title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: 13. Hij sette zich voor hem op zijn paert, hi voerde zich tot zijn land waarde, hi kleedde zich als met goud: ten eindelijk ja den zevende jaar, zo was zij des ridders vrouw. Antw. LB. 1644. Nr. 163. (Hoor. belg. 2, 122 — 124. Willems Nr. 79.) — Dr. 1, 3. edel der — 2, 1. sach (lach) — 3, 1. Si (Hi) — 3, 3. rijn (Rijn) — 6, 1. had — 8, 5. eerst (ten eeren). Hij 3, 6. nood, ongelijk, ungern — 4, 2. conste, kon hij — 6, 5. lazarus, aussässig, leprosus — 6, 4. besmet, befleckt — 6, 5. maggen, die Verwandten — 7, 3. schoon, hier in seiner ursprünglichen Bedeutung rein, wie auch durch 12, 1. noch mehr bestätigt wird; daher schoon maken noch jetzt rein machen und schoon hemden, schoon laken, schoon papier nicht schön, sondern rein, ungebraucht. Sehr charakteristisch, besonders für Holland, wo die Reinheit so hoch in Ehren steht, dass man sie Schönheit nennt! — 7, 5. de kroon spannen, eigentlich die Krone tragen, s. Clignett bijdr. 856. dann jem. übertreffen — 8, 4. lelijc, hässlich, frz. laid — 9, 2. cloven, clieven, zerritzen — 9, 3. betonen, beweisen — 9, 6. geschoeid, reinigen — 10, 2. zijden, zur Seite, neben — 10, 3. huren, junghen. Die milden Gaben zu empfangen. Die lausarische Kelle war ein gewöhnliches eisernes Glöcklein. Wie die Klapper beschaffen war, erfahren wir aus einem alten Vocabularium (Hör. belg. 7, 18): Interfasum, clippispandere, dicitur instrumentum leprosorum cum duabus vel tribus tabulis, cuius sonitu excitantur homines ad beneficiendum eis. Die gewöhnliche Benennung der Aussätzigen im Mittelalter war: lazarus, lazerich, und malaetsch, malaetsch, letzteres von dem roman. mal mint (s. Diez etymol. Wb. 213, ursprünglich male aptus), so wie das mhd. miselsnhtic von dem lat. mala (misere) (s. Paulus Casset im Weimar. Jahrb. 1, 472). — 12, 1. wie seh, wusch, pt. von *waschen. Während das alte Lied in Belgien verlor, erhielt es in Holland, aber in der Form völlig umgewandelt. Nr. 32. Heimliche Liebe. 1. Het meisje al over de vallebrug reed, het buideltje van haar zijde gleed, het zonk al na den gronde. Met een kwam daar een ruiter aan, hij viste 't in korte etende. 2. Toen zij haar buideltje weder zag, van haar leven zag zij nooit droeviger dag, daar stond in gesreven: "Als wie verholen liefde draagt, moet zeven jaar lazerij wezen." 3. Zij wist niet wat zij doen of laten moest: zij nam een mes en kwetste haar borst, en zij ging het haar vader toonen: "Ik ben er met lazerij besmet, komt, ziet hier voor uw oogen!" 4. Wel, dochter, zoudt gij lazerus zijn? Gij bent er de liefste dochter van mij, gij bent er zoo schoon jonkvrouwe! Als kwam er een koningszoontje om u, hij zou u wel mogen trouwen. 5. O vader, laat maken een huisje koop van distel; doomen, leilijen groen, en huurt er mij eenen gezellen, die dagelijks mijn willetje doe en klingelt de lazerus belletjes. 6. Het napje in haar rechterhand en het klapje in haar linkerhand, en zij ging over 's beren Straten: "Ach, geeft er de arme lazerus wat, doet werk van caritaten!" 7. "Wat caritaten zou ik u doen?" - "Ik heb er geen koussen of schoenen en in zeven jaar niet gedragen, toch word ik er een mooi meisje toe bij een fonteintje gedragen. 8. Zij wieschte haar banden en droogde ze schoon, en leidde ze op zijn zadel ten toon. Aan haar ringen kon hij ze herkennen als dat zij hetzelfde magetje was dat hij plagte te beminnen. 9. Hij had er het schoon kind lief en waard, en hij zette ze voor hem op het paard en met een zoo ging hij rijden; hij trok haar lazerus kleederen uit en hij kleedde ze in witte zijde. Adieu vader en moeder, mijn, adieu zuster en broeder, adieu mijn vrienden allen! Ik dank de God van het hemelrijk, dat de lazerij is vervallen. Hollands: De Marsdrager, Amst. 1754. bl. 92. (Der arme Heinrich von Hartmann von der Aue, herausgegeben durch die Brüder Grimm 167 — 169.) „Uit een blauwboekje" bij Le Jeune Volksz. Nr. 12. — Dr. 6, 4. doen — 5, 5. klinken — 7, 4. dan (toch) — er fehlt — 7, 5. te wagen (gedwagen) — 8, 2. en op haar zadel zat zij ten toon. 1, 4. 9, 3. met een, auf einmal — 3, 2. kwetsen, verwunden — 3, 3. toonen, zeigen — 6, 5. caritaten, Liebeswerk — 7, 6. gedwagen, gewaschen, d wagen hat sich aus der neueren Sprache. Volledig verloren, die Wörterbücher ans dem Ende des 17. Jahrhunderts kennen es schon nicht mehr; daher das unverständliche te wagen des Drucks, welches Le Jeane durch »opte wegen d. i. te vergelijken« erklärt! — 8, 2. ten toon, am Schau. Nr. 33. Der Liebesfund. 1. Daar was een meisje in haar kasteel, die zag zoo droevig in de oostzee. Wat zag zij aangevaren? Een wit satijn borzeken fin, daar in de oostzee was klaar. 2. Och vader, brengt mij daar eenen man, die zeer wel duiken en zwemmen kan, die er kan duiken tot in den grond, dat hij mij houdt dat borzeken fin, daar in de oostzee is klaar. 3. De vader bracht haar daar eenen man, die zeer wel duiken en zwemmen kan, die er kan duiken tot in den grond; hij hield haar daar dat borzeken fin, daar in de oostzee was klaar. 4. Doen zy dat borzeken ontvangen had en zy dat zeer wel bezag, wat stond er in te lezen? dat zy zeven jaren en eenen dag in de wildemis moest leven. 5. 