title: Reimchronik von Flandern
creator: Kausler, Eduard Heinrich von, 1801-1873, ed
text: Ende hi ghinc wieder wapine draghen, Die te voren stille laghen, Ende die hi hadde begheven. Hine voughede niet sein leven, Omme te beginnen onsen Heere, Dien hi verborgen hadde zeero Metten ongbetrauwen daden, Daer hi mede was gheladen. Soe seere was verhard die herte sein : Soe ne mochte niet verminderd sein. Desse ding, ende desse bediede, Daer ick af gheseit hebbe, ghesciede Omtrent twee maende na dat bleef doet Die goede grauwe sonder ghenoet. Doe maakte die koning sine vacart, Lodewijk, te Vranckerike waert, Ende liet Willemme den grauwe In Vaendren, ende heere daer ave, Ende den lande sine vrihede, Ende sine wet houden mede Gelijc, dat die grauwe plagten, Die waren vor sein daghen. Terst dat sach die grauwe Willem, Dat hi wel hadde onder hem Die lieden, hi begonstet doe Te pijnne ende te verliesen emmer toe, Ende onder doen der scheldende, Ende hare goed nemen mede, Ende hi deedt se vaen daer naer, Ende warp se in vangenhuis daer. Doe werden zeer tonghemelie Die tands Vaendren om de sake, Alse die alsoe vor die daghen Niet beleet te sein neugrauen. Si zagen, dat men hem emmer toe mede In langer so meer argher dede, Soe dat si begonnen int begin Daar omme murmureren in hare zin. Ende si begonnen daer naer, Daar af te spreken openbare. Ende daer naer si hem berieden, Hoe si onder hem lieden Locsen mochten want die scalcken doene, Van die nieuwe Pharaoene. Int hende drouch haer raet daer toe, Dat si hem wilden zetten doe Leugen hem ende oorloghen Als die cier die doet wilden ghedogen, Dan si ghedogen sulke dinghen. Einde de van Risele sonderlijke setten hem daar ik gen openbare: Want hi tormenteert al te zware, en de dood hem heden felheid meer dan hi de andere dood. In die tijden was in Elsaten een jonc rudder van goeden staat, die Diederic heet, en die gone was des graaven Diederic zoon van Elsaten, den landen dien hi aan Robbrechts, des Vriesen dochter, van, Gertrude, die, als ik hoorde, des goeds graaven Karel mijn was, en die van Viaendren, die was wel cont, dat deze Diederic naere bestond den graaven Karel, dan Willem, zenden zelf boden tot hem van die van Risele heimelijk, en onboden hem vriendelijk dat hij in Vlaanderen kwam, en dat hij met zich vergezelde zijn ervaring, daar hij rechte hoer af zou zijn. Diederic kwam in Vlaanderen daar naere, en die van Vlaanderen gemeenlijk ontinghten harde, bedelijkt en hij begonst te die tijden tegen den graaven Willem te strijden. Daar deed ook die graaven Willem, dat de koning Lodewijk kwam tot hem in Vlaanderen, hoogleeraar Vranckriek, en die herderschap des gelijk van Riemen, die voor hem teere steden den graaven Diederic daghen deed, om dat hij zijn hand gehad gehad aan anderen mans land. Diederic niet wilde komen al daar, en hij werd verwacht daar naer, en alle die met hem wilden aan hem hebben en houden. En die kasteel was te die tijt van Risele gedaan interdict, om dat Diederic met zijn echtgenote daar meeste dagelijks en hield. De koning onbod die Diederik in Vlaanderen te vernemen haastelijk, en dat hij zonder laat te hand weer in zijn land terugkeert. Diederik, die meioane zoon was, De coning Lodewijk, als ik hoor, Ende ombreint die avonturen, Die hem God geven wilde, zweren hun oren, Ende gereedde hem dichtste, Om hem te bewaren staatselijk. Die coning vergaderde al daar Groet heer, en besaat daar naer Binnen Risele Diederik, Ende assisterde dagelijk Drie waren aan elke zijde Die stede met groote stride, Ende deden al dat hij macht had, Met winen en met rechtvaardigheid, Omme te poorten te komen in. Maar het nee, die meer noch minder, Ende op den vissen dag daar naer, Dat die coning had gelegd daar Voer die poort met al zijn macht, Zette hij van daar en voer het recht, Ende zo in Vrankrijk voert. Ende Diederik zette het poort Van Risele, en voer het land al door, Ende vocht te somber huren leghen Willem, en Willem Was soms tijt te boven van hem; Ende hij was soms tijd Te boven aan de andere zijde. Eens kwamen zij met grote preik Te Antwerpen te geven vecht, Daar Diederik was gespookt zo, Dat hij doe te Halst binnen ontvocht. Willem vergaderde naer dat Een groot heer, en besaat Den castle van Aalst, en daar toe Diederikke, die binnen was doe. Ende als hij met grote gezondigd Den castle met zijn heer Assisteerde, om te winnen Van dien genen, die daar lagen in, Was hij van eenen man, die te voet was, In die hand gesneden, als ik hoor, Onder den droom, daar hij af bleef doet. Al nee, was die wonde niet groot; Hij was rask gebrand, terzwaar al, Ende hij besefte, dat zijn arm zwal. 45oo Hi dede tote hem commen tier tide Hevmelike Godefridc Den hertoghe, die met hem was, Ende liede tote hem das Tusschen hem tween hcymeükc, 45o5 Dat hi steinen waendc cortelike,. Ende hiet hem in naowen rade, Dat hi vroedelike dade, Dat there sciede ran dane. Als hi ghedaen hadde te verslane 45 10 Godefride sine auentuere; Godefroit sendde tier huere Sinen bode tote Diederikc, Ende omboed hem vriendelike, Dat hi wilde den pais mähen 45 15 Van den sinen ende Willems sahen, Ende dede alsoe yan danen sceedcn Dat hcre, ende danen lecden. Ende als there was ghesceeden van dannc, Godcfroet dede te verstaue I — i5a — ' 4020 Diedericke met sinen boden al bloct, Dat Willem ran Normendien was doet, Ende sijn volc voer sijnre verde. Willem w as ghedaen ter erde Te Sente Bcrtins in die abdie. 