title: Inleiding tot eene geschiedenis der Nederlandsche diplomatie
creator: VREEDE, George Willem
text: het meest geraden zal oordeelen. Gij kunt daaruit zien, Mijnheer, hoe ik tracht van alle mijne hulpmiddelen het best gebruik te maken, en hoe ik mijn Land niet beter meen te kunnen dienen, dan door met al mijn vermogen en met alle beschikbare middelen, den doorluchtigen en magtigen Bondgenoot der Batsafsche Republiek behulpzaam te zijn.” Hetgeen naderhand eerst tusschen den Staats-Seoretaris VAN DER GOBs en den nieuwen Franschen Minister te ’s Hage den Generaal DUPONT OHAUMONT, daarna tusschen dezen en den Raadpensionaris was voorgevallen met opzigt tot de maandelijksche uitbetaling van eene som van drieduizend gulden, op gelijken voet als de Ambassadeur skmoNnvILLE die gedurende het laatste jaar van zijn verblijf alhier uit ’s Lands kas genoten had, 1) kon ten bewijze strekken dat SCHIMMELPENNINCK, wien GOGEL buiten twijfel de ledige schatkist vorr oogen hield, hoe lang zoo meer de volstrekte ?) Om, zooals van DER GoRs het uitdrukte, „van Art aanhondend geplaag om geld, onder diverse praeiexten, eenmaal af te zijn.” 124 noodzakelijkheid had ingezien, on even ongegronde als hatelijke en drukkende vorderingen afteslaan. Maar de toon van dit onderhond over een zoo kiesch onderwerp, als de voldoening door de Bataafsche Bepubliek, van de jaarwedde, die een bij haar geaccrediteerd Gezant laaghartig genoeg was uit hare beurs te willen ontrangen, en die hij zonder vrucht had geöischt, kon niet nalaten bij genoemden Ge- neraal kwaad bloed te zeiten. Op dien eisch toch van den Minister DUPONT CHAUMONT, die de woorden van TALLEYRAND voor goede munt nemende !), op het door ons te betalen jaarlijksch tractement van 36000 gulden rekening had ge- maakt, en zich in die verwachting bedrogen zag, had de Raadpensionaris onder anderen, geantwoord, „dat onder de grieven die Keizer naroLzon hem meer dan eens, tegen het Bataafsch Gouvernement had opgeteld, voornamelijk ook was het geven van geld aan Hoogstdeszelfs Ministers en Generaals, en hij zich dus op geene wijze bevoegd re- kende om daarmede voort te gaan.” SCHIMMELPENNINCK kon, naar het scheen, met deze weigering volstaan; wat hij er bijvoegde, hetzij dan welgemeend of spotternijj, zou den wreveligen Gezant nog meer verbitteren. Op het aanbod van den Raadpensionaris om hem Minister, zoo hij zich dientengevolge in eene oogenblikkelijke verlegenheid mogt bevinden, „als een blijk van vriendschap daarin te gemoet te komen,” had de Franschmen zich niet verwaardigd. 125 reeds in vorige jaren ondervonden had; dat hij niet behoefde betaald te worden om geen kwaad te doen, em meer be- tuigingen van dien aard. Dat de woordenwisseling vrij hevig was geweest, liet zich uit de misschien onvoorzigtige ver- klaring van den Raadpensionaris afleiden, „dat hij weinig amoureus was van zijne positie, en den post dien hij be- kleedde, alleen had aangenomen, omdat het de uitgedrukte wil des Keizers was !).” Die taal doet vermoeden, dat het- geen den Generasl was ontglipt, naar bedreiging met on- sangenaamheden te Parijs, moet hebben gezweemd. Het is dan ook van elders bekend, dat DUFONT CHAUMONT van den stand der zaken in de Republiek, geen gunstig tafereel ophing 2), maar hij was de eenige niet die het gezag van den Rasdpensionaris hielp ondermijnen. Uit ’s Hage, gelijk uit de thans als Depsrtementen be- staurde Provinciön, gingen allerlei klagten, de heftigste over het door GoGEL, ontworpen Algemeen Stelsel van Belastingen op, maar ook andere, meer persoonlijke grieven baanden sich een’ weg tot Parijs, en moesten zelfs den Bataafschen Gezant waar het pas gaf, tot een laauwe voorspraak van SCHIIMELPENNINCK’S regering maken. „Het is mijne gewoonte niet, — 200 schreef BRANTSEN regelregt aan den Raadpen- sionaris 8), zich voor de belangen van een hem dierbaren bloedverwant met warnte in de bres stellende, — om mij veel uit te laten over zaken die niet van mijn ressort zijn, en ik zal mij vervolgens hier ook altijd bepalen,, tot ’t:geen !) Eigenhandig Verhaal van den Minister van DER aoEs (20 Septem- ber-3 October 1805). Verg. Bülage XVI, Tweede Deel 1ete Stuk van dere Geschiedenie, bi. 51-58. 3) Ieven en Karakler von den Admiral ver mumın, I. 855: „De Käser werd vau alles onderrigt, wat er ten haise van den Raadpensionaris omgiog — hetzij door den Franschen Gezant, den Generaal DUPONT CHAUMONT, hetzij door de geheime Polieie, welke bij al de Hoven van Europa bestond.” 9) Parijs 9 Aug. 1805 (Naar do eigenhandige minnnt. Archief BRANTSER). 126 mijne Missie concerneert; maar even v66r mijn vertrek her- waarts is mij ter ooren gekomen de nieuwe organisatie van het Departementaal Bestuur van Gelderland. Ik ben gevoelig aangedaan geweest over de zoo plotselijke remotie van alle de Leden, twee uitgezonderd, van het vorig Bestuur, daar genoegzaam in alle andere Departementen het grootste ge- deelte derzelve is gebleven. Verwekt dit niet in de opinie van het Publiek eene verdenking van kwade trouw, oneer- lijikheid of onbekwaamheid van die geremoveerde Leden en dus mede van mijn Broeder, die 64 jaren oud is, in de dertig jaren het Land met ijver, trouw en arbeidzaam heeft gediend, wiens prineipes ik ken en die zoozeer als iemand,, gedisponeerd en ook overtuigd was van de nuttigheid en noodzakelijkheid om ’t zijne toe te brengen tot bevorde- ring en oonsolidatie van de nieuwe orde van zaken. Het is inderdaad een coup d’autorite, dien ik aanzie als eene flötrissure die zijdelings op mij nederdaalt en mijn hart is er 200 vol van, dat ik het moet ontlasten. En in wiens boezem kan ik dat veiliger doen dan in dien van Uwe Exoellentie zelve, aan wie ik hoogachting en attache- ment toedraag, wiens edelmoedige principes niet kunnen dulden, dat iemand zonder reden beleedigd, of eene