title: Het biduur: Toespraken ten gebruike bij bedestonden, met eene verhandeling ...
creator: Karl Haushofer
text: Ik vrees dat mijne oprechte bedoeling een inbeelding is. Wat nu gedaan? God eist een waarachtig hart, waarheid in het binnenste, en de kwetsbare, ernstig naar God vragende Christen vreest, dat er bij hem geen waarheid bestaat: hoe kan hij met deze vrees tot God naderen, gemeenschap met de Driemaal-Heilige in het Avondmaal oefenen? Het waarachtige hart is een, dat zich voor God voordoet, juist zo als het is, niet beter, ook niet ziek ter. Ik kan mij beter voordoen bij God, dan ik wezenlijk ben: ik kan de Heer zeggen, dat ik Hem zo liefheb, dat ik zo dankbaar ben, dat ik zo verlangend ben om zijn wil te doen, terwijl er van dat alles weinig of niets bij mij bestaat. Dit is onoprecht. Maar ik kan mijzelf ook slechter voordoen, dan ik mij werkelijk gevoel. De bittere jammerklachten van David in zijn boetpsalmen, de verklaring dat men de allergrootste zondaar is, kan men soms doen, zonder werkelijk veel smart over zijn zonde te gevoelen. Als ik mijzelf in mijn gebed zwart afbeeld, en ook voor de mensheid verklaar, dat ik in mij voor een grooten zondaar houd, terwijl ik mij weinig om de zonde bezorg, dan doe ik mijzelf voor als slechter, dan ik mij werkelijk gevoel, en dit is onbetrouwbaar. Een waarachtig hart spreekt juist zo als het zich voelt, en is bevreesd om vrome taal uit de Bijbel over te nemen, zonder waarheid. Er is eene diepe waarheid in het Bijbelwoord: alle menschen zijn leugenaars. Gods Geest moet iemand leeren, dat hij van aard onoprecht is en een leugenaar. Door de nood van zijn armoede, bedriegelijk hart gedreven, gaat hij dan tot God met het gebed: leid mij in Uw waarheid; laat mijn hart oprecht zijn tot Uw inzettingen (Ps. XXV: 4, CXIX: 80). Hij maakt gebruik van Gods belofte: Ik zal geven, dat hun werk in de waarheid zal zijn (Jes. LXI: 8). Laat ons toe Gaan met een waarachtig hart, en ook met volle verzekerdheid des geloofs. Overal leert ons het Nieuwe Testament, dat die tot God komt, geloven moet dat Hij is, en een beloener dergenen, die Hem zoeken. Zonder het geloof is het onmogelijk om God te behagen. In onzen tekst zegt de Apostel niet alleen, dat wij toe moeten Gaan in het geloof, maar in volle verzekerdheid des geloofs. Door dit woord kan een oprechte godzoekende, wiens geloof zwak is, zich laten afschrikken van de Avondmaals-tafel. Dezulke denkt bij zichzelf: Ik heb te vechten tegen twijfelmoedigheid, mijn geloof is dikwijks aan het wankelen, hoe dan kan ik naderen, daar wij toe moeten Gaan in volle verzekerdheid des geloofs? Laat ons nu vragen, waarvan moet hij die toegaat een verzekerd geloof hebben? Wat is het dat ik met volle verzekerdheid gelooven moet? Het antwoord hierop bekomen wij, als wij letten op de voorgaande verzen. Wij moeten vast geloven, dat wij zulk een algenoegzamen hoogepriester hebben als Jezus is, — vast geloven dat Hij voor ons is ingegaan in het binnenste heiligdom door het geseconde voorhangsel van Zijn vlees, hetwelk is ons vlees, — vast geloven dus dat Hij voor ons verkregen heeft het recht om tot God te naderen. Bekommerde ziel! geloof je dit alles? Gelooft je dat Jezus just de regte man is voor uw behoeften? Dit is wat je met volle verzekerdheid moet geloven. Maar veelal denken wij aan iets anders dan dit. De ziel zegt: "Ik kan niet met verzekerdheid geloven dat mijne gods-diens opregt is; ik weet niet of mijn hart opregt genoeg is; ik weet niet of mijne bekeering zwaar is genoeg, of zij waarachtig is." Dit is nu verkeerd om altijd en uitsluitend bezig te zijn met ons eigen hart. Bekommerde ziel! vraag niet langer of uw hart, uw godsdienstigheid, uw geloof zoo goed is: vraag of Jezus algenoegzaam is, juist dat wat je behoefte is. Geloof vrij dat er niets goeds is in uw arm hart, dat uw godsdienstigheid vol gebreken is; houd het daarvoor dat uw geloof vermengd is met ongeloof; maar wacht niet tot uw geloof goed is geworden, dan zult u nooit tot God gaan. Neen, ga met een zwak geloof, of, als het niet anders kan, ga zonder dat je een stuk geloof bij jezelf bespeurt. In het Evangelie leest je van een man, die tot Jezus ging om redding van Zijn kind. De Heer zeide, dat de hulp afhankelijk van zijn geloof. De man was in zwaren strijd, gekweld door twijfel en vrees, maar wanhopend riep hij uit: Heer! ik geloof, kom Gij mijne ongeloovigheid te hulp. Hij belijdt dus dat Zijn geloof vermengd is met ongeloof. Maar hij doet wel door zich te werpen op Jezus ontferming. En ziet, de Heiland keurt goed dat geloof, dat zo tot Hem de toevlucht neemt, al is het vol ongeloof. Evenementen moeten wij doen: van ons zelf en van ons geloof denken wij niet goed. Maar een volle verzekerdheid van het geloof omtrent de Heere Jezus, omtrent Zijn macht en Zijne liefde, moeten wij koesteren. Laat ons met zulk een verzekerdheid toegaan tot de tafel des Heeren. Verder zegt de Apostel, met een hart gereinigd van een kwaad geweten en een lichaam gewassen met rein water. Wat is nu te verstaan door Zijn eis, dat wij toegaan met een