title: Ontsluijerde geheimen van alle handelsvoordeelen en verfraaijingskunsten der paarden, om bij den in- en verkoop van paarden met voordeel te kunnen handelen en zich tegen schade en bedrog te hoeden ...
creator: Entrup Bavink, Th. G., translator
text: noodigt, meer angst inboezemt en bezorgd maakt, dan aanmoedigt. Wie moet echter wel minder ontmoedigd en beangstigd worden, dan hij, die voornemens is een paard te koopen „ welke buitendien den stal des verkoopers met een’ bangen argwaan en een bedrog vermoedend hart betreedt; daar hij, gelijik kinderen in de kinderkamer spookachtige ver- tellingen, aan alle oorden zoo veel van zijne listi= ge bedriegerijen en kwade praktijken gehoord heeft, door welke hij vreest misleid, verschalkt en bedrogen te worden, en deze dingen in geheel verwijderde 20 voorwerpen zoekt, daar zij toch gedeeltelijik in eenen grooten, geheel verlichten stal open voor hem aanwezig liggen. 2.) De paarden moeten alle veel hooger staan, dan de bezigtiger, en de stal moet bovendien zoo gebouwd zijn, dat het voorste deel, der paarden ver- hevener , dus iets hooger is, dan het achterste, Geen voorwerp in de wereld (en men kan deze grondstelling van de pAysische tot in de morele wereld uitbreiden) mag, wanneer het groot zal schijnen , wit de hoogte, maar wel uit de laagte ge- zien worden; in welk geval het door het standpunt des 'beschouwers nog meer wordt vergroot, daar het omgekeerd, van de hoogte beschouwd, klein, ja zelfs verkleind zich voordoet. Den paardenhandelaar moet echter over het alge- meen veel meer daaraan gelegen liggen, om zijne paarden, als ware het door een microskoop , eei grooter dan kleiner te vertoonen, daar het groot- ste getal der koopers eer groote, dan kleine paar- den zoekt,. Van een laag standpunt beschouwd, doet zich ieder paard toch ten minste eenige duimen grooter voor, dan het werkelijk is. De groote paarden echter, welke hij voor kleine wil verkoopen , late hij slechts door een venster van de ıSte of de ade - verdieping in den stal bezien, en men zal door eene misleiding der optica (gezigtskunde) groote paarden tot kleine, en kleine tot groote gemaakt hebben. Het paard moet echter van voren hoog en van achteren laag staan, opdat zijne houding meer uitge- strekt zij, korte en ineengedrongene paarden langer , de zwaar gebonwde en door den zadel ingevallene paarden met een’ meer regten rug, vooruitsteken- de en in de knien spitse of gebogene „ op de voor- beenen afgeredene en gebruikte regelmatiger: en veiliger staan, — het paard zich met eenen langeren hals , grooter en vertoonbaarder voordoe, — het uitzet- 21 ten der koten, het regt staan op de koten , het 'sabel- voetige, het hoekige, het spitse in het sprongge- wricht minder te voorschijn kome, en de geheele vorm van het paard vleeziger , ronder, ja, men zou- de kunnen zeggen, door de hem gegevene stand- plaats , aanzienlijker en edeler worde; zoo als dik- wijls ook menschen doen, welke, zich voorpaam willende aanstellen, alsdan eene hooge borst zeiten en, geliik men in het gewone leven zegt, al het lage van hun karakter, van hun doen en laten naar den schijn een’ tijd lang weten te verbergen. 3.) De stallen moeten bij uitstek zuiver gehou- den worden en reeds door de zindelijkheid , die, in dezelve heerscht, uitnoodigend zijn; want in cen’ modderpoel daalt niemand gaarne af, om daarin rond te zien, veel minder nog, om aldaar voorwer- pen van waarde en schoonheid te zoeken, en met onaangenamen reuk en morsigheid de verblijfplaats weder te verlaten. Dit is een handelsvoordeel, ’t welk zoo eenvoudig als natuurlijk „ maar van het grootste belang voor den paardenhandelaar is. 4.) De stallen moeten wel is waar vrij; van togt, maar daarbij echter luchtig en volstrekt niet dompig zijn; want wie ziet er niet tegen aan, om zich op eene plaats*"op te houden , welke met stin- kende of mephitische \ucht opgevuld is, en wie zal het dan wel in den zin komen, om zelf zulk een oord tot berg- en verkoopplaats van waren uit te kiezen, zonder te vreezen, dat dit voor de waren even nadeelig, als voor den verkoop ongunstig is? 5.) De stallen .moeten met zindelijike hang- of scheiboomen „ welke met het eene einde op den grond liggen, of aan korte standzuiten (ef fontierpalen) hangen, waaruit zij gemakkelijk ge- ligt kunnen worden, voorzien zijn, daar een tus- Schenbeiden staand plankwerk of beschotr met vast- liggende scheiboomen de paarden meer of minder 22 bedekken en voor het oog des bezigtigers verbergen , de verkooper echter den wensch voeden moet „ dat de kooper alle — of althans een groot gedeelte der waren met den’ blik kan overzien, opdat hij door derzel- ver schoonheden geboeid blijve en evenwel in hare keus op een dwaalspoor gebragt worde. UOok ver- sperren het schot en plankwerk en de vasthangen- de schei- of hangboomen den kooper en den ver- kooper den weg, verhinderen de naauwkeurige be- zigtiging der paarden, en maken het zoo dikwijls voorkomende in en uit den stal leiden der paardeu bezwaarlijk 6.) De stallen moeten met zware planken of posten, maar niet met steenen gevloerd en nog minder geplaveid zijn, daar anders de onbeslagene handelspaarden zich de hoeven bederven en kwetsen , en