title: Urkundenbuch zur Geschichte der Herzöge von Braunschweig und Lüneburg und ihrer Lande
creator: None
text: Hir fpreke we vpp vor recht alfo we nicht rechters enweten Dat men de Jene de den fchaden fchullen gedan hebben van rechtefweghene fchulle benomen alfo vere alfo se dewetet erme darto antwor- den dorfte. 80 To dem verden artikel de fek begind To dem verden male spreke we ome to dat de bischop van Verden vnde define vs binnen duffem vrede den he vnde fine amptlude witliken benomen hadden ▼nde inden vrede getogen; hebbet genomen to kerckwafde dre stige vnde feuen houede open, vnde koyg ▼nde viffteyn perde vnde twene men afgevangben vnde to fchapwinkele achte koyg Dit is vs gefcheiden Tte rodenborch vnde dar weder in Dat hebbet gedan Johan van honhorst: de eldere Johan sin föne ber- told van honhorst Johan sin broder, marquard van tzefleierslet Johan van uttersede Godeuerd sin föne hinrik van horch. Jessen schutte Otte van bredenvlet, Dyderik vlintzer Clawes van der fee hermen fchere vnde andere sin borchman vnde denre etc Des we to fchaden hebbet wol dre hundert lodeghe mark, wer he vns nu den fchaden etc. Dar antwoordde we to aldus. Der fint we mechtich to rechte vnde wilt de omme de vredebreuk to rechte bringen to nemende vnde to geuende vppe legelken daghen wo fek dat gebord. fint deme male dat de bischop van verden van echter nod weghene vpp deftede nicht komen en kan dar de vrede geven is. Hier voorrechte we voop recht Sint deme male dat unfe here van Luneburg des bisschop van verdien Undere der finre mechtig is to rechte unde des bisschop van verdien vo ongelijke dage van echter nod weghen niecht rieden mach unde des echten nod bewijven mach, edder bewijven led na rechte fo en wete we 45 niecht rechters dat men sm büken ongelijke dage leggen schullen. Dar schal men ook de velen de dat van Sinde dood. Urkondenbuch VI. 17 130 ome nomen willen edder aeaieii sohilleli. Ok wete we nicht rechten is dat he über wieder Tunnies firedobnke loholdeget. dat se im dat ook wieder den Ha vredefirechte. To dem vijfde artikel de fek begind To dem vijfde male spreeken om to. Dat fine man unde ib sunder. vtkder uns gedacht hebben dar te de kerken unde kerktom to manflo niet innemen edder 6 vefienen noch fek ondervinden enIbaL dede dat iemand dat fcolde he truwelken waren ibne de dei aan vnser beider gedacht lade de dat ibne ib gedacht hebben hebbet des we ore openen bevelen bieue hebbet unde de kereken heft he ingenomen unde h^ fek der ondervinden unde heft vna dar to Ynk äff vnse woninge unde ibl hstae tö nuiailo mede äff gewonnen ibne afgednogen unde heft ibne dek» ken unde den kerchoff gesohinet Tode gebrand Undere andere vse gad. dar äff ibne dar to. des we jak 10 de vse to schaden hebbet wol duAnt lodeghe mark etc. Doch antwoordde ik toe alda's alda's ook het aan van onverdeelde laad, dat dat verdeeld gedacht hebben dat ze scholden breken of horchtonnen mandaat wat daar te werken bouwen waren. De gerechtvaardigde en de planken Toedje, de erkenner en daar te werken bouwen waren en een schuld denken daar niet behouden wanneer dat langer hooi een akkerhuis en een schuur. En een schuld denken daar niet meer vergeten noch grienen alda's daar een nooddruft. 15. Wij bekrachtigen en bevestigen, ze zijn sektoirens en bemanden den en bevelen dat voorbeneoemde of Hot en hebben ons verdeeld gedragingen niet gehouden en hebben ons en den vijfentwintig land en den de ons van rechtswege geboren to voorbedingingen henzelf daarvan te beschermen gedaan aan rood aan branden en ingangstalen aan dufflage to vijf duffenden lodege mark. Dat omgevallen worden wij die vigande en hebben op binnen der opbaren veyde afgewonnen beide tot en flot en blit des. En bij jou to voorzienende waren wij des midden eerlijk kunnen hebben gedaan, na het male dat wij ook midden gericht gedaan worden. Hir förmlich war e vpp vor recht als of we nicht rechtens en weten is dat om de degehende gebroken find van den van manflo als of fceuen feyt unde he dat mid den schedefloden beweisen mach, unde om grot Ichade schen is an finem lande unde mid gerochten dar to geladen is un umme des landes nod. fo en wet. S6 we nicht rechters he en mochte sek des tmrties wol vnderwunden haben und vnderwinden und dest flot wol bescheiden dar he mid gerochten to geladen ward, unde hebbet fe om und den finen und de om bores to vordegehende van manflo un der kercken Jennegen fchaden gedan als of he schreibt des find fe ome Ti rechtenswegene plichte wieder to donne mid böte. To dem feksten artikel de fek begijnt. To dem feksten maal spreek e 6me to umme den tolen to winnen 80 fene und to Sfelen. de he und fine amptslude vs genaamd als of her Jan van echerte und Junchere de be n voorpandet heft un heft fe ons vor unse penninghe geijdt. dat we mid fine openen beseghelden breaen wol bewijzen willet der he ons nicht en