ver- denking van onbehoorlijk gedrag over hem verspreid worde. Ik wijt ’t niet aan Uwe Exc.; ik ben in mijn ziel overtuigd, dat dezelve zonder verkeerde inductien. van anderen, in plaats van cerlijke lieden met den voet te stooten, justitie zou hebben gedaan aan bekwaamheid en arbeidzaamheid, maar ik wijt ’t aan den raad en aan indiscrete instantien van Ministers, die zonder de resultaten van ongenoegen als anderszins te berekenen, een Despotismus in hunne vak- ken zoeken te etablisseren en even daarom onder voorwend- sels, ınisschien beleedigende insimulatiön, zoeken te eloi- gneren personen, die zij in den grond vreezen, niet dat 21) de nieuwe orde van zaken zullen tegenwerken, maar die 127 zich niet blindelings aan hunne willekeurige bevelen op verkregene ruime autorisatiön berustende, zullen onderwer- pen en cordaat genoeg zullen zijn, om die door gepaste ropreesentatiön te brengen onder het aog van we Eixc. zelve, die toch de eenige Gouvernant is en op wien ook alleen de Natie door het sannemen van de Constitutionele Acte, het vertrouwen heeft gevestigd. De zaak is nu ge- daan en irreparabel; de kogel is, 200 men zegt, door de kerk; ik heb ook niets te vragen, masr ik ben schuldig aan uwe Exc. te zeggen, hetgeen op mijn hart lag, en meerderen zonden hetzelfde zeggen als zij wilden spreken.” Indien een 266 bezadigd grijsaard, getuige van 200 me- nige wisseling van zaken en personen, zijn gevoel niet had kunnen smoren, welken wrok voedden niet in stilte de misnoegden, die niet gelijk BRANTSEN, hun gemoed uitstort- ten en openlijk te voorschijn traden? Wat had de Raad- pensionaris niet van zijdelingsche tegenwerking te duchten, van den kant van plannenmakers, die in dat zelfde Gelder- land tot de aanzienliikste grondeigenaren hehoorende, zich door het Belastingstelsel van soszı in hun eigen belang gevgelig gekrenkt achtten, en in wijdluftige Vertoogen, daarvan met bitterheid de gebraken en gevaren aanwegen, terwijl zij op hunne heurt de rentenieren willende treffen, den ouden strijd der Land« en Zee-Provinciön zonden hebben doen herleven, en weinig minder dan een Staatsbankroet predikten. Die Memarien niet in druk, zoover bekend, verschenen , maar ander de hand san andere Ministers, aan den invloedrijken ver HuELL medegedeeld 1), zouden hare werking niet missen bij hen, die in het ingewikkeld vak !) Onder anderen, door deu Heer van aYLAnDT HALT; doch welke planuen bestrodeu werden in een ander Vertoog getiteld: Onderzoek of het billjk en rasdssam soude sin de Nationale Schuld der Bataafıche Repuhliek door redwctie van Capital of renten le verminderen. 128 van ’s Lands verwarde Finantiin minder bedreven waren; en de sedert SCHIMMELPENNINo#’s verhefling door den drang der gebeurtenissen nog hooger opgevoerde Begrooting der Uitgaven, gaf nieuwe stof tot klagten die gretig werden opgevangen en overgebriefd. „Wat verschrikbare Petitie! moeten wij dan gevild worden?” vroeg BRANTSEN in een gemeenzamen brief aan van DER GoBs 1); yik ben ’t met U volkomen eens dat de zaken door de bataille van Aus- terlitz en de gevolgen van dien, in zoodanig een staat zjn gebragt, dat wij voor eene invasie bij ons niet te vreezen hebben, maar zoolang de Vrede niet däär is, hebben wij een verschrikkelijken last op onze schouders, en wij moeten struikelen voor het financieel blok 2). Het aldus van buiten afgewend gevaar, de inval tot her- stel van het Huis van oBanse, dat een der hoofdpunten van het Ontwerp der Coslitie uitmaakte, leidt als van zelf tot het vermelden van een’ naam die in de regering vau Nederland, onder schitterender titel, dien van SCHIMYEL- PENNINOK IMmoest vervangen. „Gisteren avond, 200 schreef de Bataafsche Gezant den 19 November 1805 ®), over zjne ontmoeting met LODEWIIK NAPOLEON, die hem zijn aanstaand vertrek ter verdediging der Republiek tegen een aanval der Verbonden Mogendheden aankondigde, — op ’t Cercle zijinde bij de Prinses Louıs %), werd ik nadat ik naauwlijks in het appartement was, door den Prins & part geroepen, die mij vroeg of ik de goedheid had gehad den brief dien hij ’s morgens voor den Admiraal VERHURLL gezonden had 5), ") 16 December 1805. 2) 28 December 1805. 3) BRANTSEN san VAN DER GOES. (oonfid.) 4) HORTENSE BEAUHARNAIS, 3) Zie hierbij den brief van den Admiraal san sRanTsEn, van 10 De- sember 1805, Bijlage XAXVI van dere Geschiedenie, Twecde Deal Eerste Stak, bl. 121. 129 wel te bezorgen? Dit affirmatif beantwoord hebbende, zeide mij Hoogstdezelve, dat hij blijde was mij te zien, ten einde mij eenige communicatiön te geven, die ons Gou- vernement zouden geruststellen; dat hij nooit preciselijk had durven annonceren de sterkte, welke men tot onze defensie disponibel had, omdat hij buiten de orders van den Keizer niets op zich dorst nemen; maar dat hij die nu ontrangen hebbende, mij kon informeren, dat er binnen kort een Armee van 40,000 man ter verdediging van de Republiek in gereedheid zoude zijn, dat reeds vijf regimenten naar Antwerpen op marsch waren, en twee divisiön van Straats- burg en Mentz, door den Keizer daartoe mede bestemd waren. Zijne Hoogheid voegde daarbij, dat hij meende dat dt niet alleen voldoende was om ons gerustheid te inspi- reren, maar dat men daardoor zelfs de middelen in de hand zou hebben om in het Hannoversche te dringen; dan dat hij alleen last had om resistentie te doen aan attaques, en niet om te attaqueren 1).” — De komst van den Aarts- Kanselier campackris, die den Prins naderde, stoorde de opheldering van dit laatste, hetwelk BRANTSEN gaarne tot meerdere klaarheid had willen brengen. Eenig licht ont- ving hij van een doorgaans wel onderrigt man, die nu ver- zekerde uit een goede bron vernomen te hebben, zoodat hi) voor zich aan de waarheid der tijding niet twijfelde, dat de vredesvoorslagen, die de Koning van Pruissen aan NAPOLEON had laten doen, met Keizer ALEXANDER waren beraamd geworden; dat, 200 die aangenomen wierden, de Vrede zeker was, maar zoo niet, alsdan Rusland en Pruissen gemeene zaak zouden maken. Dat „tot dat einde op den !) Naar Inid van het verhesl van LODEWISK self, moest dit Noordelük Leger gevormd worden „afln de protöger le Nord de la France, los chantiers dAnvers et In Hollande.” Documens hirtoriques et röflerions sur le Gomer- mement.de la Hollande. Par 1ovIs BOwArARTE, ex-Roi de Hollande (Paris 1820) 1. 