title: Historie van het verbond en de smeekschriften der Nederlandsche edelen, ter verkrijginge van vrijheid in den godsdienst en burgerstaat, in de jaaren 1565-1567 / 3. (1795). - 558 S
creator: Water, Jona W. te
text: 951, um Couneisfance de la Noblesfe dUirscht,, peg. 13, 56 284 VEREOND EN SMEEK- fel, een vreemdeling, wiens geflacht en verrichtingen mij onbekend zijn. F-.le Sau Jan LE SAUVAGE, Heer van Efcrubeck, vage, Gevlucht. Gevonnisd, 1568. wiens geflacht (*) wel bekend is, was on- der de gevolmagtigden der verbonden E.de- len, om 't verdrag met de Landvoogdesie te {luiten (a), en zug zich genoodzaakt de Nederlanden te verlaten. 'Terwijl bij uii- landig was, befloor Alva, hem ais fchul- dig (a) Zie I Stuk, bi. 433. (*) De nzam van dit gelacht wordt verfcheidenlijk op gegeven, Sauyıze, Sanyaige, Saulyage, Zie, behalven de fi hrijvere,zro aanftonds tenoemen, Hoprerus Kecweil des groubles des P. B., IV part. ehzp. 4. prg. 182, J« D'HOL- LANDER Memoires par. 379. Dit seflacht ontleende ziinen naam van 't Dorp Sauvage iu 't Graalfchap van licnegou- wen, en was bekend federt de dertiende ceuwe. LE CAR» PENTIER part. III, pag. 1004, 3005. Ik vinde noch bij dien fchriiver, pag. 234, 644, 10%9 ,„ de huwrelijksverbind« tenisfen met Beihune, Haijnin en Broijart; en in de Genea- logie van van der Dusfen, 8 gener., b'j FERWERBA, dät Maria le Sauvage „ dochter van Filips, NRekenmeester van Brabant „ en vaıı Maria Sweerts , getrouwa was mer Joost van der Dusien, die 1529 in den Raad van Brabant zat. Aet is zeer waarfchijnliji ,„ dat Jan le Sauvasc, Hcer van Efcaubeek, Ridder, “c grootvader van den Bondgenuot was. - 1) overieedt in "t jaar 1518, en uit ziin grafichrift blijkr , dat hij eerst Prefient van Vlaanderen rowecst is, nader» hand Kanfcher van Brabant, en vervolgens van Bourfgondie, Deszulls ouders waren Jan le Sauvage „ Heer van Eitaus beek „ en Antoinette d’Ognijes, Vrouwe van Lignij. Zie BUTKENS Troph. de Brabant , tom. Il pig. 368 Die Kanfelier le Sauvage wordt in ’t jaar 1515 wegens Prins Ka- rel gevolmastied, om de Heerlijkbeid van Friesland overte- nemen. BOXHORN ep Reigersöerg II deel, bl. 385. Zijne dochter Frargoile kreeg ten man Engelbert van Daele, Rid. der, Iecr van Leefdaal en Wildre, Kaufelier vau Brabany, Zie BUTKENS de C. fag. 37% SCHRIFTEN DER EDRLEN. andy dig aan de misdaad van gekwetfte majes- teir te houden,, en uit dien hoofde zijn lijf en goed verbeurd te verklaren (b). 0... SCARAN is mij onbekend gebleven. ++. Sa rıu. De naamen van Schagen, Schoer, Ver- fchoer„ Souhen, Schalcken en Schaap , wijken te verre af van dezen, dan dat ik, met iemand mijner vrienden, aan de ge, melde geflachten durve denken, MENNO SCHELTEMA, oorfprorglijk uit ch Schsl. een oud en edel geflacht, dat weleer in Friesland zeer bloeide (*) vondt ich ver- plicht, (b) van METEREN 1Il bock, bl. 49. C*) De naam var dit Friefche geflacht wordt verfcheiden- hiik sefpchl, Scelrema, Scheltama, doch meest en best Scheltena. Het was in de ı5 cn 16 ceuwen zcer bekend en beroemd. In zcker verdrag, ten jaare 1481 gefloten „ vinde ik Aw Sceltema gemeld. Zie Charterbock van Fries- fand I deel, bl. 703, waar ook, Li. 748, voorkomt Sijderh Schelten.a, in een verdrag des jaars 1491, en noch vrorger, in een koopbrief van ’t jaar 1439, Thiepka Sceltama, bladz. 517. Het verzockfchrilt, door de Friezen aan den Grsave van Rennenberg in ’t jaar 1579 overhandigd, en betrefiende de onderteckeninge der Unie vaıı Utrecht, is ook door Si#- zus yan Scheltema getcekend. Dit aanmerkelijk request is in ’t Charterboek van Friesland IV dceel, bl. 41. Noch wordt aldaar, bl. 992 en 993, melding gemaakt van Wopke Scheltema. De huwelijksverbindtenisfen van dit geflacht met die van Bolta, Riemersma ,„ en Herckema, blijken uit vRıe- NoET-Athen. Frif. gag. XLV, en dio mer AEbinga, Aijl- va, Goslinga, Harinxma en Ronrda, uit de ftanıregisters van deze geflachten bıj FERWERDA. Uit de MSS. Aantecke- Bingen der Hesren yan Darmania, ziju mi) noch de re Viuche. Word: ge- bannen, 35684 286. VERBOND- EN $SMEIK plicht, ter oorzake van zijne vrijheidlicf- de, Friesland te verlaten, en werdt, ceni- ge maanden laater , door Alva gebannen, en zijn naam, op last van ’t Hof van Fries- land, door den Magittraat van Leeuwarden openi'jx aangeplakt, ter waarfchouwinge | voor de biizonderheden bekend geworden. Het manlijk eir vaır dir Setlacht [chiint ınet de kinderen of kinds -kinderen vau deze drie Bondzenooren „ die volle neven waren, wirgefter- ven. De overzrootvader der Bondgenveten was Schel’o Scheltcma, getrouwd met Beits Bulta, en hun grootvader was Sibet Schelteina, Olderman te Dokkum , Jie ter vrouwe krceg Fıouk Riemersina, Uit dit huwelijk waren twce zomıs, Gusbe en Schelle De lartfte, geltuwd aan Urfel Herckema. wit de Groninger Omlanden, was de vader van Sippe (Scipio) Scheltema „ van wien ik hier boven verflag deed, en van Si/ds, wiens zoon-en kleinzoon door vRIEMOET /. c äaıı- gewezen worden. Onder de kinderen van Sippe was Ale} Scheitema ,„ gehuwd wet Henrik Ninckema, ol Hinckena, van Hinckenberg, een edelman uit Embden „ laatitelijk Pre- eıkant te Britzum, wiens dochter, Ebel, gewonven bij Sijts }H.rinxma van Donia, ten man kreeg den Profesior Bernurd Fullenius. Verg. VRIBMOET /. €. Pu. 255. lIlaare zuster, Aaslıje Hinckema, trouwde