houd. Des hebben we to schaden wol hundert lodege mark etc. Dar antwoordde we to aldoB wat we &i voorpandet hebbet des en hebben we an nicht genomen waar auer on dar hinder ane gefecht van den unse dat waren gefecht binnen openbarer veyde und bKaet 86 des by iu to verhinderende wes we an dar vorder antwoordes umme plichtig fin. find deme maal dat dst afgedeeldet is wat binnen veyde gefecht is 2) dat men dar nicht umme antwoordt dorne. Hij vroeg ik deze voorrechten als ook welke recht en weten wat aan binnen openbaarder veyde gefelt is, madi van hier de voorwaarden toebrengen als recht is, dat is van hier on van ere weggenomen niet, daar omme plichtig en als fe schrijft omme brief de fe van de tolen hebben daar en zeggen weij. Recht op dewille we de brief niet gehoord en hebben van ons de witte gemaakt is. Toe dem feueden artikel des begint Toe dem feueden maal spreekt we om toe. Dat he van van ambtuele als her Johan van escherte, pippelbom en witte robek en van arme luden ene vrede van koft hadden toe dem Oosterwolde en toe andere van dorpen en hadden fe geveldheid voor dem verloren van Lauenborg en voor alle zijn hulpen en de koos vrede is on gebroken van dan af ben. CSfate betreffende Amstafsvering der Antwort des Hertogs soortgelijke volgende Verscheidenheden, 1) Hier is ingeslopen: m en. 2) Het fehlt: wat en. 3) Hier is verwerkt: en van den finen de naam des hertogen willen endogen kebbet Des kebbe we en van ons arme lade toe schaden wil hundert lodeghe mark. Daar antwoordde we toe aldas, als fe schuldeget den Gereven van wintorpe en her Jan van escherte, de hebben we gesproken en de schuld der schuld onschuldig en enkebbet des niet gedaan, en fin de schuld daarvan mechtig toe rechter, om pippelbom en witte robeken en oor compagnie de schuld daarvan antwoordde waarom en toe welke tijden als fek dat gebord en blies de bij is toe voorzichtigheid, waar we al niet veel aanbeden. Hir sproke vvi vor recht, als ook rechters niet verweten na des groenen yan wunfimp und her Jans van scherte antwoord hebben ze des niet gedaan als men ze schuldig heeft dat raen ze buiken ane nod 10 led und laten fcal. wilt ze ze des onthullen als recht is um peepelbome, robbeken und ore km- pane wilt de ze des onthullen als recht is zo led men ze buiken ane nod. und und ze hier bus hir und ane als ook rechters niet verweten. To dem achtenden artikel de ze begint To dem achtenden maal ^reke we 6me to umme dritte gede kalae lodeghe maakt de we hebben bij dem raad to Limeburg de ke vns nimpt dar we fine openen belegdelden breeg hebben. der he vns niet en houdt. des we groten schaden hebben. Dar antwoord we to aldus. Hebben we im Jennege brene dar vvp tegen dat is vs unwittig wanneer ze vns dat wieterlik maakt zo wil we dar gerne to antwoordde. Alle zei dat geadeld und blieb des bij in to vorstehende waar we dar icht vol aanboden. Hir sproke vvp voor recht als ook we niet rechten verweten vindt deme maal dat und ze hier van Lune- bore een dat bus dat he dar recht ane zij und val aanbieden. To den negenden artikel de fek begint To den negenden male spreekt de den Hertogen toe, dat hij het had gegeven na vijf leven gude en ere en waarheid en van dat afgewonnen hebben, is hij niet had dat alvå jidus eindelijk eens enorm raad en den zwaar weren en ook indien geheime branden en voorbanden met om zweven en dat he us nu uitgesprochen edder spreekt en laat zien handelingen en voorwaarden aan vs eindde dat 95 doch vinden ere wel gevoegd had dat Des hebben we toe schade, wel tein dertig mark. Daar antwoordde we toe aldus Dat fe ons dat oor zeggen, daar dat fe ons u n deed aan vedet dat ons dat "oud onvogt en ons dat niet benoemd vrouw en wan dat schuldig gezeen wezen, wat we Andere wat wouden gedaan hebben edder noch doen wouden des we met ere niet doen en mochten Des bKne we bij in toe voorzuchende was fe ons daar om veelplichtigfin en was fe aan ons voorbroken hebben 80 all bij al die fe us en us voorstendomes laat wat find en Are eersten in gewezen hebben dat fe dit met voorlaten op ons dichten gegeven hebben en gevecht hebben des we onschuldig zijn. Hir foirdje we uup voor recht alfo we rechters niet verweten zin deme male alse van se here van Lomberg scnft in finem antwoordde dat fe dat mids van onrechte onde mids van ongevork uup on feilende onde gezegd. Dat an fin liff onde ere gaat Spreke we voor recht Welke man ineenend gewone wonen, ether ineen van de kerken gerichte onde fin erae onder en daar Inno had, ether ineen van de heren raad is ether een van de heren man is ether volgens het van Loe dat van de heren gaat ether hebben wat. Ether fin onderzette de is finem heren van rechtswegene twee plichtig Spreke unde beclagde heen den finen heren. Dat an zelfere ende Koff ginghe kan he des niet zeggen uup one na reedite den mag de here na recht loos voorreden, unde mag rome endelen