door hun krabben en stampen een gestadig stui- ven en morsigheid verwekken , welke hen onooge- lijk maakt en den bezigtiger onaangenaam is. 7.) De stallen moeten overigens met alle maat- regelen en toestellen voorzien zijn, om de geangliseer- de paarden zonder veel moeite en wijdloopigheid in de rollen te hangen, en de gewigten daarvan in een’ hoek van den stal te leiden „ opdat dit alles den bezigtiger niet regtstreeks in de oogen valle, en hem niet op de geheime machinerie van het angliseren , waarop het toch veel aankomt, oplettend make, 8.) Eindelijk nog moeten de stallen in den win- ter warm zijn, om ook in dit jaargetijde bij weinig voeder de paarden vleezig en met glanzig haar te houden ,„ en geene hooge staldrempels hebben, om ook paarden zonder vrije beweging, en zonder dus hunne beenen of lenden te stooten, over dezelve te brengen. Overigens kunnen de handelsstallen niet smaakvol, niet zindelijk , niet sierlijk genoeg en met al datgene verfraaid en opgeluisterd zijn, wat slechts tot luis- 25 ter en e/egance kan bijdragen ,„ ‚waartoe bij dag fraai- je gordijinen, en bij avond smaakvolle astralam- pen (*), enz. behooren, opdat ook door alles, wat den stalbezoeker omringt, het verblijf en de berg- plaats der waren zelve opgesierd en verfraaid wor- de. Want zeker is het, dat bij den koopman de winkel dikwijls even zoo veel tot den goeden aftrek . zijner waren bijdraagt, als hij zelf door zijne be- spraaktheid en zijne menschenkennis , als mede (hoe wel op dit belangrijk handelsvoordeel weinig gelet wordt) door de deugdelijkheid en aanbevelingswaardig- heid der waren bewerkt. —— >> oo > zZ IV. GROOTE VOORDEELEN IN DEN PAARDENHANDEL. Het grootste handelsvoordeel voor den paarden- verkooper is de appretuur (het blinkend of glanzig maken), het schoonhouden zijner waar, zoo als hij het noemt, waardoor een meer veredeld ,„ fraaijer , levendiger ,„ krachtiger, vlugger en gezonder voor- komen der paarden bereikt wordt, zoodat zij, in het algemeen „ gelijik het laken onder de handen van den lakenscheerder , eene geheel andere gedaante , een’ geheel anderen glans „ een geheel ander wezen be komen, en na deze bewerking dikwijls zelfs door hunnen eersten bezitter niet weder herkend worden, Hiertoe behoort onder anderen : - (*) Een schitterend ballon of eene sterrevormige lamp, 24 1.) Hetangliseren. Deze operatie zal in het volgende hoofdstuk nog uitvoeriger behandeld worden; thans zeggen wij slechts zoo veel daar- van, dat dit het gewigtigste vereischte eener goe- de appretuur bij den paardenhandel is, zoodat de handelaar eigenlijk geen paard anders, dan geangli- seerd of mei den staart in rollen hangende, of an- ders op den rug vastgebonden ,„ aan den kooper too« nen moet. 2.) Het dunnen of uitscheuren der manen. Door dunne en korte manen verkrijgt zelfs het gemeenste paard een edeler voorkomen, en de lompe karreknol wordt naar den uiterlij- ken schiin in een paard van een zuiver ras her- vormd, hetwelk dunne en fijne manen als een vast kenmerk bezit. 4 Ofschoon nu ook de dunheid en de fijnheid der manen door het dunnen en uitscheuren van dezel- ve niet- kan worden bewerkt, zoo wordt toch het verdunnen en het verkorten van de manen bereikt, en dit is reeds genoeg en toereikende, om hen, die gee- ne kenners zijn, waarvan er onder de koopers im- mers meer, dan wezenlijke deskundigen zijn, te misleiden en hun een gewoon voor een edel paard afte geven. De hals schijnt alsdan langer, meer uitgezet, het geheele voorste deel ligter en netter, het voorkomen van het dier wordt vrijer , vlugger , en de geheele gestalte verkrijgt eene meer vriendelijke en bevallige gedaante. 9.) Het uitscheren der ooren, het af- scheren der manen in den .nek, waar de halster ligt, het afscheren van den baard, het uitrukken der lange o0o0g- haren, het beroppen en bescheren der beenen, enz. Dit alles geeft aan het paard een fraaijer, bevalliger en een meer veredeld voorkomen , maakt het naar den schijh nog ligter, vaardiger , “ vlugger , verjongt in zekere mate zijn geheel uit- wendig bestaan, en verschaft het eene menigte hoedanigheden , welke anders slechts aan paarden van het edelste ras eigen zijn. Door het uitscheren der ooren wordt het orgaan des gehoors verfiind, of veeleer verkrijgen daardoor de geluidsstralen tot de gehoorzenuwen eenen vrijeren toegang; door derzel- ver ongewonen prikkel worden de paarden meer Op- lettend gemaakt; de luiste en traagste paarden spit- sen de ooren, en werpen de oorspieren naar alle rigtingen , van waar zelfs het onbelangrijkste geluid vernomen wordt. Hang- en slapooren , zoogenoemde ezelsooren worden daardoor verheven en overeind- staande gemaakt, en niet, zoo als vele theoretische paardenkenners zeggen „ en vele zonder ondervinding hen napraten , door het afsnijden van een stukje vel tusschen de ooren , en het weder aaneennaaijen en ge- nezen der wonde: eene verrigting, die ten dezen be- hoeve den paardenhandelaar veel te omslagtig en toch in hare gevolgen veel te onzeker zoude zijn, en die hij door het uitscheren der ooren „ en door het hoo- ger opbrengen van den riem des voorkops veel gemak- kelijker en eenvoudiger bereikt, en waardoor zelfs paarden ,„ die met den razenden