title: Historie van het verbond en de smeekschriften der Nederlandsche edelen, ter verkrijginge van vrijheid in den godsdienst en burgerstaat, in de jaaren 1565-1567 / 3. (1795). - 558 S
creator: Water, Jona W. te
text: 130 VERBQND EN SMEIK- Gebannen, zijn’ dood getrouw bleve. Geen banvonnis er Alva (y), geen ongunst der Konin- Engeland > A Y 86 gu en bene. ginme van Engeland (z), kon hem aan zeid. ’t wankelen brengen. Dapperheid en wijs beleid verzelden alle zijne pogingen ten dien- Briefwis. fte van het Vaderland , over welks belang Jos WE ij, in den kommerlijken tijd, heimelijk mer Prins Willem raadpleegde (a) Ten Zijnedap jaare ı572 hadı hij merkelijk deel in de perbeid. veroveringe van Mechelen, doch welke ftad „ kort daarna, wederom moest verla- ven worden (b). War hem, federt dıen tird, bewogen hebbe, om met de woon „gem: buiten Nederland te gaan , is mij niet be- Keuifcben kend, maar wel, dat hij in 'tjaar 1579 te Vredeban Kialen woonde , en een der Staarfche Ge- mr megrigden tot de vredehandelinge ın die ftad was (c). Wanneer die handeling, in *t volgende jaar, afgebroken werdt , en de Ne- (y) VAN METEREN ıfı boek, bl. 49. (z) Zıe ıı Stuk, bl 138 (q). (2) VAN METEREN 1lı boek, bl. 59. (b) noorT vır boek, bl. 272, 277. LE PE- TIT tom: sı, p- 2335 doch die hem,, verkeerde- Hik, noemt Heer van Waroux. Die heerlijkheid behoorde aan Willem van Merode, broeder varı rt. (c) wor xrıı bock, bl. 52, DE TAssıs ib. V, P. 349. SCHRIFTEN DER EDELEN,. I31I Nederlandfche gezanten, volgens last der Staaten, te rug keerden, bleef Merode met Albada te Keulen, om, op eenen bepaald:n voet, en wanneer zich daar toe bekwaame gelegenheid voordeedt, dien vredehandel voorttezetten (d). Dan, die gelegenheid kwam niet, en Merode keerde weder in deze Landen. Hier toe gaf zijne aanftelling Wordt tot plaatsbekleeder des Prinfen van Oranje, Zieuemans als Stadhouder van Friesland, eene gepaste van Fries- aanleidinge. In ’t jaar ay81 aanvaarde hij@"4- dezen post , en bekleedde denzelven met allen roem „ tot den jaare 1533 , wanneer hij, Morde ter oorzake van zijnen hoogen ouderdom, en e? *ere j a ontflagen, om dat de last hem te zwaar viel, zijn ont- flag verzocht , en op lang aanhouden ver- kreeg, met groote dankzegginge voor zijne goede en getrouwe dienften (e). Het is vermoedelijk , dat hij, in ’t vo!gende jaar, het lijk van zijnen vriend „ den Prinfe van Oranje, naar ’t graf verzelde (f), en eer- lang zelf den tijd verliet, zonders kinders bij I z Anna (d) zor xuı boek,, bl. 108, (e) Bor xv boek, bl. 210, xvit, 19, XVIIL, 15, 34. HOOFT XVi boek, bl. 654, (f) sor xvıuı boek, bl. 57. 132 VERBOND EN SMEEK- ‘Anna Schetz, unit een berocmd geflacht her- komitig (g), verwekt te hebben \h). HM van WILLEM VAN MEROpE, Heer van Duffel, Derode, en Waroux, Ridder, brocder van Ber- nart (1), was, federt her jaar 1547, ın aanzien te Luik ,„ en in ’r jaar, 1556 Bur- gemeefter van die ftad ; in welke hij ren _Dient on- Jaare 1589 overleedt (k). Ten bewijze - re van zijne gezindheid voor de Vrijheid zal 1568. ’tgenoeg zijn te melden „ dat hij cen der eeriten was, die onder den Prinfe van Oran- je dienst namen. (]). Zijne verdere pogin- gen ten dienfte var ’t Vaderland zijn niet Ziine bu. tot mijne kenniffe gekomen, Hij was cerst auchjken. ge- (£) P. BURMANNUS Sesundus tom. ı. Ana- kt. Belg. Praefat. p cxxvis = CSLıt. (h) MSS, Aanteckeningen van den Baron var Spaen van Hardenflein. _(i) LE PEIIT Vverwart, gelijk boven gezegd is, bladz. 130., de twee broeders „ Bernart en Willem van Merode, wier eerfte Heer van Ru- men, de tweede Heer van Waroux was, (k) Lojens Recueil Heraid. des Bourgem. de Liege, pag. 314, 315. (1) J-B.ve Tassıs Äib. I, pag. 137, waar hij, gelijk reeds aang»merkt is II Stuk, bl. 105, genoemd wordt Ubaroux. Hadt MoIJNCK VAN PAPFNDRFCHT daar wiede HooFt V bock bl. 195 vergeleken, hij zou niet onkundig gebleven zijn, van wien CR TAssIs Iprak, SCHRIFTEN DER EDELEN, 135 gctrouwd met Johanna van Bocholt (m), dee, misfchien, in bloedverwantfchap ftondt mer den bondgenoot Boucholt ,„ te voren gemeld (n), en daarna mer Johanna van Thiant „ w'er moeder was Agnes „ of An- na, van Ghiftelles. Uir die laatfte huwe- lijk was ge'proten Jan van Merode, die in echtnam Maıgarita van Harchies, dochter van Karel, Baron van Harchies, en van Maria van Liedekerke,, en bij haar verwek- te Ernst van Merode, Ridder van S. Jakob, Graaf van Thiant, Baron van Harchies en Gouverneur van Valenchijn (0). Rob- Zijn zum brecht van Merode was ook een zoon des Hecren van Waroux , en kweer zich altijd ders voet- dapperlijk in dienst der Algemeene Staaten. IF" Ziyn gelukkige aanflag ep Aalst was ’er ge- tuige van: over welke plaatfe de Hertog van Anjou hem tot Bevelhebber aanftelde. Kort daarna is hij ongelukkig te Antwerpen omgekomen (p‘. Zijne beproefde trouwe doet mij gelooven, dat deszelfs onderhande- 3° ling EEE ei. 0) Quartiers Gendalogiques ton 1, pae. (p) 8 u XVII bock, bl. 22, 38. LE PETIT divr. XIIl, pag. 463. 