title: Naaukeurige Versameling der gedenk-waardigste zee-en land-reysen na Oost-en West-Indien ... sedert het jaar 1608 tot 1611 Waar van eenige noyt gedrukt, andere nu eerst uyt haar oorspronkelyke talen overgeset en sonnige kerkelyk verbeterd zyn ... In het ligt gegeven door Pieter Vander Aa
creator: East Indies , Johannes de Plano Carpino, Pieter van der Aa
text: |: " . 28 NAAUREURIGE VERSAMELING DER GEDENK-WAARDIGSTE ZEE:s LAND-REYSEN OOST=WEST-INDIEN: Mitsgaders andere Geweften, ter eerfter Ontdekking en {oo vervolgens van verfcheyde Volkeren, meer- endeels door Vorften , of Maatfchappyen derwaarts gefonden, gedaan; ZEDERT HET JAAR 1673 OT 1696, Waar van eenigenoyt gedrukt, audere nu eerft uyt haar Oorfprort kelijke Taalen oyergefer, cn fommigemerkelijk verbeterd zijn; Zijnde een waaragtige en bondige Befchrijving van veele vreemde mingrüjken, Landfchappen en Steeden, der felzer Benamingen , Ge= legentbeden, Sterktens ‚Stroomen, Zee- Havens, Goud- en Silver- Mijnen , Peerl-Vifferyen , en meniguuldige Wonderens Benevens de Oorlogs-daden en Gedenk-waardige Bedrijven der Ontdekkers / in het op-doen defer Landen voorgevallen ; voorts hunne gevaarlijka eu feldlfame Ontmoetingen , merk-waardige Gefchiedeniffen „ grouwſame Verwocltingen, voorname Volk-Plantingen en Veftiging der Koopmanfchappen aldaar. Alles doorgaans met nodige Land-Kaarten, menigte Konfl-Printenz . en beguame Regiflers verrijkt:. in het ig gegeven TE LETDEN, Door PIETER VANDER Ass Bockverkoper in de St. Pieters Koor-fleeg, ia PLATO. 1707 Alwaar defelve te bekomen zijn. Aer Oftroven van de Heer Staten van Holland, ı Landı van Vrrogs , en Stasın Generaah, 203.9. Zi, De VOYAGIEN in dit Deel begrepen, zijn de volgende. Anno 1673 Ontdekking van cenipe Landen en Volkeren, in 'tNoorder- edecke van America , door P. Maerguette en Jolies; gedaan in Ber Jaar 1673. Befchrijvende den Gods-dienft, Feeften, ' Dauſ- fen van den Calumet ; ook den Aart, Zeden , Gewoontens en Levens-manier van de Bewoonders van de Dwa/e Haver, de Mia- mis, Maskoutenten, Kikabeux, Ilinoyſen, Iroquoyfen en Falaifen. Als mede de Bouwing hunner Vlekken; Dorpen, Hutten, Ca- noes, Rivieren, Vrugten, Gediertens, Vogelen , Villen , enz. 1681 Ongelukkige Scheeps-Togt van Frangoys Brooks , na Barba- yyen , gedaan in 't Jaar 1681. en vervolgens. Verhalende , op wat wijle den Reyfiger met verraad op Zee wierd genoomen, im een ellendige dienftbfarheyd na Marquenes gevoert ; wat onge- looflijke ongemakken en flagen , nevens andere Chriften-Slaven (mede op diergelijke wijfe gevangen genomen) aldaar moelt uyt- ftaan ; dog eyndelijk na een tien-jarige flaverny met twee fijner Landsgenooten, onder her geleyde van een Moor ontvlogre ; wat menigvuldige ellenden van honger , dorft, gevaar van Lecuwen in de nare wilderniffe uytftond , tot dat eyndelijk te Mar/egan, cen vefting der Porsugy/en in die Landftreek, en van daatr in En- geland aanlande. Als mede cenigebyfonderheden van Muly Ifmail, Keyfer van Maroeco; aangaande fijn Perfoon en inborft, deffelfs Hof-houding , Lijf-wagten , Oorlogs-bedrijven tegen de Algeri« nen, Tyranny over de Chrifßen-Slaven, enz. 1682 Scheeps-Togt van Jonkheer Osbo Fridrich ven der Greuben, Brandenburgs Edelman, na Gwines, met 2 Keur-vorftelijke Fre- arten , gedaan in her Jaar 1682. waar in allerhande byfonder- —* van verfcheyde Zee-kuften in Africa gelegen, verhau- delt worden, te weten de Greyu-kufl , Tand-of Quaqua-kuft, de Gou’r'ufl en verfcheyde Koningrijken daar omtrenc met des felfs Inwoonders , en des Schrijvers Reys van daar na Terra Nova, in America gelegen , enz. 1636 Ongelukkige Schipbreuk en yflijke Reys-Togt, van ettelijke Ergelſſen, in den Jare 1696. van Jamaika ıinWefl-Indien, na Pen- fylvania t' Scheep gegaan , en in de Golf van Florida geftrand , alwaar (y onder de Menfchen«seters veivielen, en byna ougelooflije ke wederwaardigheden uytſtonden. *3 ONT- | Noo» I G NA-BERIGT, REGISTER Der ZEE-®LAND-REYSEN: Die defe Verfameling in 28 Deeen, of 29 Banden bevat 5 Opgeſteld na de ordre der Jaren , wanneer de ſelve gedaan zijn. . . . Pag. 3. NOODIG NA-BERIGT Aan den LE SER eſe uigeleeſe Verfameling der Gedenk: waar- N di dee en Lend-Tarten — door Portugyfen, Spanjaarden, Engelfen 5 & Franfen, Zweden, Deenen , Iralianen, Hoogduyifers , en andre vreemde Volke- ren ; zedert het Faar 1246. tot 1696. (door Gods goedheyd) met veele moeyteen koften,ten eyn- de gebragt hebbende. Soo vinde ik my verpligt ,uyt kragt mijner Belofte, in ’t Noodię Voor-berige aan het Hoofd van ’t Eerfle Del defes Werks gedaan: U.E. in dit Zasifle wederom aan te fprecken, en op nieuw te verfeckeren; dat geen van alıc de Reyfen (met ha- ze Land-kaarıen en Konfl-Printen) ooyt te vooren in onfe Taal befchreeven zijn; maar elk uyt het Oorfprenkeljike, au alder-eerft in goed Nederamts o- vergefet , en ten dienfte mijner Land-genooten in ’t Ligt gebragt. Uyt wat Spraak, yeder Reys-Tage ver- tolkt is , fal onnoodig zijn aan te wijfen ; gemerkt fulks doorgaans op de Tijtels xeets uytgedrukt t. — In mijn Korte Schets, of Naam-lijſt der Reyfigers , agter 't voorfz. Noodig Voer-berigt , worden op het jr 1583. &c. ook vermeld de Doorlugtige Scheeps- Togten der Hollanders, na Oofl- Weß-Indien en andere Gewefles voor rckening van die Muatfchappyen , ofie van Particulieren gedaan: maar ,onder hetdrukken, wierd my van veele voorname Liefhebbers geraden en ver- fogt; dat ik defelve by defe Yerfameling dog nict wilde *2. voc- 4 NOODIG NA-BERIGT voegen, uyt reeden; om dat dit een byfander en volkoo- men Werk_op fig felven was , berreffende alleen de Reys-T ogien van vreemde Nasien. Hier door oordeelden ſy; datik niet alleen hen : maar de geheele Nederduyıfe We reld dienft foude doen. Tee meer, indien ik wyr Kragt van mijn verkregen Oflroy naderhand befloor , gemel- de Zee- en Land-Reyfen der Hollanders, met de ver- meerdering en verbetering, die daar toe hebbe „ in een byfondere Verfameling uyt te geven : want dit ſtrekte tor grooter glory van onfen eygen Land-aard, tot quijting van mijn Belofte, en tot beter gerijf van die ,„ de welke deſe, of: geene Natien apart begeer- den. Ä Hoewel ik de deugdelijkheyd van defen raad ftraks begreep , foo vereyfte egter de voorfigtigheyd , al- voorens ten befluyt quam , fulks met gelcerde Man- nen ,.en grondige Kenders van Reys-befchrjvingen, rij- - pelijk te overweegen , die dit ontwerp niet alleen goed keurden : maar my ook kraguiglük daar toe aanmoedigden; dog met beding; dat ik, in de plaats van die nu uytgelaten zijn, ftellen foude eenige an- dere feer aanmerkens-waardige Reys-Togten van Vreem- de Volkeren, te vooren aan hen vertoont : maar- die in mijn eerfte Naam-Ijf niet uytgedrukt ftaan , wijl ik de felve doenmaals nog niet magtig was. Dede zijn het,die ik,om een yeder genoegen te geeven, en mijn belofte te voldoen, hier by gevoegt hebbe ; niet twijffelende, of alle regtfchapene Liefhebbers fullen toeitemmen , dat fe uytfteekend fraay zijn, en der- ‚halven overwaardig, om als heldere flonkerfteenen in “ de volgende Nasm-ljff te pronken; waar by men te letten heeft ; dat alle, voor aan met ecn * gemerkt, in het Oude Regifter niet geftaan hebben : maar op nieuwdaar by gevoegtzijn, Indien door detijd van die i) -. ag AAN BEN LESER. In her algemeene Regifter van defe geheele Verfa- mseling, die hier agter volgt, wilden fommige ; dat ik alle de Oof- en vervolgens alle de Meſt- Indiſe Reys- Togten. by malkanderen plaatfen foude. Andere we- derom; dat yeder Natie by een moeſte blijven. Een derde foort begeerde ; dat alle Reyſen van cen en het 1elfde Land , als by voorbeeld Turkyen, Perfien, Gui- nea, &c. te famen fouden gevoegt worden: maar het . grootfte getal oordeelde beit; dat her geichikt wierd na de Ordre des Tyjds „ gelijk het Werk ook vervol- gens was uytgekoomen : om dat vecle Liefhebbers, (alhoewel in 't Yoor-bersge het tegendeel verfogt is) die hunne Exemplaren reets hadden laten inbinden, door defe verandering veel fchade fouden lijden. Dir lautite , als her redelijkfte gevoelen, heb ik werkttel- lig gemaakt , en voor yeder Rsys-Togt geftelt , varı wat Landaard den Reyfiger is, en in welk fluk te vinden. - _ Door dit middel kan elk defe Verfameling na fijn zindelijkheyd verdeelen, ook Berros van Oof- en Her- rera van Wel-Indien apart laten inbinden. Om nu te weeten, war van defe, of die Schrijver is, heb ik allc de Reyfen door den eerflen befchreeven, met de letter. B. &n door den sweeden met H. geteckent. - Ä Het duldeloos verlangen der Liefhebbers na de ver- dere Bedrjven van den Roemrugtigen Ferdinandes Cortes, federt het Jaar 1526. vervolgt tot op ſijn Dood, liceft u * 3 . my u. — 6 NOODIG NA-BERIGT my aangefet,om moeyte nog koften te fparen, tot dat ik dit Puykitukje in handen kreeg. 't Is mede voor de- fen door Herrera in 't Spaans beichreeven „ maar nu cerſt, wijl ik het niet eerder konde magtig wor- den, door een.befchaafde pen, in onfe Moeder-taal overgelet, en fpoedig afgedrukt, om 't met dit laatite ftuk gelijk uyt te geeven; hoewel het ag- ter 't Elfde Deel moet geplaatft worden, ’t geen tot onderrigting van de Liefhebbers gemeld zy. Indien den Almagtigen mijn leven, gelontheyd, en kragten , nog verder belieft uyt te rekken, mogte het wel geichieden ; dat ik om yeders keu- Te „ en nieuwsgierigheyd te voldoen , ook uytgaf cen woortreffelyke Verfameling van de Aanmerkelijkste Reys-Togten door onfe Hollanders gedaan , zedert het Jaar 1533. en ao voort 106 op defen tegenwoordigen tjd toe, waar. af veele nooyt zijn gedrukt geweelt: maar fouden uyt de egte Hand-[chrifien als-dan al- ler-cerft het ligt fien „ ook .alle de overige ,„ de ou- de drukken in vermeerdering , of verbetering ver- re overtreffen. By gevolg een Werk, waar van ik fonder vley-fugt rocmen kan, dat alle onzijdi- ‘ gen (want voor de ſulken doe ik alleen mijn vlijt en onkoften ) van verwondering en verbaaftheyd fouden opgetoogen ſtaan, foo wel over de zeldiaam- heyd der itoffe , als over de deftigheyd van uytvoe- ‚ring. De Copy , benefiens veele nieuwe Kopera Konfl-platen, zijn reets in ſtaat, om gedrukt te wor- den, ten bewijs; dat het uytgeeven niet onmoogelijk is: maar eerlang gefchieden kan. Gebruyk dan defe wytgeleefe Ferfameling tot voor- deel, lees naarflig mer opmerking , oordeel niet na fchijn , maar na waarheyd en reeden , ende ont- tang mijnen laftigen arbeyd, met foo veel vergenoe- | "ging, AAN DEN LESER. 7 ing, als U. E. de felve met gentheyd word op- Eehagen. t Welk my verdes annorikkelen fal, om - mijn 75d en Vljt aan uw nut en vermaak op te ofle- ren, en mertes daad te toonen; dat ik ben U, E. Dienfwilige Leydendefen 21 Mey 1708, PIETER VANDER AA, REGISTER DER ZEE- en LAND-REYSEN, Die defe Verfameling in 28 deelen, of 29 Banden bevat ; Opgefteld na de ordre der Jaren , dat de felve gedaan zijn. NOTA..De letters, die voor yeder Yoyagıe ftaan , berekenen van welke Natie dien Reyfiger uyıgelonden , of felfs ‚geboortig ı5, namentlijk: E. Engelſſen. F. Franffen. H. Hoogduytfers. IN. India- nen. 1. Lalianen. M. Mofcoviters. N. Nederlunders. P. Portugy/en. S. Spanjaarden. Dog de leıters, die agter fommige Voyagien ſtaan, beduyden B. Burros, en H. Herrera. Anno EERSTE DEEL. | F. 1246. Seer aanmerkelijke Reys-beichrijvingen van Johan d Plan Carpin, en Br. Aſcelin, beyde als Legaten van den H. Apoftoli- fchen Stoel, en voor Gelanten van den Paus Innocentim de IV. afge- fouden na Tartaryen , en andere Ooflerfche Volkeren. Door de. Afge- fanten felfs, op ordre vanden Paw befchreven: Alwaar fy naauwkeu- rig eu getrouw befchrijven,, het Land en’ Gebied der Tartaren , des feifs (tand , hunue Huuwelijken, Kleedingen, Woningen , Gods- dient en Plegtighrden, Wichelaryen ‚ Gewoontens ‚Spijs en Drank, manier van Oorlogen , Begraaffeniflen, &c. Mer al her geene verders aaumerkens-waardig , hen op defe Voyagıen is voorgeko- men. F. 1253. Aanmerkelijke Reys gedaan door Wiliem de Rubruguis ; voor Ambafladeur van den Koning Lodewijk de IX. afgefonden na de Oo- fterfche gedeclten der Wereld , infonderheyd na Tartaryen en Chinu, in * Jaar ı253. Vervattende veclerley fonderliuge faken, en voorgeko- mene gevallen ; door den Afpelanı felfs beichreven. 