Gosle Cochoora, Kapitein, va- der van den weereldberoemden Menno Baron van Coehoorn. Gabbe kreeg in echt Tiezs Itsma. Hij overleedt den 3° Mej 1533, en zij den zı Julij 1561. Zij dewoonden groot Schel- eama, ender Ferwerd gelegen, volgens het testament var Sixtus Scheltema en vrouwc in ’tjaar ı6ıı. Aldaar ftondr weleer cen Stins , van Gabbe’s vader afuckomen , eı door Sixtus afgehroken, Uit eene fententie van "t Nof ten jawe 1625 blijkt ,„ dat gemelde flare , toen, bLehoorde aan den Hopman >chelte Scheltema. — De twee Bondsenooten , Sijve en Alenno Scheltema, waren zoons van Gabber. Sifbe hadıt in huweliik 'Trijn Feitswa van Deinum, dochter var Ruird. Zij Ichijnt emtrent den jaare 1586 overleden te zijn, alzoo hij, ep dien tijd, genoeind wordt de wettige beftier- der der goederen van zijne kinderen „ onder welken was Gabbe , die, noch een jongeliug ziinde , in ’t jaar 1600, door toedoen. van Rieuk Aijlva, ungelukkig aan zijn einde kwam. Alenno of Alinne Scheltema was getrouwd met Tied ke Feitsina,, weduwe van Ilsjo Rinia. Zi) tefteerden dem 6 Aug. 1576. Blij ftorf ce Kallum in’ jaar 1597.. SCHRIFTEN DER EDELEN. 287 voor ek, om geen verftand ef gemesn- fchap met hem te houden (c). SIBETW SCHRLTAMA , Of Siba Scheltema „5. Scheltes welk geflacht ook eldets Scheltama gehe-"* ten wordt (d), was de brocder van Men« no. Na dat hij zich bij de Bondgenooten gevoegd hadt, blcef hij hun getrouw , en betoonde moeds genoeg te bezitten, om mn zich met hun tegen alle kommerlijke on- en derneming-n van den Stadhouder, den Graa- ve van Aremberg, te verzetien, Om niet te herhalen, war ik elders (e) fchreef, zal ik alleenlijk melden, dat hij, met cenige andere Friefche Bondgenooten, op den laat- ften van louwmaand des jaars 1567, in de vergaderinge der Staaten , plegtiglijk lie verklaren , dat hij, op de begeerte van A- tcmberg , van ’t Bondgeneotfchap nier zou af. c) wınspaıus Alistor. ib. IT, pag. 90, 115. Charterboek van Friesiand HI deei, bl. 753, war hij genoemd wordt Dlinne Scheltema. (d) Charterboek van Friesland „ I deel, bl. j17, en doorgaans. Ook fchrijft wruseMius in ziine Chronjjk van dat Gewest , van dezelfde perloonen fprekende , op de eene plaatfe Scheite ma, en op de andere Scheltema. | (e) IStuk, bl. 449 — 444, Pr! Ali 2 Priesiand, »83 VERBOND EN SMEEK afgaın, maar zich hieldt aan ’t verdrag, mer de Ilertoginng in oogstmaand des voorgaın- den ja:rs gefloren; wijders , dat hij en de överige verbonden Edelen mooit iet tegen den Koning en Rriesland ondernomen hadden of noch wi.den ondernemen, ook nooit ce- nig geld aan krijgsvolk gegeven hadden, om hunne verdedinge te zocken, ten nadecle des Konings en van deze Landen, wier welvaaıt ij, als goede en getrouwe onderdaan.n, begeerden te bevorderen, alleenlijk verzoc- kende, dat zij in vrede en ruste in hun Va- derland, voor ’t welke zij groote genegen- heid hadden ,„ leven mogten; cindelijk ver- kliarde Scheltema, dar uic een aflchrift van ’t verbond genoegzaam blijken zou , dar de B ndgenooten niet anders gezocht hadden, of als noch zochten , dan ons eere, eu ’t welvaren van den Koning en deze Lan- den (f). Dan, kort daarna, ontweck hij ’t gevaar, dat hem dreigde, en verlier zijn Vaderland (g). Of bij ooit derwaards we- dergekecrd zij, is mij niet bekend, sIp- (f} Charterboek van Friesinnd II deel, bl. 07, 708%. Men vergelijke WiNsEMIUS ib I Disior. pag, 72, 83. (g) wınsemuus Zib. Il Hister. pag 90% SCHRITTEN DER EDELEN. 289 SIPPE, Of Scipio, SCHELTEMA zal, den- S. Sch". keljk , zich ook buiten ’s Lands voor de m. woede van Alva geborgen hebben. Zoo dra ’t mogelijk was, gaf hıj (prekende bewijzen van zijne gezindheid ,„ cn voegde zich bij zijne landgenooten, om mer Prins Willem in onderhandelinge te treden, ter heritellin- g© der getrapte vrijheid in Friesland (h). Da: meer is, een hoop volks vergaderd en Ze; zich de vrijbuiters uit Ameland ter hulpe geroe- Frohe pen hebbende, nam hijd: ftad Dokkum in ; maken. doch gesn meester konnende worden van den toren der Abtdije, op welken de Spaan- fche krijgsknechten gevlucht waren, werdt hij ’er, door ’t volk van Billij, wederom uit geflagen, met groot verlies van zijne man-+ ichap (i). .GEOR@E VAN SCHOONHÖVEN, Heer van Wa+ GC. re . .. . .. ö N h % veren,is mijmeer bekend in zijn geflacht (*),° ER TR dan ' (N) wınseMius Jib, II Histor. pag. 159. ‚ (3) J. cArıLUSs ih, Il, pag. 85 —SY9. wIN- semıus Chronijk XVII bock, bl. s6 5 568. -(*) Her geflacht de Schoonhoys, of yarı Schoonhoyen , werdt in Brabant, federt verfcheiden eeuwen, onder den wdel getell, als herkomftig uit den Huize van Aarfchot, en heeft zich, in de viiftiende eeuwe, ook In, Vlaandeien wederrezet. Men zie L’espineny Rech. de la Nobl. de Flan- dre, pap. 761, BUTKENS Ircph. de Brabant, tom. I, Pag. 670, tom. Il, .40, 41, bij wien de ftamlijst zedeelte- lijk te vinden ı5 „ Quwartiers Gendalog. tom. 1, pa. 2 r 290 VERBOND EN SMEEK- dan in zijn perloon en bedrfjt, Omtrent de- zen tijd leetden twee van dien naam, Joch ik durve nier verzekeren, dat een van bei- den hier bedoeld worde. Inden jaare 1562 en voleende , was George van Schoonho= ven, Schildknaap , te Leuven Burgemees- ter, Schepen en Raad (k). Indien deze onder de verbonden Edelen behoord he«ft, inoet dit zeer geheim gehouden en ten Ho« ve onbekend gebleven zijn, naardien hij