koller behebt zijn, iets oplettender en voor de buitenwereld meer ge- schikt worden (*). (*) Deze hier aangevoerde, uit het scheren der ooren ontspruitende voordeelen heeft men, wel is waar, in eene beoordeeling der eerste uitgaaf van dit geschrift loochenen willen, maar zij zijn niet alleen in de theorie, maar ook op de ondervinding gegrondvest, en de oorzaken daarvan heb ik in mijn Leerboek der speciale paardenkennis (te Kassel bij RRUGER) breedvoerig witeengezet, waarndar ik, als eene regtvaardiging van mijn gezegde , den recensent verwijs , wiens teregtwijzing ik mij overigens in de 2de en deze z3de uirgaaf ‚De beenen vertoonen zich na het scheren minder dik en lomp, zoodat men gelooft , dat ook de bewe- gingen van het dier daardoor ligter, vlugger en ze- kerder moeten zijn. Het voorkomen wordt daardoor terstond edeler , verliest het gemeene, en de karre- knol wordt derhalve in een paradepaard herschapen. Genoeg, de gedaanteverwisseling van het dier wordt daardoor zoo groot, dat men een geheel ander paard meent te zien, zoodra de verfraaijingskunst des han- delaars op deze wijze handen aan het paard gelegd heeft, en zijne appretuur (glansmaking) bewerkstel- ligd is. Al deze voordeelen geschieden echter voor de oogen des koopers, zijn openlijk te zien en kunnen onmogelijk als bedriegerijen aangezien „ hoog- stens als gewone kunsten van den paardenhandel aan- gemerkt worden, waarmede slechts de onervarene , de in den paardenhandel onbedrevene , maar geenszins de deskundige misleid kan worden. 4.) Het afscheuren der hoefizers en het reinigen der hoeven. Dit is onbetwist- baar een groot handelsvoordeel voor den paarden- verkooper, om daardoor den stap en de beweging van het paard gemakkelijker, vaardiger, zekerder en voor den rijder aangenamer te maken, en moet bij geen een handelspaard „ welks hoeven het slechıs eenigzins toelaten, verzuimd worden. Stap, bewe- ging, zelfs de geheele natuur van het paard is ver- anderd, zoodra het barrevoets gaat, en de oorzaak van zoo vele klagten, dat de paarden, nadat zij wit den stal van den verkooper in dien van den nieu- wen eigenaar zijn Overgegaan, op verre na niet meer zoo ligt, zoo gemakkelijk , 200 vrij en ZoO zeker — zeer ten nutte gemaakt heb, 200 als hij zal inzien , terwijl ik tevens voor dezelve mijne erkentelijkheid betuige. S« V. TENNEKKER, 27 op den gang waren, is dikwijls alleen in het beslag gelegen, hetwelk, hoe goed en hoe doelmatig ook in- gerigt „ evenwel steeds voor het dier vreemdsoortig blijft en als ware het kunstmatig opgedrongen is, waar- door zijne beweging verzwaard,, en aan den gang het veerkrachtige benomen wordt, zoo als iedereen ge- voelt, die eerst het paard onbeslagen en daarna be- slagen berijdt. 5.) Het afrossen, kammen, reinigen. en glad maken der paarden is al mede een belangrijk handelsvoordeel , om aan het paard een geheel ander ,„ verbeterd en veredeld voorkomen te geven, waaraan de handelaar zich het meest te houden heeft; want welke koopman zoude wel zijne waren aan zijne kalanten em koopers bemorst, onzindelijk en gehavend aanbieden? Meer nog verliest echter door zulk eene achtelooze oppassing het paard zelf, waardoor het beste, edelste en fraaiste zich slecht en onoogelijk voordoet „ zoodra het niet goed gerei- nigd, afgerost en afgewischt is, wanneer het nog in zijne oude haren steekt, en een glansloos ,„ dof en morsig aanzien heeft; terwijl daarentegen weder het leelijkste en gemeenste paard in zijn uiterlijk voorko- men wint, wanneer het slechts goed verpleegd en met zorg onderhouden is. En de oorzaak, waarom het paard, na een kort verblijf in den stal des nieu- wen bezitters, veel onaanzienlijker wordt, dan het bij den handelaar was, is dikwijls alleen daarin gele= gen, dat het nu niet meer met die zorg en oplet- tendheid gekamd, geborsteld en gereinigd wordt, zoo men dit zelfs niet bijna geheel verwaarloost , waardoor het voorkomen van het paard bij den han- delaar zoo verfraaid, thans bij zijnen nieuwen eige- naar, door veronachtzaming daarvan, zoo onooge- lök wordt. Nimmer mag er bij den handelaar een paard uit den stal gaan, zonder vooraf geheel en al op het naauwkeurigtst gereinigd, afgewischt en 28 aan sommige plaatsen, b. v. aan de witte teekens en andere deelen, waarmede zij op her stroo ge- legen hebben, voornamelijk bij schimmels ,„ goed met warm zeepwater afgewasschen, de staart, de manen en hoeven schoon gemaakt te zijn, kortom , welks zoslet niet naar de beste orde gemaakt is. Zelfs dan. wanneer de paarden niet zoo zeer op de monsterplaats den kooper ter uitkiezing voorgeleid worden ,„ maar slechts ıer hunner beweging en oefe- ning in de monstering voor den handelaar zelven uit den stal komen , moet aan hunne volkomen goede reiniging en ua niets ontbreken; want wie kan weten, of zij ook niet door koopers wor- den gezien, en of mogelijk niet zelfs uit de bloote monstering voor den handelaar zelven een verkoop ontstaat, waaraan men bij het uitlaten van de paarden uit den stal niet eens gedacht had? Even gelijk een meisje, welke door het mannelijk geslacht wenscht opgemerkt te worden, niet op straat mag loopen, zonder net, zindelijk en smaak- vol gekleed te zijn, wanneerr er ook al geen jongeling, bij het verlaten harer woning, in den geheelen omtrek te zien is; even zoo mag een paard, voor hetwelk men een’ kooper zockt, den handelsstal nimmer anders, dan in den meer vermelden zindelijken en opgeluisterden toestand ver= laten. Ook dit is dus een handelsvoordeel „ waar- op weinig of in het geheel geen acht gegeven wordt en niettemin van belang is; gelijk zoo menige andere zaak, welke men slechts daarom over het hoofd ziet, omdat zij zeer eenvoudig en na- tuurlijk is, als ware het voor de voeten ligt en niets minder dan gekunsteld is, terwijl men ge- heime middelen vermoedt, en den paardenverkoo- per van verborgene kunstgrepen beschuldigt. 