title: Historie van het verbond en de smeekschriften der Nederlandsche edelen, ter verkrijginge van vrijheid in den godsdienst en burgerstaat, in de jaaren 1565-1567 / 3. (1795). - 558 S
creator: Water, Jona W. te
text: an We. Naauwlijks valt ’er twijfel aan, of de Bondgenoor van wire was dezelfde, die, fe lert de komite van Alva, ten Lande uit- Gebannen guweken was, en door h.m gebannen werdt \f), als fchuldig aan de 'misdaad H:ult van gefchonden oppermogendh:id Dit von- HM nis fchrikte hem niet af, om, in den jaare Orsijee 1570 en’ volzende, door’ briefwisfelinge met den Prinfe van Oranje, bedacht te blij- ven op ’s Lands verlosfinge (g). ' Minder zeker is ’t, tot welk’ geflachı hij behoor! de, en, of hier bedoeld worde Gerrit Spie- rinck van Wel, die, gelijk mij door den Heerc van der Cragt bericht is, in ’t jaar 2 van „den Prinfe van Oranje cenige Den _ mor- ie. zichop deze aanteekeningen beroept, en ’er een icherp grafichrift op Jan van Ligne, "Graave var Aremberg ,„ door Tjerk Walles in sunn er Nederduitsch opgelteid,:uit ontleent, - (f) van METEREN II! boek, bl. 49. (&) van METEREN II bock, DI. 59, wear = genoend wordt de Zlsere van Weis. SECHKIFTEN DER EDELEN. 375 morgen lands in ’t land van Heusden ge- kocht heeft, dan, of men te denken hebbe' aan iemand uit het geflacht Helle , dus geheten naar cene heerlijkheid van dien naam in Noordbeve'and (h), en waar toe behonrde Nikoluas van Welle, gerrouwd met Margareta van Cats, wier afltamme- lingen den toenaam van Cats bij dien vau Welle gevoegd hebben, en van welken pok eenıgen als Manrichalken van Mont- foort in ’t Sticht van, Utrecht gemeld worden (i). Indien deze Bondgenoot uif dat geilacht van Welle herkamftig was, Aa za] (h) SMALLEGANGE Chron, van Zeeland, bl. 756; die,in de verklanuge der Zeeuwfche Wapen- kaart, her geflacht van Welle ook onder den ou- den Zeeuwfchen Adel telt, Alcn vindt echter nie-' mand daar uit vermeld ouder de Zeeuwfche Ede- len in de Zestiende eeuwe, veel min bij den aa vang der Ned:rlandiche beroerten en ten tiyde van * Bundgenvvtfchap. Jonker JaROB VAN GRIJPS- KERKE, in zijn onwaardecıbaar MS. Graalichap, va Zeeland, XI hoofdft. , vermeldt ouder de delen, die echter op de lijst, uit de Abıdje te iddelburg gekomen , niet bekend ftıan, ook Volle van Cats, doch allen, die hij noemt, zijn in Holland geweest, fchoon ui Zeeland oor- ipronglijk, en hij beroept zich op van der Houva en van Gowsboeven. Men vergelijke het Hoog- adelijk Zeeland, door mijnen Wader uitgegeven, (i) van LEEUWEN Bat, ill bl. 591, 922. 376 VERBOND EN SMEEK- zal men, echter, hem lıever onder de Hol» la diche of Urtrechtfche teekenaars van ’t verbond der lidelen moeten teilen, dan hem voor den eenigen Zeeuwfchen onder- teckenaar van dat verbond houden (k). ... Wer- De Bondgenoot WERDENBURG zou mij, @eiöurge denkelijk , onbekend g:bleven zijn, zoo niet twee kundige yrıenden (1) mij mer hunne aanteekeningen voorgelicht hadden. In Gelderland bloeide , ten dezen tijde, cen geflicht Werdenburg, fomtijds ook Werr- denburg (m) genoemd, zijnde cen tak af- komftig.uip dat van de Cock (*). Yol. | Bene De (k) Vergelijk het I Stuk, bladz. ı90, (1) De Heeren van Spaen van Hardenflein en van der Cragbi. ERBE (m) Nen zou dns ook op dezen Bondgennnt konnen toepsslen, wat ik, hier boven bladz. 393, 364 , oıntrent Wsardenborg aanteekende. di (*) Het gefßlachtregister ,„ berustende onder den Hleere yar Spuen yan Ihrdenflein, begint met "Gerhard de Cock, Heere tot Werdenburg, Hien en Necrijnen, in de Gelder: fche gcefchiedenisfen des jaars 1317 bekend, en gerrouwdl inct Elifaber van Cuijck van Roxtel. Behalven ändere kin- ders, hecft hij nagelaten Johan de Cock yan Werdenburg , Rieder, Erf-lofmeester van Gelderland ,' dieter vrouwe nam Arncs von Buren. Deze was de bet-over-oudgrout- vader van Derk, in den text gemeld. Ziine nakomelingen nocmden zich yan Werdenburg, met achterlatinge van der omden flamnaanı de Cock. Zijn zoon, Sweder yan Werden Bwr;, R.dder, Heer van Oplieaiert, zat ten jaare 1377 in . ‘ i . a N Br 2 4 . ge SCHRIFTEN DER EDELEN. 37% gens hunne aanwijzinge, zal hier b:doeld worden, of, Derk van Werdenburg, in ’t jaar ıggz Raad des Prinfen van Oranje en R ntmeester ter Lee, of, zijn zoon Adaın van Werdenburg , Hopman en Gouverncup van Wachtendonk. De eerite gisfing heeft groote waarichijnlijkbeid, indien Derk , vol- Bens ’t geflachtregiscer, niet voor den jaa; re 1577 overleden is. Dan, was hij, ger ur Aa Ik de Ridderfchap van Gelderland, eu kreeg ter vrouwe ccne dochter nit den Huize van Polanen; bij welke bij won Derk van Wersdenburg, beichreven in de Gelierfche Ridver- fchap, van wien PONTANUS Op ’t jaar 1419 fpreckt, en die in echt nam Alcid van Drongelen. Uit deze oudeıs is ge- boren Sweder yan Werdenburg, die, nevens anderen, we- gens ’t volbrengen der bevelen van Hertozge Arnoud, ig den jaarc 1444, te Nijmegen zcvangen geze: werdt, zelijk die zelfde Schrijver aanteckent, en die bij Henrika vl Be» gtrix van Vianen tot Rijfenburg verwekte Derk yan IV er- deuburg, Vader van Derk, in den text genicld. Derk, Swe. 6 zoon, trouwde op zijn daodbed met cene bijzit, wel. er geflachtnaam onbcekend is. Derk, de zoon, naın ter vrouwe Ilabelle van Diemen, en lier na Adam ya Werden- urg, die eerst trouwde met Elifabet van der Voordt, na- ‚ erhand in 1604 met Anna var Rencsfe, dochter van Adri- ann von Renesfe , Heere van Wulven en Wilp. cn van An- fra van Meerten van Abkoudc. Wit her eerite huwelijk was Derk yan Werdenburg, Kolonel, Iwiten ’sLands ovcrleden In ’t jaar 16537. — Omtrent zelijktijdig