2 T,. van Merode. N, van Mirode. I34 VERBOND EN SMEEK-. ling met den Heere van Heeze (q) alleen- ljjk in fchijn was, en niets ten nadecle van ’t Vaderland bedoelde. LEVERT VAN MERODE ftaat op cene lijst der Bondgenooten (r), welke mij eerst ter hand kwam, na dat ik de algemeenc naam- lijst der verbonden Edelen had laten druk- ken (s). Mij is niemand met dezen voor« naam in de ftamlijsten van dit geflacht voor- gekomen. Naardien zeer veele naamen op de gemelde lijst gebrekkig opgegeven wor« den, vermoede ık, dat men voor Leuert zal moeten lezen Berent, en denken aan Bernart van Merode, van wien hier boven gefpro» ken is, In eene der naamlijsten van de verbonden Edelen (t), wordt iemand uit dit geflacht VAN MERODE onder dezelven opgeteld „ die onderfcheiden was van de Heeren van Ru- men en Duffel, doch wiens voornaam niet bekend ftondt (u). "T is derhalven onze- (q) LE PeETIT /ior. XII, pre. 414. (r) In Je Bijlaagen bladz. 137. (s) Zie het 1 Stuk, bladz. 252. (t) Bijlaagen bladz. 34. j (u) De letter N wordt dikwijls in die Tijse voor de geflachtnaamen gezet, om aauteduiden, dat de voornaamen onbekeud waren, SCHRIFTEN DER EDELEN. 135 ker, wie h’er bedoeld worde. Men kan, bij voorbeeld, denken aan Richard , zoon van Willem van Merode en Katharina var Cortenbach, die cen volle necf der twee ge- melde Bondgenooten was (v); ofaan Jan, zoon van Jan van Merode en Francoife var Brederode „ die eerst in huwelijk hadt Me- nera van Bergen, naderhand Margareta van Pallant ; of aan Filip, wiens moeder was Johanna van Montmorencij , en die in den echt tradt met Jakoba van Lalaing (w). Het is twijfelachtig, of vAn MERWEDEN, Yan Mer elders geheten vaw Merwede, van de Merwede weden. en van der Merwede, hier te houden zij voor 7, „,.,. den naam der «ude en bekende heerlijkheid , lijkueid nabij Dordrecht gelegen, dan wel voor den ?*” “te naam van ’tgeflacht, ”’t gene zich naar de- kwam nu zelve heerlijkheid benoemde , of van cenig "* . _ ander geflacht , onder dien naam bekend. zeiaer. Indien her eerfte waar is, zou men moeten 14 den- (v) In de Kerke te Oirfchot is, gelijk de Heer van Wijn ın'j bericht, de graftımbe van Richard van Merole, geltorven in ’t juar 1572, die ge- noeınd w rdt Soone tot Petersbem, baenderbeer vanden lande van Duffle en Leefdale Of deze Richard dezelfde zij mer hem, van wien ik fpre» ke, durve ik niet verz: keren. (w) L’ESPINoY Jivr. |, pag. 123, 129 P R»t aude geflacht von dezen naam, 136 VERBOND EN SMEEK- denken aan Daniel van den Boetzelaer (x) die, gelijk wij zagen (y),.onder de ver« bon:en Edelen beh ıorde, en aan wien d: vrije heerlijkheid .Merwede , in dien tijd, tockwam, zijnde hij daar mede verlijd in 'tjaar 1560 (2). Her geflacht , 't gene van deze heerlijkheid zijnen naam ontleende, was bekend en beroemd (a) federt her mid- (x) In deze gisfinge.heeft de Heer van Ows rl in ziine MSS. Aanteckeningen,, mij selterkr, e (y) In’t II Stuk bladz. 240, 241. (2) Tegenwoordige Staat van Holland I deel, bl. 357. Ik zal hier biivoegen de Aanteckeninge van den lleere van der Cragbt: ” In 1549. is „» 70. Fofina van der Merwede bij dode van haar „, Broeder Dirk van der Merwede mai ecı zes- „, de deel van de Aimbagislieerlijkheid van de „, Zijdwinde verlijt geworden, enin ı55s. met „ eenige goederen onder Sprang. In 1560. is „„ Hr. Daniel van der Merwede mer de Heer- „, Jiikheid van der Merwede verlijt. Deeze zal „, hier denkelijk bedoelt worden.” Men ziert vok wit deze Aanteekeninge, dat Daniel van deu Boetzelaer, uit hoofde van die heerlijkheid . ge- nosınd worde Heer Daniel van der Merwede. Hi) kwam aan ’t bezit daar van bij uiterflen wil- Je vaı Margareta van Praat varı Moerkerken, weduwe van Gerrit van Arkel, overleden in den jaare 1560 Zie VAN GOUTHOEVEN bl. 199, en VAN LERUWEN Bat, ill. bl. 1008. (a) Men zie de Genealogie bij van BALEN, VAN LEEUWEN bl. 1005 — 1008 „ ei VAN E0..GSTRATEN in zijn WVourdenbock. In ’t Char- Icio SCHRIFTEN DER EDELEN. 137 midden der twaalfde eeuwe; doch lang voor den tijd van ’t Bondgenontfchap der Edelen uirgeftorven (b), indien men anders op de gedrukte geflachtregisters durft afgaan, en cen onwraakbaar bewijs kan afleiden uit het overgaan der heerlijke goederen van de Mer- wede, ten jaare 1424 , uit het oude ge- flacht, daar van benoemd, in dat van Praat van Moerkerken. Of een tak van dien ou- den ftam, of een ander geflacht van denzelf- den naam, is reeds in ’t einde der zestiende eeuwe te Kampen en elders in bloeij ge- weest, en tor heden gebleven (c). Iy MIR« terbnek van VAN MIERIS vindt men dikwijls mel dinge van dit geflacht, b. v. Ildeel, bl. #8, 234, 252, 319, 337» 351, 364, 372, 402, 409, 426, 478, 493, $04, 506, 598, 603, Ill, 186, 187, 200, 244, 275, 315, 317, 330, 352, 520, 582, 6ıs, 643, 652, 673, IV. 47. 311, 360, 528. (b) behalven de aangehaalde fchrijvers , leze men voeral de Aanteckeningen van den Heere VAN DE WALL op de Handvesten en Privilegien van Dordrecht I Stuk, bl. 134, 135. (c) Volgens bericht van den Heere Grietman ven Burmania ; die noch meldt, dat daar uit gelproten waren ( ı) Jr. Frederik Baron van der Merwede „ Lt Kolonel in ’t Regiment var den Heere Prinfe van I}jaden- Durlach ‚en (2) Jr, Hendrik Lodewijk Baron vau der Merwede A Burgemeester te Kaınpen. Merwen W. var Moerker- ken. 138 VERBOND EN SMEEK- MERWEN is, vermoedelijk , dezelfde ge- flachtnaam , als van mguweDen (d), die ook elders dus uirgedrukt wordt. ’t Zal ge- noeg zijn, &@n voorbeeld bijtebrengen. Da- niel van der Merwen is, zonder twijfel, Heer Daniel van de Merwede (ce); WILLEM VAN MOERKERKEN ,„ herkomitig uit een adcelijk Vlaamsch geflacht ,doorgaans geheten van Praat van Moerkerken (*), zal geweest zijn de zoon van Lodewijk, en van Ka- (d) MSS. Aanteck. van den Heere van der Cragbt. (e) Privilegien