1. 1419. Eenige Aanmerkingen uyt de Reys van Nicolo de Conti, een Venetiaan, ua Indien, Mangı, Cambalu en Quinfay , gedaan 1419 en vervolgens. | P. 1419. Beknopt berigt van de eerfte Ontdekkingen der Zce-kuften van cAfricaen Oofl-Indivk gedaan door de Portugyjen. B. P. 1419. EerfteScheeps- Togt der Portugyfen met 3 Scheepen toege- ruf van Don Heurigue , Infanı van Portugaul , waar inde Caap Non en Bo- jador worden ontdekt , omtrent het jaar 1419. B. I P. 1420. Scheeps- Togt van Don Foan Gonſalvex en Triflano Vaz , die een Eyland vınden dat ſe de naam van Porto Sancio geven, en op wat wijfe ber felvebevolktis, in het jaar 1410. B. p. Anno REGISTER DER ZEE- EN LAND-REYSEN 9 P. 1420... Het vinden van Mudera, met 2 Barken ondernomen van Don Foan Gonfulvez en Irıflan Yax , in het jaar 1420. B. P. 143 5. TweeScheeps-Togten vanGileanes , waar in hy de Casp Bojador aldereerft voor-byzeyld ‚inhet jaar 1453. B- P. 1434. Twee Scheeps-Togten van Alfonſo Gonfalvex Baldaya en Cilcanes, tor ontdekking van vreemde Landen ‚ die her gevondene de naam van. Angra dos Ruınos en. Angra dos Cavallos geven, in het jaar 1434. en 143 5. B. P. 1440. Scheeps- Togt van «Antonio Gonſalvex, om uyt het reeds ontdekte Land , vellen van Zee-Wolven te halen, daar hy onderwegen Nuno Trıftans vind ‚in het jaar 1440.cn 1441. B. P. 1442. Scheeps-Togt van «Antonio Gon/alvezen Nuno Triflano, na het reeds ontdekte Land, dieeen Rivier vinden , en de felve de naam van Rio de Ouro ‚dat is , Goud R ivier geven ‚alsmede een Eyland , dat fe de naam van Garzr geven ‚in het jaar 1442. B. P. 1444. Scheeps-Togt van Lanzarote , mer 6 Cavaveelen , by die van Lagos uytgeruſt, waar mede hy het Eyland Nar overrompeld , komt op Tidor , alwaar gcen volk vind, komt opeenander Eyland, in het jaar 1444. B. P. 1445.Scheeps-Togt van Gonzalo de Sintra ‚na het Eyland Arguin, alwaar hy vandeInwoondersdood geflagen , eude plaats ua ſijn vaamı word genoemt, in het jaar 1445.B. P. 1446.Scheeps-Togt van Antonio Gon/alvex , Diego Alfonfe en Go- mez Pirex, na Rio de Ouro, of Goud-R ıvier als mede van Nuno Triftano eız Dini Fernandez ‚in het jaar 1446.B. P. 1446. Scheeps Togr van Dimſeanes, Alvaro Gıl en Manfaldo, na Cabo Blanco ‚ Arguin en Gurze ‚alwaar 14 Caraveelen ontınoeten , On- der bet Opper-Hoofd Zunzarote , die verder cen Togt decd na Gusnee, Canarıcn , &c.inlierjaar 1446.B. P. 1446. Scheeps-Togt van Fernando de Caflre , nade Canarije Eylan- den , waar in gefien word „de Gods-dienft ‚ Regeering , manier van Le- venen Oorlogen der Inwoonders ‚cer de felveChriffenen wierden, ge- daan in het jaar 1446- B. | P.1446 Scheeps-Togtvan Lanzarote, van het Eyland Garze, met 7Scheepen, waar mede hy de Rivier Canaga , of Quedech aandoet, al- foo genaamd na des felfs Land , en ſijn ncerlaag aan Cabo Verde, in het jaar 1446. B. P. 1446. Scheeps- Togt van NunoTriflano, ııa een Rivier,, na Rio Grande genaamd , alwaar met eenige van ſijn Volk dood bleef, en hoe herScheepje mer gonbedreeven menfchen t’huys quam. Als mede die van eAlvaro Fernandez , tot aan de Rivicr Tabıte. Mitfgaders een korte Scheeps-Togt van 12 Caraveelen , onder Gilcanes, in het jaat "14446 B. P. 1447. Scheeps Togt van Antonio Gonfalvex , Gurcia Mendez , en | "5 Diego 10 Anno REGISTER DER " Diego Alfonfo, mer 3 Caraveelen na Arguin, Cabo de Refgate in het jaar 1447. Beneffensczn nette befchrijving van de Azanegui/e Inwoon- ders, bun manier van Leven, Regcering, Kleediug , Erneering van Vee , &c. door eenen foan Fernandez , Portugys ‚aangetekend , dewijl hy ielfscenige tijd onder haar verkeerd heeft, in het jaar 1447. B. P. 1448. Scheeps-Togt van Gomez Pırez , ınet 2 Scheepen- na Rio de Ouro in hetjaar 1448. Alsmededie van Diego Gil na Mexa, mitlga- ders varı Fernando. Alfonfo , Rıdder ‚met cen Deens Edelman ‚na Cabo Verde ‚in het jaar 1449. B. Ä P. 1448. Eenige Scheeps- Togten der Portugyfen, onder byfondere Berfonagien , zijnde een verhaal van de Ontdekkingen van verſchey- de Eylanden, en Zee plaatfeu , beginnende met het jaar 1448. en ver- volgens. B. "BP. 1481. Scheeps- Togt van Diego d’. 4zambuja „ met 10 Caraveelen en 2 Hulk:n, gemonteerd mer 600 Koppen na de Guineeſe Kult ‚omal- daar een Kafteeltetimmeren ‚dat hy van Caraman/a Koniug aldaar ver- krijgt , eu het ſelve de naam van St. George geeft, in het jaar 1481. B. P. 1484. TweeScheeps Togten van Diego Can na R ıo de Padrano , nu Congo .of Zaire genoemd , alwaar een Zuyloprigt, enin ſiju Zweede Togt 6oo mijlen verder als Congo vaart, daar 2 Zuylen oprigt, in her jaat 1484. 1485 B. P. 1486. Scheeps- Toge van Bartholomew Diax met 2 Scheepen , yeder van so Var, mer een kleynder met mond koft uyt Portuyaal , om de IndıEn te ontdekken: in welke Togt hy aldereerft de Caap de Bona Eſpe- rance heefi ontdekt , in het jaar 1486. B: P 1487. Voyagie van Pedro de Covilhaan , die toteen Mede- gefel bad Affonſo de Paıva, in het jaar 1487. Mitfgaders van Lucas Marcos naher, Land van Paup Jan, in het jaar 1488. B. P. 1488. Scheeps-Togt van Gonfalo Coelhona Guinee, met den Prince Bemoy., die als Balling in Portugaal gevlugt was, waar mede de Koning gefprek houd over het Land van Paap Fan ‚in het jaar 1488.B. P, 1489. Scheeps-Togı van Pedro Fax da Cunha na Gusee , alwaar hy den Prince Bemoy dood ftak , mer cen voor-afgaande befchrijving, van Jalof , mer des lelfs Gedierten ,„ Vrugten , &c. in het jaar 1489.B. | FL *. 