6.) Het verplegen, oppassen en Op- zetten van den staart. Op de goede be- 29 handeling, zindelijkheid, het besnijden en goed on- derhouden van den staart komt bij het ten toonstel- len van een paard zeer veel aan; en even als de ' 'haarborstel ,„ of ten 'minste de kam en, over het al- gemeen, het smaakvol in orde houden der haren den mensch versiert, wanneer ook overigens zijn uiterlijke juist niert zoo innemend is, en achteloos- heid en verwaarloozing van de zorg voor het haar, dus eene wanordelijke gesteldheid van hetzelve hem ontsiert en mismaakt, al is hij overigens ook nog z00 schoon „ zoo is het ook , wat den staart betreft , met het paard gelegen. Niets versiert en verfraait, ontsiert en mismaakt een paard meer, dan een goed of een slecht onder- houden wordende staart, en de handelaar , die steeds , zoo veel als mogelijk is , zorgen moet , om zijne waren in ieder opzigt op te luisteren, kan derhalve op eene goede oppassing van den staart- zijner handels- paarden niet genoeg Ietten; vooral daar het thans mode is geworden, dat men bij de paarden meer let op den staart en hoe zij dezen dragen, dan wel op het geheele paard, en voor denzelven dikwijls meer betaalt, dan het dier waard is. Dien ten gevolge is het noodzakelijk , dat de staart- haren bij langstaarten en kortstaarten dagelijks uit- gewasschen worden , vooral bij zoodanige, die in rol- len hangen, bij welke zich niet alleen däär, waar zij opwaarts gebogen zijn , veel morsigheid,, stof en verstorvene opperhuidsdeeltjes ophoopen , maar die ook ligt door het buigen en het wrijven aan deze plaats gewond worden, haren verliezen , en kale, etter af- zonderende plaatsen bekomen, die het best en het schielijikst door het dikwijls wasschen met laauw- warm zeepwater gereinigd worden. Bij langstaarten worden dan de staarten nagezien, die ook wel des nachts in vlechten gevlochten zijn geweest, opdat zii zoo veel te meer aangroeijen en in omvang toe- 50 nemen. Bij kortstaarten komt het voornamelijk mede op het besnijden van dezelve aan, om daarbij het dragen, en het beter uitzien van den staart te be- gunstigen. Paarden van eene gedrongene ta#lle ,„ voor- namelijk wanneer zij ook nog daarbij een afloopend kruis hebben, en uit deze of andere oorzaken den Staart niet dragen, moet men den staart zeer regt en kort aan den aars besnijden , waardvor dit gebrek — waarop men Zoo zeer ziet — nog zoo veel als moge- lijk is verborgen blijft; paarden daarentegen met eene lange en uitgestrekte zaille, vooral wanneer zij daarbij nog een’ regtloopenden rug , en een’ hoog geplaatsten staart, temperament en verder alle andere eigenschap- pen tot het dragen bezitten, moet men den staart lang en, zoo als men zegt, in eenen boog snijden , waardoor hun voorregt, van den staart goed te dragen , nog beter uitkomt , en dus meer in het oog valt. ‘ Andere voordeelen worden verkregen door de wijze van plaatsing der paarden in den handelsstal , door hunne gestadige opwekking met de zweep , door het hangen van den staart in rollen, en andere kleine voordeelen, van welke de belangrijkste de navol- gende zijn, als: ? 1.) Aan de deur van den stal, en wel zoo, dat hij den bezigtiger het eerst en het meest in het oog valt, mcet een wezenlijk pronkstuk , althans een paard van cene fraaije zaille en eene bevallige kleur of teekening staan, dat goed uit den hals ge- wassen is ,een’ regten rug , kleinen kop en fijne beenen heeft. Lloe overigens diens houding en beweging is, doet niets ter zaak „ het is slechts een pronkstuk , enkel ter-beschouwing däär geplaatst,, dat in den rus- tigen toestand de koopers als eene elegante firma trek- 54 ken en lokken zal, en dat bij den paardenhande- laar datgene is, wat de koekebakker in den vorm. van een hart als anderzins op zijne fijne koeken maakt, alleen dus om parade te maken. 2.) De paarden moeten, wat hunne kleuren be- treft, met smaak gemengd en zoodanig geplaatst worden , dat de donkere kleuren meer in het lichte gedeelte van den stal, de lichte echter meer in het donkere staan, waardoor het coloriet van beide, zoo als een licht schilderstuk op een’ donkeren ,. en een donker op een’ lichten grond wint. Nim- mer moet men echter — behalve bij wagenpaarden — paarden van eenerli kleur te zamen plaatsen, waardoor de omtrekken of liever de voordeelige ui- terlijkheden van beide verloren gaan, en geen zich bijzonder van het andere onderscheidt. Want niets doet zoo zeer de kleur en den vorm der paar- den uitkomen, dan wanneer men donkere kleuren naast lichte, of heldere naast donkere plaatst, en aldus de grootste afwisseling in de plaat«. sing der paarden brengt, welke, gelijk de scha- duw en het licht op eene schilderij voor het oog zacht en aangenaam is, behagelijk en aantrek- kelijk maakt. Bijj de wagenpaarden moeten de kleine en de voorrijders of voorloopers vooraan en Zoo staan, dat de bezigtiger hen eerder dan de groote' en de stangpaarden ziet, zoodat zijne oogen van het klei- nere tot het grootere overgaan ,„ maar niet omge- keerd, waardoor de eerstgenoemden altijd verliezen moeten. 