van Dordrecht I Stuk, bl. 133. (*) De heerliikheid Moerkerken in Vlaanderen be- hoorde in vroegere eeuwen aan een gellicht van dien naam „ en ging vervoigens over in dar von Praat of Prae „ 'tgene zich naar dezelve benoemde Praa: van Moerkrken „ of Praat graegd vÄn Moerkerken, of onk wel alleenlijk Wan Moerkerken. Verg L’ESPINOY livr. 1, pag. 126. Men vindt een gedeelte der Stamlijst van dit gellacht bil LE CARPENTIER part. I11, pag. se8—=9'1 5; VAN LEEUWEN bj. 1008, 1009, en VAN HOOGSTRATEN op ’twoord Moerkerken. Dit dir geflacht feder: de Xil. eeuwe in groor aanzien ge- weest zij, en verbonden mer de voornaamfte geflachten, blijkt genoegzaam , 2.0 uit de gemelde Stamlijsten, als wit andere befcheiden ,„ te vinden bij L'ESPINOY pag. 93, 105, 118, 121, 122, 740 , in Nobiliaire da P, A. gom, ı1., Pag: 336., Suppldmenr au Nobil. pag 4, Re cmeil Gevtal. de Familles origin. des P. B. pag. 22}, , warsiers Geneal. tom 1, pag. 5. ——— Sommigen heb- &- ‚„ verkeerdelijk „ tot dir geflacht gebrapt Ludovicus Pratenfis /. a Prato, in de Nederlandiche Gefchiedenis- fen ten tijde van Keizer Karel wel bekend. Dan, deze was Lodewiik van Vlaanderen ,„ Heer van Praat, Zie Ho!JNCK VAN PAPENDRECHT in nelis ad vitam Wiglü ab Aljııa pag. 155, 150% SCHRIFTEN DER EDELEN, 189 Katharina van Egmont, natuurlijke dechter des Graaven van Buren. Niemand zal zich verwonderen, dat hij zich bij de Bondge- pooten voegde „ die weer „ dat zijne cene zuster getrouwd was met Wesfel van den Boetzelacr, en de andere met Herman van Bronkhorst, wiens drie zoonen ook onder de verbonden Edelen waren (f). Het is te wen- fchen, dat hij meer roems door zijne onder- nemingen ten dienfte van het Vaderland zal verworven.hebben, dan door zijn huwelijk, ’t gene aan zijn geilacht tut oneer was, en voor hem zelven fchadelijk , naardien zijn vader,' bij deszelfs uiterften wille, om die reden verboodt, dat de heerlijkheid Baren- drecht aan hem zou komen. ANTHONI] DE MOL, gelproten uit cen 5 4. Mil. oud (*) en edel geflacht in Brabant (g', waar (Ff) van LEEUWEN bl. 1008, Verg. II Stuk bl. 247 , 301. in de aanteekeningen. (8) pe rouck bladz. 341. (*) tn * begin der veertiende seuwe was dit geflache seeds in groot aanzien te Gent, ir en Jan de Mol, in de jaaren 1302. en ı1318., in de Schepens bank zaten „ volgens L’ESPINOY pag, 352.5, 403. Omtrent het midden van dezelfde eeuwe , was ook in Brıbanı „ bijzonderiijk te Brusfel „ die geflacht in eer verheven „ naar ’r getuipenisfe van Pareanus bij LE CARPENTIER part. 111, pag. 1009. Op ’t jaar 1497. is mij Roland de Mal als Ridder voorgekomen im een Charter bij un Befchul dird van a :ndeel ın den beel- denflorm gebıd te bebien. 140 VERBOND EN SMEEK- waar hetzelve, gelijk ook in Vlaanderen en elders, veele heerlijke goeieren hezat (h), ftaat bekend als Edelman des Prinfen van Oranje, en Stad.iouder der Leenen van Bra- bant. Zeker is 't, dat hij zich vocgde bij de verbonden Edelen ; doch men kan niet bewijzen, dat hij, g-lijk men der Land- voogdesfe aandiende , zijne pogingen zou aangewend hebben, om ’t voik tot den beel- den» (h) L’Esrınov dier. Il, Pag. 352. tom. 1. 099, Diplom. pag. 94., om van anderen te zwij- gen, die gemeld worden in de Genealogie, te vinden ın Gendalogies de quelgues Familes des P. B. pag 112 - 127, Hoe groo: .de Juifter van dir geflicht geweese zıj, kım men befluiten; zoo uit de heerlijke goederen, door het- zeive bezeten, als uit de huwelijks - verointenisfen met de voornaaınite geflachten. Men vinde,, dat aın die Huis toebehoorden de heetlijkheden Wefpelaar ,„ Ortingen , Lifferinge, Loppoigne (LE CARPENTIER par: Ill, pag. 1006.), Meerendaal (CHRISTIJN in Iprut. Her. part. 1. P. 412.), Raamsdank ( Recueis Gerdal de Fa. milles origim. des P. B. 9. ;28.), Balen ,„ Desfel, kol- lane ,„ Herent „ welke laarfte in ’t jaar 1658. tot eene Baronije verheven is (Iprud. Her 1. 319, en Nobiriaire des P. B. tom. 1. 9. 319, 360.), em niet te fpreken van andere, in de Genealogie vermeld. Daar uit blijkt me- de, dar die geflacht door huwelijk verbonden zij geweest met die van Piek, Boetzelaer, Serclaas, d’Enghien, Pıpen= poij, van der Noot, Hinckart, le Sauvage, enz. Men vergelijke LE CARPENTIER pars. III, p, 172, 5424 543, 1006, 1040, CHRISTIJN pr. Her. part I pP. 287. 412, Nobiliaire des P. B. tom. II p. 424 Quartiers Gendalor. som. 1. pP. L Recueil Gendal de Families orig des P. B. p: 3175 ,„ de geflichtlijsteen van KRoorda en Merode bij FERWERDA 1 deel ı en a ftuk.— Naar alle vermoeden, zal so: dır geflicht ook behoord hebben Pierer Mol, die, ten tijde der Nederlandfche beroerten „ de ziijde der Hervorm- denen Vrijheidiminnaaren in Friesland hieldt, geliik J. CA- BoLus meldı de rebus C. a Robles m Prifa gelis Ab, IL, ». 107. SCHRIFTEN DER. EDELEN. I4L denftorm te Brusfel aantezetten (i). In het Door Alva eene en andere vondt Alva en de Blocdraad erg gronds genoeg, om hem te bannen, als die fchuldig was aan de misdaad van gekwetfte majefteit (k). Zijne verdere bedrijven en lorgevallen zijn mij onbekend gebleven; en hoe zeer mij anders zijn geflacht bekend is, kan ik echter niet met volle zekerheid be- flisfen, af hij een zoon van Frangois de Mol, Zijne eu- Major van Leuven, geweest zij,en in echt hadde Anna van Buenst „ welke ver/cheiden kinders naliet (1 , ofdat hij getrouwd ge- weest 2ij met Joanna de Ligne, dochter van Jan, Heer van Hamme, en van Phi- lipporte van der Noot, welke laatfte in ’t jaar 1578 overleden is, en zuster van Phi- lippotte van Ligne, gehuwd met Gerard , Heer van Oijenbrugge (m). Een geflacht , MonDRIcoURT genaamd, Mandri- is mij nergens voorgekomen , en aan welk “mt. geflacht de heerlijkheid van dien naam in de xvı. eeuwe toebehoorde, heb ik nier konnen ont- (i) worperus Recueil des troubles pag. 93. (k) van METEREN Ill bock, bl. 49. (1) Volgens de MSS. Aanteekeningen van den Baron Van Spnen van Hardenftein. (m) Quartiers Genedalogiques tem. 1 pag. 232. 