114. 9 180 29» October ll. een Tractaat tusschen beide gemelde Hoven te Berliju gesloten was, waarsan Engeland deel zoude ne- men !), en dat dit ook eeniglijk het mofif was van de reis van Lord HARRowBY met den Heer Hammonn.” Juist hier, in het wantrouwen hetwelk de zegevierende Keizer der Franschen ten aanzien der Pruissische Diplomatie niet zonder reden koesterde, zoowel als in den benarden inwendigen toestand van het Bataafsch Gemeenebest, vond hij een gereede aanleiding om ten vervolge der groote om- keering, welke het Tractaat van Presburg in het Staten- stelsel van Europa te weeg moest brengen, ook te ’s Hage de gedaante der zaken te veranderen. — En alsof tot het drijven van dit plan het voorwendsel niet mogt ontbreken, dat wij tot hiertoe als een der ongunstige voorteekenen bij de aanvaarding van SCHIMMELPENNINCK's Bewind hebben verzwegen, de oogkwaal aan welke de Raadpensionaris sints lang had geleden 2), en die in den jongsten tijd aanmer- kelijik was toegenomen 3) zou NAPOLRON en TALLEYBAND thans uitnemend te stade komen. — Want hoe lang zoo 1) waunzspunr, Diaries and Correspondence, IV. 343. (8 Docamber 1805), „Our news was then rather favonrable. Berlin had declared for the Coslition — a voluntary declaration pretending to be violently displeasel and angry at BUONAPARTE having violated its territory, by marching his troops through the Margraviates in Pranconia and holdihg ont pompons conditions of peace or war (0 BUONAPARTE as an alternative. Lord HarkowayY who on this in- telligence was sent with Hammosd — to Berlin, writes however rather dis- eowragingly, and his presentiments were but too true.” PERTZ, Zeden des Ministers v. stein 1. 303 stelt de dagteokening van het geheim Verbond, te Potsdam getekend, op den 3 November 1805. Zoo ook rmıERs, Hist. de Consnlat et de U’Empire, T. VI. 212. 2) VAN DER GOFS aan SCHIMMELPENNINCK 28 Maart 1804: »ik wensch van ganscher harte dat gij deze regels wederom mai gezonde oogen lezen zult ;” en 30 Maart 1804: abeterschap met awe oogen.” 3) vER mueLL had aau DRANTSEN geklangd: »La maladie da Grand-Pen- sionnairg et sa perte de vue folale, influent sur tout, ei rendent: touter les Directions trös-imparfaites.” (10 December 1806). 131 meer won het vermoeden veld, dat ’s Keizers jeugdige Broe- der, die nu Holland zoo vlugtig bezocht en ook scHINMEL- gENNISCk in het Huis ten Bosch met eene pligtpleging ver- verde, in last had de tegenwoordige gesteldheid zorgvuldig te bespieden, en deels van zijne verrigtingen als Opperbe- velhebber van het Leger van het Noorden, deels vanzij ne indrukken en waarnemingen getrouw verslag te doen. Het was bovendien alles behalve onverschillig, welke gewaar- wordingen LODEWIJK NAPOLEON zelf daarbij ontving en naar Parijs teruggekeerd, als prikkel van zijne eerzucht zou mede- brengen. — „De attentie van den Raadpensionaris voor Prins Louss, merkte BRANTSEN aan, is op hare plaats, maar ik wenschte dat hij hem ziende kon ontvangen, en dat men 2. K. H. in plaats van den Haag, kon laten zien de ver- dronken polders en onze ellendige dorpen, als Cootwijk en Garderen op Veluwe 1)” — Middelerwijl liepen in de hoofdstad nu eens wegens het Kabinet van Berlijn, dan weder ten opzigte van hetgeen NAPOLEON met ons voor had, de meest uiteenloopende geruchten. „Niemand, zeide de Bataafsche Gezant 2), twijfelt thans aan de begeerte van Pruissen om den oorlog te eviteren 3), maar men is onge- rust wat Keizer varoLeon van zijnen kant wil doen. Men zegt zich al aan het oor dat hij afzonderlijik met dat Hof wil handelen, dat hij betaling (50 millioen) wil eischen voor de onkosten van het zamentrekken van de Armde van het Noor- den, en salisfactie vragen voor de occupatie van Hannover. — Een ander verhaal is, dat naroLeon van hier naar Holland zal gaan om alles te inspecteren, en dat hij vandaar met 1) Aan van DER Gore 27 December 1808. 2) Aan van man cozs 23 December 1805. 3) Geestig drukt TALısYRanD de gezindheid van Pruissen jegens Frankrijk nit (November 1805): Avcc da temps tout ira bien dans nos relations avec la Prusse, qui ne sc fäche contre nons, que parce quelle a pewr d'un aufre.” (Rusland) ie bij vox oacern, Der Zweite Pariser Frieden 11. 223. 9° 132 Pruissen zal handelen. Wordt Pruissen in den nood ge- bragi om sacrifices te doen, dan zou Keizer NAPOLEON zijn arme Geallieerde 1) goed kunnen helpen; wij meriteren het vrij wat meer dan de Gealliöerden van een dag, de Heeren van Beijeren, Wurtemberg en Baden, maar het moet al weder bij compensatie in evenlum geene Kolonie kosten 2).” Voorzeker niet zonder inzigt om de gemoederen hier te lande allengs voor te bereiden op de dingen, die men in het nu ingetreden jaar zou annschouwen, hield de Moniteur van 4 Jauuarij 1806 de betuiging in van ’s Keizers tevre- denheid over de mastregelen door zijn ‚Broeder ter verde- diging vau Holland beraamd, over de vestiging van diens hoofdkwartier te Nijmegen en over hetgeen hij wijders ter beveiliging van de grenzen aan de Noordzijde had voorge- slagen 8). — Maar niet vrolijk was het verschiet, dat de : kosten van dit Noordelijke Leger in plaats van ten laste van Pruissen te komen, al weder zouden worden gelegd op hen, die van de bescherming dier krijgsmagt zelve liefst verschoond zouden gebleven zijn %), en die in elk geval wanneer men de Bataafsche niet eigendunkelijk naar Duitsch- land had gesleept, iedere vreemde hulp zouden hebben kun- nen ontberen. — „De Generaal, Minister DEIBAN, 200 luidt het berigt van BBANTSEN, twee dagen daarna 5), heeft mij eergisteren avond gezegd, dat hij een brief aan den Raad- pensionaris had geschreven, om hem te kennen te geven, 1) De Bataafsche Republiek. 