45s5 Dese Willem Tan Normendie Staerf, alse men screef, dats waer, Mc ende nvn iaer. yl* viim. Aldos wan die Elsatre dat lant, ii2s-u6ti. Ende nam te wiue al te hant 453o Des conincx dochter van Iherusalem, Sibelien, die eenen sone drouch hem, Die bi namen Philips was ghenant, Die naer hem bleef graue int lant, Ende noch eenen andren sone, 4535 Die Matheus hiet. Ende die gone Nam cen wijf , daer hi behuwede mede Dat graefscap van Boenen, ende die stede. Ende noch eene dochter, die hi wan An hare, die nam eenen man, 4540 Die graue vanHenegauwe was; Ende soe hiet Mergriete, als ict las. Dese Diederic hilt in vreden Tlant van Viaendren ende die Steden; Ende sijn sone, die hadde onder hant, 4545 Philips, die Steden ende al dat lant Binnen des grauen, sijns vader liue. Deze Philips, daar ik van af schrijf, Bedreef de graaf van Holland, Vloeien in dat hij hen ging in handen. Digitale versie door Google So dat zijn broeder en zijn vader, En die graven beide samen, Van Gelre en van Kleef, Die waren zo groot Floreins nieuwe, Spraken alsof dat hun vrede van dien, Als men dat nog beschrijven zie, Dat de graaf aan Viaende ren, die helt, Bleef die bewesten der Schelt, Wat daar veel, en wat dat waren, En dat verhalen toe daar naar Geselschap, dat men daar nemen zou, Te Brugge lag in een graauw gewaad. Dit en andere dingen dan Philips, die staven wijze man. Dit vredes en dit voorwerpen Waren gemacht van woord tot woord En dit profiet bouw te Brugge, alst het blijven Van andere dingen wel beschreven, Alst men schreef jaar, En xlvii, weet voor waar. Als Willem van Normandie deed was, En begraven, als ik las, Te Sint Bertijn bij de graaf Boudewijn Aplitz, daar ik voren sprak aan; Die graaf Diederic zijt al Holland Bij des coninex willen in baar. Waar veel van Viaende waren Hebben zeerigen metten baren. Bedien daar was Willem van Lotharingen Harde gram te bewaart, en ook So e stichte in haer leven Twee abdijen, daar die eene af is Bruchorst, en die andere Aaunes. Die graave Diederic, daar ik af schrijf, Nam daar naer Sibillen te Des coninex dochter van Jerusalem, Die zonen en dochteren door hem. Die graave Diederic hadden zo Den ongetrouwde Willem van Loth, Dat hij hem zijn kasteel af mocht zien, Ende huidige Vlaanderen nog steeds. Nochtans Voer hij doet in Ingheland, Daar hij den koning Stevin aan mocht vragen, Die hij wel ontspringt Ende hij was groot, Ende hij onthulde also, Als betaamd alsoe hoge man. Ende hij bewees hem alsoe groot aan Digitale versie door Google 155 — 4610 In het hof, en de mede Soe regenighe vroemichede Van rudderschap, dat die koning Hern schreef minde om die ding, Daar hij goede rede had toe: 4615 Bedien hij beschermdende doet Den koning tegen zijn vijand, Zodat hij bleef zonder schande. Die graaf van Longchamps, als ichtlas, Hobbericht, die beilachter zoon was 4620 Des konings Heinrich, die begon Een oorlog tegen een stand Teegen den koning van Ingheland Stevin, die hij hunkerde te volgen Wilde werpen tegen koninkrijk, 4625 Ofte hem doden en eindelijk; Zodat zij metten harren teere tijd Vergaderden in een strijd, Ende die graaf won den koning daar, Ende leidde in Tangresens zeer zwaar. 4630 Als sett Willem van Loth had verstaan, Hij nam met hem van zijn rudder zien, Ende deed zo veel, dat hij teere tijd Teegen Robberecht kwam in een strijd, Die hij won, en leidde mee 4635 In gevangensenis teere zede. Daar na spraken die baronnen Van den riek alsof van die doen, Gaven ze door daar af, Lem een om de andere gaf. Digitized by Google 4640 Die koning wilde wel weten, Die dacht, ene niet vergeten, Die hem hadden gedaan Willem van Loth: En die dan leidde hem daarheen, Dat hij hem dat land van Canseyen gaf, 4645 En die werd zijn man daarvoor, En die deed hem Toert meer Dan alle prinsen meer, Die waren in zijn lande, En ook vriendschap meende groter. Binnen die tijd, dat Willem van Loth Gehoorde was, en ontsierd alsoo In al gader dat koninkrijk; Die Heeren van Hemelrijk Sloten hem met zware roeden, dat hij 4650 Daar te doen wilde castijnen daarbij, Dat hij in die ogen blonk wat er En bleef met hartende ziende clair, En die graag van onsen Heere Ontstak zijn hart alsoo zwaar, Dat hij om zijn saligheid Begonst te denken, en hij ontdood Zijn schatten, en hij gaf Aan armen mildelijk daarvoor, En stichtte, en deed werken 4655 Door Gods wil nieuw kerken. Alse men schrift heeft jaar, Ende twee en vijftig daar na, Was te Sinte Jooris in die stad Soo groot een brand, dat mede Die huizen verbergen oude muren, Veel paleizen, en menig sale; En die kerken verrooid mede daarna Van Sinte Jorissen, en daar na Clooster, gasthuis en boerderij; 4670 En al dat was in die abdie. En die goede abdij Lebauer was Zeer geprikt en tongbemachtig daad. En hij voer over in Engeland, Daar hij Willem van Loth vond, 4682 Die berechtiger was geheelijk Van al gader den koninkrijk. En hij vertelde hem al, Zeer weenend zijn ongeluk. Als hij hoorde, hier was door een doef, dat: Dat die eerlijke steden verbrand was: En die gaf hem eenen groeten op die Van gaude en van zelve toe, En harde veel tegen mede, Om te toerne tsire steden, Ende om te leggen in gewerkt, Beide ter abdij en ter kerken, Dat mids die eeuwelijk na den Zijn sal ghedenknessen wesen. Daar naer stierf die koning Steun, En Hendrik wert koning naer zijn leven, Zijn zoon, die hadden zware lijden In het begin van zijn koninkrijk Die Vlaamse, en deed Haren kasteel vallen met mede, En deed haar huizen haar en daar; En deed hem nemen als dat haar, En jaagde herten land en zodoos Hij jaagde ook Willem in Lothringen Herten zijn land, die daar naer In Vlaanderen keerde, en bleef daar Woond in Lothringen aan een kasteel, Daar hij rustte zeventien jaar geheel. En hij gaf in gebarens mildelijk, En de armen alsof het gelijk Van zijn goede, om te winnen Daar mee onze heeren