hart, gereinigd van een kwaad geweten? Ook dit wordt wel eens verkeerd begrepen. Als ik weet dat ik nog een enkele zonde vast houd, een zonde waarvan ik niet afstand wil doen, dan veroordeelt mijn kwaad geweten, en ik durf niet met God om te gaan, want mijn vader. De vrome betuigt: had ik naar ongerechtigheid met mijn hart gezien, de Heer zou niet gehoord hebben, immers, naar het gebed (Ps. LXVI : 18). Maar hoe is het dan met de zonden, waaraan ik voorheen schuldig ben geweest, zonden die ik haat en verfoei, met berouw en met toewijding tot het bloed der verzoening? Dit is juist wat de schrift leert, dat terwijl de oude offers van Mozes ons niet konden reinigen naar het geweten, het bloed van Christus, die door de eeuwige Geest zichzelf God onstraffelijk opgeofferd heeft, juist daartoe in staat is (Hebr. IX : 9, 14). Maak ik gebruik van dat bloed, laat ik mij, als het ware, daarmee besprengen, dan wordt mijn geweten gereinigd. Dat geweten is niet meer een kwaad, veroordeelend geweten. God zelf spreekt mij vrij, en God is meerder dan mijn hart en geweten. Maar hoe is het dan met de zwakheden, de struikelingen van Gods ware kinderen, waartegen zij waken en strijden, maar die hen toch zoo dikwijls hinderen op hun weg? Wat zegt het geweten daarvan? — Als wij die oprecht betreuren, er tegen waken, bidden en strijden, en ons geweten betuigt, dat zij tegen ons wil in ons overblijven, dan hebben wij geen kwaad, veroordeelend geweten, dan durven wij tot God naderen, wel oprecht, maar toch vrijmoedig. Ons hart is dan gereinigd van een kwaad geweten, wij kunnen ook tot het Heilige Avondmaal toegaan met een waarachtig hart, in volle verzekerdheid des geloofs en met een hart gereinigd van een kwaad geweten. Ook een lichaam gewassen met rein water, wordt er vereist. Als iemand van binnen waarlijk gereinigd is, dan zal hij ook in zijne uiterlijke daden rein wezen. Het is een spot met God wanneer iemand voorgeeft, dat zijn hart gereinigd is door het geloof, terwijl hij in zijne werken geeft van een liefhebber der zonde te wezen. Een goede boom kan geen kwade vruchten voortbrengen. Christenen! Laat ons ons verstaan op welken grond wij tot God naderen kunnen. De Apostel zegt niet: Broeders! dewijl onze deugd zoo standvastig, dewijl onze liefde zoo vurig, dewijl ons hart of ons geloof zoo oprecht is, laat ons toegaan. Neen, maar dit zegt hij: dewijl wij hebben zulk een volkomen Hoogepriester als de Heere Jezus is, — dewijl wij door Zijn bloed vrijmoedigheid hebben om in te gaan in het heiligdom op den verschen en levendigen weg, welken Hij ingewijd heeft, — laat ons toegaan. De grond, waarop ik eeuwig bouw, Ligt niet in mij, ligt in Gods troost; En daar alleen op sterf ik, Heer! Vriend des menschen! Zielenleider! Gij, mijn Koning en mijn Broeder! Al mijn zonde, al mijn plagen Hebt Gij aan het kruis gedragen. Met wat goddelijk erbarmen Zoekt Gij ons, zwakken, moedigen, armen! Met al de uwen, trouwe Heer! Buig ik mij aanbiddend neer. Mij ook, mij ook stroomde zegen Uit Uw hemelvolheid tegen! Ik heb vreugde en vreugde gevonden : Alledelgd zijn al mijn zonden, Wegwischt zijn al mijn zorgen; 'k Ben aan 't Vaderhart geborgen. — Gij hergeeft, o zalig lot! God aan mij, en mij aan God. Mijn die voor inzelf zien bloed, Mijn, den moede en krachteloze Al je vaak Uw oog ontvlammde, Wildet Gij aan Uw Heilandt bronk nooden! Daar hebt Gij tot mij gesproken : "Ik Vord voor jou aan 't kruis verbroken, Ik vergoot voor jou mijn bloed : "Eet en drink: zijt verwogen!" Heer, Uw liefde is ons verschenen! Wildet Gij U met ons vereenen, Als de wijnstok met de ranken? Dat we U dan met vruchten danken, Die in Uw gemeenschap groeien, Tot ze in vollen wasdom bloeien, Als de tijden zijn vervuld, En Gij Uw oogst verzaamlen zult ! Uw genadverbond, o Heere! Wilt Gij verblijden tot eer: Ik ga met onvermoeide schreden In Uw heilig voetspoor treden. Nimmer zal ik U verlaten! Wat Gij haat, wil ik baten, Wat Gij mindert, min ook ik, Heilig, tot mijn jongsten snik! Maar — wat beloof ik u te beloven? Zal mijn liefde niet verloren gaan? Geen zonde mij verlokken? Geen gevaar den rotsgrond schokken Van mijn kinderlijk vertrouwen? Neen! 'k wil op mijzelf niet bonnen. Help mij, Heer! Wel sta ik nu: Maar wat kan ik zonder U? Leer bij dagen en bij nachten, Koning! ons Uw komst verwachten, Dat de Dood ons niet doen beven Maar een Bode zij van Het Leven, Die ons op zijn zilveren wieken, Opvoert in het morgenkrieken, Van die langverbeide Dag Waar geen nacht op volgen mag! Wanneer zal die Heilige Dag komen, Het Heerlijk vrolijk feest der vrome, Als wij met Uw Engelenheeren, Heer, U eeuwig zien en eeren? Hallelujah! wat verblijden, Is geboren uit Uw lijden, Welk een Leven niet den Dood!... Leid mij, Heer! in 's Hemels schot. J. J. L. TEN Kate. (Naar J. C. Lavater.) VOOR Het Avondmaal. Lees: 1 Cor. XI: 23-34. "De drinkbeker der dankzegging, dien wij dankzeggend zegenen, is die niet eene gemeenschap des bloeds van Christus? Het brood dat wij breken, is dat niet eene gemeenschap des lichaams van Christus?" 