in en ma ’ı jaar 1566 in de regecringe der genoemde ftad bleef. Een andere George van Schoonlioven, doch die Heer van Nien- rode genoemd wordt, was getrouwd met Jofine van Brouchorst ‚en overlecdt in ’t jaar 1604 (l). GAR- (k) BUTRENs Tropb. de Brabant tom. Il. pag. 412 , 413. Ps DIVARUS in Annual. Lovan. pag. 64 37: (}) BUFKENS J. c. Pag. 41; 186, aus, 331, ?. Drvamts Üib. II reram Lovaniehfium 5 pag. 91, LE CARPENTIER Part. UI, pag. 902, 905. — Tot de ecflacht behoorden Katharina van Schoonhoven, wel- ke, omtıent den jaare 1563, getrouwd was den Pracfident de Suijs CMSS. Amt. van den Heerc yan der Craght ); —. Jakob von choonhoven, die in 't beleg van Ooftende, vol- gens deszelfs beichrijvinge door Prrmino, bl. 59, als Spaansch Ofhicier tegenwoordie was; Filips von Sclwon«- Aoven, Heer van Wanrede, Burgemeester te Antwerpen in "te iose 2502, en gerrowwd ınet Anna van ac Werve, wier kinders deze acht 'kwastisren woerden : Schoonboven, Cote- yean, Nasfeu, van Maeften, van de Werve, Calins, Scheiif, van dei Merwede. Zie Sulre du Suppiimamt au Nelilieirs in P. Ru rom. U, pam 032, 288. SCHRIFTEN DER EDELEN. 291 „ GABBE SELSMA „ die zich ook (m) bij G. Selma. de Friefche Bondgenooten gevoegd hadı , zocht zijne veiligheid buiren ’s Lands , en Vlucht „ en : 14 wordt ge- gevoelde dus minder her onaangenaame yan ie; Alva’s vonnis (n). _ MARTIJN T’sERCLAES, Ridder, Heer van M. v’Ser- Till , zoon van Jakob en van Maria de Bosfinel, Vrouwe van Balastre, was uit cen gelacht, dat onder den Brabantfchen Adel Berekend werdt (*). Hoewelhij, bij den Susi: her. aunvang, zeer ijverde voor de vrijbeid , uic a. ao dien houtde ook verkozen werdt, om ’t ver- ginne. Ta drag . (m) Zijn naam is vergeten gemeld te worden In de,liist der Bondgenooten, te vinden in ’t 1 Stuk, bl. 255. ‚(n) wıns£emıus lib. II Zister. Pag. 90, 215. (*) De naam van die eeflacht wordt onderfcheidenlijk geipeld, Serclaes, de Serclis, van Serchas, Fzerclaes , t" Serclaes, enz, Uit verrelijkinse van veele gedenkftukken is mij geblekcn „ dat de naaın dient geichreven te worden 2 Serelaes. Het geilachtregistor is bi) BUTRENS Troph. de Brıbant tum. II, par. 295 —— 300, doch naauwkcuriger en Bitvoeriger in Sulre du Supplement «wu Nobiliaire des P, B. som. Il, pap. 23 m 45, Tot opheld.ringe en ! evestieinge van deze genealorie, kan men vergelijken L’EsPıNnory Ziy. 1, Bar. B5, &6,chrıstıyn Jurispr. Her. part. I,pa8.236 238, 593, Suppldment ux Trophfes de Brabant tom. 1]. Dcg 300, 3455 346, Nobilicire des P. B. tom. 1. Par. 140 mm 142, 135 m 185 , 230, QOuastiers Gendalogigues tom, |, gmP. 3» 4, 62, 63, 106, 159, 312, malııLE Difien, sm. IV, Zr 365. Gebannen, 35607. Valt den yerbonden Exelan of. ... Per äke;. Mirfihien, Wenjaaus U’ Seiclaer 292 VERBEOND EN SMEEK- drag met de Landvoogdesfe te fluiten (0), en door den Bloedraad gebannen was (p ; hij echter, naderhand, van’t Bondgenout- fchap afgeweken, en hexft zich gcheelenal aan de Spainfch: zijde gevoegd, wordende hier in nıgevolgd door zijne zoons, verwekt bij Dorochce Schierftadt „ of Schierfted, ftıat- dam: aan ’c Hof van Koninzinne Ma» fia van Hongarijen (q). Wie de andere r’serctAxs, die van den Heere van Tillijj duidelijk onderfcheiden wor.t, geweest zij, kan ik niet in ’t zeke- re zegsen. In 'tftamregister zijn ’er meer dan een, aan welken men, uit hoofde var hunne echwverbindtenisfe met an :ere vrıj- heidlievende geflachten, zou konnen dem keu. Liefst echter volge ik de gisfinge , door den Historiefchrijver Wagenaar mij mede- (o) Zie 1 Stuk, bladz. 493 — 435. (P) van METEREN Ill boek, bl. 49. (q) nurkens Tropb. de Brabant tom. II , pag. 299. Suite du a oil au Nobil des P. B. ton, Il, Pag. 26. Dij LE @AnPrnTiER 1ER Per. pag. 8oı wordt aij D. Scherf ge- N0E.NU. SCHRIFTEN DER EDELEN,. 293 inedegedceeld , dat hier bedueld worde Wen- felaus U’Serclaes, uit den Haage, die, in den jaare ı572, de ftad Gouda holp inne- mın en vcor den Prinfe verzekeren (r). Ik verm »ede, dat deze geen ander zij , dan Jonker ı’Serclaes, die bij de begravenislg van dien Vorst tegenwoordig (s) was. SIBRAND SIBRANDIUS, of Sibrand;z, een gg, Fries, moest zijne liefde voor ’t Vaderland dis. bekoop:n met de verlatinge van heızel, ye en cen openbaar bannisfement (t), JOANNES SIMONIUS, of Simonsz., was een F. Sims. Land- en lotgenoot van Sibrandius (u). Miu. SIMON JANSSE SLLEPER was E£i der drie- S. Y. Sie. Entachtig voortvluchtige perfoonen uit den Pfr- Briele en Heenvlier, die, den twintigften G,,ummncn. yan wijnmaand des jaars 1568, door Alva T3 eu (rt) vAN METEREN IV lock, L}. 