minnen; En stierf in zijn kasteel daar naer Tot Lothringen, en was begraven daar In Sint-Pieters kerk op de westelijke dag, Die in die maand ta nie sporkele gelach. Nu sal ik zwijgen van dessen, Ende van den graf Diep der lezen, Daar ghij eerst af hoort tale. Als die staatselijk en waaier Een stuk dat land had berecht Van Vlaanderen, moest hij ghelden haar recht Der doen, en stierf, en in grooter worden. En hij was gedaan ter aarden In een gods huis teere stede, Dat hij zelf maken deed Met zijn zelf goede in zijn land, Dat bij naam Watene is genoemd, Als men mij jaar Schrifte, en da daarna, Ende Philip, zijn zoon, later ik avenge Sprak een lettleer eer, werd graaf. Dit geschrift is gedaan door: Jan Bours Die grauw Philips was staut ende goed, Godeuruchtig, ende wijs, ende vroet, Grauw van Viaendren ende van Artois. Hi nara die graafende van Vermendois Te wettenklen wiuej ne waren Hine hadde geen kitit hi hare. In Philips tiden ging een vloot In Viaendren, naer dat ic verstoet, Die zwaar was, ende vreeselijk toe; Lettel swemc wart verloren doe, So dat te Brugge in die stede Vloogede. Ende die graaf dede leghen deze vloot werpen eenen dam, Daar den Damme die naam af quam, Om dat ter was op was ghesticht die stede. Die graaf gaf der poort die vrije: Alle die poorters wesen sauden, Dat hise tolvri zouden hauden In Viaendren; ende hi gaf Der poort die vryheid daar af, Als men schreef sie jaar, Ende tachtig daar naer. Deze graaf Philips zette In Viaendren alle die wetten. Die graaf van Vermendois stierf, Zijn wijf, ende hij huwde ander waer An eenen vrouwe, ende so was coninghinnen van Portugal toe, Hiet Machtuit, ende aan haar Wan hij geen kind daar naer. In die tiden, dat was waer, Rees een oorlog, groot ende zwaar, Tussen den koning van Frankrijk, Ende den graaf des gelijke, Philippes van Vlaanderen, Die hardelijk nam in hand Hij zat op, ende Vort te Gent. En als den volk werd bekend, Ende zij dat hadden vernomen, Dat haer prins daar was gekomen; Zij liepen ter plaatsten waar als gehoeven, Anden, jongen, groot ende klein. Die liedjes zwegen doe als stil, Ende die graaf sprak sinen wil, Ende zeide: "ghij beeren, ik wil, dat gij Alle secuur mij helpt met: Want ik heb te doen zeer. Ik beveel jegen eenen grooten heer, Van Frankrijk den koning fier; Hij wil mij verloren, ik klaag bij u bier." Maar wild, mijn niemand staan gechoqueerd; Ik hoop aan God van hemelrijk, Dat ik beelden nu en echt Geben aan mijn recht; Of ik zal rechten die onderdrukt, En alle mijn vrienden mee. En die verhaalde in korte tale De gebrokenheid al te male, Wilde hem die koning toevoegen, Maar het was lang, voor hem te staan Presenteerden die Franse Gend. Maar altijd daden ze consent, En daden hem hulp vroemelijk, Als wel bleek gewaardelijk. En die graaf met suikerzoet Vaart Bereidde zijn herstel, En trok duur in Vrankrijk Met grotere macht geweldelijk Door Compiegne tot Lothariis bij Parijs, En vond daarin de trots Van Sint-Maartens graaf, En brachten met hem zonder belet, En aldus brandend en raend, En vroemelijk in zijn voeding slaend, Was hij in Vrankrijk met macht; Dat de menigte deden onbeschaafd. Die van Parijs zeiden gemeend, Dat de koningen schuld was, Groot en klein. In deze tijden, ze hadden Beroofd de koning van Ingheland, Hendrik en zijn broeder Richard, Hertog van Beieren, Sint-Claren, Sint-Georrens, en de koning van Vrankrijk Met grotere macht geweldelijk, En de verwoorde[n] kloosters en kerken, En anders veel quade gewerkt Deden ze in Vrankrijk, Midden welke trikstuurstond zurenheljk, En men te voren niet had gezien, Zo Tele schade daarin gezien. Doe kwam de bisschop van Riems, Willem, En de graaf van Blois met hem, Midden Theobald zekerlijk, De koning hoewel van Vrankrijk, En maakten een stand Van Kersaunode, ze hadden bevolen, Tot dat Paaschen zouden warden. "Ende als verleden waren die tijden, 4830 Bereiden hem die principes machtig aan alle zijden zeer krachtig, Hure Ingbelant, hüte Vrankrijk, Ende Philips, die graue rijk, Van Viaendren met meneghen man, Ende versaamden met moede gram tusschen Compiegne en Amiens, Om wij te hebben, was haer gepeins. Maar daar tusschen men so sprak, Dat die principes sonder lac werden gesteld in goeden accorde, Ende ook op seker voorworde, Dat Philips van Vlaanderen overgaf het graafschap van Crispi, en sierder af, Ende dien geleverd aan de graaf van Behamont, Dien toe hoorden voor der stond, Eerde hem die graaf af al gewonnen. En om vriendschappelijk komend Van den pays sekerlijk, Gaf hij den koning van Vrankrijk Eenige kaal Stel, die hij van hare hulve had, Hier met was te loggen gesteld, Dat niet lang ne bleef in Vrede. Maar dat kwam bijder ons eden Van den koning van Vrankrijk, Die wilde zich verassen onduidelijk Die koningin, die was de graaf niet was, Seer auster dochter, als ik las, Welke zuster in goede trouw, Aan de graaf Bondine van Henegouwen. Deze koningin was weemoedig en goed, Dedaar schon aalmoezen, en barnoet Wil geverde de kerken weemoedig. Aan de baronnen van den rijk, En de royale dat voeden remoedig, Sijn al bi den koning gekomen, En hebben beelden gesteld in vrede, Dat zij bleven in standen, Die koning met de koninginnen, Nacht en bliefer af een grimmig, Ende nog om andere reden mede, Dat grote disvort ende onvrede Rees tusschen den koning en de graaf, En een spaarde lijf noch haal, En vergaderden in die tijden Groter recht aan beide zijden. Naar Tsingenen, als de velden waren groen, Die koning en zijn baronnen, Ende de graven ter andere heersen, Brachten vreemd geschuif van man om te strijden. 