title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Dat is de Heul om naar het Proveniershuis. (Zie HEUL.). Provincie. Olie, wijn en een oud vriend is goede provisie. (Zie OLIE.). Pruik. Dat is eene bakkers proef, zei Govert, en hij dweilde den oven met eene oude pruik. (Zie BAKKER.) Dat is eene pruik met Alphonsus, zei de boer, en hij had twee aalsvellen aan zijn haar hangen. (Zie AAL.) De pruik staat hem scheef (of: niet recht). Het is dubbel wel, zei Bredero, en hij had een pruik op met zeven verdiepingen. (Zie BREDERO.) Het werd hem in de pruik geslagen. Het zal pruiken regenen. Hij heeft de bokkenpruik op. (Zie BOS.) Hij is zoo stijf als de pruik van den eersten minister. (Zie MINISTER.) Nu is mijne pruik behouden, zei dronken Mees, en zij was half verbrand. (Zie MEES.) Waar kan de mop niet al inkomen, zei Joris Janse, en hij vond een mummieuse pruik, die in negen en negentig jaren niet gedragen was. (Zie JAAR.) Was hij maar bij ’t pruikenmaker gebleven: hij kende ’t vesten al zoo goed. Zoo moeten zij varen, die geen pruiken willen dragen. Dit spreekwoord drukt een overdrevene edachte uit bij het niet willen voldoen aan een Kerschenbeke mode, en zie OFFENBARUNG, die met zijn haar aan een boom bleef hangen. PRUIKENMAKER. Hij heeft het zo druk als een pruikenmaker, die een klant heeft. (Zie KLANT.) Hij loopt op een bakkersdrafje. (Zie DRAF.) RUIM. Dat is er een zonder steen, zei de bagijn (of: de duivel), en zij (hij) slikte een slak door voor een pruim. (Zie BAGIJN.) Dat zijn onrijpe pruimen, zei Joris. (Zie JORIS.) De rijpste pruimen zullen al geschud worden. Het is een vleugje (goed: een zuur) pruik. Het maakt een goede lucht; zei Fop, en hij at spek met pruiken. (ie FOP.) Hij is niet gek: hij heeft liever een eier dan een pruik. (Zie EI.) Hij zit (of: Het loopt) in de pruiken. Joris, en bij het eten olij- Winschooten bl. 306. 11 v. Eijk III. bl. 81. 19 Landbouwer bl. 71. 10 Bervilius bl. 35. Bartolus pr. VI. 3, sce. 7. 81. PRUIK. Die in de pruiken zit, weet zich uit zijn verlegenheid niet te redden; want als een zaak in de pruiken loopt, dan is ze zeer verward. Als HOEUFFT, in zijn Proeve van Breda'sch Taaleigen, op bl. 468, het spreekwoord bijbrengt: Hij zit tevens in de pluimen, verklaart hij, dat sommigen verkeerdelijk pruiken zeggen,” zonder echter de redenen daarvoor op te geven. Misschien denkt hij, dat de tabaksbladeren er even in elkander gewaaien uitzien als de pluimen der vogels.) Hoe smaakt je dat peertje (of: die pruik)? (Zie PEER.) Een iemand pruiken geven. [Dat is: hem vleien.] Pruiken Doe ruimen. Verschil uw muts niet onder een’ pruikenboom. (Zie BOOM.) Zeg eens pruik, en houd den mond dicht.