ner Adam van Wei- denburg lecfde Johan yan Werdenlurg, die oek cen na-ach- ter-kleinzoon was van Derk van Werdenburg en Aleid vaı Prongelen, doch wiens overgreotvader was ae van Wer- denb:ir#, Heer’ Yan Gänfoifen eu Enfpijk Hi] was gtırouwad :et Anna Mom. De kwartieren vinde ik dus epgegeven; Verdenburg, Erp, Zuijlen, Tuijl, Haeften, Dronkhorst, Scherpenzcel, Beest van Renoijen; Mom, Cock van Del- jviinen, Polf, Bockhorn, Bocüberg , Meckeren „ Lalveren,, Hemert. —- Behalven de gemelde, zijn mij noch de vol- rende «llientien voorgekoimen, Zallend, Egmond, Schenck, Pieck, Weerde, Psuw, Ifendoorn „ Zuilen van Nijevelu tot Hocfluken , van der Iorst, Lanluroon, Ravefchot, Ber- Eiciu, Haamftede, Appeltern, E 378 VERBOND EN SMEEK- ljk ik elders vinde,, juist twintig jaaren vrog- er geitorven, zoo fpreekt het van zeifs, dat de laacfte gisfing den vuorrang verdient. W.Wils, Wie w. wıLTs geweest zij, is mij nier bekend; en ik durve geen gebruik maken yan verfcheiden gisfingen , die mij mede- gedecld zijn, om dat zij te veel afwijken yan dezen naam, die, op twee onderfchei- den lijsten der verbonden Edelen, eveneens opgegeven wordt. F, van FILIPS VAN WINGELEN iS mij beter be- Ringel kend in zijn beklagelijk uiteinde, dan in zijne afkomfte. Want, zoo zijn geflacht onderfcheiden was van dat de Wıngles (n), kan ik ’er niets van berichtin. Het ver; dient onze opmerkinge, dat de naam van dezen Bondgenoot, bij zijne tijdgenooren en Jatere fchrijvers, verfcheidenlijk opgegeven wordt, van Wingel, de Wingle, ook van HWingen. Na dat hij zich bij de Bondge- Geacht bij mooten gevocgd hadt, ondervondt hij, hoe. d: a veel vertrouwens Zi) in hem ftelden, ook . door (n) LE CARBENTIER Part. ll, pag. 1071, vie wien ook blijkt, Pag. 75@, dat her geflacht van de Wingles met dat van de Levin, omtrent dlezen tijd, vermaa.fchapt > Men zie noch, Quartiers Genealogiques som, I, pag. 173. SCHRIFTEN DEK EDELLN. 379 er . . . N H door hem te zenden naar de Graaven van 'Egmoad eri Mansfeld, ter bevorderinge van d= wezenlijkfte ben der Hervorınden te Valenchijn (0). Niet minder onder- Gehzat a hij den bloedgierigen haat vin Al-b5 Aa ‚ die hem’.deedt vatten en te Vilvoor- den gevangen zetten. "Toen werdt hij te- en den Graave van Hoorne | g:hoord ;p), eerlang zelf ter dcod verwezen, en te Brus: Onthoofs, [el op- 't fchavor onthalsd ( 156 FR Funif DEITZE WINGIaA (r) was in den jaare D.Wingia. 1 5 57 Schepen te Leeuwarden (5), en, ten tijde (o) vor III boek , bl. 9 karl, Iv boek, bl. 147 [ 207). (p) Proces criminels &c. tom. I, pag. 239 (q) Zie de Schrijvers, aangehaald in ’ MI. Sıuk, bl. 143, dq4. Verg. v. a3 AIJTTA pi: ad Hopperum, pag. qr3. ° kr) De voornaaın, wordt gefpeld, Deitz, Deit- ze, Doijtze, en in ’t Latijn Dionyfius, De Heer k. ’M. van Burmania wwnfilde niet, of Wingia en Winia was een en hetzeltde geflacht. Trou« wens, Fredrik van Intbiemä, zijn vrıcı! en ul genont „ went -dezen Bondgenoot Winia. Vij GARBEMA, Verhaal van Leeuwaarden bl. 464» wordt 51 geheten Doijiıze Pijngie. (s) Is die hoedanigheid ftondt hij, met den Supemreler Scerp Hana, als getulge over het 8, . . tes- 80 VERBOND EN SMELK- tijde der Nederlandfche beroerten, Geheim- fchrijver van die flad, in welke hocdanig-» heid hij die nadrukvolle en vrijheidlievende aanfpraak aan de fchurters deedt, welie ik reeds elders (t) geheel opgegeven heb. Ingedaagd Alva en zijn Raad oordeelden gronds ge- Mgedannen. nen te hebben, om hem, na zijn vertrek Houdt sich op in Onstfries- lan!. Ä uit Friesland, te dagvuarden, te bannen, zijn goed aantetasıen, en elk tegen alle ver- keer mer hem bij openbaare aanplakkinge te waarfchouwen (u). Gelukkig was ’r voor Wingia, dat hij in Oostfriesiund (Y) eene veilige fchuilplaatfe tegen Alva’s woc- de vondt, gelijk zoa veelen van zijne Land» 8% testament van Jr. Upco van Rurmaniı, Keizerlij- ken Raad. MSS. Aauteekeningen vau den Hee- se U. van Burmania. (t) In’t Il Stuk, bladz. 54 — gr. Men vindt dit treffend ftuk ook bij GABBEMA , aangeh. pl. bl. 464— 466 , die, misichien, de eigen woorden van Wingia opgeeft, terwijl ik de Latijuiche op> gave van Winfemius volyde, (u) wınsenuus db. 1] Hifor. pag. 90, 1134. Charterbvek van Friesland ill dceı, hi. 453, 737° (v) F. VAN INTHIEMA zondt zijne (Juerelg Hollandiae ad Gulielnum Comitem de Marca , ıner een L.atijusch puntdicht, in ’t jaar ı575, ad mobilem et candidum virum Diomfium Winjay Frifium Occidentalem , nunc propter Patriae pri- vilegia apud Frifies Orientales exulantem. SEURIFTEN DER EDELEN. 381 geenooten, zelfs cenigen van zijne bloedver- wanten. Onder de laatften behoörde Hes- fel van Oosthem (w), de fchoonbroeder van Wingia, als die beiden getrouwd wa- ren met duchters Yan Bocke van Burma- nia ( X. TRANCOIS WOLBOK is mij op de eigenhan- F.Wulboks dige naamlijst der Bondgenooten (y ) voor- gckomen, doeh op geen andere, en mij in zijn geflackt en bedrijf onbekend gebleven. BERNT WTEN ENG (2), Zoon van Fre- B. Wim- drik en Agnes van Renesfe van Baer, was”? uit een oud en edel geflacht in ’c Sticht van Utrecht (*), en ijverde met ftandvas- tig- _ (w) Zie hier boven bladz. 198, 199. (x) MSS. Aanteekeningen van den Heere #. PT. van Burimania; waar uit wij noch gebleken is de huwelijksverbindtenis der Wingia’s met Aiyl- va, Gölama en fuortgelijke Friefche geflachten. (y) In de Bijlaagen, biıdz. 