1640 Voetgangers en andere gewapende rassen, Ende droog tot aan het uitscheiden, Dat geheten is Sosia, Ende daar deden de grote vrijmeters. Hutten voorrennen met snelheid raas, Stekken zijn eerlijke standaarddo, Tweeledig waard aan de Franse baronnen, Ende die van Gent, als leden koning, Slagen aan hun tenten over het uitscheiden, Alles koning beert met leden raas; Tot welke was een stout bestaan. Daar heeft de witte leeuw ontwaan Van Gent als baan en Kroon Van goud ter heeren en tinnen loon. Dit wrekelijk rigueur zekerlijk Was bij den koning Hendrik Van Ingheland bracht in een bestand Van Sint Jan messie, dat kwam Yorkand, Den tijd van eenen jaar Was het bestand verlucht al daar. Dit was in het camponool voorwaar Ende vierentwintig jaar. Hier naer rees een nieu orloghe Tussen den voornoemden prinsen hooghe Waar af grave Boudewijn opzettend was, Van den Bergh, alsof ik las, Die graaf Philips suster al leeuw wief. Dit hield in gehaligheid Zijn zwaar gelegen den koning Als graaf Philips vernam de dingen; Trachtte hier in graaf Boudewijn land, Ende hecht geschilderd en verbrand te midden De grotere standvastigheid, Die hem die bisschop van Keulen deden, Ende andere heeren van macht groot. Als dit de koning vernam als bloed; Quam hij neer met groten heer Tot in Tennendons toekomst, Tot in stenen kasteel Moens Didyei, Ende begonster te branden vijver. Graaf leidde daar tegen waren, Ende vertrachtten koning scharen; Ende om dat ging te Hinter waard, Vertrag de koning, zij zijn verzekerd, Mids dat in November was. 4925 Maer, curt daer na, gheloeft mi das, Quam die coning neder aue, Ende met hem randen Bergho die grauw, Ende beleyden Amiens. Doe quam Philipse in sijn gepeins, Van Viaendren, den edelen grauw, Om te beschouwen de zware plagen Van roeuv, randen branden, ende doet slaggen, Ende vrouwen erachten, dies in die den daghen So vele gescheiden, dat jammer was; Ende ansach, gheloeft mi das, De grote macht van den coning, So dat hi te raad Tino, Dat hi pays maakte curtelijve, Ende gaf hem over sekerlijk. Sieden, castelen in Vermendoys. Dus maakte hem kwartier des vermaak, Van de grotere oorlogen zwaar. Dese Philips over was waar Dwars den grauw randen Hollands, Die Florents was genaamd, Ende Verdroefde hadden sijn landen, Ende dwarsen, zo dat hi te handen Hem menselijk, ende omgang moest doen. Ende roerde raadsten hi den baroen Philipse gisèle sonden mee Binnen Brugge, de goede stad. Ende hier was gehakt en tegengekomen Binnen de vernietiger poort In de profstitueerden Sinte Donaeus Was geteheart den pas; Ende daar was, dat hi hem menselijk deed Van Hollands ende Zeeland mee, Ende riep al bewest de Scheld, Alst grote, alst grauw Florents hield Hier over was s groot grauw Florents Tader, Ende sijn broeder beide samen, Midden samen beide sijn nieuwen, Den grauw Van Gelre ende grauw van Cleef. Hier treden over meestgen tijd Tracht de grauw, des seker zijt, Oover zee in het heilige land Midden samen beide den beering valiant, Is te weten sekerlijk, Met koning Philipse Van Vrankrijk. Digitale door Google Einde deze reis, zij had becanth, Quam toe, mids dat Saladijn, Die Soudan, vandaag den fijn, Conquisterde de trokken land Dit droogen deze prinsen vaillant Onder zee met grotere macht, Om te weerstanden die kracht Van den Soudan Saladijn. In deze reis, vandaag den fijn, Onder zee in het heilige land Hief op Philips aan Viaendren land De seilde fan goude metten zwarten leeuwen, Die hier voor aan als prinsen koene Voerde, en liet de wapenen varen, Daar zijn orders met gewapen waren. Lieden naar de koning gaf en die beren Beleidden Akers met grotere eeren, Ende in de citadelen van de steden, Stierf die prinsen Tal edelheden, En werd ter sepuluturen bereid Baten Akers, tot waarheid, In Sinte Niklaas' kerk, baten rouwende Van Akers. En die prinsen puur, Koning, hertogen, en graaven En bisschoppen van grotere havens Waren zij er buitenaard als gemeend. En hier naar die vrouw reiene, Machtelt, zijn vrouw, die den overbrings, De zonder blamabele geleid Adde gevoeld als zijn tijd, En deden graaven, zeker zijt, Te Kleeruaeus in de abdie, Daar die edele vrouw vrij Een schone kapel lieten maken. En Machtelt zag, in waren zien, Wachtte bij hem geleid naar de steden, Als de wereld was voorleden. En dat Philips de graaf voorbij Verliet de wereld, schreef men voor waar Buiten Akers in het bezit van de stad Met en een vreemd mede, Martens Naer tover lijden van de heer Filips, die met groten eer Viaendren stamt met grotere macht Verheven als sire viand zijn kracht; Soo sluit aan Viaendren die hand Graaf Boudewijn de heer vaillant, De graaf was van Henegouwen, Mids dat hij Mergrieten die vrouw, Filips zus, badde te wijn. Einde om te schuwen, alle schrijven, Was een deel van den lande Gesteld in desse eertsbisschopps handen Van Riemen, die suster zoon was Graaf Philips, alsof ik las, Wiens vader hier te voren Graaf Philips deden mensen toren. Digitized by Google In 69 - Graaf Boudewijn was een genaamd Van den Bergh, zijn huis beantwoord, Gelijk ghenoord hebt u hierboven Hoe die koning was gehoor, Van Vrankrijk, op Philips den graaf, Daar u hieronder hoort auv. Dat hij was metten Vrankischen beeren, Was in graaf Philips bederen. En Machtilt, dat edele wijf, Hield duiveland haar lijf Op zand van Vlaanderen, geloof dat. Maar niet lang het deed de doen was: Bedrijf soort der wereld scout, En Philips, de koning bout, Quam van voor Akers in Vrankrijk Binnen Parijs, daar hij eerblik Hof hield, daar ontboden waren Die genoten zonder sparen Van der kroon, en die baronnen. En ute desen occulte Voer graaf Boudewijn te Parijs Op den Herst dach, des sijt wij, Ter waarheid den van den koning. En als hij vernam