(Zie MOND.) Zij zet haar mondje, alsof zij pruik moest zeggen. (Zie MOND.) Zij zou nog geen pruik zeggen, al had ze een hele beoker vol, (Zie BEOK.) Pruis, Zo schieten de Pruissen niet. "Dat zal ze zeggen: die zaak zal niet gaan, gelijk gij ze uit voorstelt; maar zeer onaangename gevolgen hebben.) PRUISSEN. Het is er Pruissisch. Dat zal ze zeggen: men maakt er ruzie. De beide laatste spreekwoorden zien op de hardnekkigheid, waarmee de Pruissen den oorlog voeren. Dat is niet helder. PRUTSELING. Het een met het ander, al de prutteling. PSALM Al kon de wolf tot de priester, en zet men hem voor het boek, om psalmen te lezen, toch houdt zijn een oog naar het bosch gekeerd. (Zie BOEK.) Hij liegt, alsof hij Luthersche psalmen zong. (Zie LUTHERSCH.) Men zingt er psalmen. Dit zegende zeelieden, wanneer het schepssdek met steen en zand wordt schoongemaakt. Toen David oud werd, maakte hij psalmen. (Zie DAVID.) PUPIL. Een mensch hangt aan ’t leven, gelijk een pudding aan de schotel. (Zie LEVEN.) PUR. Hij heeft er geen puf op. PULSE. Hij gooit het maar over de puif. [Puif is in Zebuensch Vlaamse Viaanderen de lage schutting tussen de schuinkelder en de winkel (de bergplaats van de tas of stapel). Wijmen daarover gaat verloren; dit spreekwoord is verkwister toepasbaar.] Het is een staaltje (ook wel: een puikje, stukje, of: juweeltje). (Zie JUIBBEL.) Het is puik van slechtigheid. Het puikje is er geweest. PUIMSTEEN. Het is zoo droog als een puimsteen. Hij er water uit een puimsteen zuigen (of: traan). PUIST. Hij heeft er een puist aan. [Men zegt dit, als men iemands keer van een zaak wil aanduiden.] PUIST. Dat is een schoone steur, zei Aart, en hij een puitaal op. (Zie AART.) Voorzien is de moeder van de porselen; dan breken de potten niet. (Zie KAST.) PULVER. Hij is geen schot pulver waard. PUNJBET. Alles is in de punten, Als men een el in de zak doet, steekt er een punt door. (Zie ELS.) Dat is punt de canaille, zei Flip, en hij had gescheurd dat om. (Zie CANAAILLE.) De fijne Nagel gaan er zo wat af. [Zijn verstand begint hem te begeven.] Die de keuvel belooft, is de punt al kwijt. ER Gij blijft aftijd in de punten van elf-en-dertig. (ELF-EN-DERTIG.) Het is thee met witte Pas Het puntje van een vlugge pen Is ’t felste wat ik ken. (Zie PN.) Het punt van eer eischt de punt van den (Zie DEGEN. Let op de punten, zei de pap, en haal elk een opzetje mee te geven. (Zie BOER.) Nu geeft het punt (of: Dat is de punt van de zaak Zij zijn de apanelen waarop alles draait, (Zie APALEN.) Zij zullen malkander uitdagen op de punt van natte dweil. (Zie DWEIL.) De woorden van een’ man zijn alsof een pijl: zij op het doel af, — die van een vrouw alsof een gebroken waaijer: zij hebben geen verenigd punt. (Zie DOEL.) Bartolius tert. ALI. WM. Winschoolen. Tuinman I. bl. 880, 364, 208. n Harrebomee Tijd 52. Sartorius pr. 1. 53, test. V.2 Mispuntje op de I vergeten. (Zie I.) Hoofd is uit het rustpunt. (Zie HOOFD.) Een mispunt. 'Gant van eer eischt de punt van den degen. (DEGEN.) De punten op de I’s. (Zie I.) Het punt van eer? vroeg een Fransch generaal in de bataille van Senef, en hij stierf op een’ keethoop. (Zie BATAILLE.) Mensen zijn maar komma (,), meest vraag- teken (?), zeiden punt (.), hoogst zelden ver- minderings teken (!). (Zie KOMMA.) Purgatie. in, e- de klok een purgatie inheeft. (Zie IK.) Een goede purgatie, zei Fop, en bij het met pruimen, (Zie FOP.) PURPER. is in 't purper gekleed. [Het is een man van groote waardigheid.] 