2) Zoo als bij de Preliminsiren van 1801, Ceylon. 3) «L’Emporeur a fort appronv6 les dispositions du Prince LorTs pour ia döfense do la Hollande, Ia bonne position qu'il a prise A Nimdywe, et les mesures qu’il a propondes pour garantir la frontidre da Nord.” 4) BEANTSEN san Yan DER GORs, 17 Januarij 1806: «Ik zal met groot plaisir de tijding ontvangen dat onze arme Zand-Provineien ontlast zijn van de zwaro inkwartiering. Het is cen verschrikkeljk drakkende last die — be- halve het Iastige zooveel kost als een percant geforecerde heffng.” #) Aan van DER cos 6 Jannarüj 1806. 133 dat de intentie van den Keizer was, dat de Republiek de Armee van het Noorden betaalde: ik heb er van gebeefd.” Met varoLeon’s terugkeer uit Oostenrijk al vöör het einde van Januarij, was de ontknooping voor Nederland nabjj. rOnder ons, 200 waarschuwt BRANTSEN, doelende op het door den Keizer in een gewigtigen brief uit Munchen, aan den Senaat blootgelegd politisch Stelsel — mogen de Raad- pensionaris, GOGEL en HEINTIE 1) wel eens letten op de periode van den brief, waarvan ik bij mijne officiele melding maak, beginnende 2), ’Hisloire de tous les siecles nous ap- prend,,” enz., — waarbij de noodzakelijkheid werd betoogd, om de onderscheidene Staten met het Fransche Keizerrijk verbonden, zonder op de zeden van iederen Volksaard of op de geographische ligging inbreuk te maken en aan de omafhankelijkheid der Natiön geweld te doen, duurzaam en tegen alle vijandelijke aanranding naauwer te vereenigen. Die band moest erfelijk worden onderhouden en ongekrenkt vwortduren. Zoo die zinsnede ook de Bataafsche Republiek gold, werd dan niet het bestaan bedreigd van het vijfjarig Bewind van SCHIMMELPENNINCK P Al vier dagen vroeger 8), de komst van Prins Lonıs aan VAN DER Goxs meldende, verklaarde BRANTSEN met veel ge- noegen vernomen te hebben, dat de zaken tusschen Frank- !) De Secretaris van Staat voor de Binnenlandsche Zaken Mr. H. van ATaLEK. — Aan VAN DER GOES 24 Januarij 1806. 2) «L’Histoire de tous les Sideles nous apprend, que Paniformitö des Lois auit esentiellement & la force et ü la bonne organisation des Empires, lora- quelle #’ötend au deld de ce que permetteut, soit les moeurs des Nations wit les consideratione geographiques. Nows nous röservons Wailleurs, de fire onnaltre par des dispositions ullbrieures les linisons, que nous entendons quileziste, aprds nous, entre tous des Klats föderatifs de P’ Empire Frangais. es differentes parties indöpendantes entre elles, ayant un inter&t commun, deirent avoir un lien comman.” (Uit Munchen 12 Jannarij 1806. Journal Pohtipue 28 Janaarij 1806). 3) 20 Januarij 1806. 134 rijk en Pruissen volkomen geschikt waren, dat men hier van een goed gedeelte van de Armee du Nord zou ontlast wor- den, en onder anderen ook, dat men in Holland over den doorluchtigen vreemdeling algemeen voldaan was !). — De Gezant voegde er de veelbeteekenende regelen bij: „Zoo gij de weddenschap van 3 tegen % aangaat, wensch ik met hart en ziel dat gij moogt winnen. Zonder algemeenen Vrede zijn eu blijven wij verloren, maar met dien Vrede, en een groote reforme in het interieure, kunnen wij nog gelukkig worden.” Eindelijk nadat het gebulder van het geschut de intrede van NAPOLEON EN JOSEPHINE te Parijs had aangekondigd, en de Hollandsche aangelegenheden den Keizer en zijn Minister reeds tot den stap hadden doen besluiten, die althans eenige edele Vaderlanders uit de doffe onverschilligheid zou wek- ken, den 8 Februarij van zijn met Prins Louss gehouden, gesprek verslag gevende 2), deelde sranısen het volgende mede. „Z. K. H. is mij toegeschenen zeer vergenoegd te zijn over zijn onthaal in de Republiek 8) en den staat van onze ellende wel gepenetreerd te hebben. Hij heeft mij bij herhaling gezegd, dat wij den Vrede hoog noodig hadden, en de koophandel herleven moest om ons te kunnen doen bestaan. Het is opmerkelijk dat ditzelfde propos mij ook gehouden is door den Prins murar; misschien is op dien voet gesproken in het interieur, en dit eens verondersteld 1) »En dat ge alle zeor tevreden zijt gemeest van den Heor dien ge hebt opgewacht.” 2) Ann VAN DER aoEs. 3) „On vons y voyait avec plaisir, zeide NAPOLKON tot LODEWIK, bij diens terugkomst wit Holland, 42 fallait y rester.” erst op dit tidstip zon de Reizer den aanstaauden Koning over hetgeen hij met hem voorhad, hebben onderhouden. „I’Eimpereur Iaissa 6chapper alore (bij de ontmocting te Straats- burg na de elniting van den Vrede) quelgues mois sur aes d£sirs relativement A co pays: Ponrguoi Taves-vous quitid? dit-il A Louis,” enz. Docmens historiques , 1. 118. 135 sjnde, zoude het te weuschen zijn dat meer, dan gemelde twee Prinsen, van die waarheid overtuigd waren.” Vanwaar die levendige, in het oog loopende belangstelling in den toestand van het veege Nederland? Twee dagen te voren was het lot van den Raadpensionaris tegelijk met dat der Natie beslist en had TALLEYRAND aan SCHIMMELPEN- nınck ’s Keizers bepasld verlangen verkondigd. Na de uit- drukking van het hartelijk leedgevoel, waarmede NAroLzoN den ongunstigen staat der gezondheid van den Raadpensio- naris had vernomen, en die eene persoonlijke zamenkomst ter bespreking van eenige punten van groot gewigt voor beide Staten, verhinderde, roerde de Minister in dezer voege, de zaak zelve aan. — „Het oogenblik is daar, zei- de hij 1), om Hollands Regeringsstelsel zoowel inwendig als naar buiten te voltooijen, ten einde voor altijd zijne onafhankelijkheid en tevens zijne innige verbindtenis met Frankrijk te verzekeren. Een en ander toch hangt zoo nauw zamen, dat de eene van de andere onafscheidelijk met deze staat of valt. Wel is waar zijn met dit dub- bel inzigt reeds vele maatregelen genomen; maar er blijven nog andere wezenliike te nemen over, waarvan hetgeen zeer onlangs voorgevallen is, de volstrekte behoefte heeft doen gevoelen. Zoolang de aanhangers van het Huis van Oranje eenige hoop behouden om dit met het Stadhouderschap te her- stellen, staat de onafhankelijkheid van Holland op losse schroeven. Immers heeft de jongste Coalitie het bewijs ge- leverd, dat noch Engeland noch Pruissen ?) die hoop hob- 1) TALKEYRAND aan den Raadpensionaris, 6 Februarij 1806. (Verg. de Bülagen). 