142 VERBOND EN SMEEK- ontdekken. In de volgende eeuw en later, was zij het eigendom van ’t geflacht de Beau- fort (n). En Men- KAREL VAN MONFALCON, Baron van Flas- üslt0Ne fieu, en G.de Mon-- GEORGE VAN MONFALCON , ftaan op de falcon. MR Ze oorfpronglijkenaamlijst der verbonden Edelen bekend. Elders (0) wordt &&n van hun, ver- keerdelijk ,genoemd Montalion. Vanbeider ge- flacht en bedrijven wereik nietste berichten. G. van _ GEORGE VAN MONTIGNY, IIeer van Noi- Montigny. jelles (*), gaf vecke blijken van lietde tor her (n) Recueil Gindal. de Familles orig. des P, B. p. 256. et fuiv. (0) Zie de Bijlaagen blad2. 1738. ( e, ’Erisgeen twiifel, of deze Londgenooten zullen be- hioord hebben tot een der aanzienlijke gell+chten , die den naaın van Montignydroegen, hoedanige veclwuldig waren. Men zie LECARPENTIER pars, Ill, pag. 805-807. Op 'tjaar 1214, is mij, bij BUTKENS Trepb, de Brabarı Tom. 1 par. 183. voorgekomen Galo de Afontigny. — Men heeft ını) bericht, dat George de Montigny in echt hadde Charlotte de Nouvelles , en dat hij bijhaar cwee dochters won. Doch volgens LE CARPENTIER part. Ill pag. 34. was deze Char- Jotte gewouwd mer Anthony van Moentigny , Heer vam Noijelles. Die zelfde Schrijver geruigt wel ,„ pag. 369 dat Geerge van Montigny, Hcer van Noijelles, gerrouwd was met Charlotte van Nouvelles, Vrouwe var Premes- ques, en dat Agnes van Montigny, uit dit huweli)k ge- boren ‚. ten man kreeg Paul de Carondeler , Heer van Maulde; maar her blijkt uir zijn bericht, pag. 838, dat "er ecn andere George van Montigny bedocld worde, die met «SCHRIFTEN DER EDELEN. 133 het Vaderland , en bleef in deze gevoelens volharden, onaangezien alle fmaadheid, varı meer dan cenen kant hem aangedaan, Want, Siuit bee na dat hij zich bij de Bondgenooren gevoegd, en in hunnen naam ’t verdrag met de Land toginne. voogdesfe geteekend hadt (p), onderhieldt p,;rwir. hij briefwisfelinge met den Prinfe van Oran- Jeling met je<q), poogde Bergen in Henegouwen te" helpen ontzeiten, ’r gene echter niet geluk- a 0 te(r), en bevondt zich bij het aanmerke- 1572. lijke ontzet der ftad Leijden (s). Men zıet I; bij 'r one- $ . . zei bier uit, dat het vonnis, door Alva tegen 7.,;uen, hem 1574. (p) Zie I Stuk, bl. 433 —. (Q) VAN MFTEREN Ill boek, bI $9. (r) noorrt VI boek, bl. 263. Vergelijk wa- GENAAR VI deelj, bl. 384. (s) noort IX boek, bl. 391. met Charlotte van Nouvelles reeds ten jaare 1460. trouw- de, en bij haar twee dochters verwekte, Charlotte, ge- huwd aan Filips van Brabant, gezeid de Glijmes, en An- ne, of Agnes, hier boven genield. — Of Rn Karel Sıe- ven van Montigny, Heer var; Ja Cour en Thommen, Lt. Generaal in dienst van den Kzur- Vorst van Hanover, die den titel van Baron voor zich en Zijne afflammelingen in t joar 1753. verkreeg, volgens Suite du Supplöment au No- biliaire des P. B, tom. V. p 261, tot dır zeifde geflacht, of tot een ander van dien narım behoorde, kan ik mier be- palen. — Ik vermoede, dat Jakob van Montigny, Heer van Noijelles, dıe gemeld wordt in zekere verklaringe, door Egmonden Croyin 'tjaar 1539 gegeven, ente vinden bij CHRISTINEUS in 7pr. Her. parı.1,pag. 190-192, de va» der van dezen Bondgenoot zal geweest zijn. — Noijelles, in Artois gelegen, werde den 8 Febr. 1614. tot een Graaf- fchap verheven. Zie Nobiliaire des P. B. rom. I, pag 165, & Suite da Supplement au Nobiliaire som. 1, Pag. 237. 144 VERBOND EN 9MEEK- Gevonnisd hem geveld (t), geene veranderinge in zij- er ia ne denkwijze maakte; en ’t verbod, om in RE Engeland te komen (u), kon hem niet bem ons fchaden, oftot de Spaanfche zijde doen over- zeid, flaan. Hier tegen zou echter &ene bedenking "875° gemaakt kunnen worden. Men vindt onder he de Krijgsbevelhebbers, die onder Don Jan - von von Oostenrijk dienden, den Heer van Nojjel- norfehap |6S uitdrukkelijk gemeld (v): dit doet ver- tezenge- moeden, datdeze Bondgenoot ,gelijk 200 vee- " anderen, zich in ’t jaar 1575 bij de Span- jaarden gevoegd hebbe. Doch her blijkt van elders, dat die Heer van Nojjelles niet geweest zij de Bondgenoot, van wien hier gefproken is, maar Jan van Nojjelles, Heer van Rosfignol, die zich in dienst van Don Jan begaf, door Parma tor Bevellebber varı Mechelen aangefteld werdt, en een der At- gezanten van den Koning was, om met die van Artois en Henegouwen her verdrag te fluiten, en dezelven tot onderwerpinge aan ’t Spaanfche gebied te doen wederkeeren (w). Jan (t) vaN METEREN [II boek, bl. 49. (u) Hoort X bock, bl. 443. (v) noort Xlbock, bl. 454, 45%. (w) DE Tassıs Jib. IV pag. 283 , lib. V pug. 395 , 409. LE PETIT Äivr. Xll, pag. 383, Gentiche Gefchiedenisfen I deel, bl, 248, 249, in de aanteckeningen. SCHRIFTEN DER EDELEN, 145 JAN VAN MONTIGNIJ, Heer van Vilers, 7. van of Villers, was onder de eerfte teekenaars Mertigniy. van ’t Verbond der Edelen, woonde hunne