'Och vader, bouwt mij daar een huis als met het teken van het heilig kruis, een huis als met een cel, waar ik alle urens van de nacht kan horen de lausirusche bel.' 6. De vader bouwt er haar daar een huis als met het teken van het heilig kruis, een huis als met een cel; vraag dat ze alle urens van de nacht kan horen de lausirusche bel. 7. Na zeven jaren en eenen dag, dat zy nog geen maan noch zon en zag, dan door een spleetje van terzijde, zag z'haren minnaar komen terug op een konings-perdeken lyden. Willems Nr. 80. Snellaert vond dit Lied von ihnen unbekannter Hand unter Willems' Papieren. Die hinzugefügte Melodie deutet ihm an, dass das Lied noch jetzt irgendwo gesungen werden muss. Dr. 1, 6, dat (daar) — 2, 5. die (daar) — 3,5. die (daar) — 4, 1. 2. fehlen und sind von mir ergänzt. 6, 5. de belletje luiden, das Glöckchen läuten — 7, 3. spleetje, Ritzchen, kleine Spalte. Nr. 34. Die Edelfrau und der Schreiber. 1. Ik hoorde een watertje melen, mis ik, het was den Rijn. Ik hebber te nacht geslapen bij een bruin maechdelijn.' 2. 'Hebt ghi te nacht geslapen bij een bruin maechdelijn, dans orgelensult ghi hangen als aan een galgeling.' 3. Waarom dan zou ik haar hangen, ik ben niet voorwaar een dief; het hertje van mijn jonkje leven heeft schoon joncvrouwtje lief.' 4. En dat verhoorde een vroutje, so rieken landsheer zijn wijf, ze liet haar paardje zadelend, 't was om den schrijver zijn lijf. 102 5. Doe dat paert ghesadelt was, de spore was aenghedaen, doe most dat lose schrivertje ter galghe opwaert gaen. 6. Maer doen hi op de leder dam, al op de derde trap, hl keec so dicmaels omme, oflFer niemant voor hem bat. 7. 'Mijn heren, sei si, mijn heren, wilt doch een woort verstaen : of daer een goelijc vroutje quam voor uw beddeken staen?' 8. 'Dat daer een goelijc vrouwetje quam voor mijn betje staen, ic soiise so heimeile cussen, in mijn blanke arm ontfaen,' 9. 'Soudt ghijse so heimeile cussen, in uw blanke arm ontfaen, so heeft dat lose schrivertje ooc anders niet misdaen.' 10. 'Com af, com af, loos schrivertje! behouden is jouw lijf, dat heeft ghedaen een vroutje, so riken lantsheer sijn wijf.' 11. 'Heeft dat ghedaen een vroutje, so riken lantsheer sijn wijf, behouden moet si haer eertje ende ic mijn jonghe lijf!' Holländisch: OudtAmst. LB. bl. 90. Oudt Haerl. LB. 16 eu 27 druk. i[ 7, 3. goelijc, lieblich. 103 f Nr. 35. Die Burggräfin und der Zimmermann. 1. Wie wil hören singhen van enen timmerman, van ener borehgravinnen, hoe si haer lief ghewan! 2. Die hei*en seiden: Sveleom, tiinmennan, ghi sijt ons waertste gast, ghi sult noch tavont hanghen aen enen boom staet vast.' 3. Waer om so sal ie hanghen, ic en ben ja gheen dief ? dat herte van minen jonghen live heeft een schoon vrou seer lief.- 4. Sal ic noch tavont hanghen aen enen boom staet vast, versinken moeten die wortelen, verbarnen moet den bastP 5. Dat vemam een vrouwe, eens groten lantsheren wijf; si dede haer paerdeken sadelen al om des timmermans lijf. 6. Doen si haer paerdeken ghesadelt had, haer sporen had aenghedaen, so was den timmerman ter lederen op ghegaen. 7. Meer doen hi op de leder clam, ter leder was op gegaan: "Nu hoort, ghi heren alle, wilt doch een woord verstaan!" 8. Quaem die borchgravinne voor uw beddeken staan, soudjes helsen en cussen of soudjes laten gaea. 9. Quaem mi die borchgravinne voor mijn beddeken staan, ik soudese helsen en eussen en vriendelijk ontfaen. 10. Soudjes helsen en cussen en vriendelijk ontfaen, zo en heeft deze timmerman niet al te veel misdaan. 11. "Komt af, komt af, goede timmerman! U is verboden uw Kiff: dat heeft ghedaan een vrouwe, eens grote lantsheren wijf." 12. "Heeft dat ghedaan een vrouwe, eens grote lantsheren wijf; god hou ze in haarder eren en met mijn jonge lijf!" 13. Hi wrang van sina banden een gouden vingerring, dat gaf hij haar tenen pand, zij had behouden zijn lijf. Antw. LB. 1544. Nr. 164. — 7, 1, 2, und 4 habe ich ergänzt; im Dr. nur 3. — Vgl. das deutsche Lied: Frk. LB. 1582. Nr. 78 (Ühlland Nr. 98). Noch im Munde des Volks, s. Schles. Volksl. Nr. 21. Nicolai Almanach 1, 34 — 37. Nr. 36. Der Herr und der Fries. 1. "Ik zie die morgensterren breed: wel op, Vriesken wel gemeind! Sie verlichten ons tot in de tron, zo als een gestadig boekje heeft, hoe noodzakelijk hij van daar weg moet." 2. "Och Vriese, hoe waardig so verscheen, doe gij vast in uw boeselarmen lacht, rijk god! nog weet ik raad: ik heb nog vrouwenclederen, die suldi, Vriesken, doen aan." 3. Dat vrouwen socht een enen nauwen list, zij trok die clederen uit haar kist; daar op zette hij den hoet, ik zweer u op mijn trouw: dat Vriesken had een vijand moest." Hoewel zijn zomerse sloep aan het lijf: Wijf, doet op die poort! Dat is meer dan tijds, Ik moet uit te wassen gaan; Mijn moeder bevalt mij ernstig Om dat ik mij verslapen haan. Doe hij buiten de poorten kwam, Op zijn grote vreugde dat hij sprong Al onder een lindeken groen, Daarop zag hij die nachtegaal Ter ere van dat Vrijseken schone. De Vrijseken reed denzelfde paat Als daar die here te rijden placht, Die here die kwam hem tegen: "Vrijseken, Beide het Vrijseken zijn, Waar is die reis gehelen? Nu vertelt mij, Vrijseken, onverschrokken: Die kleding die gij aantrekt Heb ik nog wel meer gezien, Dat gij deze kleding aantrekt En wat mag dit bedienen?" 'Die kleding die ik draag aan Die gaf mij een dienst die wel geheel, Zalder nog wel meer geven: God geve haar frischen morgen! Tot haar heb ik te nacht voltooid.'" 