de dingen Dat die graaf daar komen was; Balch hij hem zeer, gegeven mis, Op den graaf met erinnering. Maar die prinsen brachten te goed, En maakten den koning wel geknapt Ten graaf waard, die zijn goed Ontving, en manschap deed Den koning, en bleef in vreude daar mee. Bildnis En in vierde jaar daar naer Complimenteerde Staverne, waarde Graaf Boudewijns vrouw, van Henegauwen En achter deze edele vrouw Bleef een zoon, wide bekend; Graaf Boudewijn werd hij genoemd, Een edel prince van het hoghe doen. Einde deze edele, grave, cone, 5070 Een jaar voor zijn onderdaden dood, Trouwede die edele genoot Van Samtgen, schone dochter, Vrouwe Marien: van moedige dochter Van mensen doe nieuwsgierig in waren ding. Van Vrankrijk die koning Lodewijk was haar onder vader. Twee dochters hadden zij te gaderen; Die oudste heet Jane voor waar, En Tan de andere doe ik verklaren, 5080 Dat zo Mergriete was genoemd. Hier naer keerde in Inghelant Die koning Richard Tan over zee, De welke met oorlogen wee Deden der kronen van Vrankrijk Mids groeten geschiedenis, dat haastelijk Reis in waren dingen Tussen beide den koning. Die koning Philips gaderde grote heeren Ihcghen den koning Richard ter weer. Digitale door Google — 171 — 5090 In deze tijden was over ledene Graaf Boudewijn vader voor waarheden, En Boudewijn werd geweldloos hoge Tan bededen den landen met grotere ere, Van Vlaanderen en van Henegauw. Deze edele prinsen getrouwen Waren mids geschillen in waren ding Ihcghen den Vlaamse koning, En waren aan koningen Richard partij, Van welken reis een grote en vijand Tussen den koning en den graaf, Dat hij hem was gegaan hebben, En geholpen met zijn leger, En meende mids den Vlaamse landen, En Henegauw te nieuwe te doen. Maar graaf Boudewijn nam zijn baronnen Met grotere macht geweldelijker, Tracht tussen Dornik en Camerijk, En waar de koning sloot voor waar, En haastelijk trok van daar Voer naar Atrecht aan de oostzijde, En leidde tijdens die tijd Twee dagen, en keerde ter vaart Met zijn leger naar Vlaanderen waart, En beset zijn steden Ihcghen de koning machtigheid, Die nederdaan kwam met groten heer Om den graaf te doen dreigen. 0 Tote Harien die coninc quam S eere tornich ende gram Digitized by Google — 179 — 5 no Metter macht ran sinen Heden. Doe waren eenighe, die rieden An beede siden in wäre sahen, Dat de graue quam ter Spraken Iheghen den Vranxschen coninc: 5 125 Ende soe vcrre ghesciede de dinc, Dat naer tversceeden van beede den heeren Men den coninc sach weder keeren Met sinen beere in Vranckerike. Ende hier naer zeere curteiike 5i3o Trac graue Boudin ter vaert Met sinen heere te Sint Thomaes wacrt, Ende beleide de stede met macbte Vijf weken met hercrachte, Ende wan de stede ende den casteel, 5i35 Twelke hi ouer gaf gheheel Den coninc Tan Inghelant, Dat scadelic was der Tranken lant. Curt hier naer, als men yor waer Screef mc ende xcvm iaer, ' 5 140 Quam Richaert de coninc met gewelde Bi Gisors, daer hi up den velde Vant den coninc ende sine liede Met groter macht, hordic bedieden. Daer was grotc scermutsinghe ; 5 145 Macr endelike ghescieden de dingen, Dat de coninc van Vranckerike Van den velde moeste wiken, Ende vloe te Gisors in de stede, Vor sconinex Richacrs moghenthedc, ■ Digitized by Google — i73 — 5i5o Ende vele vander Vrancscher side Wärter yersleghen in dien tide, Te dier bataelgen, ende gheuaen. Ende ctirt daer na sonder waen Trac coninc Philips in Normendien 5i55 Met groter macht, hordic lien, , t Ende stichter in roef ende brant: Maer haestelic so wart ghesant Yan den paeus een legaet, Die, om te bescuwene tgrote quact 5j6o Van den tween coningen te hant, So maect hi haestelike bestant Duerende eenen sekeren tijt. Curt hier na een sonder respijt Tracht die koning, Richard Met groter macht, zij het verklart, Voer een kasteel, Saluch genaamd, Tweeke to behoorde een hoere valiant, Die willen was, Tan koning partie Van Inheland, gehouwen met, Vicount van Limoges was hij genoemd. Om deze ontrouwe, zij het bekend, Beleid de den vorscreven kasteel, En stormder op sonder rivier. En in het bestreden van den kasteel Wart geschoten met een kogel Te onbekende de Ingelesse koning, Van welker schot hij uitliep Zo zwaar quetsing, dat zijn af stierf, En trik op zijn broeder verwarf Van Inheland, die men bit land, Die hem haastelijk maakte dan In Inheland, en liet Normandië, En Champagne, horizontaal, Tweeke de koning Tan Vrankrijk Al weder gekeken haastelijk. Niet ieghenstaande, dat dit geschiede, Die graaf van Blois en zijn heer Hielden torlogh met groter macht: Maar verruwd, Maria werd bedacht De graaf en voor te Parijs, En deed als een trouwe wijze, En maakte den staat, Tan hun man, Dat 81 ghemend blijven voor an, En was eerlijk ontfaan In koning zijn hof zonder waen In de Herst dag te Parijs, Als men schreef meer jaar. Hier na de Troebel, so Telde dede Curtelijk, dat binnen de stad Van Perone die graaf kwam Bi de koning, als ik Ternas, Daar hij eerlijk was ontfaan. En curt hier na de graaf saan Quam te Brugge in de stad, En nam op sonder bede Terug, om te Tarn over zee: Maar eer hij weg trok; so deed hij Duchessen met giften schenken Te Boudelo, dan in persoon Niet graaf deed te roeren. Ende hier na er de prins verkooren, Tracht eerlijk in de zale heer, Den rechten weg te Venegen waert, Als men schreef, meer jaar. Ende drie daar toe over waar. Ende als hij te Venegen quam, Bleef hij daar liggend, als ik vernam, Ben winter, en binnen den tijd, Help hij Wijnen, des ziet zijn zij, Van Gasare die Sterke stad. Ende hier naer joor waarheid, Tracht hij te Constantinopel waert In hulp en troost, zij hij verklaart, Van