69. Men verzeliike Bon Vi boek, bu 275 [3757 , en MoortT Vi bnek, bl. 253.' (s) sor XVIII boek, bl. 57. (t) wınssmius Miss lib. U, pag. yo. Char- terb. var Friesiand Ill decl, bl. 727, 752, 753- ‚ Cu) wınsemiys en Charterboek 4. c, 1)4 VERBOND EN SMERK- en zijn’ Raad gebannen, en wier goederen re verbeurd verklaard werdın. Men oordeel * de hein dezer flraffe waardig, om dat hij van ’tg:tal der verbonden Edelen geweest was, hun uproerig verbond get:ekerid hadt, een van zijne kinderen naär de nieuwe ma“ nier hadt doen doopen , en aan de beel- Zijn be. denbrekinge fchuldig geweest was (V). Hij a: = woonde in zija eigen huis binnen den Bric- geljksch be. \e, doch zijne voornaamite bezittingen wa* "ur fen voor ’t overige , twee paurden,, twee koeijen en dene vaarac, Alva won der- halven niets bij de verbeurdyeikları ge van zijne go:deren , te minder , om dar zelts niemand op zijn huisraad hadt willen bie den (w). Het laatfte. was, denkeljk , een. blijk van toegenegenheid zijner k dgenoo- ten voor hem. Het bezit van twee paar- den fchijnt ons te don denken, dat hij den bijnaam van Slzeper uit'hoofde van zijn dagelijksch berosp ontfangen hesft, Naar- dien rıjkdom, hooge geboorte en aanzien- lijke cerampten hem den w.g niet baan- den, om in 't Bondgemoorfchap aangeno- “men u (v) Sententien van Alva, bl. 156, 162. ( ee MSS. Aant. van gen Heere: vÄn der Cragb "A SGHRIFTEN DER FDELEN. oof men te worden, mag men vermoeden , dat hij, of wegens zijne waare verdien- ften, of om andere gewigtige redenen , eene plaatfe onder de verbonden Edelen verworven heeft, WILLEM VAN SONNENBERCH was Bail'iu W. van Son. en Rentmeester van Brederode, en dus ge- reedelijk te bewegen, om, op 't yoorbeeld des Heeren Hendrik vatt Brederode , voor ' de Vrijheid uirtekömehr, en Zich bij de ver- bonden Edcelen te voegen. Aan 't laartte valt niet te twijfelen, om dat zijn naam op de oorfpronglijke lijst der Bondgenooten te vinden is (x). Dan, aan Alva en zijn’ Raad Gebrmm, bleef dir onbekend ; gelijk blijkt uit hun a vonnis tegen hem ( y), waar in alleenlijk de volgende misdaaden op zijne rckeninge gefteld worden. Hij was een groot begun- Redenen van fliger der Predikanten en ketteren, en oar- ** vonais. zıak geweest, dat bij ’t huis te Kleef, den Heere van Brederode toebehoorende en na- bij Haarlem gelegen, gepredikt wierde;z hij hadı aan de priesters verboden, onder T4 'trechts- (x) Dijlaagen blada. a2. (y) Sententien van Alva, bl. $3, <9, 296 VERBAND: EN sMER K- dr rechtsgebi:d van Brederode cenige misfen te doen, en in hunne koorkleederen te pre- dıken; hij dwong zekeren priestr, om het huwelijk in de verboden graaden plegüglijk te voltrekken „ hem daar toe op zijn eigen gezig mgtigende ,„ en ’er drie honderd gul- dens voor. trekkende; in de Abtdije van g- mond was hij, cver de muuren, tegen den wil der geestelijiken, gekomen, en hadt een’ van dezelven mer een pistool geflagen; eindelijk, hij was, ten tijde der beroerten‘ yan den Raad des Heeren van Brederode; wien hij overal ten dienfte ftondt,, zeifs te Amitterdam , wanneer Brederode zich tot befchermer van die ftad wilde opwerpen, Om alle welke redenen hij gebannen, en zijn goed verbeurd verklaard werde. Zijn Jeven en vrijheid hadt hij door de vlucht ge= borgen; doch zijne bezittingen werden daa- delijk aanzeteckend (z). Indien hij niets van 't zijne in geld ten algemeenen nutte dangebragt heeft (2); s terwijl hij ballıng 5 Lands (2) MSS. Aanteekeningen van den Heere var der Cragbt waar wit noch bliikt, dat hij een zoon van Dirk van Sonnenberch was, te Heij- konp in den Lande van Vianen woonde , en in huwelijk hadt Aertgen Maertensdt (a) Zie II Spak bladz. 117. SCHNIFTEN DER EDELEN. 297 ’s Lands was, gaf hij evenwel, na zijne wederkomifie, b! ijken van getrouwheid aan de belangen van t Vaderlınd, en aan de Bondgenooten. Inden bangen nood der ftad Was birmen Alkmaar, bevondt hij zich binnen d*zelve, erg j als cen der krijgshoofden (b). In’ volgen- grund over de jaar 1574, was hij onder de gemagtigden de rekeninge tor her opnemen der rekeninge van den Gou- = hr en verneur Sonoij , tusfchen wien en die var Ein ver- ’t Noorderkwartier , toen, hevige g? zfchil- an war. len waren (c). Jammer is ’r, dat Sonnen- berch zich, een jaar laater, 206 diep liet inwiskelen in den orbedachtzaamın handel van Sonoij (d), waar van beneden nader gefproken zal worden. EVZRARDT VAN SOUPENBALCH WAS EN E un sey Utrechtsch Edelman (*) , om die reden denbakh, rs Jor- (b) van METEREN 1V bock, bl. 83. HOORT Vlll boek, bi. 331. | | (ec) Bor VII bock, bl. 70 [571]. (d) vr VIU boek, bL 106— 113 [ 624 — 641 ]. SR. e (*) Het geflicht Soudenbalch, of Zoudenbalch, was in °t Sticht zeer bekend , federt de helft der veertiende eeu- we. Tideman Soudenbalch wordt in cen’ brief des jaars 3359 vermeld, bij MATTHARUS de Fundat. Ecelef. par. 175% Am Soudenbalch was 1345 EDER var ich. Y. D. Soneif. 298 VERBOND KEN SMEEK- Junker geheten, en werdt in ’t jaar ı559 verlijd met de hooge en laage h£erlijkheid van Ork en Emelwairde (e). DIEDLRIK soNoly is overbekend is de Ne- derlandfche jaarbocken der zestiende eeuwe. Hij maikte zich , door alle zijne verrichtin- gen, hooglijk beroemd eu deerlijk gehaat, Het gantsch tegenftrijdige oordeel over des- Zelfs gedrag is niet enkel to.tefchrijven aan de verfchillende begrippen der menfchen , vrienden of vijanden der Vrijheid , voor welke hij alles wilde opzetten, maar ook aan zijne onderfcheiden bedrijven, fomtijds lofwaırdig, fomıtijds doldriftig en van woest- beid niet vrij te pleiten. Eene uitvocrige le- vensbefchrijviog is, hier, te minder noodig, s om (e) MSS. Aanteek. van den Heere van der Cragbt. | wolgens Commoisfünce de la Nobl. Utrecht pag. 66; waax ook, fag. 67, in die zelfde hocdanigheid 1483 vooıkomt Gerrit Soudenbalch ,„ van wien men veele bijzonderheden aantreft in ’t III deel der Utrrechtfche Jaarboeken van x. BORMAN. Omtrent den tijd van ’t Bomdgenootfchap lcefde Rutgera Soudenbalch (verkcerdelijk geheten Zondenbalk ), getrouwd met Henrik van Holthe, die im den jaafe 1556 Burzemeester te Zwolle was. Genealogie van Zolthe, 6 ge- nneratie, bij FERWERDA , Ideelsaftuk. Hendrik Soudenbvalch, Dijkgraaf van den Lekken-dijk bovendams, overleden 1667 it den ouderdom varı 83 jaaren, Jigt in de Marie-kerke te Utrecht begraren, met deze acht kwartieren: Soudenbalch, Steenhwis, Brienen, Buuren, Zuijlen van Natewisch, Ro-' ver , Kersdorf, Riemsdijk. Zie de gencalogie van Kcede 12 generatic, bij FERWERDA, Il deels ı Stuk, SCHRIFTEN DER TPTLEN. 