200 mooi als een ge in 't purper.' (Zie AAG.) T UT. | punt ledig is, kent men eerst recht de waarde van het water. Dat kalf verdronken is, wil men den put dempen. (Zie KALF.) GELD. is een vervloeking, daar put noch galg in is getan. (Zie GALG.) Bij Slang in het water (of: inden put). (Zie SLAG.) Dat is geen puthaak; hij kan niet altijd hangen. (Zie HAAK.) De waarheid ligt in den put. On kwaliteit (of: put) voor een ander graaft, valt eindig. (Zie KUIL.) Je moet wachten, tot hij verlost wordt. Kleine put in aarde, een grote ruimte (of: groot) in huis. (Zie AARDE.) Je bij het putje te spelen. (Zie BAL.) Moet vroeg krommen, zal het een goede hoepel (of: puthaak) worden. (Zie HAAK.) Sommige kwade putten, daar men het water in drukt. 1 (Zie de Bijlage.) [Men zegt dit van onbevattelijke mensen en onwillige vrijers.] Het is een zinkputje: daar stort alles in. Er is in alle putten visch. Getrouwd over den puthaak. (Zie HAAK.) Zet een grote put, om een kleine te vinden. 2 Joert put noch galg. (Zie GALG.) Wordt zoo sterk als putwater. Poude mij de maan willen wijzen in den put. Met manen in den put roert, hoeft hij stinkt. En nood grijpt men zoowel naar een' stront als naar een putshaak, zei Dries, en hij lag in het water. (Zie DRIES.) 'Maar mag den put zoo diep niet delven, dat er de water zelf blijven moet. Serlees bij. 00. Campen bl. 77. Gheurtz Zegerus bl. 60, Gruterus 11. bij 148, 3 Bogaert bl. 110. 1. Cats uit. 3. de Brune bl. 113. Mergk 3 Everts bij. 333. 2. Winschooten bl.198, van Alkemade 4 Gheurtz bl. 19. bl. 137. Tulnman 1, bl. 230. Meljer bl. 35. QUITANTIE. Putten en palen. (Zie PAAL.) PUTGER. Dat wisten de slechtste putgers wel te zeggen. Een putger zou zich dan wel voor stuurman durven verhuren. Hij heeft voor putger gevaren. Bij werken vindt men den putger niet opgenomen, en WINSCHOOTEN kent hem niet, maar zegt, dat HUGO VAN LINSCHOOTEN "hem niet rekkend onder de bootsgesellen, no onder de jongens," terwijl hij daarop laat volgen: "de lezer mag met mij gissen, wat er daar door verstaan: misschien een kuiper." MEERMAN zegt, in zijn Comoedia Verus, of Bootsmans-praatje en de Malle-waegen, op het woord: "mijn door dezen naam betekent wordt de zeelui door mij, hoe naief ik er naef gestikt heb, onbekent: elk sla er naef, doch 't waarschijnlijkste is, dat er de man door verstaan wordt, die voor op den boodt of soep op den hak past, om daar mee af te keeren of aan te halen." Mijn dunkt, het kan niet twijfelachtig zijn, en strookt zeer goed met de echterwoorden van dit onderwerp, dat men aan den man, die de puts, den wateremmer, handelt, te denken heeft, en dat alzoo de putger niemand anders is dan de waterdrager. Al hadt gij eene puts vol. 5 Jongen, geef de puts. (Zie JoNdEN.) PUTTER. Het is een mannetjes putter. (Zie MAN.) Hij is een oude putter. 