1 Cor. X:16. Verneinen wij het onderwijs van onze Gereformeerde Kerk omtrent het Avondmaal, gelijk dat gegeven wordt in den Heidelbergschen catechismus, Zondag 28, 29, 30. Vraag 75. Hoe wordt gij in het heilig Avondmaal vermaand en verzekerd, dat gij aan de eenige offerande van Christus, aan het koos volbracht, en aan al Zijn goed gemeenschap hebt? Antw. Als zodat Christus aan mij en alle geloovigen, tot Zijne gedachtenis, van dit gebroken brood te eten, en van dezen drinkbeker te drinken bevolen heeft, en daarbij ook belooft: eerstelijk, dat Zijn lichaam zoo zeker voor mij aan het kruis geofferd en gebroken, en Zijn bloed voor mij vergoten, als ik met eigen ogen zie, dat het brood des Heeren voor mij gebroken, en de drinkbeker mij medegedeeld wordt; en ten andere, dat Hijzelf mijn ziel met Zijn gekruisigd lichaam en vergoten bloed, zoo zeker tot het eeuwige leven spuugen, en laaten, als ik het brood en den drinkbeker des Heeren (als zekere teekenen van het lichaam en bloed van Christus) uit des dienaars hand ontvang en mondelijk genieten. Vraag 76. Wat is dat te zeggen, het gekruisigde lichaam van Christus te eten, en Zijn vergoten bloed te drinken? Antw. Het is niet alleen, met een geloovig hart, het hele lijden en sterven van Christus aan te nemen, en daardoor vergeving der zonde en het eeuwige leven te verkrijgen, maar ook daarbuiten door de Heilige Geest, die samen in Christus en in ons woont, alzoodanig met Zijn heilig lichaam hoe langer hoe meer vereenigd te worden, dat wij, al is het dat Christus in de Hemel is en wij op aarde zijn, nogtans vlees van Zijn vlees, en been van Zijne beenen zijn, en dat wij door een Geest (als leden van een lichaam door een ziel) eeuwiglijk leven en geregeerd worden. Vraag 77. Wat heeft Christus beloofd, dat Hij de gelovigen zo zeker als met Zijn lichaam en bloed wil spuwen en laven, als zij van dit gebroken brood eten, en van dezen drinkbeker drinken? Antw. In de inzet van het Avondmaal, welke aldus luidt: 1 Kor. XI: 23-26. Onze Heer Jezus nam, in de nacht, in welke Hij verraden werd, het brood; en als Hij dankt had, brak Hij het en zei: Neemt, eet! dat is mijn lichaam, dat voor u gebroken loodt; doet dat tot mijne gedachtenis. Desgelijks (nam) Hij ook de drinkbeker, na het eten van het Avondmaal, en zei: Deze drinkbeker is het Nieuwe Testament in mijn bloed; doet dat tot mijne gedachtenis. Want zodra u dit brood zult eten en dezen drinkbeker zult drinken, zodra u dit zult doen, tot dat Hij komt. Deze toezegging wordt ook herhaald door den heiligen Apostel Paulus, waar hij spreekt: 1 Kor. X : 16, 17. De drinkbeker der dankzegging, welken wij (dankzeggend) zegenen, is die niet een gemeenschap des lichaams van Christus? Het brood dat wij breken, is dat niet een gemeenschap des lichaams van Christus? Want of brood is het, zo zijn wij velen een lichaam, delegeren wij allen eens broods deelachtig zijn. De 29e Zondag, Vraag 78. Wordt dan uit brood en wijn het ware lichaam en bloed van Christus? Antw. Ja, maar gelijkerwijs het water in den Doop niet in het bloed van Christus veranderd wordt, noch de aflijving van de zonde zelve is, (waarvan het alleen een goddelijk waar-teken en verzekering is) alzoo wordt ook het brood in het Avondmaal niet het lichaam van Christus zelve, hoewel het, naar den aard en de eigenschap der Sacramenten, het lichaam van Christus Jezus genoemd wordt. Vraag 79. Waarom noemt dan Christus het brood Zijn lichaam, en den drinkbeker Zijn bloed of het nieuwe verbond? Antw. Christus spreekt alzoo niet zonder groote oorzaken, namelijk: niet alleen om ons daarmee te leren, dat, gelijk brood en wijn dit tijdelijk leven onderhouden, ook Zijn gekruisigd lichaam en Zijn vergaten bloed de ware spijs en drank zijn, waardoor onze ziel ten eeuwigen leven gevoed worden; maar veel meer, om ons door deze zichtbare tekens en panden te verzekeren, dat wij zoo waarachtig Zijns waren lichaams en bloeds, door de werking des Heiligen Geestes, deelachtig worden, als wij deze heilige waartekens met den lichamelijken mond tot Zijne gedachtenis ontvangen, en dat al Zijn lijden en gehavendheid zoo zeker ons eigen zijn, als hadden wij zélf in eigen persoon alles geleden, en God voor onze zonden genoeg gedaan. De 80. Zondag. Vraag 80. Wat onderscheid is er tusschen het Laagstamme des Heeren en de Paa'sche Mis? Antw. Het Laagstamme des Heeren beteigt ons, dat wij volkomen vergeving hebben aller zonden hebben, door de eenige offerande van Jezus Christus, die Hij zelfsnachtmaal aan het kruis volbracht heeft, en dat wij door den Heiligen Geest Christus worden ingelijmd, die, naar Zijne menschelijke natuur, niet op de aarde, maar in den Hemel is, ter rechterhand Gods, Zijns Vaders, en mag van ons willen aangebeden worden. Maar de Mis leert, dat de levenden en de doden niet door het lijden van Christus vergeving hebben van zonden, tenzij dat Christus nog dagelijks voor de zulven van de Mis-priesters geofferd wordt; en dat Christus vleeselijk onder de gestalte des broods en des wijns is, en daarom ook daarin moet aanbiddelen worden. En alzodanis de Mis in den grond anders ziet, dan