3.) Alle handelspaarden moeten met wit lederen ‚of Engelsche halsters en witte gordels of singels ‚ voorzien zijn, die van tijd tot tijd met pijpaard, zoo als het lederwerk van de militairen , aangewit worden, om altijd helder wit en zindelijk uit te zien, waardoor de kleur des paards, vooral de 52 donkere, zeer uitkomt, en de geheele omtrek van den kop een vriendelijker en bevalliger aanzien be- komt. 4.) Ten allen tijde moet er een koppelknecht , en wel met eene zweep voorzien, in den stal aanwezig ziin, om bij het inkomen van eenen vreemde in den stal de paarden op te wekken, vlugger „ leven- diger en schijnbaar sterker te maken, en, door hunne hierdoor voortgebragte verhevener of als ware het grooter geworden houding, hen groo- ter te doen schijnen, dan zij werkelijik zijn; ge- ljk zij daardoor insgelijks van het koppen (het gestadig met den kop op- en neder te schudden) , met den staart slingeren ,„ het kribbebijten ,„ enz, af- gehouden worden, de tragen en luijjen vurig en levendig, de dommen opgescherpt gemaakt, de kreupelen niet meer hinken, en de pijnljke dijen of beenen niet meer door de dieren ontzien worden, waardoor dus de geheele voor- of tentoonstelling een gansch ander aanzien en ander leven bekomt, daar de dieren, uit vrees voor de zweep, hunne geheele natuur verzaken. ‘ Zijn de paarden bij het inkomen van een’:vreemde onderscheidene malen door de zweep opgewekt ge- worden , 200 verkrijgen zij daardoor eene zoodanige vrees voor straf bij de intrede eens vreemden „ dat zij opschrikken en zich aan de krib dringen, zonder dat de zweep slechts in het geringste behoeft ge- bruikt te worden. De zweep is derhalve een wonderstaf in de han- den des paardenhandelaars, het extract of de in- houd aller handelsvoordeelen bij den paardenhande! , en als ware het de elstok, waarmede hij zijne waar, meet en verkoopt. Hij, die het verstaat, om goed en bekwaam met de zweep om te gaan, heeft de voor- deelen geleerd, om met gewigt, maat en el naar zijn voordeel te meten en te wegen, en den koo- 35 per, ook bij alle proefnemingen der waar, daarmede toch te misleiden (*). - (har 5.) Alle paarden, zoowel kortstaarte als geangli- seerde, maar nog niet gecoupeerde paarden moeten bij den paardenverkooper met ‚de staarten in rollen hangen ; hiervan zijn alleen uitgezonderd paar.len van een zeer uitnemend ras, en van zoodanigen vorm, die den staart ook zonder dit hulpmid- del dragen, en zeer fraaije langstaarten, welker taille hen reeds tot den verkoop als dezulke be- stemt. Behalve dezen, hangt jong en oud, den staart dragende of niet, fraai of leelijk „ groot of klein, enz. in de rollen; want niet alleen dat daardoor eene menigte gebreken en fouten der paar- den over het hoofd gezien worden, maar ook her dragen van den staart, waar gewoonlijk de kooper zeer op let, wordt daardoor zeer verhoogd,, en het gebruik van peper bij de reeds afgeslagene staarten dikwijls geheel onnoodig gemaakt. Overigens ver- krijgc het paard, door deze tegennatuurlijke , ja met de geheele bewerktuiging van hetzelve zoo zeer strij- dende houding van den staart, een’ gansch anderen vorm, een geheel ander wezen,, dan het dier werke- lijk heefte Het meest afloopende kruis wordt daar- door een zeer regte rug; het ingevallene is naar den schijn verdwenen; de zZazlle doet zich langer en toch tevens ronder en meer gesloten voor, en zelfs het temperament en het karakter van het paard wordt door deze gestadige spanning, dezen aanhoudenden dwang veranderd; het luiste en koelbloedigste paard wordt vurig , het ongehoorzaamste en weerbarstigste volgzaam en bedwingbaar, en zelfs het oude paard vertoont zich bij dezen foltertoestel , door spanning , smart en dwang, jong, en spant nog zijne laatste id, ‚En evenwel — Zoo als MORTGEN meent — zonder te bedriegen, > 54 krachten aan, om den dwang te ontkomen en zich vriji en los te maken, hetwelk de vunervarene be- zigtiger en kooper voor jeugdige dartelheid en jeug- dige krachtsontwikkeling houdt. Genoeg, met het ophangen van den staart in de rollen verkrijgt de paardenhandelaar belangrijke voor- deelen, welker uitgebreid nut voor hem groot en zeer in het oog loopınd is, die hem door geene andere handelsvoordeelen vergoed worden „ en hij dus ook. volstrekt niet bij zijne handelspaarden verzuimen mag; slechts moeten hierbij de haren van den staart zoo veel als mogelik is verschoond worden, en derhalve kortstaarten alleen over dag en niet bij nacht in de rollen gehangen worden (*). 