fyne ere unde fin Loe. To dem tijden artikel de fek aub begind To dem tegeden male spree we samen to dat he van se ligand geworden is mids van rechte uumme des Bisschoppen willen van verden alse alse he van rechte mechte was ende we al van se schuldende unde schuldingen tagen den vereren samenfaitscop by om gebliken waren to voorzuchende mids recht unde he fede he wilde vs schenden. Wo we genen om van se schulde voren zijn. Hier staat fek schuldende. Es feklt: tunde en tegenspreken gedan. Hier is hinweggefügt: ende aar over en del aan men rade. Tot dan staat fek voorzeggen, 135 ### CORRECTION ### Hir foirdje we up voor recht alfo we rechters niet verweten zin deme male alse van se here van Lomberg scnft in finem antwoordde dat fe dat mids van onrechte onde mids van ongevork up on feilende onde gezegd. Dat an fin liff unde ere gaat Spreke we voor recht Welke man ineenend gewone wonen, ether ineen van de kerken gerichte unde fin erae onder en daar Inno had, ether ineen van de heren raad is ether een van de heren man is ether volgens het van Loe dat van de heren gaat ether hebben wat. Ether fin onderzette de is finem heren van rechtswegene twee plichtig Spreke unde beclagde heen den finen heren. Dat an zelfere ende Koff ginghe kan he des niet zeggen up one na reedite den mag de here na recht loos voorreden, unde mag rome endelen fyne ere unde fin Loe. To dem tijden artikel de fek aub begind To dem tegeden male spree we samen to dat he van se ligand geworden is mids van rechte uumme des Bisschoppen willen van verden alse alse he van rechte mechte was ende we al van se schuldende unde schuldingen tagen den vereren samenfaitscop by om gebliken waren to voorzuchende mids recht unde he fede he wilde vs schenden. Wo we genen om van se schulde voren zijn. Hier staat fek schuldende. Es feklt: tunde en tegenspreken gedan. Hier is hinweggefügt: ende aar over en del aan men rade. Tot dan staat fek voorzeggen, 135 mijn kerken binnen kerkhof dat dorp tot wereld kerken binnen kerkhof binnen andere grote schade den binnen definitie de hir na afgezonden heeft gebeefd als of we binnen de juis des to schade hebben wel dreigend lodege mark Duffen schade heeft gebeefd de hertog van Limburg hertog van Bentheim van Bentheim. 10 van binnen van der scholengemeente vader to vunten Johanse orde to Hasseltse heren kerften beide van binnen Lodolf binnen pardam van Knejezbeek etc. Daar antwoordde we tot aldus we zetten aan brief binnen aanboudende middels de bisschop binnen de Dichter to yerden binnen waren binnen fin nog finer fluit mechtig binnen landen binnen licht aan binnen komend voorstel binnen bord in tot 7) rechts tot voorkomend binnen waren linner tot rechts mechtig binnen boden en in die dikte 15 tot rechts binnen waren juppen dagen daar heen zet tot rechts maar binnen wilde on hebben gebeerd dat om tot rechts riepen werd, binnen toegeschreven was des gewenst om van komen binnen de dag waren veelvleude bedrogen man daarboven riepen binnen branden onbemand binnen de lijnen binnen deden veel grote schade aan dorpen binnen aan dingen. Des manden deze heilgen benoemde bisschop binnen middelen openen bezegelde brief binnen als of we on hulp plichtig waren om dit onrecht 90 werden we binnen de die heiligen schuld benoemd de middelen binnen jor rikkelingen waren voorbijgaande binnen uiteindelijk tot voorkomend was we ontdekken daar van eren weg om plichtig zijn. Wetende wat we on gedan hebben binnen de die binnen willen binnen komen fin dat hebben we on gedan binnen binnen een openbare zijde. Des hebben we binnen tot den ere tot rechten tijden aan on willen voorwaarts. Hir före we ypp yor recht fin deme male dat ynfe here van Lüneburg mechtig was, des biskops. 25 pes to yerden ynde fe nen recht van ome en wolden ynde he an yorbunde ynde breuen mid ome lad dar he 6ne mede mande dat he 6m to hulpe wefen fcholde wete we niet rechters wen dat he ome van rechtesweghene helpen moße alfo lange wend fe ome don des fe ome plichtig fin van rechteeghene HED sek ok ynse here van Lüneburg des to rechten tiden an on to den eren yorward fo en is he dar van ere wegheene nichts ymme plichtig ynd en darff on to rechte dar nicht to antwoordt na ytwifinghe der dachbreae. To dem elftente artikele de fek begind To dem elfften male spreek we ome to dat we hebbet van ome ynde der herzog to Lüneburg opene be zegelde breue der we mer den enen hebbet der he vns niet en holt etc. Dar antwoord we to. aldus hebbet fe Jenege breue dar we ba antwoord ymme plichtig fin de we on holden dornen Des blijve we by iu to yorfchedende wer fe yns de icht openen fchuUen. er fe vns dar ymme fchuldeghen. Hir spreek we ypp yor recht alfo we niet rechters en weten dat fe de io 6m van rechtesweghene moten openen ynde witlik maken er he 6n darto antwoordt dorne. To dem twelvden artikel de sek begind To dem twelvden male gesproke