheb- bend, boetedoend, boeteling. ^4>b nadi, Skr. polsader, pols; m^raha nadi, den pols voelen. yXM*s\^ narasßtoe, naam v. een beester. ^^•ixb narapoesi, naam van een geneeskracbtige plant. v5;U naraka, Skr. de bei; ist- naraka^ hellewicht. sjajxb narendra, Skr.mannen- soort. jXwwj.b narwastoe^ zie ^jCm*^*.^. i^b nasak; ikan-nasak, e.s.v. Tisch, die in het slijk rondspringt en e. nest bouwt, door de Eng. jumping Johnny genoemd. f (S^b nasik-nasik, zie MtL Nj^b nas66r, Ar. kankerachtig gezwel. -AA*b nasi, gekookte rijst, ook ge- kookt graan in het algemeen, middag- eten; n.-hadapan' of n. b^sar, rijst bij een huwelijk of andere plechtige ge- legenheid, zie hadap; n,-dagang, rijst in e. blad gewikkeld met een weinig \isch, Yoor vreemdelingen; n^-damaty rijst die bij het huwelijk met een we- duwe gegeten wordt; n.-godak^ rijst met o. zekere saus gemengd; n.-t^lor^ rijst vermengd met gebakken eieren aan korrels; n.-angkatan, rijst voor gasten; n^'Oelam, rijät gemengd met fljngesneden groente en garnalen; n.- minjak^ rijst vermengd met boter; n. Umaky rijst gekookt met kokosmelk; n,-kaboeli, z. ald.; n,'djanda=:n.'tim, zie bij tim; n. koening^ rijst gekookt met kurkuma, zoodat zij er geel uit- ziet: n.-koekoes, in den wasem gaar gestoomde rijst; n. tanak^ in water gekookte rijst; apa holih boewat, nasi soedah m^ndjadi boeboer,yra.t is er aan te doen, de rijst is al pap geworden, Sprw.; di-mana toempahkan koewah kalau tidak kan nasij hoe kan men saus störten als er geen rijst is ? Sprw.; tinggal makan nasi, blijven middag- malen, blijven eten. wob nägir, Ar* helpend, bijstand biedend, helper, verdediger. Z. ansdr, B^^ob Nägirah, Arab. Nazareth. ^.^b nädlir, Ar. bloeiend, glan- zig, helder, schoon, eenvoudig, ' le- vendig (van kleuren). ^S.^b n&tik, Arab. met spraak- vermogen begaafd, sprekend,redelijk. Jbb nälir, Arab. aanschouwend, toezien; opziener, inspecteur. äjd\j nälim, Arab. verbindend, ordenend, samensteller, dichter. jv^b naim, Ar. zacht van klee- deren, planten, taal enz. &4HDb näimah^Arab. een lekker, vroolijk leven lijdend (v. e. vrouw), ^^^b nangas, zie tangas. Ook van het weder: broeiend warm.Boeng. ramp. p. 336, j*^b nangis, 'zie tangis. 1006 C^b ^^j^U nangak^ e.s.y. palmgewas zonder stam evenals de nipah. ^•^U nangoewi^ zie «5 Jb* l&b nangi, bigge, M. " iiLä näfl^ Ar. nuttig, voordeelig. yM^U napas^ adem, zie imaA^. JJL3 napal^ 00k nampal, e. s. v. mergel, die op den bodem van het water z66 hard wordt, dat geen anker er op houdt; e. s.v. eetbare aarde, op Java ampo genaamd; makan napal, verbloemde uitdrukking voor zwan- ger, daar zwangere vrouwen gaarne die aarde eten. ^U napoeh, e. s. v. klein mus- kasbert. J[j napai^ e. s. v. boom. v5L3 naka, beurtzang ; bernaka- naka^ beurtzingen,b. v. Mrpantoen b^r- naka-naka, I. P. i^U oakas? b.v. sapertikara- toang iu^^Siji naga b^rsamboeran roe- panja, H. T. JlS'U nakal^ stout, ondeugend, baldadig; m^nakalkan, ondeugend- heid aandoen, baldadig zijn jegens, ook m^mp^rnakalkan^ H. Abd.; m^na- kalj zicb ondeugend toonen, ondeu- gend zijn. I^U nakam^ zie bakam. v51j naga^ Skr. draak, denkbeei- dige zeer groote slang; n.-tahoen^ draak die ziißh maar eens in het jaar verroert; n, t^rbang, een vliegende draak ; n.-g^niala, draak op rollen of wielen, die bij feestelijke optochten gebr. wordt; naga ^^\j? H.T.;wa^a- giri, zie bij giri; naga-baloen, e.s.v. boozen geest, die ziekte veroorzaakt. Ook e. s. V. zeegras dat zeer lastig is voor visschers met een werpnet, C. en S.; naga-laoet^ zeeslang, zeedraak; naga-naga^ zaadhout, mar. plank tus- schen twee hoofdstijlen eener vors- telijke woning, waardoor de naden der planken bedekt en de seri-astana afgesloten wordt; nagasari^ zie ald. ^^\^^\^ nagasari, Skr. e.s.v. boom, die schoone bloemen draagt. Zie p^naga en njamplong. JU nali, I. in twee keeren raak gooien bij het poro^-spel. II. e, 8. V. maat voor droge waren = 16 gantang of ^/go kojan. ^U nama^ Skr. naaifa, reputatie, ook soms gebr. in pl. van g^lar, titel ; mengaroeniakan nama, een titel ver- leenen^H. T.; m^roesakkan nama, de reputatie bederven; m^ndjoewal na- may op eens anders naam iets zeggen of doen zonder diens voorkennis; n.- toeboeh en n,-daging, naam dien de ouders aan hun kind bij de gebeerte geven, ook nama-batang-toeboeh, iem. eigen naam, ter onderscheiding van zijn titel; nama-timangan, liefkoo- zingsnaam in het algemeen van per- sonen, inz. van kinderen; bh^nama^ heeten, den naam hebben; ternama en Mnamaän^ van naam, beroemd, vermaard, berucht; menamat qh m^- namakan^ noemen, een naam geven; nama-asaly geslachtsnaam ; senama^ van denzelfden naam, naamgenoot, y^Li nanar, zinneloos, verward, razend, woedend, ondeugend, Ihr. b. Chas., ontstemd van gemoed, Mön. (j*#ib sjuu 1007 verbaasd, Terwonderd, er met zijn verstand niet bijkunnen, Sj. Madli. imoU nanas^ ook n^nas^ de ana- nas; n.hidjau^ de groene; n.-koendaij die op een haarwrong gelijkt; n.-soe- rat, de bonte; nMembaga, de koper- kleurige; nAoempang, de pyramidale ananas. ^b naning^ e. s. v. groote, gele wesp. aüLj nanah, etter; mengangkoet nanahy rijpen v. e. zweer; Mmanah, etter en. Aj nawa^ Kw, schittering; nawa- ing k^ntjanaj de schittering of glans van het goud. ä^\j naoeng, beschutting, lom- mer, schaduw; bernaoeng, zieh be- schütten, lommer hebben, z. ergens ophouden of vertoeven, onder de be- scherming zijn van (di-hawah),J)r» F.; m^naoengiy beschatten, belemmeren, beschaduwen; p^rnaoengariy schuil- plaats, beschutting, beschaduwing. c wb naoerin^, e.s.v. vogel ter groote van een gans. ^ «U nawiBg^ samentr. van nawa met ing, zie nawa. Juj&b Nähid, Arab. de planeet Venus. ^^jjdU nahak; t^mahak, opge- wekt van lusten, doch onbevredigd, b.v. van eetlust. y^joLä naib, Arab. plaatsvervan- ger, vice-; naib-radja, vice-koning. jC-jLJ naik^ stijgen, klimmen, naar boven gaan, opkomen, opgaan tot, toenemen, hoogte, lengte, in de hoogte, b.v. van e. zeil. Zie voorb. bij ambat II; natk-toeroen, op en af, op en neder, klimmen en dalen; natk daratj aan land stappen, aan wal gaan; na'ik kapalj aan boord komon, aan boord gaan; met een schip; natk koeda, te paard stijgen, te paard rij- den; na'ik ka-atas k^ndaraännja, zijn rybeest bestijgen, Hik. Koris, n, ka atas gadjahnja, zijn olifant bestijgen, R. Chaib.; n. b^sar, groot worden; w» hadji, ter bedevaart naar Mekka gaan, bedevaartganger worden; n. saksij als getuige optreden; n. m^m- pilai, bruidegom worden ; n. pangkaty in rang stijgen, bevorderd worden; w. ka dalam toeboeh, z. door het lichaam verspreiden van een vergif, PÖl. Dj.; orang jang tengah natk, e. halfvol- wassen persoon, een halfwas; tengah natk, ook half gestegen van de zon, 's morgens 9 nur; n. marah, opko- men van toorn, boos worden ; m^naik- kan, doen stijgen, tillen op, hooger optrekken v. muren enz.; m^natki, opklimmen tot, stijgen tot, opgaan tot, bekliramen, berijden; k^natkan, rijbeest, voertuig, vaartuig voor aan- zienlijke personen; koeda-k^natkan, rijpaard; p^rahoe-k^natkan baginda, het vaartuig^ dat de Yorst bestijgt, het vorstelijk vaartuig. I^U najam, ploegkouter. c^Lo nab&t^ Perz. fijne kandij, v.d.W. ^ujnabatl, Arab. plantaardig; sjakar nabati, plantensuiker, ruitsui- ker. Beeng, ramp, bös.p. 367.Zie nabdt. SJui noebdzah, Arab. ziertje, klein stukje. 