299 om dat men dezelve reeds elders (f} vinden kan. Wat änderen in’t breede gezegd heb« ben, zal jk met Slilzwijgen voorbıj;aan, of met «en woord aanttippen „ en liever fom- mige ınin bekende bijzonderheden melden. Ik fchrijve den naam van dezen BJondgenoor, Zi nat yıus c07- Sonoij, nietalleenlıjk op 'tvoorbeeld vanver Jprongd'ik fcheiden Nederlaudfche historieichrijvers , Kate A ; ' .. Wordt 00X maar ook, om dathhij zelf, in cenige 00r* gefchreren fpronglijke en eigenhandige flukken, op de- Suoei , en meest So. ze wijze zijnen naam uitgedrukt heeft (8 »nojj. hoewel hij zich elders (h) Snoeiy noemde. Dit laarfte komt nader bij den welcer en noch mecest ‚gebruikehiiken naam van zijn oud en edel geflacht (*), welke Snoij was, en (f) Levensbefchrijvine van eenige voornaame, meest Nederlandiche „ Maunen en Vrouwen IV deel, bl. 32399 327%. (ZT) WAGENAAR, befchrijving van Amfterdam ı fluk 2 deei, bl. 379. Bijlaugea tur wiju werk, bl. 60, 61. (h) Zie Bijlaagen bladz. 22. (*) De Koninz var Spare getuigde „ in een’ openen brief des jaars 1653, dat het geflacht van Smorr zeer oud en edel was in ’t Land van Klee en Utrecht; eu zuiks bij = I:genheid „ dat de Heerlijkheid Perser!d ,„ welke in ’t be- gin der zestiende ecuwe, denr huwcliik, aan Filins Souoij gekomen was en naderhand overregaan in " geflacht van Sreenhujs,»ctot eenc Baronije verh ven is, Zle crısrtıja Jurispr. Hers part. I, pag. 241, 313, Nitilieire des P. Bi pm. I Pag: 2 De haauwke urigfte berichten, dr” gi e 800 VERBOND EN SMEEK- en waar mede hij zelf ook fomtijds (i) voor: nn ge komt. In | de eigenhandige naamlijst der den Hol:and. verbonden ldelen (k), vinde ik Sonoij on- Jehe; Adel, der de Holiandfche Bondgenooten , zunder dochwisen BR re. Kiefich E-twijfel, om dat hij wegens zijn huwelijk, deiman. Jangduurig verblijf in ’s Hage, en 't bezit van veel> gocderen, onder Heusden, Aspe- ren en in Zuidhulland gelegen, en voor ’t grootfte deel hem ten huwelijke aangebragt (1), gerskeni werdt tot dit Gewest te be- hooren ; gelijk Alva en zijn Raad ook te kennen gaven (m), doch met bijvoeginge, da: hijeen Edelman uit het Land van Gu- lik was. Dan, Sonoij getuigt zelf, dat hij in (i) Sententien van Alva, bl. 37, $1. cHRıSs« Tin Jursspr. Her. part. |, pag. 421. (k) Bijlnagen bladz. 22. (1) MSS. Aanteekeningen van den kleere van, der Cragbt. (m) Sententien van Alva, bl. sr. de ’t geflacht Sonoij, heb ik grvonden in ’t laatstgenoemde werk, tum. II dag. 429, 450, en vooral in Suireidu Supple- ment au Nobiliaire des P. B. tom. IV. pag. 43 — 51, ver geleken mer Quartiers Gendalepisues tem. I, pag. 177, 315, 321. De Aanılijse hegint met Lambert Snoij, gehuwd met Ade van Brocekhuijfen, die de evergrootvader der Bondge- nooten was „ en lvopt donr tot op onzen tijd. De laarfte vaıı ’t manlijk oir, sldaar gemeld, is Filips Guilsin Snoij , Baron van Oppucrs, die in den jaare 1779 noch in leven was, Tiet aanzien van dit geflacht kan men alnemen uit de huwes lijksverbindtenisfen met z00 veele voornaame huizen in cn buiten de Nederlanden „ b. v. Drakenborch, van der Aa, van der Dilft,, Brimeu, van der Laen, Steenhuijs, Gottig- nivs, Steelandt, Cattaneo- della- Vo!ta, van Veen, t*Ses- uch, van der Grackt, Hangouart d’Avcliu, enz. : SCHRIFTEN BER EDELEN. 3ei in 't Land van Kleef geboren was (n), waar bij onder de Ridderfchap behoorde, Zijne ouders waren Lambert Snoij en Eme- zung audere tchtiana Pauw van Derthuizen (0). Door uns zijne huwelijken kreeg Sonoij naauwe be= trekkinge op de voornaamfte Hollandfche en andere geflachten. Want eerst tradt hij in echt mer Maria, jongfte dochter van Otto van Malfın (p), en van Margareta Splinter, en verwekte bij haar Emerentia of Emerentiana, welke ten man kreeg Luert Mannınga tot Dijkfterhuis inde Gro- ninger Ommelanden, zoon van Hajo en Ditmera Rengers. Dit huwelijk van zijne dochter gaf aanleidinge,, dat Sonoij een’ geruimen tijd op Dijkiterhuis ( q) woon- de. (n) nor Ill boek, bl. ‚oalı48]. Hier uitblijkt, dat de Schrijver, boven aangeliaald bl. 299. (f), zich verzist heeit , meldende , dat de eigenlijke plaats der gebvorte van Sonoij hem niet gebleken was , doch wel, dat hij een Nederlander was, en bin- nen het gebied der nu Vereenigde Gewesten , in of oıntreut den jaare 1529, ter weereldikwam. (0) carısTıJn Zur. Her. part. 1, pag. 4u1. (p) Van dit geflacht is bier boven gefproken bl. zen3, Cq) Deze plaats kwam,, eenige jaaren geleden, aan den Heere G. Alberda, die ook het Geuzen- napje van Sonoij , dıe zijn oud-.over-grogtvader was, bezat, 522 VERBOND KN SMNEEK- de. Na den dool van Myria van Malfen; vporgevallın Jen twaalfden van herfstmaand 1584, hertrouwde hij met Joanna de Mep- fche, welke kan geweest zijn eene dochtez van jan de Mepiche, Ridder, Gouverneur van Greningen (r). Deze fchijnt haaren man ovcsleetd re bebben; gelijk ik opm= Graffewifi.ke uit zijn graflchrift, in de kcıke van Pererbyüiren, een dorp in de Groningfche Ommelanden, dus luidende : #. ı597 den 2 Junij flarf de Edee Geflrenge Manhafıe Diederich Sonoij, Govermer van Nardt Hıul. landt ende Overfie, ende is alhier begraven. en Mo. 1584 den ı2 September flarff de Ede- ie Erentrike Jufreuw Maria van Malfen, der Overfien Ehelicke Husfrouw „ wiens gebeente E-:ter. van Inkhuifen ghebraght ende is allıjr bezra- sch (5). — War aangaar de veelvuldige verrichtingen van Sono}j , in den tijd varı omtrent twieentwintig jaaren; Zij doen ons hem kennen als een’ vriend der Vrijheid, een’ voorftander van den Hervormden Gods- dienst, een’ heldhaftigen krijgsman , onder- nc= (r) Omartiers Göndalogiques tom. ], pag. 238. .