we om to. dat he mid me bedingde de he yigand was der hjembygger. ynde defiichtes man ynde der fiad to bremen dat wij 40 6m behulpen ynde to yordere waren dat dede we ymme vinden willen ynde he fede is weer he wilde is tru welken bedingde to al ynfem recht en by namen he wilde is helpen dat is yfe penninghe worden dar is der Mchte flöte ynde land. to bremen ynde to yerden yor fbmden aldus alse we in finer hulpe waren. yorband he sek mid den ypp is. dar we 6m tegenhen behulpen waren. ynde fonde sek mid on ynde let is darenbuten des we to schaden hebben fes dufent lodeghe mark. 45 ^ mm staat to. Dar antwoordde we toe aldus als dat we on gereden en gevecht hebben daar en finde we een niet broedzaam aan worden als of we des het aan des faluen bundbreuer gingen we zouden het graag voorzien en toe yorden hadden gewenst weder allen maken toe rechte, terwijl dat het voor ons en de vre niet yorenrechtegeden en bleef daarbij te voorzien dat dat het ons en de vre niet voorrechtegeden waren we zouden daarom niet yorden boven je te zijn noch yorden dorften. Hier spreke we ippe je recht als of we niet rechtens en wisten is in se here yan Imeborch een der deghedingen niet broedzaam geworden als of het schrijft yn en deed des aan de bundbreuer met dem vlucht yn dem bisdom tot Bremen yn dat he z zich graag yorden hadden terwijl het ook yn dat lijnen niet yorenrechtegeden had dat en mocht het nog dorsten zich aan rechtes weghen niet yorden geschiedingen. Toe dem derde artikel de we z begon Toe dem derde artikel sprak we om toe dat het vocht indat stichte tot Bremen dat is stond je yse pand yn dat is yn dem yseen de is met rechte borderen toe yorden geschiedingen groten schaden aan doden aan verlangenden yn dat aan namen des wat schaden hebben moeten lodegen mark. Dar antwoordde we toe aldus, we en weten niet of er schade den we aan dem stichte van Bremen hebben gedan yn bleef des bij jou te voorzien dat het ons niet benoemd schuldig waren we de zijn yn in welken stand dat schade gebe is yn dat we ook niet de schuld maken naar rechte er we een daar antwoordde ymmet plichtig zijn. Hir vorek we ypp yor recht dat men fe to rechte benoemd scal. Alfo yere alfomen fe wet de den fchaden gedan hebben ynde den den de fchade geschenk fij ynde den fchaden yp recht wilik maken erme 20 darto antwoordde we dorue. To dem yertegeden artikele alfo fe scribe ynde de fek begind To dem yertegeden male spreek we ome to dat hinrik yan dem heimbroke ynde andere fine gesellen ynde denre reden yte winnen ynde dar weder to ynde fchenden yfes heren straten yan bremen de ys yor en pand gevonden. Ynde yenghen daryppe kopplude ynde nemen 6n dat ore ynde yenghen boekeler ynseen yoghed. Dydere yan bardenyleten ynde wunnen on ore haue äff. Ynde fchatte den fe des we ynde de yse to fchaden hebbet twe hundert lodeghe mark. Dar antwoordde we to. Dat is yns ynwitlik ynde blijft by iu to yorfchedende were dat de Jene de den fchaden fchulle gedan hebben yns ynse flote yntledegede edder en ynse borgere wer we deze der tichte icht leeg fin. Hir spreek we ypp yor recht Kan he den yore bringhen de den fchaden heft gedan dat he fin flote yntledege dat fcal he don kan he des nicht don fo mach en finer borgere dat flote yan der tichte ynt- ledeghen. To dem yfftegeden artikel de fek begind To dem yiffbegeden male spreke we ome to dat fine amp- Inde ynde fine denre yenghen hermene yan dem kerchoue ynde wunnen ome äff fine haue, alfo yiff perde vnde twe yanghenen de ynse denre ynde knecht was des we to fchaden hebbet. twe hundert lodeghe mark. 35 Dar antwoord we to aldus wer fe de icht benomen fchullen yan rechtefweghene. de dit fchullen gedan hebben ynde bliuet des by iu to yorfchedende dewile fe yns de nicht benoemd. wer we on dar yorder Jenighes antwoordes ymme plichtich fin. To dem Selftegeden artikel de fek begind To dem selftegeden male spreke we ome to. do he woule den damp to broberge wunnen hebben dat he yns nam feuenteyn perde ynde fchinde ys dre dorp. des 40 we to fchaden hebbet twe hundert lodeghe mark. Dar antwoord we to dat is^) onwetend ynde wan fe de benoemd den de fchade gefcheint fij ynde in- welken fteden ynde yns na rechte wetend werd So wil we on dar toe antwoordende wo we yan rechte fchullen ynde bliuet des by iu to yorfchedende wer we on dar icht wul anbeden. Hier is eingeschoben: vna, 45 184 Hir ^reke we vpp vor recht fint deme male dat onsem bereu de fchade onwetend ia dat me im yan rechtofweghene den ibhaden fcal wetend maken na rechte mid den Jennen den de fchade g^fdien lij. To de zeventiende artikel van de fek begint To de zeventiende maat, waar schidde de vs toe gesproken hebben. Claes van Werpen de daar meer lamberd te dode alden delantfjaagde de be onder eendrachtig naar toe koren badden onder om bevestiging de be te don scholde onder studie is dat ge dan hebben binnen benoemde