6.) Bil elke nadering tot een paard van eenen kooper of bezigtiger in den stal des handelaars , moet ook terstond de handelaar zelf, of diens berij« der of paardenmeester , of anders een koppelknecht bij de hand zijn, en insgelijiks het paard naderen , met de eene hand het paard bij den halster vatten , het tot uitstrekken vooruit dringen, den kop en den hals in de hoogte heffen, met de nagels van de andere hand echter het paard nadrukkelijk over de rugge- (*) Ik moet derhalve de vrijheid nemen, den waardigen en door mij zeer geachten recensent der eerste uitgave van dit werk insgelijks tegen te spreken, wanneer hij in zijne beoordeeling beweert, dat de paardenhandelaars de kort- 'staarten slechts bij nacht, maar niet over dag in de rollen deden hangen, hetwelk echter uit aangevoerde gronden vol- strekt niet het geval is; in tegendeel laten zij allen des nachts uit de rol en hangen ze vroeg weder op, wanneer zij anders gelooven ‚dat de paarden „bij hunne slechte staartdraging en den gebrekkigen bouw van het kruis, dit handelsvoordeel. noodig hebhen, zoo als recensent van alle paardenhande-. laren vernemen en in hunne stallen zien kan. G. V, TENNECKER. 55 graat strijken, of ook bloot slechts de nagels in de huid drukken, hetwelk ten gevolge zal heb- ben, dat de rug zich geheel regt, het kruis zich verheveen en nog meer uitgestrekt vertoont , hetwelk den geheelen vorm van het paard zoo fraai en bevallig doet voorkomen. Ja, dit indrukken der nagels op de ruggegraat der paarden is een kunst- greep der paarden- verfraaijingskunst, die in de gevolgen meer verrigt en voordeeliger is, dan men zoude verwachten , waardoor zelfs de paar- den met de meest ingevallene of sterkst afloopende ruggen, voor oogenblikken „ tot paarden met rug- gen zoo volkomen regt, als men zulks maar kan verlangen, gemaakt worden. „Het paard heeft een’ rug als een liniaal’”” heet het dan, terwijl het toch eigenlijk niets dan een’ waren zwijnerug heeft, u I nr x, Rue: 2 DE VOORNAAMSTE VOORDEELEN BI] DE VOORSTELLING DER PAARDEN OP DE MONSTERPLAATS. Nog meer dan in den stal zijn deze handelsvoor- deelen op de monsterplaats aan te wenden, als de eigenlijke plaats, waar de voor- of tentoonstel- ling, de procfnemingen en beoordeelingen der paar- den geschieden, en waar ontegenzeggelijk het veld is, waarop de handelaar zijne bekwaamheid in de paarden-verfraaijingskunst kan toonen, en de koo- per zich in acht nemen moet, om niet door hem mislid en om den tuin geleid te worden. De wezenlijkste voordeelen, om de paarden op de mon- sterplaats goed voor te stellen, bestaan voorname- lijk in de volgende : 56 . 1.) De monsterplaats zelve moet eenen zach- ten, maar toch niet te zandigen grond hebben, daar de paarden des handelaars schier alle onbe- slagen ziin en zoo als boven is gezegd, tot hunne goede voorstelling geene ijzers onder zmo- gen hebben , derhalve reeds deswege,, ook met de gezondste beenen en hoeven, op steenen en stra- ten beschroomd en gedwongen loopen zouden. Indien onder deze paarden zich echter een be- vond, dat door eene werkelijke kreupelheid aan dij, been of hoef geteisterd is, dan zoude immers dit gebrek op eenen harden grond of op straatstee- nen zoo veel te meer uitkomen, zoo veel te duide- lijker in het oog vallen, terwijl zulks onder de sporen of onder de zweep op zachten grond zich toch nog wel laat verbergen. Al te veel zand is echter voor de voorstelling der paarden in zoo ver nadeelig, als dat het hen vermoeit, en hunne bewegingen ophoudt en verzwaart ; bloote klei- en leemgrond is echter bij nat weder te giad, glibberig en morsig, en bij droog weder te hard, waarom een mengsel van zand en klei, of, wat nog beter is, van zaagmeel of van kaf van de looijers het best tot de monsterplaats geschikt is. 2.) De monsterplaats moet met ecnen witten muur voorzien zijn, aan welken men de paarden bij hunne eerste voorstelling aan de hand kan plaatsen , waar zij alsdan zich voordoen als een donker schilderstuk op een’ lichten grond, terwijl hun- ne omtrekken beter in het oog vallen, waar- door de geheele vorm, de gestalte en de kleur meer uitkomen. Ook laat zich door het plaatsen aan den muur de eene of de andere zijde beter verbergen, welker feilen of gebreken bij eene vrije tentoonstelling ter- stond in het oog zouden vallen, waarom dan ook de geslepene en verstandige paardenhandelaar zijne paarden niet alleen in de lengte aan den muur 57 plaatst, maar sommige ook zoo, dat zij met de koppen naar denzelven toegekeerd staan, wanneer zich aan het voorste deel en voornamelijk aan de beenen een gebrek bevindt, hetwelk men door de aanleuning aan den muur zoekt te verbergen, b. v. bokspooten, bevende knien , smalle horst, gebrek- kige houding, overbeenen,, gallen, enz. Een ervaren paardenkooper zal derhalve altijd her te onderzoeken paard telkens van den muur af in het vrije laten plaatsen, als wanneer het op gezigts misleiding steunende bedrog vervalt, en men vrij van alle zijden om het paard heen loopen en het aan alle kanten bezien en onderzoeken kan. 3.) De plaats, waarop het paard het eerst aan den bezigtiger in staat van rust ten toon gesteld wordt, moet zoodanig ingerigt zijn, dat het paard op dezelve van voren hoog en van achteren laag staat, waardoor die voordeelen bij zijne voorstel- ling ontstaan , waarvan reeds in het vorenstaande, over de inrigting der handelsstallen, gesproken werd, nl. dat het paard een beter aanzien bekomt, grooter , dikker van hals, meer uitgezet, vleeziger, langer en uitgestrekter zich voordoet ,„ dan het wer- kelijk is, en waardoor de bokspooten, de spitse en bevende knien, de uitstekende en de regte ko- ten, het overhoevige en meer andere gebreken be- dekt worden. Een paard van voren lager dan van achteren te plaatsen is het middel, om zelfs het schoonste paard ongunstig voor te stellen. 