23. (z) Dus fchrijft hijzelf zijnen naam op de oor- fpronglijke lijst der Bondgenooten, in de Bijlaa- gen, bl. 22. (*) Bcehalven ’t gene ik in gedrukte werken gevonden heb, kan ik mij, in *t bericht Omtrent dit gefacht bedie- nen van de MSS. Aanteckeningen der Heeren var Sfwer Yan Hardenflein, van der Capellen set de Marsch, var eır Craghır er ' - * SSL VERBOND EN SNEEK- tigheid voor Vaderland en Vrijheid, Wart, G:yannen, hoewel Alva een vonnis van banning: regen 17 Aug, 1568, hem a un Ivo + 1b, ' -. en Fisfer, woora! van de gedeeltelijke flamregisters, done de twee eerstgemehlon mij medegedeeld„. De naaın van dit geflacht wordt verfcheidenlijk gefpeld, Wien Eng, Uren Eng, Uijten Eng, U:ten Eng, Utten Eng, Uit den Kg, yan den E.:r, enz. Het is, zelijk de gellachten var der Haer en von da Ham, afkomitig wit den Huize van Wover- den, en ontleent ziinen naam van 't Huis den Enz, bij U» trecht gelegen yen-gefticht door een’ jongeren zoon wit het "eflacht van \Voerden „ wiens nakomelingen ,„ den onten itamnaam achtcrlartende, zich allcenlijk naar-dar Kastecl be= no. mden, Uic cene.oude Genealogie blijkt, dat met die Riddermätige his verljd.zijm geworden ( 1 ) brernd Uılt- ten Eng, Ridder „ retrrouwd met Lijsbeth van Putten , 1 349% fe onder: de Ridders..in.1375 bezegelde den Stichtfchen ‚andsbrief vatıı Bisfchop- Arend van Hoorn, MATTHAEBE de. Nobilitate, peg. 737» 799 ; (2) Klaas Uijtecu Eng, Beernds zoon, 13955 (3). Mdis Uijıten Eng, Ridder, jon- ger brocder van Klaas, 1423, die getro.iwd was-ınet Ka- tharir.a vau Limbceck „ en-in 1436 bezurchle dın verband“ brief bij Rudolf van Diepholt, Poftulsat te Lerecht, tegen Walraven van Mecurs, en van wien MATTHArUS. meldet, de Nobilite Pu 270, 319, de inre glali, pcg. 162, 4065 (4) Beerud Vijeeen Enzy: Melis zoon, 1425, wiuns vrouwe was Klazina van Hırdenbroeck , MATTHAKUS ı7 Nobils pag. 825 5 (5) Melis Uijtten, Enz, zijn zeon, 1.454, die getrouwd- was m.t Auc Grauweris, NATTHAEUS a iure gladii, PoP- 435; (6) Beernd Uijtten Eng, zijn zoon , 1466, die cerst ın echt kreeg Beatrix,van -Zuijlen van Nijevelt ; ‚daarna B.- van Culcimbarg; (7) ‚Melis Uiitten Eng „ zijn zoun uit, het twecde huwelijk, gettouwd.mcet Jannc -Taets van A- merongen; (8) Fredrik Uijtten Eng, broeders zoon van Me= lis, verlijd met den Eng in 1546, die in echt kadt-Aynes elders Anna geheren) van Rencsfc van Baer (Johans en driana van Borsfcie dochter ). Deze, als gemagtigde uit de Ridderfchap, teekende den 23 Jan. 1579 de Unie van Utrecht, Zijue zoons waren Beernd en Amclis. (9) Beernd. Uijiten Eng, in 1555 met den Eng verlijd. Deze is de Bondgenvot Bernt Wten Enz. (10) Amclis, breeder van- Deernd , getrouwd met Johanna t'Scraerts. (11) Ann Uijecen Eng, dochter van Amclis, werde in 1600 met dit Jluis verlijd, en bragt her, door haar huweljk, un Fredrik. vaı Zuijlen van Nijevelt, Here van Aartsberzen, wiuns valor, willen, mede onder de voerbonden Edelen was. x er- SCHRIFTEN DER EDELEN. 383 hem teekende, om dar hij ’t verbond der Edelen geteekend , hunne vergaderinge te $. Truijen bijgewoond, önder den Heere van Brederode gediend, en getracht hadt Vianen van buskruid re voorzien (a); kwam bij echter, bij de eerfte bekwaame gelc- genheid, naar deze Landen te rug, en Hein Voegde zich bij Adriaan van Swieren, ten Gruda ver. sckeren, tijde der inneminge van Gouda (b). Na- 1572. der- (a) Sententien van Alva, bl. 107, tıl. “(b) son VI buekz bl. 275 [378]. van MB- Teren IV boek „bl. 66. HoorT VI buek,bl.253% derband is den Eng, door koop, gekomen aan de geflach- ten van Ruijsch en Ermond van der Nijeburz ; volgens Connoisfance de la Noblesfe Utrecht, gag. 9. — Reeds om- trent ’t milden der dertiende eeuwe, was dit geflacht on- der de Riddermatige bekend. Bij van DB wATER in 'tUÜtr. Plakaatboek J deel, bl. 283, wordt, in de list der oude Ridderfchap, in Keizerlijke, Bisfchoplijke en andere brie- ven ,op 't jaar 1259 gevomden „.... Uljten Eng, Ridder. — Wijders blijkt uit de MS, Genealogie, dat Frearik, hier bo- ven N°.-8 vermeld, vier broeders hadi, Amelis, getrouwi met Wilhelma van Doomick, Zeernd, Dom-Kanonix te Utrecht, Kornelis, en Fırkob, Deken van $. Pieter en Vica- rius des Bisfchöps van Utrecht, en &&ne zuster, Engel, wel- ke in 1537 tea man kreeg Adriaan van der Boeckkorst. —— De Bondgenoot hadı twee broeders, beiden Amelis genoemd, waar van Je een gerrouwd was met Sara, natuurhike doch- tervan Reinoud van Brederode, weduwe van N. van Egmond van Mereftein, de zwesde met Jolıanna € Seraerts, en OVCI- jeden in 1530, nalatende d&nen zoon, Beernd of Bernärd, peitorven 160, en &ine dochter, Anna, boven n°. II ge- meld, en 1625 overleden, met welke de twee MSS. Genea- fogien eindigen. Noch hadt de Rondgemoot dene zuster, Odilia, welke ten man krecg Johan van Culemborg. Behalven de geinchle aanzienlijke huwelijksverbindtenisfen, ziin mij noch voorgekomen die met de geflachten Draken- Borg, Plaines, Borre van Amerongen, Mekeren, Ruijsch, Gendt, Amftel van Mijaden cu Vs van Avczaat, 394 VERROND EN SMEEK- erhand vinde ik zeen gewag varı hem ir ’s Lands gefchiedemsten; doch uit cene ou? de gellachtlijst is mij gebleken , dat hif Drtleyfd, door de Spaanfchen te Arnhem onthooft is, zonder dat de reden en ’t jaartal uirge- drukt worden. Hij volgde het voetfpoor van ziinen braaven vader, die hem over- Icefde, in de Staaten van Utrecht zat „ er’ in hunnen naam de vermaarde Unie in dert juare 1579 teekende (c). $. Wut. Hoewel "er im vroegeren tijd ook een gie“ flacht Wulp, Wulpen of Wullep fchijnt ge- weest te zijn (d), komt bet mıj echter ter? hoog- (c) ror XI boek ; bl. 300 [Sy3], XII boeky bl 25 [gsı], waar bij geuvemd wordı een Stichtsch Edelman van ouden geflachte ,„ XII bock, bl. $ı £2ı}, 87 E29, Verg. zunpf över de Unie van Urreehr, bl; 17. (d) Joost Kasper van Renesfe telde order zij» ne zestien kwartieren, van vaderlijke zijde, nok Wullep; volgens vAN LEEUWEN Bat. ill. bl. 1063, 1054. SMALLEGANGE, iu de befchrijvinge der Wapenkaart van Zeeland, nocmt van Wulpen on- der de oude Zeeuwfehe edele geflachten; doch ik hels nergens anders, iv wedrukte of ongedruk- te gedenkfchriften, Zeeland betreflende, een ge- Nacht van dien naam en onderfcheiden van dat var Reneste,„ onder de Zeeuwfche Edelen , konnen‘ öntdekken. Doch in Brabant en Vlaanderen bloei- de, in de XVIceuwe, ven gelacht van Wulpen; Zie Recueil Geudal, de Fam. orig, de P. #; Pr&- 275 SEHRIFTEN DER EDELTLN. 