'Och Vriese, zijt gij een eerbaar man, Strekt mannendoders aan En verweert uw jonge lichaam; Op dat niemand gehenzegd en kan: Daar ligt verslagen een wijf.' Voelde daar beide haar woorden staan, Met scherpe zwaarden ging ze daarop slaan, Dat Vrijseken dat bleef daar dood, Ik zweer u op mijn trouwen fidus: Hij en was nooit in meerder nood. Die here reed denzelfde pat Als daar die Vriese te rijden placht, Als voor zijn eigen deur: "Staat op, mijn allerliefste lief! Die Vriese die is daarvoor." Dat vrouwent dat laat veniam Een sneeuwit hemden toe aan, De grendel schoot ze daarvan, Ze meende dat Vrijseken in te laten, Het was hun getrouwen man. 13. "Vrouwen, waar zijn uw gewaden, die gij dagelijks plecht te dragen, Berecht met, ik wil zien." Vertoeft hier tot morgen! Het zal u wel geschieden. 14. "Jonkvrouwen, daar zijn uw gewaden, die gij dagelijks plecht te dragen! Die Vriese is gebleven dood. Ik zweer u op mijn trouw: Het en was nooit in meerder nood." 15. "Och, heeft die Vriese verloren lijf, zo ben ik een armoedig wijf, en met hem wil ik sterven en bidden Maria, de maagd rein, dat zij ons te samen wil ererven." 16. "Jonkvrouwen, ik had u alzo lief, nu ben ik op u geworden kwaad." Zo ben ik, here, weer op u, wie heeft die meeste schade dan?" sprak dat wijf tot haar man. 17. Die ons dit liedeken eerst vertelde, een clerk van Leuven, was hij geheten, hij leende in Venus' scholen; die schone vrouwen, die heeft hij lief, daarom moet hij dolen. Antw. LB. 1544. Nr. 92. (Uhlans Nr. 129. ohne Str. 16. und 17. Willems Nr. 111.) — Dr. 4, 1, op zijn schouderen (om het lief). — 5, 2. grauwers (graue) — 7. die einzelnen Vriese in dieser Folge: 2. 3. 1. 5. 4. 1, 5. nood, ungern — 3, 1. nauwe list, wohlüberlegter, feiner Streich — 4. de Friese gaat verkleedet zum Hause hinaus und redet, als ob er die Hausfrau wäre, die Magd (wijf) aan. Darum hingepast ook niet, dass er den Harnisch, das Panzerhemd über die Schultern geschlagen hatte; er trug es am Leibe verborgen unter den Weiberkleidem. Mein Lesart scheint mir völlig gerechtfertigt und passt auch als dazu." 5, 2. grauwors, Grauwors. mnl. für ros Hör. belgi. 3, 160. Cligennet bijdr. 100. — 9, 1. eerbaar, ehrenhaft, honestus — 13, 1. gewaet, Gewand — 15, 2, allen dich f. eil endi, ch — 16, 5. er ven, zu Erben einsetzen. Das Lied erhielt sich in den holl. Liederbücher bis in die neuere Zeit. Nr. 37. Der Meier und der Fries. Stimm: Een boerman had een domme sin. 1. De velden stonden grün ende daer toe breit, tot reisen so wasser den Vrieseman bereit: "Vrieseman, waar wilt u varen? Doe nu die edelen letztenmal sach, daher meenen die, dass sie meine waren. 2. Die edelen die ich trage an, gaben mir ein Weibchen, sie hatte keine Mann, ein Weibchen da ich zu Nacht bis schlafen, ich schwor u, Meier, als auf mein Leben, ich wollte mein Tage noch nie eine Frau so lieb." 3. Ja, Vriesje, wartet ghy dergestalt ein ehrliche Mann, ghy trocknet keine andere Manns edelten an und ghy träget keine Ruhm von Frauen. Nun sollt ghy mir oder ich soll dich mit dem blanken Schwert durchhauen! 4. Sie ließen daer ihre Kiven stehen und gingen zusammen mit Schwerten schlagen und sie schlugen mit blanken Schwerten: der Meier schlug den Vrieseman tot, so dass er nieder fiel auf der Erde. 5. Der Meier auf sein graues Ross sprang und hob auf ein Lied und sang, er sang laut, man mochte wohl hören: "Stehen, stehen, jungfrauen fine! Der Vrieseman, die ist hier voran." 6. Das Weibchen von ihrem Bett sprang, das Gardinen von dem goldenen Clang, sie meinte den Vrieseman in zu lassen, sie ließ ihren eigenen getrouden Mann in: das war vor ihr so leidenschaftliche Sache. 7. *Seeht mi, seeht mi, jonefroutje fijn ! waer nu mijn beste clederen sijn, die ic jaerlijcs plach te draghen? ghi hebtse den Vrieseman aenghedaen, daer om so leit hi nu verslaghen.' 8. *Och iö dat arme Vriesje doot! waer sal ic claghen minen noot? en waer sal ic minen noot claghen? nu wil ic iu een cloostertje gaen en bliven daer mijn levedaghen.' 9. ^Nu wil ic in een cloostertje gaen daer twee paer schoerien voor een bed staen, en bidden voor de Vriesemans siele: hi die sijn liefje verloren heeft, met recht mach hi een ander kiesen. 10. Nu wil ic gaen op dit termijn en begheven mi in een cloo'ster fijn also veer aen gheen lantsdouwe. adieu, het moet ghescheiden sijn al van mijn overschone vrouweT Oudt Amst. LB. bl. 42. Oudt Haerl. LB. 16. en 27. druk. — Dr. 2, 5. 7iopt liever wijf — 6, 2. D-le ga/rdijn^es. 109 Ein jüngerer Text in D« Nieuwe Venneerderde GroehlAntae Walvisch Vanghst Ofte Amstcrdamse Y-stroom, Amst. 1719. ist hie und da ab weichend : Str. 7. u. 8. fehlen u. Str. 3. lautet also : Vriesemaut seide hij Vrieseman ! nu trecket andere cleideren cm. en wapent u, want het gheU uw lijf, op dat men daer niet en segghe van, de Vrieseman leit verslaghen om (leg. als) een vnjf, — 4, 1. Juier woorden (kiven) -^ 4, 5. so dat hi viel van sinen paerde — 6, 2. van goude dat die gordijne clanc — 6, 3. twas IvMel tot haerder baten — 7, 3. dus toiUse nu hier gheven — 7,5. het coste hem ooc sijn Jone leven. Mit diesem letztem Texte stimmt fast ganz überein Goese Nagtegael, Amst. by S. en W. Eoene bl. 81. 