4.) Het paard zich laten nitstrekken is een han- delsvoordeel , hetwelk de zas/le van het paard lan- ger, behagelijker, den rug regter maakt, en wan- neer. nog daarbij de kop en de hals in de hoogte ge- tigt worden, zoo wint ook daardoor het geheele voorkomen „ de geheele vorm van het paard , terwijl ook bovendien nog dezelfde gebreken op eene nog meer voordeelige en betere wijze verborgen worden, welke hier voor genoemd zijn, voornamelijk wanneer 58 het hoog plaatsen van het paard met deszelfs voor- ste gedeelte, en het uitstrekken laten niet overdreven worden , waardoor niet alleen de goede voorstel- ling van bet paard, maar ook zijne gezondheid, door verwrikking in het dijbeen of in de wervelen van de ruggegraat „ benadeeld zoude kunnen worden. Moses AARon „ paardenhandelaar te L., heeft des- wege als toevallig een’ hoop leem voor de deur van zijnen stal, waarop hij zijne bokspootige paarden plaatst. 5.) Kop en hais met de vuist omhoog brengen , terwijl het van achteren met de zweep aan de hand en de stang of het gebit gedreven wordt, is een middel, waardoor zijn hals langer, zijn voorkömen schooner en het geheele paard grooter schijnt, dan het werkelijk is. Derhalve is dit handelsvoordeel voornamelijk bij zulke paarden aan te wenden, welke klein en van eene ineengedrongene zaille zijn, een’ korten, dikken hals, een lomp en vooruitge- drongen voorstel, te magere of te vleezige bee- nen of lenden, een’ grooten, zwaren kop, te hooge schoft, te hoog gebouwd achterstel , enz. hebben ; terwijl men daarentegen te lange, dunne en smalle ‚halzen niet zoo veel in de hoogte rig- ten, maar meer te buigen pogen moet, waardoor de fout van hunnen langen geitehals nog het best eenigermate verborgen en bedekt wordt. Hetzelfde moet bij dezen Jligehaamsbouw geschieden , wan- ner men een zoodanig paard met een ander, dat een’ korten, dikken hals heeft, b. v. wagen- paarden, bijeen plaatst, en terwijl de kop en de hals van hei eene omhoog gerigt moeten worden, moeten deze beide deelen bij het andere gebogen en in eene hier bij passende of met het ander paard in eene evenredige houding gebragt worden. 6.) Bij elke tentoonstelling op de monsterplaats , en zelfs reeds bij iedere uitneming uit den stal moet het paard vooraf gepeperd zijn; want de pe- 59 er is de ware geest, het ware ieven van den paardenhandel ; zii maakt uit oude jonge , uit luije vurige, uit domme behendige, wit weerbarstige volg- zame, uit onbewegelijke bewegelijke, wit lompe vlugge paarden , en verandert zelfs den vorm, de taille en de beweging, met den woord, den gehee- len aard van het paard op eene schier onbegrijpelijke en in het oog loopende wijze. Vooral echter bevor dert zij het dragen van den staart, OP welke hoe- danigheid zoo zeer wordt gelet, en wordt derhalve het beste middel, om aan het paard eene hoogere waarde te geven, en het spoedig aan den man te brengen. Geen paard mag derhalve ongepeperd uit den stal des paardenhandelaars gaan, zoodra het een kortstaart en juist niet een nationaal Engelsch is , ’twelk bovendien den staart draagt, en zelfs ook bij deze of andere paar- denrassen ,„ die reeds wegens hunnen ligchaamsbouw , hunne kracht en hun temperament den staart dragen , mag evenwel de peper niet ontbreken; want men verlangt immers heden ten dage niet alleen, dat de paarden den staart dragen, maar dien, gelijk den kop en den hals, in den besten vorm omhoog dragen , en men kan in dit vereischte niet ver genoeg gaan. Bij gevolg moet dan elk paard , vöör dat het den stal des handelaars verlaat , met eenige peperkorrels of beter nog met een peperballetje, van gestampte of gemalen peper bereid, voorzien zijn ,„ welke korrels of welk balletje de koppelknecht , op zakkenrollers of goochelaars manier, behendig en ongemerkt het dier in den aars stopt, waarmede het zoiler en de ap- pretuur van het paard als ware het voleindigd wordt. Dit geschiedt meestal bij het te zamenrapen en afne- men der dekken; de man heeft de peper gekaauwd, strjjkt zich over den mond, drukt het gekaauwde aan den vinger, en terwijl hij ‘met het afnemen van het dekkleed bezig is, steekt hij den bespo- gen’ vinger in den aars van het paard. 40 : ni prikkel, dien de peper dan in den gevoeligen mastdarm veroorzaakt,, brengt te weeg , dat het naauw- ste paard met de achterbeenen wijd van elkander gaat, het meest afgesleten kruis in eene regte lijn ver- andert,, het traagste paard een vurig, het lompste en onbehouwenste ligt en vlug, een weerspannig een gehoorzaam, een zwak een sterk schijnend , en zelfs een dom en ziekelijk „ voor vogenblikken,, een opmerkzaam en gezond paard wordt. - Wie derhalve de werking van de peper als prikkelende steekpil niet kent, blijfft ook bij al zijne kennis van paarden, die hij mag bezitten, evenwel on- kundig en onervaren in den paardenhandel, en ziet eene menigte valsche of tijdelijike voor echte en natuurliike of blijvende hoedanigheden aan, welke echter geene andere, dan door de peper kunstmatig aangebragte eigenschappen zijn. Dit voor- dee] wordt echter, door het hierop volgende herhaal- de mesten van het paard, niet alleen spoedig we- der verwijderd, maar ook door het beven met den staart verraden; er moet derhalve altijd weder op nieuw gepeperd worden , waardoor somwijlen zelfs ontsteking in den mastdarm ontstaat. 