title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: 5) Bij vrouwen welken, staande den zoogtijd, zwanger worden; want een zoogende vrouw wordt ligtlijk voor een miskraam overvallen, en haar melk is voor het kind schadelijk. 6) Eindelijk bij alle vrouwen welken teichte melk hebben; wanneer dezelve namelijk te dik, en noch door geneesmiddelen, noch door een goede leefregel van haar scherpte gebeterd kan worden. De verkiezing eene minne is voor het kind van groots gewicht: als men te voorzien ziet, dat een vrouw haar kind niet kan zoogen, moet men, eenige weken voor de geboorte, voor een min zorgen, welke men tot aan de verlossing der vrouw laat wachten, om dat men niet ten allen een goede minnen kan bekomen. Bij het verkiezen van een minne, moet men acht te geven, op 1) den ouderdom; 2) lichaamsgeveldheid; 3) den tijd haarer laatste verlossing; 4) de geveldheid der borsten, der tepels, en der melk zelf; 5) den staat der gezondheid, en eindelijk 6) op de gemoedsgeveldheid. 1) De oudedom — De beste minnen zijn die, welke van twintig tot dertig jaar oud zijn: de melk van te jonge, of te oude minne is of niet toereikende of niet voedende genoeg. 2) Lichaamsgeveldheid — De minnen welke een sterke, bloedrijk gevel hebben, met bruin haar, en niet te vet, of niet te mager zijn, zijn verkiezingwaardig; zwakke minnen hebben melk, die ligtlijk zuur wordt; vette en al te magere minnen hebben zelden genoeg melk. 3) De tijd der laatste verlossing — Een min moet niet voordat de zes weken na haar kraamuitzuivering, en niet langer dan drie of vier maanden na haar verlossing, worden aangenomen, om dat in het laatste geval haar melk zou worden oud wezen, en zij ook soms het zoogen niet zou kunnen uithouden. 4) De geveldheid der borsten enz. — De borsten van een goede minne, moeten middenmaatig groot, en op het gevoel zacht wezen: grote, met vast vet opgevulde borsten, geven zeer weinig melk: ook is het noodig dat beide de borsten tot het zuigen geschikt zijn. De tepels moeten niet te groot, noch te klein zijn, en vooral niet diep in de borsten liggen, om dat het kind dezelfde dan niet goed kan vatten; echter met is niet goed, als een min, welke in het begin mager was, vet wordt, dewijl men dan het kind veelal mager ziet worden. (PD) Men kan de borsten onderscheiden in melk- en vleescht-borsten; melkborsten zijn die, welken op het gevoel zacht zijn: deze borsten zijn buiten de zwangerschap klein, en plat neergezet: maar worden zulke vrouwen zwanger, als zij verloren, zetten de borsten zich langzaam uit, al zodanig dat zij van melk over en uitgeven: de vleescht-borsten, in tegenstelling meest vast, wel gevormd, zaakt voor het gevoel, en fris voor het gezicht, is de menige vist is, aan de behoorlijke afkeuring der melk, hinderlijk; die niet in staat het kind genoegzaam melk te geven; al zuigt het vele dagen, blijft het echter hongerig. Verdient hierbij in aanmerking genomen te worden, dat de tepels door het zuigen van een kind groter worden: bij een zacht wrijven moeten ze ook meer of minder stijf worden: de melkopeningen moeten niet verstoopt zijn. De melk moet men onderzoeken naar gelang van haar menigte, als ook naar gelang van haar bestanddeelen: om bij een minder veelheid der melk te speuren, moet men al haar melk op eenmaal laten uithalen, en dan zien, in hoe veel tijds de borsten zich, als te vooren, aanvullen: doch jonge gezonde vrouwen, en die voor het eerst zogen, ontvangen dagelijks meer melk, wanneer zij goed eten en drinken hebben. Als de benodigde hoeveelheid der melk noch te dun, noch te dik, noch te scherp is, dan bezit zij de beste bestanddeelen. Dit neemt men waar door den reuk, den kleur, en door den smaak der melk: goede gezonde melk moet aangenaam zoet smaken, en geen reuk hebben: haar kleur moet wit zijn: geheel blauwe melk is te dun, en de geelde kleur is een teken van te veel vettigheid, of dat de melk oud en bedorven is. De dikte en duncte der melk kent men door de volgende proeven: men laat eenige druppels melk op de nagel van de vinger, of op den rand van een glas vallen: als nu de melk, wanneer men de vinger of het glas zachtjes omkeert, onbeweeglijk daarop zitten blijft, dan is zij te dik en te vet; vloeit zij daarentegen terstond af, dan is zij te dun, en niet voldoende voedzaam; maar zij is goed, als ze op de nagel staan blijft, zolang men de vinger recht houdt, en als zij langzaam afvloeit, wanneer de vinger scheef gehouden wordt. Naar de verschillende zelfstandigheid der melk, moet men de kinderen ook een verschillende levenswijze voorschrijven; geschikt naamelijk naar de mate het kind dezelfde noodig heeft; want niet voor iedere kind is dezelfde melk even goed. Kinder is dezelfde melk, even voor- of na de geboorte. De basis van gezondheid — Al heeft een Min de beste borsten en melk, moet men haar echter niet aanmoedigen, wanneer men aan haar een voorgaande, ofte huidige ziekte ontdekt: vooral moet men onderzoeken, of zij de witte vloed heeft, en of zeker litteken, of eenig ander teken van venusziekte, als grote wratten, lieschbuiken, en dergelijken aanstaan vinden zijn: men moet bij allen, welken de Min kennen, vragen of zij ook iets