585 hoogften waarfchijalijk voor (e), dat met den naam van J. WULP bedoeld worde Jan van Renssfe, Heer tot /Wylp of Hulp, van Ir, den- welken Bondgenoot re voren (f) berichtt > J r gegeven is, en die ook eld:rs alleenlıjk JYulp He:r Yen - genoemd wordt (8). Deze gisfing fchijne U" te aannemelijker, om dat de naamlijsten der‘ verbonden Bdelen, die van 7. Wulp gewa- gen, zwijgen van as van Renesfe, Heere tot Wijlp, en in tegendeel op de lijsten, waar deze gemeld faat, van 7. Hulp niet Befproken wordt (h). KORNELIS VAN WIJNGAERDEN Was cen zoo X. yarı Bb | varı M’ngaers den. (Ce) De Heereun MWagenaar en van der Cragbt hebben mij in deze gisfinge, in hunne Ms>. Aanteekeningen, bevestigd. (f) Indie IN Stuk, bladz. 27015. .(g) Bi MATTHAEUS de fundat. et fatis Ece clefiarum, pag. 226. .Ch) Zie het I Stuk bladz. 254, vergeleken inet bl. 258. Bij Bor leest men, in fommige uıt- yaven, Hulpa; doch dit is, vermaedelijk, een drukfeil. voor //ulpen. Onder de Edelen, die ‘door Alva febannen zijn, worden door VAN ME- TEREN Il boek, bl. 49, opgeteld en bij «ikan- der geplaatst Renesfe, geöxecuteers Be Jirecht , en Wulp. De eerite is Gerris van Renes/e, van wien ik boven fprak bladz 246 —— 259, de twee- de is Jan van Renesfe, Heer van Wijlp, geljk Zoo aunllonds gezegd is, 356 VERBOND EN SUMEEK- van Kornelis Oem van Wijngaerden, Meess trknaap van Holland, en van Maria van Abbenbrock,, en kleinzoon van Willem Oem van Wijngaerden,, Heere in Grijsoord en van Albrantsweerd, Lid der Ridderfchap , Houtvester van Holland en Bailliu van den Haage. Dat hij een der verbonden Ede- len was, is mis gebleken' uit Alva’s vonnis tegen hem, Sonoij en Binkhorst (1), vol- gens ’t welke hij ook de vergaderingen der Bondgenooten bijwoonde,, anderen zocht te bewegen, om zich bij dezelven te voegen, en den nieuwen Godsdienst op alle moge- liike wijze begunftigde. In ’t bijzonder wordt van Wijngaerden beticht, dat hij aan’ de Nonnen van Loosduinen bij ’sHage ge- zegd zou hebben, dat men van haar kloos” ter een duivenhok maken zou, daarenbo- ven zich bij haar beroemende , dat de Pre- fident van den Raad in ’s Hage zoo verre gebragt was, dat hij zijne toeftemminge geven zou tot her ontflaan der gevangen beeldenbrek:rs. Om welke redenen hij, ge- E:sannen, dagvaard, duch niet verfchemen zijnde, ui€ 7 Mei; 15653. den Lande gebannen werdt, met verbeurd- verklaringe zijner goederen, dıe hij in Zuill- Hol (i} Sententien van Alva, bl. st, 2. SCHRIFTEN DER EDELEN. 387 Holland bezat, en hem gedeeltelijk aange- bragt waren door zijne echtgerioote, Eli- bech van Weijburch (k), of waar mede hij in den jaare ısy5 verlijd was oa den dood van zijnen halven broeder , Fılips Ocm van Wijngaerden (1), wiens moeder Beweest is Geertruid varı Honthorst. Na dat Alva en de Spaanfche dwinglandij uit d: ze Landen geweken waren, zal hij naar 2ijnz woonplaatfe, den Haage , wederge- keerd ziin. Ik twijfele geenzins, of hij was 't, die de begravenisfe van Prins Willem den 1 bijwoonde ( m): want zijn brocder van hal- ven bedde, ook Kornelis geheten, was reeds in’t jaar 1582 ongetrouwd overleden, De Bondgenoot liet geen kinders nz, doch zijn geflicht werdt door zijne ftamgenooten, var welken ik aanftonds fpreken zal, noch cen geruimen tijd voortgeplant. JAKOB OEM VAN WIJNGAERDEN, Ridder, $. O:m Heer van Wijngaerden,, was oorlpronglijk nn e uit een oud en adelijk Hollandsch geflacht, Bb 2 dar, (k) Ia de Genealogie wordt zij Alljd van Wei- burg genoemds (1) MSS. Aant. van den Heere van der Cragbis (m) »0r XVII boek, bl 57 [4351 36° VERBONB EN SMEEK dat, in de vrouwelijke afftammelingen, tof Zijreoudersgheden bloeijt (*). Hij werdt ın den jaa- rc (*) Her geflacht Obi, fomtijds Oom scheten,; en waar van dene tak zich noemde Or van Mijuguerden, was im fıolland, vooral te Dordrccht, federt de derticnde ceuwey in groor aanzien. Hl bezat, van tijd tot tijd, een aantal Hrerliijkheden, b» v., Dubbeldam, Barendrecnt, Wijngaer- ven, Raamsdonk, Groot Waspik , Schrevelduin, Grijloord, Kroonedlein, Lewenburs, Oude en Nicuwe Tonge, deLinds Papendrecht, Mageldonk , 1Jsichnonde, Albrantswcerd,, Rui)- bruck ol Rui:brock „ ’s Iiceraartsbeigen, Westkceık, Beni- huizen, Soetermeer, Segwaard, Werkendam, unz. Vec- le. wit dit gellacht ftaan bekend als Ridders cn Schildknaa- pen, werden befchreven in de Ridderfchap en Edelen van Nolland, en bekleedden de voomaaımite eerampten in den, Burgerftax en’ Krijgsdienst. In ’t jaar 1305 vinur men Ocın in de Ricdter-Orde van Holland, bij soxioes Ton. van Holland, bl. 55. In welt aanzicır dit geflacht, ceuwen lang ,‘ gewecst Zi], twunen deszelfs echtverbindtenisfen met Duijck, Van der Mark, Arkel„var der Busfen, Söudenbalch, Mer- wede, Boot, Wasfinaer, Slingelandt, Alkeınade, Rgmond va 1jsfelttcin, Cats, var der Docs, Samtdelijn, Alblas vaır der Mijlen, Beaumont, Beveren, van der Lacu, Hoijnck, Brouxelles, Dunecls van Attenrode, Duvenvoorde, var Swieten, van der Werve,.Zuwjlen van Nijevelt, Halmale , Blois van Treslorg, Boistle, U Scclaes, Haciten, Tujjt van Serooskerkey Zu:idlaud, Liere, Ram van Schulkwijk, Roest, enz. Dit älles blijjkt uit het gedrukte ftamregister, uitgegeven door Me BALEN, gchter de bufchrijviage van Durdrecht, VAN LEEUWEN, bat ill. bl. 1035 —— 1044 > VAN HOOGSTRA TEN , in ’t Woordenbock , en anderen, ver geleken met cene Ms. Genealogie, berustende onder den Heere yan Spaen yan lerdenflein. Vie gellachtregisters be- ginnen met Klaas Ocm, die omtrent 1250 m de regceringe van Dordrecht was, im loopen tor 1672. Aan ’t cinde der- zelver wordt gemeld ‚Frronij Ocm, zeou van Johamr en vaır Varbara van Stingelandt, den 27 Julij 1659 getrouwd met K. Indervelde, wier motder was Margareta Oem. H1lı) itorf den 20 Aug. 1690, zij den ı7 Jung) 1692. Derzelver afltammelingen tor hiden toe zijn ımij, uit cenc- naauwkei- rige en met de nondise bewijzen geftealde Genealogie, op- gezeven door’ den Jleere Riese vn ‚slkemade, Ilcere vaır Werkendam. Gemelde ./ntonij Oem en Katharina Inderyelde hebben. yewonnen (1) Jar, die volgi, A. (2) Meszurera z yitrouwd 1691 met Joan Baptist van der Creek, (3) Arto- ir SCHRIFTEN DER LDELEN. 589 re ıfag geboren uit Floris Oem van Wijn- gaerden, Ridder, Lid der Hollandiche Rid« Bb 3 der» ch, Lieutenant, overleden te Bergen op Zoom 1705. (4) Barbara Maria, te Gent gctrouwd met den Hecre van Aal- Stein, (53 Korzelic Wilkelmin:. (6) Maria, A. Jan Oems zoon van Antonij, geboren 1661, getwouwd 1695 met Ma- sia van der Stecn, overleden ı701, verwekte (1) Anton dierman, die volgt, B. (2) Jovennes Simon, geboren den 3) Od. 1698, geltorven den 25 Meij 1771, Licentiaat in d: Godgeleeriheid, Aartspriester van Amttelland, enz. (3) Kornelis Alerdus, Heer van Zandtelingen, geboren den 13 Maart 1701, overleden den ı2 Febr. 1777, zetrouwd den 17 Jan. 1730 met Anna Kachariva de Kies van Wisen, wel« er moeder was Asarha van der Dusfen. Zijne dochter, gatha Margareta Ocm, kreerx den 2 Aug. 1755 ten man Eduard Pieter Ram van Schalkwiik, Hecre van Weerdefleing B. Antonij Herman Oem, geboren den 19 Odt. 1696, was Jur. Utr. Doctor, Heer van Moelenbraek, en trouwde den 20 April 1723 mer Elifaberh van Kuijckhove, welker moe- der was Elcorora lloijnck van Papendrccht, Hij ftorf in 1728, en zij den 8 Febr. 1727. Zij verwckten (1) Ar» sin, geboren en overkeden 1724. (2) Elsomusa Johanne „ geboren den 22 April 1325, schlorven tc Haaslem, den 7 Maart 1742. (3) Elifabeh Akıriz Korhelie Oen, Vrouwe van Mocfenbrock en Qubaan , geboren den 9 Febr. 1727, gctrouwd den 13 Safe 1746 met Jıkob Theodoor Roest v.ın Alkemade, Schildknaap, zoon van Thesdoer Roest van Alkemade en Geercrud Dutrg- van. Haefien, en geltor- vn den 5 Julij 1767, nalatente, ander andere kinders , Theodoor Jau Ruest yaı Alkemade, Heer van Werkendam, cboren 1752, en getrouwd 1779 met Margareta Jükeba van Vasfenaer, dochter van Jakob Albert Baron van Wasfenacr, hatten Heer van Wariuond uit dar gellacht, en Jakob Ga= defchalk. Roest ya Alkemade, geboren 1764. De ecrstgc- melde ontfing, bij een’ openen bricf van Keizer Jofepl, g:zeven te Weenen .den 26 Jan. 1782, en waar var miJ- e.n affchrift vergund is, voor zich en alle zijne. langs in 't mans -oir uitgeftorven was, door den dood van haaren Oom, Kermelis Alard Oem, Heeie van Zandelinzen 5 da: zij, om die reden, een voornemen hadı, om baaren. jongften zoon, bij uiterften wille, te verplichten tot In aanncmen van den nanım en "t wapen des geflachts Ocun ; eindeliik, dar zij, om deze aamneminge van gemelden nauın en wapen bij de nakomeliugfchap meer aanziens bijtezer- ten, de K. K. bekrachtiginge daar van ten fterkfte bezcer- de. Aaın dit verzock werdt voldaan, eu de Keizer gaf vri)- heid, «dat baar zoon.en zijne aflksınmelingen den naam cu rt wapen van 't gelacht Or zouden aauncmeu cu Vvocren. SCHRIFTEN BER EDELEN. 391 was, om de ptedikatien te hooren ; hij voor- zıg zich van piftolen, om de mecnigte, iniien men haar, om die reden, geweld wilde aandoen , te verdedigen; hij drocz den rooden fluijer, het tecken en de grijze kleederen der verbonden KEdelen; zelfs ver- weerde hij zekeren Predikant tegen den Onder-Bailliu van Rhijsland, die ’c predi- ken te Waddink bij Leijden , waar zulks te voren noch nier gefchied was, verbo- den had, terwijl van Wijngaerden ver- klaarde, dat het tegen wil en dank der genen, die ’er zich tegen wilden verzet- ten, gebeuren zou, en den gemelden Bail- liu mer fchandelijke woorden yitfcholdt; de Abtdesfe van Rhijnsburg hadt hij door bedreigingen gedwongen, de deuren van haar kloaster te openen, om aldaar de Kal- vijnistifche predikatien te doen, tot w Iker bijwoninge hij ’r volk liet aproepen door briefkens, aan de ftals- ponr:en van Leij- den aangeplakt; ook puogde hij den dienst in: de kerken van Wasfenzer en Voorfcho» ven te verhinderen, en verooode tot dat ein- de de kostirs, de klokken aldaar meer ıe, luiden ; daarenboven hadt hij aan jemand, hebbende hem geholpen de beelden in de Bb 4 kera 398 VERBOND EN SMELEK- kerken te Leijden te breken, bedreigd, dat hij opgehang:n zou worden, om dat hij zich nier verder tegen de Geestelijken hadt blijven verzetten, ’twilke bem gemaklij- ker kon vergeien worden (n). Alle deze beichuldigingen, waar of valsch, waren it ’t oordeel van den Bloedraad toereikende, Gebanen, om van Wijngaerden uit de Nederlanden te bannen; doch, dat vreemd is, van ver- beurdverklaringe zijner goederen wordt in ’t gediukte vennis niets gerept, boewe! an- ders van cekiers (0) blijkt, ‘dat alle zijne goederen aangeflagen zijn „ bij voorbeeld, de Ambachtsheerlijkheid