tijd, binnen een weken alvuldig deze voorcrenten etsdroevig gelucht hebben, des is be vs tenovelijk geworden onder ten best van nacht binnen der lijd des ge dan wer het vs na de scholde onder bevestiging niet tenovelijk geworden is en voorwijnigde. Des blinden we etc. Daar antwoordde we tot aldus, wat ons Lamberd van alden lantfjaagde en Claes van Werpen gesproken niet toe gesproken hebben, des en is aan ons een brok geworden onder het des nog aan de benoemde ongelukkige. Hier spreekt we op voorrecht, alvuldig we niet rechtens en weten, Sint deme male dat ze aanbevelen, en rechtvaardigheid vindt de dat gesproken hebben en deschefslijven aan bevechtende benoemd hebben was ze konden rechtvaardig gesproken hebben des is ze gesproken en we en spreken daar geen recht en boven. Alle dingen vinden onder artikelen en een Javelen, bepalingen en lamen blijven we vertrouwen van Goddelijke genade Hertog te Jasten en te Lauenburg, bij in Edel Indoff graaf te Winschorpe en haar brandstelling en aan de handen toe voorzichtige middelen rechtsontvoering des kwesties brief en der achten daar de vaak ingekomen zijn toe bruikende van besprokken rechten waan we toe rechts bruiken mogen. All dagen voorafgaande aan deze stukken en artikelen brengt u Indolff grote genoegen toe, want deze heeft u uw brandstichtende hart aanleiding gegeven. Heren van Inneburg bij u edele heer Otto, Oreve, ter hoogte alvóóry eenmaal. Mannen, voorzichtigheid is rechte tegenwerk tegen vijf heren van Inneburg, des rijken broeder en toehoorder. Daar na eeuwige rechten was, onder aanleiding van hun recht te breken, mogen Gekreven onder heer Johannes, jochie, geleer, en van de edele heren van Inneburg. We hebben niet bij ons aanwezig zijn, hebben etc. K. O. Heer Otto, Graaf in Hoya en in Bröck. Vandaag en voordien vijf heren van Inneburg en de van mandeflo en op de rug die daarop gevonden zijn van eervolle beide secrete lasten, hebben wij ons bevragen van waarom de mensen en zijn van ons bericht gaf, en we weten ook volgens rechtsspraak niet rechtsgeldig den aub henzelf gebrachte stukken en artikelen, die we voorzien hebben. Dus, toen de dag aanbrak en voorde vijf heren van Inneburg en de van mandeflo en op de rug die daarop gevonden zijn van eervolle beide secrete lasten, hadden wij ons beverdienst van vragen van waarom de mensen en zijn van ons bericht gaf, en we weten ook volgens rechtsspraak niet rechtsgeldig den aub henzelf gebrachte stukken en artikelen, die we voorzien hebben. De eerste artikel is deze beginnend, "Tom eerste, kom een oude vaam zeggen, dat we niet weet anders niet, en zit recht. Met den artikel, de de eerste artikel is deze beginnend, "Tom eerste, kom een oude vaam zeggen, dat we niet weet anders niet, en zit recht. Met antwoord en besluit daarop, we weten niet rechtsgeldig, is de schade aan verontschuldiging weer dan en mag men dat bewijzen des mochten ze gebracht hebben, anders moet men een weduwe donnen na vrede-rechten en hebben ze vijf heren van Inneburg, met voorzichtigheid en vredestichting, geklagd, des van onrecht is ze te buiten. Vome den anderen Artikel, de zik begint, ta dem anderen Made vorex, wy eme to, dat vm ia zine hebbet ghenomen etc unde uppe de antwort unde oderle darup, ne wete wy nicht recht era, mea en sole ze nomen de den scaden g^dan hebbet oft men ze wet; und de den de scade ghe fcheb ist vode den scade witlik maken er men en antwren dorue. Vome den derden Artikel de zik begint Tho dem derden Made etc unde vome de antwort unde oderle darup ne wete wy nicht recht, den alfo in den neghten Artikel hier vor. Hier ist hinzugefügt: unde hedoruen. Aus einer gleichzeitigen im Archiv der Stadt Lüneburg befindlichen Abschrift dieser Rechtsfindung des Grafen sind die obigem Abdrucke letzterer eingeklammerten Worte entnommen; nur ist, wo die Abschrift eh oder ff gebraucht, der in der Originalurkunde herrschenden Schreibweise gemäß e gesetzt, auch ouk statt ok gedruckt. 136 Vmme den yerdel artikel de sik beglunt. ta dem Terden male etc vnde vmme de antvorde vnde op^ dele dar yp . . ne wete wy nicht rechters. yn vnfe faere van Luneborch vnfes heren van Verden vnde der einer mecbtich (n rechte vmme den vrede broke vnde wil ze tu rechte bringen he en bede vul dar an bewizet de bifcop efte let bewizen echte nöd alfo recht ys . . dar vmme he de plichtighen ßede. nicht zoken ne müghe dar de vrede ghe gbeuen ward men fcal eme daghen went de nod ghe ieden zy eder fo na ryden 5 dar he dat don mughe. myd guder velicheyt an beyden zyden vth vnde to hus de nene echte nod ne hebbet de fcolen zoken de rechten fiede vnde zik dar vor antvoren . . fctddeghet men ze weder vmme vrede brake fe fcolet des ghelikes don. Voor de vijfde artikel die hierboven begint, toe de vijfde male etc., en voor de antwoorden en bevelen daarop, weten wij niet meer recensators te zijn van de stad