1008 8j;a3 SttAo noeboewwat, Arab. Perz» profetie; profeetschap; Mrnoehoew- wat^ profeteeren. ^o üabf, Arab. profeet. &^uü nabialiy Arab. profetes. oo nata, Kw. zie nita, jw,*Laa3 nfetiasa. Skr. n^ntiasa en s^nentiasa^ altijd, altoos, gedurig, Toortdurend, iUwLsxj nadjäsah, Arab. onrein- heid, vuilheid, morsigheid. ijwL^O nidjäsji; an-nidjdsji, de Negus, titel, gegeven aan alle Tor- sten V. Abyssinie, zooveel als keizer of koning. ^j»^s\,> nödjis, Arab. vuil, morsig, onrein, drek, afgang; w. besar, stront; n. k^tjilj^^iB] n, oedjang-oedangj djs- senterie; m^nedjiskan, yerontreini- geo, bezoedelen. \.sx3 nadjni, Arab. ster. «••.^vi noedjoöm, Arab. sterren, mrv. van het Yoorg. wrd.; ahloe-Hnoe- ajöSm, sterrewichelaar; el^^oe-noe' djoemj sterrewichelarij , astrologie; m^lihat noedjoem^ de sterren raad- plegen; m^mboeka noedjoem, in de wichelboeken vorsehen; kitdh-noe- <Jjoem, wichelboek; m^mp^rnoedjoem- katij voor iemand de sterren raadple- gen, b.v. akoe orang tjilaka; toeloeng Iah p^rnoedjoemkany ik ben een on- gelukkige; belp mij toch met voormij de sterren te raadplegen, S. Misk. ^^O na^las, Arab. ongeluk, te- ^enspoed, onheilspellend, ongunstig voorteeken. y:^*^ nal^iö^^ Arab. elmoe-nahoe, •de spraakkunst iiiz. de syntaxis. S(>^d^j nachodah, zie l^x^b. lüjö noedbah^ Arab. klaagzang, treurzang, lijkrede. lvJcX.3 nadfm, Arab. vertrouwe- ling, geheiraraad, hofnar, % (3ü nadzar, Arab. gelofte; b^r- nadzar, een gelofte doen of gedaan hebben, onder een gelofte staan. Zie kaoeL vjsdü nadzir, Arab. Godegewijd; apostel. (o naratja, Skr. balans, fijne weegschaal; daoen-naratja^ weeg- scbaal. \J\yi naraba^ zie s^Aj. fjt^^yh noerbisa, Skr. tegengift. ^^i>yi nardin, Arab. nardus. JljOwiUirmala^Skr.ook noermala^ zuiver, rein, onbesmet; boenga jang noermala, een nog zuivere bloem, fig. uitdrukking voor een nog zuivere maagd, H. Boedj. yXAAi^yj Iiarwastoe,nardus,ooke. s.v. welriekenden wortel, akar wangi genoemd. cty3 nazää, Arab. doodstrijd. iM*3 noeSj e. s. V. eetbaren inkt- visch, die gedroogd in den handel gebracht wordt. Hij is beter en fijner dan de sotong. luuMiHisbahjArab.verwantschap, inz, van vaderszijde, vaderschap. v2AAv,> nista of nSsta, Skr. smaad, verguizing; m^nistakan^ smaden, smadelijk behandelen, verguizen. oUCam3 nastapa, v. het Skr. ma- nastapa^ grooto kommer, groote ziele- smart, k wellin g des geestes, zieh ont- houden,boetedoen;ookban,vloek.M. W V ja^ 1009 ^Lä.-^3 nistjaja of nßstjaja, Skr." zeker, stellig, zonder twijfel, gewis, vast; ook soms sanistjaja, yjf^^\ noscliatjArab.Perz.voor- beeld, origineel, exemplaar, waaruit wordt overgeschreven, het oorspon- kelijke handschrift. y^i ntimv,ATa.h.boeroeng'nasar, de arend, ook de gier. xOLäJ noesjädir, Perz. sal-am_ moniac; zie sadir, loÜcJ nisj an, Perz. teeken, merk, sein, grafpaaltjes. Zij worden onder- scheiden in n. boelatj de ronde, die voor mannen, en n. pipeh^ de platte, ingesnedene, die op de graven van vrouwen worden geplaatst; zie ook mesan en ningsan* ^j£U nas, Arab. openbaring, sen- tentie of dogma van den Koran; w. karim^ de eerwaardige openbaring. v^^MöJ nasab, Arab. = hangsa, geslacht. räJtXAüi nasdlk, Arab. bijnaam voor den kalief Aboebakr. ^3fw»ai Nasräni, Arab. Nazare- ner; orang Nasarani, Christen, meer bepaald Koomsch-Katholiek, Portu- gees. Voor protestantsch Christen liever orang masihi, zie ald. ^^^yiaJ^ Na§t66ri, Arab. Nesto- riaan. y^^^juioi na§ib,Arab.deel,aandeel, lot, fortuin, dikwerf in vereeniging met oentoeng, zie ald. ; nasib tjilaka, rampspoedig lot; nasibmoe im t^lah tersoerat, dit uw lot was vooruit be- paald, in het boek des noodlots ge- schreven ; b^rnasib^ dobbelen, hazard- spelen, b.v. ada jang b^rnasib dan ada jang b^rgoerau^ Indr. Mah. Roep. sommigen dobbelden, anderen ihaak- ten gekheid, X »cv X ^ \ na^lhat, Arab. Perz, vermaning, raadgeving, toepassing of moraal v. e. verhaal, waarschuwing, aanmerking. yj>6j nadlar, Arab. schitterende glans, schoonheid. , A v^ "'^ Madlir, Arab. glansrijk, schitterend, schoon. yxSoj nalir, Arab. nadir. ^U^ nalam, Arab. ordo, reeks, dichting, versmaat, Sj. Madii. ^Lju nääni, Arab. de struisvogel. ^XJ naälU, Ar. ja, zeker, zoo is het. x^.jtj nimat, Arab. Perz. aange- naam, lekker, gemak, weelde, lekker- nij, zaligheid, wat de zinnen straalt; soedah mmat, verkwikt, verzadigd door het gebruik van spijs. iuJ Hang, ook nan = jang, betr. voornw. «^ noeng, I. klanknabootsend woord voor een galmend geluid, zoo- als van een groote klok. II. verkorting van goenoeng, als liefkoozingswoord voor kinderen, ijllillg,l.klanknabootsend woord voor een klingelend geluid als van e. belletje; ook Uning, II. wijziging van hing^ Jav. b v. ning rat^ voor hing rat, Zie hing, ^mJü ningsan, I. zie nisjdn. IL n.'Ubahj honig. Zie nisan. jCij nangka, e. s.v. vruchtboom, behoorende tot debroodboomsoorten, artocarpus integrifolia, met aange- 64 1010 ä^ naam smakende YTuchieni,n,Blanda, de zuurzak, mede e. aaDgenaam sma- kende rinsche vrucht,die uit deWest is ingevoerd; n.-Mloelang, e.B,v.nangka met taaie vruchten, C. en S.; bidji- nangkaj zaad of pit van de nangka- vrucht, ook e. s.v. klein handboortje cm de gel^kenis van den knop mei dien pit; tiada makan nangka, maka k^na gUahnja^ geen nangka gegeten hebben en toch besmet zijn met de gom er van. Sprw. «JUb liailgloeng= angloeng, pa- viljoen, Stellage, b.v. maka p^rmisoeri s^kalian pon natk ka-alas A Jjü as- tana itoe m^lihat orang b^rarak,inaka hidai nangloeng itoe pon dilaboehkan orang Iah. . . maka segala radja-radja itoe pon memandang ka astana Mpada nangloeng itoe, al de Vorstinnen nu klommen op het paviljoen van het paleis om naar den optocht te zien en het voorhangsel van het paviljoen liet men neder . . . . en aJ de Torsten keken naar het paleis, naar dat pavil- joen, H. Kor. ^5 Jü nangoewi, e.s.v. klein ros- sig wild varken. - iw-Lftj llifäs, Arab» kostbaar, van groote waarde; nabloeding van een barende. iiMai^ nafas^ Arab. Mal. napas, ademhaling; adem; b^rnapas, adem- halen; segala sasoeaioejang b^rnapas, alles wat adem heeft, of ademt; b^rna- pas kan, inademen; pajah b^rnapas, ademnood; t^mpat Iahe napas dan t^mpat laloe makanan, de luchtpijp en de slokdarm; m^nghela napas, C ademen, eig. de adem inhalen ; waar- tegenover l^paskan napas, uitade- men, B. Ramp. 89. qmMj nafsoey Arab. I. begeerte, lust; hawa-nafsoe, lusten en begeer- ten, hartstochten, driften; b^rnafsoe atas, lust hebben in of voor. II. Arab. ziel, bloed, lichaam, per- soon; nafsoenja =^- dirinja, zie diri, xJLo^ nafakah^ Ar, uitgaven, het noodige om te leven, behoeften, on- derhoud, huishoudgeld. ^wAÄj naflfi, Perz. bazuin van twee ä drie voet lang, met een schel, snerpend geluid, ook trompet, Sadj. Mal. p. 12. /ai üak, verk. van Mndak, zie aldaar (Dr. F.). ^3 nek, verkorting v. nenek, z. a. juUi nakarali^ zie ^L5o. aUÄ3 nokbah, Ar. soort borstrok. H. Atj. ijuJii nikris, Arab. podagra. (jOAJ nakas, Ar. nadeel, schade, gebrek, wat ontbreekt. &laA3 nok^ah^ Ar. punt, stip, vlek, nul (Dr. F.). Üo nikäh, Arab. huwen, trou- wen voor den priester, wettig huwe- lijk; n. bafin, met elkander saraenwo- non, zonder formeel door den priester getreu wd te zijn; n. lahir, wettig door den priester gesloten huwelijk;cÄof- bah nikdh, huwelijks-inzegening in de moskee', mhnbatja chotbah nikdh, de huweljjks-inzegening houden; m^- nikdhkan, van den priester: het hu- welijk sluiten; mHikdhi,iem, formeel huwen, formeel trouwen met iemand. Tarn, ed Dar. Ajo nakara, keteltrom, die met twee stokjes geslagen wordt, pauk; ook nakarah, Arab. Zie nohat. ^aXs Nakir, Arab. de naam van een der beide engelen, die de dooden in het graf komen ondervragen. Zie Moenka7\ .Uo nÖgara, I. Skr. stad, alleen in eigennamen, en in poezie (Dr. F.)« II. Zie nakara. 5I Jo noegferaha^ z. anoeg^raha. ^ Jo nggöri, Skr.stad,hoofdstad, land, gewest, staat, inlandsch; orang- neg^rij inlander; boewah keras n^g^ri, inlandsche of binnenlandsche k^miri- noten, in tegenoverstelling van laoet, over zee aangevoerde; ook het tegen- overgestelde v. hoetan, b.v. koetjing- n^geri^ tamme kat, huiskat; koetjing- hoetan, wilde kat, boschkat; k^pala- neg^ri en iboe-neg^rij hoofdstad ; n^- g^ri dan anak-soengai, stad en land, Facs, 13; orangsa-n^g^ri, landgenoot, landsman, stadgenoot, medeburger; apa goena hoelan t^rang dalam hoetan^ djikalau di dalam n^g^ri alang kah batknja, wat nut het als de maan in het bosch schijnt? als ze in de stad scheen, hoeveel beter zou dat zijn! Sprw. ,<\LuJo nagasari, e. s. v. boom met fraaie bloemen. Zie penaga en njamploeng. JUuJo nagasötala, Skr. e. s. v. gebatikte saroeng, waaraan een ge- bloerad hoofd is. Jü nal, prop op e. geweer ; z. ^nal. ^AAJ 1011 ^jiLi nßlajan, Tam. = orang laoet, ook visschcr. 1^^ nam^ zie ^nam, yj^^nomh^Vy Eng. number, num- mer. A^j nambi, Mön. e.s.v. huiduit- slag; volg. M. e.s.v. melaatschheid, die zieh voornamelijk aan de voeten openbaart. jL*i namad, Perz. e. s. v. wol, P. 4>«*-4-3 NamrÖ^d, Arab. Nimrod, E. Chaib. AA4.3 nampang, zie njampang. (SiA^i nampak, zie tampak, Jufl-4-3 nampal, e. s. v. eetbare aarde, die men voor het gebruik roostert, zie napal en ampo, j^jL^j namnam, e.s.v, vruchtboom met rinsche, eetbare vruchten, die e. zonderlingen vorm hebben. Zie poeki. wA^i namir, Arab. heilzaam, ge- zond, nuttig voor de gezondheid, ge- zondmakend; m^namirkan, gezond- maken, b.v. van siecht water. ^J nan, z=jang, zie ald. voorn. in gedichten. ^^ niB, = inij voorn. in ge- dichten. vü^i ninta^ Jav. lievert, gelief- de, beminde, van tjinta^ b.v. djikalau dimarahi pddoeka ninta, (zogt de Vor- stin van hären echtgenoot tot hare medevrouwen) wQ mochten eens door onzen beminde, of lievert, beknord worden, Söl. Dal. ^jJUk.^ ttOnton, Jav. naar een schouwspel kijken, van tonton. ^JCaj nanti, wachten, in de spreek- 1012 U" LüLü r;^ taal, ook gebruikt tot vorming van den toek. tijd, zullen, zal ; m^wan^^*Ä;aw, wachten op of naar; Mmanti-nanttj steeds wachtend; t^rnanti-nanti^ tot voortdurend wachten gekomen of ge- raakt, H. Abd. 527 ondanks zichzel- ven tot wachten geraakt, Gr. bloeml. p. 181 r. 3 of liever wachten als acci- dent; b^rnanti, wachten als act. (U^Laxaj nßntiasa^ steeds, voort- durend, doorgaande, ook s^n^ntiasa, s^ntiasa en n^tiasa; s^n^ntiasa hart, den ganschen dag; s^n^ntiasa hidoep, het gansche leven door; zie n^tiasa, ^Ä-A-i nantji, gedwongen b|j- drage tot eene onderneming van den Vorst. JoL3 nanda, verk. van anakanda, zie bij anak Juo oenda, verk. van nenenda, zie bij nenek, ly^jj) nÖnaSj = ananas en nanas, de bekende vrucht; soorten zijn: n. hidjau, n.'koendai, n,-soerat, n.-tem- baga en n,^toempang ; n, Blanda^ de naam van een aloe-achtig gewas, met zijdeachtige vezels, waarvan men in China e. s. v. graslinnen weeft. juU3 nenenda, zie neneh Ji nau, zie ^nau. Äjy nobat, Perz. Ar. groote ke- teltrom;muziek;algemeeneaudientie; inhuldiging, omdat daarby op de nobat geslagen wordt; m^nghadap nobaty op audientie verschijnen; toedjoehmalam baginda tiada wo&aj, gedurendezeven avonden heeft de Vorst zieh niet in het openbaar vertoond; nobat Ibf^a» him, de groote keteltrom bij de inhul- diging gebr., Hik. S8r. Bajoe ; n. soe- boehy ochtend-wo&a^, die des Vrijdags en bij feestelQke gelegenheden bij het aanbreken v. den dag geslagön wordt ; na'tk nobat^ als Yorst gehuldigd wor- den, den troon beklimmen; m^nobat- kan, inhuldigen; m^nobat, ook e.s.v. geestenbannen door middel van een medium, die in geestvervoering ge- raakt by het slaan op een keteltrom, Seh. äj^ noebat, Arab. Nubie, ^yj N66bl, Arab.Nubier,oraw^ Noebij Nubier, b.v. dipegangkan boe- dak Noebi jang hitamy werd vastge- houden door een zwarten Nubischen slaaf, Sj. Abd. Moel. yj nodja^ bediende bij e. mos- kee, belast met het schoonhouden daarvan en het slaan op de bMoek; daoen-nodja, e.s.v. struik, welks bla- deren een roode verfstof leveren. yj N66h, Ar. Noach ; meestal nabi noeh, O^ noda^ Port, op Java smet, vlek. .yj n66r, Ar. licht; n. basif, oor- spronkelijk licht ; noeroe ^ssjamsi wa atkamri, glans van zon en maan, veel gebr, uitdrukking in brieven; noe- roeH udlanij het licht der wereld. xyj noewar, zie dßnoewar, ^\s^ noßräni, Ar. licht, helder. i .p na'oering, e.s.v. vogel ter grootte van een'gans; Wilkinson: noWeng of ^reng. j»^ji noeram^ = mo^ram, zie ald. \y)y^ nauroez, Perz. nieuwjaars- dag. 5^^ norah? b.v. adajang m^mi- koel tanah dan norah, Sj. Madli. ^sy^ noeri^ papegaai. Jw^ noesa^ Jav. eiland, alleen in de HSS. fj^yi noes, zie ^j. ^f.^^^3 Noesjirwän^Perz.naam van een Perzisch Yorst, meer bekend als Noesjirivdn udil, N. de rechtvaar- dige, tgdens wiens regeering Moham- med geboren werd. ^^^ noepin^ e. s. v, zoutwater- yisch. i^yj öOgak^ e. s. V. boom. yjOyj nomor, Ned. nummer; na- mor satoe, eerste kwaliteit, = kepala s^kali, ^y^ nö^ll, I. ginds, ginder; ka sinoen, naar ginds. IL Arab.groote visch,de visch die Jona inslokte, ook de naam van den visch, die den steen draagt, waarop de koe staat, die deze aarde torscht, K. Chaib. . yj nona^ en anona; hoewah nona, de naam v. e. zekere eetbare vrucht. Zie nonah. i3«3 noilong,rochtdoor gaan zon- der rechts of links te kijken of zieh aan iets te stören. lajm^ nonok, de vrouwel. schaam- deelen, inz. van kleine meisjes. Äj^ nonab,Port.?jongejuffrouw, ongehuwde dochter van Europeanen of vreemde odsterlingen; boewah-no- nah, e.s.v. smakelgke vrucht, anona muricata. 