van een haar aanhangende ziekte weten; zoo ook brengt het ongedierte op 't hoofd en aan de schaamheid, een Min met reden in een vertrouwen; even als het onaangenaam riekken uit de mond en de keel, 't welk veelal een korbutische of veneuse gezondheid aanwijst: bijzonderlijk als de tanden bedorven zijn, welken men derhalve voornaamelijk eerst moet onderzoeken. Het gemoedsgevoel — De zwaarmoedigen, toornigen, tot den drank genegen, luië, flaaperige, en alle verliefde Minnemoeders, zijn volstrekt geen kinderen; men wordt het gemoedsgevoel best gewaar, door een onderzoek naar haar wijze van leven. Dezen en zijn de noodzaakelijke eigenschappen, welken een Min moet bezitten, zal zij geschikt zijn om aan het grote oogmerk te voldoen. Het gebeurt soms dat men een Min, welke het kind reeds zoogt, om gewichtige oorzaaken moet laten gaan, en een andere neemen: wij zullen enige gevallen opgeven, waarin dat verwisselen noodzakelijk is. Wanneer, staande het zoogen van het kind, de melk wezigt; in dit geval worden de minnen meestal vet. De Venusziekte is tegenwoordig onder de minnen algemeen, en men kan door die, doodsgarnde listige vrouwlieden, tegelijk bedrogen worden, wanneer zij de tijd en het uur, tot herhaling bepalen, weten: zij pleegen zichzelf te schaamdeelen, beroepen waschen; in de scheide een fluk spons te steekpen, en dan schoon linnen aan te doen: men moet derhalve, vooral de scheide, door de Vroedvrouwen laten onderzoeken en altijd een waakend oog over haar linnen houden, gelijk men ook altijd het onderzoeken onverwachts moet laten doen. Als een Min zwanger wordt: vermindert de melk, of dezelfde is voor het kind onaangenaam. Als een Min, de maandelijke zuivering heeft, en het kind, als dan lastig en niet wel wordt; maar blijft het in die tijd gezond en vrolijk, zo is het niet noodig, om gemelde reden, van Min te verwijzen. Als er een ontlading van de borsten plaats heeft. 5) Als een min door zoogen, of door een andere oorzaak, in een ziekte valt, die gevaarlijk, of langduurend wordt, in die gevallen moet men van minnemoeder moeten verwachten — wat verder haar spijzen aangaat, diezelfde moet, in de eerste dagen, zachtzijn, om dat het eerstgeboren kind, in het begin, dunne melk nodig heeft: den overige tijd moet zij gezond, aangenaam, en genoegzaam voedende spijzen gebruiken: het beste is haar zulke spijzen te laten gebruiken, als zij te voorheen gewoon was: hierom werden minnen, ten platten lande geboren, van de zachte spijzen lijkgewijs ziek; beter verdragen diezelfde grove meelfijnen. Goed water is de minnen gezond, goed bier, of wijn, met water, is dezelfde onder het middagmaal niet schadelijk, welken voorheen gewoon waren het te drinken. Lichaamsbeweging is der minne altogether nuttig; maar zodan zij daardoor verhit is, moet zij het kind niet tegelijkertijd daarop laten zuigen, om dat de verhitte melk het welbevinden nadeelig is. Door het veel zitten, wordt de melk te dik en lijmerig; daarom moet het veel zitten verminderd worden. De flap moet genoegzaam, maar niet te veel zijn; want het is, even als het veel zitten, voor de melk zeer nadeelig: men moet het kind niet bij de min in het bed laten slapen, op dat art door haar, in de flap, niet gedrukt wordt: men kauwt het wiegje voor de bedstede platen. Het laat naar bed gaan is alle zoogende vrouwen schadelijk; daarom doet men wel, als men het kind aan een bepaalden tijd van zuigen, of van drinken gewent is: de min kan dan in de overige uren genoeg slapen. Zij moet vrolijk van gemoed, en opgehelderd zijn van geest, zijn; want woede en schrik zijn voor het kind wezenlijke vergiften: is zij echter tot gramschap verlopen, of heeft zij geschrikt, "zoo is het noodig dat haar borsten uitgemolken worden, en men het kind niet laat zuigen, voor dat de gemoedsrust bij de Min hersteld is. Tegen het aflopen van den zoogtijd, dat tegen het einde van de negende maand is, moet het kind van liever langes aan zachte spijzen gewend worden, om dat men dan, na het spelen, gemakkelijker gebruik van dezelfde kan maken. Van de voeding des kinds met melk van dieren. Soms is men verplicht een kind alleenlijk met melk van dieren te voeden: menigvuldige waarnemingen hebben geleerd, dat onder de verschillende soorten van zoogdieren, de koe de beste melk tot dat einde geeft; en daar men dezelfde op alle plattelanden, en ten allen tijde gemakkelijk kan bekomen, is zij te meer verkiezeling. Wordt alzoo een kind met koemelk gevoed, zoo moet dezelfde in de eerste drie of vier weken met een derde water vermengd worden, op dat zij mager zij, en door het kind lichtelijk verteerd kan worden: men maakt de melk lauw-warm, om dat het kind aan warmte gewoon is, en de melk als dan enigzins gelijkheid heeft met de moedermelk. Men geeft het wicht deze melk in kannen, met een tuit, welke tuit bedekt is met een door-gaat lederen lapje; men kan deze kannen klein en plat laten maken, zodanig, dat zij in den boezem gedragen kunnen worden, en men daardoorin flauw houden. is, dat vocht ten alle tijde warm te houden, en te geven; des zomers laat men de melk met een weinig fikser opkoken, als wanneer zij niet langer zuur zal worden. De melk- of