6 [De dronkaard wordt hier Bi den putier vergeleken, omdat deze vogel gedurig met den bek in ’t nat is.] Daar moeten ook waterputters en houthakkers zijn. (Zie HAKKER.) PvuTrinc. Hij raakte achter de puttings over boord. (Zie BOORD.) QUADRATUUR. Het is als de quadratuur van den cirkel. (Zie cIR- KEL.) QUAESTIE. Dat is de zaak in quaestie. Drink de quaestie af. 7 Onze quaestie is niet om een’ appel of een ei. (Zie APPEL.) Voor zware moeite mag men groote belooning ei- schen, zei de advocaat, en hij nam dubbel geld, omdat hij zekere fideicommissaire quaestie, daar hij zijn hoofd al drie etmaal me& gebroken had, niet verstond. (Zie ADVOOAAT.) QuinT. Het zijn al geene quinten, die opeene viool gespan- nen sitaan, zei Lubbert, en hij hoorde den bas bespelen. (Zie BASs.) QUITANTIE. Het is kwaad,, den duivel een handschrift tegeven, 5 Winschooten bl. 196. ® 6 v. Eljk II. b1. 76. 7 v. Moerbeek bl. 311. QUITANTIE. want men moet de quitantie in de helhalen. (Zie DUIVEL.) Hij is er wel aan, die met zijne quitangie in den zem slapen gaat. (Zie BORZEM.) QUITTE. Quitte ligt op een’ hoogen berg. (Zie BERG.) Qui vIivE. Men moet daar altijd op zijn qui vive zijn. [Qui vive deteekent: wie daar? Het is de gewone kreet der Fransche schildwachten , in- dien zij onraad bemerken. Wanneer men dus bij semand altijd op zijne hoede moet wezen, er gevaar loopt, om allerlei aanmerkingen te moeten hooren, dan geldt het spreekwoord: men moet daar altijd op zijn qui vive zijn.). R. Als de R in de maand is, mag men een spelletje maken. (Zie MAAND.) Als gij geen R vindt in de maand, dan dient u een vrouw maar een glas. (Zie GLAS.) Eet geen schaal, voor de R uit de maand is. (Zie MAAND.) Ra. Hij laat hem goed van de ra loopen. Hij moet ra's vangen. 1 Zij liggen zoo wel slaags, alsof de groote ra uit denketting Bald ware. (Zie KETTING.) Zijne ra is Jam geschoten. RAAD. Aan raad ontbreekt het niemand. 2 Achterna raad is aars-gekraauw. (Zie AARS.) Allemaal raad is goede deeling. (Zie DEELING.) Als de raad kwaad, vuil en schandelijk is, dan wordt zijn verandering noodzakelijk. 3 Als een ding gedaan is, de raad is geschoren. (Zie DOEN.) Al wat ter wereld omgaat, is in Gods raad vastgesteld. (Zie GOD.) Beraden en raad volgen is wijselijk gedaan; Maar de zotten willen ’t zoo niet verstaan. 4 Beter een goede raad dan veel zakken raad. 5 Daarentegen dag en nacht. (Zie DAG.) Daar weten wij timmerlui raad voor, zei de jongen, en hij was acht dagen op timmeren. (Zie DAG.) De goede raad is de leidsman. (Zie LEIDSMAN.) De nacht heeft raad in. (Zie NACHT.) De onwijze geeft altemal wijzen raad. (Zie ONWIJZE.) De raad is goed, was het tijdig. De raad Rehabeams wordt meermaals bijgebracht. [Dat wil zeggen: de raad van jonge en onkundige menschen wordt meer gevolgd dan die van oude en ervaren mannen. Men vindt den grondslag van dit spreekwoord in 1 Kon. 2 : 6-11.) De raad vergadert te laat, Als men ten strijde gaat. 6 (Zie de Bijlage.) 3 Adag. quadam bi. 5. Adag. Thesaurus bi. 8. 4 Adag. quadam bl. 8. 5 Gheurts bl. 60. Sartorius pr. V.78. 6 Gruterus II. bl. 169. de Brune bl. 331. Meijer bl. 84. 7 Campen bl. 96. 8 Campen bl. 81. de Brune bl. 360. Meijer bl. 3. Schrant bl. 276. 