2ÜO 1013 »jyj noenoeh^ zie s^noenoeh. ^^yj nonja^ Port, zie njonjah. Äj nah, Tusschw.b.v. nah^ini apa, zie, hier is het, daar heb je het nu. aj nahl, Ar. verbieden, verbod. *l3 ni^ verk. van ini, en ook Jav. verk. V. ninij gebruikt als voorvoegsel voor de namen of titeis van fatsoen- lijke vrouwen, b. v. ni galoehy z.galoeh. Lj nija, kraag van een kleed. ^Lo najaka en niaka; para na- jaka, de prinsen of rijksgrooten, Hik. Asm. Pati. JLx-3 nialoer, = niloer, b.v. di- tangkiskan d^ngan perisai üLo bai- doeri, Sj. Ind. Kösn. Zie niloer, ixjo niboeng, e.s.v. palm, welks stam gebruikt wordt om er latten van te splijten, die hard en ijzersterk zijn; n.-iboely een grootere varieteit daar- van; ook ^niboeng. Yoorts een kleur van honden, zwart, geel en wit ge- mengd, C. en S. i^Ax^ nibak, e.s.v. versnapering, V. d. W. ons nieuwbak? \^:/ji^ nita^ Kw. kwelling die men iemand aandoet; m^nitat, iem. k wel- len, bemoeilijken, b. v. ada kah p^r- nah ^ngkau koepaloe atawkoenitai? maka kata Sahar: Tiada p^rnah kamba ioewan paloe dan toewan-ham- ba nitatakan hamba, S. Dz. Zie nista, ILu niat^ Arab. voornemen, plan; m^mbajar niat en lepas niatj een ge- lofte gestand doen voor de vervulling van een vrensoh; b^rniat, van plan, van zins zQn, z. voornemen; b^rniat salahj siechte behandelingen heb- ben; m^ngobahkan niat, Saif. Dzoel. 1014 ';J^ {3^ en bSrpaling kan niafj id. v. zijn voor- nemen afzien; m^niatkan, "leis in zijn Schild voeren. NB. soms gebruikt men niat ook in de bet. v. tjinta^ zie ald. K Joü nidÖra, Skr. slaap, slape- righeid, traagheid; zie tj^nd^ra. jjo nioer, zie njioer. In de Atoer. Satija overal nioer, yju uira, ongegist, afgetapt palm- sap (zoet V. smaak). Het gegiste heet toewah Toekang-nira, palrasap-rond- venter; zie ook lahang, Java: legen^ Dr. F. a(wa.j nirama, Jav. vorstelijke vader, Mes. Kag. ^^3 niroe, = nßroe, zie ald. 5 uü nirih, e.s.v. strandboom met groote, samentrekkend bittere fruch- ten, die inwendig als middel tegen aarsmaden gebruikt worden. Zie nji- rih en ngiri. ^..wgwAJ nisan, verk. van manisan en verb. van nisjdn, Zie manis en ningsan, jmJLo nipis, dun van platte voor- werpen, = tipis, zie aldaar; dßroek nipis, zie dj^roek; n. koelit, e.s.v. boom met licht timmerhout; mpis-tPlinga, gevoelig voor een onaangenaam ge- zegde, V. d. W. lichtgeraakt. J^ftxi nlpal, Batav. loog. ÄAxi nipah, de water- of moeras- palm, die atap of dekbladeren levert en dekblad voor sigaretten, nipa fructicans. jCu neka, verk. van aneka, zie ald.; s^rha neka, allerhande soorten. Juo nila, Skr. indigo, de verfstof, saffier; s^bab nila sa iitik roesak soe- soe sa bUangüj door e^n druppel in- digo bederft een heele teil met melk. Sprw. Zie nilam. Jju Nil, Ar. soengai Nil, de Nijl- rivier. wJLyi niloer, Batav. kristal, Sj. Ind. Kösna, Hik. Koris. Zie habloer, ,5 joXJLo nllakandi, Skr. blauw- hals, bijnaam v. de pauw en de blauwe gaai; ook e.s.v. edelgesteente, saflSer. jJLo nilam^ I. e. s. v. plant met gele bloemen en welriekende bladen; boeroeng -nilam, e.s.v. gelen vogel, de wielewaai, op Java koetilang gehee- ten. II. Perz. saffier, z. nila; nilam poe- walam, allerlei kostbare steenen. JLaj niloe, I. = ngiloe, een wee, onaangenaam gevoel; zie ngiloe, II. niloe-nali en s^niloe-nali, e.s.v. plant met welriekende bladen, Midd. Sum. ^JLu nilai ; m^nilai, waardschat- ten" taxeeren; nilaian, schatting, taxeering; tiada ternilai, niet te waar- deeren, onschatbaar; t^rnilai dengan emaSj tegen goud geschat. ^jo nian, MÖn. wezenlQk, wer- kelijk, waarlijk, echt; elok nian, waar- lijk schoon; soenggoeh nian, wis en zeker. OAfcA^ J nenes ; menenes, doorsij- pelen van vocht uit lekke vaten, vloeien van zweren of wenden. /JJUj nenek, grootmoeder, groot- vader, soms verk. tot nek; n. Mbajan, oud grootje in de HSS., dat meestal bloemen verkoopt en voor postillon d'amour speelt ; nenek-mojang, voor- ouders, voorvaderen, voorgeslacht.In de hoftaal nenenda of nenda. ^ wa, Arab. en ; wa hihi nastalnoe hillahi ula Ini, en daarmede smeeken wij de hulp Gods hierover af ; wa lau, al is 't ook, ofschoon (ook met j)on), Dr. F.; waHlahoe aHam bissawdb, en God weet het wäre. **!• wa', zie oewak. oiL waba, Arab. '^U^, pest, epi- demie; cholera, d.i. Cr. v:yL wati, Skr.luchtruim,wereld, alleeu in gedichten, zie gandi. ^'L watfes, Jav. — batas, grens. |SoL wätsik, Arab.verfcrouwend. ^Äfc.L wädjib, Arab. plicht, ver- plicht ; jang wddjih atasnja, wat als plicht op hem rust, waartoe hij ver- plicht is; mewddjibkan, tot plicht stellen, verplicht maken. ^S^L wadjik, e. s. v. versnape- ring, bereid uit kleefrijst, gekookt met kokosmelk en suiker. Mön. adjik, id. JiSL 1015 £(:>> zie Ks^. cX^L waMd, Arab. een, eenig; alwdhid^ de Wenige, d.i. God. .4>L wadör, Jav. naam van een eetbarenzoetwatervisch,==:öaiar,zie ald. Ook enkele soorten v. goudvisch noemt men wad^r, ejL wadoeng, Jav. e.s.v. groote bijl. .L wärits, Arab. erfgenaam; Mal. tvaris, ahli-waris, de gezamen- lijke erfgenamen, de erven ; m^warisi, erven, beerven; warisan, erfenis; hak' toariSj erfrecht. Zie ook bij loewar. t>.L wärid, Arab. afdalend, m^m- hatja wdridjgebeden opzeggen zooals de profeet dat gewoon was te doen. ^.L waras, Jav. gezond, her- steld, behouden; semoega-moega wa- ras djoega, möge hij behouden blijven of het er goed afbrengen. Facs. p. 95; oerip warasy vaarwel! ^ J. warang; m^warang, stalen voorwerpen met rattekruid insmeren, waardoor ze blauw worden; zie wa- rangan. i J. waroeng, Jav. = baroeng, hut, tent, kraampje ook winkeltje, == kMai. . J, waroe, Jav. e.s.v. lindeboom, = baroe II. Zie ald, 5^.5) S W^^^"^*^'? ongeregeld heen en weer, Jav. wira-wiri. ^^L wasir, zie bawasir, h^L wäsit, Arab. middelste, be- middelaar. Ä-^f« wäsi% Arab. breed, uitge- breid; alwdsiu, van God, die in zijne goedheid of wijsheid alles omvat, de alles omvattende. JooL wä§il, Arab. aankomend bij iets, gekomen tot iets, vereenigd, ver- bonden; m^wdsilkan, doen toekomen aan iemand, b. v. een brief. ^^L wädlih, Arab. klaarblijke- lijk, duidelijk. ^L wangi, Jav. geurig, welrie- kend = haroem. v^L wakap; I. boeroeng-wakapj e. s. V. wilde duif ? vogel met gele hals (Wilkinson), 'b.v. maka Tamar 1016 c^'; JU^l*^ Djalas pon m^ndjadikan dirinja boe- roeng-wakapy J, P. of een schrgffout voor wakany zie ald. (of öekäb, visch- arend, Dr. F.). II. Zie v«fti\. ^ji'L wakan, == ^öro<?(?