(s) MS$ Anneekeningen vau den Elcere E. IM von Burmauig. \erg. YVELIYS Chromjk Yan Hoya, Bi. 48%. SCHRIFTEN DER EDELEN. 309 nemend van aart, doch die, door drift ver- voerd, nu en dan tet buitenfpoorighedan ver viel,en zich daar door.den haat van veelen op den halze haalde. Zoo atkcerig ik ben van de ver.lediginge der door hem geplcegde buiten- fpoorigheden ‚even weinig durve ikhem met Alva en Vargas,of zijne woeste mishandelin- gen van fommıge Reomfchen met de Spaan- Zijne des fche Inquifitie, vergelijken (rt). — Na dar Khuläiging hij zelf ’t verbond der Edelen geteckend Bioedraad, hadt, zocht hij , op verzock van Graaf Lo- dewijk van Nasfau, ook anderen daar toe te bewegen , volgens ’t getuigenis van Alva en den Bloedraad,, die hem wijders befchuldig- den, dat hij de Onroomfchen op alle moge- lijike wijze begunstigde, de Predikanten wel onthaalde , hunne Godsdienstoefeninge bij- woon«- (t) Opkomst en bloei van de Republiek der vereenigde Nederlanden „ bl. -soı. —— NOOFT X boek , bL 422, befchrijft Sonoij , als zuur van aart, en gretig naar ’ticherpfe, die, in plaatfe van de gewoonlijke vierfchaaren met zeke- re pevangenen te laten begaan „ eene bank van gemagtigden initelde om te ondervragen , die meest al raauwe en wanhebbelijke menfchen wa- ren, en die hij vertrouwde uit zijne oogen te zullen zien „ wat zijner lusten mogte. Verg. waGanAAR Vader. Hist. VII deel, bl, $5— 61. , en Levensbefchrijving van eenige Vvoornaame Mannen IV deel, bL 3ı$. Gr’annen, 7 Meij 2568. 'fö4 VERBOND EN SMEEK- woonde, de beeldenbrekers in zijn huis ontfing,, en deel nam in ’t fmeckfchritt , houdende aan den Prinfe van Oranje, en ftrckkende ten verzoeke van d:szelfs befcher- Mminge tegen Graaf Erik van Brunswijk em anderen, vie de verbonden Edelen zouden wilien benaauwen of overlast aandoen (u). Om welke redenep hij, afwezig ziinde, in- gedaagi werdt en gebannen. Bij de gı- melde misdaaden kwam noch, dat hij, IPeigert den [chriftelijk , weigerde den gevorderden nieu- „wm ed wen ced te doen; verklarende : das hij in te Joen. w ’t Land van Kle-f geboren, en geen Icen- man des Konings was; dat hıj echter , jaa- ren larig ,„ ın verfcheiden zwaare oorlogen ; den Koning en zeifs den Keizer gediend hadt , zonder daar voor een'ge bezoklinge te venizten; dat hij genegen was, alles nevens andere Edelen te doen, mits niet regen zijn Land, of Leenkecr:n, of zulken, die, naar recht en gewoonte,, uitgezonderd moesten blijven; dat hij geen verbindtenisfe tegen ’t welvaren des Konings aangegaan hadı; en dat het, uit aanmerkinge van 't verdrag met de Landvoogdesfe, noodeloos was, het Bond- (u) Sententien van Alva, bl. y', 52, verg. bl. 37, en van METEREN Ill boek,,- bl. 49. SCHRIFTEN DER EBELEN; 5305 Bondgenoorfchap aftezweren (v).. Ja, wel Perbinde wel verre van trouwloos .aan zijne verbind- on tenisfe te worden ‚. verbondr hij zich , na+ verdedigin- derhand, tot her opbiengen van vier.hon-&* derd guldens Brabantsch (w), .ter verdedi- ginge 'van. Vryheid en; Godsdienst, _ In Yerrichin. 't zelfde gevoclen volhardie hij, geduuren- #7} ai de zijne ballingfchap- . Van hier zijne vecl- vuldige. mondelijke en fchriftelijke onder- 'handelingen met de veritrooide Bondgenoo- ven, mer Prins. Willem van. Oranje ,. en Graaf Lodewijk van Nasfau. (%)., Van hier, dat de Prins hem naar.den Koning van Zwe= den en Denemarken zopdt, om hulpe tegen Alva te zoeken (y). Van.hier wijders , dat Sonoij alles beproefde, om Erkhuizen, Utrecht en andere fteden ,„ aan ’s Priyfsn Y Ä zijde (ve) vor IN bock, bl. 105 [148]. iw) Zie Il Stuk, bladz. 114. (x) zor IV boek, bl. 166 [234], bl. 168, 169 [237], bl. 174 [244], en elders. Vers. VAN. METEREN Ill buek, bl. 59. Sonnij be- diende zich , ‚in zijue geheime briefwisfelinge | van twee verbloemde naamen, Daniel van San« ten en Natbanael van Kalkar ; naar de aantecke> ninge va Bor V boek, bl. 223 [310]. (y) Bor V bock, bl. 241 [334 ]. 5056 WVERBOND EN SMEEK Tee wi zijide te trckken (z): Van hier ook ,„ dat tn, > Alva gfoote moeite aanwendde, om Sonoij in Kleefsland te doen opligten (a) Dit al. les doet ons zien , dathhij, federt den jaare 1568 tor het merkwaardige gedenkjaar der Nederlindfche verlosfinge , niet ftil zar. Dan, naauwlijks zag men, hierte Lande ; de Vrijheid berleven, of Sonöij liet ’er zich Kalle ook zien. Na her omflaan van Enkhui- rue naar de. zen (b), kwam hij, met alien mogelijken ® Landen. fpoed,, uit Bremen naar die fa}, zijode „Werde reeds ecne geheele maand vroeger door den Sradtıdın, „Prinfe aangefteld tor zijnen Stedehouder in en Gowver- ’t Noorderkwartier. De lasıbrief en 't be« %Noorfer Llchtichrift, hen medegegeven , verdienen kworzier, ONze opmcıkinge (c). De uitkomst tuon- Nee. Ge, dat de Prins, in dien lastbricf, niet «nhem zonder grond veel tot lof van Sonoij gezegd hadt. (z) nor V boek, bl, 227 [316], bl. 242 [ 332}. | . (a) zor V boek, bl. 242 f332} (b) Op den zr Meij ı572. Bi) van MATB- zen IV bock, bl. 69, wurdt dit, verkeerdelijk, gebragt tot den Io Junij. (c) Men vinde die beide flukken birsor VI boek, bi. 272, 273 [ 375, 376]. Vergelijk de aanmerkingen, daar uver door WAGENAAL ger Rnzakt, Vaderl. Hist. VE deel, bl. 361 — 363, SCHRIFTEN DER EDELEN. 