1490. Scheeps-Togt van Gonfalo de Souxa, met 3 Scheepen na Con- 5 die ontrent Cabo Verde ſtetft, wien Ruyde Souxa, des ſelfs Neet, in jn plaats volgde, eu aldaar gelukkig aankomende, een Kerk van ſteen bouwde, &c. in het jaar 1490. Beneffens een verhaal van Chriflopho- rus Columbw aan den Koning van Portugaal , wegens fijn Scheeps-Togt , door ordre des Konings van Caſtilien gedaan. Mitfgaders verfchey- de Gefantfchappen der Portugy/en aan bylondere Koningen der Mooren enNegers.B. - TWEE- ZEE- EN LAND.REYSEN. 28 Anne TWEEDE DEEL. S. 1492. De Roemwaardige Scheeps Togt van Chrifleffel Columbus ; indenjare 1492. als. Ammiraal van den Ocraun , ter ontde king n na de Wefl-Indife Landen , te vooten by de Europianen nooyt t nog bevaren. Hertera. | 5.1493. Tweede Scheeps-Togt van Chrifleffel Columbus , ter nader ontdekking en bemagtiging van nieuwe Landen gedaan na de Weß- In- dien, in't jaat 1493. H. P. 1497. Eerſte Scheeps-Togt van Voſco da Gamma, ter ontdekking van Ooſi-Iadien, in het jaar 1497. en vervolgens.B. S. 1498. Des Ammiraals Chrifleffel Columbus derde Scheeps-Togt ver nader ontdekking gedaan uyt Caflılıen , na de Wefl-Indien in jaar 1498. Alles uyt de overgebriefde berigten , door den Anımi- mal Colunbss aan hase Catbalijke Majeſteyten, uyt de Indsßs overge- onden. H. S. 1499. Eerfte Zee-Togt van Alon/o d’Ojeda , en Anericus Veſpu- tiu, verantdekking van nieuwe Landen gedaan na de Wefl-Indidn , in’e j f 1499. H. j " * 1499. Scheeps-Togt van Chriſtoffel Guerre, met Pero „Alfonfo Ni- no ,in'tjaar 1499. gedaan. H. nn DERDE DEEL. P. i joo. en 01. Twee bylondere Scheeps- Togtei na Ooß-Indin , van Pedralvarez Cabral, met een Vloot vau 13 Scheepen, in her jaar 1500. en Foanda Nova, met cen Vloot van 4Scheepen, in het jaar 1501. B. 5. ı500.enrco1. Vijf verfcheyde Voyagien der Caflılianenen Portu- Aſen, ter ontdekking gedaan na de Wefl-Indien, in de jaren ı 500. en ıx01. 1. Door Vincent Yanez Pinzon. It. Diego de Lepe. 111. Uytlaft des Konings van Portugaal „ door Peralvarex de Kabral. IV. Rodrigwez de Bafidas. V. Alonſo d’Ojeda mer? Americm Veſputius voor detweede 4 seys. H. IN. 1501. Sonderlinge Reyfen van Joſeph, den pebooren Indisan bevattende een Janmerkiiike befchri ving Fi Landen , Steeden en Im woonders van Caranganor , Calicut, Cambaya, Narfinge,, &c. Door de Portag yfen uyt fijnen mond opgeteckend ‚1501. P. 1 502. Tweede Scheeps-Togt van Don Yalıo daGamms ‚na Oofl-Is- die , in her jagr 1502. en verroleens. B. S.1502. Tweeopmerkliike Scheeps- Togten afgevaardigt na de Weſt- Inditn , in rjaar 1502. d'Eerſte onder Ansonims de Torres, terovervoe- singe gedaan van Nicolas d’Obando , voor Opper-bevelhebber afgeſon-⸗ den na Hiſpaniola. H. S. De tweede door den Ammiraal Chrißoffel Columbus , in *t felyejaar, voor de vierde Reys na de Indisngevaren. Waar in ook is: - j 5. . 42 Anno REGISTER DER $. 1503. De gevaarlijke Togt , die Diego Mendez de Zigura , ei Bartelemei de Fıefo , van Jamaica na Hıfpaniola gcwaagı heb. u. H. P. 1503. Scheeps-Togı na Oofl-Indein , van Francifco d' Albuquerque. in Het jaar 1 503.en vervolgens. B. P. 1504. Scheeps-Togt vau Lopo Soares, na Ooft- Indien, in 't jaar 1504.B. ' VIERDE DEEL. $.1504. Deramp-fpoedige Zee-Togı door Francifew de Porra , van Tamaica na Hıfpamola in’tjaar 1504. Beneffensdes Ammiraals Colum- w zeldfaam wedervaren mer gemelden de Porras, en fijn verdere Scheeps-Togten van Jamaica over Hifpanivla na Caflilien tor op ſijn . Aaugehegt mer nog een Scheeps-Togt ‚die Ferdinandes Cortes , am dee tijd onder Alonxo Quintero , uyt Caflılıenna Zı/paniola, gedaan ceft &c.H. P. 1505, Rocmrugtige Scheeps-Togt van Francifco @’dimeida na Ooſt Indien „in 'tjaar ı 505. B. P. 1505. Scheeps-Togt van Peroda Nhayana Oofl- Indien , in het jaar 1505. en vervolgens. B. S. 1506. d’EerfteScheeps-Togt ter verder ontdekking van de Wefl- Indien ‚door Fean Dias de Solu en Vincent ftanex Pinzon gedaan naar Juka- ° tan ‚in 'tjaar 1506. H. | | P. 1506. Scheeps- Togt van Triflano d’_Acunha na Ooſt- Indien, in het jaar 1506. en vervolgens. B. VIJFDE DEEL. P. 1506. Held-dadigeSchreeps-Togt van Al fonſo d'Albuquerque na de Roode-Zee, mer een Vloot van 7 Scheepen in het jaar 1506. en vervol- gens, Bevattende de gelegentheyd , opkomſt en voortgang van de Ko- ningrijken Ormu ‚Goa , Malacca, &c. metalleder felver Steeden , Ri- vieren , Zec-Havens , Gebergtens en Volkeren mer hunne Gewoontens, Levens-manier en andere zeldfaamheeden ; en op wat wijle alle defe plaatfen met hare Volkeren fig onder de gehoorfaamheyd der Portugy- [ea bebben moeten buygen , door wederzijds blocdige gevegten, hon- ger, dorft, vuur en waters-nood ‚en andere ongelooftelijke uyıgefta- neongemakken. Beneflenseen feer naauw-keurige aantekening van de Roode-Zee en de daar ontrent gelegene Landen. B. P. 1507. De ongelukkigeScheeps-Togt van Zurge de Mello na Ooft- Indien ‚in’tjaar 1507. B. P. 1508. De Ramnp-fpoedige Scheeps-Togt na Ooſt- Indian, gedaan door forged’„Aguiar , met 17 Schoepen ‚in’tjaar 1508. B. SESDE DEEI. S. 1508. en 1509. Opmerklijke Zee-Togten ter nader ontdekking der Welt-Indıfe Eylanden en vaſte Kuften, in ds jaren 1508. en 1509. Door "Anpo ZEE- EN LAND-.REYSEN. 