2, 4. Meyer, Meier, Schultheiß, Amtmann, le maire — 4, 1. Klaar, streiten — 9. Bis zu Ende: Worte des Meisters, spöttisch: auch 6 r will in ein Kloster gehen, aber wo zwei Paar Schuhe vor einem Bette stehen, d. h. er will sich nach einer anderen Frau umsehen. — 10, 13. Landsouwe, wohlbe-wässertes Feld, Wiese; vgl. Weiland Wb. unter landouwe. Nr. 38. Der Todwunde. Da ist eine Frau magent vroeg opgestanden barfuß durch den daun gegan. Dat's barfuß door den diepen daun, diep vond zij haar kegen voll wondeten stehen. Hij zeide: 'Frau magent verschrik niet! als ben ik voll wunden, ik sterf noch nicht. Als ben ik mein jong hart doorwond, woud gij mij verbinden dan waar ik gezond.' ' Dat's uwe verbinder wil ik niet zijn, ik draag er verborgen een kindje zo klein.' 'Draagt gij verborgen een kindje zo klein, daar zal ik, schoon liefje, de vader van zijn.' 'Zult gij der vader van mijn kind zijn, dan zal ik verbinden uw wonden zeker.' Das Mädchen trok uit haar sneuteldoek wit, verbond er haar liefje zo blijlijk mit. De sneuteldoek was er van bloed zo rood, als in het verbinden zo bleef hij dood. 'Nou is er de vader van mijn kind dood: begraaf ihn als onder rode roosjes rood! Begraaf hem als onder de egelentier! Dat graf zal dragen rood roosjes fier, Holländisch: De Hollandsche Bazuyn 1719. bl. 29 (Willems Nr. 99.) — Vgl. das ältere deutsche Lied bei Uhland Nr. 93. und wie es noch im Munde des Volkes lebt: Siles. Volkslieder Nr. 167—169, Mittler Volksl. Nr. 51. 52. 19. sneuteldoek, sneuteldoek, jetzt neudoek, Schnupftuch. Im Deutschen hier ein Schleierlein — 10, 1. jetzt nur — 11, 1. gleichgültig, wilder Rosenstrauch, Hör. belg. 3, 133. Nr. 39. Der Herr und sein Schildknecht. 1. Daar reed een beer met zijn schildknecht, Santio het smalle pad en de breite weg. nun wieder de kneder de koorde Santo jante ico kante ko de kandelaar de isio. 2. De beer al tegen zijn dienstknnecht flapte: "Stijgt op den boom, krijgt het duende daarvoor." 3. "Mijn beer, en dat en doe ik niet, de takken zijn zwak en dragen mij niet." 4. De beer werd toomig en gram, hijzelf op den boom, klampt. 5. "Nu is mijn beer gevallen dood, boe krijg ik nu mijn verdiende loon?" 6. "Uw verdiende loon krijgt gij wel, daar zijn nog rossen en wagens op stal." 7. "Rossen en wagens begeer ik niet, maar de jongste dochter en verzweifel ik niet." 8. Nu is de knecht geworden een heer, hij rijdt met koets en paarden weer. Holländisch: Volkslied. 1754 u. Apollo's St. Nikolausgeschenk. Der Kehrreim wird bei allen Strophen wiederholt, eben solcher Unsinn, wie er sieh auch in anderen Kehrreimen wiederfindet. Le Jeune, Volkszangen 115, macht dazu die Bemerkung: "Santico een Heiligje. Cantico de Candelaria." Es ist damit wenig gewonnen. Snellaert hat ganz Recht, wenn er entgegnet (Willems Nr. 110): "Het refrein, volgens mij, is zonder beduidenis, dergelyke men meer in onze volksliederen aangetreft. Deze byzonderheid van onverstaanbare woorden uit tegalmen behoort tot een hoofdgebrek in onzen landsdeel, — de zucht om het vreemde na te bootsen, zelfs daar waar het niet verstaan wordt." Das Lied in dieser Gestalt ist sehr bruchstücklich, kann aber deshalb doch ursprünglich, ganz verschieden gewesen sein von dem deutschen. Nach diesem ist der Knecht, der Geliebte von seiner Herrin Frau, und ermordet denselben. Der älteste Text bei Uhland, Volksliede Nr. 94, aus Hans Daubmanns Bergkreisen 1547. Das Lied lebt noch im Munde des Volkes, abweichend von der alten Fassung, siehe die Nachweisungen in meinen Schles. Volksliedern S. 15. Lesarten: 3, 2. de tahanne henne zwak en verdragen mijn nicht. 8, 2. voor ffür weir). Nr. 40. Die verratenen Liebenden. 1. In soete van den meie als daar ich kam gegaen 80 diep in een vallei daer schöne blumen stehen. 2. Die mei stond in saisoene, verciert aan elk cant, ich hatte genoeg zu tun want ich mein lieb daar fand. 3. Ich fand sie daar allein. 112 Sie stand haer geliebte haar bei einer so klaren fontäne dus kam ich als nevens ihr. 4. Als sie mir wert geschaut so sehr das sie verschoot. Doch kam in offene haer liebe die sie mir bood. 5. Ich großte freundlich, ich boote ihr guten Tag, doch dede sie mir des geliebten die mir trost gegeben mach. 6. "Schöne liebe, ich bid ein bedeinen, welches reine liebe preist, dat ghi geen dorpertede mijn lichaam en bewijst." 7. "Und will ich nicht absprechen, want u sal nicht misschien, tot de dood toe zou ich wrächen, sage ich u ongeliebte bien." 8. "Schöne liebe, tot zuwör schaden heb ich mir gefunden hier: wie zwei wie sind verraten, uns verräten kommen hier 9. Als ich aus meinen vaders hof, das voll verräters steht." "Maria tot zuwör liebe wilt ich uns jetzt geben rat, den rat die ich sal finden und ist zum mal nicht gut: gibi must zuwör leben und stern tuw rote blut." 10. "Schöne liebe, um zuwör willen so will ich sterben den Tod, die verräther schwiegen still, sie sind mit übernacht. 11. "Schöne liebe, um zuwör willen so will ich sterben den Tod, die verräther schwiegen still, sie sind mir übernacht. 12. Ich will sie gaan bestormen, ende maken groot geschal. mijn lichaam hoorde den wormen, die ich hem geven aan.' 13. Men denkt aan stormen, strijden, haar lief, die bleef daar dood. 'waar zal ik nu gaan, of rijden?' niet vrouw, in meerder nood. 14. Ze was van roue gestorven wanneer ze zag zijn bloed en heeft die dood verworven in zulke tegenstoot. 