g,, „,r voornaamite vergaderingen bij, vooral te vorrnaam. Breda en Dendermonde , en floot, in hun- a nen naam „ het verdrag met de Hertogin- ne (x). Hij werdt, federt, tot de uitvoe- ringe van gewigtige zaaken gebruikt. Den Wordt door Graave van Hoorne werdt als eene groote un misdaad aangetijgd, dat hij, fchoon wel nik afres wetende, dat Vilers was van de mieuwe Reh. 7er. gie, denzelven nochtans naar Doornik gezon- den hıdde, om de onlusten, in die ftad gerezen , te dempen, de Onroomfchen te helpen, en de bevelen der Hertoginne te- gentegaan (y). De Prokureur Generaal geeft daar omtrent veele bijzonderheden op, die door Hoorne niet alle toegeftemd worden. Het blıjkt echter uit ’s Graaven antwoord op dit punt der befchuldigingen, dat hij zich. van Vilers in zaaken van belang te Doornik bediend hadde ,„ zoo wel als de verbonden K Ede- (x) VAN DER HAER /ih. 11 de init. tum. Belg. Pag. 204, 3:3, Ei HARAFUS Zom. Ill Annal. Brab. pag. 37. Verg. I Stuk bl. 133, 433, 11 Stuk, bl. 3. (y) nor IV bock, bi. 137. Verg. II Stuk, bl. 3y8 (ti) 146 VERBOND EN SMEEK- Zijne po Edelen, die hem , kort se voren,, naar de Eienfe — Graaven van, Egmond en. Mansfeld- afzon- Hervorm- den, om voor de veiligheid en Godsdienst- den te Va- ; kenchijn, Oefeninge der Hervormden te Valenchijn te waken (z). Jammer is ’t, dat deze voor- treffeliike man, döor een’ vrorgtijdigen dood, verhinderd wierde meer dienften aan Va- derland en Godsdienst te doen. In den on- & geoan. gelukkigen flag bij Daalhem , den vyfen- EB. Wwintigften van grasmaand 's jaars 1568, in fel gevoerd, "s vijands handen gevallen zijnde, werdt hij naar Brusfel gevoerd, en in die flad, op a een vonnis van den Raad der beroerten, den vor tweeden van zomermaand , openli;k ont- Bijzonder- halsd (a). Twee der beste Nederlandfche a. Historiefchrijvers, van NnETEREN (b) en dest. HooFTt (c), verhalen deze aanmerkelijke omftandigheid nopens de uitvoeringe van ’t doodvonnis, door Alva’s Bloedraad over den uitmuntenden Montignij geftreken. Ver- £z) zor TI boek, bl. 99, IV boek, bl. 147. (a) vicLıusAB AYTTA epif. LVII es LVII ad Hopperum ‚pag. 474, 45. Menzie de Schry- vers, aangehaald ın ’t I Stuk, bl. 143, 144, en 483 (t). (b) lllbock, bl. 52. (c) V bock, bl. ı8>. SCHRIFTEN DER EDELEN. 147 Vernomen hebbende, dat verfcheiden Ede- len onder ’t geluid van vcele trommelen, den voorgaanden dag, ter dood gebragt waren, op dat zj niet zouden kunnen ge- hoord worden, indien zij iet hadden willen zeggen, doch dat de trom niet geroerd was, warneer men belcofde in 't Roomsch- Katholijke geloove te willen fterven, en niet veel te fpreken ; gedroeg. Montignij zich bij den bichtvader , als of hij in den Ruomschgezinden Godsdienst wilde fter- ven, en verzocht op dien grond cenige voordeel.n voor zijne zuster, en voor zich zelven eene behoorlijke begravenisfe. Hij werdt derhalven, zonder tromflag, naar de ftrafplaatfe geleid. Op weg, groette hij overal welgemoed zijne vrienden en beken- den. Op ’t fchavor geklommen zijnde, deedt hij een gebed, zoo in ’t Latijn, als in’t Fransch, en bekende, dat hij bij Gon een’ ftrengeren dood voor zijne zonden ver- diend hadde, Ten laatften viel hij op de oorzaken van zijnen dood, en zeide, dat hij geen verrad r was, maar florf, om dat hij 's Konings waaren dienst, der Lan- den welvaren en vrıjheid had’ voorgeftaan, daar bijvoegende, dat, hoewel veele men- fchen dit nu zoo niet konden verftaan of Kz be- 148 VERBOND EN SMEEK- bevroeden, ”’er nochtans veelen waren, wien zulks in hun hart wel bekend was, en dat zij en hunne nakomelingen hetzelve na- maals dus bevinden zouden, en ’er zoo over oordeelen. Terwijl Montignij op deze wij- ze zijn hart kloekmoediglijk uitfprak,, viel hem de biechtvader in de redenen, en zei- de, dat hij beloofd hadde anders te iterven, Doch Montignij brak dit gefprek af, cn riep eindelijk „ dat hij ftorf in den Hervorm- den Godsdienst, welken hij prees, zoo veel hij kon. Men ziet hier uit, dat deze Bonu- genoot Zoo roemruchtig in zijnen dood , als g.duuren.e zijn gantfche leven, was. 4.'eMır- ADRIAAN DE MONTOIJE wordt, zonder Life twijfel, bedoeld inde naamlijst der Bond- genpoten bi) BoR (d). Hier van zoude ik (d) In eeme andere lijst, te vinden in de Bij- Iıazen tot dit werk bl. 40, wordt hij genoemd de Montroije. Dus flaat ’er ook in rt MS ANlcmo- moriaal van Van der Houven bl. 393, volgens de MSS. Aanteekeningen van den Heere Pan Om dendorp. N)eze verichillende lezing deedt mi eerst denken op iemand uit het geflacht Mont» foije, waar wit omtrent dezen tijd gelproten was N. de Muntjoije, getrouwd mer Hubert de Car- p:ntier, Ridder , Heer van Haverfein „ Buisfo n- ville, Humen, enz. Zie Recueil Gendal. de Fa- milles originaires des P. B.pag. 307. Noch vond ik SCHRIFTEN DER EDELEN. 