13 Door d’Ocampo „ Ponze de Leon, Sols en Pinzon, d’Ojeda en Nique- za. H. P. 1509. Bloedige Scheeps-Togt van den Maar/chalk Don Fernando Coutinho na Oofl- Indien, in'tjaar ıs0g B. S. ı510. d’Aankomit van Feande Exquebel ter bevolking van Jamai- ea: door den nieuwen Ammiraal Diego Columbw ‚van Hı/panıola „ der- waarts gefonden ‚ in’t jaar 1510. Mitfgaders de Togten ‚die Vaſco Nu- nes „ en Dieyo Vılu/quez gedaan hebben ıu 'tjaar ıg1 1. H. P. 1510 Scheeps-Togt na Oofl- Indien , gedaan door Gon/alo de Se- queira, in hetjaar 1510. R. P. 1511. Scheeps-Togt na Ooſt· Indiba gedaan van Gercia de Norunha, in her jaarısıı.B. Sısı2.enısı3. Verfcheyde Zee- en Land-Togten gedaan in de Well-Indı/e Landfchappen en Eylanden ; door Feen Ponze de Leon na Fle- rida , in 't jaar ı512. door Pamphilio de Narvaus, na 't Landſchap Ca- maguyea en elders, 'in 't jaat 15313. Verhalende, behalven deontdek- king van Fiorida, en ſommige Eylanden, wonderlijke ontmoetingen “van Krijg- en Oorlogs bloedige vegreryen, roveryen, moordenbrand- ftigtingen onder de Indianen 25. re Caciquen. Heeren,of Koningen voor- gevallen, en mer behaling van buyt, of flagen by de Caſtilianen, op de Lucayos, Carıbanen en andere diergelijke wrecd-aardige Land-aard en Menich-ecters ‚afgeloopen. H. SEVENDE DEEIL. 5. 1514. Uytvoerige Reys-Togten door Prdrarias Davila , met 135 Scheepen van fiju Karholüjke Majefteyt voor Opper-Bevclhebber afge- Sonden naar de Valte Kult van Darien ; in 'tjaar 1514. Verhalende ne- veus de vrugtbaarheyd desLands, Dierenen Zeden, de gelegentheyd der Havep van de Huvana ‚Perel-Viflerye , veclerley Rampen , Schip- breuken » Hongers-uoeden , Vegteryen en Nederlagen al-om gele- en. H. S. 1515. Aangevuld mer deScheeps-Togten van Fean Dias de Solis » en die van fean Ponce de Leon , om de K aribanen te beoorlogen ‚ in 't jaar ısıs.H. _ Pr 515. Scheeps- Tagen en Manhaftige Krijgs-bedrijvm te Water - enteLand, gedaan door Lopo Soares d’Albegeria ; uyt laft des Konings Don Manuel van Portugaal, als Kapiteyn Generaal en Gouverneur der Ooft-Indren , met een Vloot van ı 3 Scheepen derwaards geſonden, in’t jaarısıs. Verhaleuded’Uytrufting vanScheepen na de Roodre-Zee, eArabie , de Maldıvez , Bengale ‚Siam , en elders, onder veel gelede ram- pen ‚Gevegten,, verliesvanScheepen , Storm en Onweders: beneffens een befchrijving veeler Landſchappen, Eylanden, Volken, en veele byfonderhedeu van der felver Zedenen Gewoontens, B. P.1516. Schceps-Togı door Fernando Perez d’„Andrade , als Oper: 06 27; REGISTER’ DER den Koophandel door gants Indıen ‚tot in China,) de Opftand des Ko- nings van Ormw „onder blocdige Gevegten , Moorden en Branden ten eynde geloopen. B. Anno TIENDE DEEL. S. 1921. Vervolg der Roeınwaardige Zee-en Land-Reyfen des dap- peren Ferdinand Cortes , aande Vafte Kuft van Mexico en Nieuw Spanje. Gedaan in 't Jaar 1521. en vervolgens. H. S. 1521. DeScheeps-Togt door de Sırazt nade Moluccos , door Fer- dinand Magellaan onidekt, na ſijn rampfpoedıge dood, onder het Op- pergelag van Duarte Barboza , en Gonzalo Gomez d’E/pinoza , met ha- ze Copiteynen ,„ tor in de Specery-Eylanden „ agtervolgt in 't Jaar 1521. H. 8 1521. Verder vervolg der Zee- en Land-Reyfen vanden Dapperen Ferdinand Cartes. H. S. Nienw-Spanje indes felfs Aal-oude en hedensdaagfe Inwoonderen befchreeven: ende Stigring der Stad Mexico, mer d’cerfte inftelling der Koninglijke Regeering aldaar , tot op der Cajtılianen Overheering van den Koning Motexuma agtervolgd. H. S. Der MexicanenStaatkunde , Godsdienft en Burgerlijke Gewoon-. _ tens , tot de Krijgs-bedrijven van Ferdinand Cortes , in ’t bemagtigen van Nienw-Spanje gedaan , naauwkeurig befchreven. H. S. 1522. Ferdinand Cortes verder bedrijf in Nieww-Spanje ‚na ’t vero- veron van Mexico, niet fonder behulp van Montano ‚ Chrijtoffel d’Olid, "Gonzalo de Sandoval „ ende andere Bevelbebbers, onder veeltegenwor = ſtelingen van Diego de Velaſques, manhaftig uytgevoerd in 'tJaar 1522, en vervolgens.H. . = S. 1522. Zee- enLand-Togten door Gil Gonzales Davila ‚ terontdek- king der Zuyd-Zee , Noordwaarts van Panama pedaan. Benevens cem befchrijving van Nicaragua ‚in de felve Togt nader outdekt , in *rjaar 1522. H. S. Het Landfchap Cumana, in ſijn byſonderheden, en gewoone Le- venswijs der /ndianen befchreven. H.. S. DeLand-Befchrijving van Nieww-Spanje , in des felfs verfcheyde Handtering , Vee- en Volk-beftuur , &c.agtervolgt. H, S. 1523. Detoelegom een Straat t’ontdekken , door welke men uyt de Noord- in de Zuyd-Zee , de Specery-Eylanden , Philippines , en de Ku- envanChna , (buyten benadecling des Konings van Portugaal) for nnen bezeylen , door Stephan Gomez , uyt de Corunna ondernomen, in "tr Jaar ıs23.H. | S. 1523. Nieuw-Spanje, met veel Gunftbewijs, en Voorregten des Catbolıyken Konings , door Ferdinand Corıes , aan de Kroon van Caſtilien eygen gemaakt, &c.H. S. 1523. Drie verfcheyde Togten ter Zee en te Land in de Wefl-Indien, \ . de x Anno ZEE- EN LAND-REYSEN. 17 de cerſte door Framcifcus de Garay van Jamaıca na Panuco, de tweede door Pedro d’. Alvarado van Mexıco ya Guatemala ; de derde door Diego de Godoy , mede van Mexico ter ontdekking en bevreedigiug van ver- fcheyde Landfchappen ‚ in’t jaar 1 523.en verr. FH. * I]. 1924. Scheeps-Togt van Johan de Verraxano, na Florida, met een kort Voor-berigt vaırde Franjje Volk-plantingen aldaar. ELFDE DEEL. S. 1524. Twee onderſcheydene Reys Togten d’eene ter Zeeen d'an- derete Land ‚in de Veſt Indien , beyde gedaan in het Jaar 1524. Decer- fte door Gil Gonzales Davıla van $r.Domunıcm na de Hondur 6 ündernoo- men , behelfende de Volk-planting van St. Gel de Buena Vılla, een ont- dekking van verfcheyde Landen en Volkeren, uyıgeftane Scormen, ver- Jies vanScheepen , Moorderyen en andere Ongemakken. De ıwcede handeld vande gevaarlijke Land-Togt , door Ferdinand Cortes na las V- bueras gedaan , den Oproer binnen Mexico ‚door des ſelfs afweelenal- daar veroorlaakt , de Straf-ocffeuing den Belhamels aangedaan , &c.H. P. 1524. Aanfıenlijke Scheeps-Togt door den Grave Don Hafco da Gumma „ als kAmmiraal ter Zee ‚en Onder K.oning van Indien, derwaartıs gedaan in't Jaar 1524. Behelfende nier allcen des felfs aaukoumſt en verrigting, ontrent den Ooılog en Koophandel op Goa, Couchin , en elders, tot aan ſijn dovd aldaar; maar ook de Scheeps-Togten