Wijngaerden, waar mede hij in den jaare ı5f4 verlijd was, oox andere bezittiingen, weikc hij teen ui den boedel van zijnen vader verkregen hadt, of die op hem gekomen waren, ’r zij door ‘c overlijden van Willem van Alkcmade, Ridder, ’c zij. in ’t jaar 1557 door dem dood van Johanna, dochter van Jan van Wijngaerden, wiens moedcr yit den Hui-, 2° (n) Sententien van Alva, bl. 48, 49. De beelöftorwerif te Leijden wordt ook elders Op Zij- ne tckeninge gelleld, bij erıens in de befchrij« winge van die Stad, bl. sza4. ae 2 a (2) MSS. Aanz, van Jen Heere vander Cragbt, SCHRIFTEN DER EDELEN, 393 ze van Duvenvoorde was. vergifenise in den jaare 1574 (p), kon zij- pe vaderlandliefde niet uirdelgen. _ Dit bleck niet alleenljjk uit zijne briefwisfelinge mer Prins Willem den I, in de bekommerlijkfte jaarcn voor ’t Gemeenebest (q), maar ook uit zijne verrichtingen, na dat hjj uit zij- Keen te ne balling(chap wedergekeerd was. Hij De z verfchcen , wegens de Ridderichap, in deze ”s Land; ecrite vriie Sraatsvergaderinge „ in hoojj. ie maan!l des jaars 1572 te Dordrecht gehou- den (r), en was, federt dien tijd, tur den jaare 1533, tegenwoordig bij de gewig- tigfte raadplegingen, over den vredehandel te 'Bieda en de opdragt der Graaflijkheid aan den Pıinfe (s). Het ftaarkundige be- Eneelond‘ Auit van. Koninginne Elizabeih, waar bij Hera outzegel, hem Engeland ontzegd werdt (u; deedt Bb5s . hem (pP) zor VII boek, bl. a9 [sı3]. (q) van NETEREN ll boek, bl. 59. (7) son Vi boek, bl. 281 [336]. (s) vor Vlil bock, bl. 9ı [ 602 ], XV boek, bl. anı [187]. Register der Refolutien van Hol- ‘and, den 25 Maart en 5 April 1583, bl, 83, 97. (T) WAGENAAR Vad, Hift, VII dec+, bl 82. 324 VEREeND EN SUEER- hem minder nadcels, dan het ongenoegen Ongenoe. der burgerije te Gouda, in welke itad hij ho on 3 in de jaaren 1574 en 1575 Gouverneur was, doch mer den dood bedreigd werd, om dat hij ’er eenig krijgsvolk binnen wil- de laten, zoo dat hij zich genoodzaakt zag, Zijne hu- Wit Gouda te vertrekken (u). — Driemaal a is hij geirouwd geweest, eerst met Hesfel Mulert, daarna mer Johanna van Zuijlen van Nijevelt , eindeijk met eene dochter van Emond van Schwartfenberg. Uir zije ne eerfte echtgenoate verwekte hij drie zoonen en twee dochteren, Karel, Lieute- nant Kolonel, overleden in F riesland, in "ı jaar 1581, Hi illem , Lieutenant Kolonel, een jaar vroeger geftorven, R..f, in een tweegevecht te Roome dooJ gebleven, Ot« Bterfi 1604» Jeline » welke, na ’t gverlijden van haaren va« der in 't jaar 1604, Yrouw yan Wijngaer- den geworden is, en ten man kreeg Karel yan den Rhijne, Ridder, Heore van Nieu- „wenhoven , Voogd van Iperen, en Maria, getrouwd met Joachim Rengers. De drie zoons van dezen Bondgenoot waren hunnen vader even min gelijk in waäaren roem, als (u) nor VITboek, bl. 10[457], VIIl bock, bl. ı21 [64F ]. SCHRIFTEN DER ENELEN. 39$ “”’ ’ # f i 2 r als in langte van levensjaaren, en (chijucn ongetrouwd gellorven te zijn. BAERTE VAN IDZAERDA (V), zoon van Ben TF Haicko Meinis bij Imck Rommarıs, uit £ kwartier der Zevenwunden „was ce der Gedeputeerde Staaten van Friesland, die, in den jaare 1572, tot °s Prinen zij- de behoorden (w). Zijn aanzien onder de Nasfaufchen was ZOO groct, dat men zich van hem bediende, om de opgerezen ge- [chillen tusfchen Schouwenburg en’ Baten- burg te beflisien, en dat hij onder d= voor- naamfte Raadsmannen des Graaven van Schouwenburg behoorde (x); die hem ook aanftelde tor Raadsheer in ’t nieuwe Raadıleer Hof van Emsland, te F raneker opgerecht ’* 4 a By 1. % \ Inland. (v) Zijn doop- en geflachtnaam heb ik op enderfcheiden wijzen gefchreven gevonden, Dar- cl, Barto, Barıbo, Baerte, Baertbe, 'dzar- day ldzarda , Idzaerda, van Idzuerda. Hier fchrijve ik den naam, gelijk ik tenzelven in ’s mans graffehrife aantrof, als mede in zijne on- derteekeniige der Utrechtfche Unie den 6 Dec. 2 en 23 Maart 1579. Bii vor XI! bock, bl. 8ı [21] en bl. 87 [30], ftaat, verkeerde- ljk, 3. Pberda en G. Idzaerda. Verg. BOXDK over ae Unie van Utrecht, bl. 19. : (w) J. cAaroLus /ib. I, pag. 25. (x) J carcıus Ab. II, pag. ın2, 107. Bevordert de Unie var Utrecht. Perza zich tegen Rennenberg. Sterft, 1603. S960 VERBOND EN SMEFK- (y). In deze zelfde waardigheid werdt hij, in ’t jaar 1578, herftild (z); holp. de Unie van Utrecht alzins bevorderen, en onderteckende dezelve in naam der Fri FR zen (a); en, ten blijke, dat hij der goe- de zaak volftandiglijk getrouw bleef, kant- te hij zich zonder fchroom tegen de ver« radelijke pogingen des Graaven van Ren- nenberg (b). Met alle recht, derhalven, wordt hij geroemd als een der eeriten, die ’t Spaanfche juk afgeworpen en de gtond: flagen der Vrijheid in Friesland gelegd had- den (ce). Hij overleedt in hoogen ouder- dom ; (y) zor VI bock, bl. 274 [384] .Naam.«. rol der Raaden’s Hofs van Friesiand, bl. 23, (2) wınsemius Chronijk XVIll bock, bl. 622, 624. (a) zor XII bock, bh 8ı E2ı}, 87[ 30]. WINSEMIUS aang, pl. bl. 629, 632. (b) wınsemuus aang. pl. bl. 652. (c) In ’t graffchrift, hem ter eere gepjaatst in, de kerke van Ter Idzert, in de nabijheid var, welk dorp hij woonde op Idzaerda in de Gric= tenjje van West - Stellingwerf. Dit graflehrift, nevens andere bijzundırheden , ınij dosr den Heere £. M. van Burmania medegedeeld , is van dezen inhoud: Nobilifimus et Amplifimus J@us Dr. Vaerte ab Idzaerda, Frifiorum Sena- sor, ex primis, qui, excufo Aifpanorum iuge, lie SCHRIFTEN DER EDELEN. 