zoogkannetjes, moeten schoon gehouden worden, waartoe men twee of meer kannetjes in voorraad laat maken, op dat men dezelven geduurig kan afwisselen. Hoe veel van deze melk men een kind, in den tijd. van vier-en-twintig uren, geeft, tekent men op een daar- toe dienend maatje aan, op dat men zien kan, of het kind, voor zulk eenen tijd, zijn benodigde hoeveelheid heeft ontvangen: een eerstgeboren kind heeft, in vier- en-twintig uren, van een tot twee pond van dat vocht noodig; wordt het ouder, dan van drie tot vier pond, en tegen de zesde maand, vijf of zes pond: deze melk is echter zelden genoegzaam om het Kind te voeden, dewijl zij niet zoo voedend is als die der mensen; men moet derhalve nog melk met beschuit daarbij voegen: deze beschuitpap wordt op de volgende wijze bereid: in een half pond melk moet een lood beschuit, op een zacht vuur kooken, en omgeroerd worden; zij moet zolang kooken, tot er een Korst rondom de pot zit: aldus genoeg gekookt zijnde, moet het papje echter zoo dun zijn dat het rondom de lepel afloopt — het gerecht, waar in de pap gekookt wordt, moet altijd schoon gehouden worden, en zoo dikwijks men het kind dit voedsel zal toedienen, moet men hetzelfde vers bereiden, dewijl de bewaarde en opgewarmde pap voor het lichtje te zwaar om te verteeren is. Het zoogenaamd mondtopfel, uit suikerbrood bestaande, is niet alleenlijk gevaarlijk voor het kind, om dat het er liste een stuk afknaagt, hetzelfde nederzuigt, en door deze weg, als men daar niet op let, zichzelf verstikt; maar ook, om dat, door de suiker, te veel zuur in de eerste weken komt, welke het kind zeer schadelijk kan zijn. Als de geboorte voor het einde der negende maand geschiedt, worden de kinderen, als ook de zelve geboorte, vroegtijdig genoemd. Verder. Eigenlijk is de zevende, achtste, en de helft der negende maand, de tijd der geboorte: een vrucht voor de zevende maand ter wereld gekomen, wordt een miskram. genoemd: men heeft waargenomen, dat de vroegtijdige geboorten meest op het einde der zevende maand voorkomen. Dezelfde oorzaak van zulk een geboorte kunnen ook, wanneer zij, in een minderen graad, in de baarmoeder plaats hebben, of als zij eerst na de zesde maand de baarmoeder overvallen, tot een vroegtijdige verlossing aanleiding geven. Daar nu soms kinderen, uit geheime inzichten, der wereld, of den kwaad-denkenden vader, voor vroegst geborenen, opgebracht worden, moet een Vroedmeester, bijzonderlijk in gevallen van openbare rechtspleging, met groote bedachtzaamheid, en na het nauwkeurigste onderzoek, over het eerstgeboren kind voorzedeelen. De grootte van een vroegst, maar dood ter wereld gekomen kind, is niet altijd gelijk aan den tijd der zwangerheid, maar aan dien tijd, op welken de vrucht in de baarmoeder gebleven is: levende vroegst geboren kinderen, zijn altijd kleiner, dan ten gevolge geboren: de vroegst geborenen ontbreken meestal, even als bij de ontijdigen, de nagels op de vingers: de eerstgemelde flappen aanhoudend door, en moeten tot het gebruik van voedsel opgewekt worden; zij zijn veelal te zwak om de melk uit de borsten der moeder te trekken, en hebben, tot op twee maanden na de geboorte, naar mijn inzicht, een nauwlijks hoorbare luik, dewijl hunne longen nog te zwak zijn, om zich behoorlijk uit te zetten, en lucht te trekken: om dezelfde reden halen zij ook bijzonder luchtloos adem. De voorzichtigheid, of een vroegst geboren Kind in het leven zal blijven, wordt door een ervaren Vroedmeester niet opgemaakt uit de sterke ledemaaten, maar alleen uit het gemakkelijke ademhalen des kinds. Daar de vroegtijdige verlossingen meestal met pijnlijke gebeurtenissen vergezeld gaan, moet men bij het lezen van zulk een verlossing, als ook bij onregelmatige geboorten, de aandacht daarop gevestigd houden. Voor het overige is de toestand van omstandigheden, bij de vroegtijdige geboorten, even als die bij de tijdelijke geboorten; zij gaat namelijk langzaam voor, en de moederkloot volgt zelden aanstonds op de geboorte: ’t is noodig te weten dat men in de zevende of achtste maand beter met de hand in de baarmoeder kan komen, om, als het noodig zoude zijn, een tegennatuurlijk liggend kind te keeren, ’t welk bij ontijdige geboorten wel eens geval kan wezen. Als een zwangere vrouw voor de Zevende maand der zwangerheid verloren heeft, heeft zij een ontijdige geboorte, ’t welk men abortus, of misdragend noemt; maar valt de geboorte voor na de zevende, en voor het einde van de negende maand der zwangerheid, zo is dezelve een vroegtijdige geboorte. Meestal neemt men deze miskramen waar, in de derde of vierde maand, zelden in de vijfde, meestal ook ontmoet men de miskram op de dagen waarop, buiten de zwangerheid, de maandelijkse bloedontvingt. Het hebben, gelijk zulks het geval was, bij de vijf- of zes-maandskinderen, geleefd gezien; alhoewel ik niet wil loochen Anteilen gevallen mogelijk zijn — In zeker boek, aan HYPOCRATUS toegeschreven leest men: "De vijfmaandskinderen sterven zekerder, dan die in de zevende maand geboren zijn;” dan deze waarneming is valsch, en de ondervinding verklaart. “Degenereert haar omdat hoe tijdiger een kind geboren is, hoe vaker en des te zekerder kan