Alexis, die was verdreven, Ende heeften met fortsen verhinderd, Ondanks alle zijn vijanden, Dat hij het geweld van zijn lande Behuist bij griaven Boadin macht Maar niet lang gehoord die kracht: Keizer Alexis en waarde verslagen, Ende de zinnen worden verdreven. Ende als griaven Boudwin dit vernam, Met moed en macht dat hij kwam, Ende met grotere fortsen mee Te Constantinopel der stad, Ende dreef de vijanden uit stat, Ende voer het huis Grieken, verstaan dat, Ende als met sire vroomheid. Ende court daar naer voor waarheden. Daar kwam der goeder vrouwen so, dat als stier dood op de vaart, en werd begraven, zij hoorde verklart. In de stad van Scharen, in het jaar 1545, hoorde ik vereren, en daar toe twee, geloof ik, met das, dit veel mensen droevig was om de dood van de vrouw. Hier naar de edele prinsen getrouwen, Keizer Boudewijn, de grote heren, voer met macht, met grotere eer, voer naar Andernach, tegen strijd, dit veel droevig was waard en onbuste: Waarom de prins werd verloren in den strijd, dit veel droevig was voor den edelen man. Niet recht verklaren daar af naar ik kwam, was hij voor of bleef, dit veel grotere rouw dreef. Enegen zeiden in onze sagen, dat een Jan Blaauw weer naar dat, of niet naar dat, niet naar quoiëng toe, maar de edele prins bewaarde, en naar deze zwaren toren van den edelen keizer goed was gekozen, des sind voorbij, tenen keizer Hendrik zijn broeder, van den vader, niet van de moeder. En dit geschiede over was, als men schreef ons Heeren jaar met en daar toe vijf, toen bleefijd aan den edelen vrouw van Vlaanderen en van Henegauwen, klaagden, de edele landsvrouwen, die de meest stoute dochter was van den keizer, als ik las. Die welke trok ten huwelijk, de schuchelijke raad van Vrankrijk met schuchelijke zoon van Portugal, Ferrant heet hij, in onze taal. En als die bruiloft en die feesten over leidde met vreugde geest: Johann, Tun, Constantinopel, Ferdinand, en Thomas. 1206 Digitized by Google — 178— 53oo Mocte vrouwe, lane hare vaert Met harens man te Vlaender vaert, Ontfaen te sine al daer In graefscheep al over waer Tan Vlaenderen ende van Henegauwe, 53o5 Als rechte eeruachtege Jantsvrouwe. Maer eer si neder quamen, voor vaert, Quam voren neder ongespaert Die houtste sone van den koning, Hiet Lodewijk in waren dinc, 53o1 Ende was nieuwinghe rudder gedaan. Voer Aen, so quam hi seen Met lieden, van wapinen wel voorzien, Beede geschut en gelegen, Ende al dat behoort in erlognen, 53o5 Deden bringen die prinsen vermogen, Ende deder versouken aan de stede, Dat zij zonder langer bede Hem over gaven, want het waren Sijn property goet aan openbare, 53ao Commandeer van sire moeder weg; Of anders, op dat hi se gekregen Vechtender hand als zonder waan. Daar ne waren geen ontgaan: Die van binnen met courteous worden 5325 Ghaven vriendelijke antwoorden, Dat hi verkreghen stede en kasteel Van Sint Omaes, t welke geheel Hem toe behoorde, als de stede, Si zouden zonder enige bede 533o Hem overgeven vriendelijke. Hier op jaartrak hi sekerlijk Voer Sint Omaers, die niet zien Aestelike in haat zijn gegaan, Maar beide een courtoise termijn: 5335 Maar eindelijk in den fin Gaven si over al geheel, Bedde stede en kasteel, Ende kwam al gader in hand Lodewijk siere moeder land, 534o Arien en al die contrei. Ende kort na deze meelij Quam graaf Ferrant te landewaert Met vrouwe Janen, si hu verklart, Die eerwaardige Trouwe was 5345 Tan beide den lande, geloof mi das, Tan Vlaanderen en Tan Henegauwe. Maar Ferrant die liet die vrouw van Duval binnen de poort, en reed met zijn lieden de stad in. Tot in Ypre, geloof ik dat, daar hij wel onthaal vond, en de poort in het Westland, en in de Vrie mede, en te Brugge binnen de stad, waar men hem grote ere deed, en was ontvankelijk over lansheer Ter weerdicheden aan zijn vrouw. Maar de man van Ghent die waren zijn vrouw, en wilden niet ontvankelijk zijn; en waren dat stel zagen voor. Binnen, de heer Boudewijn dochter, zo hadden ze geboekt ze zocht. Maar om dat zo niet tegen hun woonwas, waar ze ontweek, geleefd met dat, en daar toe zekerlikelijk niet wisten ze van de huwelijksplannen. Hierom zo was de stad ontvankelijk tegen hun woonwas, en weer stonden Ferrant en de heer Boudewijn te voet en te paard. Haar geschenk was Arnout van Audenaerde, en de Raaf van Gaveren met volgelingen hem tot binnen de stad van Kortrijk. Maar grave Ferrant trachtte over het Leie, zo zijn huizing te behouden, en deed afbreken de brug schier van de Leie, dat de rivier die van Gent niet zouden kunnen lijden; en deed onder druk dat strekken. En de stad van Kortrijk werd vergemakkelijkt grote hoeveelheden van die van Gent, zij het Terhelpt, en zij trokken twee keer om. Hier na, hoorde bedienden, Ferrant vele lieden van wapeningen te paard en te voet, en trok henen de meest zorgvuldige in Vlaanderen, zij het behendig, en beschermde de stad van Gent. - Digitized by Google - 181 53oo Niet lang ho hi in de Toren lach; Men vriendelijk treiteren sach Uschen Ferrante en de stede, So dat al den onvrede Vriendelijk waard af gehouden, Ende de stede voor waarheid Gaf Ferrante veel punt En daar toe ter zeker stond m Worden in gracie onterecht An grau Ferrante zonder waen De twee mannen waren ter waarde, Te weten Artiest van Audenarde, En de Rase van Gant mede: Hier met waard pays en vrede. En daar naert waard groot en fei Torloge ne: want zeer rebel Machtte hem die hertog van Brabant Van den edelen graaf Ferrant, Bat niet lang staande enief: Want hi den hertoghe daar toe dreef; Ze brachten tegen elkaar, So dat de hertoghe waard beraden, Dat hi moeste te ghyscle sende Twee de beste, die hi kende, Over