ö, zie ald. oJL walet; hoeroeng-walet, Hi- rundo esculenta, d. 1. Cr. iS\y Walang^ I. Jav. walang hati, kommer, ongerustheid, zieh ongerust maken over iemand of iet8, Pol. Dj. H. Boedj. Ook iets tegen iem. hebben, Hik. Prab. Dj. II. Jav. sprinkhaan, == h ilalang ; walang sangit, e.e.Y.langwerpig,dun, donkergrijs kevertje, dat e. sterk on- aangename lucht van zieh geeft en het rijstgewas beschädigt. iJUt^ wallähi, Arab. bij God! jJLäI adUlj wa'Ilähoe a'lam, Ar. en God weet het 'tbest. ^JL wäll, I. Arab. gouverneur, hoofd van een gewest, voogd; wdli alarnTj de bewindvoerende voogd, Facs. p. 3; ganti-wdlij de toeziende voogd; m^ng^walikan^ besturen, be- heeren. n. kleine, Vierkante, gele doek, die los over den schouder geslagen wordt ; wali noer tvali, een dito, die in tegen- woordigheid van den Vorst wordt ge- dragen, H. Boedj III. pisau-wah\ lancet, klein mesje om hout te .besnijden. ^SlXxJt walikoekoen, Jav.e.s.v. boom, die taai hout levert, waarvan men rijtuigboomen, wagenassen, spin- ne wielen enz. maakt. &J>\^ wanang of waneng? sang jang waneng, de naam v. e. godheid, Prab. Dj. ^L waui^ Jav, moedig, dapper == Mrani, dat hoogst waarschijnlijk daarvan af komt en berwani geweest is. ,L waoe, e. papieren vlieger, Max- en M. »L wah, uitroep v. verwondering en medelijden, och ! helaas ! wonder- baarl Facs. 61. ijL wajang, Jav. tooneelvertoo- ning, hetzij met poppen, of met per- sonen; roemah-main'Wajangj tooneel, schouwburg;^aw&ör-w?a;aw^,tooneel- pop, tooneelschilderij ; m^wajangkan, iets of iemand op het tooneel voor- stellen; mewajangkan dewa-dewa, de goden op het tooneel voorstellen ; w,- wong, Jav. tooneelvertooning met levende personen; M?a/an^aw, tooneel - stuk; wajang-koeroengj de balken of ribben, die den achtersteven vormen, de hut, waarin de stuurman zit, M. JuUtt wa foäda, Arab. en daarna, en wijders. 8 Jou« wa bäda hoe, en na het- zelve zie het voorg. woord; = ke- moedian daripada itoe, vü^Ä wat, Siam. een heidensche terapel. vtt^. wet, enkele weerhaak, zooals aan de gewone yischhaken, C. en S. Zie tßratjap II. JU:}L>. widjajamala, Skr. een fabelachtige bloem, waardoor gestor- venen weer levend kunnen worden, Sj. Ein. Tab.; in het Jav. volg. v.d.Tk. ook widjaja-koesoema. >r^y Jbmam 1017 (>..fik. WOecyö^d, Ar. het bestaan, het wGzen, aelfstandigheid, natuur. g^^ wa^ah, Arab. gelaat, aan- gezicht, inz. gebruikt van vorsten. ^^, wahjoe, Arab. openbaring; ingeving yan den hemol, goddelijke openbaring. ö^£^m wahld, Arab. eenig en on- vergelijkelijk; alwahid^ de eenige , nml, God. ^tc>* widara Skr. e.8.v» boom, == bidara, zie ald. ^jt4>5 WÖdana, Jav. districtshoofd. -jtv>5 wßdani, Jav. een heester, welks bittere wortel tegen de worm- ziekte wordt gebruikt. ^\\(yö^ wldadari, zie Mdadari, &Aj(>« wadiät, Arab. depositum. cK« waraä, Ar. zieh onthouden inz. van ongeoorloofde dingen. ^jt^U^ wßrangas, Jav. e.s.v. klei- ne, lichtbruine mier. ^j^|w warangan, Jav. ratton- kruid = harangan; m^tvarang, stalen voorwerpen met rattenkruid insme- ren, waardoor ze blauw worden. \:*}^^ warta, Skr. tijding, nieuws, bericht, mare, gerucht; m^wartakan^ berichten ; petcarta^ berichtgever, ver- baler, verkondiger. c %• warä, Arab. onthouding. aü>\ . warkah^ Arab. brief ; warka- toeH ichldSj een brief uit oprechtheid; warkatoeH tnoshabhah^ een brief uit toegenegenheid. ij^« warga, Skr.Jav.verreverwan- ten, die als bedienden bij den vorst werkzaam zijn, meestal warga-dal^m genoemd, Prab. Dj.; koela-warga, na- bestaanden, verwanten. jj.. warna^ Skr. ook w^rna en oernaj kleur, schoone kleur; m^warna^ m^ngoerna en m^ng^rnay e. kleur ver- toonen, zieh schoon voordoen; ook = roepa, voorkomen, soort; si^rba m^- ngerna = s^rba roepa, H. Boedj.; sa- joer w^rna.w^rna, allerlei soorten van groente; warna tjina k^peloeätij? als kleur v.e. kalotje, R. Pas. 62; pantja- tvarnaj veelkleurig ; m^warnakan^ een kleur aan iets geven; saw^rna^ van e^n kleur. <^)'w wora-wari, Jav. w. w, bang^ de hibiscus rosa sinensis, zie oribang, *.w warwar, zie oewar. ^•w waroena, zie baroena, Jo%. warld, Arab. slagader. y^yk^s% waringin, Jav. z. b^ringin. ^v, wazlr, Arab. vizier, eerste minister. ^Lw« wasana, Skr. verblijfplaats, LÖLa*.^ wasangka, bezorgdheid, bedenkingen, twijfelmoedigheid, aar- zeling, voor was-sangka, zie 't vol- gende (Dr. F.). jjA*l*-wM« waswäs, of was'Oewdsy kv, verzoeking, verleiding, ingeving van den duivel, achterdocht, verdenking, äJLö^ we§lah, Arab. vereeniging, het vereenigingsteeken in de grara- matica. Xjuö^ wa§iat, Arab. Perz. testa- ment, uiterste wil; b^rwasiat, zijn tes- tament maken,zijn laatste beschikkin- gen nemen; m^wasiatkan^ bij testa- ment vermaken. 1018 ^yä^ ^^^^ WOedlo^', Arab. godsdien- stige wassohing.Mal.wel oedoe (Dr.F.). 4Xä* Wäd, Ar. verbond, confcract, = djandji; h^rwnd = Mrdjandji^ zie aldaar. J^Ä wäl, Arab. gems, steenbok, c • wang, ook oewang, dubbeltje, ook voor gel d in het algemeen; her- wang, geld hebben; m^ntj^hariwangj geld trachten te verdienen; wang- wangaUy 10-centstukken; z.bij oewang, ^jt^^^ wangsa, = orang Üroena, jongeling; volg. het Jav. wbk. zoo- veel als boengsoe, ßJi^^ wangkang, e. s. v. Chi- neesch vaarfcuig, kleiner dan de jonk of djoeng. Is Mal. Pol., Dr. F» «^. woengoe, Jav. == oengoe, zie aldaar. »Li* wafät, Ar. overlijden, dood, overleden. ^^ji, wafak, x\r. het juiste oogen- blik, waarop iets heeft plaats gehad. O, wap, zie oewap. ^Jli« wfepölai, Tarn, e.s.v. boom, welks bladeren tusschen papier wor- den gelegd tot wering van insecten. ^•, wak, zie oewak. väo* wöktoe of waktoe, Arab. tijdstip, uur, de tijd of gelegenheid voor iets; w.'S^mhahjang, gebedsuur^ bedestond; Mlima waktoe, de vijf ge- bedestond^n; m^nghilangkan waktoe, zijn tijd verbeuzelen, den geschikten tgd laten voorbijgaan; hoenga-w^ktoe Msar hibiscus mutabilis en h.-w. M- tjilj mirabilis jalapa, twee soorten v. bloemen; zie ook kUika, 9« wakaf^ Ar., Mal. uitspraak wakap, liefdadige instelling, stich- ting ten algemeenen nutte, verma- king, totvroom of liefdadiggebruik; halte, rust bij het lezen. H. Abd. äJL51 wikälah, Arab. volmacht, tt/aÄ;«7-schap, voogdijschap. JokJ'* wakll, Mal. Arab. wakil, gemachtigde , plaatsvervanger, pro- cureur, agent, zaakwaarnemer ; wakiU k^radjaän, procureur van den staat, procureur-generaal; tvakil moetlak, generale gevolmachtigde ; mewakil- kan, iemand als gevolmachtigde aan- stellen. 