title: Nieuw Maleisch-Nederlandsch woordenboek, met Arabisch karakter, naar de beste en laatste bronnen bewerkt
creator: Klinkert, Hillebrandus Cornelius, 1829-1913
text: /ftj J lobak, e. s. V. radijs; L me- raÄ, pompwortel,peen,v d.W.,opJava is dit brotolj verb. Ned. In het M^n. is lobah de naam van een groot soort van radijs, en bet. daarin ook knol en kool! In het Jav. e.s.v. lange en dikke radijs. /j^J loeboek, diepte of kom in zee, meer of rivier. Op Malaka poel, Max. en in'tMÖn. ook z=loehakj b.v. loeboek Agam, het gebied of land- schap Agam. ** <?5^ l^'^i'l^M, e.s. V. boom met eetbare rruchten. Soorten zQn; L-L asantj L-l. .badak, l,-L manis en 1,-1. sepat va» J loöwat, af keer of walging gevoelen, walgen, misselijk worden, b.v. m^ndjadi loewat hati soewaminja, zoodat het gemoedhaarsmans walgde, B.R. ook uitspuwsel van iets dat uit- gekauwd is, Prab. Dj. Zie loewah. stt»«J lota^ week, slap, zacht van iets dat stijf geweest is, zooals b.v. papier, gesteven goed, een lijk als het tot ontbinding overgaat; l. mandai, e.s.v. spruw. Zie pandai-pandai, \^yi loetoet, knie; bMoetoet en berUloet^ knielen; bMiri loeloet, op den vloer zitten met een knie om- hoog getrokken, een gemakkelijke houding, door den inlander soms aan- genomen als hij eet; Mßn. aoedoek berUgak loetoet^ zitten met een voet onder het achterste en den anderen met de knie naar boven gekeerd; mUipat loetoet^ de knie buigen; s^loe- toetj e.s.v. spei, waarbij men geld enz. op eene knie legt en het daarmede naar een gat slingert; tempoeroeng- loetoety knieschijf, Wilkinson. JSyi loetar, ook loentar, gooien, werpen ; meloetar^ iets werpen ; meloe- tarkan, met iets werpen; mMoetari, op iets werpen, bewerpen; beloetav' loetaran, elk. werpen, Sail. es-Sail.; p^loetaran, worp; sa pMoetaran-batoe djaoehnjaj een steenworp ver; pMoe- tar werptuig, werpmiddel; peloetar^ batoe^ biijde, balista; p»'t^rang, koe- koek, vallicht, dakvenster, glazen kajuitskap. In 't Mön. wordt loetar, ook voor slaan gebezigd; mMoetar- kan koedanja, zijn paard slaan, B.R. bös. p. 12. &U lotang, Chin. vuurwapen. ÄiJloetoeng^ e. s. v. slankaap; ekoer loetoeng, e.s.v. kanon, slangstuk. Mjyi lotoug, Chin.straathoer^tna« trozenhoer; zie djalang. «jjj loteng, Chin. bovenverdie- ping van een huis, zolder, vliering; hilik'loteng^ ook kamar-loteng^ boven- kamer. {JpJi lotek, Chin, e. s. v. pek, waarmede de naden van vaartuigen worden gestopt; Umbek lotek, slap als een vaatdoek, v. weefsels, papier enz. pakaianjang lotek lagiboeroek,'^iQm. bloeml. I. pag, 56, Sailoe's Salatin, jj^ loetoe; meloetoeyiemsindher' haaldelijk (b.v.met deknokkelsophet hoofd) slaan, ook in het algemeen smadelijk bejegenen, b.v. Sj. Ardan, iemand smaadheid aandoen, Sj. Abd. Moel. 49. JSyi loetl,Skr.ineengefrommeld, zooals b.v. een zakdoek, stuk papier en derg. ^ J loedj06r;mg^öed/o6r,rijgen, met een losse rijgsteek naaien, zie ook oenäjoer-, MÖn. lang en dun, ge- rekt, uitgerekt. •^ J loedjau^ e. s. v. zoutwater- visch. -^ J lodji, fr. Ned. löge, factorij van'de Compagnie versterkte neder- zetting. o^ J loetjoet,ontglipt,ontscho- ten, verdreven, weg; mHoetjoet, ont- glippen, ontschieten, uitschieten, af- glijden, b.v. een touw uit de band, of banden en boeien van banden of voeten; zie ook lotjot. \:uj>^y3 lotjot, =loetjoety ook los- « gelaten van de opperhuid door bran- ^0,i 941 den of schrammen, lo8raken,uitvallen. iMAfik. J loetjas, = loentjas, MSf^J lotjeng,ook/o«<jm^,Chin. bei, klok ; m^nggojang — en menggon- tjang lotjeng, de klok luiden, de bei luiden, bellen; orang jang mendjaga lotjeng, iemand die op de bei past, die open moet doen als er gebeld wordt, b.v. maka orang jang mendjaga lotjeng itoe pon p^rgi Iah memanggil Saif Dzoelizdn, Hik. S. Dz. UÄÄ. J loetjoep, in iets dringen van iets puntigg, v.d.W. rQÄ.J loetjoek, knijpenvankin- deren. /^J lotjok; melotjok, iets tel- kens in- en uitgaan, b.v. wanneer men iets in een bamboezen koker stampt, enz. ; pelotjok^ zuigerstang v. een stoommachine. (SiS*. J loetjjik, penjakit m^loe- tjik? Abd. seh. wrdb. •^ J loetjoe, grappig, kluchtig, koddig, v.d.W. Jav. idJ^loetjon^gra.^' penmaker, hofnar. ^^P lo'tjoewan, Chin. e. s.v. chineesche zijde, die men gebruikt voor broeken en baadjes. »^J loetji, Chin. e. s. v. pruim- vrucht. yj loh, Arab. schrijftafoltje, bordje, plankje; L-hatoe, lei, waarop meh schrijft; lohoe-Hmahfoedl^ ge- denktafel, waarop het lot aller dingen geschreven is en die in den vierden bemel bewaard wordt. c (> J loedang, I. sampan loedang^ e.s.v. vaartuig, H. T. zie ook lading. 942 aV II. loedangan^ e.s.v. tamboerijn, e. weinig bekend instrument. Päd. bov.l. £0 J lodong, Jay. een bamboe- zen koker. ct> J loeding, e. s. v. tP^ngglri- visch. ^öyl lodan, Jav. walvisch. 50 J loedah, speeksel; berloedah, spuwen, meloedahkan, uitgpuwen ; me- loedahij bespuwen ;pg/oec?aÄa», spuw- bak, kwispedoor. 84> J lodoh, pappig en tot verrot- ting overgaand van spijzen, vruchten enz. 5 0 J lodeh, een bijzondere wijze van groente te stoven; sajoer lodeh^ groente op die wijze bereid; melodeh, terdege door elkander werken van taaie, dikke spijzen enz. v.d.W. j^<> J lodi, = rodi = ordi, verb. Ned*.* Order. ^^loewar, buiten, uitwendig, loewar dalamnja, uit en inwendig, het buitenste en binnenste van iets; diloewar, buiten, uit,zonder,behalvc; di loewar roemah en di loewar pintoe roemahnja, buiten 'shuis; di loewar akoe, zonder mij, behalve mij; di loe- war hoetang^ behalven de schuld ;c?/ loewar djandji^ niet in het contract begrepen ; kaloewar, naar buiten, naar buiten gaan, uitgaan, er afgaan, b.v. darah jang di toeboehnja tiada holih kaloewar, het bloed aan zijn lichaam kon er niet af, Fac. 57. ook als Zelfst. nw. b.v. k^loewarnja masoek, in- en uitgaan; m^ng ^loewar kan, naar bui- ten doen gaan, er uit doen gaan, er uit doen, er uithalen, voor den dag halen, te voorschijn brengeri, uitge- ven, afleiden van een woord, M. R.; mPjigaloewarkantjakap^zichmÜaten, Hik. Abd. 109; m^ngaloewarkan pe- ngetakoeannja^ ze brachten voort wat ze konden, B. R. h^9.