een verloopenheid van de eenige offerande en het lijden van Jezus Christus, en een vervloekte afgoderij. Vraag 81. Voor wie is het Avondmaal des Heeren ingesteld? Antw. Voor degenen, die zichzelf van wegen hunne zonden schaam, en nogtans vertrouwen, dat dezelfde hun om Christus' wil vergeven zijn, en dat ook de kwelende zwakheid met Zijn lijden en sterven bedekt ziet; en die ook begenen hoe langer hoe meer hun geloof te sterken en hun leven te beteren. Maar de gevechten, en die zien niet met welke harten tot God bekeeren, die eten en drinken zichzelf het oordeel. Vraag 82. Zal men ook tot dit Avondmaal laten komen, die zieh met hunne bekentenis en leven als ongeloovige en goddelooze mensen aanstellen? Antw. !Neen: want alzoo wordt het verbond Gods ontheiligd en Zijn toorn over de hele Gemeente verwekt; daarom is de Christelijke Kerk schuldig naar de ordening van Christus en Zijne Apostelen, zulkten (totdat zij betering in leven bewijzen) door de sleutelen des Hemelrijk uit te sluiten. In het licht van dit onderwijs onzer Kerk willen wij na te betrachten het woord van Paulus, dat de drinkbeker de gemeenschap aan het bloed van Christus en het brood de gemeenschap aan het lichaam van Christus. Hoe is het te verstaan, dat de gelovige Christen in het Heilig Avondmaal gemeenschap heeft niet alleen aan den Geest van Christus, maar ook aan Zijn lichaam? We lezen wij, dat de Hemel Christus ontvangen heeft tot den tijd der wederoprichting van alle dingen (Hand. III : 21), Zijn lichaam dus is niet bij ons op aarde, maar in den Hemel. Hierop kan geantwoord worden: door het geloof wordt de Christen bij voorbaat verplaatst bij zijn Heer in den Hemel; Paulus zegt: wij zijn nu reeds gezet in den Hemel in Christus (Efeze II : 6). Zoo innig is de gelovige vereenigd met Christus, dat wij deel hebben, niet alleen aan Zijn Geest, maar wij zijn leden van Zijn lichaam, van Zijn vlees en Zijne beenen (Efeze V : 30). Door het geloof verheft zich onze Geest naar den Hemel, onze schat is daar, ons hart is daar. Het woord en de sacramenten helpen ons, om daar te leven bij Christus ons Hoofd. Onder tussentijds is ons lichaam op de aarde, en is onze geest doorgaans verbonden aan dat lichaam. De geestelijke spijs, die onze geest noodig heeft, moet op de aarde nederdalen, gelijk het manna, uit den Hemel. Daarom komt de Heer ons te gemoed met uiterlijke, aardse teekenen en onderpanden. In het brood en den beker hebben wij een afbeelding van dat lichaam, dat gegeven is aan het kruishout, van dat bloed, dat vergoten is tot vergeving der zonden. Maar er is hier meer dan een bloote afbeelding of schilderij. Wij hebben hier zegels en onderpanden van geestelijke goederen. De Catechismus zegt, dat Christus zelf mijn ziel met Zijn gekruist lichaam en vergoten bloed zekerlijk tot het eeuwige leven spijst en laat vallen, als ik het brood en den beker uit de hand van de dienaar ontvang en met de mond geniet. Mijn geloof aan het woord des Evangelies over de verzoening van mijn zonden, hoe zwak is dat niet soms. De Heilige komt mij nu te gemoed, mijn zwakkelijk geloof versterkt Hij, door deze zichtbare tekenen en onderpanden. Terwijl de gelovige Christen dan de Roomse dwaalwijze over de verandering van het brood en den wijn in het lichaam en bloed des Heeren verwerpt, terwijl hij verwerpt de meening, dat wij met de mond en de tanden dat lichaam eten, — zo zeggen wij toch dat het lichaam van Christus gegeten en Zijn bloed gedronken wordt. Maar in welken zin is dit te verstaan? De Catechismus, overeenkomend met Gods woord, geeft ons de volgende verklaaring: eerst, met een gelovig hart nemen wij aan het geheel lijden en sterven van Christus, zodat wij vergeving van zonden en het eeuwige leven verkrijgen. Wij worden verzekerd dat wij waarachtig voor onze eigen personen deel hebben aan de vergiffenis van zonden en het eeuwige leven. Ten tweede, al is Christus naar het lichaam in de Hemel en wij op de aarde, nog zo, worden wij door de Heilige Geest, die in het Sacrament werkt, en die ons te zamen met Christus verenigt, hoe langer zooo meer met Zijn heilig lichaam verenigd, dat wij waartoe vlees van Zijn vlees, been van Zijn beenen zijn, en door eenzelfde Geest eeuwig met Hem verenigd blijven. De verzoening van onze zonden kan niet anders geschieden, dan door de offerande van Christus aan het kruis. Ziehier zelf, Zijn lichaam tot de laatste bloeddruppel toe, heeft Hij gegeven. Wat Hij geeft, moet ik nemen. In de prediking van het Woord geeft Hij mij zichzelf, geeft Hij mij Zijn lichaam en bloed. Met een geloovig hart neem ik aan, wat mij in het Evangelie door het Woord is aangeboden. Nog krachtiger, nog treffender dan in het Woord, wordt mij Christus aangeboden in het Avondmaal. Met een geloovig hart neem ik in het Sacrament aan de volle Christus, God en mens, met Zijn ziel en Zijn lichaam, en dan weet ik dat ik de volle vergeving heb van mijn zonden. Maar ik ontvang veel meer dan de vergeving van de zonden, die ik begaan heb. Ik heb noodig kracht tot een heilig leven. Mijn lichaam kan niet werken zonder spijs. Mijn