307 I f ‚ t, h. hıdt., Want, kort nt. Zijne komste binn:n Bevalern Enkhuizen , maakte Kij zich meester von Medenblik‘, Höomn, Alkmaar, Edaım , Mormikendam en Putinerende (A); doch ’r beiiouden c$ heriemen van eenige dezer fieden verfchafte hern na’erhand veel weris, ' allkermeest van Alkmaar (ec). Wieal’tge- beurde in ’t Noorderkwartier ten jaare 1573 in aanfchouw, neemt, 2al zich naaüwlıyks Zjn klıges verwonderen over den misttoostigen brief. an Oral welken Sonoij aan Oranje (f) fchreef, ver- en’sPrin: klarende daar in ten laatflen, dat men het nd nr in den tegenwootdigen röe hund „ niet lan- cord op GEnSehyer, ger harden kon, indien, de Prins geen vast yerbond met eenige Mog*ndheden.gemaakt, en bekwaam ontzet voor handen hadt. De Prins, zondt hem een Godvruchtig ant- woord, en beruigde, een z06 vast verbond met de alleropperfte Mogendh: :id gemaakt, re hebben , dat hij geenzins twijfelde ,„ of hijen alleni, die op den HeERE vastelijk be- : v 2 trouw= (d) WAGENAAR aang ch bl. 363, 364. ee BOR vi boek „ bl. 332 en volgg- Last (f) zor VI höre bl. 328, 329 [46-4 waar de brief van Sonaij en ’s Prinicn antwoord in hun gehee! te lezen zijn. ja8 VERBOND EN SMERK, trouwden ,„ zouden ten laatften door Zijne geweldige en magtige hand, tot fpijt der vijinden , ontzet worden, waarom hij So- noij en anderen ernft:lijk verzocht , alle ijde- le vre:ze afıeloggen, ten allen tijde het man- Jiike hart „ voorhenen bewezen , te behou= : den. en zich mer vlijt van hunnen pligt te. kwijten. Zulk- antwoord , om met wAGL-. Naar (g) te ipreken „ was recht gefchikt, om de luiden, in dezen tijd van benaauwd- Jıeid, met hope en moed te vervullen, Dit bleek in Sonoij, ‚die, gelijk te voren, dus ook na ’t bekomen van ’s Prinfen uitmun - tenden brief, alles beproefde tor heil van ’t Vaderland. Getuigen bier van waren | "ine veelvuldige „ fomtijds welgeflaagde er fomtijds mislukte ,. pogingen, om ecenige Hollardfche fteden en fterkten, die noch de Spaanfche zijde hielden, omtezetten en voor den Prinfe te verzekeren „ bij voorbeeld , Leijden (h) „ Haarlem ). u Amflerdam (k),. Mui- (g) Vaderl. Bist. Vldeel, bl. 446. (h) zor VI bock, bl. 276 [ 3791. (i) sor VI brek, bl. 276 7 380], bl. 32% » [437], bl. 322 [439]; bl. 324 Last). | (ky Wat Sono'j, in de jnaren 1575, 1576 — »5;8, bij en umurent - Amiterdam verrichtte,. « Jıeb- - SCHRIFTEN DER EDELEN 309 "Muiden (1), Zaandam (m) en Beverwijk (n). ‘Dan, zijne ondernemingen bepaalden zich niet cnkel tot Holland, doch firckten 'zich ook uit tot Gelderland (0) ,F rieslapd (p) en Ovcrijsfel (q), en gaven blijken van uitinuntende heldhaftigheid in den landkrijg. Geen minderen roem behaalde hij op zcec. Indien de naam van Water-geus mag ge- oordeeld wurden van dezelfde krac rt te zijn, als die van zee-held, verdiende Sonoij zckerlijk onder de Water -gruzen opgeteld _B edrij ven ver See, te worden (r). Recds in .den jaare 1568 : V3 .bebben, Aor , | Hooft en anderen zeer omftıindig verhaal!. Huine berichten zijn bi, verkortinge opzezeven, duch te gelijik met veele bijzondez« -besien aangevuld (door waGrNAaaR in de beichri. vinge van Amfterdim 1 Ituk, bl. 328 —— 3,0, "347, 3595 359» 379. 0) por IX boek, bl. 144 [ 677,' 678 }- (m) Bor VI bock, bL 289 [397]. (n) sor IX boek, bl. 185 [7:7 ]« (0) s3R Xl bock, bl. 267 [8741 ’ y zor VI bock, bl. 279 [383}, VIIk bock, bl. 128 [654]. P% | vor VI boek, bl. 277 [331], XIl boek, bl. 36 1466], bl. 62 [ 1002]. j (1) STRADA des, 1 Jib. \ll, Pag. 43%: durf= ° 319 VERBOND EN SMEE:K- durfde hi zich ap Zee verzetten tegen den Spaanschgezinden Admirgal van Boshui- zen (5); Weinge jzaren lanter, hadı hij &eniz dee in de overwinninge des Graaven van Bosfu op de zuiderzee (1); im 't vol= gende jaar 1574 , dracg hij, als Admiraal der Noordhollanäfcie vioo: , „ll: mog .lijke voorzorge tegen de gevr.esde komste var ne onrzaglijke vloote wit Spanje naar de= ze Landen (u); en in ’r jagr 15% vertoon- de hij zichy met zijne fchepen, te Blokzijl Urgeoten EN Staver.n (v). Zoo weinig, derhalven, de ar gene- ‚irdrukkelijke uitfluiting 'vir ‘de algemeene !e pardon, BENE . er 1574 vergiffenisfe *s jaars 1574 (w) den roem van- Sonoij, ten aanzien van zijn VIOCBEr bedrijf, bezwalken kon, even min liet hij zich daar door afichrikken, om ’t belang der Nederlanden, op zee en te lande, vole jjverig te bekartigen. Jammer is 't, gelijk“ ik hier: boven nier ‘ontveinsde „ dar Sonoif Be er elf (s) or IV bo:k, bl. 169 [23° 235]. | (te. mr VI bock, hl 334, 335 1455» 450). (u) »0r VII bock, bi. 46 {529, 530). “ (v) Bor XI boek, bl. 2 en volgg. [ 232 &uz.], bl. 17 [25 ]- (w) »or Vilbaek, b'.29 .sı3). SCHRIFTEN DER EDELÜN. 