\ meng aloewar - kan p^rkataän latn, het ovor e. ande- ren boeg gooien, over wat anders beginnen te praten, H.Abd. 222; tn^- ng aloewar kan aaripada warits sekalt- kalt, geheel onterven, Atoer Satija en H. Riau I. p. r.; meng aloewar iy uittrekken tot, uitgaan tot; menga- loewar i moesoeh, tot den vijand uit- trekken; orang mSngaloewari kita^ men trekt tot ons uit, Pr. Dj. Mhasa loewar y straattaal ; Ä;^/oew?araw, wat er buiten is of ligt; orang keloewaran, ook 0. loewar an^ personen die er buiten zijn, er niet toe behooren, vreemden, ook voorlieden van geen adellijke af- komst, de paria's ofoutcasts ;p^rÄ:ara jang kHoewaran, zaken die er buiten liggen, er vreemd aan zijn. c^\«J loeroet, L meloeroet^ knij- pen afstrijken, afstroopen met de ge- sloten band of vingers, b.v.eennatten doek, de uier van een koeenz.; loe- roetan, hoekannja tamparan, het was afstroopen en geenszins doodslaan (v. de muggen) PÖl. Abd. Mön. = loeroeh, IL de fijt, een verzwering aan de vingers ; ook keloeroetan, M. v-j>J lorot, afzakken, afdalen, afglijden, naar beneden komen, b.v. van een zeil, een kieed en derg. ook dalen in rang. Jav. lorod. id. i^syj lorod, Jav. zie het voor- gaande wrd. \j»*)yi loeroes,recht,zonderbocht of kroraming, van lange voorwerpen, e. weg enz. ongeveinsd yan gemoed; p^rkataän loeroeSy oprechte woordeo, onbewimpeld spreken ; loeroes soem- pitan, ZOO recht als een blaasroer ; hati jang loeroes^ een oprecht ge- moed; p^loeroes, spoorscheen , het hooge gedeelte van een spoorstaaf; meloeroeskan^ rechtmaken ; memper- loeroeskan, berechten van eene zaak. c^ J loeroeng, I. weg, straat, gangjSteeg door eenbewoondeplaats of in debebouwdekomdergemeente; m^loeroengkan ^ den weg banen of aanwijzen tot iets, Mans. Sj. Goemp.; m^loeroengkan anakkoe masoekmara- ka, dat baant voor mijn zoon den weg naar de hei, Sj. Har. loeroeng-ajar^ watergoot, M. II. niet als zonde geweten wor- den, van een verkeerde handeling, uit onkunde gedaan,geduld worden; vruchteloos, weinig goeds belovend; misgeloopen, Wilkinson. ^^ J lorong, wat betreft, aan- gaande, betreffende. Mön. f^^ J lorong-lorong, palen, pij- lers, d. B. o\«-J loeroep; soesoep-loeroepj hals-over-kop (loopen), Wilkinson. iju J lorek, Jav. loerik, fijn ge- streept, ook gespikkeld, b.v. v. lijn- waad, vederdos, huid enz. Volgens v.d.W. fijne slangelijnen. Zie boerik. •j J loero© ; meloeroe^ op iemaud toeschieten, hem bespringen, b.v. van een hond; ook van voorvechters, Sj. Madli. f.;^ 943 »^ J loerah, L groef in den kant van een plank, waarin de kant of raessing van een andere plank sluit; nauwe bergkloof=/^m6aÄ; L-hidoengy gootje tusschen neus en lippen, Wil- kinson; MÖn. vallei, dal, laaggelegen land. II. naar boven gekeerd vlak van iets, z=loemahj Jav.; s^loerah tanah Djawa, het geheele eiland Java; s^- loerah toehoehj het geheele lichaam. NB. v.d.W. en Max. hebben s^loerahy daarentegen Marsd., Keasd., K.v.Eys.,^ Crawf. en F a,y, s ^loero eh ^ wat ook door mij is gehoord en in twee HSS. aan- getroffen, daarentegen 5^/o^raÄ Prab.. Dj. Zie loeroeh II. IIL Jav.hoofdjOpperhoofd; L-kam^ pong, kamponghoofd; L-desa^ dorps- hoofd. Zie k^pala en p^nghoeloe. 5%^J lorah^ katrol,takel,blok,Sw. ook bij d. 1. Cr. 5^J loeroeh, I. afvallen op zijn tijd, b.v. van bladeren, haar, vruchten,. vederen en derg. in tegenoverstelling met goegoer, afvallen voör zijn tijd;, vorder uitvallen, ontvallen, wijken, ook neerhangen van een kleed, b.v. birkampoeh loeroeh^ een neerhangen- de of vallende sjaal of huif; b^loe- roeh'loeroehan^ afvallen van velen raet verscheidenheid, Pr. Dj.; ajdm m^loeroeh, een kip die ruit. II. s^Ioeroeh = seloerah, geheel,. b.v. s^loeroeh n^g^ri, het geheele land; sUoeroeh toehoehj het geheele lichaam, zie loerah II. f»^ J loreh-loreh, e. s.v. blan^ ketsel, v.d.W. Zie boreh. 944 ü^y ^\J loeri, z=z noerij zie ald. ^J loesa, overmorgeriydender- den dag, de dag van overmorgen; loesanja ?Gr^/,ovoro vor morgen, dedäg na overmorgen; habis esoek datang loesa^ na morgen komt overmorgen ; esoek loesa^ te eeniger tijd, te avond of morgen, wel eens, later eens. jwwyj loewas, wijd, ruim, uitge- strekt, breed ; wijdte, breedte, uitge- strektheid, ruimte ; padang loewas juit- gestrekte vlakte; loewas perahoe, de wijdte van een raartnig] loewas mata- p^dang, de breedte van het lemmet van een zwaard, Ind. Poet. 123 ; m^- loewaskan^ verruimen, verwijden, een zaak be vorderen, ruim baan er voor maken, b.v. hanja Iah toewankoejang diha rapkan meloewaskan bitjara inty alleen op UweHoogheid hoop ik, dat zij deze zaak zal bevorderen, H,T. ; adakah loewas tidak saperti maksoed hamba itoe^ zal mijn doel bevorderd worden of niet ? id. ; loewaskan Iah kami djalan^ maak ons ruim baan, K. Moeh.; keloewasan, ruimte, vrije tijd, ledige tijd; uitgestrektheid, uitge- breidheid; Mloewasan-hati, ruim v. gemoed. ÄMijJ lOSOng, I.ook koerap'losong^ e.B.v. Witten, schubachtigen huiduit- slag over het gansche licbaam, die voortdurend afschilfert. De Maleiers beweren, dat die ziekte onkwetsbaar maakt. II. Mön. kuiltje; L-pipi, kuiltje in de wang, N. ^Lm J loseng^ beteekenis hiervan nog onbekend, zie b^ah. i*)^yi losin, verb. Ned. dozijn, ook dosin. auM/ftJ loesoeh, slap door lang- durig gebruik, van lijnwaad, papier en derg., gekreukeld, verfrommeld, gebruikt, tot een vod geworden, MÖn. versleten, verteerd, afgedragen ; sa. t^ngah loesoeh^ halfsleet. JöJ loöt, Lotb, deneef van Abra- ham. c J loewang, stil, bedaard, na een hevigen wind of langdurigen regen; p^loewang , stilte, fig, rust, stilte na veel drukte. 0«»l loepa, I. yergeten ; loepa- loepa ingat, in de war en daardoor niet weten wat raen zegt; verbijsterd zijn, zieh iets slechts heel flauw her- inneren, hoe ik mij ook bedenk, b.v. maka b^las Iah hau bataraWira Soeh ma menengar Utah ajahanda baginda itoe, karena loepa-loepa ingat maka Mndak bertitah d^mikian^BsLtsLr&W , S. kreeg medelijden bij het hooren der woorden van zljn vorstelijken Vader, want, doordat hij niet wist wat hy zeide, sprak hij zoo, Pr. Dj. II: 109; baginda nin moerka loepa- loepa itigat; patik s^kalian hilang soemangat, de Vorst hier is toornig en weet niet wat hij zegt ; ons allen ontzinkt het hart, K. T. ; m^ngantoek loepa-loepa ingat , rasanja sapMi orang jang b^rmimpiy zij waren sla- perig, hadden maar half hunbewust- zyn, gevoelden zieh als lieden die droomen; maHnang im koe Hat sa- pMi orang latah b^rkata-kata s^rta t^rtßngang-tßngang akan sap^rtiing- v::^V J^ 945 aUingat toepa, H. D. ; hai soedagar^ ^ngkau k^nal akoe iniy tidak ? Maka kata soedagaritoe : Loepa-loepa ingat^ tidak datoek, wel koopman, herken je mij of niet? Toen zeide de koopman: Hoe ik mij ook bedenk, neen, datoek! B. K. 181 ; ingat'ingaf loepa, half ver- geten ziJD, zieh flauw