397 dom ; nalatende; uit zijn huwelijk met Mag- dalena Rommarts (d), denen zoon, Meint- je, in ’t jaar ı600 geworden Grietman van West - Stellingwerf, getrouwd met His Harinxma, en te Leeuwarden in den jaa* re 1618 overleden, en drie dochters, vari welke Imck ten mia hadt Joannes van den Sande, die zijnen fchoonvader als Raads- Heer in ’t Hof van Friesland opvolgde, en Tin’je in echt kreeg Hesfel Bootsma, eerst Grieıman varı Idaarderadeel , naderhand Ont- fanger Generaal der lasten en middelen ten oorloge gefchikt. JAKOB VAN IJLPENDAM (€); geboren te P.Ifi. Heem- ferdam, Frifiae liberiatis fundamenta iecere, pofquam per mortem quicquid mortale erat , defler im» mortalitatis, Jubens volensque cum Deo volente exuss anno 1603 die ıq mail, bora prima diei, detatis [wae 75, boc monumentum iure optimd ffbi in koc templo ab beredibus poni meruit. _(d) Zij was te voren getrouwd met Jakob Franszen, en overleedt den y Meij 1584. (e) Op de vorfpronglijke lijste der Bondge- nonten fehrijft hıj zeif zunen naaın Jaecques de Ifipendam. Ve meesten, door /agenaar ouk magevolgd, noemen hem Zpendum, en fommi- gen Zipendam. == In ’t vonnis van Alva, en el ders, worst bi} gezegd geboren te zijn te a edey Befchul- dieingen var den Bioedraad tegen hei: 209 VERBOND EN SMEEK- Heemiftede in Hollınd, was Gcheimfchrij- ver des Heeren van BrederoJe, en bıj uit- ftck ıjverig voor de belangen van ’t iiond- genoodfchap. Alva befchuldigde hem, dat hij niet alleenlijk ’c verfociljjke cn gruwc- l:jke verbond en eedgenootfchap der Ede- jen geteek vend hadt, maar dat hij ook met geloofsbiieven van Graave Lodewijk van Nasfau en des Heeren van Brederode zich vervochd hadt bij de verbonden Edelen van Friesland; en andermaal op last van Brede- ode aldaar gekomen was, om die Edelen, volgens den raad des Prinfen van Oranje, te bewegen, dat zij, ter naaste Staatsvergade- tinge, in welke hij ook zel£ mer zijnen last- brief verfcheen , zouden voorflaan en verzoe- ken ’t gebruik der Augsburgiche Geloofs- belijdenisfe. _ Om welke redenen, van IJl- Tır dd pendarn op ’t kasteel van Vilvoorden gevan- m gt „gen gezer, en door Alva veroordeeld werdt, 3 „hit: , ER om met het zwaard geftraft te worden (f)- Tır Rede, doch uit t het hiigevosgde in n Holland blijkt, dat ımen moet denken aan Aeemflede. — Om- trent zijn geflacht wete ik geen bijzonderheden „ bocwel ’t onder de adelijke fchijut behoord t= hehben ;_gelijk ik opınake, om dat Winfemius hem een’ Edelman noemt, en Bor bem den ti- tel van Jonker geeft. (f) Sintentien van Alva, bl. 7, 73» SCHRIFTEN DER EDELEW. 309 Teer ophelderinge hier van, zal ik noch het eene en andere melden. Dat hij in Fries- land ’t belang varı ’t Bondgenootfchap be- hartigde, en dat de naamlijst der ondertee- kenaaren van °t verbond, volgens bericht der Friefche Edelen aarı den Graave van A= remberg, önder hem berustte, is zeker ge- hoeg; doch dat hij, gelijk in zijn vonnis ftaar, zöu aangedrongen hebben op ’t vrije gebruik der Augsburgfche Geloofsbelijde- nis[e, en wel op raad van Oranje, lijdt ee. nige bedenkinge , indien men alle de tijds- omftandigheden van den jaare 1567 in aan- fchouw neemt. Vaster gaat het, dat Arem- berg hem tc Eceuwarden, ten huize van Sjoert Beijma, liet opligten, en, tot over- groot misnocgen der Bondgenooten , tegen 't verieende vrijgeleide , im de gevangenisfe werpen. Na dat (g) Beijma, Galama en de Batenburgen den vijand ook in handery gevallen waren, werdt hij eerst naar Harlin» gen gevoerd en kier jammerlijk gepijnigd (h), ver« (g) De Heer va» Oudendorp , in ziine MSS. Panteekeningen, heeft opgemerkt, dat zor MI boek, bl. 120 [170] en #oorr 1V boek, bl. 145, fchijneu te meenen, dat f. van IJIpendam te gelijik met de Batenburgen gevat is. Het ie . gendeet blijkt van elders, Onthoofd a SO VERBOND EN sSMEL IK Ch), vervolgens overgebragt naar Vilvoot- den ı Jen, ch kort daarta te Brusfel onthoofd (i); 1568» ‚A.b.yan ALEXANDER bastaard VAN IJSSELSTEIN IF en. was een natuurlijke zoon van Maximilian ‚Cm } Yıfeiftein. van Egmond, Gräave van Buuren en IJsiel- ftein, en krecg ter vrouwe Agnes van Hacf- te, Vrouwetot Gameren, zuster van den Bondgenoot Dirk van Haeften (k). Voas 't overige is hij mij onbekend, EHRISTOFFEL VAN IJSSELSTEIN, die Zich öp de eigenhandige Iijste noemde Swefel van Ifesfeljkein, was nier afkomilig uit her geflacht van IJstelftein (1), maar uit dat van Egmond 5; zijnde bij bastardije afge- - ftamd . (h) sor in de aang. pl., wınseMius /ib. [ Hißor. pag. 83, lib. 1 Pag. 95, en Chromijk van Friesland bl. 536, 53%, GABBEMA Verhaal vau Lieeuwaarden, bl. 493. (i) Men zie de Schrijvers, aangehzald in ’t U Stuk, bl. 143, 144. Uıt vergelijkinge varı dezelven zZiet men, dät deze Bondgenoot in d«. Antwerpfche Chronijk bl. 164 zeer verkeerdelijk genoemd wordt Jeban Expedum. (k) MS. Geflachtregister van van acften, berustenle onder den Heere van Spuen van Hurdenflein. -(}) Waar van het ftamregister by van LERU- wen bat ill. bl. 994 — 999 eu elders te vinden is. SCHRIFTEN DER EDELEN. 