15. Die dit liederje dichtte is de wijst zonder geld, dat doet hem een sein nicht die hem te voren tel. Antw. L.B. 1544. Nr. 95. — Dr. 6, 1. om een bede (ik bid een b.) — 10, 3. ik moet mijn (ghi moet uw) — 10, 4. mijn (uw) — 11, 4. mijn (mi) — 13, 1. g, ende str. (st. str.) — 14, 3. die strengke dood (en heeft die d.) — 14, 4. door groten (in zulke). Mijn Lesarten leen ik aan een Jüngeren Texte vom J. 1635, bij Willems Nr. 92. Bemerkenswaardig durende zijn nog M^, Letteren: 1, 3. vont ik in een vallei — 3 4. -te slope nevens heer — 4, 4. dat sie mit Übrige hoot, 1, 3. Valley, (n. vallei, Thal — 2, 1. in seizoen, in seiner Zeit, frz. saison — 4, 2. verschieten, sich entsetzen — 6, 3. Dorfereit, mhd. Dörferheit, bäurisches, rohes Benehmen, Unziemlichkeit — 7, 2. misschien, misschieden. Böses widerfahren — 7, 4. ongekocht, Unrecht — bien, bieden, bieten — 10, 4. stören, vergissen — 11, 4. overhoor zich, die Oberhand haben, überlegen sein, hoor voor hoorn nicht ungewöhnlich, s. Stoke 3, 294. In de jongere tekst over het hoorn. Wie wil horen, die van vreugde een nieuw lied. Hoor. België. P. II. 8 114 Al van een capiteinsdochter, Sy wist haar geheime, Margriet. De schrijver zei: 'goede meester, en wilt u met mij gaan? in dat leger zal ik u leiden -' de kapitein is uw vader.' 'Ah is de kapitein mijn vader, daar leit zo weinig aan: ik zal mij wel zo vreemd verlieren, dat hij mij niet kennen en kan.' Wat trok zij aan? een keursje van zijde camelot, en daar op een zwart laken lijf dat water met coordinie geboort. Nog trok zij aan een paar coussins van incarnatie couleur, daar op een paar zijde coussebanden, haar schoenen na de nieuwse snee. Wat zette zij op haar hoofd, als op haar geheel geboorte haar een grijze hoed met pluimen, van gouden wachttijd hier niet zwaar. Maar toen deed zij in dat leger, als in dat leger kwam gaan, de kapitein van de Soldaten ging voor dat meisken staan. 'Oh meisjes, goede meisjes, en wilt u met mij gaan? als die kleding die u draagt die zal ik in zijde beslaan.' 'Oh kapitein, grote here, het mag alsof; zeg zeg, verwijder dat uw getroude vrouw, zij stouder zal toonuch zijn,' 'Ik wou dat mijn huizen vrouw als voor mijn voeten lach dood, en dat ik met jou, mijn meisje, gaan plukken de roosentros!' Hij schonk haar eens te drinken, de koelende wijn uit een glas. Doe begon hij eerst te denken, oft ook zijn dochterkje was. 12. "Hy sprak tot zijn kapelaan: "Nu saad ik mijn paard, na het huis toe, wil ik rijden, 't is mijnder wel rijden waard." 13. Maar doet hij op de valbrug, al op de valbrug kwam, daar zag hij zijn liefste huisvrouwe al in haar deur staan. 14. Hij zei: "Goed, groet uw vrouw, god geef u goeden dag! waar is onze Margriet, ons dochter, is ze dood of leeft, ze nog?" 15. "Margriet, onze dochter, die is al in die deur, ze draagt een hoed met pluimen, ik zie haar nooit schooner als vrouw. 16. Hij sprak tot zijn kapelaan: "Nu saad ik mijn paard, naar het leger, wil ik rijden, 't is mijnder wel rijden waard." 17. Maar doet hij in dat leger, al in dat leger kwam, gaan daar zag hij Margriet, zijn dochter, onder de Soldaten staan. 18. "Margriet, mijn jongste dochter, ten machten al niet zij, dat hij daar met mijn Soldaten, zou drinken den koelen wijn." 19. "Och vader, zei ze, vader, daar ben ik wel in gerust, u te volgen met uw Soldaten, dat is ser mijn hoogste lust." 20. "Margriet, mijn jongste dochter, ten machten niet wensen als, dat hij daar met mijn Soldaten, zou slapen als in dat stro." 21. "Och vader, zei ze, vader, daar ligt jou zo weinig aan, in het leger wil ik blijven, slapen bij mijn getrouwen man." Stern: "Gen Janne meinussen was ontstoken." Doen ick was een jonge dochter, vrijden mijn twee jongmans vreemd tot vrijen kosten sie mij niet krijgen noch in enige manier. Nu hebben sie mij alsof veer geraechtgen, over de wilde zee gevoerd; in vreemde weven. Doen ick kwam in vreemde steden, daar ick niet gewoon en was, daar vond ick mijn liefde verheven, en ick had hem goede dagen. Siet u daar mijn liefde uitgekozen? 'k heb verstaan dat u met roovers hebt gaan dolen. Zijn hier genoegen boden te vragen, die mij voeren naar mijn land? Voor mijn vader niet en zwijgen, dat ick ben gericht in schuld? En dat zij zeggen tegen mijn vader, dat ick in langzame tijd hem niet sal komen naderen? Doen ick kwam al voor de poort, voor een bosje daar ick zag mijn liefste zusje en ick had haar goede dag. Siet u daar mijn zusje uitgekozen? 'k heb soveel tranen om uwentwil verloren. Doen ick kwam al in de keuken, daar ick wel gewoon was, daar vond ick mijn beminde moeder en ick had haar goede dag. Siet u daar mijn dochter uitgekozen? 'k heb verstaan dat u achter landen hebt gaan dolen. Doen ick kwam op de slaapkamer, daar ick wel te slapen placht, daar vond ick mijn straffen vader en ick had hem goede dag. Siet u daar lantloopster achter landen? Pact u morgen van hier, of ick breng u in schande! Ik en ben voorwaar geen schoister noch ook geen lantloopster meer: 'k heb zo dikmaal het leven doordrenkt in zo vele schoone steden, daar heb ick mijn op alle vreemde weven eerlijk en vroom bij alle lui gedragen. 