des gravens Ferrants wacht, Henri en Godevaerde. Dit gezegd, als men voorwaar Sterf met ene ker. En daar na over meneghen lijdt Wacht weder oorlog en stroot, Daar de oorlog ran Brabant om waard gezaan En wasbracht als zonder waan Te Gent in de grauwe tuin Van Ferrante, de prins reen. En hier naer binnen Carters tijt Rees groot oorlog en strijd Tussen beide den koning, Welke bi vreemden dinghen Toe kwam, als ik hier sal verklaren. Een graaf ran België te waren, De welke Reynaert was genant, Groet van geloof, zij het bekend, Aan den koning Tan Vrankrijk, Waard berucht vreemdeling Van Terrariessen, zij het verklart, Om tweelke hi trok met snelre vaart Aan den Engelse koning, En bedreef also die dingen, Dat oorlog op ghijide openbaar. Einde voor onze maakt ons over oorlog 5440 Dalianse van graaf Ferrante, Dat hij hier aan der Jochelsche kant Hield hij gehenzeten die Fransozen; Daar of dat quam grote nieuws; Wanten graaf Ferrante een paarlijke 5445 Bleef oorloghende op Vrankrijk. En die keizer Otto in die tijd, Die was van der zelfs zijde Metten koning van Ingaland: Bedroog hij was hem naar belang. i Digitale verwerking door Google - 1858 - 5530 Die koning was van den keizer om, Dit nam hij ter weder op gezondheid, En helpde oorlog te voeden zeer. Hier binnen werden harten keerd De Ingelese op baron koning, 5455 En bedreven zo die ding, Dat zij in Vrankrijk soenden Secretarisch in geheime standen Aan de koning, dat hij kwam Onder in Ingaland, en nam 5460 De macht in handen aan de lande, Zij zouden stellen in zijn handen, En geweldig koning maken Van Ingaland. En op de zaken Quam de koning te Kaukasus waart 5465 Met groten rolke, zij had verklaard, En in vergadering van die rood Soo de common een grote vloot Van soepen, om te varen met In Ingaland. Maar het bleef belet 5470 Middelen zeker rade: want zwaarzwaar Quam hij neder zinkende In Venlo, te Cassel, en te Luxemburg toe En te hele Brugge, dit geroep In Venlo was, zij hadden verklaard, 5475 En deden common met eenre vaart Zijn schepen neder totten Damme, Vaandeldragen wijde en manne Van Gent, Brugge en Luxemburg met. En in land voer waarheid — 1868 — 5480 Van gebelogen, zij hadden begrepen, Vaar hij keert, of weg In Venlo, gingen weder stoot Nee vond hij geen kleine noch groot. Doe keerden die koning hadden landen Metten gevangengenomen, die hij te handen Bescatte hofmeester maten zeer. Hier binnen was Ferrante, die beer, Bi de koning van Ingaland, Dien hij omgebracht had te hond. 5490 Ende dacr naer gaf hi den graue % Groeten scat ende grote haue, Ende liede van wapine met, Dut hi soude onghelet Orloghen up Vranckorihe, 5495 Twelke Ferrant dede tangherlike: Want hi aestelike in Viaendren quam Tornich ende zeere gram. Mids der Staden, voeren verclaert, IlaesteliUc metter vaort 55oo Vergaderde hi als donvervaerde Groct volc te voet ende te paerde, Ende de graue int ghelüte Van Boloengen sekerlike. Hier naer vergaderde[n] beede de heereu, 55o5 Ende voeren branden ende destruercn Vp de cronc gheweldelike, Ende keerdcn weder aestelike Tote voer Arien ter vaert, * Dat si beledcn onghespaert. Digitized by Google — i85 — ■ 55 10 Die ooninc Ian van Inghelaht Quam int ghelike, sij ha bekant, Met groten volke voer de stede Van Arien voer waerbede. Ende als dese mare vernam 55 15 Lodewijc, warti zeere gram, Sconinxs sone van Vranckerike, Ende quam neder haestelike Met meneghen rudder, vroom ende stout, Omt sorcoes ende omt tbehout 55ao Van Arien, ende om sine viandc Wech te driuene hüten lande. Ende sijn vader, die coninc, Die quam neder in wäre dinc, Om der stede te doene ontset ; 65a5 Maer bi spieres al onghelet Quam int heere die niemare, De >\ elke aestelike daer nare Sloughen den raet, dat die coninc Achter trocken, ende varinc 553o Sonder letten in waerheden Sonden hem aestelic doen of Steden Die twee grauen sonder beden. Dus waert gheordineert dat seeiden Van vor Arien int groene, 5535 Ende beede de grauen van bogen doene Heerden in Viaendren ter vaert, Ende namen hären wech ongespaert Tote Aken in diere stonden, Daer si den keyser Otten vonden, - i86 - 5540 Die* yriendelic hecft ontfaen. Daer hebben zij haar versuchen gedaan, Van sconincs weg te raken, Inghelant, Sine hoep, dat hij te hanteer Koninklijke werd, mogen worden. Met grotere haast en spoed, Ieghen den koning van Vrankrijk. Die keyser, Otto, zeker, Die bereidte hem metter spoed, En zei: "Lief en goed, Wil ik dat wagend vrijelijk, Ieghen den koning van Vrankrijk Met mijn oom van Ingheland." En de keyser, al zijn hant, Met de hertog van Loreyne, En met meneghen ridders reijn, Daar nederwaarts tot Valentijn, Om te bereden zijn pijn, Den Fransen met sir macht, En graaf Ferrant met grotere kracht. Daar vergadert men, doende Meneghen man van herten koen, Heneguikers en Vlamingen, En die graaf in waren dingen Van Boeghingen in dieere gelijke. Als dit vernam gewaarschuwd, Die Franse koning, zij hoorde verklaring, Maakte hij hem haastelijk nederwaarts Met veel van zijn edelen. Maar waarom, hoorde bediend, Dat de meeste en machtigste partij Van Vrankrijk, horizontaal, Edele en ten wapenen goed, Beide te paarden en te voet, Waren met Lodewijk gevecht, Koninklijke zoon, horizontaal verklaard, Van Vrankrijk met grotere macht, Om te weerstaan die kracht Van den Engelse, geloofd met dat, Middelen welke de koning was Van Vrankrijk te min Tersien. En niet ieghen staande van dien, Dat Lodewijk, des konings zoon, In Ghyllem was om te gaan Van den Engelschen vroren geheeten, Die Franse koning voor waarheid, Quam te Bouvines, en van dan Tote Dornick met menegen man, En hoerde misse hinniken daar. Ende sander