401 ftanad van Willem van Egmond, Heere van lJsfelftein, en daarom , even als de naastvoor- gaande Bondgenoot. naar ’t gebruik van dien tijd, alleenlijk van I)sfelftein genoemd. Indien hij, wegens de onderteekeninge van ’t ver- bond; ten Lande. uirgeweken is, bleef hij echter im verflandhoudinge met Prins Wil- lem den I (m), en behartigde ’t heil van zijn vaderland;; federt den jaare 1572 tot Zijnen dood toe, in ’tjaar 1593 voorgevallen (n).. Hoe flecht hij te bock ftondt bij de Spaan- Eugeland fchen, bleck gehoeg uit het verbod, der Eee feliche Konihgihne , om in baar Rijk te mo- ken komen (0): hoewel ik geeri vonnis van Alva tegen hem gevonden heb, Bij de Nas Gamer fäufchen, in tegendcel, hadt hij aanzien ennzur van | ER 7 eusden, vertrouwen, Hij is mij voorgekomen als yıno, en. Gouvcinehr van Heusden, Venlo en Geer- BERTEIEENe Gc tu (m) van METEREN 11 bock; bl. 59 (n) vAN:LEEUWEN bl. 950, die ook varı zijne drie zoons fpreekt, gewonnen uit Magda- lena van Alendorp, Verg. de geflachtlijsten van Alendorp en van Egmond , bij FERWERDA, 1 deel 3 fluk en II deel « ftuk, waar hi) genoemd wordt Christoffel van Egmond van IFsfelftein, en var hem aangereekend ftaat, dat hij in dienst san Koning Henrik IV van Frankrijk overlcedw fo) ı& PETIT livr. Xl, pag. 305- 402 VENLBOND EN SMEE + truidenberg , in welke laatfte ftad hij diefl post bekleedde federt den jaare 1574 (p). Als Kolon:} voerde hij bewind over zes vaan- Aanflag dels, waar mede hij zich, volgens beko+ a men’ last, naar Amfterdam begaf,. om. de- 157. zeftad den Spaaufchen te ontweldigen (q.). Onderne Ook liet hij zich, in den jaare ıyöı, door ming in Or dje van Overijstel bewegen, om een?’ aanflag 158 je tegen Goor te beproeven (r); doch welke. onderneming ongelukkiglijk aflfep. ‘Kan NIKOLAAS VAN ZANDIJK, ook Sandijck en Zandijk. Santwück of Zandwijk geheten, wordt in.'t Yommj; Vonnis van Alva, tegen hem geveld den twin- van Alya, tigiten van wijnmaand des jaars 3568, be- eine x en fchreven als voorhenen geweest zijnde Bail- gen em. liu van Voorne en den Briele, en befchul- digd, dat hij mede van ’t geral der verbon- den Edelen geweest was en hun oproerig verbond geteekend hadt; wijders, dat hij twee paarden, ten dienste des Heeren var Brederode , onderhouden hadıt ; eindelijk, dat (p) Genealogie van Alendorp. Zie hier bo- ven bladz. 347- (q) sor XI boek, bl. 313 [gıc], XIll bock, bl.-3 [921], bl. 23 1949). (r) zor XVI boek, bl. 41.[285 ). SCHRIFTEN DER EDELEN. 493. dat de beeldenbrekers van den Briele bij hem toevlugt en raad gevonden hadden (s). Ik. twijfele geenzins, of hij was dezelfde met. Claes van Zandwijk, die getrouwd was met Elifabeih van Treslong , zuster van Jasper van 'Treslong , voorhenen Bailliu van den Briele, eh vader van den bekenden Willem (t). In deze gedacht.n ben ik bevestigd door mijnen Kundigen vriend van Win (u), die mij berichtte, dat Nikolas van Zan- dijk, in de Memorialen van den ouden en hieuwen Gerechte der ftad Briele, uitdruk- kelijk zwager vah Jasper van 'Treslong ge=. hoemd wordt. Zija kuwelijk en de post, velken hij bekleedde , doen ons vermoc- Cca den, ‚(s) Senteniien van Alva, bl. 15%, 157, 158. | Dit vonnis, ook in de Memoriälen van den Brie- le te vinden, werdt in die Had den 23 Oct. 1568 openlijk afgekondigd „ volgens ’t Verlijdboek 15064— 1570. -(t) van LEEuwEN Bat. ill. bl. 1124, bij wien Klaas van Zandwijk, wel is waar, genoemd wordt Schout van Hoorn, doch *t is meer dan vermoedeliik, dat Zourn een fchrijf- of drukfeil is, en in /oorne moet veranderd worden, (u) Deze en de meeste volgende bijzonderhe= den ontleende ik uit zijne brieven, in den jaare 1777 mij uit den Briele, van welke flad Hij toen Peufionaris was; vriendlijk toegezonden. 4064 VERBOND EN SMEER*+ den, dat hij uit het aanzienlijke geflacht van Zandijk of Zandwijk (* , voortgefpro- ten was. Geduurende ’t Bailliuwichap van Jas- (*) De nam van dczen Bondzenoot wordt, in 00f- fronzlijke fkukken, verfcheidenliik geipeld. In de M=ma- rialen van den ouden en nicuwen Gerechte der ftad Briele wördt hij doorgaans som Zundiick genomd. Dus ftaat ook in de Cowtmisße van Koning Filips, van welke ik in ’t ver voiz fpreken zal. Doch ın een Memorial van 23 Seple 1561 vinde men yan Zandwijck De Secretaris der Bri’\e. Tan Gais, ndemt hem, in ’t flot der rckeninge van as Katnanne-kerke in de jaaren 1554 en 1565, eigenhan- di’, van Sanrwijck; doch de Secretaris faersvett fchrijft, me- de eisenhandiy, im de rekeninge der Maerlaudfche kerke, selloren 8 Jan. 1562, yan Santwijck, en in de rckeuinge der Kaärlsarive- kerke, gefloten 8 Aug. 1562, van Sundijch. du ca en hetzelfde vonnis van Alva leest men Sautwijck en Sumdöirie Die verfchillende opgave des naams maakt bet eenizszins twijlelachtig, of ”’er twee onderfcheiden ge- Nachten, Zenlijk en Zendwiik geheten, geweest zijn, dan ci de naam van ’t zelfde getlacht dus verfcheidenlijk gefpeld wierde, en, indie ’t cerfte waar is, tot welk geflacht de- ze Bondgenoot behoorde. In dit Gemeenebest waren, en zifn tot heden, vecle Önderfcheiden geflachten, vr Zan« diik of Saueijt genaamd. In de Wapenkaart van Zeeland, ea Jderzelver beichrijvinze door SMALLFGANGE, Wordt ce uud edel gelacht van Sindiik of Sardiike vermeld, welks wapen geen gemernfchap hecft mer dat van Borskle van Smdijk. Ook gewaagt SMALLEGANGE, in de Chronijk van Zeeland, bi. 755 en 684, van llieronijmus van Sandijk „ getrouwd mer Katharina van Haamiltede; doch deze fchijnt tot cen ander geflaclır behoord te hebben. Ik veriuocde, dat de Bondgenoot oorfpronglijk was uit het Nollandiche geflacht yar Sandwi;k, Sedert nce begin der veertiende ceu- we onder den adel bekend. Bij van mierıs, Charterb. IL decl bl. 332, vinde men, op den ı9 Maart 1336 [1327]» Diederick van Zandwic, Knape, Onder cenige andere Hol« lendiche F.delen: en op dezen zier, denkelijk, VAN LEEU- WEN, wanncer bij zezc, Bat. ill. bl. 1212, dat Diderik van Zandwijck, Schildknape, in 1526 gclecid heeft., Uit de ' J.eenregisters van den Huize van Wuasfenaer blijkt, vol- gens bekomen bericht, dat omtrent den jaure 1380 onder de mannen van Dirk vn Wasfunaer was Filips van Zand- wifk, wien zekere reldfom jaarlijks uir de tienden te Was« Sfsuaer tockwaın, ci cine morge lands, liggendc voor de wor SCHRITTEN DER EDELEN. 