8. Adieu vader, adieu moeder, adieu lieve broeders me&! god den beer sy uw behoeder! nu gae ick weer uiter stee, en ick wil my achter lande gaen begheven over de woeste see en enden mijn jonc leven. Holländisch: Oudt Amsterd. LB. bl. 47. tfT 1, 3. costen, konnten — 2, 3. verheven, edel — 2, 6. ver- staen, vernommen — dolen, umherirren — 3, 6. nader, näher — 6, 6. achter lande, mhd. after lande (Müller Wb. 1, 11), durch das Land hin — 6, 3. straf, strenge' — 6, 5. lantloopster, Land- lÄuferin — 7, 1. schoister, Bettlerin — 7, 2. meö, me de, zugleich — 7, 6. ghedreghen, betragen. 118 f Nr. 43. Der Glücksjäger. 1. Het was een jagher een weiman goet en al op 's heren Straten. hi reder al voor een rijcmans deur^ daer werde hi in ghelaten. 2. De vader liiete hem henen gaen^ de dochter hiete hem stille staen: ^alser mijn vader is slapen ghe^aen, so sal ie u jagher hier in laten.^ 3. ^AIs uw vader is slapen ghegaen, soudt ghi mi jagher dan in laten? jouw ouders bennen also rijc^ 3i sullen dat niet toelaten.^ 4. 'Maer dat mijn vader een rijc man is, laet u dat, jagher, niet rouwen; so steecter dats uit uw jaghershant en schenet mijn, jagher, uw trouweP 5. 'Sou ie uitsteken mijn rechterhant en schenken u mijn trouwe? comt, laet ons morghen vroech opstaen, en spanceren al door den douwe T 6. Smorghens vroech alst was schoon dach, de vader sou uit jaghen rijden, daer vant hi sijn joncste dochter staen met den jagher aen haer sijde. 7. Hi sei: *god groet u, jagher stout, en tsa! wilt u ghevanghen gheven! in Overlant daer staet so hoghen boom, ISaer sult ghi laten uw leven.^ 8. ^Staet in Overlant so hoghen boom, sal ic daer laten mijn leven: ic hebbet niet teghen haer wil ghedaen, h'i heeft mi consent ghegheven.' 119 9. ^Hebjiji niet teghmi baer wil ghedaen^ heeft si u conaeat ghegheyen: in Overlant »taet so hoghen huia, daer sult ghi beer af wesen.^ 10. ^ätaet daer in Overlant so hoghen huis, sal ic daer beer af wesen: dat heb ic gbewonnen met jaghen stoHt . en met mija frisse jongbe leven. 11. Nu radic alle jaghers stout die uit jaghen willen rijden, dat 81 vri dragben so goeden moet met een moy meisjen aen baer sijden." Floiländisch : Oiidt Amst. LB. Oudt Haerl. LB. 27 dnik (Willems Nr. 84). Dr. 2, 4. henen (iniie). tf 8, 3. bonnen für sijn, Volkspr. f Nr. 44. Der reiche Schreiber. 1. Daer was een schryver, een ryke schryver, die zat te schryven op zyn kantoor. 2. Daer kwam een arme, een g'heele arme, om hem te vragen een sneSke drooge brood. 3. Hy heeft het brood van de tafel genomen en dat gesmeten ter.venisiter ttit. 4. 0ns beere die wist wel waerme^ hem te straffen, hy heeft hem met «ene ziekte gestraft. 5. 't was nachts omtrent den twaelf ure, die schryver die gaf zynen geest. 6. De duiyel meende het lyk optenemen en daermeS te vliegen ter venster uit. 7. 'Wel duivel, wel duivel, wacht nog een letseke, tot dat ik n^ bvoeder gesproken heb.* 8. Wel broeder, wel broeder, vergeet niet den armen van hem.te geven.een aneeke drooge brood. 120 9. "Had ik den armen ja nooit vergeven," "ik had niet moeten branden in 't hellische vuur." 10. De duivel meende het lichaam optoenemen en daarom te vliegen ter venster uit 11. "Wel duivel, wel duivel, wacht nog een letsel," "tot dat ik mijn moeder gesproken heb." 12. "Wel moeder, wel-mogelijk moeder, geef niet den armen van hem te geven een snefike droog brood." 13. "Had ik den armen ja nooit vergeten," "ik had niet moeten branden in 't hellische vuur." 14. De duivel meende het lichaam optoenemen en daarom te vliegen ter venster uit. 15. "Wel duivel, wel duivel, wacht nog een letsel," "tot dat ik mijn vader gesproken heb." 16. "Wel vader, wel vader, vergeet niet den armen van hem te geven een snefike droog brood." 17. "Had ik den armen ja nooit vergeten," "ik had niet moeten branden in 't hellische vuur." 18. Daar heeft de duivel het lichaam opgenomen en is daarom gevlogen ter venster uit. Vlaams: Wodana door J. W. Wolf bl. 77, mündlich aus Gent. 2, 2. snedke voor snedeke — 7, 1. letseke, ein Weilchen, von lection, Vorlesung des Evangeliums in der Kirche, mhd. lecze, letse. Nr. 45. Liebe weiss Rath. 1. Daar waren drie gezellen, fijn, zij dronken alzoo garen de rijnsche koele wijn. maar de waard die wou niet borgen, of daar moest eerst goed geldetje zijn en dat wel zes en dertig golden rein, 2. De een trok uit zijn kleiders kledingmaal, in zijn blote hemd ging hij staan. met een quête dam, zijn zoete liefde aanrijden: 'zoete liefde, wat hebt gij misdaan, dat gij in uw bloote hoofdje moet staan? Wat zou ik hebben mogen, zoete liefde? Wat zou ik hebben misdaan? Mijn kleding staat te pand, verdronken in de Rijnse koel wijn, en dat voor zestig en dertig guldens rein.' 'Heb uw kleding te pand, zoete liefde, verdronken in de Rijnse koel wijn, komt komt bij mij slapen, uw kledingje zult u losgemaakt zijn en dat voor zestig en dertig guldens rein.' De dag die verging en de avond die kwam, na zijn zoete liefde is hij gegaan. Hij vond daar gebakken brood en gebraden vlees, en een rijst met Rijnse koel wijn en daar nog zestig en dertig guldens bij! Als iemand u iets vroeg, zoete liefde, waar dat geldje gekregen hebt, zegde u, dat u het met dobbelen en wiezen gewonnen hebt en draagt u voor geen mooi meisje roem, want gij hebt ze zelden wel van doen. Hollands: Sehelteksna's Sammel, Aus dem 18. Jahrh. — 1) 2: gren, gaarne, gern — 4,4. lossen, einlösen — 6, 3. dobbelen, würfeln — 6, 4. roem dragen, sich berühmen — 6, 5. zomtijds, bisweilen — van doen hebben, nötig haben. Nr. 46. Wie den Schaden hat, darf für die Spott nicht sorgen. Hei wie wil horen singen van vreugden dat een nieuw lied van een so losen boeren die zijn bruidje in dolen liet. De boer ging naar de kerk, zijn treurigheid dat hij toe sloot, in alle so corten willen so kwam daar een kalender om brood. 