herinneren, B. R. bös. p. 226 r. 1 v.o.; soedah loepa katjang akan koelitnja, fig. voor iem. geheel vergeten zijn, Hik. Indra MÖng.; t^rloepa, toe valiig vergeten; main loepa, zieh houden alsof raen het vergeten heeft; loepa-loepaän, vergeetachtig;p^Zoepa, vergeetal; k^- loepaärij in het vergeetboek geraakt; ^q/aH/oß^aäWj'tismedoor'thoofdge- gaan; loepa, regeert verschill, Voor- zetsels, b.v. loepa Iah ija kapadaper- mainanj hij vergat het speelgoed, Ind. Poet.; loepa Iah akan niat, ver- geten wat men voornemens was, id. II. loepa-loepa, vischlijm, zwem- blaas der visschen, diegedroogd'een iokkernij is voor Chineezen. o^J loepat, e.s.v. eetbaar zout- water-schelpdier, van welks schelp knoopen worden vervaardigd. v:>JJ loopoet^ ontkomen, ont- ßnappen, ontglippen, vrijkomen, ont- gaan ; doenia loepoet daripada g^ng- gaman, de wereld ontsnapt aan de gesloten hand, flg. uitdr. voor ster- ven; hilang dari mafa^ loepoet dari hatij uit het oog, uit het hart; m^loe- poetkan, doen ontkomen, bevrjjden, verlossen uit een gevaar enz. ty^J lopis; het Ned. loopjes? l).v. djanglah moedaMrmoeloetmanis, k^sana Mmari m^mhoewat «uiuaJ^, Sj. Ind. Kösna. Jav. een versnape- rlng van kleefrijst aan schijfjes met geraspte kokosnoot en stroop. (^5 J lopak, I. kuil, waarin het water is blijven staan, plas. II. kindsch, onnoozel, suf. III. lopahlopaky gevlochten koker- tje tot herging van tabak of betel- pruimen. IV. lopak'lapik^ gebrekkiguitspre- ken van de letters, zooals b.v. tande- looze lieden doen. {^ji lopik ; sampan-lopik, e.s.v. klein, platbodemd roeivaartuig. a^J loefOeh;m^loepoeh,heukeii, platslaan van bamboe, dood neerslaan, b.v. een os ; p^loepoeh, platgeslagen bamboe ; zie poepoeh. J J loepi, plecht van een klein vaartuig. Zie lopik, \J^yi loewak,I.distrikt,afdeeling, in de Päd. bovenl. II. m^loewak, beginnen te gebrui- ken van iets, iets aanbreken, het eers te beetje van iets nemen] bi^lomdiloewak, het is nog niet aan gebroken, men heeft er nog niets van genomen; ook == m^loetoak, Wilkinson. III. Jav. e.s.v. bunzing of das, die aast op eieren, Vogels enkoffieboonen. (Jf J loewek, uit een opening drin- gen, naar buiten komen van weeke voorwerpen; meloewek, uitdenmond spuwen met een geluid alsof men braken wil; zie loewah, \^yj loeka^ wond, gewond; Mna ^oeÄra, gewond worden, een wondkrij- gen; h parah en l. pajah^ zwaar go- 60 946 ^y wond, doodelijke wond, Oend.; l, se- dikitj licht gewond, id.; m^loekakan en meloekai, verwonden; loeka wor- den bij Hang geteld, b.v. loeka doewa Hang, twee worden, zie Hang. \^yi loka, Skr.uitgebreideplaats, afdeeling van het heelal, meest ge- bruikt in samenstellingen,zooals:/n- dera-loka, de gewesten der Indra's; sorga-loka^ de hemelsche gewesten ; ndraka-loka, heische gewesten; tjan- d^ra-loka, de maangewesten; Mranta- loka, zie bij anta. owf J loekat, er af, losgelaten v. dingen, die ergens op vastgezeten hebben, b.v. het deksel van e. boter- vaatje, de pleister van een muur en derg.; mUoekatj zoo losraken (Dr. F.). v-^ili loekoet, fijne deeltjes van graan, die bij het wannen afgezon- derd worden, fijne, gebrokenrijst,=: menir, Jav. ; m^loekoet en l^moekoet, breken v. de korrels, ook fig. breken van het hart, b.v. hatinja kUjil hagai meloekoet, Ibr. b. Ch. lit^y! lokos, kaal,afgevreten,af- geschoren, afgebrand, onbegroeid v. het hoofd, van bergen, hooge eilan- den enz.; m^lokos, kaal maken; zie ook poepoes, if'^J loekis;m^/oeÄ;*s,graveeren, insnijden, griffelen m.e.scherp gepunt voorwerp, teekenen; tMoekis, gegra- veerd, b.v. maka ada tMoekis di p^r- hiasan itoe^ en op dat versiersel was gegriffeld; loekisan^ teekening, schil- dering, griffeling, graveersel, b.v. maka b^^rapa loekisan atvan dan boe- roeng bMagai'bagai roepatija^ en vele graveerselen van figuren en vo- gels van allerlei gedaante, I. P. zie ook oekir. mSyi loekang, afgeven van verf die nog niet droog is, Sw. v^S* J loekoep^ omgekoerd, met de helle zijde naar beneden, b.v. van kommen, drinkglazen, vaartuigen, enz.; meloekoep^ zoo staan of kernen te liggen. (Dr. F.). ^^J^^Jlokik, uitermate gierig, vrekkig, inhalig. ^^yi lokan, e. s. V. eetbaar zout- en zoetwaterschelpdier, e.s.v. oester, welks schelp wel voor lamp gebruikt wordt ; lokan moetiara, pareloester,M. ySJ loeko6,Jav.ploeg;w^/ogÄ:oe, ploegen; lidah loekoe, ploegkouter, M. zie hadjak en t^nggala. TiSyi lokah, e. s. v. fuik, die men met de band in ondiep water neer- legt, fuik in een riviermond; m^lokahy met zulk een fuik visschen; ook wijd- beens loopen zoodat de kam naar voren als een fuik openstaat ; main lokah, e.s.v. tooverij met zulk een fuik, gelijkende op detafeldans, door v.d.W.inzijnwrdb.naderomschreven. {Syi loega^ peilen; batoe-loegOy peillood; tali-loega, de lijn daarvan; = doega, zie ald. äJ^J logam, ook %aw, Tarn, me- taal; zie bij hitam, v:>.LJ loeloet,I.m^/oeZoe^,dehuid met de vingers knijpend wrijven, het- zij om het vuil te verwij deren of om haar met zalf enz. in te wrijven ;^e. loeloet, iemand wiens handwerk dit is, meestal een vrouw, ook het mid- del, waarmede men inwrijft; b^rloe- loet pada sipMoeloet^ zieh door zulk een vrouw Isiien yfriJYen; m^loeloet- karij iets, b.v. verf, hars, zelf enz. op iets wrijven; p^rloeloetan, smeersel, zalf, blanketsel; zie ook oeroet. II. Jav. loeloedj veerkrachtig;ö^r- kendit loeloet^ e. veerkrachtigen buik- band dragen, Pr. Dj. JJloeloer5l.meZo(??o^r,afglijden, afsullen, door iets glijden, b.v. zachte spijs door de keel, inzwelgen, onge- kauwd inslokken. IL Jav. e.s.Y. geel smeersel, waar- mede men zieh de huid besmeert; her- loeloer^ zieh met dat smeersel insme- ren; zie horeh en loeloet I. III. ikan loeloer, aal, paling, = ikan mowa, zie I. (»mJ«J loeloes, er door komen, ruim genoeg om iets door te laten, doorgaan, toegestaan kunnen worden; sa loeloes orang^ ruimte juist genoeg voor een persoon om er door te kun- nen; loeloes kaMndak^ zijn wensch ingewilligd, zijn zin krijgen; loeloes djaroentj loeloes kdindan, waar de naald doorgaat, gaat ook de draad door, Sprw.; tiada loeloes pada hau- nja, het wilde er bij hem niet in, hij kon het niet gelooven, Hik. Bocht.; m^loeloeskan j toestaan, inwilligen, veroorlooven; m^loeloeskan p^rmin- taän^ een verzoek inwilligen; m^loe^ loeskan tjintjindaridjarinja^z^n ring van den vinger afdoen, L P.; zie het volg. wrd. iwJ J loloS; Batav. = loetjoet en »V 947 /öiE;*o^,ontglippen,ontslippen, vlot, uit- glijden