5t>y • wilädah, Ar. baring, beval- ling ; mandi'Wiladah, de buikbading, = mandi tian, zie ald. ^il« wilana^ een ingredient, dat bij het baden gebruikt wordt, maar welk? LP. Zie wilada. L*v^*^% wiIailgon,Kw. aandoenlijk, aangedaan, b.v. sap^rti toilangon dan kasmaran, Pr, Dj.; edan toilangon, id.; sap^rti orang Utih wUangon, id. yS^*^m wßlahar, Jav. meertje; zie lahar, '^^% wiläjat, Ar. Perz. prefec- tuur, bestuur, heerschappij, voogdij- schap. oJ« wfeloet, Jav. = Mloet,z, ald. ^jl J^J« wildän, Arab. meerv. van walidj zie ald. ^. WÖlaog, gestreept, =_p^/a«^, zie ald. 4L WOeloeng, blauw zwart ; zie toenggoel II. ^Xf« walakin, Arab. samengest. uit wa en lakin, evenwel, edoch. ^)UJL wilmana, van het Skr. wi- manaj goden wagen ; ook e. s, v. fabel- achtigen vogel evenals de garoeda, op welks rüg men door de lucht ge- voerd wordt; zie radjawali. JOJ. Wolanda^Hollandsch; n^g^ri Wolanda^ Holland. Beter Blanda of, schrijftaal, wel Holanda (Dr. F.). ^.tXjJ« wolandoewi, Arab.Hol- landsch. yJ^ WOeloe, verb. van het Arab. wa laUj en Indien, bij aldien, ver- ondersteld dat, b. v. woeloe tinggal toelangnja sakalipon, nistjaja hidoep Mmbalij al bleven ook maar hun beenderen over, zij zouden voorzeker weer levend worden, Ind. Poet. J. wali, Ar. vertrouwde vriend, inz. yan God, een heilige; voogd v. rainderjarige of vrouw (Dr. F.); mrv. ^. WOeli, Jav. rijstaar, korenaar. di.xS^ walid, Arab. geboren; kind. meerv. wilddn, c y^i^ walirang, Jav. zwavel, = halerang, zie ald. ^^»♦aJj walinaan, == wilmana^ zie aldaar. ^^. walian; pisau-walian^ e.s.v. mes raet lang, krom heft; zie wali III. -^. wan, zie oewan. O**^ 10 1019 Vli^^J wanta? d^Uma wanta. zie dUima; komt voor Sj. Ind. Kösn. ^^y wanti-wanti, Jav. aanhou- dend, H. Asm. Pati, 8^ wah, ach! helaas! och! o! uit- roep V. verwondering en medelijden. 5, weh, zie oeweh. ^^jD. waham, Arab.verbeeiding, waan, vermoeden, = sangka. JS^j waliai, samentr. van de tus- schenw. toah en hai^ ol och! ^. wai, I. in poezie i= hat, o! II. Arab. wee! ol o wee! ^Jü« wetan, Jav. Oost,= ^i'moer. JkÄj^ Widjil, Jav. deur, ingang, Prab. Dj. ^^O* widjen, Jav. == hidjen, sesamum, e.s.v. zeer fijn oliezaad. ^Ä-f Jo« wida-adji,vrouwenver- blijf ? Pr. Dj. * Jo. wedam, Tarn, de Weda, ge- bed, spreuk. ,5tXj. widi, Skr. regeling, voor- schrift, voorzienigheid, noodlot, jj. wira, Skr.dapper,heldhaftig. ^Ljj« wirawan, Skr. zeer dap- per; prawira prakasa, dapper en heldhaftig. cy-Ji^ wirang, Jav. schaamte, schände; alawirang, ook lawirang^ groote schände, die iem. aangedaan wordt. Alleen in de ^^awc^^V- verbalen, zie ala IL JU,). wepftlai, zie wöpölai. j^j« wila, Kw, de mac^ya-vrucht. jyJL) ft wilis, Jav. zwart met een groenen nietaalglans, inz. van het hoofdhaarals een schoonheid; ratna wilisy donkergroen edelge8teente,8af- fier; B. S. en and. imajIjd habis, op, ten einde, ge- daan, geheel en al, allen of alles, niets meer over,'niet meer voorhan- 1020 yA^ÜO den, verstreken van e. tijd; hahis.,,. b^rgantij van,... tot, b.v. hahis hart Mrganti boelarij hahis hoelan h^rganti tahoetiy van dagen tot maanden en van maanden tot jaren, Hik. Koris, ook: zonder uitzondering evenals b^- laka; oewangkoe hahis, mijn geld is op; hahis dimakan, 't is opgegeten; Mrhahis ajar, honderd uitpraten, een zeer lang gesprek houden, v.d.Tn.; K hagitoe^ daarna, toen dat gedaan was; hahis hoedi hitjara, ten einde raad zijn, P^l. Djin.; h. perkara, en daarmee uil;; h. toehoehnja, zijn ge- heele lichaam; maka djam itoe pon hahis Iah, en ook dat uur was ver- streken, Facs p. 31; hahis-hahis en sahahis-hahis, geheel en al, de uiter- ste^ b.v. sahahis-hahis hesarnja, de uiterste grootte ervan, of zoo groot als het maar kan; hahisnja ^mpat hasta, op zijn allerlangst genomen vier elleboogsellen ; hahis-hahis, ook ten allerlaatste; m^nghahiskan, een einde met iets maken, voltooien, af- raaken, uitraaken van zaken; w. oe- wangnja, zijn geld opmaken ; m, p^- Mrdjaännja, zijn werk afmaken, vol- tooien; mareka-itoe Iah m^nghahiskan s^gala hitjara, zij waren het die alle zaken uitmaakten;m^w^Äa&/sA;anÄari, den tijd körten, den tijd passeeren. Pol. Abd. 74; djikalau tiada t^rha- hiskan olih mareka-itoe, als het door hen niet kon uitgemaakt worden, H. Abd.; m^nghahisi s^gala djahatan, alle ambten onnoodig maken door ze te overtreffen of in zijn eigen persoon te vereenigen, Facs. p. 4:^*,kahahisan, ten einde geraakt met, b.v. kahahi- san djawdhnja, ten einde geraakt zijn met zijn antwoorden, geen antwoord meer weten; p^nghahisan, einde dat aan iets gemaakt wordi-, penghahisan doenia, het einde der wereld, d.i. haar ondergang; p^nghahis helat, de uiter- ste list, Ibr. b. Ch. JbljD habloer, zie abloer. yi\j& haboe, asch, stof, zie ahoe; diph'hahoenja, werd door haar tot asch verbrand, S. Chaib; hahoe-angin, stof voor den wind, b.v. djikalau ka- moe dipaloenja d^ngan tjokmarnja nistjaja djadi Iah kamoe hahoe-angin, Indien gij door hem met zijn knots wordt geslagen, wordt gij voorzeker stof voor den wind. R. Chaib. JujÜö HäWl, Arab. Abel, de zoon van Adam. v^'bc hatap, zie atap, ilift hati^ hart, binnen ste, ge- moed, innerlijk, moed, merg, kern, lever, maag; rasa-hatikoe, het gevoe- len raijns harten; memboehoeh hati, er zijn zinnen op zetten, B. Ramp. 35; menghiboerkan hati, zieh ofiem. troosten; berkata dalam hatinja, bij zichzelven zeggen; b^rpikir dalam hatinja, bij zichzelven denken; mata- hati, zie bij mata; boewah-hati en tangkai'hati, lief koozingswoordjes ; zie vorder voor de saraenstellingen op de woorden die aan hati vooraf- gaan, zooals sakit-hati op sakit enz.; hati &^5ar, trotsch, hooghartig; k^tjil- hati, kwalijknemend ; hati ketjU^leim- moedig;.^aM?ar-Äafi, flauwhartig; Äaw- tjoer-hati, geroerd,aangedaan ; angan- ü*<>U vJjU 1021 angan-hati^ het geweten; berhati, hart hebben, d.i. moedig zijn; ook nog hard van binnen, ongaar zijn v. rijst enz, ; Mrhati atas soeatoep^rkara, hart hebben voor een zaak, H. Abd. 427; sahatij overeenstemming, van een gevoelen; d^ngan boelat-hati, v. ganscher harte; tn^ngambü hati, het hart winnen, innemen, stelen; mem- b^ri hatij iemand in zijn lusten of luimen toegeven, zijn zin laten doen, aanmoedigen; pada hati sehaja, vol- gens mijn gevoelen; da^aw^ hatty in den zin komen en ook zur sampai hati, het over zieh kunnen verkrijgen; p^rhatian, opmerkzaaraheid, attentie, waarneming. MÖn. inborst, gevoel, v.d.Tn. ook toegenegenheid, b.v. pari' dai mem^liharakan perhatian orang, de toegenegenheid v. het volk weten te bewaren, H. Gr. b^rbanjak-hatij zie bij banjak; hati-tangan, de muis van de band; m^mperhatikan, ter harte nemen, met opmerkzaaraheid gadeslaan of behandelen, waarnemen, H. Abd. 522; op iets letten, beharti- gen ; hati-hati, voorzichtigheid ; wees voorzichtig; ook wat op een hart ge- lijkt, b.v. daoen hati-hati, e.s.v. plant met hartvormige geneeskrachtige bladen. Oi>ljö hadap« ook adap, vöör, in tegenwoordigheid; m^nghadap, met de voorzijde naar iets toegekeerd, zieh bevinden v66r, staan voor of tegen- over iets, iets v66r zieh hebben, ook van iets dat geheuren moet of aan- staande is, gekeerd naar, b.v. m. mata- hari mati, gekeerd naar bot Westen ; datang m^nghadap