2) Zoo siaat er in het HS. („la Prusse”), en toch was de Coalitie eigenlük met Rusland tot stand gekomen; — het schijnt dan ook juister te lesen Ze Russie, gelik in de Documens historiques van Koning Lopzwux 1. 28, als eene reden voor züne verhefling tot den Troon van Holland wordt bügebragt; 136 ben laten varen. De herstelling van het Huis van Oranje in Holland, maakte een der ontwerpen van de verbonden Magten uit. Het was een van de getroffen bedingen, en 200 al de verwachting is beschaamd geworden, vernietigd is zij niet. Haar voor goed te verdelgen, moet derhalve Frankrijks en Hollands gemeenschappelijk streven zijn. Hollands onafhankelijkheid is openlijk erkend en door Tractaten gewaarborgd, nog onlangs door dat van Presburg. Maar het gezond verstand zegt en de ondervinding leert, dat dit uitwendige en bijkomende waarborgen zijn, op welke een Staat zich niet verlaten kan wanneer hij niet ook in zijne eigen Instellingen een beteren waarborg voor zijne ge- rustheid bezit. Tot hiertoe was de Staatsinrigting aan Hol- land geschonken slechts voor de tegenwoordige behoeften berekend. De algemeene gesteldheid van zaken in Europa liet iets meerders niet toe. Maar thans behooren de In- stellingen in Holland voor eene lange toekomst te dienen, en daaarom kan men zich niet meer met eene tijdelijke rege- ling vergenoegen en met eene Overheid, die uit den aard der zaak en met het oog op de grenzen, door de Natuur zelve aan het menschelijk leven gesteld, noodwendig zeer kort duurt. 'Nu kan deze vestiging van den Regeringsvorm „que d’ailleurs P’Angleterre ot Ja ‚Rusrie ne Iaieneraient jamais dötinitivement sons la France un pays essentiel & toutes los Nations dans l’&lat setuel de leurs relations et de leur commerce.” De zaak is evenwel twijfelachtig na hetgen van de Negotiatien van Lord HARnOwar is gezegä en met het 00g op 1oDzw1sX’s vorhaal sangsando do Armde du Nord: „Les Prussiens, qui peu de jonre auparavant ne voyaient pas un homme porr Zrwr disputer Venirde de la Holland et den frontiöres de la France,” enz. (Tom. I. 115). Verg. woorts in de Missellanier. Collected and edited by Earl srannors (London 1868) p. 25 volgg. de dopäches van rrrr man Lord manzowar 5 on 21 De- oember 1805. De allerzonderlingste en ongehoorde bewering is wel die van areas t.a.p. bl, 216, te weten, dat in etede van het herstel van het Hais van Oranje te bedingen, Engeland aan den Koning van Prnisen Holland zelf in railing voor Hannover, zou nangeboden hebben! 137 in Holland, naar behooren, enkel in dit tijdgewricht en ge- durende den oorlog, geschieden. De Vrede zal dan de ver- anderingen en verbeteringen, welke voorafgegaan zijn, be- wgelen; anders toch zou die verbroken worden door de wizigingen welke men later mogt willen invoeren. Uwe Exc. oordeele zelf in welke verlegenheid Zijne Majesteit de Kaizer zou geraken, indien na het sluiten van den Vrede, terwijl de zaken in Holland steeds op denzelfden voet stonden als tegenwoordig, dat Land eensklaps het Hoofd verloor, door hetwelk het thans zoo waardiglijk geregeerd vordi. De Keizer liep dan gevaar door den Engelschen in- vloed 1) tot het oppergezag een Raadpensionaris te zien ver- heffen, die aan dien invloed onderworpen ware, of wel eene tusschenkomst te snel om die te kunnen afwenden, zu de oorzaak van een ourlog worden, voor Holland en Fraukrijk evenzeer te betreuren. De Keizer wenscht, dat de Vrede dien hij met Engeland sluiten zal, niet enkel een Bestand, maar een langdurige Vrede word. Daarom wil hij geen Vrede maken v6ör en aleer zijn stelsel van bui- tenlandsche Staatkunde voltooid en 200 bestendig zij dat hij niet om het te voltooijen of te versterken, genoodzaakt worde het een of ander te doen wat dien Vrede, als die pas hersteld ware, zou kunnen krenken. Uit dien hoofde is het een dringende behoefte nu reeds aan Holland een duurzame inrigting te verschaffen, en wel eene zoodanige dat noch Engeland, noch eenige andere Mogendheid de !) Reeds nu waren er partijzuchtige Nederlaudere (verg. de na te melden Oyroeping van het Bataafıche Volk, door @. &. HULSHOFF) die onder scHIM- weLrenninck’s Bewind, openlijk verwoien, „dat de Angelschgegindkeid zich 200 geheel onbewimpeld vertont, openbare landverraders de gewigtigste posten bekleeden,” enz. (bl. 4) — wjders (bl. 6): „NAPOLBON most overtuigd zün dat cen zoo Emgelschgesind, 200 vorkeord Bestuur, onze Republiek niet alleen tst.eene natteloose Bondgenoote mankt maar ook deszelfs geheel verderf moet veroorzaken.” 138 hoop kunne opvatten, die te veranderen. Gewis deelt Uwe Exec. Leipzig 1845, II. 210. 