Lebonde, dat bewijzen al is recht is. Dat de mandemelde een de gevangenen voorbroken hebben en zijn land bezegd hebben, is niet van belang voor de rechten die de gevangenen niet weer kunnen houden. En is hij om het land noodzakelijk de rechten geladen, voor dat slot kan hij de kerk en het land onderzocht hebben met de rechten en dat slot gebroken hebben, is een van de kerken en het fluitje een van zijn lande schade geschieden en voorwaarden die hij weer don met boete moet betalen. Voor de vijfde artikel die hierboven begint, toe de vijfde male etc., en voor de antwoorden en bevelen daarop, weten wij niet meer recht te zijn, is al afgescheiden, en men kan dat bewijzen wat binnen veede schenen zodat men daar niet voor antwoord denken mag, is het wat geschieden binnen veede dat zij ook heeft, en heeft een brief gegeven die men voor de schaal en houden en mag met de rechter antwoord voorleggen elke bewijsstuk. Voor de tweede artikel die hierboven begint, toe de tweede male etc., en voor de antwoorden en bevelen daarop, weten wij niet meer recht te zijn, is dat de graaf van WNstorp en heer Johannes van Escherte willen tewerkgenomen zijn, al is recht dat mogen ze dan doen en wil ons hun papieren en witte rokkens en ere kimpanen te rechter antwoord brengen, daar en wanneer hij te rechter schaal daar maar vol aan woedend doet. Voor de achtste artikel, de zin begint met "van de achtde" en eindigt met "dankzij dit openbaar brieve de scholen." Hiermee doet de auteur duidelijk de bedoeling zijn dat deze laatste zin onderdeel is van het vorige artikel, en niet van het huidige. De tekst zal daarom herarrangeerd worden om deze fout te verhelpen. Voor de negende artikel, de zin begint met "van de negende" en eindigt met "schriften vormen." Hiermee doet de auteur duidelijk de bedoeling zijn dat deze laatste zin onderdeel is van het vorige artikel, en niet van het huidige. De tekst zal daarom herarangeerd worden om deze fout te verhelpen. Dem morgen hield de genoemde een recht voor zineman en Clagen aan zijn leven en god. Wat er gemeld werd toe de leenrechten des werd ze goed en waar de zynende man niet en is onder doch zyn onderzate deme schaal het volgen bij landrechte voor zinen mannen en ziedan vmmegan laten also recht is. Voor de Teyden artikel de ziek begint, tot de tiende maal etc. en voor de antwoord en ordeel daarop nee weet wy rechters niet, wat onse here van Leiden machtig des bisschoppen van Verden recht en boete ongedaan en tot daghern tot recht en tot domein en tot hebbende des ze voorzeden werden en nieuwouden ze dat niet van een nemen en houdt na ziner voor bundbrief luiden dem bisschop geholpen om dat onrecht dat een de van mandemelijk daar aan boven gebracht had in rouw en aan brand 40 en ziek des aan goede tijden aan en voorwaar het is daar niet plichtig om. Voor de elfde artikel de ziek begint tot de elfde maal etc. en voor de antwoord en ordeel daarop nee weet wy rechter niet dat ze de breasting oefenen scholen eraan tot antwoorden daarne. Voor de twaalfde artikel de ziek begint, tot de twaalfde maal etc. en voor de antwoord en ordeel daarop nee weet wy beschermers niet hoe ze een here van Leiden aan de bundbrief met dem vluchtelingen ter brandstelling vaten dat hij de van mandemelijk verboden en voor de afdelingen mocht, en hebben ze een heren en de zinnen voorzeden, niet richten do ze des beclaghten wreven en een here ne drog te niet voor afdelingen om de rechtvaardiging willen. Voor de derde artikel de ziek begint. Tot de derde mal et cetera binnenorde en bevelen daarvan niet weet ik rechters niet te kiezen benoemen degenen de den schade heeft begaan. Voor de vertegenwoordigde Artikel de ziek begint tot de vertegenwoordigde mal et cetera binnenorde en bevelen daarvan. Weet ik rechters niet verlaten de zakenvolde elke een zyn burger dat Slot na rechte, en is het van des flotes weghen daar niets plichtig voor. Voor de vijfde artikel de ziek begint. Tot de vijfde mal et cetera en voor de antwoord en binnenorde daarvan. Weet ik rechters niet, weten ze de handelingen de scholen te noemen en te benoemen door een bevel. Voor de zesde artikel de ziek begint. Tot de zesde mal et cetera en voor de antwoord en binnenorde daarvan. Weet ik rechters niet men scholen benoemen wanneer des schade is gegeven en in welken standen en de schade witelijk maken. Antwoord de onherkenbaar van Luneburg daar toegelaten van rechten gelezen daar dagelijkse weer aan. Voor de zevende artikel de ziek begint tot de zevende mal et cetera en voor de antwoord en binnenorde daarvan. Weet ik rechters niet, hoe de onherkenbaar van Luneburg aan de voorbenoemde schedende en macht bewijzen dat des schedede aan een weg is gebroken geworden of zich des niet gehandeld. Hier eindigt zich vroeg heren van Lüneburg antwoordde op de van mandeflo clage van order daarvoor dat een here van Lüneburg en