radja, komen ver- schijnen voor den vorst, zijn op- wachting komen maken bij den vorst; m^nghadap orang^ het gelaat gekeerd naar het volk, van den vorst; w. moeka k^pada soel(an, het gelaat keeren tegen den sultan, tegen hem opstaan,oproerigzijn;m^m&aM;aw^»<7- hadap radja, in tegenwoordigheid brengen van den vorst; m^nghadap t^mpat-sirih, met de beteldoos vöör zieh; m, mati, den dood voor oogen hebben, M.S.; hatinja tiadam^ngha- dap Mpada pengadjian^ hij was met zijn hart niet bij het leeren, Hik.Am. Hamz.; menghadapkan^ stellen vöör iemand of iets, ook richten vlak op iets, voorstellen, presenteeren, voor- zetten of -brengen ; m^mp^rhadapkan^ tegenover elk. stellen, b.v. dip^rha- dapkan Boegis d^ngan M^lajoe, Boe- gineezen en Maleiers werden tegen- over elkander gesteld, Atoer-Satija, zooals door e. rechter beschuldigde en beschuldiger; m^nghadapiy tegen- woordig zijn bij iets; b.v. m^ngha- dapi orang b^rUngkap, persoonlyk tegenwoordig zijn als het volk toebe- reidselen maakt; (^^'^ae^ap, moet soms vertaald worden met omringd, b.v. baginda dihadap olih s^gala m^ntM hoeloebalang, de vorst was omringd door al ztjne ministers en oflScieren; b^rhadapan d^ngan^ vlak tegenover iemand of iets staan of zgn ; b^rhadap- hadapan, van twee partijen vlak te- genover elkander, front maken ; ha- dapan, soms verkort tot d^pan^ voor- kant, voorzijde, i?^at men vöör zieh 1022 J4>bö ^) \j» heeft, aanstaande; äi hadapan^ v66r, in tegenwoordigheid van, ook aan- staande, h.Y,moesim di hadapan^ het aanstaande seizoen, Sadj. Mal. p. 68; ka hadapatiy v66r, naar de voorzijde, naar yoren; p^nghadapan, voorhof, plaats waar men voor den Yorst ver- schjjnt, audientie zaal; p^nghadapan- roemah, de voorzijde van een huis; nasi-hadap-hadaparij e. versierd rijst- gerecht, dat het bruidspaar wordt Yoorgezet; pada moesim di hadapan im, in het aanstaande jaargetijde. 0(>Ud hadap^ e. s. y. tamboerijn, zie Map. Xjt hara, yerwarring, nieestal verbünden met hoeroe tot hoeroe-haray algemeene of groote yerwarring, op- schudding. ^Üohara? b.y. mjatkoe hahis di- roendoeng hara; tinggal Iah akoe Mr- doewa soedara, door opschudding ge- kweld? Sj. S^L Dal. Zie haroe, j^^Uö haraS; zie i^^ä- en aras. ^%ljD haroes^ I. stroom, drift van het v^ater; ^aZt-Äaro^s,stroomrafeling. II. geoorloofd, behoorlijk, nood- zakelijk, yereischt, moest, behoort, 't kon wel niet anders of . . . ; saha- roesnja, geheel naar behooren; ha- roes Iah n^g^rikoe alah, 't kon wel niet anders, of mijn land moest ver- meesterd worden; haroes, ook ver- dienstelgk; t^rharoes, yeel yerdien- stelijker of geschikter; zie ook ^^a^oe^. c jü& liarang^ zie arang. ^ %ljD haroeag, zie aroeng, & *Uc» haring, zie aring. o\L^ harap, hopen, ver wachten, yertrouwen,bouwenop;hoop; harap kaUj van harap en akan, hopen op; harap-harapan, steeds hopen, yoortdurend hoop blijven koesteren, b.y. dalam hau Sang Nata harap-ha- rapan Iah anakkoe datang kUak^ in zijn gemoed bleef de vorst voortdu- rend hopen : mijn kind zal wel spoedig )LomQrL,VrJ)y^rendahgoenoeng,iinggi harapkoe, laag zijn de bergen bij de hoogte mijner hoop, Sprw.; sap^noeh- p^noeh harap^ het yolste vertrouwen, H. Abd. 316; harapawan, vertrouwen hebbend, hoopvol; m^naroh harap, hoop koesteren; p^ngharapan, ver- trouwen, hoop, ver wach ting; harap kan anak, boeia mata sa Mlah; harap kan teman, hoeta mata kMoewanja, vertrouwen op een kind is blind zijn aan een oog ; vertrouwen op een ka- meraad is blind zijn aan beide oogen, Sprw. A^Lso liarain, zie aram» ^Xslb haroem, welriekend, geu- rig, aroma, aromatisch, niet v, spijzen ; ook fig, gebruikt, haroem m^nghi- langkan baoe, de geur verdrijft de stank, Sprw.; m^ngaroem-aroem, e. yrouw lief koozen, Boeng. ramp. bßsar p. 96. .*Ud haroe, beweging, leven, ru- moer, yerwarring, beroering; haroe- oiroe, haroe-hara, hoeroe-hara en hiroe-hara, allerlei rumoer of yer- warring; mengharoe-biroekan enz., in yerwarring of beroering brengen. jvLiö harau; m^ngharau, roeren of rondtasten in vloeistoffen, ook fig. s^bfi oäU ^ 1023 beroeren v. het gemoed, aanvechten V. iemand door den satan ; mata-katU harau, groote vischhaak om haaien te vangen; Mrharau minjakj met de band in kokende olie roeren, e. s. v. godsoordeel; zie ook karau, ahljD harah^ zie arah. ^^>Ljo hari, dag, weder, tijd van den dag, zie voorb. beneden; sa hari^ een dag,. op een dag, op zekeren dag; .sa hari doewa, een paar dagen; hart- hoedjan, regenachtig weder; sahari- hari^ dagelijksch; tiap-tiap hart, iederen dag; Mrganti hari, om den anderen dag; hari-harian, bij dagen, bij tijden;saÄaWan,den ganschen dag; sagenap hari, een volkomen dag of alle dagen; satUah g^nap Iah hari- nja, toen bare dagen vervuld waren ; sahari'harian , den ganschen dag door; sat^lah hari siang, toen het dag geworden was; satUah hari malam, toen het nacht geworden was; sa hari sa tnalam, een etmaal; s^pandjang hari, den ganschen dag; b^rhari- harian, bij dagen, dagen lang; dari- pada sa hari datang k^pada sa hari, van den eenen dag tot den anderen, ook daripada sa hari sa hari Ind. Poet.; Upas sa hari, solang sa hari en lat sa hari, met overslaan of tus- schenverloop van ^en dag, d. i. om den anderen dag; Äari-&a/a*,zitting8- dag V. de rechtbank, MÖn. valt samen met den hari-pasar, of marktdag; hari'hpelan, datum, de zooveelste der maand, b.v. iiga hari-boelan, de derde van de maand; hari-raja en h.-b^sar, feestdag; b^rhari-raja , feest vieren, b. V. maka ija pon b^rhari-raja Iah pada koetika itoe, en hij nu vierde feest op dat oogenblik, K. D.; Ä. ini, heden, van daag; b^gini hari, op dezen tijd van den dag, P81. Abd.; hari tahoen-b^haroe, nieuwjaarsdag, hari-tahoen, verjaardag; hari-djadi, geboortedag;Ä.Ä;^moec?«aw,dejongste dag, ook later, in later dagen; hari- kiamat, de opstandingsdag, de dag v, het laatste oordeel; h.jang ba'ik, een geschikte of gunstige dag; h.4jilaka, ongeluksdag; h.b^lom tinggiz=zinata- hari hUom tinggi, de zon staat nog niet hoog. NB. bij de Maleiers begint de dag van 24 uren of het etmaal den avond te voren om 6 nur. juwbo hasoed, zie asoet, vi^^ljDliangat, ook angat, heet door vuur, van water, metaal enz. ook gloeien van toorn; zie panas» M8n. warm, heet wärmte in 't algem. b.v. n^g^ri Padang hangat dari n^g^ri ini; hangat-hangat koekoe, lauw; tn^- nghangatkan, verwarmen; hau han- gat, opgeruimd van gemoed zijn; poetoe h., zie bij poetoe. \»/MjS^ hanglt,branderig van een lucht, b.v. van brandend haar en van al wat aangebrand is ; z ook sangitjl. ^jM^be hangoes, ook angoesj ge- zengd, gebrand, aangebrand, ook ver- brand, b.v. ^mpat p^ndjoeroe kota itoe habis Iah hangoes semoewanja. Am. Hamz. hati hangoes, spijt gevoelen. ^^ÜD hapoes, zie apoes. Mj\jb hapang, M^n. plat houtje^ gebruikt bij het nettenknoopen. ^^Ud