en Krüjg<-beörijven onder ſijn Staatvolger Don Henrigue de Menezes uyt- evoerd.B. * S. 1323. Twee verſcheyde Scheeps- Togten gedaan na de Moluccos en St. Martha, in’ Jaar ı525.envervolgens. Deeerftemer 6 Scheepen uyt de Corunna door den Ridder Garcia “Jofre de Loyafa , na de Specery- Eylanden ; de tweede door den Land-voogd Rodrigue de Baflıdas en P. Alvares Palomino, uyt de Haven van St. Domingo, na Sı. Martha‘, &c. H $.152 5: Twee Scheeps- Togten vrugteloos ondernoomen : decerfte door Sıephan Gomez , uytde Corunna , ter ontdekking van een nieuwe Straat , ten Noorden na Cataya ende Specery-Eylanden, d’Andere door Lucas Valqus d’Ayllon, van St. Domingo naChicora eu Fiorida, in 't aar 1525. H.. d S. 1526. Detrotsmoedige Scheeps- Togt van Sebaflisan Gaboto , met 1 Scheepen en veel Adclijke Maufchap ondernoomen na de Moluccos , r veel tegenfpoeden en onkunde aan Rio de Plata miflukt, in 't Jaar 1526 H. 5 Ferdinand Cortes glorieufe wederkomft in Mexico, en 'tverward Beftuur aldaar onder veclerley fporrelingen door hem gelukkig bemag- tigd. Als mede ſijn uytruſting vancen Vloor na de Maluccos, en 'tGe- fauıt(chap aan de Koningen van Gılolo en Tidor, door de Portugyfen al. am gefogt tedwarsboomen, &c. H. F W 8, j 1 Anno REGISTER DER S. 1526. Scheeps-Togt door Diego Garcia , ter nieuwe ontdekking langs de. Americaan/e kuften gedaan ‚ in 't Jaar 1526.H. $. 1526. Her beftuur van Nreuw-Spanjen , en andere gedeelten der veroverde West-Indien , door den Koning van Cactilien met nieuwe or- dres voorfien ;en gelaft de Zee-kaarten tor die Vaarwaters benoodigt , door ervare Stuurluyden te verbeteren. H. S. 1526. Vervolg der Verrigtingenen Ontmoetingen van Ferdinandes Cortes inde Weſt. Indien en elders in het Jaar 1526. en vervolgens.Verha- Jeude onder andereeen uytrufting vanz Scheepen na deSpecery- Eylanden, warontmoeting defe Scheepen aldaar mer de Portugyſen hebben gehad, en wat foort van Volkeren op eenige Eylanden,, (duor hen aangedaaı) hebbengevonden. Alsmede het vertick van Cortes uyt Mexico, met een ongelooffelijke (char na Kaftilien,, alwaar gunftig van den Koning werd ontfangen , van fijne verrigtingen verflag doet , fig tegen fijne befchuldigers verdedigt , en eyndelijk des felfs Dood. H. TWAALFDE DEEL. S. 1526. Seer aanmerkelijke Scheeps-Togten , gedaan door Frauciſcus -Pizarrm , cn Didacus Almagrus, van Panama na Peru , in denjare 1526. - Mitfgaders de oneenigheden na haar dood aldaar, om het Opper-beftier ‚voorgevallen ; benevens de verdere Americaanſc Gefchiedeniflen , als ook de Zeden en Gewoontens dier Volkeren ; waar in feer veel voorna- me ſaken vermeld worden. P. 1526. Staat-[ugtige Scheeps-Togten door Don Lopo Vax de Sam- Payo , als Gouverneut gedaan in Ooſt-Indien, in 'tJaar 1526. en ver- volgens.B. | P, 1527. Het Koningrijk Zunda , met dat van 't Eyland Fava ; benef- fens der Inwoonderen Zeden, Gewoontens en Vrugıbaarheyd des Lands, in Leef-togten Peper-gewas ; navolgens de kund(chap der Por- tugyfenen eygen Landaard befchreven. B.. P. 1527. Scheeps- Togt die Don Forge de Menezes van Malacca door een nieuw en onbekende koursover Borneo na de Moluccos , door ver- zeyling ceritna 8 Maanden heeft volbragt. B. P. 1528. Scheeps-Togt door Pincent da Fonfeca , van Malacca gedaan na het Eyland Burda ‚en ter ontſet der Portugyfen op Molucco ; beneffens die van ſijn Wederſtrever Don Garcia Henriques na Couchin , ongelukkig uyıgevoerd &c.B. P. 1529. Voorname Scheeps-Togten uyt laft van Lopo Vax de Sam- payo in Indien gedaan , en onder die d’Avontuurlijke Reyle door Mar- sm „Alfonfo de Mello , met een Vloot van 8 Groote , en eenige Rocy- Scheepen „ onder vcel rampen van Couchın gedaan na 't Eyland Zun- a. 8. \ P. 1529. VerdereScheeps-Togten en gelukkige Krijgs-bedrijven te Waterente Laud , door deu Gouyssmaaır Lopo Paz.de Sampayo , met een 2 J un . grocis Anno ° ZEE-ENLAND-REYSEN. 19 groote Vloot van Couchin tegen de Malubaren, den Heer van Porca, C.mbaya en andere ondernoomen ;, en mer behaling vaı: pronte Over- Winningen en Buyt vanScheepen , Gefchut, Goud en Sılver , Juwee- len en audere Rıjkdommen ; in vericheyde voorvallen op de Muoren. volvoerd. B. P. 1529. Rampfpoedige Zee-Togr door den Manhaften Kapireyn Sımon de Souxa Galvaon , mer een welbemande Galey , tor onde. ſtand vaıı der Portugyfen Sterkte , van G.a 1a Molueco ondernoomen ; dug op de Reys duor erouwloosheyd des Konings van Achem, na vecl geioon- de dapperheyd,, met verlies van Lijf enLeyeu; al te jammerlıjk vol- eyndigd. B. DERTIENDE DEEL. P. 1528. Tienjarige Scheeps-Togten cu heldhaftige Kriigs-bedrij- vente Water en te Land door Nunv da Cunha als Gouverucur , gedaan ua en in Oofi-Indıen, in ’c jaar ı528. Verhalende intonderheyd des Mans dappere Voortfetting van der Portugyfen vtye Zee-vaart en Koop- handel in de Koningrijken van ’t Ooften, en voorname Eylanden: van de. Afrıcaanfe Kult en ’t Naauw van de Roodr-Zee af, tot in 'thert der Indı/che Landfchappen ; onder bloedige Gevegten mer de Moor/e en Turk/e Zee-soovers, en in andere Keningrijken uytgevoetd: Belege- ringen en verwoelten van Steden en Stei ktens , verbranden van Scheepen en Scheeps Vlooten, met veelgelede Tempeeften en andere rampen , Geluk en Ongeluk opZee enLaud’voorgevallen. Als mede de toe- leg vau den Koning Don Fan van Portugaal., oın een eyude te maken vau de lang fineulende Staar-krakeelen,, tuflen Lopo Yux de Sampa- 30 en Pere Mafcarenhas over 'ı Oppergelag in Indien aan de. gang geraakt. B. - P. Het Koningrijk Guzaratte , of Cambaya , tot het vervolg der Tien- jarige Schceps-Togien vaı den Heer Gouverneur Nuno da Cunha in Oofi-Ind:en; Beneflens der felver Inwoonders, Koophandel , Hand- werken, Gods-di:nit en Koningeo hefchreeven B. P.Gefantichap door Babor Purxiah , Kuning van Mogol en Deli ‚aan Sultan Badur, Koning van