139 ik niet wel bepalen, maar ik zal, zoo het heden weder niet gelukt, een ander middel bij de hand nemen dat mij niet ontgaan kan, en gij krijgt dadelijk tijding van mij. Gij meent dat H.!) een plan in de portefeuille heeft; dan, voor zoo ver men kan ontdekken, is van dien kant geene groote genegenheid tot ruilingen. De Resident van de Han- zesteden 2) meent verzekering te hebben dat men daarsan niet zal roeren.” Hoe weinig TALLEYRAND op dat tijdstip aan BRANTSEN had toevertrouwd, blijkt het best uit hetgeen sangaande den vermoedelijken uitslag der bemoeijingen van den Hoogleeraar srUGMAns, uit Leiden overgekomen, n deze zinsneden berigt werd, die niet wel anders dan van de inrigting der militaire Geneeskundige dienst en van den naderen aandrang op vermindering der krijgsmagt te onzen laste, te verstaan, bezwaarlijk tot de nu hangende levens- vwraag van het Vaderland uitgestrekt kunnen worden. „Prof. BRUGMANs, zoo gaat onze Gezant vourt, doet met de post van heden rapport van zijn wedervaren ®); het laat zich aanzien dat hij, voor zooveel het administrative be- treft, nog al iets zal obtineren, maar vermindering van Iroepen is niet te verkrjgen. Dit heb ik hem aanstonds ’) BAUGWITZ. 2) ABEL, vroeger Wartembergsche Landschafts-Consulent en dezelfde die den Augustas 1796 het Vredes-Tractaat van den Hertog van Wurtemberg met de Fransehe Republik, te Parijs had gesloten. Zie bij kocu, Adrdgd de P’His- toire des Traitdı de Paie, T. 1V.'218 mir. en c. 1. reuruxs, Politische Zustände und Personen in Deutschland sur Zeit der Fransösischen Herrschaft (1862) ». 449. 3) Over de zending van BRUGMANS en APOSTOOL naar Parijs lien jaren daarna, Zie cenige bijsonderheden bij von oaczam, Der sweite Pariser Frieden, 1. 256, 305 („Mre. BRUGGEMAN, APostoL” onz. Of wel I. 296 BRUGGMANS, 30: „M sguGoMans enfin part aussi-riche d'une collection et satisfait.”) In de Notiees biograpkiques over SLBALD JUSTINUS BRUGMANS toegorogd aan La Cour de Hollande sous le Rögne de Louis Bowarante (Parie 1827, 2° edit.) p. 307-817 viadt men wöl van de zending naar Frankrijk in 1815, msar niet van de vrosgere onder den Randpeusionaris gewag gemankt, 149 voorspeld, en het is wel zoo als Gij schrijft, dat niet eerder dan na de volledige executie van, enz., de Armee du Nord uit66n zal gaan. Prins Lou kan er niets toe doen, omdat zijn Broeder hem gezegd heeft, dat hij er zich niet mede moest bemoeijen.” Niets in deze regelen, doet vermoeden, dat te Parijs andere handelingen, de Bataafsche Republiek betreffende, op het tapijt waren dan over punten van ondergeschikt be- lang; en toch in het eigen oogenblik, werd de levensvraag van Holland onder de somberste indrukken, maar met uiterljke kalmte, door SCHIMMELPBNNINCK en ziine Mi- nisters overwogen. Uit het proces-verbaal der zamen- komst op den 10 Februarij 1806 gehouden !), blijkt al dadelijk dat de Raadpensionaris onmiddelliik met de mees- te openhartigheid, den brief, die hem persoonlijk zoo- zeer had moeten grieven, aan de Hoofden der verschil- lende Departementen had medegedeeld. „De Algemeene Secretaris van Staat 2), ‚mitsgaders de respective Secreta- rissen van Staat voor de Buitenlandsche Zaken en Finan- tien — (die van Marine ®), 200 luidt de tekst, — niet present uithoofde van indispositie) op requisitie van den Raadpensionaris bijeen gekomen zijnde, heeft Zijne Excel- lentie aan dezelve ouverture gegeven van de Missive daags te voren van den Minister van Buitenlandsche Betrekkingen van Zijne Majesteit den Keizer der Franschen c. ı. TAL- LEYRAND met een buitengewoneh koerier ontvangen, en ge- schreven te Parijs den 6 Februarij, inhoudende eene uit- noodiging namens den Keizer, om een vertrouwd persoon naar Parijs te committeren, ten einde van Zijne Majesteit 1) Vit de nagelaten papieren van den Minister ELOUT, modegodoeld door Ihr. Mr. ELOUT Yan SOETERWOUDE. 2) Mr. c. 6. HULTuaN, 3) VER HURLL. 14] de ouvertures te ontvangen, welke Hij in de tegenwoordige gesteldheid van Europa oordeelde aan den Raadpensionaris te moeten doen, over de daarstelling van geschikte midde- len, om de onafhankelijkheid van dit Land en de naauwe verbindtenis met Frankrijk meer en meer te vestigen en voor altijd onwrikbaar te verzekeren 1)” — Ook ver- klaarde SCHIMMELPENNINCK van het schrijven van TALLEY- RanD en van den wensch des Keizers dat de bedoelde zen- ding aan den Admiraal ver HuzLL toevertrouwd wierd, ter- stond aan dezen kennis te hebben gegeven met last om zoodra de stast van zijne gezondheid dit zoude veroorloven, zich op zijn vertrek naar Frankrijk voor te bereiden; van welke aanstaande komst de Minister TALLEYRAND voorloopig zou worden verwittigd. Vier dagen daarna woonden ook de Secretarissen van Staat voor de Marine, Oorlog en Binnen- landsche Zaken, eene tweede Vergadering bij en werd na gehouden overleg over de aan VER HUBLL te verstrekken Instractien’’, „met eenparigheid van gevoelens” besloten dat zii behoorden te berusten „op deze twee groote hoofd- trekken: vooreerst, dat het Bataafsch Gouvernement gaarne zoude medewerken tot alle zoodanige maatregelen als de Keizer der Franschen noodig zoude oordeelen daar te stellen, en die overeen te brengen zouden zijn met de inwendige onafhankelijkheid des Lands en de zeden en gewoonten der Natie; en ten iweede, dat het Bataafsch Gouvernement nimmer zoude admilteren het grondbeginsel om de be- reiking van de oogmerken van Z. M. te vinden in de in- voering van eene erfelijke waardigheid aan het Hoofd des Lands, en de verheffing tot dezelve van eenen Prins uit het Huis van Frankrijk. Zijnde vervolgens geapprobeerd de In- structie op deze gronden door den Raadpensionaris gecon- ') Dit het „Register der Cabineis-Besluiten van 7. Fac. den Hecr R. P,” gewsarmerkt 3. 0. DE MUY VAN RTREEFKERK. 