ziel kan niet gezond en krachtig werken zonder spijs. Christus zelf is de spijs der ziel. In het Avondmaal geeft Christus zichzelf aan mij, opdat ik dit hemelse brood eet en geestelijk gesteunt word. Bij de uittocht uit Egypte moest de Israëliet het bloed van het Pascha-lam besprengen aan zijn deur. Dat was het teken van zijn verzoening door de Verderfengel. Maar hij moest ook eten het vlees van het lam, om gesteunt te worden voor de reis. Ik moet niet alleen vergeving, verzoening, ontferming door het bloed van Christus: neen, ik moet de kracht van een nieuw geestelijk leven in mijzelf ontvangen, ik moet bekrachtigd worden voor de arbeid en de strijd van dit leven. Daarom moet ik door het geloof Christus in mijne ziel opnemen, evenals mijn lichaam de spijs opneemt. Wanneer de Apostel spreekt van de gemeenschap van het lichaam en het bloed van Christus, dan doet hij ons denken aan de onderlinge gemeenschap der gelovigen. Allen eten van één brood en drinken van één beker. Hij zegt, "één brood is het, zoo zijn wij velen één lichaam, dewijl we allen eens broods deelachtig zijn" (1 Cor. X: 17). De onderlinge gemeenschap des geloofs en der liefde verbindt de verschillende ledematen van Christus' lichaam. Deze Heilige Geest, die in Christus als in het hoofd woont, bezielt ook Zijn verschillende ledematen. Zij zijn dus in liefde samengevoemd en worden in de liefde gesteunt door de gemeenschapsbeoefening met elkaar in het Avondmaal. Christenen! Houden wij tijdens het avondmaal, laat ons nagaan wat wij vooral te vragen hebben. Vooreerst, dat ons geloof aan de volkomenheid van zaligheid, die er in Christus is, gesteunt wordt. Hoe krachtig spreken niet onze Formulieren dat geloof uit. De ware Avondmaalsganger gelooft dat hem alle zonden, alleen om het lijden en sterven van Christus vergeven zijn, en de volkomen gerechtigheid van Christus hem als zijn eigen toerekend en geschonken is; ja, zo volkomen, als of hij zelf in eigen persoon voor al zijn zonden betaald en alle gerechtigheid voldaan had. Door deze zichtbare teekenen en panden verzekert ons Christus, dat wij zo waarachtig aan Zijn lichaam en bloed; door de werkingen des Heiligen Geesten deelachtig worden, als wij deze heilige waartekenen met de mond van ons lichaam tot Zijne gedachtenis ontvangen; en dat al Zijn lijden en gehoorzaamheid, zo zekerlijk ons eigen zij, als zouden wij zelf in onze eigene personen alles geleden en God voor onze zonden genoeg gedaan hebben. Heeft de Heer het Avondmaal juist daartoe ingesteld om ons geloof te versterken, dan mogen ons gemeenschappelijk gebed dit vooral van onzen Heiland begeeren. Wordt ons geloof versterkt, dan zal de liefde voor de tot de Heiland en tot elkander evenzeer toenemen. En dit moeten wij in de tweede plaats begeeren in ons gebed. De liefde van Christus dringt mij, zoals Paulus (2 Cor. V : 14) : de drang van liefde moet vooral aan het Avondmaal gevoeld worden. Het zij ons gebed dat er uit het Avondmaal kracht mag komen om in ons dagelijks leven de liefde jegens Christus sterk te maken. Ook de onderlinge liefde der gelovigen wil de Heer versterken door het Avondmaal. Het zij dan ons gebed, dat wij meer gevoelen, dat wij niet een ieder voor zichzelf leven mogen, maar dat wij waarlijk leden zijn van één lichaam. Is de liefde jegens de Heiland in ons versterkt, dan kan het niet anders of ook de broederliefde toenemen moet. 1. Wijk thans, o wereld! uit mijn oog Met al wat gij kunt schenken; Ik hef mijn hart en ziel omhoog Om aan de Heer te denken. 2. Hoe ook 't gevoel van zonde en schuld Voor 's Heeren heilige ogen Mijn hart met diepen rouw vervult, Mijn troost Zijn mededoogen. 3. Van schuldengevoel spreekt het bloed Van Hem, in wie wij roemen; Hij heiligt mijn onrein gemoed; Ik mag hem mijn Heiland noemen. 4. Ik hoor, o Heer! Uw liefdevolle taal; Wat heb ik dan te schromen? Gij roept mij tot uw avondmaal, En ik zal willig komen. 5. Heer! bij 't genot van vlees en brood, Mij aan deze tafel gedenken Wil ik gedenken aan Uw dood, Voor ons de bron van 't leven. 6. Aan Hem, die ons het heil bereidt, Dat Gij vervoort na 't strijden, Wil ik voor tijd en eeuwigheid Mijn hart ten offer wijden. VOOR HET AVONDMAAL. Lees: Luk. XXII: 7-84. "Ik heb grootelijk begeerd, dit Passend mij te eten, eer dat ik sterven. Want Ik zeg U, dat ik niet meer daarvan eten zal, tot dat het vervuld zal zijn in het Koninkrijk Gods." Luk. XXII: 15, 16. De Zaligmaker zag vooruit hoe zwaar het laatste lijden valt: Hij wist wat Gethsemane en Golgotha hem kosten zouden. Zou het een vreemd geweld zijn gehad Hij gezegd, terwijl Hij aan tafel zat met Zijne jongeren: "Waarom heb ik met schrik en afgrijzen dit laatste Pascha te gemoed gezien?" Ongetwijfeld niet. Het zou slechts natuurlijk geweest zijn indien Hij dat laatste lijden met ontzetting had gewacht. Maar neen: "Ik heb grootelijks begeerd dit Pascha met U te eten, eer dat ik lijden, — zoo laat Hij zien uit." Waarom wanneer toch leefde er dat sterk verlangen in de Christus? In een zin kan men zeggen, reeds van eeuwigheid af. Van het begin van de wereld reeds