149 ik onkundig gebleven zıjn, zoo niet Viglius van Aijtta aan zijnen vriend Hopperus (e) gefchreven hadt, dat Adriaan van Mon- teije, zoon van den gewezen’ Kastelein van Gent, zich van de voogdije over hem, zoo .dra eenigzins magelijk , ontflagen hebbende- en tot het hoofiche leven overgegaan zija- de, zıch onvoorzichtiglijk bij hen gevoegd hadde , die ten jaare 1566 het Bondgenoot- fchap gefloten en ’t fmeekfchrift ondertee-- kend hadden. Doch her blijkt uit dien zelfden brief, dat Montoije, om die reden, Gedig- gedagvaard wierde, om zich te zuiveren, "24. en dat hij , verfchenen zijnde, vergiffenisfe ontfing, en vervolgens cen rijk huwelijk te Gent deedt. ’T fchijut, ‚dat Hopperus zich veel aan hem liet gelegen liggen, naardien Viglius van Aijtta belooft, zoo dra hij ier K; na- ik Hubert de Montjnije, overleden 1453, im Recueil Her. des Bourguem. de Liege pag. zıy, en Johanna van Montynije, gehuwd aan KReinier van Jruines, gezegd Roleij, Ridder, ın de Ge- nealogie van Yan Lijnden xv generatie. bij Fer- werda. Dan, waar toe meer? Fler blijkt toch, dat hier gelproken worde varı jemand uit het ge= flacht de Montoije , yelijk hier boven vntegen- zeggelijk bewezen is. (e) vıeLius AR AaYTTA epif. CCXII ad dlopperum, pag. 775» 776 Verlaat het Bont- genoot- Schap. IfO VERBOND EN SMREK» nader van Montoije verneemt, herzelve aaı Hopperus te zullen mededeelen. Men ziet hier uit, dat deze Bondgenoot, nevens zoo veele anderen, zeer onftandvastig was, en meer zijn eigen belang, dın 's Lands wel- vaart, beoogde. Van elders is mij gebie- ken (f), dat dit geflacht zeer oud en hoog- aanzienlijk was, en dat Adriaan de Nlon- toije, Ridder, Heer van Dorent, vader van dezen Bondgenoot , in den jaare 1570 overleedt ,„ behalven andere kinderen nala- tende eene dochter, welke, in ’t jaar 1602, trouwde met Willem van Montmorencij, Heer van Neufväle. Mostheven. Een geflacht „ MOsSTHoVvEN geheten, kan ik my niet herinneren ergens gevonden te hebben. Zou men, misfchien , kunnen Mogelijk denken, ofaan ’t geflacht Merchoven , ’t ge- «wordt he» doeld b»t ne in 't begin der zestiende eeuwe in groot geflacht of aanzien was , en federt gebleven is (g), of aan (N LE CARPENTIER Ill pars. pag. 104, 23), 807, Sob. (8) Nobilinire des P. B. tom. I, pag. 31. Suite du Suppidment au Nobiliaire tom. J, Pag. 149. Recueil Gendal, de Fumilles origin. des P. B. pag. 288. SCHRIFTEN DER EDELEN. 151 aan de heerlijkheid van dien naanı, in Bra- debeerlijk. bant gelegen , tocbchoord hebbende aan de b:id Mor- chaves. geflachten van der Noot, van der Meeren en d’Ongnies, en in ’t jaar 1624 door Ko- ning Filips den IV tor cen Graafichap, on- der den naam van Coupignij, -verbeven (h). .’ Wie onder dennaam LA MOYILLERIE IaMs- bedocld worde, kan ik zelfs niet gisfen , er. ook dan niet, wanneer men Js Moryillenie ieest, gelijk elders (1) iaar: ten ware men denken kon aan Anthonis van Lalaiog, Heer van la Movillerie, die, in ’t jaar 1584, naar Frankrijk gezonden is, om te handelen met den Hertoge van Anjou (k), , Graaf LODEwIJK VAN NASSAU, her- 7, vs komftig uit cen Geflacht, dat eeuwen lang Naar. bijuitftek luifterrijk was, en, federt de grond- Zijn ge- Jegginge van dit Gemeenebest, tor heden er K4 aan (h) Quartiers Gendalogiques tom. I,pag 259. Nobiliaire des P. B. tom. 1, pa®. ı95. Suite dus Supplement au Nobilinire tom. Il, pag- 54- (i) MS. Memoriaal van M. van der Houven bl. 394, volzens de MSS. Aauteekeningen van den Heere Yun Oudendorp. :(k) uoorr XX boek, bl. 896, 152 VERBOND EN SMEEK- aan Nederland tot fieraad ftrekt (*), maak- te zich beroemd in ons Vaderland, door zij- ne veelvuldige en gewigtige pogingen ter verkrijginge van Vrijheid in den Godsdienst en Burgeritaat. Heldhaftigheid, ftaatkun- de, ftandvastigheid en ijver voor de algc» meene belangen, ontbraken hem zoo wei» Zijne vier Nig, als zijnen broederen, Willem den 1 (1), den (1) Men zie, doch met omzichtigheid „ het Leven van Willem den I, Prins van Oranje, treu jaare 1732 te Leijden in drie deelen uitgegeven, eu deSchrijvers, in dat werk doorgagns aangehaald, (*) Was het zoo noodig, als het gemaklijk is, uitroe- sige berichten van 't aloude en doorluchrig: Geflacht van NASSAU te geven, ik zoude mıj hier kunne ı bedienen van de Stamlijsıen, opgebeld of uirgegeven d»or HUBNER, vAN HOOGSTRATEN, FERWERDA, en anderen, doch wel- ke genorg bekend zijn. Veele biızonderheden , dir Huis betreffende, zijn doorgaan« re vinden in ORLERSs Geflicht- boom der Giaaven van N .5fau, bii DE LA PIZE in Tableay d: l’Hıifleire d’Orange, en LA FARGUE ın de Geflicht- fchets van den Huize van Nasfau. Hoe Zeer die fchrijr vers, in hun oordeel orer de bijzondere daaden der Door- Juchtige Vorften, van malkanderen verichillen , zij allen kunnen echter mer vrucht over ker Geilichtkundige geler zen worden. Daar omtrene vindt men ook cenige be» sichten in de Latiinfche redenvoeringe van A M ISIN» GiVs, de meritis Princirum dAraufsonenfium et Naflaviorum ın Forderatam Belgıcam, Jen 3 Sept ı7ı1 te Groningen vitgefproken, en mer ecuige aanteekeningen uirgegeven door den Hecre GERDES, tom. ı part. 1. Serinäi Anti« quarii, pag. sh - 84. Arleenlijk zal ik hier bijvoeeen da woorden van den Schrijver van ’r Extrait de da Genealo- gie de la Maifon de AMaillij, die, fprekende van ’t Huis van Nasfau . zich dus uitlaar pag. 41 : Cette Maifen Sow veraine en Allemagne, en Angleterre & en Hıllande , eR trop grande pour dire fufcentible d’an extrait en nere. Di- Sons Srulement que fon auteur Othon Comie de Nasfau fut envsye l’an 926 en Hargrie par l’Emprereur Henry l’Oifes leur , au:c de siere de General des Armsıs Imperiale, SCHRIFTEN DIR EDZLEN. 