14% cipieerd,” met wien vervolgens de Admiraal vER HUxLL uit Parijs regelregt over deze zaak briefwisseling zou voeren 1), Met dit vertrek van den Vlootvoogd — Diplomaat door NAPOLEON zelf sangewezen als degeen met wien hij het liefst te doen had, liet zich de afloop der zaak trots alle beper- kende lastbrieven, en in weerwil van allen door scHIMMEL- PENNINCK verder te bieden tegenstand, gereedelijk voorspel- len. Kon men eene minuut wanen, met den Overwinnaar van Austerlitz te zullen onderhandelen, met hem, reeds gewoon de wet te stellen en op te leggen? Het was geen internationaal geschil, het was een pleit met het Bataafsche Volk indien het nog bestond, niet door tusschenspraak van Gezanten te vereffenen, maar door den wil der Natie te beslechten. Van den dag af waarop men den pas bezworen Regeringsvorm ter beoordeeling en herziening van den vreemdeling bragt, gaf men zich gewonnen en aan diens eigendunk prij. Ware scHımMELpennınck’s Bewind het uitvloeisel inderdaad der vrije, onvervalschte Volkskeuze geweest, nimmer had hij er in bewilligd ver HUELL naar Frankrijk te laten gaan, nimmer zou deze zelf die task aanvaard hebben. En na ons met onze gedachten op het toenmalig standpunt te hebben verplaatst, wil het ons dun- ken dat de weigering van den Raadpensionaris om iemand als onderhandelaar over onze Constitutie en Nationaliteit, dat is, als gedwee werktuig van naroLzon’s heerschzucht naar Parijs aftevaardigen, dezen wel eenig ontzag zou inge- boezemd en met eene gelijktijdige opwekking van den va- derlandschen geest, meer dan iets anders ons Volksbestaan verzekerd zou hebben. Hier was geen diplomatisch beleid, hier was burgermoed noodig, en tot eer van Nederland zij het herdacht, zelfs %) it het Register van gomelde Osbinets-Besluiten „Vrijdeg 14 Febrnarij 1806.” 148 eene woerlooze vrouw spreidde dien onversaagd ten toon 1). ‚Bataven, riep zij uit, ontvonkt door die verontwaardiging, welke thans alle ware Republikeinen bezielt, w&erhoud ik mij niet langer van schrijven. Schoon wel overtuigd van de geringheid mijner bekwaamheden, ben ik het niet min- der van mijne verpligting om alles te doen wat mij mogelijk is, ter redding van mijn Vaderland. Wat mij moge over- komen, Patriotten! het ontzette u zoo min als het mij ont- zeiten sal; ik stel mij veel als zeer mogelijk voor, en vreas niets; ik ben Republikein en — Christen. Naar het alge- meen en maar al te gegrond gerucht vermeldt, welk gerucht door zoovele thans plaatsgrijpende omstandigheden bevestigd wordt, beoogt men Prins LOUIS BONAPARTE, onder den titel van Gouverneur-Generaal over de Bataven te doen heerschen ! Over de Bataven, die zoo menigmalen de sterkste proeven gaven van hunnen afkeer van een vreemd juk; — over ons wil men een vreemd Vorst, met eigendankelijke magt, den schepter laten voeren; deze Republiek van eene vrije en onafhankelijke Bondgenoote, gelijk zij behoort te zijn, in een Wingewest veranderen, ons voor altoos tot slaven ma- ken — tenzij gij u op eene waardige wijze tegen zulk een ontwerp verzet. Kunt gij (om slechts eenige gevolgen aan % stippen,) met koelbloedigheid vooruitzien, dat uwe Na- tionale Schuld vernietigd of gereduceerd worde, en dus duizende ingezetenen in armosde gedompeld? Bij dat na- tionaal bankroet uwen Koophandel geheel verdorven, — uwe wnen ten krijgsdienst opgeschreven, als onderdanen, als soldaten van een’ vreemden Heer, en in verafgelegen oor- den ter slagtbank geleid! Afgrijselijk denkbeeld! Eerlang 1, Oproeping van het Bataafıche Volk, om deszelfe denkwijse en wil open- Ijk aan den dag te loggen, tegen de overheersching door eenen Freemdeling wearuede hei Vaderland bedreigd wordt. Gedrakt voor rekening van de Schrijfster, MARIA ALETTA HULSHOFF, en alom te bekomen. (Amsterdam 81 Maart 1806). 144 zoude de Zee 1), bij gebrek aan die uitstekende zorgvuldig- heid welke voor het onderlioud van Dijken noodig is, een groot gedeelte van dit ongelukkig Land overstroomen en vernielen ! Gij allen Landgenooten, voor wie het geheele verderf van het Vaderland geene onverschillige zaak is, — doet dan ook uwe stem hooren ter afwending van het dreigend ge- vaar! Vereenigt u met ons ter wering van deze algemeene ramp; gelijk de bewoners van ven door de vreeselijkste over- strooming bedreigd oord, alle hunne uiterste pogingen aan- wenden ter afwering van eene gebeurtenis, die de overblijf- selen van aller welvaart dreigt te vernielen, en algemeene verwoesting te weeg te brengen. De regtvaardige God zegene mijne poging! Hij zegene elke vaderlandlievende handeling !” Zoo barstte in hartstogtelijke taal eene fiere, edeldenkende burgeres uit; terwijl de tong van de groote meerderheid der mannen geboeid was. Niet alle evenwel bewaarden een al te voorzigtig stilzwijgen; en hetgeen in het bezadigd geschrift van den vurigen en welsprekenden 5. €. KEMPER als de echte en eenige Stastkunde, SCHIMMELPENNINCK waardig werd aan- bevolen, is nog heden z66 overredend, dat indien het door den Raadpensionaris in die hagchelijke dagen, beäamd en als Manifest aan de goedkeuring der Natie onderworpen was geworden met de verklaring geen duimbreed van den eens afgelegden eed op de Constitutie te zullen wijken, de ver- nederende Deputatie met al haren aankleve, welke de stich- ting der Monarchie van Holland moest voorafgaan , daardoor naar het schijnt, zou afgesneden en onze Geschiedbladen met die nstionale schande niet zouden bezoedeld zijn. „Het gerucht omtrent de zekerheid van eene op handen zijnde nadere vereeniging van ons Land met Frankrijk, het- 1) Do Schrijfster, even als daarna 7. M. KEMPER, beriep rich op de uit het Fransch van GaRar verianlde Memorie over Holland, eu over de middelen om het in desselfs onafhankelijkheid als een Staat te behouden (Haarlem 1805). 