het in leven blijven. En blijft. Zonder twijfel, dewijl het kind, door zijn lichte - kind, dat ne zwaarte, den baarmoedermond, welke op die tijd nog dik is, niet kan verdragen. GRONDBEGINSELEN - Voender, Men heeft waargenomen, dat een Zevenmaandskind in het leven kan blijven; maar die voor de zevende maand geboren worden, achtervolgen allen, dewijl hunne longen niet voldoende zijn om adem te halen. Alles wat de baarmoeder, voordat het einde der zwangerschap, een krampachtige famentrekking kan veroorzaken, kan men als een afgelegene oorzaak der ontijdige en vroegtijdige geboorte aanzien. Echter kunnen deze gelegenheidsveroorzakenden zelden, een hevige famentrekking der baarmoeder veroorzaken, Zoo er niet, behalven dat, een bijzondere voorbereiding tot dezelve in het maken van de baarmoeder tegenwoordig is. Dergelijke voorbereidende oorzaaken, bestaan in een bijzondere prikkelbaarheid, slapheid, fletsheid, verharding of gebrekzaamheid, van de baarmoeder. Wanneer een vrouw dikwijks een miskraam heeft, kan men zekerlijk tot zulk een voorbereiding befluiten, Lijkelijkerwijs als de miskramen op eenen gezette tijd komen, of in een zelfde maand voorkomen. Die miskramen, welke uit eenen bloedvloek ontstaan; en van denzelfde vergezeld gaan, komen veel meerder voor, dan welke zonder die vloek voorkomen: over het algemeen is een miskraam gevaarlijker dan een ontijdige geboorte, om dat meestal een bloedvloek voor, in, of na diezelfde aanwezig is; om dat zij langzaam voorgaan; om dat de kleine moederkoek meestal terugblijft, en om dat de kunst noch van buiten, noch van binnen, de lijderes, in dat geval, grote hulp kan toebrengen. Hoewel het kind groter is, dat is, hoe later de miskraam voorvalt, des te gevaarlijker is de bloeding ; bij de vloed, waar we nu tegenwoordig, is er geen loop meer om de misdracht voort te komen ; soms laat de bloeding een zwangere vrouw, als er geen andere oorzaken van miskramen, zonder gevolg, blijven. Dit, omdat de bedoelde voorbereiding, in haar baarmoeder, zeldzaam tegenwoordig is. VROEDKUNDE Wanneer bij zijn, zo nog, zonder een opvolgende miskraam, gelukkiglijk stuiten, maar ook volgt soms een miskraam, eenige dagen, na het ophouden van den vloed. Dit zijn de waarnemingen in deze, door mij, en door de beroemde mannen, opgetekend : de beoordeling en vereiste behandeling van dit toeval, vordert de grootste naauwkeurigheid van de Vroedkundige. De tekens van een aanstaande miskraam zijn, in de eerste twee maanden, buiten de geringe pijn der baarmoeder, maar wellicht kenbaar : een miskraam daarentegen van meer maanden, wordt gemeenlijk voorgegaan door een melk-koorts, een onverwachte opzwelling der borsten, (welke echter weder verdwijnt,) een huivering, koude der ledematen, krachtloosheid, en dergelijken. Volgens de ware weening, welke uit de lendenen naar den schoot trekt, zo neemt de miskraam haar begin : voelt men dat de baarmoedersmond zich verwijd, en zich in dezelfde een kleine vochtblaas opspant, zo is de miskraam reeds in werking, en zal ongetwijfeld voordragen. De hulp en het hoofddoel moeten, door de Vroedkundige, alleenlijk op den bloedvloed gericht worden, welke zekerlijk altijd een miskraam, van meer dan drie maanden, vergezelt. Daarom moet men hier aanvonds de behoorlijke middelen tegen den bloedvloed, naar vereischt van omstandigheden, aanwenden: bijvoorbeeld, ijzer vitriol: Lijm: devil's claw; voorzover men de amandelmelk laat drinken, een fluitketting om het lijf leggen, en hetzelfde wel aanhalen; doeken met azijn en water op het lijf leggen en de knieën een horizontale ligging geven; de lijder rust verfijn, en de misdruk aan de Natuur overlaten. Zoo bij den bloedvloed geen ware weerstand tegenwoordig zijn, wordt dezelve veelal door het gebruik der gezegde middelen gesteld, en men keert hem snel terug; maar zijn ware weerstand tegenwoordig, zoo gaat de miskraam Zekerlijk voord, en men moet dezelve, gelijk al gezegd is, geheel aan de werking der Natuur toe te vertrouwen, bijzonderlijk als de vloed bedaagt, ofwel geheel opgehouden heeft. Buitendien kan men, tot in de zesde maand toe, de hand niet in den baarmoedersmond brengen, indien men niet, met het grote gevaar, den nog zeer nauwen baarmoedermond wil verwijden; en met een paar vingers is in de baarmoeder zeer weinig uit te voeren. Echter kan men soms daarmee in denzelfde voelen, ten einde nog meer weerstand te verwekken; en zo mogelijk is men het voorkomende deel met den vinger zachtjes trekken, want hoe kleint kind nog zij, kan het in alle liggingen door den mond heen gedrukt, en derhalve ook doorgetrokken worden; bijzonderlijk als men het meer de blaas, welke het inblazen zachtjes kan aanvatten; echter moet alle geweld vermieden worden, wanneer het kind niet gereedelijk wil volgen. Dit artikel is geheel herhaald, en de tekst doorlopen, op zoek naar verbeteringen, wat dan ook. Het resultaat is een artikel dat volgens de regels van de taal, van spelling, stijl, en volgorde is gerangschikt. De vroedkundigen, aangetrokken, dus, smal, lange, raafenvleugelwijze tang, moet, in alle gevallen, met de uiterste omzichtigheid gebruikt worden; wanneer men in deze de kleine vrucht