153 den onfterfeliiken Vaderdes Vaderlands , /an, deorluchti- den fchranderen bewerker der Utrechtfche&® #reders- Unie, Adolf en Henrik, die beiden voor dit Gemeenebest in den krijg geftorven zijn. Bezwaarlijk zal men elders cen vijftal broe- ders ontdekken „ die allen zoo veel roems verworven, diezich aan Nederland zoo ver- dienftelijk maakten, die als met gelijke tre- den her deugdenfpoor van hunnen vader, wiens verftand, beleid en liefde voor den gezuiverden Godsdienst hooglijk geroemd worden, ftandvastiglijk bewandelden. War immermeer de fnoode laster uitdacht , om den roem van deze doorluchtige brocders , vooral van Willem, Jan en Lodewi/k, te ver- donkeren, ’t was alles vruchteloos. Een aantal pennen is afgelchreven op den wel- verdienden lof van Prins ZFl/em den 1, Geen wonder. Zijne bitterfte vijanden durfden Hem den roem van wijs beleid en vooruit« ziende ftaatkunde niet openlijk bctwisten, Het verheven karakter en de uitnemende verdienften van Graaf Jan, te voren aan de meeften minder bekend, zijn door de mee- fterliike penne van een’ grooten Staatsman noch onlangs beichreven (m). Mijn beftek Kys vor- (m) Ik bedoele het Vertoog over de betrek- king if4 VERBOND EN SMELKr vordert, dat ik hier cenige bijzonderheden, den Graave Lodewijk van Nasfau betreffende, kortelijik vermelde. Wie alle zijne pogin- gen ter reddinge van ’t Vaderland en tor heritel van Vrijheid in den Staat en Gods- dienst weet, zal zich even weinig verwon- deren over het ongunttig oordeelder $paansch- gezinden, als over de roemrijke getuigenis- fen, door anderen aan Graave Lodewijk ge- Te Brusfeigeven. Aan 't Hof te Brusfel hieldt men dacht men em voor den allergevaarlijkften der Bond- zeer Ol». gunfiig genooten (n), en, niet zonder reden, was vun beit, men iterk gezet op zijn vertrek uit deze Landen (0). Trouwens, reeds federt den jaare 1564, gaf hij blijken van liefde voor de Vrijheid en den gezuiverden Godsdienst. Zoekt ver.Getuige hier van was zijn raad, aan Oranje andering® gegeven, OM eenige nieuwe Leden in den in den Ge- G C» king van Johan Graaf van Nasfau tot de Unie van Utrecht, gefchreven door den Hoog - Edelen Geftrengen Heere Mr. L. P- VAN DE SPIEGEL, Raad-Penfionaris van Holland en Westfriesland, Groot - Zegelbewaarder, Stadhouder en Register- meefter van de Leenen , enz., en geplaatst voor ’t ]I deel van den Bundel der onuitgegeven ftuk- ken, dienende ter ophelderinge der Vaderlandiche Hiftorie en Regeringsform. -(n) strava ih. V,pag. 261. (o) Zie Il Siuk, bl. 13, 14. SCHRIFTEN DER EDELEN. 155 Geheimen Raad te doen brengen, die de beimen Spaanfche maatregelen minder zouden vol *«sd. gen (p); zijne onderteekening van de Ne- en. derlandfche Geloofsbelijdenisfe (q); zijne heile gezindheid, doch welke misfchien ontijdig denisje. was, om Antwerpen bij verrasfinge intene- Wil Ant- men (1). De haat tegen hem grocide, yurrasfen, na dat men zag, hoe groot aandeel hij hadt 1565. in-de zaaken van ’t Bondgenootfchap. Zoo Is een der dikwijls de Edelen plegtiglijk (s) vergader- ze den, te Breda, Hoogftraten , S. Truijen, bunden E- Duffel, Dendermonde, of elders, liet Graaf “*" Lodewijk zich bij hen vinden, en floot, als een van hunne twaalf gevolmachtigd.n, het bekende verdrag met de Hertoginne (t), Zijn gemeenzaam verkeer met Brederode u), zijne bekende zucht voor den Hervorwnden Gods- - (p) nurGunpıus Zib. II, pag. 65 - 68. (qa)C.L. S. de ortu Calvin. page. 8, ı1. Vera. het tweede Keuwgetijde der Nederl. Ge- loofsbelijdenisfe, door mijn’ Vader nitgegeven, bl. 129-131. (r) wasEnaar Vaderl. Fift. VI deel, bl. 127. (s) Verg. I Stuk, bl. 133, 138, 371, 3735 589, U Stuk, bl. 3, ı5. (t) Ziel Stuk, bl. 433. (u) Sententien van Alva, bl. dr. WS VERBOND EN SMEEK. Godsdienst (v), zijne pogingen tot het verzamelen van geld (w), de onderteeke« ning van ’t fmeckfchrift der Hervormden aan den Koning (x), de befchuld ging, dat hij een aanftoker van den beeldenftorm zou geweest zijn (y); deze en dergelijke din- gen waren oorzaak, dat de Hertogin hem met ongunftige oogen aanzag. Hier bij kwam, dat hij zelfs ondernam, aan de Be- velhebbers van Brusfel en den Graave van Mansfeld zekeren Corlz, edelman des Graa- ven van Egmond, te zenden met bedreigin- gen en ftrenge bevelen (z), waar uit de Landvoogdes zich weinig goeds van hem vooripellen kon. Na dar Alva, die minder toegevend, meer geldgierig en bloeddorftig Wer lt in. Was, en geen ander voornemen hadt, dand.n gedaagd, voet op alle Vrijheidzockenden te zetten, in er ar and gekomen was, werdt Graaf Lodewijk metgeweld aangevallen,, cerst openlijk inge- daagd, den 24 van louwmaand ’s jaars 1568 (v) Verg. 1 Stuk,bl. 135, 375, 376,11 Stuk , bl 35, 36. (w) WwAGENAAR Vad. Hift. VI deel, bl. 210. (x) Zie ll Stuk, bl. 48. (y) Zie I Stuk, bl. 380, 38t. (z) noppend's Recueil des sroubles III part. chap, 6, pag. 1lı, SCHRIFTEN DER EDELEN,. 157 3563 (a), en den 28 van zomermaand ge- bannen, met verbeurdverklaringe van zijne goederen, die, reeds cenige maanden vroe- ger, aangeteekend waren (b). Door al dit leed, werdt hij echter niet afgetrokken van zijne Vrijheidlievende gevoelens, waar in hij volhardde tot zijnen dood toe. Want, Krijgt cew na dat hij eenen lastbrief van Prins Willem Mstbrief ontfangen hadt, en daar bij vrijheid gekre- Prins. gen tot het aannemen van krijgsknechten, ter Perzamele verdediginge van ”s Lands vrijheden, verza-!k- melde hij in Duitschland een klein leger, en wrok daar mede, over Embden, naar deze Landen (c). Zijne krijgsmagt groeide merr kelijk aan, en cene mceenigte van Friezen en Groningerlanders voegde zich aan ’sGraa- ven zijde (d). Nu was hij vol moeds, en »t geluk der wapenen diende hem merkeli jk. Want (8) vIGLIUS AB AYTTA epifl. xxıv