zijn vader willen voor gaan des keyfers brief en der acht daar de van mandeflo in gekomen is des heen geven en bruken wil war en wanneer hij des geven en bruken mag. Voor de vroeg heren eerste Clage van Lüneburg op de van mandeflo en eerlijk antwoord enordele aan beide zijden en voor dat eerst voor de wet te doen. Nei wete ik anders niet en zie de echtheid van een here en school ze een doen rechts. Vnde eine den ersten artikel. Vunde Bickelingen und die Antwort und Urteil darin, wissen wir nicht, ob Rechtshasfern haben die von Mandatstraf fallen und dass an ihnen Rechte beigestellt sind, in Gebürgen. So hat unsere und offene und des nicht geräumt, noch gestohlen noch mit andere Argumente in Streit, bekommen wir haben darin ein Recht, dass man mit Recht brechen, oft zeigen, dass zu besitzen lassen, und wenn sich an falsche Rechte nicht vornehmen machen und eru und an eigene Mine den binnen zwei Jahre und Jahr und Tag, und er nicht so neu kann und das Recht nicht helfen zu es mit anderen Rechten vore bringen, wären die zu noch Recht das zu des geholten, nein, wären sie nicht. 85 des muss zu untergehen, und fünf Herren, dass zwei und den Schaden gedeckt mit Boote die fünf Herren und den Zinn darin und abgeschlossen ist und unvorbereitet, dass sie sprachen zu Zinn mit fünf Herren, tun viel kommen und haben, dass besonnen, dass wir nicht Rechtshasfern, wenn fünf Herren, mit angeschrieben werden, dass vom Mandatstraf die Zinne beweisen, also Recht ist, das sie geholten, also habet aber mit einer und andere Sache gehört und nicht, mit dem Flot und dem Flot nicht in die Zinne gesetzt, noch besonnen gelassen, und anderen Unwillen, so neu kann die Menge Zinne das nicht benennen, sie müssen fünf Herren antworten und tun, also ihr Teil vorgerichtet und also der Graf von Winston und Herr Brand findet, dass wieder einmal die Menge von Recht nicht besonnen ist, und wieder einmal, das wissen wir anders, Recht auf. Wenn nach dem, dass man nach Landrecht sollte und raus vor Gericht mit hinein, zu behalten und Recht nicht besonnen, man muss denken, dass das Recht zugeben, Recht und Gericht, was wurde. Dieses Recht nennt man in allen den Artikeln, die hier nachgehakt sind, das man auf Zinne dießt. Dat men yorantworte, und man muss mit Ehren nicht besonnen sein. Voor de andere artikel deze begint, toe de andere artikel... En antwoord binnen ordelijke, we weten niet recht.. Hebben de van mandefloe een zaak midden in vederen greven eriek van. Anderen zien binnen de feitelijke omstandigheden, kunnen de bewijzen des niet zegenen, hoorde. Daarom, in het landleger, wanneer men een gevangenene eis heeft, moeten ze aanbieden een Jokeler, een heer binnen de macht... Heeft een zoon in Leiden, ze beweerden binnen de eiser zitten, terwijl ze een gevangenheidsbeurt hadden, binnen de Klacht willen zeggen, ja of nee per jaar. Ze moeten een dag voor aanbieden, binnen de Don des plichtig zijn, binnen de ne kunnen, binnen heren midden in grijpen erikes binnen orde dien niet beziden zijn, wisten ze er waren midden in vaders heren willen binnen volkord geschreven... Hebben anders, de heren ze aldus niet beweren wat dan daar een recht binnen ze des niet weten binnen ne kunnen. Voor de derde artikel, deze begint toe de derde artikel binnen een antwoord binnen orde dien niet weten recht... De rechtlijnigheid aan beide zijden, en hebben dat recht geschenk binnen gevingen. Volk den verdiensten artikel de ziek begint ook hadde wij een gezondheid etc ym antwoord indeorde de daar 15 op niekte wij rechters niet de dat onverheerd van luneburg de brief jorbrengen fecial der heilig jor met yppen de levenbrug inde ne konne de van mandemaker de brief met rechte niet jor antyorden fecial collet te houden, inde daar immde don des te plichtig zin na de brief lude. Vole de zone ga yd also hier jorghefcreuen Leid in defens erlingen artikele ynfes heren aanklachten. wat anders wel erg niet gedaan geweest inde daar zone evert ge gan was de zone mach men bewijzen na rechte inde de geven. Dat 90 volg menne wij in allerlei zone der geschiedenis de mijn eerlijkheid gewenst geweest. Vole den zeventiende artikel de ziek begint ook nemen ze toe deme nieuwe hagen etc inde immde antwoord indeordele daar op wete wij niet rechters Den dat yd inde zone ga daar te op deet al also hier voor- gefereuen Leid mochten ze de niet geven wat den onverwaardes gegeven waren binnen ruimteop- pen collet te weder doen toe rechte. 