9 Sal. Prov. bl. 56. 10 Gruterus III. bl. 108. 11 v.d. Venne bl. 0. 12 Gruterus III. bl. 146. Meijer bl. 98. 13 Zoet bl. 16. v. Alkemade bi. 13. 14 Winschooten bl. 19. v. Alkemade bi. 124. Tulln- man I. bl. 235, 330, II. bl.167. Beddingius bl. 383. v. Zutphen I. bl.83. Everts bl. 238, v. Waes- 206 Der ouden raad, Der jongen raad, Der moed Is altijd goed. (Zie DAAD.) Der vrienden raad is goed. 7 De vrouwen drijven al haren wandel met de des spiegels (of: Eene vrouw kan niet mal zichzelf zien, als zij voorbij den spiegel 8 (Zie de Bijlage.) De wijze vraagt den zot om raad. 9 De winnende hand wordt altijd read. (Zien Die het hoofd met één hand kraauwt, wee half raad om baat. (Zie BAAT.) Die kwalijk wil, daar is raad toe noodig. 10 Die naar raad wil boeren, zal vele zaken wein redden. 11 Die van den raad zijn, maar niet van de gun GUNST. De voor zijn kwalen raad wil krijgen, Mijn haar gronden niet verzwijgen. (Zie GRON) Doe alles aan raad niet. (Zie MAN.) Doe raad voor 't kwaad, eer 't verder gaat. (Zie KWAAD.) Drie papegaaien van boze raad, Drie schouten eenzaam, Drie boeren, gierig en rijk, Zijn duivels van 't aardrijk. (Zie AARDE.) Een arm man wordt niet ontvangen in de stad. (Zie MAN.) Een slechte raad; Maar een vogel in de deals. (Zie DAAD.) Een raad is 's kranken toeverlaat. (Zie KRIJG.) Eens gedronken, en daarna raad. (Zie BY.) Eigenbaat Jongen raad, Heimelijke hartstocht ter wereld de meeste schaad. (Zie BIGEEN) Elk moet met zijn beurt te raad gaan. (Zie U.) Familie-raad kost geld. (Zie FAMILIE.) Geef geen raad aan deouden, en zoek geen raad in zwarte pelzen. (Zie OUD.) Geen wond zoo kwaad, Over is nog reed. (Zie GOED.) Goede raad is duur. (Zie GOED.) Goede raad is goud waard. (Zie GOUD.) Goede raad komt in den slaap. (Zie VOORZIEND.) [Het zijn de voorzichtigen van de wereld, die hier getekend zijn, die er zich met Frederik Hendrik 's nachts op beslapen, alvorens te handelen. Goede raad komt morgen. (Zie MORGEN.) Goede raad na de daad komt te laat. (Zie GOED.) Goede raad wordt bovenal geprezen. (Zie LOF.) Haastige raad was nooit goed. (Zie WIE.) Het gast zelden wel, wat zonder raad werd gevangen. (Zie DUM.) Het is dwaasheid, eenen zot te kastijden, die raad, die men hem geeft, niet gelooft. (Zie DWAAS.) Het is een hoop kakelars, die veel zakken te sluiten heeft. (Zie HOOP.) Het is goed, een' goeden raad te vinden; het komt op het uitvoeren aan. (Zie GOED.) Het schaap gaat bij den wolf te raad. (Zie WIE.) Het zuivel te raad houden. (Zie WIE.) 18 Tulinman bl. 76. 19 Idinau bl. 3141. x Sartorius pr. V. 35. AD. 207 Men zegt dit, wanneer iemand zich over de minste kleinigheid ongerust maakt. Bij den duivel om raad. (Zie DUIVEL.) Raad, doch ten zijnen voordeel. Met de lakken in den raad gezeten. (LAKKEN.) Vooral raad. Geheel vond zich in den geheimen raad. (Zie GEHEIMEN.) Akte er zulk eenen grooten dokter van, alsof hij alle dingen raad moest weten. (Zie DING.) Wet al te veel raad. (Zie DING.) Wil een ander helpen, en weet voor zichzelf ten einde raad. (Zie