hapak, i; zie apak. 1024 J^U sLüD II. hap^k^ Jav. muf, duf, JJUd liapal^ zie ixftfi».. JUd hala, de richting van een voorwerp, b.v. van een kanon; hala m^nghadapi Ibr. b. Chas. of van de golven, b.v, äloenjang besar hala ha darat^ C. en S.; m^nghala, richten, ook van woorden, b. v. dihalakannja p^rkataännja k^padanja^ hij richtte zgn woorden tot hem; gericht zijn naar iets, zieh bevinden tegenover iets; p^nghala, werktuig om te rich- ten; t^rhala, in het oog Valien, b.v. dari djaoeh soedah t^rhala, van verre viel het reeds in het oog, lett. kwam het in de richting, Ibr. b. Ch. zie ook ara en ala^ v::JU& hallt, zie alit JLjö halir, zie alir. ^uJbö haloes^ fijn, dun, teeder, fatsoenlijk; geslepen, listig, slim; orang haloes e.fijn beschaafd mensch, ook een luchtgeest. JLp haloe^ zie haloewan. •JÜDhalau; m^n^Äa/aw, verdrij- ven, wegjagen; zie alau, JUö halal^ I, zie Miau II. halai'halaij verwaarloozing ; mi^nghalai'balaikan, iets verwaarloo- zen, met onversohilligheid behan- delen, b.v. tlmoe dan ukal dihalai- balai, itoelah tanda orang jang lalai, Sprw. *üd hama =ama, I; hama-koedis, schürf tmijten, v. d. W. lijst geneesk. wrd. yM^Uo hämis, en amis, een vieze lucht, zooals V. rauwen visch, e. mes waarmedo haring gesneden is enz.; ZOO riekend, Dr. F. ^>oÜt hamoen, allerlei beleedi- gende uitdrukkingen, v. d. W. en Wilkinson; m^nghamoenij uitschel- den. Aj^ hawa, L zie La».. II. hawa-daba, zie ^\ySt. III. zie i^yö. .«LiO hawar, zie awar, .eUo Iiaoer, zie aoer. jj*,jljt haoos^ zie aoes, o*.üo hawap^ zie oewap. ^Ijö H&i, Chin. orang ijina Hdiy een Chinees van Kwantong. r^Uo haja-haja, onwillekeurig heen en weer gaan van het bovenlijf ; wankelen tusschen voltooid en niet voltooid worden v. een werk, v.d.W. en Wilkinson. c;/^^bD hajat^ in badjoe hajat, zie ajat, ^ls6 hajam^ zie ajam. ^ÜDhaDJajbehalvejtenzijjSlechts, raaar, alleen. 't Wordt dikwerf ge- bruikt in vereeniging met sadja^ b.v. hanja sa orang sadja, slechts ^en enkele persoon, ooL;t hanjoet, met den stroom wegdrijven, wegwaaien, afzwerven, verloopen van volk, schootgaan van e. vlieger; orang hanjoet, zweiYeling, verloopen volk; b^rhanjoetan^ drijven van velen; m^nghanjoetkan, doen wegdrijven met den stroom. ^Ljö hanjir, zie anßr. ^jgUiD hoebaja, volstrekt; hoeba- ja-hoebaja^ v66r alle dingen, vooral, bovenal. iu;dbibah,Arab. gift, geschenk. jLiD liabloer, zie aft^oer. ^^y^JU^ hoebööb, Arab. blazen, waaien ; hoehoihan, blaasbalg, wind- pomp in een smidse. ^I^VJD he^ä', Arab. spellen, spel- ling; menghedja\ spellen. In het Mal. ook edja; edjdäti, spelling. »Lsöjc hoedjät, Arab.zot,dwaas, gek; laster; m^nghoedjatj lästeren. by^AJ^ hedjrah, Arab. vertrek, scheiding; de ylucht van Mohammed, door ons tot hegira verbasterd; ta- rich'hedjrah, de jaartelling yan af die ylucht, den 16ea Juli 622 der xjhristel. jaartelling, de Mohamme- daansche jaartelling. ibl Jü6 hidäjat, Ar. Perz. leiden längs den rechten weg, leiding. 4 tx^ badr, Arab. ijdel, nutteloos, ongewroken; matt hadr, dood zonder ^at er een haan naar kraait. U JüD hadSpa^ zie d^pa. Jk^D Jjö boedhoed, Arab. hop, de vogel, yolg. v.d.Tk. de specht en ook 4e hop. iL) Juo badiab^ Arab. geschenk; menghadiahkan,ten geschenk geven, Ibr. b. Chas. t JsJD badzä, Arab. deze, dit r^yS^ barbab, e. s. v. tweesna- rige yiool, zie ^\^\ • v::^^ barta^ zie arta. ^jby» hartawan, Skr. rgk. Jo^ bartal, ook r^tal en artal, orpiment, gele kleurstof, waarmede men bij feestelgke gelegenheden de buid geel maakt, b.v. yan bruid en braidegom. ^y^ 1025 ^\>w4e bardikj strenge bestraf- fing; m^nghardikkauj iem, op stren- gen toon bestraffen; zie r^dik. U y0 bering, e. s. v. gier, Max. en Wilkinson, == noe'ring, ^*^bftrik; m^ngMrik^ jamme- ren, schreeuwen. v^^ barga, zie arga, 4J^ barSloeng, ook r^loeng, zekere ylaktemaat yan ongeveer 80 yard in het yierkant, Str. Settl, ^jjö bSram^ zie ^ram. 'yjOySb HormoeZjPerz. Ormus, een stad en eiland in de Perzische golf. ^.^ baroobi^ zie hawang. "Jijjj» bßringan, = rm^an, z. a. ^^ barimau, ook rimau, tijger ; Ä.-<oßn^^a?,dekoningstijger;Ä.^aÄan, een klein dier van het tijgergeslacht, dat zieh ophoudt op de takken der boomen, yolg. d. 1. Or. de lynx; ä.- kombang, de zwarte panter, Tug. en h.'lalat, luipaard; yolg. d. 1. Cr. is ha- rimau-akar en Ä.-Z^/op, luipaard; A.« akar en h.-hoeloeh, panter; h,'Allahy tijger Gods, een der bijnamen v. Ali; m^ngharimauwi, betjjgeren, d.i. zieh als een tijger jegens iemand gedra* gen; harimau matij mtninggalkan belang ; gadjah matiy m^ninggalkan toelang^ sterft de tijger, hij laat ylek- ken na; sterft de olifant,hy laatbeen- deren na, Sprw.; harimau ditakoeti olih s^bab gtginja;djikalau tiada lagt giginjaj masa kan ditakoeti lagi akan dia, de tygerwordtgeyreesdomzijn tanden; heeft hy geen tanden meer, hoe zoa men dan voo'r hem yreezen, Sprw. 65 1026 )Y %ty0 haz&r, Perz. nacbtegaal. ^^J*JD Ms, foei; ui^nghishan^ ver- foeien ; zie tjih en tjis. ^^umS^ hasta, Skr. de elleboogsel, de lengte v. den elleboog tot den top ' des middelsten vingers. Ongeveer 2 vt. of 24 duim. MÖn. h.-toelang^ id. m^ntßhari sa hasta sa dßnglcal^ na- gaan in welken graad van bloedver- wantscbap men tot elkander staat. j sommige ^hang^Toorvoei persoonsnamen, zooals hang Toewah, hang Mahmoed enz., zie ang. &S^ hong^ zie bij om. ^jtiJkj^ hangsa, Skr. ook angsa, gans. iS^ Hongkong, de naam y. e. Cbineescb eiland, ten Oosten van den mond der rivier v. Kwantong, thans een Engelscbe kolonie. Jdks^ hingga, grens, tot, tot aan ; ooksaÄm^a,totdat,zoodat,nietvoor- dat, toen, terwijl, alleen nog maar, zoo- lang als; sahingga ada lagt njawa patik, zoolang als er nog leven in ons is, Pr. Dj. sahingga m^nantikan doeli $jah ulam akan Mrangkat djoega, bet waebten is alleen nog maar op bet vertrek van Uwe Majesteit, N. Sj. de Hell. 5« dr. 103; tiada b^rhingga en Hada p^rhinggaännja, grenzeloos,on- hegrensi'^ p^rhinggaän, grens, die iets beeft, ook grensplaats ; m^hinggakan, e. aantal bepaald opgeven, bet aantal bepalen ; m^mp^rhinggakan^ e. grens aan iets stellen. NB. voor sahingga soms ook sahinggan^ eene verk. van sahinggaän. Jsä* banggar, zie anggar. y^Jikj» hlnggap, neerstrijkend zicb op iets zetten, zooals een vogel op een tak, een vlieg op bet een of ander, dalen in bet gemoed, v. liefde en V. e. scboon verbaal, Cbodj. Maim. harang-siapa jang dihinggapkan olih hoeroeng itoe^ op wien die vogel ook neerstreek, H. Am. H. ^jjsjit5& hinggan,maat,grens,b.v., makan tidak tahoe hinggan^ bij bet eten zijn maat niet weten; zie hingga. Skst hinggoe, ook inggoe^ dui- velsdrek, asa foetida; daoen'h., wijn- mit. ^^jjD hok, Chin. e. s. v. vogel in gescbilderd katoen ; sapoetangan boe^ nga kok, e.s.v. boofddoek met zwar- ten grond en witte randjes, waarin een zwarte vogel geteekend is. 