ad Hoppe. sum ,„ pag. 400. BOR IV bock, bl. 156. De in« dagiug van Graaf Lodewijk is woordelıjk te lezen in de Bijlaagen bl. 241-245. (b) Zdem epifl. ıxı ad Hopperum „ pag. 451, coll. epifl. XLV pag. 443. Sententien van Alva, bl. 70. (c) Verg. II Stuk, bl. 104, 105. (d) vicLıus AB AYTTA al Hopperum epift, Lvii pag. 473, epifl. Lıx pag. 479. Rebaalt 159 VERBOND EN SMEER- Want hoewel de uitkomst niet beantwoordp de aan zijne verwachtirge, en her van ach- teren bleek, dat het au (e) constijd noch niet was, om Nederland te verlosfen, gelijk Hij, omtrent vier jaaren later, deedt, ble- ven de pogingenvan den uitmuntenden Nas- faufchen held, ten dezen tijde, niet geheel- lijk vruchteloos. Hij maakte zich meeiter voordeel opyan ”t Huis re Wedde, "rt gene den Graave den vijand. van Aremberg toebehoorde , kort daarna van Appingadam, en behaalde een’ aanzien- lijken buit op de Spaanfchen in den (lag bi) Heiligerlee. Hier liet Aremberg het lc- ven, maar ook Adolf vın Nasfau, wiens verlies zijne brosders, Giaaf Lodewijk en de Prins van Oranje, ongemeen betreurden, Aanflag op De gelukkige uitflag van deze ondernemin- Groningen. gen deedt hem befluiten tot het beleg van Slag bij Fenmin« gen. Groningen ; doch hij werdt genoodzaakt hetzelve optebreken, 200 door de evermagt van den vijand, als wegens her verloopen van zijn volk. Toen begaf hij zich naar Jemmingen, en kwam cerlang in groot gC- vaar, (e) Ik heb het 008 op de woorden, welken Graaf L ıdewiik in zijne vaandels hadt doen pliat- fen: nunc aut nunguam , dat is, mu of nooit. Zie wAeENAAR Vi.deel, bl..272. SCHRIFTEN DER EDELEN. 159 vaar. Alva leverde hem flag; cen groot deel van ’sGraaven volk fneuvelde; al zijn gefchut en voorraad viel in ’svijands han- den; hij zelf ontkwam naauwlijks het drei- gende onheil. Naar ’t fchrijven van Alva aan den Raad van Staate, zou Graaf Lode- wijk zich naakt onıkleed hebben, en dus de Eems overgezwommen zijn (f). Na wel- ken tijd hij, met de weinige manfchap, die hem noch was overgebleven , naar Duitschland vertrok , en zich bij ’t leger van Prins Willem voegde. De rampfpoed, die hem getroften hadt, kon den voortreife- ljjken Lodewijk niet affchrikken, om, zoo dra de kans-fchooner fcheen, zijne pogingen tot reddinge van ’t Vaderland, met mocd en beleid, te hervatten. Van hier zijne on- derhandelingen met de Hoven van Frankrijk Zoekt en. er land en Eageland , tor verkrijginge van onder- pi; frank- ftand voor de Nederlanden. Wie dezelye a. En- met aandacht befchouwt (g), zal ’er uit en 71 1573. EC= (f) sor IV boek, bl. 165-170, 175. vı- CLIUS AB AYTTA epiff. Lvirs eg Lıx ad Hoppe- vum, pag. 475, 456. Men vergeliike wAgE- NAAR, Yı deel, bl. 271-275, 280, 281, 286. (8) wAGEnAar VI deel, bl. 331, 332,457, 465. 160 VERBOND EN SMEEK- leeren, dat voormeer dan twee eeuwen, gelijk in latere tijden, op de belofte van buitenland- fchehulpenietaltijd ftaattemaken was, endat elk de geheime bedoelingen der Hoven niet Verrat kondoorgronden. Zekerer ging zijntoelegop . Bergen in Henegouwen, welke ftad hij, bij en. verrasfinge , innam (h). Dit verlies trof Alva, verijdelde zijn voornemen tegen Zee- land en Enkhuizen , en veroorzaakte ,„ dat andere fteden, of niet lang daarna afvielen, of ’sPrinfen zijde konden blijven houden. Eenige maanden later, was Graaf Lodewijk echter genoodzaakt, om Bergen te verlaten en, bij verdrag, aan Alva overtegeven (i). De kloekmoedige verdediging var die ftad was voor den Graave geen mind.r cer, dan de onverhoedfche inneming ; en de cerlijke ‘ overgave kon hem tot geen fchande ftrek- ken. Overmagt doet wijken. Evenwel gaf hij den moc ! niet voor altijd verloren. Het Slag op de tegendcel bleek in den beruchten flag op de rer A Mookerheide. Hier kwamen de legers van 14 April Graaf Lodewijk en van d’Avila aan elkande- 1574» ren; (h) pe Tassıs ib. I, pag, 192. VAN ME- TEREN IV bock, bl. 70, 71. Bor VI bock, bl. 274. (i) sor VI boek, bl. 298, SCHRIFTEN DER EDELEN. id fen ; ’c gevecht was fcherp 5; Naffau gaf blijken vari Zeldfaame heldhaftigheid ; zijn leger werdt deerlijk geflagen en ten groo- ten deele verwoest; hij zelf,en zijn broeder Henrik, fneuvelden. Onze en de Spaanfch- gezinde Hiftoriefchrijvers geven uitvoerig bericht van dezen flag , doch verfchillen in cenige omftandigheden (k). Zeker is ’t, dat Graaf Lodewijk van Naflau toen zija dierbaar leven liet, hoewel zijn lijk , naar ’t getuigenis van fommigen, onder de gefneu- velden niet gevonden is, Zijne bittetfte vijan- den, BENTIVvoGLIo in’'t bijzonder , die hem elders (1) befchtijft als ecn man van een’ wreeden en verwaanden aart, en STRÄ- DA, rocmen deszelfs dapperhcid, vooral in den gemelden ftrijd zoo duidelijk bewezen. Behalven den lof van heldenmoed , die hem door niemand kon betwist worden , ftaat hij bekend, äls een welfprekend,; mild en min- L zaaı (k) vAn mETEREN V boek, D/. 90. nor VII hack , 2. 12 — 14. DE Tassıs ib. Il, pag. 188 — 190. BENTIVoGLio‘ı deel 8 bock, 2/. 197 — 101. VIGLIUS AB AIJTTA epif. 230 ad Hopperum „ pag. 803, 304. STRADA dec. 1. ls. VII, pag. 461 — 465. (1) 1 deel 3 boek, bl. zY. Sneuvelei Zin up elsin. fproken is. 162 VERBOND EN SMEEK- zaam man (m), fcherpzinnig van verftand, .goed vanraad,voor geen gevaar bevreesd (n), de rechtehand van zijnen broeder „ den Prinfe ‘van Oranje (o), en naast wien hij, in ftaats- beleid en krijgskunde , verdient gefteld te worden (p). 