145 ij door het aannemen van een Hoofd uit het thans aldaar heerschend Huis, hetzij op eenige andere wijze, kan ik, betuigde de wakkere Hoogleeraar 1), niet gelooven. Ik heb wel, ging hij voort, in een der laatst uitgegevene officiele stukken gezien, dat men, terwijl Wurtemberg en Beijeren Bondgenooten van Frankrijk genoemd worden, van ons spreekt, als ziinde onder de bescherming van den magtigen Adelaar ; doch de uitdrukking was vooreerst te dichterlijk om er eene vaste beteekenis aan te hechten, en ten andere ‚is het ook te algemeen bekend, dat een dergelijke staat van voogdij, waarop de Minister schijnt te doelen, (schoon ook zuodanig eene betrekking tusschen ons en Frankrijk door geen enkel Tractaat kan bewezen worden) volgens de aangenomene beginselen van het Volkenregt, de Souverei- niteit van. een’ Staat niet wegneemt 2), dan dat ik daaruit iefs ten nadeele voor onze onafhankelijkheid vreezem zou.” Ten gevolge der geheimhouding voor de Natie, van hetgeen door NAPOLEON eigenlijk gevorderd werd, was voor allerlei gissingen een ruim veld geopend. In de Haagsche raad- slagen niet ingewijd, kon KEMPER wel niet anders doen, dan zich op het standpunt van de minst ongeriimde be- spiegeling te plaatsen. „Ilet is mogelijk, en misschien niet 1) Brieven over de ingenwoordig in omloop zijnde geruchten omtrent eene edere Vererniging van de Balaafıche Republick met Prankrijk. Amsterdam 1806. (en de Verhandelingen, Redevoeringen en Staatkundige Qeschriften mau 2. m. xuupe2, Deal III) - 2) Z. hierbij de voortreffelijke Verhandeling in 1824 te Utrecht, als Proef- schrift door wijlen Mr. r. 2. BERG VAN MIDDELBURON verdedigd, de Foede- ribms Patrocirüi ex Historia et Jure Publico alque Gentium üllustratis. Over de rerhonding van Monaco tot Savoye, veracheen nog in 1857 te Turin een geleord geschrift (Question de Menton ei de Roosabruna, Memoiro aver docu- ments publi6s par ordre du Gonvernement Sarde, Imprimerie Royale), sedert door den dahbelen afstand cerst van Savoyc, en van diezelfde gemeenten ann Frankrijk bij een Tractaat van 2 Februarij 1861, reeds cene historische cu- Fiositeit geworden, 10 146 onwaarschijnljk — erkende hij — dat de Fransche Keizer eene dergelijike nadere vereeniging wenscht, en daartoe voorstellen gedaan heeft; doch dit kan zeker niets anders dan een bloot voorstel zijn, en het staat immers aan ons dit voorstel aan te nemen of te verwerpen? Ik kan niet gelooven dat hij, wanneer wij weigerden dat voorstel te volgen, met geweld zich eene magt zou bezorgen, die hij bij wettige overdragt niet verkrijgen kon. De Held, die zich zoozeer van alle andere gewone Vorsten zoekt te on- derscheiden, kan niet wenschen dat het besluit op een zoo gewigtig voorstel, aan een vrij Volk voorgedragen, het ge- volg van vrees of overijling zij, en hijzou een Volk moeten verachten, voor hetwelk eene hersenschimmige vrees genoeg was, om zijne edelste regten weg te werpen. Men spreke niet van de Italiaansche Republiek en andere Staten, door hem of aan den Franschen Staat gehecht, of onder een anderen naam beheerscht wordende, zij hebben immers alle daarom verzocht? en wanneer wij na rijp beraad hetzelfde deden, zouden ook wij ons niet beklagen kunnen. Geloof mij, men kan met regt en pligt niet plooijen. De eerste stap baant den weg voor duizende afwijkingen, en de toe- vallige gevolgen zelfs komen bij zulk eene afwijking voor onze rekening, zonder dat wij eenigen troost hebben; ter- wijl wij, standvastig regt en pligt in het oog houdende, de gevolgen aan de Voorzienigheid kunnen overlaten en ons niets te verwijten hebben. Doch daarenboven, ik be- schouw de geheele vrees voor overweldiging als hersenschim- mig. De groote Monarch van Frankrijk kan zijnen, door zoo vele schitterende daden verworven roem, niet door eene daad van openbaar geweld bevlekken, en zoo men hem al door misleiding zoo ver brengen kon, welnu, dan bragten wij onze regten ongeschonden op onze nakomelingschap over. Ik blijf dus bij mijn gevoelen. Maar uit den aard der zaak was de Raadpensionaris, wien de wil van NnAPOLEON, niet de eigen aandrift der Natie, met de hoogste waardigheid in de Republiek had bekleed, huiverig den Keizer zoo stout het hoofd te bieden; en zij die hem omringden waren weinig gezind, voor hem die zelfs in de verte zoozeer geduchte gramschap te trot- seren. Onder de Staatslieden die sOHIMMELPENNINCK om- ringden, telde men er die het jsar te voren in hem, den eenigen toeverlaat des Vaderlands zagen en zijne verheffing hadden helpen bevorderen, en die hem nu allengs na den misslag van VER HUELL’s zending, zouden afvallen; terwijl zij integendeel, wanneer de Raadpensionaris met tijdig be- toep op het Volk, iedere verandering der Constitutie man- haftig had geweigerd, wel niet geaarzeld zouden hebben de bestaande Regering met raad en daad te sterken en te 1) Verg. in het Zevensberigt van Mr. CORNELIUS VAN MARLE, de dicht- regelen van 1805: „Laat vrij eo Coreikaan het slaafsche Frankrijk boeijen! Dat Hollands Lecuw verbaasd een Pensionaris cer!” (Handelingen der Haatsch. van Nederl, Leiterkunde te Leiden, 1861, bl. 157.) 10* 148 handhaven. Hier te ’sHage stond het met aller kracht en opoffering te verdedigen bolwerk; „de heiligste eed, merkte KEMPER aan, verbindt het Wetgevend Ligchaam tot hand- having van de regten der Natie, en welk regt kan een Volk, kan het Volk van Nederland dierbaarder zijn, dan zijne onafhankelijkheid?” Te Parijs lag de valstrik, in welken men zich onvermijdelijk zou laten vangen, waartegen - geene schranderheid bestand was; dien men enkel ontwijken kon met onverzetteliijk op zijn post te blijven en door het vertrouwen van het beste deel der Natie gerugsteund, ’s Keizers initiatief bedaard af te wachten. Van ’t geen in stilte door NAPOLEON en TALLEYRAND werd voorbereid, ontving SCHIMMBLPENNINCK wel het minste licht uit de depöches van den Admiraal, die vroeger zoo uitvoerig, en nu 200 vlugtig schreef. „Vrijdag avond, zoo meldde ver Huzıı uit Parijs den 24 Februarij, ben ik hier in eene vrij goede gezondheid aangekomen, en heb Zaturdag avond den Heer Minister TALLEYRAND gesproken, aan wien ik de missive van Uwe Exc. ter hand gesteld heb, zoo mede het geömballeerd cadre, hetwelk in een goeden staat overgekomen is. Gisteren morgen heb ik de eer gehad op eene audientie van het Corps Diplomatique, aan Z. Keizerlijike en Kon. Maj. gepresenteerd te worden. 