had de eeuwige Zoon zicht aan den eeuwigen Vader aangeboden om voor mensen te lijden. In het begin van het boek van Gods eeuwigen raad staat er van Hem geschreven: "Zie ik kom, om Uw wil te doen, o God! Slagoffer en offerande hebt Gij niet gewild, maar Gij hebt mij het lichaam toebereid" (Ps. XL. Heb. X). Van eeuwigheid af dorstte Hij naar het heil der mensen. Gewissend hebben wij echter bij de woorden van onzen Heer: "Ik heb grootelijks begeerd dit Pascha met u te eten," liever te denken aan het verlangen, dat Hij op aarde gevoeld heeft naar dit laatste Pascha. Hij zag vooruit dat dit het laatste wettige Pascha van het Oude Verbond zou zijn, want zodra Hij het paaschlam voor de zonde geslacht was, moest het schaduwachtig offer van het Oude Testament ophouden. Als getrouwde Israeliet had Hij steeds naauwgezet het Pascha gevijst. Hij stelde prijs op de waarneming van de instellingen, welke van God geboden waren; het zonde hier smartelijk ge- weest zijn moest Hij sterven, zeg door gewelddadige banden, van den afloop van dit Israelitische feest. Hoe bitter de kruiden waren welke genomen werden, hoe bitter Zijn eigen laatste lijden moesten wezen, dat gezegend Pascha, geheiligd door de herinneringen van zoo vele eeuwen die sedert Mozes verloopen waren, moest Hij mede vieren met Zijne jongeren. Letten wij nog op deze bijzonderheid; de Heer wilde niet het feest zonder Zijde vieren. Dezelfde behoefte aan gemeenschap, aan menschelijke vriendschap, welke Heni kort daarna aanzet, om Zijne drie uitverkorene discipelen mede te nemen in Gethsemane, doet Hem spreken: Ik heb grootelijks begeerd dit Pascha met U te eten, voor dat ik lijde. Zoo echt menschelijk is Zijn hart, zoo sterk daarbij de drang Zijner ziele, zoo diep Zijne nederbuiging tot de Zijnen, dat Hij alles mocht delen in de heerlijkheid, gelijk Hij aanduidelijk bidden dat de Vader, Ik wil, dat waar Ik ben, ook die bij Mijn zijn die Gij Mijn gegeven hebt, opdat zij Mijne heerlijkheid mogen aan- schouwen, die Gij Mijn gegeven hebt (Joh. XVII: 24). Op die heerlijkheid zag de Heer vol vertrouwen, vol verwachting, midden in Zijn hoogste lijden. Waar Hij het verlangen naar deelgenootschap aan het Pascha uitspreekt, voegt Hij er bij, "want Ik zeg U, dat Ik niet meer daarvan eten zal, tot dat het vervuld zal zijn in het Koninkrijk Gods." Wat later hoor ik (vs. 29, 30): Ik verordineer U het Koninkrijk, gelijktens Mijn Vader Mij dat verordineerd heeft; opdat gij eet en drinkt aan Mijne tafel in Mijn Koninkrijk. Door de woorden: vervuld zijn in het Koninkrijk Gods, worden wij dan gewezen op die zaligheid en heerlijkheid, waarin Christus met Zijne geloofgenieten deelen zal in de toekomstige openbaring van het Koninkrijk Gods. Vervolgens wij wij slechts wat Johannes, de Apostel, ons des aangaande vermeldt (Openb. XIX: 6-9): "Ik hoorde als eene stem eener grote schare, en als eene stem van vele wateren, en als eene stem van sterke dondering, zeggend: Halleluja! want de Heer, de Almachtige God, heeft als Koning geheerst. Laat ons blij zijn en vreugde bedrijven, en Hem de heerlijkheid geven; want de bruiloft des Lams is gekomen, en zijne vrouw heeft zich bereid gemaakt. En haar is gegeven, dat zij bekleden wordt met rein en blinkend fijn lintwaad; want dit lint waad zijn de rechtvaardigheidssakingen der Heiligen." En de heilige Johannes tot mij: "Schrijf dit alles tot mij: "Het is verteld tot het Avondmaal van de bruiloft des Lams." Hoe veel is er niet van Christenen! Tot ongerepte voorbereiding voor het Heilige Avondmaal te leren, niet het sterke verlangen, waarbij de Heiland begeerd heeft het laatste Pascha met Zijne jongeren te vieren! 1. Zo diep is niet de nederbukking, hoever ook de haat de drang van Zijne liefde voor het Hij dorstte naar de gemeenschap niet van heiligen, maar van mensen, die in Zijn laatste noodzakelijk verlaten en verzoenend zonden. Wetende hoe bitter lijden, hoe zwaren strijd Hij verduren moest, was Hij steeds gedachtig aan Zijne geringe, nederige volgelingen. Te hoog hield Hij zich niet voor de vertrouwelijke omgang, de innigste gemeenschap met hen in Zijn laatste levensuren. En dit is wat ieder geloovige heden ten dage weten moet, zo verlangt de Heiland naar gemeenschap met mij, als Hij in de dagen van Zijn vlees het grootste begeerd heeft om dat bittere Pascha met Zijne discipelen te eten. 2. Heeft de Verlosser gesproken: "Ik heb grootelijk begeerd, hoe grootelijk dienst, twijfel niet naar Zijne gemeenschap te hegen." Wat was er in een Petrus, wat is er in ons zo veel waard, dat het de begeerte van den Zaligmaker kon gaan maken? Niets. Wat is er niet al in Hem, dat onze begeerte kan gaande maken? Alles, alles! In Hem woont al de volheid der Godheid lichaamlijk (Kolossenen 1:19). Vooral in het Heilige Avondmaal deelt Hij die volheid op de heerlijkste wijze mee aan Zijne gelovigen. Hoe vurig hebben niet martelaren, vromen uit vroegere eeuwen naar dit Avondmaal verlangd! Zij hebben met levensgevaar in woestijnen, en spelonken, en holen der aarde gemeenschap met den Verlosser geoefend, hun geloof versterkt, hun