uit een ring of gat, B. 4!J loeloeng; m^loeloeng, hui- lend kermen van mensehen en dieren, b.v. honden; ook balken, bulken, jammeren. kij lolong, Mön. m^lolong, zon- der kauwen doorslikken, verzweigen. ßiiy} loleng, Chin. papieren lan- taarns van allerlei vorm en kleur. ^J loeloek, L = soeloehp^loe- loek = p^njoeloeh^ zie ald. II. MÖn. modder, slijk; meloeloek, met modder bestrijken van het talud van een sawah, M^n.; ka sawahj tidak Mrloeloek^ ka ladang iidak h^ra- rangj Sprw. voor het zieh zoo ge- makkelijk mogelijk maken, Pist. laJmJ lolok; m^lolok, steelsgewijs bij iemand komen, overvallen, over- rompelen, een vijand onverhoeds in den rüg of in den flank Valien. jjyi loeloem; w^^O£j^oem,aflikken, b.v, een vinger, waaraan stroop zit. ^ J loeloen; meloeloen^geBteidig door inslikken, zooals b.v. bij het elen van maearoni of laksa, J J loeloe, I. loeloe-lala^ongGTe- geld van gedrag, v. d. W. ; onsamen- hangend (taal), warhoofdig, Wil- kinson. NB. hiervoor door mij altijd gevonden, tidak keloeloe, b.v. tingkah dan lakoe tidak kUoeloe^ de Holl. bloeml. p. 348. Zie lalar. II. m^loeloey inzwelgen, inslokken, Wilkinson. III. eig. diJ, Arab. parel. &j J loelah, roade fuik met een of meer ingangen. 948 »V «J J loeloeh) tot stof, tot poeder; loeloeh'lantaky fijn gestampt, Termor- zeld, geheel verbrijzeld; hantjoer-loc' loehf vergruisd en vermorzeld ; m^ng" hantjoer4oeloehkan, Yerbrijzelen en vermorzelen. J J loell) vlok katoen, die men bij" het spinnen in de band houdt; M^n, honten pen, om welke de onge- sponnen katoen gerold wordt ; m^loelif kneden met de banden, weeke zelf- standigbeden tusschen de platte ban- den rollen. M6n. owxJ loemat, poederfijn, in ge- dicbten ook fijn van het licbaam, Sai- loe's SaL,fraai, welgemaakt; tepoeng loemat, fijn meel, bloem van meel; obat loemaf, poeders om in teneraen; memp^rloematkan, tot poeder makeu, E. Chaib. v::^ucJ loeinoet,kroos,wier,schira- mel, mos, uitslag door vocht; h-ka- rang^ spons; b^rloemoetan, uitgesla- gen door de vochtigheid. yjoyi loejnoer;meloemoerjSmeTer\, besmeren, inz. met nat vuil, modder, bloed en derg.; berloemoer dängan, besmeerd, bezoedeld met] m^loemoer- kan, iets smoren op iets, Pol. Dj.; zie ook de beide volg. wrdn. lu^J loeinas, besmeerd, bestre- ken, b.v. met kalk, verguld en derg.; m^loemas, besmeren, bestrijken; m. d^ngan • kapoer ^ witten ; m, dtngan ^masj vergulden. ly^joj loomoes, bemorst, met vuil bedekt; toengkoe loemoes, iemand die al de vuile baantjes krijgt, al het moeielijke werk verriebt, dekastanjes uit het vuur haalt; b^rtoengkoe-loe- moesy al het werk verrichten* (jM^J loemis, geveinsd, Hik. Asm. Pati. 4« J loemang, zie g^loemang. j^^ J loemak; meloemak, in een oplossing van mest, namelijk in gier, doopen van de rijstplantjes v66r de overplanting, M8n. j^ J loewan, z= haloewan^ zieald. ^j»*^ji loenas, I, kiel van e. vaar- tuig, ook de bodem. II. Batav. geheel afbetaald, zie impes, fjt^J loenoes(?) zie bij antjaL (Oii J loenak, vleezig, (v. steen- vrnchten), Wilkinson; Mön. zacht, week, b.v. van vruchten, den grond enz. loenak'hati, zachtaardig, toegeef- lijk; mUoenakkan, iets zacht of week maken; m^loenaki, iem. tot bedaren brengen, süssen, met zachtheid be- handelen,ookm^mj)^rZoe«aÄ;Ä:aw.Yoor 't eerste heeft het MÖn. lonoL Zie de Hell. 4e dr. p. 2 1 3, tanah loenak-loenak^ weeke grond. » J loeh, zie keloeh, 8 J loewah; meloewahy met wal- ging uitspuwen; zie loewat, loewek en loja. MÖn. id. » J loöweh, zie het voorg. wrd. en loewek, jsby] loehoer, zie y^» iZJ^yl loehak, = loewak, zie ald. /JjdJ lohoky door en door be- schimmeldjzooalsb.v.zeeroudbrood, (Wilkinson: lohof) ^ J loja^ misselijk, neiging tot braf en hebbend. ^^ J loewai, I. Mloewai^ iets lang zaam doen, langzaam voortmaken, C. en S. II. MÖn. bHoetvai pantjoeng, het tijdperk, waarin bij de rijst het nieuw blad krijgen is afgeloopen. oo J loejoet; mHoejoet, neerbui- gen van takken door de zwaarte van vruchten of bloemen, zie ook Mai; ook uitpuilen? van de oogen, b.v. maboek itoe moekanja tfierah Ms^ri^ matanja loejoet maniSj p^loehnja ri- mas-rimas, Pr. Dj, ß^J lawiran^, zie bij wirang, ij J lojang,geelkooper,messing, kl okken metaal, ook e. s. v. ondiepe waschkom, van dat metaal v^ervaar- digd; Batav. groote vlakke schotel, groot presenteerblad van koper ; war- na-lojang, gele kleur. Zie gangsa. tfj J lojong; m^lojongj zachtjes in een schuine richting nederdalen, zooals een blad van een boom of een in de lacht geschoten vogel; zachtjes omvervallen of nederzijgen; Wilkin- son: waggelend loopen (dronkeman), zie lajang. i^J lojak, = bojaky zie ald. iu>1J loenjah, M6n. m^loenjah^ omwoelen van den grond door de pooten V. vee, inz. van de natte rijst- velden vöor de beploeging, z. Unnjau en lenjak' 2J Iah, verkorting van t^iah, ge- bruikt als achtervoegsel en meestal gevoegd aan het woord, waarop in den positieven zin het meest de na- druk valt; zie de grammatica. Jlai, vel, blad, enz. zie h^laU (J^ 949 ^*LJ lajaran, e. s. v. zoutwater schelpdier, ook s^lajar genoemd. Zie bij lajar. oujj \ihoet(i)liboet-b^ltoeng,het handvat van zacht hout aan den steel van een dissel, C. en S. yxxi l©bar,breed,breedte,middel- lijn, geom.; lebar tangan, ruw van band bij het gebruiken van iets; pau' djang lebar ^ lang en breed; Lebar- daoen, breedblad, titel of eigennaam des schoonvaders van den eersten Vorst der Maleiers. Hij was bestu- rend hoofd van P^lembang ; volgens de Hik. H, Toew. is Lebar-daoen, de naam v. e. eiland teP^lembang;m^« lebar kan, verbreeden, zie ook lintang. I^aJ l©bam,e.s.v.zoutwatervisch, ^juJ libai, Ibr. b. Chas. == limbai, zie ald. o^aJ Hat, taai; tanah ^m^, klei; kajoe Hai, taai hout; daging liatj taai vleesch, Ook buigzaam, lenig, m^liaU kan s^gala anggotanja, al zijn lede- maten lenig maken. M. vlioJ lioet, I. taai, lederachtig v, spijzen. II, zie bUioet» %AjJ leter, gesnater,gebabbel,ge- kakel; b^leter, snateren, kakelen, kjj- yen-^p^leter, snateraar, klappei ; m^Z«- terkan, tegen iemand snateren, b.v. soedah h^ndak tidoer^ maka dileter- kannja, als ik reeds wil slapen dan snatert zo tegen me, M-S. 'A^A^ litoep, z= lintoepy zie ald. i^^)Ui letak, I.zeer zwak vanee^ kranke of stervende^Mön. uitgeput, afgemat, krachteloos. Zie IWh* 950 (J^ sjui IL m^letakj neerliggen zonder küssen (Wilkinsön). I^JJCaJ letoek^=lentok;mMetoek' kan lehernja^ zijn nek buigen of draaien, B. K. bös. p. 23. ääaJ Utah, los van tong, Wilkin- sön. ^aJ led|ja, = haledja^ zie ald. v::A.