uit de baarmoeder wil uithalen; en dit uithalen is bovendien alleenlijk noodig in dat enige geval, waarin men op geen enige wijze, hoogenaamd, de bloeding kan stillen: Meestal blijft de kleine naadboorte terug; doch ook deze moet niet met geweld, maar zonderlijk als de bloeding ophoudt, dewijl men de dunne naveltreng zekerlijk zoude afheuren: het beste is, de naadboorte te laten zitten, als wanneer zij zich, voor en na, met de kraamzuivering zal ontlasten. De voorbehoedende middelen zijn, dat men de volbloedige vrouwen alle zes weken een kleine aderlating doet, en de vrouwen, welken van een zwak lichaamsgevoel zijn, alzoo ook een zwakke baarmoeder hebben, versterkende middelen toediend. Vrouwen, welken eenmaal aan den misvorming geleden hebben, zijn deze meermaals onderhevig: ik heb, evenals de beroemde werkworm ZIMMERMAN, waargenomen, dat de elkander opvolgende en met een bloedvloei vergezelde miskramen niet te genezen zijn, wanneer de moederszorg van herhaling van het misbruik der melk, koffie, en van den bijvoorraad uit te houden, door een en ander te vermijden, en verder door het gebruiken van de koortsbast met de Lindner kamille, heb ik enige vrouwen gelukkige moeders, van tijdige kinderen, zich worden. Van overtijdige geboorte. Aan heeft de Natuur verbaande gemaakt, zowel bij mensen als bij dieren, een bepaald geboortetijd geldt, is het echter door onwederstaandbare en aller-nauwkeurigste waarneemingen bewezen, dat de natuurlijke tijd, door, voor ons nog onbekende, oorzaken, tot in de tiende, ja zelfs in de elfde maand, en daarboven, verlengd kan worden: dat de zwangerheid echter ook dien tijd nog te boven zoude kunnen gaan, schijnt met de waarheid niet over te komen. Men heeft waargenomen, dat zulke te laat geboren kinderen, na de zesde of zevende maand, en voor de geboorte, uitdrukkelijke tekens van beweging hebben gegeven, en ook tekens van een veel grotere volkomenheid van lichaam, dan zij gewoonlijk met zich ter wereld gebracht hebben: in 't algemeen waren zij sterker van natuur, en hadden ook hardere beenderen: bij enigen was de fontanel reeds vol gewassen, het hoofdhaar was lang, en gekleurd, de stam sterker, de ogen, en het aangezicht levenswerker, en velemen hadden ook tanden in de mond, die reeds ontbloot van het tandvleesch waren; maar gelijk soms de late geboorte, alhoewel de ziekte natuurlijk zal, voor vroegtijdig wordt opgegeven, ter einde de gevolgen van een te vroeg gevierde liefde voor de wereld te verbergen, zo verklaarlen dikwijls listige weduwen, welke na den dood haar man baar hebben, het geboren kind voor overtijdig, op dat zij dit kind nog op de rekening van haar overleden man kunnen stellen — Een Verloskundige, welke dergelijke gevallen in rechtsplegingen worden opgedragen, moet daarom den tijd, toen de vrouw het eerste gevoel van Zwangerschap gehad heeft, en de wijze van dat gevoel zelf, als ook het lichaamsgevoel van het kind, met de grootste nauwkeurigheid onderzoeken. Wat nu de hulp bij een overtijdige geboorte aanvangt, deze moet ingemaakt worden overeenkomstig de grootte en de gedaante van het kind: de overtijdige geboorte kan, evenals de natuurlijke, dat is tijdige geboorte, licht, zwaar, of tegennatuurlijk zijn. Wegens de levenslange zwangerschap, dat is een zwangerschap, welke het hele leven door duurt, leese men, over de ziekten der vrouwen. De geboorte van een dood kind. De hoofd-geboorte van een dood kind, gaat in 't geheel langzaamer voor, en is ook moeilijker, dan de geboorte van een levendig kind. Ik versta hierbij, wanneer de zelfde omstandigheden bij de moeder, en de zelfde grootte bij het kind plaats heeft, als bij een levendig kind: ook als het dood kind een natuurlijke ligging met het hoofd heeft; want als men een dood kind, door keering, uit de baarmoeder moet brengen, zóó is de geboorte gelijk aan die van een levendig kind; en de hoofd-geboorte van een klein dood kind, zal zekerlijk lichter zijn, dan de hoofd-geboorte van een groot levendig kind. Zelden wordt een dood kind, staande den geheelen tijd der zwangerschap, teruggehouden: het hoofd is derhalve kleiner, dan het hoofd van een tijdig geboren kind: dit mag wel de oorzaak zijn, waarom men niet zelden de geboorte van een dood kind zo ligt als die van een levendig kind daarftel. Als een kind eenige weken voor de geboorte stervet, en dus een gelijk groot hoofd heeft, als een levendig kind van dezelfde tijd, is de hoofd-geboorte altijd zwaarder, en van langer duur. Men heeft waargenomen, dat het hoofd van een dode kind zich niet meer in een punt vormt, als het door de baarmoedermond en door de ingang van het bekken wordt geperst, even als het hoofd van een levendig kind; en dit is de oorzaak, dat over het geheel, de natuurlijke hoofd-geboorte van een dode kind langzaam en zwaarder is. Er zijn dringende redenen, om een dode kind door zijn eigen tekenen van een levend te onderscheiden, dewijl veeltijds, in het eerste geval, zoo wel het hoofd, als de borst, in een zware verlosking, van hunne inhoudende delen ontlast moeten worden. Een kind kan in de zwangerheid, of ook ten tijde der verlosking, sterven. De tekens van een dode kind in de zwangerheid zijn de volgende: 1) Als de vrouw de beweeglijkheid des kinds gevoeld heeft, doch dezelfde nu niet meer gevoelt: eenige gevoelen de beweeglijkheid des kinds van dag tot dag minder; andereren gevoelden in de baarmoeder, een zeer stille beweging des kinds, en daarop bewoog het zich niet meer; deze stille beweging scheen een stijfachtige beweging van de stervende vrucht geweest te zijn. 2) Wanneer het kind zich, des morgens vroeg, niet meer bewoog, als men een koud hand op het lichaam des moeders, om het navel, legt. 3) De buik wordt niet meer grooter, maar valt meer samen. 