35 Vole den zeventiende artikel de ziek begint ook jorhowen ze etc inde immde de antwoord indeordele dar op wete wij rechters niet. Dat yd inde zone ga also jore gegaan de af hebben ze onverwaardes eer wat gedaan. dat moet te weder doen yppen recht hebben ook van van luneburg daar wat van op gehad dat fecial den van mandemaker aan fchade staat inde een afgeflagen wezen. Vrme den Seinden artikel de fiek beghint ouk hebbet se ynse Cloare etc ynde ym antyorde ynde ordele daryp ne wete wy rechters nicht wat binnen yeyde ghefche is dat ne dornen ze nicht yor antwoord wat auer buten veyde ghefche is dat wede don ze yppe recht, ynde de zone ga yd alfo yore. Vrme den achteden artikel de fiek beghint ouk fint se ynse man etc ynde ymme de antyorde ynde ordele daryp ne wete wy rechters nicht ynse here yan luneburch en fcole ze benomen ynde de breue ynde fculde witlik maken dewile he des nicht ne deyt, ne dornen ze dar nicht to antwoord. 3st Vrme den negheden artikel de fiek beghint, Ouk wnnen ze ynse af etc ynde ym antyorde ynde ordele daryp. ne wete wy rechters nicht, ne kunnen de yan mandeflo nicht bewizen dat ze yd myd eren ghe wonnen ynde beholden hebbet se muten ynfem heren don, dar vrme des ze eme plichtich zin ynde de zone ga yd alfo vore. ynde was yd ynse heren fuluen wit lik alse se fcri)uete dat ze ze winnen weiden fo hebbet ze dar des de bet tu to antvordene. 40 Vrme dem teynden artikel de fiek beghint ouk hadde dyder van mandeflo etc vrme antwoord ynde ordele daryp. ne wete wy rechters nicht Dy)der en fcole bekennen ofte vorzeken. der ticht des he in der fcrift ne weder ne de(yt beke)nt he ynde mach bewizen dat he yd myt eren ghe dan hebbe des ghenete he ne kan (he des n)icht he weder do yd uppe recht vrme de zone ga yd alfo hir voorafreuen fteyt. Vmme den elften artikel de zik beghint, ouk nemen de van mandeflo vppe deme rodenwolde etc vmme 45 antyorde vnde ordele darvp. ne wete wy rechters nicht mughen de van mandeflo bewizen dat ze yd SvdeDdorr, Drkandeabaeh VI. 1 8 138 mji eren ghedan liebben vnde dar zone oaer ghegan zy des mughet ze gheneten ne kunnen ze im nicht don fo fcolen ze dat weder don ymme de zone ga yd alle yore vn willet fe fik vntTcnlde^iai vmme de doden vrowen dat muten ze don myt erem rechte. Vmme den tvolften artikel de zik beghint ouk hebbet ze vp ynfer firate etc vm antvorde vnde ordcle 5 hir vp . . ne wete wy rechters nicht vnfe here van luneburoh fcal en de ftrate benom^i war yd ghefdici zy bekanden ze dat yd vppe ziner ftrate ghefchen were fe fcolden yd weder don vnde ne künde en nidt ghebaten dat ze ere vorveßeden lüde weren vnde in eynem anderen richte woneden wente we in eynen richte vor veftet ys de ne ys in deme anderen nicht vor veftet . . yd en were Dat eyn richte in dat andeie horde vnde were den in den ouerften vor veftet fo were he in alle den anderen richten de darin höret onk 10 vor veftet. Willet ze fik auer des vntfculdeghen dat yd vp vnfes heren ftrate nicht ghefchen ne zy dat mughen ze don myd erem rechte vnde des gheneten. Vime den drutteynden artikel de fikk beghint ouk loueden ze vns etc vmme antworde vnde oder dar vp. ne wete wy rechters nicht ne hebbet de van mandedo vnfem heren nicht ghelouet noch glie redet Mandeflo tu brekende dar mughet ze recht vore don . bekenden ze auer des vnde were des vnse hero 16 befochedeghety dat muften ze weder don tu rechte. Voor deze verterende artikel de ziek begint, desler voorafgegaan stukken etc en up antwoordt enorde. Ne weten wij rechters niet wat ze one vertegenwoordigd en onverwacht, gedaan hebben, dat soelen ze van rechte weer de moegelijkheid hebben ze aans bewijzen dat ze straf voorzewart hebben to den ere alsnog recht is en is daar soms evert ge gan en moegelijk de bewijzen na rechte des moegelijk hebben ze gebracht ne kunnen ze des niet bewijzen. ZO wat den recht waar om de zone dat hebben wij hier voor besproken. Vortmijn we in des rijk acht jaren, jaar en dagen de is rechtloos en deme de moegelijk nemend antwoordt. Doch mocht antwoordt een welken en heeft des ook andere schade aals de van onfortuin en haar brand van dem has in er al gevonden hebben, hebben, en rechtloos waren van deme de moegelijk men nieuwe eed nemen en wesende mende hij waren myt onrecht aan des rijk acht gebracht en ne had der niet voorafgegaan de moog de dat. S5 voor antwoordt voor dem rijk en we en des tijen wil dat ze voor acht gezien en ze des niet bekend de macht ze evert gan myd des rijk te breuen eders hofrechte. En heeft zich onverwacht van luneburg voorwille gekoer, dat hij een antwoord wil en rechtes pleeg te hebben, en zich myd des rijk acht niet behelpen. Dat mocht hij houden ne is ook des niet, men dat hij gesproken heeft hij wil een recht doen inden antwoordt mijn menen werden ne is hij niet voorredet hij een moegelijkheid mijn der acht wel te behelpen. Alle deze voorafgegaanen artikelen en rechten de aan ons gebracht zijn als voor een overman aanvaard en antwoordt onverwacht zijn heren van luneburg en de van mandeflo hebbe wij graaf Otto van der hove zich belere en bevraagd van wisten leden en volgen rechters niet ne weten. En zenden jullie de reden aan deslen quater(nen de wij daarvoor gevonden hebben, wiesel de iemand rechter dat is onverwacht wil. SCHUURBEEK, pp. 124-126. 