liefde aangezogen, de hoop der heerlijkheid te midden van vervolging levendig gehouden. En zullen wij dan koud en onverschillig zijn omtrent het hoog voorrecht dat wij genieten? Zullen wij ons door elke kleine verlinding laten terughouden van het feest? Of zullen wij er heengaan zonder honger en dorst naar Christus? Indien Gods Zoon spreekt: ziel, Ik heb grote lust, begeerd om met jou gemeenschap te houden, hoe dienen wij dan niet toe te zien dat wij Hem waardiglijk ontvangen! De Meester zegt, waar is de eetzaal, daar ik het Pascha met mijne discipelen eten zal (Lucas 22:11)? Waar is het hart, dat bereid is om den Koning der heerlijkheid te ontvangen? Daar, waar moed en geloof te vinden zijn, daar, waar de ziel in het gevoel harere onreinheid geneigd is te zijn om uit te roepen: Heer! ik ben niet waardig, dat Gij onder mijn dak zoudt komen (Lucas 7:6). Heer! ga uit van mij, want ik ben een zondig mens (Lucas 5:8). Van dezulken zegt de Hooge en Verheven, die in de eeuwigheid woont en wiens naam Heilig is: Ik woon in de hoogte en in het heilige, en bij diegenen, die van een verbroken en nederigen geest zijn, opdat Ik levend maak de geest der nederigen, en opdat ik levend maak het hart der verbrijzelden (Jesaja 57:15). En de diepste nederigheid zal juist tot het oprechte geloof leiden. Een schijn van nederigheid, een gemaakte nederigheid zal leiden tot een weigering om Gods grote gaven aan te nemen. De ware nederigheid daarentegen is te vinden bij de ziel, die buiten Christus reddeloos verloren is, en die dus door den nood gedreven wordt om Gods onuitsprekelijke gave zich toe te eigenen in het geloof. Christenen! Laat ons eerbiedig verbaasd staan, als wij zulke grote woorden uit den mond van den Heere Jezus hooren: Ik heb grootelijks begeerd. Laat ons met aanbidding Hem te gemoed gaan, en vrijmoedig ons toegoeigenen een deel in Zijne grote liefde, aldus sprekende: "Ja, Heer en ik naar mij, verdoemeling, hebt Gij verlangd; voor mij hebt Gij aan het kruis dorst geleden; en ik ook wil van nu voortaan naar niets dorsten, dan naar U alleen." Na het Avondmaal. Lees: Luk. XXII: 7-84. En de Heer zeide: Simon, Simon, ik zie de Satan heeft ulieden zeer begeerd, om te ziften als de tarwe; maar Ik heb voor u gebeden, opdat uw geloof niet afhelle; en gij, als gij eens zult bekeerd zijn, zóó versterk uwe broeders. Luk. XXII: 32. Na het H. Avondmaal hebben wij overdacht het woord van den Heiland: Ik heb grootelijks begeerd om dit Pascha met u te eten. Dit woord heeft de Heer gesproken bij de instelling van het Avondmaal. Hooren wij nu een ander woord, gesproken tot Petrus en de Apostelen na het Avondmaal: Simon, Simon! ziet de Satan heeft ulieden zeer begeerd. Wonderbare tegenstelling! Aan de ene kant staat er Gods zoon, die grootelijks begeert om met de ziel van de mens gemeenschap te hebben : aan de andere kant staat er de Satan, die zeer begeert om hem te ziften als de tarwe. Hoe zalig is het om te weten, dat Jezus naar mij begeert! Hoe ontzettend ernstig is de gedachte, dat de Satan zeer naar mij begeert! Niet wanneer ik in het gewoel der wereld verkeer, niet als ik soms met wereldlingen, zelfs met goddeloozen moet verkeeren, maar als ik met Gods Zoon aan het Avondmaal gemeenschap heb, gelijk Petrus, dan loert de vijand op mij. Twee magten zijn er, die met elkaar strijden om het bezit van mijne ziel, de hemel en de hel, — de vorst des lichts en de vorst der duisternis. Wie zal winnen? De oppervlakkige mensch, die zonder ernst ten Avondmaal gaat, weet niet eens van den strijd, welke er gevoerd wordt om het bezit van zijn ziel, daarom leeft hij tamelijk gerust, soms zelfs heel onverschillig. Christenen! wij willen anders handelen: wij willen ter harte nemen het hoog ernstige woord van den Heer aan Simon. Den ongelinken, Judas, begeert de Satan niet om hem te ziften; hij heeft hem reeds in zijn macht; hij was reeds in hem gevallen. Neen, den oprechte maar zwakken Petrus, en de overige getrouwe jongeren, heeft de Satan begeerd. En wel om te ziften als de tarwe. Zij moesten op de proef gesteld worden, geschud in een zeef, dan zou de vijand zijn best doen om Petrus wijs te maken, — Petrus! gij verschilt niet met Judas, gij hebt even zwaar gezondigd, gij zijt niet echt graan, gij zijt kaf, gij zijt een stuk onreinheid, gij dient slechts om weggeworpen te worden. De oprekte Christen wordt verscheurd door den vijand zelfs aan de tafel des Heeren, of ook nadat hij de tafel verlaten heeft, — en dat op de meest verschillende manieren. Juil, schandelijke gedachten en begeerten worden in zijn ziel geworpen; hij zou zich schamen indien de medemens het zien kon. Verzoekingen tot zonden worden op allerlei wijze in zijn weg gebracht, in zijn huis, in zijn verkeer met de wereld, in zijn afzondering zelfs. De uiterlijke omstandigheden worden daartoe gebruikt. Als tegenspoed en armoede iemand bedreigen dan wordt hij verzocht, gelijk Jobs vrouw hem heeft verzoeld heeft, om God vaarwel te zeggen: "Wat baat u toch al uw vroomheid, het helpt u niet, de goddelozen hebben het beter dan gij"? - Zulke