4) De navel, die te gelijk met de buik uitgezette was, verkrijgt weer een kuil weer. 5) Wanneer de vrouw zich fijngevoelig van de eenste zijde, op de andere kant, zal zij een zwaar lichaam in haar gevoelen, welke naar die zijde valt, waarop de vrouw zich keert. 6) Soms voelt de vrouw een koude in de baarmoeder. 7) Onder een koortsachtige rilling, zwellen haar borsten op, doch worden echter spoedig weer flap, en laat een waterachtige melk uit de tepels uitvloeien. Dit zijn de tekens van een doode vrucht, tand de zwangerheid, welke door de Schrijvers aangetekend is. Wanneer nu alle deze tekens samen komen, en men daarbij nog weet, dat er een oorzaak van de dood des kinds vooraf gegaan is, zoo kan men die dood nog zekerder vermoeden. De overige tekens van den dood eens kinds zijn, als: 5. 108 GRONDBEGINSELEN pen Een vrouw loodkleurig is, en rondom de ogen blauw wordt, diep adem haalt, hartkloppingen heeft, uit de mond riekt, hoofdpijn en oorpijnen heeft, bedwelmd wordt, dikwijks moederkrampen gevoelt, en aan slapende koortsen onderworpen is. De vrucht, als dezelfde dood, kan niet zo fijngevoelig in verrotting overgaan, als zij geen gemeenschap met de buitenlucht kan hebben; maar zodra de vliezen der vrucht gebroken zijn, zodra zij in enige dagen tot bederf overgaat, en nu ontstaan de gezegde toevallen: brengt men de vrucht niet spoedig naar buiten, zodat veroorzaakt zij een ontsteking der baarmoeder, welke vroeger versterwing derzelfde, en den dood der moeder ten wege kan brengen. Meest echter veroorzaakt de doode kinderen eenen miskraam of vroegtijdige geboorte, om dat het bloed niet meer van de moeder tot het kind, en uit het kind overgaat; hierdoor verzamelt het zich in de baarmoeder, welke door de menigte van bloedsbloed, een lekking aangevallen wordt. Intusfchen zijn er voorbeelden, dat doode kinderen langer tijd in de baarmoeder zijn gebleven, in welke zin - xerhard, en als ’t ware versteend worden. Nu volgt de waarneming, der tekens, of een kind zeer dood in den baarmoedermond is ingezakt, of wel nog leevend, maar eerst naderhand, onder de geboorte, in het baken, hoe zeer nog vastzittend, gestorven is. Als voor en na uit de schaamte, na dat het water gebroken is, een stinkend, rottig, wankleurig vocht loeit, welk vocht men alleenlijk door de ondervinding, van andere stinkende zaken, leert onderscheiden: men ziet dat dat vocht, wel onderscheiden van het meconium: dit is dikker, stinkt niet, en is groen van kleur. Als de opperhuid zich loslaat, of aan de onderzoekende hand hangen blijft, hoewel moet hier de rottige stinkende lucht bij tegenwoordig zijn. Nog het hoofd des kinds, noch een ander deel in den baarmoedermond voorkomend, zwelt op, al zit het nog zo vast. Men kan het voorkomend hoofd voelen, en men bevindt dat het zich niet puntig opdoet: maar als men de bekkenbeenderen over elkaar schuift, hoort men een bijzonder geluid van die beenderen, en voelt men een bijzondere beweging, als of het bekkeneel ledig was: soms laten die beenderen zich met de hand, zeer ver, over elkaar drukken. END 5) De fontanel is ook nog niet dicht gedrukt, door overdenk schuiven der beenderen; en men voelt in haar ook geen kloppen; het zekerste is, dat men op de zijde des aangezichts voelt, of de slapvleugels van de aderen zich niet meer bewegen. 6) Maar heeft het kind een ligging, dat men den navelstreng kan voelen, en deze werklijk nog vlaat, zoo is zulks een teken, dat het kind nog leeft; doch in tegengestelde, is 't geen zeker teken dat het kind dood is, als de navelstreng niet meer klopt; dewijl ik eens een levend, alhoewel een zwak kind, door het keeren ter wereld gebracht heb, welks uithangende navelstreng nog in de baarmoeder, noch buiten dezelfde klopte. Komt het aangezicht voor, zoo kan men onderzoeken of de tong zich beweegt, als men een vinger in de mond steekt. Komt de borst voor, zoo voelt men of het hart zich beweegt. Komt de buik voor, zoo komt ook meestal de navelstreng voor, welken men dan voelen kan. Komt een ledemaat voor, zo toont de pols, en de opzwelling der deelen, of het kind leeft, dan wel dood is. Met alle deze tekens, zoo wel als uit het lichaam, namelijk, een reuk naar die van eenen rottend cadaver gelijkende, als ook uit het geel-groene vocht, hetwelk zich niet uit de baarmoeder ontlast, heb ik met zekerheid, zonder mij te bedriegen, de dood van het kind opgemaakt; alhoewel ik toegeef, dat het kind zonder het gezegde vocht, en boven beschreven reuk, dood kan wezen. Als men nu bij deze tekens de lichamelijke conditie van het kind in aanmerking neemt, ook den tijd, geduurende