Guzaratıe afgelonden: En welke overina- tige Kriigs-toeruftingen daar op volgden , die onder grouwfame Wreedheden , Wraak en andere ramplalige voorvallen van Oorlog, ten eynde liepen.B. — P. Oorfprong der Mogollen ‚der felver Koningrijk en bewoonda Landen , Steden , Gewoontens, Kleedingen en Gods-dienften des Volks. Beneffens hunne grouwfame Oorlogen mer denabuurige Ko- ningenvan Cambuys, Chuor , Deli, Decan, Guzaratte en andere Land- Jkcıen B. 2 P. Rareen ongehoordeScheeps Togt, door Diego Borello , meteen kleyne Full, uyt Indien na Pormgaul , onder veel lift en behendig- **2 v 26 Anno REGISTER" DER heyd, niet fonder nijpende nooden en lijfs-gevaaren , verwonderlijk nytgevoerd.B. P. Ongelukkige Scheeps Togt die Manuel Pacheco met een Galjoen ondernam , dat Garcıa de Sa , op het fchelms verfock des allertrouw- looften Koning van «4chem ‚had uytgeiuft ; en met al ſijn Volk op de Recde aldaar moordadig om den halsquam. B. DERTIENDE DEEL, I1 STUK. P. 1536. Oorlogs-rampen en Dwingelandyen onder des Gouver- neurs Nuno da Cunhaas tien-jarig beftuur ‚in Ooſt-Indiẽn, tuffen de Pıin- cen van’cKoningrijk Decan ,opde dood van Mamud Xıah Koning, van Cambaya voorgevallen. B. P. Aantekeningen, rakende infonderheyd ‚ d’opkomft en volg-recks der Koningen van Decan. B. P. Der Portuz yfen Ootlog met den Samorin ‚of Koniug van Calicut , onder de Regeering van Nuno da Canha „ voorgevallen in 'tjaar 1536. Beneftens de Manhafte Togt ‚die Martin Aiforfo de Sonza van Goa na Couchm deed, en groote overwinningen op de Samorinen te Water ca te Land behaalde. B. D. Mır Mahamed Zaman ;doot hulp van Nuno da Cunha, tot Koning Van Guzaratte en Cambaya vetheeven. B. P. Heldhaftige Togten te Wateren te Land , door Adartin «Alfonfo de Souza , Opperhoofd van de Zee, tegen Pate Adarcar , Ammiraal der Samorynfe Vloot des Koniugs van Calıcat ondernoomen ; en met veele orerwinningen op de Kuft van Malabsar (na eenige geleede sampen , ) gelukkig uyrgevoerd. B. P. Het Koningrijk van Bengele, in fijn Landichappen en Steden, roote Ganges-Vloed en [amen-loopende Rivieren, Bergen en Bouw- anden, der felver Vrugtbaarheyd en Levens- wijfe der Inwoonderen , beneftens hunne voorname Handwerkenbeichrceven : Soo als die ten tijde dat Nuno da Cunha fijn tien jarige Regeering als Gouverneur van Indren voldiende ‚ aldaar in ftaar waren. B. | P. Dedroef-falige Gevangenfchap van Martin. Alfonfo de Mello en ſij- ‚ne Medemakkers , onder AMMamud ,„ Koning van Bengale ; binnen de Hoofd-Stad Gonro ,„ door een Gedeukwaardig toeval onıflaakt ; de Stad ftormenderhand ingenomen, eu den Kouing tegelijk van’tLeven beroofd. B.. P. Manhaftige Krijgs Togten te Water enteLand , door Don Eſte- van de Gama ,(tmeteen Vloot van 26 Zeylen ‚uyt wraak over ſijn Broe- ders dood, ) eenenandermaaltegen den Koning van Ujastans , op de felve Zuydeliike Kuft gelukkig uytgevoerd B. P.Gedenk-waardige Scheeps- Togten door Antonio Galvaon opTider, Gilolo , Ternate en Bachum.B. P. DeSseheeps- Vloot des Zurkfen Keyfers Saleiman ‚door den Gouver- . D.UE Anno ZEE- EN LAND-REYSEN. 27 neur Nuno da Cunba,cn fijne Bevelhebbers, met veel dapperheyd veıy- dcid. B. P. Scheeps Togt van Dan Garcia de Norenba , met 12 Scheepen uyt Portugaal afgelonden , in't jaar 1538. B. | VEERTIENDE DEEL. N. 1535. Naauw-keurige Voyagie van Nicolaas Clenard , Hoog;Lec- raar ind’Academie tor Lenven, door Vrankrıjk , Spanjen en Portngaal , na „Africa , handelende beknoptelijk van de welluſtighe yd der Franffen, de armoede, en belacchelijke grootsheyd der Spanjuarden en Portugy- fer , verfcbeyde zeldfaamheeden van Mahomerh en fijnen Alcoran: als mede der Pelgrims, na Adecca reyfeude, met ecnige bylonderhceeden van deStad Fez. H 1535. Gedenk-waardige Scheeps-Togten na Rio de la Plata, in't Zuyder- deel van . America ‚eu verlcheyde andere voorname „ Americaan- fe Landfchappen , verrigt onder den Spaaufen Admiraal Pedro de Men- dofa , bevattende ongemeene byfonderheden van Landen , Volkeren , en voorgekomene wonderlijke gevallen. Befchreven door Ulrich Schmidt van Straubingen : die alles in eygener perfoon heeft bygewoond en Waargenomen. S. 1539. De Gedenk-waardige Voyagie van Don Ferdinand de Soto na Florida , en des felfs ontdekking van de Landen in dat Geweſt, met al wat aanmerkens-waardig op de vier-jarige Reyfe is voorgevallen. Naauwkeurig befchrecven door een Poringys , die felfs dit alles heeft bygewoond. P. 1540. en 1541. Naauw-kenrig verhaal van een Reys door Por- tugaſen uyt Indıen gedaan na Soez , behelfende de gelegentheyd van Socatora , en de Kuften aan beyde zijden der Roode-Zee., ſoo als de (elve voor meer dan 80 Jaren waren ,„ met een nader aanwijfing van ds Havens ‚, Eylanden , Diepten , Droogten ‚, enandere byfonderheden tot de kennis van deZee, Land eu Volk noodig. Door Don Foban de Caliro. 1.1541. Scheeps-Togt na Wefl-Indiön,, van Hieronymus Benzo , ge- hoortig van Mılanen , ziinde een Befchrijving van de gelegentheyd ecni- Eylauden , mer des felfs Inwoonders, hun manier van leven, on- mut voedfel , opfcbik , trouwen, oorlogs-geweer, flaap-plaatfen, en op wat wijfe defe Menfchen van de Spanjsards werdengevangen, tot Slavengemaakt , en fear wreedelijk gehandeld. | | VIIFTIENDE DEEL. . B. 1547. en 1549. De voorname Schceps-Togten van Fan Staden van Homburg in Heffen ‚ na Braxıl, Bevartende des felven wonderbaarlijke en geraarlijke bejegeningen ; pevangenis onder de Menfchen-eeters ‚ zeld- fame gevallen ‚ nette befchrijving van Brazil, (oo desLands, als der Meufchen , Dieren, Gewallen , &c, **3 F. 22 Anno REGISTER DER F. 1556. De feer aanmerklijke en vermaarde Reys van Johannes Lerius na Br rzil in. America. Bevattende vecle zeldfame gevallen, hem op ſijue Togt, enindit Gewelt bejegent ;naauw keuriye befchrijving van *tLandfchap der Tuppin Imba ; en haar wünderlijke Zeeden , ten tijde der eerfte aankomft van de Frangosfen indır Werelds.deel ,8cc. Nevens een verhaal van den ellendigen honger, in fijne te rugge-komft na Vrankrijk op ’ıSchip uyrgeltaan. “ SESTIENDE DEEL. | E. 1558 Reys van Anthony Fenkınfon , ap ordre van de Engelſſe, M fcovife Maatichappy , om cen weg door Tartaryen naar Catay te ontdekken ‚in het Jaar 1558. ° Aanwijlende fiju kours van .Aflracan , door de Cafpifche Zee, verval aan de Nuord-kuft tegen over Manguflave , en fijue gevaarlijke ontmoering vaudaar overLand tor Boghar ıoe. Als mede cen Befchrijving van den Aart en Zeeden der Tarters , de Cafpıfche Zee , Steden enRivicren in defen Togt doorreyft. Door den Reyfiger “ {elfs befchreven. . 