311 zelf ziinen welverdienden lof, op meer dan Zjne wan- eene wijze, te deerlijk bezocdelde , ’r zij “de door al te ftrenge rechtspleginge (x), ’r zij doar het niet genoeg beteugelen van zijn balddaadig krijgsvolk (y), ’t zij door ge- 4 duu- (x) sor VIII boek. bL 106. en volge. [624 enz.]; die, bi. 118 [640], al wat ten dezen opzichte, tot verfchovnin,e van. Sonoij , zo konnen aangevoerd worden „ zezegd heeft. Wreed- heid kan in niemand, alferminst ig een’ richter, vrijgepleit wurden. Indien baat tegen de Room- {chen , in ’t jaar 1575, Songij tot eeuie Zoo Strenge ltandelwijze aangezer beeft, gelijk doorgaans ga- loofd wordt ,„ was zijı gedrag omerent dezelven in den jaare 21583 vrij gematigderr Zie 3ıR Vill bock, b.7 [305,5 (y) Hier over vielen veele en welgesronde, klasıen, zeifs van de Siaaten van Gelre cn Zur- fen, bij nor IX boek,, bl. 762, 163 [rog], a3 welken de Prins van Orawje, den 29 Vdwb. 7576, fchreef: „„ Alto defe crijchsberoerten [oo langen tijt geduert hebben, en is niet wel ımage= lick, fü gering ordre daer in we (teiley, oft daez. en gelchiederır ondertusichen noch eeuige cleijne, particuliere offenfien ; om de welcke nechtans gantschlije te weeren ,„ füllen wij andermael ’z vooriz. Fdi& aen onlen Gouverneurs ende Su- perintendenten voorlz. doeu vernieuwen „ ende, ielfs aan den Gouverneur Sozoij ernstliken beve» len ,„ dat hij op de limiten van fijuen Gouverne-., inente geen fehade bij de fijnen en late gefchie- den, ende waer over wij u Lieden verbopen con- zentement te geven,” Zie Verzameling van on- BIB elee (ukken door Prof. BoNDam I deck, . 61. ji VERBOND EN SMEEK- duurige twisten, of met die van ’t Noor- derkwaitier (2), of mer den Graave van Hohenio (a), of met Graaf Maurits van Wasfau. De oorza:k der oneenigheid tus- fehen den laatstgemelden en hem was vooral: te zoeken in ’t vertrouwen , dat Sonoij vere worf bij Leijcester, die alles: aanw ndds; cm zich van deszelß vriendfchap cn hulpe te veızekeren (b). De verkleeflheid aan Leijcester bewoog Sonoij , om geen last= Brief van. Maurits: te willen aannemen, de poorten van Medenblik' voor hem te fluıten, en h.t uiterfte regen kem te wagen. Einde- lijk moest hijbukken. De Staaten van Holland, ook op hem misnoegd,, verklaarden rondes lije, ter algenicene Staatsvergaderinge, dat z1j den dienst van Sonoij niert langer begeer- Betmt sin den. Nu was ’c meer dan tijd, dat hij an ):g, 90 zijn aficheid van de Algemecene Staaten ver- 1588. zocht... Men voldeedt gereedeliik aan zijne r ae a ee a be-' (z) ar Viboek, bl. 321 (437, 438], VN hoek, bl. 70 [s7r}, IX boek, bi. 167 en volgg.' Lrogem]. © u | (a) »ıR XVII boek, bl. 17 [378]. wagee. NAAR V.ad. Hist. Vill deel, bl. z11.. '(b) wasenaar Vader, Hist. VII deel, bL 176, ıEa. 298.. - Ä SCHRIFTEN DER EDELEN. 313 begeerte. Toen begaf hij zich naar Enge» land, vervolgens raar Oosttriesland, en ten laatften naar Groningerland (c): waar hij, gelijk wijboven aagen, overleden is. Joost soxotj, brocder (d) var Dicde- F. Saw tik, wordt onder de Utrechtfche Bdelen geteld (€), waarfchijnlijk, om dat hij te Utrecht woonde en getrouwd was, cerst met Elizaberh van der Haer, en naderhand net Walburg van der Aa, dochter van Fis lips, die mede onder de Bondgenöoten be hoorde (f)‘, en'van Klara des Barıes. Door dit tweede huwelijk werdt in ’z getlacht vatı a En 272 (C) WAGENAAR aang. pl. 209, 210, 272 — 279 En _(d) In de Leyensbefchrijinge van eenige voornaame, mecst Nederlandiche,-Mannen, IV deel , blu. 310, flaar, dat oeze Bundgenoor » misfcbien , een broeder van Diederik Sonoij ge- weest is. Doch dit is volkomen zeker. Zie Sue ie du Suppldment au Nobiliaire des P. B som, IV, pag. 43. — J. ». CYuıstıjn, Jurispr. Her. part. [, dag. 4rı, noemt hem , door vera zinninge, Ludovicus Snoij, doch, pap. 234, te secht, Judocus, dat is, Jusfe of Joost.. (E) VAN COUTHORVEN bl. 622; bij wien hy echter, bl. 629, onder de Urtrechifche onde jeckenaars van. ’t verbond der Edeleu niet ge» Aoemd : wordt. | (f) Zie II Stuk, bladz. 137— 139. - - 314 VERBEND EN SMEEK- Sonoij overgebragt de hcerlijkheid Oppuers, in Brabant gelegen, en in den jaare 1664 tor eene Baronije verheyen (g). Sonoij overleedt dın negenent wintigften van hcıfst- maand des jaars 1584. Zijne weduwe her- trouwde met Simon van de Werve, Ridder, arkgraave van Antwerpen, en ftorf in den j jaare 1621. Dit blijke uic het graf- Schrift in eene der hoofdkerken te Miche- len. Door zijner zoon Filips, Ridder, Burs gemgsster te Mechelen, gehuwd mer F lo- zence de Brimeu , is’t geflacht van San ij voortgeplant tor op onzen tijd ib). Naauw- hjks durve ik vastitellen, dat deze Sonoij , gelijk zijn broeder, bij zijne vrijbeidlieven- de denkwijze blcef volhardın. Ten min- ften,mij ftaat niet voor, iet van zijne onder- nemingen ten nutte van ’t Vaderland ergens aangeteckend gevonden te hebben. Zeker is ’'t, dat zijn zoon en verdere afllamme- lingen ongemeen in de gunst van ’t Spaan- fche Hof geftaan hebben, en dat Konings Filips, em Suppldment aux Tropbdes de Brabaut tom. I, ag. 112, 113. (h) Suire du Supplement au Nabil. des P.B, som. IV, pag. 435 44 SCHRIFTEN DER EDELEN. If Nlips, in 'tjagr 1664, opcnlijk verklair- je, dat de voorouders van Jan Kärel Sonojj, “en dus ook zijn grootvader Jooit, 2ich al« tijd zeer getrouw aan ’s Konings voorzaa- ten, zoo in den krijgsdienst, als in ’t bur« gerlijke beitier, gedragen hadden. 