TEN.) Hem tot raad houden, en zal hem lang gehaakt. (Zie HAKEN.) Een voorspoed behoeft men den meesten. Oorlog moet men slaan; In den raad zal men dat in. (Zie OORLOG.) Goed of is het kwaad, Den hoofden dunkt 't geen raad. (Zie HOOFD.) Goed of is het kwaad: God de Heer die vindt raad. (Zie GOD.) Een goede raad bederft in den zak van den geheugen man. (Zie MAN.) Men kan al lachend geen huis-raad houden. (Zie LACHEN.) Jongen ten oorlog, met oude ten raad. (Zie OORLOG.) Veelen ten strijd, met weinigen ten raad. (Zie WEINIG.) Het bevalt nooit man. (ZIE MAN.) Meer raad voor hetzelfde geld. (Zie GELD.) Goede daad Van snellen raad. (Zie DAAD.) Het begeert hij wijzen raad, Die op zijn malle en staat. (Zie KLUIM.) De zaak moet men met zijn hoofdpeeste gaan. (Zie HOOFD.) Op, laat de kerkeraad het niet hooren (of: dat kerkeraad er niet achter komt). (Zie KERK.) Weten is gemakkelijker dan uitvoeren. Naar 't baat. (Zie BAAT.) Na daad: De kaars onder de korenmaat. (Zie DAAD.) Voor daad, zei de rademaker, en hij kapte Bon geluk in zijn vinger. (Zie DAAD.) Raad, zeiden baat. (Zie BAAT.) Raad had veel rouw. (Zie de Bijlage.) Wergeefs vraagt hij raad, wanneer hij die toch gelooft. (Zie RAAD.) Heer hoort raad. (Zie RER.) Raad, Maar weinig baat. (Zie BAAT.) RAAF, Verschilde geen goede raad, Al schijnt ze kwaad. (Zie KWADRAT.) Verzwegen kwaad Blijft zonder raad (of: Verholen kwaad En vindt geen raad). (Zie KWAAD.) Volg den raad eerst zelf op, die gij zoveel aan- rijst. Voor de ziekte is soms baat (of: Voor alle ding is nog eens baat), Maar voor den dood is geen raad. (Zie BAAT.) Vrienden-raad is goedkoop. Wacht u voor de daad; Voor de leugen is raad. (Zie DAAD.) Wanneer men in staat, Dan geeft men ligtlijk goeden raad. (Zie STAAT.) Wat is ten hove 't grootste kwaad? De pluimstrijkende vos met zijnen raad. (Zie HOF.) Wee hem! die raad behoeft. (Zie RAAD.) Wie op zijn ouders raad niet past, Die stelt zijn gangen naar den bast. (Zie BAST.) Zonder raad Gij kwalijk gaat. (Zie RAADHUIS.) Hij is zoo wijs als het raadhuis te Bremen (of: het oude raadhuis), dat van wijsheid omver viel (of: boog, drie dagen eer 't viel). (Zie BREMEN.) Ongeroepen is 't confus, dat men in 't raadhuis gaat. (Zie RAADHUIS.) Dat is: bemoedig u niet met zaken, die u niet aangaan. Die zich met eens anders zaken inlat, stelt zich minstens bloot, om met een: uw raad wordt niet gevraagd! te worden afge- scheept. Dat is de oplossing van het raadsel. (Zie OPLoS-SING.) Dat is mij een raadsel. (RAADSMAN.) De meest voortreflijke raadslieden wandelen op de markt. (Zie MARKT.) Die aan de weg timmerd, heeft veel raadslieden (of: meesters). (Zie MEESTER.) Het is een raadsheren met een P. (Zie P.) Het is een theologus (advocaat, raadsman, of: getuige) als Judas een apostel. (Zie APOSTEL.) Kwade raad schaadt allerlei den raadsman. (Zie RAAD.) Raders zijn geen gelders. (Zie GELD.) Veel raders, weinig gelders. (Zie GELD.) RaAF. Als de raven krassen, zal het niets. [Door het krassen der raven wordt hier de - verleidelijke taal der jongelingschap