^ki.xJ letjet, geschaafd, ge- schrynd, geschramd van dehuid;^?««- tat letjetj een blikgat van het paard- rijden, b.v. pantat hamha letjet olih B^bab naXk koeda, Indr. Bangs. v.d. Yolgens and. litja en litjoet. owJfloJ liljjoet, Keasb. = letjet; mUitjoetkan, schrammen. wäaJ, letjer, nat, waterig van een wond. /g,S\jJ letjak,slijkerig,8libberig, week, doorkneed van den grond zoo- als na regen; zie bUjak. Mön. latjak. ^^jäaJ letjoek; meletjoek^ poet- sen, gladmaken, polijsten. ij^j^ letjek; meletjek, met de punt van den voet opzijschoppen, ook drukkend fijnwrijven, b.v. gekookte rijst met een lepel; main letjek, e.s.v. spei, waarbij men met de punt van den voet de aloeng schopt naar de opgezette ^awdfoe-vruchten, ^äaJ lltjin,glad, glibberig ;&a- toe lintjin, ronde, gladde keisteen ; .s-g- lUjitif e.s.v. zeevischje; Utjin Utjat^ spiegelglad, glad en offen, Hik. Nod. Sjah. ^sSuJ litjaa, glimmend van vet- tigheid, b.v. een tafel waarop olie ge- morst is. ääJ letjeh, I. m^lefj^h, blijven kleven vaü iets, datlangsiets afvloeit, b.v. kaars vet, was, stroop en derg. II. tn^letjehj flikflooien, Wilkinsön. III. letjeh, lui en losbandig; ver- kwistend, Wilkinsön. ^Bcxj litji, Chin. = kelengkeng, zie ald. jj^tX^i lidas,prikkeling gevoelen van den mond, jeukerig enz. ^4XJ ledang, I. licht van kleur; glänzend (als een wölk door de zon besehenen), Wilkinsön; koening jang ledang^ licht geel als kleur van de menschelijke huid, de Hell, en K. van E. II. schijnend, zieh voordoend; me- ledang, zieh vertoonen om gezien te worden, praalvertooning maken. III. groeve, inslag, rimpol, d. B.; mUedang, den inslag aansluiten bij het weven, M. dicht ineen weven. K. JJcaJ lidal, Port, dedal, vinger- hoed, ook bidal en didah 8 JuJ lidah, tong, de geschaafde zijde V, e. plank, die in de gleuf v. de nevenplank past; anak-Udah, de huig; lidah-ajar, zie bij k^pala; L berba- djang, zwaluwstaart; l. bertjabang^ dubbeltongig; h b^rtoepang, een ge- spleten tong, zooals bij de leguaan, zie bij toepang; h-timbangan^ evenaar, naald aan een weegbalans; l.-badak, de cochenille-cactus; l.-boewaja, de aloe; L-hajam, e.s.v. plant; L-tedoeng, e.s.v. parasietplant; Lpandjang^X^Ln^- tong, babbelaar; L-api, de puntige vlam van een vuur; L-t^nggala, ploeg- ijzer, d.l.Cr.; L-tjoeban^ het tongetje in een penom netten teknoopen;tA;an- ^4JuJ 951 lidah, tong, de visch; sa titik lidah, een woordje; fasth-Udah, welspre- kend; atas lidah en d^ngan lidah, mondeling, ook door den mond van ; lidahnja tiada bertoelang, hun tong is los, niet meer te bedwingen, H. Abd. 237; volg. v. d. Tn. zeggen is gema.kkeV^k]p^nglidahj grootespatel van hout om een hoeveelheid ge- kookte rijst om te roeren ; lidah-lidah, e.s.v. boom, M^n. daoen-lidah'lidah, bauhinia scandens, M. ^JuJ lidi,nerfderpalmbladeren; sapoe-lidi, stalbezem (of muskieten- verdrijvcr, Dr. F.) daarvan vervaar- 'digd; oelar-lidij e.s.v. fijn, zeer giftig slangetje, yxi liar, wild, niettam of makvan dieren, verwilderd van de oogen en het gemoed; liar-hati, verwildering v. het gemoed; matanja liar memandang ha kiri dan ka kanan, zijne ver wilder- de oogen keken naar links en naar rechts, Mes. Kag. ; hinatang liar, wilde dieren. jxJ lioer, speeksel, zeever, kwijl, ook ajar-lioer; belioer, kwijlen; mg- lioer, hüllen van honden des nachts zondor dat hun leed geschiedt; m^n- djilat ajar-lioer, likkebaarden naar hetgeen men vroegerheeft versmaad. oJ lera, = sMera, trek in eten of drinken, eetlust. ^sjy^ leret, achtema sleepen; langdradig spreken. Mogelijk een verkort seleret, zie ald. en seret, Mön. lirit^ ry, reeks; salirit, op e^n rij. g^ lerang, I.draagbaar,berrie, draagstelling. IL baan van geweven Stoffen; ka- bellengte als bepaling van afstand, b.v. tiga ierang b^toel sampai Iah ka Lobam, op een afstand van drie kabel- lengten waren wij Lobam genaderd, M. S. p. 20; een half etmaal, van vaartuigen onderweg, v.d.W. c yxi lereng, buitenrand van al wat platrond is, ook voet v. e. borg; m^lereng, op den buitenrand voortroL len zooals een geldstuk, rad en derg.; lereng -lereng, rolletjes zooals onder een ziekenstoel, rolwagen enz. OwJ lerap, e. s. v. Balineesche duiten met een vierkant gat in het midden, waarmede e. s. v. kruis- of muntspel, poesing -lerap , gespeeld yfOT^i*, poesing 'lerap-doewa,}iQizQ\idiQ spei met twee muntstukken. i^Yti^ lirik; melirik, door boren. lyyjJ lös, I. verb. Ned. lijst, ook ^les, IL verb. Ned. leidsei. jgyjj lesa, riem, zooals men op ri- viervlotten gebruikt,doch kort,zoodat de roeier op zijn plaats blijft. Voor de lange, zie tjawas; m^lesa, sturen met een roeiriem aan den voorsteyen van een vaartuig. o^^ujJ lisoet, L verwelkt, gerim- peld, verlept, verzwakt, afgeleefd, on- ontwikkeld, b.v. s^gala s^soeatoe jang kita pandang kUihatan lisoet dan la- Joe, alles wat wij aanschouwen ziet er verlept en verwSlkt uit; zie ook kisoet en k^roet. IL m^lisoet, inkrimpen, uitdrögen, Blinken. M^n. leset, fijn fluiten zooals 952 •LiWlAJ hefc fluitje van een bootsman, v.d.W. en Wilkinson. Zie Usit yMtjJ loser, de yloer oilaniai mei eenvoadig oen matje er op; makan Mieser, op de mat van de vloer eten, d. i. zonder tafel of eenige andere verhevenheid te gebruiken; zie ook dasar; meleser^ längs de grond slee- pen (lang kleed), Wilkinson. ^amjJ lisoe^kunstmatigeplooijOok scheur, spieet, Sj. Mans. Sj. Goemp., zie lisoet en kisoet. &amaJ lisah; Mlisah^ ontroeren, angstig, onrustlg, woelig ziju, M. Sw. en L. Zie g^lisah, 2UwjJ leseh, ziekelijk bleek, ook poetih m^leseh. ixi liang, opening, gat; l-dja- roem, de met e. naald geprikte gaat- jes; liang-t^linga, oorgat; Hang hi- doeng^ neusgat; L-lahad, zijdeling- sche holte in een graf, waarin het lijk wordtgelegd; ?