0 *F. 1562. Verfcheyde Scheeps-Togten na Florida , door Pon- tius, Ribald, Laudonniere , Gourgues en andere : gedaan ın het Jaar 1562. en vervolgens. Waar in vecle zeldfame ontmoetingen zijn voorgevallen , van (ware Nederlagen, Wreedheeden , Hongers-noo- den, Wraak-oefteningen , onderlinge Verdeeldheeden , Muyteryen en wonderbaarlıjke Ontkoontingen , van eenige gevlugte Pranf- fen, uyt de handen der Spanjaards. Als ınede een nette en naauw- kcurige Aanteekening , van de Gelegentheyd van dit Landfchap , Je Gods dient ,„ Zeeden , Gewoontens , Levens-manıer , Oorlo- pen, Dieren, Vozelen , Vrugten, Veld-gewaffen en andere byfon- derheeden. H. 1563. Cæſar Frederiks agtien-jarige Reys ,naen door Indien, An- no 1563. envervolgens. Seer naauwkeprig door hem felfs befchre- ven. SEVENTIENDE DEEL. “ D. 1563. Scheeps Togt na Ysland en Groenland , gedaan door Dithmar Biefksnim in't Jaar 1563. Waar ind’ontdekkinge der Landen , Gods- dienften, en Zedender Menfchen, nevens fonderling-zeldfame ontmoe- tinpen ‚naauwkeurigbefchreven worden. H. 13573. Seer aanmerkelijke Reyfen ,naen door Syrien, "ı Jood/che Land,. Arabien, Mejopotamıen , Babylonien , Aſſprien, Armenien, &c. In’ Jaarıs573 en vervolgens gedaan , en beichreeven door Leendert Rouwolf‘ „ Med. Doftor ‚en Stads Genees meelter tot Augsburg. Waat in de Gads-dienften, Regeeringen , Werten , Zeeden en Handelingen defer Landenen Volkeren; alsook andere Gedenk-waardige Saken en Vooivallen ; nevens veele ſchoone Kruyden ‚ Gewaflen „ Droogues en \ | Ge- Anne ZEE- EN LAND-REYSEN. 2 Gences-middelen , als ook veel andere byfonderheden , opregt , net cu klaar verhandelt werden. *. E. 1576. Drie zeldfameScheeps-Togten van Martin Frobuher. De eerfte na China ondernoomen ‚om derwaarts cen Straat , of Duortogt te vinden, in 't Jaar 1576. Derwcede, om in het Noord-Wellen cen nieuwe doorgang na Cataya ‚China , en Ooft- Indien te vinden , in 't Jaar 1577. Dederde na Cutays , om derwaarts een onbekende Straat, naar het Noord- Weften te ontdekken, in hetJaar 1578. Beheliende con Ontdekking van veele onbekende Eylanden ‚ Baayen ‚Ertz-groeven, cn den Landaard , omtrent die Noorder-gedeeltens , fig onthoudende , ver- lies van Schepen , onheylcn van de ongeineene groote Ys- velden en au- dere zeldfaamheden. AGTIENDE DEEL. . E. 1477. Drie voorname Zee-Togten van Francifru Draak , na A- merica , door de Zuyd-Zee en vervolgens rond-om den geheelen Aard- kloot , gedaan in ’tJaar 1577. envervolgens. Bebelfende een naauw- keurige Beichrijving der Kuften van die Geweſten, veele byfondcre voorvallen , en aanmerkelijke faken. E. 1578 Kortverhaal van Pieter Carder , gebooren tot St Veriaan in Cormwal , niet verze van Fualmuyden. Behellende een verflag van de on- gelukken enrampen, bem 1578. op fijn Reys met Frangois Drake over- gekomen ‚en van fijn wonderlijk weder ’:Huys komen, na dat hy 9 ‚Yaren elendig gefukkelt had, on P. 1578. Aanmeıkelijke en Geheugenis-waardige Schceps- Togt van Eduard Lopex , Portugys , gedaan na ’t vermaarde Koningrijk Congo in eAfrica, anno 1578. Revartende cen turieufe befchrijving van 't ſel- “ ve, nevensde Landen van Angola , Loango , Batta ‚en meer andere. Mer vecle wonderlijke gevallen, en fonderlinge zeldfaamheden van d’Aarde, Vrugten , Menfchen , Dieren &c. E. 1579. Twee Reyfen van Johan Newberie ‚de eene na het Aeylig Land ; en de andere na Balfara , Ormm , Perfitn ‚en weder na huys door Turkyen ‚anno 1579 envervolgens. Mitfgaders de Scheeps-Togt vaıı Petro Sarmiento ‚ naar deStraat van Magelianes , van Limadoor de Zuyd- Zee bevaren ‚anno 1179. > 1. 1979. Aanmerkelijke Zee- en Land-Reyfen , gedaan door Ca/par Balby ; Venetiaans Koopman , naar Oofl-Indien, van 'tJaar 1579. tot het Jaar 1568. Bevattende veelerley gevaarlijke bejegeningen ; Befchrijvingen van, Landen en Steeden , ‚wonderlijke Zeden en Ge- woonten van Menfchen ;. nevens meer andere fcer fonderlinge fa- “ken, NEGEN-TIENDE DEEIL. H.i j82. Ongelukkige Voyagie van Michiel Heberer van Breiten: door a WE 24 Anno REGISTER ODER verfcheyde gedeeltens van Aſia en Aſrica, in het Jaar-ı 481. en vervol. Bes: Verhalende het gevangen neemen , mit/gaders de harde en flaaf- e Dieuftbaarheyd des Schrijvers , onder her wreede Jok der Tur ken in E- gyPten , eu bochy eyndelijk, na veele uyrgeftane ougemakken , in fiju vıyheyd is herſtelt. Als medecen Befchrijving van vericheyde Eylan- den ‚Steeden , Zee-havens , Oudheden van Egypien, Zw kyen eu her Hey- gr and: ook de Gewooutens, Zeden en Straf. ocffeningen defer Vol» eren. Ä U | E. 1,583., Aangerkelijke Reys van Ralph Fitch, Koopman te Zon- en, gedaan van Auno 1583 totısgı. Na Ormus, Goa, Cambaya z. Bacola , Chonderi , Pegu, Jumabay.in Sıam, en weer'na Pegu :- yan daar na Malucca, Ceylen, Cochın, ende gehecle Kuft yan Goſi- dnaien. E. 1586. Verfcheyde voorname Reyfen na Well-Indienen andere Ge- weſten, gedaan door den Hoog-agıbaren Geurg, Graaf van Cumberland, of op fiju kaften , en ander fijn beleyd , van het Jaar 1586. tot 1598. Waar in verle aanmerkens-waardige (aken, op die Voyagie voorgeval- ‚len , verhaals werdeu. . TWINTIGSTE DEEL. 