3. 'le heb jou niet te geven,' sprak daar dat vrouwetje fijn, 'dan een nachtje bij mijn te slapen, maar het meester verholen sijn.' 4. 'Och, mocht dat gebeuren,' sprak daar de landschenecht stond, 'ik zou liever niet willen voor kiezen jouw zilver en goud.' 5. Ze ging naar haar slaapruimte, de landschenecht volgde haar naar binnen; 91 trok hem van haar mans kleeren aan, en daar mee zo liet ze hem gaan. 6. De landschenecht over dit alles, hij hief op en zong een lied van een losse boer, die zijn vrouw in dolen liet. 7. De boer lachte in de vleugels, hij hoorde de woorden oprecht: 'Wat heb je van mij te zingen?' sprak de boer tot de landschenecht. 8. 'Ik heb van jou niet te zingen, van jouw vrouw en weet ik niet; een dergelijke leiding maar te nacht in mijn droom is geschoten.' 9. 'Is een dergelijke leiding maar te nacht in jouw droom is geschoten, ga dan en drink je coelen, de wijn en melk dat niemand niet drinkt.' 2. De regnier in een verstandig was, bij vraagde: Wat bedoelde te eten? Hij zoude tot ender naijerssen gaan, het was met bij nae vergemt. 3. Dood bij totter naijerssen kwam, bij wert zeker wel ontfangen. Zij nam hem in barre witten arm en zij moest met maichander. 4. Dood was aan der middagmaal, zij boorden dat klokken klinken. Staat op, staat op, goed regulerend molen! Die moeten met zingen. 5. Dood dat klokje belui was, bij zoude gaan in der zitting. 'och wijst dit mijn berekening abt! bij zoude met zilver wekken.' 6. Dood die molen in den omloop kwam, die abt die kwam hem tegen: 'Bona dies, bona dies, bij regulerend molen! Waar bedoelde te naad gebeten?' 7. 'Daar ik te naad gebeten had, daar was ik zeer wel ontmoetingen: Mensen schenkte mij daar den koelen wijn, ik lag in mijn liefste armen.' 8. Die abt, al tot de molen sprak met al zoete woorden: 'Nu zie je, goed regulerend molen, houden dat ons ordening?' 9. Dood die molen al in der kerk kwam, de broeders liepen te samen, die een molen al tot den andere sprak: 'deze molen willen wij verbannen.' 10. En dat verhoorde de regulerend molen, hielte zijn kapoenen vallen: 'soude mij die naijerssen niet liever zijn meer dan mijn broeders allen?' 11. Die ons dit liedeken leende gehaald, hielte zeer wel gehesen; dat heeft gehaald een regulerend molen, uit de kapoenen is hij uitgeproeien. Antw. LB. 1544. Nr. 57. Auffallend, dass dies Lied noch in jener Zeit gedruckt werden durfte. Es ist auch deutsch vorhanden, ohne Str. 4 und 8, nach einer Hs. vom J. 1554 in Vulpius Oortsvolkslieder 6,475 ff. (Erlach Volkslieder 1, 143). F. Nr. 48. Stunden der Andacht. 1. Het voer een monikus naar zijn klooster, waar hij in het middaguur aan de Tegenwoordigheid der Namen niet meer dan een thought. Vaarwel! 2. 'Och non, woud ik mijn boeken zijn, ik wou ook kunnen geven mijn kappeijnen.' Vaarwel! 3. Die non die denkt in hare moet, die monikuscap die waar wel goed. Vaarwel! 4. Hij nam sie bij de Witten hant, hij leidde sie om den ommegang. Vaarwel! 5. Hij leidde sie in lichter dat outer, hij leerde haar den souter daar. Vaarwel! 6. Hij las haar daar den korte credo, den ave salus ghinc ooc mede. Vaarwel! 7. 'Och lieve monikus, laat wacker gaan! Ik zie den hemel open staan.' Vaarwel! 8. 'Och lieve nonne, nou weest niet gram! Ik doe het beste dat ik kan.' Vaarwel! 9. 'Och lieve nonne, nou licht wel lijdt! Mis dunkt ik ga in hemelrijk.' Vaarwel! 10. 'En dan sulle wij dus te hemel gaan, zo moet ons god die ziele bewaren.' Vaarwel! Weimar. 1640. Nr. 33. — Hs. 1, 1, Klusenn — 2, 1. WoWtw — 5, 2. daar den souter — 6, 2. salus — me (mede) — 10, 1. itms (dua). 2. ommegang, Kreuzgang des Ostersonntag — 5, 1. outer, Altar — 6, 2. souter, Pietà — 6, 1. credo, das credo, das Glaubensbekenntnis. F. Nr. 49. Geistlicher Zuspruch. 1. Het gebeurde op een donderdag, ongeveer halver weken, toen kwam mijn heer die kapelans, die bordstrate in gesprekken. Doen hi al door dat door geken quaam. Die vrouwe sat bij den vier: Lieve vrouwe, waar is uw man? Laat ons maken goede eieren. Mijn man is van huis gegaan, gevaren met iemand. Ik dacht hij weer terugkomt, de hak die moet hij breken! De dag die kwam ten avond waard, die man kwam thuis gegaan. Ons here god van de hemel weet, hoe hij daar was ontvangen! Hij nam dat rinesken in zijn hand, hij klepte al met sin: Staat op; Lisken, mijn getrouwe wijf, staat op en laat mij binnen. Dien hij al in de kamers kwam, dat bed was daar gebroken: de eieren stonden daar gedoopt, de doijers waren uit geslopen. Lieve man, wat hebt u gedaan? wat hebt u nu gebrouwen? U hebt die arme papegaai belemmerd, dat zal u lang berouwen. Die man die zoude naar het bed gaan, dat wijf en vrouw niet gehad, zij stiet hem van de trap af, daar viel hij met twee blieren oogom. Hij nam daar een groenen stok, hij smeedde karabijn: Nou zegge mij mijn here de kapelaan, dat hij u dat af lekke was. Die dit liedeken eerst vierde, dat was een metersgeluid. Hij dacht vee liever de rijnschen wijn dan water uit de Scheide. Komt de wereld horen in een lied, wat dat ik hier zal zingen! 