/an^-roma, porien van de huid, Hik. Asm. Pati; loeka tiga liangy drie wenden ; zie lohang; L'tjintjiny opening v. e. ring. f jUI lioeng-lioeng, e.s. v. zout- watervisch, jiui longar, zieh heen en weer bewegen van de oogen, v.d.W.?; op zij kijken, Wilkinson, zie lenga, {jM^iüJ lengoes; m^lengoes, met af keer het gelaaft afwenden. JLkJ longa, zie tengaK vJLJlengah, Man. Z^n^a A,laieren, leuteren, talmen, slenteren, beuzelen; van de oogen : achteloos, onoplettend zijn, uit het oog verliezen ; tiada lenga matanja daripada m^r^noeng akan dia, onafgewend staarden zijne oogen hem &Rn]8Mikit m^engamata soedah hilang barang, waren de oogen maar een weinig onoplettend, dan was het goed verdwenen, P^l. Abd.; m^lenga- kan dirinja, een onverschillige, zor- gelooze houdlng aannemen ; pdenga, slenteraar, tijdkorting, middel om den tijd te dooden; zie ook lena en leka, v^ J lepa, I. Skr. pleister, v. kalk, leem enz. ; m^lepa, bepleisteren, b.v. een muur, vaartuig enz. II. achteloos achterover liggen, b/v. in een sioel van vermoeidheid; tMepa, achterover geleund liggen, M.S.I. pag. 177, Sj. Haris. v;>.A-juJ lipat, vouw, gevouwen, voud, dubbel; L^ganda oentoengnja, dubbel en dwars voordeel of winst, H. Abd.; UpaUkadjang, scherpe bocht in eene rivier, vergeleken bij de vouw in een kadjang-msit; L-pandan^ gevouwen in den vorm van een kra- keling, daar de ^anc^an-bladeren aldus gevouwen worden om er matwerk van te vlechten; sanggoel lipat-pan- dan^ opgebonden haar in dien vorm ; m^ipatj vouwen, opvouwen, verdub- belen; pUipaUloetoet, de knieholte, ook p^lipatan, b.v. Moh. Han.; p^li- patan-koelitj de rimpels of plooien in de huid; p^Upatan-soerat, de vouwen van een brief, Saif Dzoel. vö^^aaJ lipoet, overheen, overstel- pend, te bovengaand; müipoeU^ over iets heengaan, overvloeien, overstel- pen, te bo vengaan, overdekken ; maka c:.XJ 953 toedjoeh hoehitdilipoetioUh hamparan itoe^ en zeven bergen werden door dat kleed overdekt, N. Moeh. ; nama jang m^lipoet s^gala nama jang lairij een naam, die alle andere namen te boven gaat; ajar m^ipoeti sawahj het water overdekt de rijstvelden. ov^ lipit, fijne plooi,zooalsb.v. in kraagjes; jp^/«pt7, plooi-ijzer; m^li- pitj fijn plooien; hMipit, met fijne plooien. yüx! lipoer, Jav.==Ät&ogr,troost; Z.-^ara, troost bij ziekte, ziekentroost; komt dikwerf fig. in gedichten voor; p^nglipoer, vertrooster. ^äaJ leper, I. plat, ylak, ondiep, b.v. van borden, schoteis, de band enz. leper-leper, potdeksel, d.i. lat of plank die boven de oplangers of ta- djoek komt, loopplank aan boord, b.v. laloe baginda Mrdjalan pada t^pi leper-leper Mendam-hirahi itoe^ ver- Tolgens liep de Vorst aan den kant van de loopplank van de M^ndam Birahi (d.i. de naam van bet vaartuig) H. T.; zie ook ijeper. II. siecht, gebrekkig van de uit- spraak, b.v. orang M^lajoe n^g^ri itoe leper tjakap, Mndak kata apa^ dika- tanja ap^, de Maleiers van die streek hebben een gebrekkige uitspraak, als ze moeten zeggen apa, zeggen ze ap^, Max. III. leverkleurig, van het Ned. lever, P. ^u^ajJ lipas, kakkerlak, e.s.v. tor ; zie ook koedoeng. r&ÄxJ lipoek, slaan v. kinderen. /S^aJ lepak, = lempah, over- vloedig, overdadig; vooruitstekend (wenkbrauwen),Wilkin8on;6^rZe/)ai- lepaky in overdaad, in groote hoe* veelheden verspillen, Sw. Zie limpah. ^»yfijJ lipan^ = halipanj duizend-^ poot; l. haraj de roode soort daarvan; l. p^san-pPsan , een donkergroene soort, e. voet lang en e. duira breed^ welks beet doodelijk is; Upan-laoet = poempoen, Zie ald.; djari-lipafiy vlechtwerk van reepen kokosblad in den vorm v. e. duizendpoot, als too- vermiddel bij huwelijk. x^p^aJ lipoh, in de verkeerde plooien of von wen; t^rlipohy ver- wrongen. ^aJ lipai, e. s. v. grof zonne- scherm. i^xi lioek; m^/ioeÄ:,opzijbuigeny zieh in allerlei bochten wringen, zoo- als de indische danseressen; zwaaien; m^lioekkan^ iets opzij buigen, b.v. dan mHioekkan lehernja k^pada daioek B^ndahara,ll.T.]dan lioeklah baginda m^mandang ikan itoe, H. T. ; lioek^leng- gangy slinfj^erende bewegingen van e. vaartuig, Hik. Ind. Mab. Roep. ; lioek- lempai, ook kronkelen zooals e. slang^ die aan hären staart vastgehouden wordt; mPUoeki, naar iets grijpen met een zijwaarts gebogen lichaam; sa p^lioekj zooveel als men op die wijze grijpen kan. vXaJ leka, plakken, aanhouden,. volharden, zieh lang ophouden met,, lang bezig zijn met, toeven bij; leka b^rmatn^ z. lang met speien ophouden» oJCJ liket^ Jav.kleverig,meestal b^Uk^i; zie IPkat. 954 ^ ySiki lekar, verb. van het Arab. rihalj lessenaartje om er bij het lezen den koran op te leggen. JCJ likoer^ twintig in de sa- menstellingen van 21—29, b.v. sa- likoer^ doewa-likoer enz. voor doewa poeloeh satoe^ d. p, doewa enz. meest gebruikt in dateeringen van brieven. (jtJiJ likas, derde haspel, waarop het garen van de g^loendoeng gehas- peld wordt; mUikas^ winden, haspe- len; in het Palemb. bespieden v. e, badende vrouw door een mansper- soon ; //ÄJrtsaw, vertikale garenwinder. Zie roewing, jCJ likoe; padoeka Ukoe, titel v. de vierdewettige gemalin desYorsten in de Pandji-verhalen; z. mandalikoe. [JifJ lega, op zijn gemak, onbe- krompen, v. d. W. Mogelijk verkeerd voor het Jav. l^ga, zie l^ga en legar, oJuJ ligat, snel (in de rondte draaiend, zooals b. v. een toi) ; meli- gat, ZOO draaien. ^jtxj logar, I. ruimte om zieh te kunnen bewegen, v. d. W. beter l^ga^ zie ald.; bHegar, rondloopen in een rijstmolen (buffel, ob), Wilkinson. II. MÖn == koelüing, zie ald. JuJ l©g©r, verb. Ned.legger, oks- hoofd. jiJuJ ligas, de telgang van een paard; koeda jang tn^ligas, e. paard dat den telgang doet. JuJ lall^ Arab. nacht. JuJ lila^ I. e. s. y. kleine koperen kanonnen, koperen draaibassen. IL Arab. ridlaj toestaan, veroor- loven, genoegen nemenmet; djika h^- 7^ lom adjalkoe datang, hardm lila diper- kandoeng boemi, als mijntijdnog niet daar is, is het verdijd dat ik toesta door de aarde in hären schoot geno- men te worden, Ind. Poet.; z. loeloes, III. M^n. sch'atje, liefje, hartje. JiAJlela, Skr. spei, 8chert8,gedar- te\]m^lela, theatrale bewegingen ma- ken, pralen ; lela s^mbahy raet theatrale bewegingen een sembahmsiken, prae- ludeeren met e, wapen of de banden bij het schermen; mUelakan keris^ met een kris theatraal zwaaien; nie- radja lela van maha radja lela? zich- zelven macht of gezag aanmatigen, zijn eigen rechter wezen, den baas speien, den maha radja speien, Oend. zie Facs. 13; m^lelakan langkah^ de passen bij het schermen of vechten met de kris doen, H. T. M^n. nuk, bui, kuur, b.v. koeda itoe banjak le- lanja, dat paard heeft veel kuren of nukken. oJLaJ lilit, slinger of slag in de rondte of rondora iets; lilit-oebiyW^ze van omwinden, b.v. een hoofddoek, waarbij de kruin van het hoofd on- gedekt blijft; mPJilit^ om iets heen slingeren, zooals b.v. een slang, slin- ger plant en derg., omwinden, om- kronkelen; zie ook b^lit, oebi en be- doeng; b^rlilit^ om zichzolven winden, b.v, tali b^rlilitj e. touw dat in elk- ander kronkelt; akar b^rlilit, lianen, die zieh om zichzelven