gedachten komen er bij hem op. Het zou te veel zijn om al de listens, al de kunstgrepen, al de striknetten van de Satan te noemen. Elke ziel moet weten van welke zijde de vijand haar aanvallen zal, welke haar licht omringende zonde zij. De arme Petrus, - zal hij sterk genoeg zijn om de proef door te staan, als hij gezift wordt gelijk de tarwe? Hij moet natuurlijk waken en bidden, opdat hij niet in verzoeking komt. Hij is zoo vurig, zoo opregt, hij is hartelijk gewillig om met de Heer te gaan tot in de gevangenis en den dood. Heisa! Zijne opregtheid, zijn gebed, is maar een gebroken rietstaf: de aangevochtene ziel heeft niet een riet, maar een rots noodig om zich daaraan vast te houden. De Heer Jezus wijst die rots, die sterke toevlucht aan: "Ik heb voor u gebeden, opdat uw geloof niet ophoudt." Lezen wij het hoogepriesterlijke gebed (Joh. XVII), dan vernemen wij in bijzonderheden wat de Heer bidt voor de Zijnen, die de Vader Hem gegeven had. Niet dat zij weggenomen worden uit deze wereld, maar dat zij in de wereld zijnde bewaard worden van den Boze, — dit bidt de Heiland. Aan de Avondmaalstafel beet het: "Ik heb voor u gebeden, opdat uw geloof niet ophoudt." Dat geloof zou geschokt worden, in gevaar komen van te bezwijken, maar de al vermogende voorbidding van de Heer zou verhoord worden. Christenen, laat ons waken en bidden, opdat wij niet in verzoeking komen, maar laat ons vertrouwen gevestigd zijn op de voorbidding van Hem, die tot de Vader durft spreken: "Vader, Ik wil!" — zóó bidt geen bloot mensch, "Vader, ik wil, dat waar Ik ben, ook die bij Mij zijn, die Gij Mij gegeven hebt; opdat zij Mijn heerlijkheid mogen aanschouwen, die Gij Mij gegeven hebt; want Gij hebt mij liefgehad, van de grondlegging der wereld (Joh. XVII : 24)." Gij, als gij eens bekeerd zult zijn, zóó versterk uw broeders, — in dit woord geschiedt de aanwijzing van de roeping des Apostels, na Zijne wederoprichting uit zijn val. De Heer bidt voor hem, — hij zelf moet heete tranen storten, een diep berouw gevoelen, in het geloof de vergiffenis zijner zonde aan te nemen, — in een woord, hij moet zich bekeeren. Niet genoeg dat hij eens bekeerd was, bijvoorbeeld, toen hij zijn vischnet en alles verliet om Jezus te volgen. Op nieuw moet hij zich bekeeren. Wij eveneens. En als hij bekeerd was, dan moest hij zijn broeders versterken, hij moest toezien dat zij winst deden met zijn diepe val. Dit heeft hij gedaan, gelijk zijn moedig gedrag voor den Joodschen Raad bewijst. Vooral als wij zijn zendbrieven lezen, komen wij te weten hoe hij de broeders versterkte. Uit eigen ondervinding waarschuwde hij hen: Zijt nuchter en waakt; want uw tegenpartij, de duivel, gaat om als een bries flerend leeuw, zoekende wie hij zou kunnen verslinden (1 Petr. V : 8). Ook wij hebben de roeping om onze broeders te versterken. Christenen, laat ons niet vergeten de twee woorden: "Ik heb grootelijk begeerd om dit Pascha met U te eten" en "de stad heeft u bemoedigd zeer". Het hooge genot van het Avondmaal stelt ons niet gerust. Juist dan wil de vijand ons het meest begeeren, Maar wij weten ook waar onze sterke toevlucht te vinden is. In Jezus' medelijdende liefde, in de voorbidding van Zijn hoogepriesterlijk hart, daar is onze sterke steun troosting, onze zekere toevlucht. VOOR HET AVONDMAAL. Lees: Psalm XXV. Jezus, antwoordende, zeide tot hem: wat wilt gij, dat ik U doen zal Markus. X: 61. Toen de Koning Ahasverus verstrengen was aan de maaltijd, dien Esther bereid had, zeide hij: wat is uwe bede, Koningin Esther! en zij zal U gegeven worden; en wat is uw verzoek? het zal geschieden ook tot de helft des Koninkrijks (Esth. VII : 2). Meer dan eens heeft de Heer Jezus op aarde gezegd: wat wilt gij dat Ik u doe zal? En dit woord spreekt Hij ook nu, wanneer Hij als gastheer Zijn vrienden onthaalt aan de Koninklijke maaltijd, die Hij hun in het Heilige Avondmaal bereid heeft. Hij, die Zijn dierbaar bloed voor hen heeft laten stroomen, en dit Avondmaal tot gedachtenis van Zijne liefde heeft ingesteld, zal wel gewillig zijn om Zijne geloovigen te geven van wat zij aan dit hooge feest van Hem begeeren. De eigengerechtige komt tot dit feest en ontvangt niets. Hongerigen heeft Hij met goederen vervuld, en rijken heeft Hij ledig weggezonden (Luk. 16: 53). De oppervlakkige, onnadenkende komt zonder om iets te vragen, hij ontvangt ook niets. De geloovige, die zijn behoeften kent, die nadenkt over dat wat hem juist ontbreekt, hoort het vriendelijke woord van den Koninklijken gastheer: wat is uwe bede, en wat is uw verzoek? het zal u geschieden, — niet tot de helft van Mijn Koninkrijk, — neen onze Koning doet geen half werk, — het Volle genot van het geheele Koninkrijk zegt Hij toe aan de ware dischgenoot. Doe uw mond wijd open en Ik zal u vervullen (Ps. LXXXI: 11). De geloovige hoort niet slechts dit aanbod, maar maakt er ook gebruik van. En wat is dan zijn verzoek? Verschillend, op verschillende tijden; verschillend bij verschillende kinderen Gods. Geen een formuliergebed kan uitdrukken, wat de verschillende toestanden des gemoeds vereischen. 