't is een fraai gegeven, een vieze klucht, die ik voor den dag zal brengen, hopsasa, ribedoebeda, die ik voor den dag zal brengen! Fala la! Jan, broeder, schrijf een meisje zacht, een meisje boven mate, en als haar vader niet thuis is, hy gaat er al wat bij praten, hopsasa, ribedoebeda, hy gaat er al wat bij praten. Fala la! Het werd nu twaalf Jan den machtige, de klokken luidegen alle, dan Hjertje tegen Jan broeder sprak: 'Ga toch en lees nu uw getyening. hopsasa, ribedoebeda, ga en lees nu uw getyening. Fala la! Mijn getyening en lees ik niet, de tijd is al lang verstreken, ik ben liever al bij mijn zoete lief dan bij die inwoners alle, hopsasa, ribedoebeda, dan bij die inwoners alle. Fala la! Jan broeder over het kerkhof kwam, de prediker die kwam hem tegen. De prediker tegen Jan broeder sprak: 'Waar hebt u van nacht gebleven? hopsasa, ribedoebeda, waar hebt u van nacht gebleven?' Fala la! 'Waar ik van nacht gebleven heb, dat en zal mij nooit berouwen: ze dronken daar en ze tapten daar wat, en ze spraken daar al van trouwens, hopsasa, ribedoebeda, en ze spraken daar al van trouwens. Fala la! Jan broeder in het klooster kwam, de inwoners baden allen; de ene tegen de andere sprak: 'Jan broeder zal worden gevangen, hopsasa, ribedoebeda, Jan broeder zal worden gevangen. Fala la! Als Jan broeder dat had verstaan, dat hij zou worden gevangen, met de ene sprong hij de venster uit, en hij liet zijn kapot daar hangen, hopsasa, ribedoebeda, en hij liet zijn kapot daar hangen. Als hij een eind weg was gelopen, toen keek hij nog eens om. Hij riep: "O kap, die duivels kap, en krijg ik niet weer terug! Hopsasa, ribedoebeda." Hij krijgt mijn niet weer terug! La la la! Die had dit leken gedacht en ja ook gehad gezongen, hij was een pater en hij heette Jan en hij heeft zijn kap ontsproken, hopsasa, ribedoebeda, en hij heeft zijn kap ontsproken. La la la! Vlamming, aan de Geend van Antwerpen: Willems Nr. 238. Snel lichte liedjes Nr. 68. - Ingegen (3, 2.) voor indeling, badegen (7, 2.) voor baden, en heettege (10, 3.) voor heet zijn eigendomelijkheden der Gentse dialect. 1, 3. Viese kleen, schijnbare schank. Nr. 51. Een mooie krupel! Den kreupel zong uit vreugde om het gezicht: den ezeltje blind en den kreupel mank konden den weg niet vinden. Sapo maar als hij onderweg kwam, daar vonden zij een water: den ezeltje blind en den kreupel mank vielen samen daar in. Sapo. Den kreupel nam zijn krukken aan, hij kwam daar al ten hoogen: "Nou zie ik nog een weerdinnen-huis, daar zal ik mijn ga doen drogen." Sapo. Als hij aan het weerdinnen-huis kwam, hij klopte op de deur: "Weerdinne locht, van zinnen zoet, sta op en laat me binnen." Sapo. "Ik en sta niet op, ik laat je niet binnen, de lakens zijn hier zo dierend." Weerdinne locht, van zinnen zoet, "Ik zal slapen bij den viere." Sapo. Maar 's nachts, 't was omtrent middernacht, den kreupel begon te weenen: "Weerdinne locht, van zinnen zoet, ik slaap zo nood alleenen." Sapo. 7. 'Dat zit zo niet, dat geeft me geen wonder, En trekt dan uit uw kousen en schoenen, en knipt dan bij mij onder.' Sa. 8. En hij trok uit zijn kousen en schoenen, hij kroop bij het weerdinneken onder — maar wat ze deden en zei ik niet — dat geeft me geen wonder. Sa. 9. En s morgens vroeg, den dag kwam aan. de weerd kwam naar huis gegangen: de kreupel sprengte naar het venster uit, zijn krukken liet hij hangen. Sa. 10. Maar als hij in het veld kwam, begon hij te gaan zingen: 'en als de weerd niet bij huis en is, dan slaap ik bij de weerdinne.' Sa. YlÜmisch. Von einem alten Manne in O. L. V. Waver bei Hecheln, ungeteilt in Mone's Anzeiger 1837. Sp. 169. 170. Ans derselben Quelle durch Versprechungen bei Willems Nr. 114. mit einigen Abweichungen : 1,1. De kreupel und so immer — 2,2. dann (dcter) — 3 , 2. en kwam toehaest — 5 , 2. te diere (200 d,) — 10,2. begon hij hoog te zingen. Das Lied gehört zu den Bottelmannsabenteuer in deutschen Liedern, s. meine Schlesischen Volkslieder 8. 45 — 47. 1,3. mank, gebrechlich — 4, 3. locht, lucht, wohlgemuth — 6, 4. no6, node, ungern. Das heißt auch Fische fangen, Het voer een vischer vischen so verre aan ghenen Rijn, Li en vand daar niet te vischen dan een hupsch maechdelijn. 2. 'Och vischer, seid si, vischer! Waer toe draecht ghi uwen moet?' Al totter hupscher demme, Dat dunct mi wesen goet.' 3. 'Och vischer, seid si, vischer! Dat visch hebt ghi ghevaen, So verre aen geen groen heide Daer is goet vischen gaen.' 4. Aen gheender groender heide Daer leit dien couden snee, Daer vriesen mi handen en voeten, Mijn hoofd doet mi so wee.' 5. Vriesen u handen en voeten, Doet u uwen hoofd so wee, So gaet al in der stoven, Daer en vrieset u nemmermeer.' 6. Mer doen die lose vischer Al in der stoven quam, Doen bestond hi haer te vragen Na haar geen getrouwen man. 7. 'Wat hebt ghi mi te vragen Na mixten getrouwen man? Mijn man is al in der kerken, Hi bidt gods heilige an.' 8. 'Is uwen man al in der kerken Oft in den coelen wijn, So laat ons eten en denken En laat ons vrolijk zijn.' 9. Her doen si sahen en aten, Doen quam haar eigen man, Doen deed die lose vischer: Hoe komt ie nu van dan? 10. Dat vrouken was behendig, Si goot haar visch op tafel, Doen sprang die lose vischer Ter hoogste venteren uit. 