winden; tiang berlilit^ een pilaar die zieh, evenals zulk een Haan, om zichzelven windt. JLaJ leler-leler, I. slordig. II. ook lilir^ vloeien van kleve- ^ ^ 955 rigezelfstandigheden,b.v.kwijl,slijm, snot en derg.; Mleleran ajar sirih di moeloetnja hingga sampai ka da- goenja, het sirihspuw vloeide längs zijnmondtotaanzijnkin, Mes. Kag.; m^lelerkan, iets kleverigs smeren op iets. äJLaJ lelang, ook lelong, Port. Hind. verkooping, openbare veiling ; m^lelangkan^ iets in het openbaar ver- koopen, veilen; soerat-lelang, Batav. krant, advertentieblad; kantor'lelang , vendukantoor ; toekang-lelang , af- slager. jiJLJ lelong, = lelang, zie ald. ^^JjJ lilin, was; lilin sapoeloeh ^am2?aw^, tien koeken was; dian lilin, waskaars, bij verk. ook alleen lilin; L m^ntahj ruwe, ongezuiverde was; l. samhang, zie aldaar; L Belanda, stearinekaara. aJLxJ lillll, vloeibaar; melilih, zacht vloeien, vlieten, afloopen van een kaars, afglijden v. e. kleed; m^li- lihkan, vloeibaar maken, ook lang- zaam ruchtbaar maken; liUhan^Teeks] UUhan-roemah^ reeks van huizen; UUhan-goenoeng , bergreeks, berg- keten; ^mas melilih, vloeibaar goud; m^ilihkan ajar soesoenja, haar zog doen vloeien. JLaJ tele, Jav. ikan lele, e. s. v. puitaal, clarias punctatus; zie s^m- bilang, ^ lima, I. vijf ; lima kaki, vijf voeten, de naam van de voorgalery van Mal. woningen, d. 1. Cr. ; mHitna en m^ng^lima, de vijfde zijn; p^ngli- rnüy aanvoerder, zie ald.; p^nglima- p^rang^ legeraanvoerder; p^nglima- p^rang Msar, opperbevelhebber in den krijg; pMglima-laoetj admiraal, vlootvoogd; bagai lima^hUas d^ngan t^ngah doewa-poeloeh, als lood om oud ijzer, 't is krek hetzelfde. IL naam voor een aantal planten (xanthophyllum), Wilkinson. ^H^jJ limar, e.s.v. zijden buikgor- del; e.s.v. veelkleurige stof, die daar- voor gebruikt yfOTdt]limar pati-ma- lam, een bjjzondere soort daarvan, Mes. Kag. y^i Ilmoer^ zie sahoer. tvMx^^} limas, stomp-pyramidaal ; atap Pirnas, schijddakjdak dat aan vier kanten schuinafloopt; roemaÄ limas^ huis met een schilddak; Umas^ ook een puntig vierkant bakje, gemaakt van de bladscheede v. d. areka-palm, of van een blad om er iets in te doen, b.v. ajar itoe dihoeboehkannja k^pada soeatoe b^kas, daoen kajoe dip^rboe- watkannja limas, hij deed dat water in iets; naraelijk van bladen had hij een vierkant bakje gemaakt, Chodj. Maim.; zie ook bij balai^ ^.^jJLemailjverkorting van So- laiman, zie ald.; t^linga-Leman, hot handvat, waarmede men de atji-atji of hefboom aan boord om en om draait, C. en S. ^ J lemo ; dj^roek-lemo, Batav. een klein soort van dj^roek, «4j^J limau, Hind. Arab. limoen, Citroen, = dj^roek; l. maniSj sinaas-: appel; limau p^nawar? Pol. Abd. p. 27; limau Dj^pomy de Japansche man- 956 ^ darijn-appeltjes, M. litnau'kapas, de kleinste t. de limoensoorten.MJtmau- kapas pandjang. een andere soort. M. limau h^aarjde grootste v.de limoenen , de pompelmoes ; p^limau, een afzon- dorlijk gebouwtje, tijdelijk opgesla- gen, waar men gasten op limau ont- haalt, b.v. m^njoeroehkan orang Mr- hoewat p^Umau ... ija na'ik ka-atas p^limau itoe . . • s^ntap limau , Masj. H. hMimaUy bij het baden yan limau gebruikmaken tot reiniging van het lichaam. Zie ook dßroek, ^jj lena^ Skr. lang v. duur, b.v. tidoer tiada lena, niet lang slapen, I.P. h^rdjalan lena^ lang op reis zijn; b^rlena^ gerast slapen, Max. ajoehai adinda, sjatrkan Iah hegi kakanda, soepaja lena rasanjakakanda^o^mi^n jongere zuster, zing me wat gedieh- ten voor, opdat ik slapering worde, S.B. zie ook lenga» yjoiMviWfliSaperti makanan soe- dah boesoek, Abd. seh. wrdb. ^JLa) Uooes, e. s. V. plant. ^aJ linang; Mrlinang-Unangy vloeien, biggelen v. tränen, speeksel, een rivier enz. ; ajar-matanja, hMi- nang-Hnangj hare tränen vloeiden of biggelden; lioet' Mrlinang samhil m^- n^lan^ het speeksel vloeit terwijl men het inslikt, H.Gr. soengai itoe t^nang linang, die rivier vloeit stil, J. N.; noer wadjqhnja Mrlinang-linang? Sj. Madli, hier zou men schitteren ver- onderstellen, of het moet e. dichter- lijke vrijheid zijn. Aui linoeng; lino€ng4inoengan, neusblöeding, v.d.W, lijst gen. v^rd. «aJ UO69 Ohin. een chineesche wijze van roeien door vier staande personen. c^^ liwat, Jav. = Za^o^, voorby, Prab. Dj. ; liwat loewih, meer willen zijn dan een ander, zieh boven een ander stellen, b.v. Mharoe datang doewa hari, ini kah litvat loewih dari" padakoe, sedert twee dagen pas ge- komen en wil deze zieh boven mij verhelfen? Pr. Dj. va^^ lioet^ 1. zie hUioet. IL taai, lederaehtig van spijzen. )y^ lijoer, zie ^. ^y^ lioek, Zie (jjj. v:>i!^jj lihat; müiat^ zien, kijken, aanzien, bezien, opnemen; m. d^ngan ekoer matanja^ schuin aanzien, Ind, Poet, ; m. moedah, licht achten, gering schatten; m^Z^a^A;an, kijken naariets of iemand b.v. m. orang sakit, naar een zieke gaan zien ; mUiati^ bekij- ken, opnemen, het toezicht over iets houden, naar iemand gaan kijken, hem bezoeken, Pol. Djin.; bMiatan, een entrevue hebben; bMiat-lia- tan, hetzelfde v. velen of bij herha- ling; k^liatan^ gezien, zichtbaar, in 't zieht kernen, uitzicht, uiterlijk voor- komen, b.v. saMliatan taman itoe tMaloe endah-endah, M., ook instaat zijn te zien, het gezicht hebben op, recevoir Timpression de la vue. F., ook voor den dag komen, boven w^ater komen van lern, die wegbleef, Prab. Dj.; zie o.a. Hik. Abd. 240 Kai Dam. 39; m^mp^rliatkan, iets aan ieiDand laten zien; b^pMiat kan, daarmede be£igs9n;^r/}a^/toe valiig 74^ vs^U &57 komen te zien; p^liat en p^ng- liat^ ziener, iem. , die verborgen zaken kan zien; /?^^ea^ookh et zien als handeling uitgaande van het sub- ject, b.v. p^liat orang dari djaoeh sapMi lakoe orang h^rpoeloeh, naar het zien der menschen van verre was het alsof er een tiental lieden bezig was, Sj. SÖl. Dal. ook het gezichtals zintuig, Sail. 's Sah; zie bij boeta; p^ngliatatij het gezicht, het geziene, inzicht, beschouwing, gezicht, ver- schijning; tiada dengan Mp^rliatan, zonder toezicht te hebben; orang moeda-moeda itoe b^perliat kan k^- pandaiannja^ die jonge lieden lieten hunne bedrevenheid zien, vertoonden die, LP. p. 244. ja^\ leher, hals in elke beteeke- nis, uitgenomen die van stakker, sul. ^aJ lihar, M^n. het lessenaar- tje, waarop de priester in de soe- raii zijn boek legt, Pist., een om- zetting van het Arab. Jcä.