7.) Geen paard mag op de monsterplaats zonder het gebruik van de zweep voorgesteld worden, hetzij dat het slechts voorgeleid, voorgereden, of voor den wagen geprobeerd wordt; zonder aansporing met de zweep blijft het bij dit alles in elk opzigt achterlijk, wil niet op het gebit bijten, rekt en leunt zich in de teugels, is uit natuurlijke nei- ging, om zijne krachten terug te houden, in alle bewegingen traag, lomp en onbehendig, toont weinig kracht, dikwijls grooten weerzin en doet zich op elke wijze en onder alle omstandigheden , als wagen-, of rijpaard en zelfs »als trekpaard, slecht voor; terwijl daarentegen door de zweep de sluimerende, terug gehoudene, of ook slechts in eenen geringen graad aanwezige kracht opgewekt, 41 het temperament aangeprikkeld,, ja zelfs veranderd, het oude paard verjongd, het trage levendig, het zware ligt, het zwakke sterk , het. weerbarstige ge- willig, het lompe net, het onaanzienlijke bevallig , en zelfs het leelijke schoon wordt. Aan het knap- pen en slaan met de zweep mag het dus op de monsterplaats niet ontbreken, en ofschoon ook de paardenhandelaar wel honderd malen tot zijnen kop- pelknecht zegt: „sla en houw mij dat paard zoo niet, laat het gaan zoo als het zelf wil,” het zwee- pen moet deze lieden reeds zoo zeer tot gewoonte en tot eene tweede natuur geworden zün, dat zij zich, zelfs tegen den wil van hunnen heer,, ja tegen hunnen eigen’ wil, daarvan niet onthouden kunnen. Het eigenlijke, ware en gepaste gebruik van de zweep op de monsterplaats bestaat niet enkel in knappen en slaan, maar voornamelijk in den aard en de wijze, om haar ongemerkt, nadrukkelijk en ten regten tijde en op de regte plaats, zoowel ten opzigte van het paard als van het terrein, aan te wenden, waardoor hier haar gebruik even zwierig als kunst- matig wordt, gelijk zulks in de rijbaan of rijschool , en bij het dresseren der paarden het geval is, waar — zoo als bekend is — het dikwijls op hem, die de zweep en lijnen of teugels houdt,, nog meer aan- komt, dan op den rijder zelven, en onder beide om» standigheden eigenlijk eene naauwkeurige kennis van het paard, van zijn temperament en van zijne behan- deling voorondersteld wordt, wanneer het in beide opzigten van dienst zal zijn. ‚De zweephouder moet met dengene, welke het paard voorleidt, voorrijdt en voor den wagen ment, in. volkomene overeenstemming handelen, de regelen en voordeelen daarbij. verstaan en dezen als ware het in de hand werken. Hij moet de regte plaats en den regten tijd weten te treffen, wanneer de zweep met nut en voordeel is aan te wenden en aan die zijde te gebruiken , bij dewelke hare aanwending het meest 42 noodig is; b, v. bij een schichtig paard aan de te- genovergestelde zijde van het voorwerp, waarvoor het bevreesd is; bij een naar den muur dringend paard aan deze zijde; bij een aan andere paarden verknocht paard van zijns gelijken af, en bij een niet vooruit willend paard van achteren en zijwaarts , alles naarmate de omstandigheden en het gedrag van het paard het noodzakelijk maken. Wie zijne paarden zonder zweep voorstelt, zal de- zelve altijd slecht tentoonstellen , en hunnen prijs en hunne waarde zeli verminderen ; terwijl daarentegen hij, die de zweep zoo juist op den regten tijd weet te gebruiken „ hunne waarde verdubbelt. 8.) Het fluiten met den mond, het trommelen in den hoed en het wuiven met den zakdoek mag op de monsterplaats even zoo min ontbreken als de zweep. Dit alles wekt het paard op, maakt het levendi- ger en vlugger, beurt zijne krachten op, verandert het loome temparement oogenschijnlijk in een vurig,, maakt de bewegingen ligt en gemakkelijk, ver- betert voor oogenblikken het dragen van den staart, verfraait den geheelen vorm van het paard , en maakt dien, terwijl dit het dier in gestadige oplettend- heid, onrust en een’ zekeren bevreesden toestand houdt,, die al zijne spieren verstaalt, los en bewe- geliik en verlevendigt zijn’ geest, zoodat zelfs menig gebrek over het hoofd gezien of minder be- merkt wordt. Derhalve vertoont en verkoopt de handelaar zijne paarden nergens beter, dan bij eene luidruchtige militaire muzijk ,„ bij het gebulder der kanonnen „ en bij het gestadig knetteren van een goed onderhouden tirailleer- of twee gelederen - vuur. De kampementen en de exercitieplaatsen zijn daarom de best geschikte monsterplaatsen voor de paardenhan- delaarsz; want buiten den zachten grond, dien men ook gewoonlijk verkiest, vervangen en verhoogen zii den verkooper ook de werking van de zweep, A5 der sporen, der peper en alle andere aanprikkelende hulpmiddelen. Zoo als ook op groote paardenwark- ten, als in Leipzig, Frankfori aan den Oder „ enz. 