welke het in deze verkeerde houding; in het bekken, geplaatst is, als men daar bij de oorzaken waarneemt, welke ten opzichte van de moeder, den dood van het kind kunnen veroorzaaken; zo heeft men een bijstand, om het leven of den dood van het kind te kunnen opmaken. Vervolgens moeten wij nu ook de tekens bepalen, welken aanwijzen dat het kind leeft, en in den ingang van het bekken geperst is; doch naderhand, onder de geboorte, nog in het bekken zijnde, is gestorven. In de geboorte van een levend kind, worden de bekkenbeenderen in de fontanel, in die vorgen, overspannen gedrukt, dat men weldra in 't geheel de fontanel niet meer kan voelen: op de blijvend gedrukte fontanel vormt de huid van het hoofd van het kind, in den beginne een brede plooi; dit gezwel wordt groter, breder, en rond, tot een een kegelvormige gedaante verkrijgt, welke op het aanraken hard is: als dit gezwel geheel week enodematisch wordt, voor dat het zich onder de weefsel, meer tot een punt vormt, zo is dit een reden om te vermoeden dat het kind dood is. Zoo lang zich nog geen tekens van verrotting opdoen, is het bewijs wegens den dood van het kind; zeer onzeker. De overige tekens van den dood in de geboorte, leeren ons zelve niets: zij zijn, 1) Als het meconium uit de schaamteitheid ten voorschijn komt: in de geboorten, waarbij het staartbeen voorkomt, gebeurt hetzelfde meestal. 2) Men kan uit de beweging des kinds, in de geboorte, niets afleiden; want als het hoofd van een levend kind in den ingang van het bekken geperst is, zo beweegt het zich ook niet meer. Daar nu alle tekens, welke desaanvang aangetoond zijn, om te weten of een kind voor of in de geboorte gestorven is, behalve de duidelijke verrotting des kinds, en het lamsvocht, zijn toch twijfelachtig, zo is er geen beter teken dan dat der verrotting zelf. Daat een kind in de baarmoeder geen bepaalde lengte aanneemt, en met het hoofd naar onderen gekant is; valt deze stelling, die aangetoond wordt, weg. Wat betreft de hulp in de geboorte van een dood kind, hetwelk met het hoofd voorkomt, zo heeft een Vroedkundige, aan zijn zijde, niet anders te doen, dan ’t geen bij een levend kind, hetwelk met het hoofd voorkomt, zijn plicht vordert; maar, wil de geboorte, door dat het kind genoeg geworden is, niet verder voorgaan, zo tracht men met den Vroedkundigen hefboom, of met de Engelse tangen te verlossen, welke zich in reepjes, zeer gemakkelijk laten aanleggen, om dat het hoofd meestal zijn natuurlijke grootte heeft, en zich door het gassen van de hersenen, ligt tegen laten samendrukken. Geneesheeren, die voor het begin der ware weening, af- drijvende middelen, laten gebruiken, tasten altijd mis; want voor dat de geboorte begint, zijn de tekenen van een dood kind bedriegelijk, en alszo zoude men ligtlijk een levendig, in de plaats van een dood kind, voor den tijd kunnen afdrijven; ten tweeden is de werking dezezer middelen zeldzaam van een goed gevolg ; zij veroorzaken, of een sterke bloeding, of een ontdoeking van de baarmoeder : geeft men die middelen in den tijd, dat de ware weening werkzaam is, zoo worden deze te overvloedig, en gevaarlijk: men moet derhalve het lijkgericht van een dood kind zoo lang aan de Natuur overlaten, tot het, door de wee, zelf aanwijzingen van geboortetijd geeft. De oorzaaken, waardoor een kind in de baarmoeder om het leven gebracht wordt, zoeke men in mijn onder- wijs, wegens de ziekten der zwangere vrouwen. Het getal der dood geboren Kinderen, is verschillend, naar de verschillen der plaatsten: echter heeft men over het geheel waargenomen, dat onder de twintig verlossingen, altijd een dood kind geteld wordt. De geboorte van tweelingen. Als een vrouw van twee kinderen, welke ten gelijken tijde ontvangen zijn, zwanger gaat, noemt men die kinderen, tweelingen. Doch zijn de gezellen op ongelijke tijden ontvangen, zo zijn het geen tweelingen, maar het tweede kind wordt alsdan een overbevruchting genoemd: men heeft voorbeelden, dat een vrouw, drie, ja vier kinderen op eens gebaard heeft, echter is zulks zeldzaam — Ik weet niet of men wel mag aannemen, dat er ooit meer dan vijf kinderen, op eens, geboren zijn. De tekens waaruit men kan opmaken of een vrouw tweelingen draagt, zijn zeer twijfelachtig: de algemene zijn de volgende: 1) Als de buik de gewone dikte heeft boven gaat; 2) Als op dezelfde, in het midden, van boven tot beneden, een voorraad gaat liggen; 3) Als hij aan beide zijden meer opgezet is; 4) Als men de beweging des kinds, nu op de ene zijde des buiks alleen, dan weer op beide zijden tegelijk waarnemt. Als de oogen der vrouwen gezwollen zijn: Alle deze tekens, heeft men echter dikwijls bij zwangeren waargenomen, schoon zij evenwel maar een kind gebaard hebben; dikwijls heeft men dezelven ook niet waargenomen, wanneer de vrouwen echter van tweelingen geworden waren. Als een kind zeer groot, waterzuchtig, of wanngewichtig is, of wanneer er zeer veel vloeistof, of valsche water in het hol der baarmoeder geplaatst is; of dat er een buikwaterzucht tegenwoordig is, zo bewijst de grote buik niet dat er een tweeling voorhanden is. De buik kan ook in de midden, en in manier als boven een gaathebben