\, zie ald. en zie lekar. •juJ linjang, zeer snel van een vaartuig; linjang Ugat^ zie Ugat, sjji lönjap, zie v^SaJü. ^j^J ISnjak, zie ^jIjü. y^ l^njan^ zie ^aJÜ. jo lüß, Voorvoegsel tot vorming van het Act. trans. Het verändert in iw^m, m^w, m^ng en m^nj, Zie de gramatica. ^moe, bezit. Voornw. 2^ pers. enk. en meerv. Lo D1&, I. Arab. wat, welk; ind sja* Allah j wat öod wil. II. Arab. water, vocht ; HUilLo water des levens, Niem. bl. I, 4« dr. pag. 215. *Lo ma', verkorting v.^maÄ:,moe- der, of van iwama, oom, zie ald. md*" tiri^ stiefmoeder. wjLo mabir, zie tahir, (3jLomali>oek, I. bedwelmd, be- vangen, dronken, zoowel door het eten en drinken als door het zien of ruiken van iets; m,-darah, flauw door het zien van bloed of door bloedver- lies; m-laoet en m.'Ombak, zeeziek; maboek-tj^ndawan^hedwelmdidoorhet gebruik van giftige Champignons, Sj.. Haris ; m^maboek^ de hoedanigheid v. dronken vertoonen; m^maboekkan en m^maboeki, dronken maken, bedwel- men; s^gala jang m^maboekkaUj al wat dronkenmakend (of bedwelmend) is; minoeman jang m^maboekkan^ be- dwelmendedraQken;j9^ma&oeÄ;,dronk- aard. IL Mön. zonder vast patroon v. kleedjes. ^Lo iiialt)ai, e. s. v. boom. i^Lo mata^ oog, in alle beteeke- nissen, ook van Ins, maas, punt, snede; het scherp, knobbel enz. b.v. mata'- ajar^ bron, wel; ajar-mata^ tränen; mata-ajam, kippig, kortzichtig, bij- ziend; m. an^m, windstreek; m.-b^nda^ schatten, gooderen, zie cUCx, wi.-&oe- koe, knobbel van een gewricht, eindö van e. kluwen ; m.-b^dü, vizierkorrel aan een geweer; mafa-bioekoe^ kwij- nende oogen, zie bioekoe; mMaoel^ 958 ^:i>\jt^ v:^Lo de punt yan een steenpuist; m.-boe- lan V4 van de maan; soedah tigamata- hoelan, tussohen 1« kwartier en volle maan; Mal. Sam. II : 285 ; mata da- ging-dagingan, de staar, v.d.W. lijst geneesk. wrd.; m.-datßng, de teekens op den stok yan een Ohineesche un- ster^ die het aaiital katts aanwijzen; m.'djalarij yoorpost, yoorhoede, yoor- rijder; m.-dagangariy soort van koop- waren; zie het Arab. matU; m.'dja- ring^ maas van e. net; m. g^lap, tij- delijke zinsverbij Sterin g; gelap-mata, duizeligheid; mata-goelai, soort van toespijzen, Niem. bl. II, 2^ dr. p, 83; m.'goenting, de punten v. een sohaar; m.'hati, het 00g des geestes, bevat- tingsvermogen, verstand; nu-harij de zon; hoenga-matahari^ zonnebloem ; matahari hidoep, het Oosten ; m.-hari matij het Westen; m,-ikan, wrat, puistjes die na de pokken opkomen; m.'katnj de kleine openingen in een weefsel, ook de figuren of bloemen op een weefsel; m^-katl, vischhaak; m.'kajoej kwast in hout; m.-kaki, de enkel van den voet; m^-keli^ e. s. v. boom, welks hout gebruikt wordt voop rondhouten en daksparren; m.- MpalOj het lichamelijk 00g; m.-ka- kap^ geboord gat in den bodem van een vaartuig ter loozing of binnen- lating van water; mata-kaUj sjanker, zie rhtoengj m.'k^randjangj doordrin- gende, wulpsche oogen; m.-kerek, schijf van een katrol; m.'koetßng, katoog,e.s.y .edelgesteente, ook noemt men zoo de blaawe oogen der Euro- peanen; e.s.y. plant, zie ook damar; fn,^k&iSj het lemmet van een kris ; m,4oeka, het gat van een wond; m.- mMam, zundgat van een kanon; m.- oewangy klinkende munt, specie; m.- padjaky in het Palemb. belasting- plichtige; m»-panah, punt v. e. pijl; m.'pMang^ lemmer van een zwaard; m.'pikaty fig. voordeborsttepelseener maagd, v. d. W. Zie pikat; m.-pisau, lemmer van een mes; m.-p^ter^ blik- semflits; m.-pMoman^ de streken op een korapas; m, mi^n^ntang, gezichts- afstand; m.-poenaij zie poenai; m.- soesoe, de tepel; m^-sangkoer^ bajon- net; m.-sapi^ spiegeleieren; mMßr^- min, brilleglas ; mJombol, uitpuilende oogen; m,4ong, spongat; mata-mata, policie-dienaar, douaan, spion, dwars- kijker; semata, allen, geheel en al, de gezamenlijke; s^mata-mata , ge- heel en al, eenig en alleen, zuiver, enkel, louter (Skr. samata, heeft niets te maken met mata Dr. F.); ter- mata-mata, blijkbaar, voor aller 00g, in het openbaar; mata wordt soms ook gebruikt als hulp-Telw. b.v. voor het aantal edelgesteenten, spor- ten van een ladder enz. b.v.; sa mata anak-tangga, een sport van een ladder; m^mboewang-boewang mata, een 00g in het zeil houden, van tijd tot tyd eens naar iets kijken; m^mata-matai, het 00g op iets hou- den, b.v. orang makan itoe dimata- matatnja, soepaja djangan b^rsa- lahan udat, voortdurend hield hij het 00g op hen die aten, opdatzij niet tegen de etikette zouden han- delen, Sadj. Mal. Zie m^ngamat^mati N^'Le SLc 959 onder amat; m^mMri mata, opletten; b^rmain-mata, elkander knipoogjes geven, blikken van verstandhouding wisselen; herpoetih-mata, zie poetih; bidji-mataj oogbal; orang-orangan- mata^ de pupil van het oog; sipoet mata l^mboe, e. s. v. zoutwaterslak, welks schelp met een plaatje is ge- sloten, dat op het oog v. e. koe ge- lijkt; adaponjang mem^rentah pada masa itoe, ijaMoe Ätjih semata-mata^ te dier tijde had Atjeh alleen het geheele bestuur; tiada bolih segala manteri m^ngampoeni^ mUainkan radja djoega s^mata-samata, de mi- nisters kunnen dat niet vergeven, maar eeniglijk en alleen de Vorst, Facs. pag. 13. ;Ajo matab, Komeinsche kaar. sen, Wilkinson. oLo matoer, Jav. titel van de vierde gemalin des Vorsten in de Pandji-verhalen. ^*Lo matang, zie p^rmatang, ^Lo inatöng, Jav. gaar, rijp, zie masak. »jI/o matah, = m^ntah, zie ald. Ai'Lo luatoh, bij voortduring naar dezelfde richting gekeerd, of naar hetzelfde doel strevend, of hetzelfde werk verrichtend. ^'Lc mati, dood, gestorven, ge- voeiloos, naaste v. e. prijs, ondergaan van zon en maan, b.v. orang matij e. doode; harga maii^ de naaste prijs; simpoel matt, vaste knoop, een knoop die niet v^eer los kan; daging matij niet meer versch van vleesch of visoh; tanah matt, dor, onvrnchtbaar land; angin matt, wind die is gaan liggen, windstilte; mati-angin, fig^ voor verweekelijkt, verwijfd, b.v. s^- gala manteri hoeloebalang Sjah Älam orang mati angin, djangan kan m^- lawan moesoeh, toenggoel-kajoe boe* roek pon tidak terbUah, al de rainis- ters en legerhoofden van den Yorst zijn verwijfde lieden; laat staan dat ze den vijand tegenweer zouden bie- den, een verrot stuk hout kunnen ze zelfs niet splijten; Hik. Dewa Indra MÖng. ; belandja mati, vast inkomen ^ djari mati, de middelste vinger;ma- tahari mati, de ondergang der zon^ het Westen; sat^ngah mati en saparo mati, halfdood; mati diboenoeh, ver- moord, omgebracht, ter dood ge- b rächt, ook scheid woord : galgenbrok^ galgenaas, P^l. Djin. facs. pag. 62; mati mampoes, morsdood; m.-b^ragan,, zie ald.; dipoekoel mati, geheel inge. 