daechs, verstaat dat, Tract hi te Bouines met seinen heere, Als die hadden wille ende gheere Te wederstane die moghentheid Van den keizer ende daar toe mede Van grave Ferrante, ende die partijen, Die welke lachten, hoorde liep, Te Mortagne in die rijt Wel vorsien, des seker zijt, Om te bevangen den koning Van Vrankrijk, verstaat die dingen. Ende mids dat hi te Tan Dornick Tertrac Te Bouines; so hit in dat Die keizer ende al die heeren, Dat die koning wilde keeren Met haasten weer in zijn land, Om twaalf die prinsen valwant, Die keizer ende die andere baronnen, Hern stelden als die anderen leden Te Tolghene de Vranksher scare: Bedi si hielden over waren, Dat die koning waren gevloerd Ende dat was terecht, Dat zij volgbeden sterkelijk. Ende alst vernam de koning van Vrankrijk, dat zijn vijanden Hern volgden binnen zijn lande; So keerde hij keert ypermaal, Ende beriet hem haastelijk Met zijn prinsen in een tijt, Om met heeren te nemen strijd, Gelijk dat kurk bleef der naer: Want die keizer over was Mids beede de grauen leen, Waren gekomen door dat groene, Soo naer de Vrankser zijde, Dat men ordineerde om te strijden, Ende scharde die veldgen. Daar was geclancl Tan den veldgen Groot en Tan armoedig met. Daar ne was lange niet geleden Men schoot hard en sterkelijk Int vergadering sterkelijk. Maar zeer kort schoort dat geclancl Tschieten: men ghincker houwen ende slaan Aan beide zijden met grooten moed, Dat veld beronnen werd metten bloed, Ende werd een staand geduurde strijd. Maar int hende, des seker zit, Meeste de keysers met sire macht Ziekten voor des konings kracht, En moet de vliegen van den pluijm. Soo dede die hertogen van Lothreijn, En daar toe veel edele mannen; En daar bleef in den dan Verschroeien veel ruder stout, En andere liedjes lonen en hout. Heyniewiers en Vlaamse Namen schade Sonderlinge, En die van Bolwegen mede : Bediende waren te diere zijde In de eerste baandoorgang aan de Fransen: Dies hadden zij de meeste noos. En grave Ferrand waart gletsmeren En in het geloof zonder waarachtigheid Die grave van Lothreijn met, En veel ruder waart gehakt, En gheuzen al op die ene dag, Duitsers en andere, een koor gewacht, Tot die ene en twaalf tot Wartoe gheuzen in dat gerucht. En veel andere edele mannen, Die ik genomen niet en kan. Dit gevecht op den meesten dag, Die in oude tijd gebleekt, Als men twaalf en veertien schreef, Dat den koning de zegening bleef Beter Boulogne op dat veld. En hier na die koning met geweld Trachtte met zijn genagten ter herstel Den rechten weg te Parijs waart. En als hij binnen de stad kwam Van Parijs, als ik vernam, Dedi Ferrante ongelucht Den grave lag in het Kasteel, En die andere gevangenen mede, In andere plaatsen, in andere steden. Eindelijk binnen deze tijden, voorwaar, dat die gehangenen lagen daar, Gespiegeld in de grote plaag van brand, dat voor die dag al hier. In Vlaanderen, niet dit gebeuren, niet gespiegeld zekerlijk: want van Vlaanderen de drie steden verbergen in waarheden, meestal, en dat daar naere. Gespiegeld nog een plaag zware van de zee: want water kwam zo geweldig, als ik vernam, omstreeks Brugge, en zulke vloot, dat al onder water stoot. Wel, niet ver milen omstreeks de port, dit de menigheid was gestoord, en beschaakt zo bitterlijk, dat elke was daarbij, metten eigen te zien aan. En binnen dat genomen man, die grauw Ferrant lachte te Parijs; zo sloeg die koning, des zijn wij, aan Vlaanderen sine band ter verbaas, en klaar al ongescheurd. Heerde aan den Koning sahn, en die grauw die bleef daar gevangen langbeen en menigzulf, en, als de plek men gewacht voor den koning rant, die niet van een kavel: hij moest staan des konings wille, ofte blijvende liggend stil. Die grauw koos in zijn raad naar dat hem gesproken staat, dat bij stelten aan alre dingen, te blijven aan den koning; daar anders niet te vinden aan, ofte bij moest blijven gevangen man al zijn levens zonder genade. En volgend desens raad, zo werd bij ontfaan in genaden van den koning naar die spacieën, zo keerde hij in Vlaanderen weer, al de koning op en neder. Digitized by Google 57ao Tan al taahe sijn ghenouch, Dat den grauwe te laste wouch, Ende al gader sinnen lande, Ende daer naer alte hande Quam hi in Vlaanderen, si hu verclaert, Bi sinnen wiue al ongespaert, Irouwe Janen, des seker sijt, Ende leefd zeere curten tijt, Naer dat hi van Parijs keerde; Dies de meneghe verseerde: Want het was een rudder vrome, Lievelied en welkom Tallen plaatsen, daer hi was; Ende staerven, ghelucht mi das, In de mccxxxiii jaer, Des ander dages ouer waer Naer Sinte Christoffels dag, Die in hoymaent ghelacht, Ende was te Merket begraven In de cloester, dat binnen hare dagen Vrouwe Janen, sijn wijf, stichtte, Om dat haar ziele ten ewegen lichte Bi Gods gracie mochte komen, Ende leidde aan grote sommen Van goede, die edele graafsdame, Ende addet toe werdicheit en minne: Want so wilder sijn liefgrauen Naer haar lijf. Maar als der dagen Verleden waren eens tijt; Kam die vrouwe, des seker sijt, In haveelike eenen groten heere, De welke was al vol der eeren; Thoraase so was hi genant, Ende was graau, si hu begreep, Van Savoyen, si hu verclaert. Ende als die edele vrouwe verrassend tij Met Thoraase, den prince valiant, Beseten hadden Vlaanderen land Van xi jaeren den termijn; Soe staerven die edele vrouwe fijn Sonder hoor van hare lichaam. Ende die vrouwe sonder schaamte Was begraven ongekeld In dat cloester te Merket Bi graau Ferrante, den edelen man; Ende men schreef, hout hu daar aan, MCC jaer xl ende viere. Alsoe staerven die vrouwe fiere, Ende graau Thomas voer sire Straten, Ende heeft Vlaanderen gelaten. 