en aan beide zijden verheven zijn, wanneer op de ene zijde der baarmoederholligheid de moederkoek of een mola geplaatst is: in dit geval toont de langgerekte gaat en de zijdelingsche verhevenheden des buiks almede niet dat er tweelingen geboren staan te worden: het kind kan ook dwars liggen, en kan zich met de handen aan de ene, en met de voeten op de andere zijde bewegen — hieruit zien wij derhalve dat ieder van de vijf bovenbeschreven tekens, van de tegenwoordigheid van een tweeling, op zichzelf, zeer onzeker is, ja dat dezelven, schoon ook alle tegenwoordig zijn, nog geen zekerheid hebben. Het beste is, dat men niet noodzakelijk weet, of er ook een tweeling voorhanden is; houdt men zich ondertussen verzekerd, zoo moet men het echter alle zwangere vrouw niet zeggen: want het is alle vrouw niet aangenaam meer dan een kind te zullen dragen. De geboorte van twee kinderen, kan, of natuurlijk, of tegengesteld, of vermengd zijn. Zelden komt het een kind na het andere, met het hoofd in de geboorte; meestal heb ik het eerste kind, met het hoofd, en het tweede met de voeten, zien voorkomen, soms komt het eerste natuurlijk, dat is, met het hoofd, of met de voeten, terwijl het andere een tegen-natuurlijke liefgening heeft; wanneer derhalve het eerste kind natuurlijk gekomen, en buiten de moeder is, kan men zeker zeggen, of er nog een kind zal volgen, ja, dan neen. De volgende tekenen zijn er van, dat nog een kind in de baarmoeder aanwezig is: 1) Als de geboorte eenige weken vroeger dan het eind der zwangerheid voorvalt; 2) Als de buik op de helft der draagdood valt, en daarbij zo hard blijft, dat men een tweede kind kan voelen; want een verlamde baarmoeder is op het gevoel zacht; 3) Het eerste geboren kind is meestal kleiner, dan een kind van negen maanden; 4) Als men den een bevoelt, bevindt men dat er nog een water aangroeit, waarin men het volledige deel des tweede kinds kan voelen; 5) De buitenwaarts hangende navelfles van het eerste kind, bloedt, zoo hij niet afgebonden wordt, vaak voordat; 6) Eindelijk krijgt de reeds verloste vrouw weer, na kort dan lang na de geboorte, nieuwe en sterke weeën. Weet men nu, dat er nog een kind zal volgen, zo moet men den navelfreun van het eerstkomende kind aanvängst afzinden. Komt het tweede kind nu met het hoofd, of met de voeten voor, laat men het aan de natuur over, maar komt het met de voeten voor, of komen er, na de gegevene hoorsterkingen, uit opium bevattende, geen lange weeën, om dat de vrouw door den eerste arbeid vermoeid is, zo brengt men de hand in de baarmoeder, breekt de vliezen, en brengt men het tweede kind, met de voeten, naar buiten. Omdat de teeldeelen en de baarmoedermond, door het eerste kind verwijd zijn, en omdat tweelingenkinderen kleiner zijn, dan een kind alleen, zo kan men zulk een tweede kind gemakkelijker wegnemen: eindelijk brengt men eerst den moederkoek van het eerste, en vroeg daarna van het tweede kind, naar buiten. Maar zijn de twee koeken verenigd, gelijk meestal het geval is, zo kan men hen van wegens derzelfvers grootte, niet ligtelijk, door aan den navelfreun te trekken, naar buiten brengen; des moet men de hand in de baarmoeder brengen, den eenen koek bij de rand houden. In dit geval is het afbinden van den uithangende navelfreun een stuk, om dat de baarmoeder zich niet rondom het tweede kind kan wenden, en derhalve laat de moederkoek met zoolang hij van het eerste kind ligt, van het tweede kind vandaan. bleven; doch door een behoorende onderzoek is er een kinderen, en men bevindt het ook zeer zelden. VARNO DE DR. KUREN TDESE: (207 vatten, en denzelfde op die wijze naar buiten brengen, gelijk hiervoor reeds gezegd is; of men laat hem, ’t welk nog beter is, aan de Natuur alleen Over. VOOR het overige bezorgt men, zoo wel moeder als kind, in manier als boven. Bij een tegengestelde geboorte van tweelingen, zijn vele Verloskundigen bevreesd, dat, als het eerste kind bij de voeten gehaald moet worden, zij mogelijk van ‘jeder kind den voet vasthebben, en alzoo gevaar lopen van beide kinderen tegelijk in het bekkenhol te trekken; doch deze vrees is ijdel: de Verloskundigen hebben bewezen dat bij tweelingen, altijd, ieder kind zijn eigen lamsvlies, en zijn eigen water heeft; alleenlijk is het vaatvlies aan beiden gemeen; hieruit volgt dat men niet ligtelijk van ieder kind een voet kan vatten; en al ware het lamsvlies van alle twee tegelijk gebroken, zodat gaat men tog met de hand langs de binnenzijde van de voet en het been, ’t welk men uitgehaald heeft, tot aan de uitwendige teeldeelen van het kind, en aldaar kan men ligtelijk en met zekerheid deze voet onderscheiden, van die van het andere kind. Bij de vermengde geboorte van tweelingen, wanneer namelijk een kind natuurlijk, en het andere tegengesteld ligt, laat men het eerste over aan de Natuur, maar het tweede wordt door een keering verlost. Van de familieregroeide tweelingen-geboorten zullen wij op een andere plaats spreken. De werkbewegde geboorte. De overbevruchting is een tweede bevruchting van een Teedse Zwangere vrouw; alzoo dat enige maanden na de verlossing van een tijdige vrucht nog een ander voldragen kind wordt geboren. 