verstaan, en door het regenen de onaangename gevolgen die de verleiding voor argeloze meisjes heeft. Als men zijn brood heeft, moet men niet denken: de raven schelen mij de boter wel. (Zie BOTER.) Dat u de raven beschymt. (Zie RAAV.) Dat u de raven schendt (pikkt, of: vreet). (Zie RAAV.) De een kraai (of: raaf) pikt de andere geen oogen uit. (Zie KRAAI.) De jonge raven zijn als de oude gebekt. (Zie BEK.) De raaf heeft de ere van de zang boven de nachtegaal. (Zie BER.) De raven zullen hem geen brood brengen. (Zie BROOD.) Eene raaf broeit geen kanarievogel (of: geen sijsje). (Zie KANARIE.) Eene raaf moet nuttigen zonder krassen. (Het is een hongerige raaf.) Het is een nachtraaf. (Zie NACHT.) Het is een witte raaf. (Zie AAS.) Hij is van de raven gezalfd. (Zie AAS.) Hij ligt als een raaf. (Zie AAS.) Hij steelt als de raven. (Zie ROOF.) Hij zou geen raaf merken in een emmer melk. (Zie EMMER.) Laat de doden rusten, zei de arend tot de raaf, en hij verslond een levende duif. (Zie AREND.) Men zou eer een raaf wit wassen, eer men het krassen belette. (Men doelt hier niet op het krassen der raaf, maar op het krassend geluid eener kikkerachtige vrouw: haar ziet men op een vrouw, niet op de raaf.) Raven (of: Wat der raven toebehoort,) verdrinkt niet. (Zie KOST.) Witte raven vindt men zelden, al zelden vindt men trouw. (Zie PLUIM.) Ziedaar de raaf, die zich met ander vogelen verfraait. (Zie PLUIM.) Zij slachten de raven, die hun inkomen hypotheekeren op het goed van een ander. (Zie GOED.) Zoo zwart als een raaf (of: tor). (Zie TOR.) RAAGBOL. Als de raagbol rust, werkt de spin. (Zie SPIN.) Hij ziet er uit als een raagbol. RAM. Door de kajuitsramen aan boord komen. (Zie BOORD.) RAAMPOORT. Hij is op de Raampoort gelijk. De Raamport te Haarlem heeft geen uurwerk; daarom zegt men in die stad van iemand die naar een slecht gaand horologie zich richt heeft: Hij is op de Raamport gelijk. Dit spreekwoord is waarschijnlijk ontstaan van het woord ramen, dat betekent: zonder u, een afstand bepalen, al is het ook, dat de Raamport haar naam heeft van de lakenramen; daarom aan die afleiding bij 't ontstaan van het spreekwoord wel niet zal gedacht zijn. Raar. Beter altijd rapen aan eigen tafel dan elders vlees of vis. (Zie DISH.) Beter 't huis rapen te eten dan elders gebraad. (Zie GEBRAAD.) De rapen zullen je verteren. (Cats bl. 504.) Zei Prov. bl. 177. Doende. (Zie DOE.) Doe maar even 't raapje klaar. Doe maar even 't raapje voor me op. Doe maar even 't raapje. (Zie DOE.) Hij is zoo sterk als een raap. (Campen bl. 74.) Ik eet liever een paar rapen dan een hele aardappel. (Zie AARDAPPEL.) Het gaat met de rapen in den pot. (Zie POT.) Het was 't raapje van gisteren. Ik hou 't voor 't raapje. Ik hou van rapen. Ik rammel van de honger als een raap. Joris Stompvoot rijdend op den staart van een laverend vorsch zei: De wereld is om rapen uit. (Zie JORIS STOMPVOET.) Kom, rapen. Lijkt u niet dat de rapen klaar zijn? (Zie KLAAR.) Maar dat eet ik nooit, geen rapen. Mijn broer eet meer rapen dan ik. Om de wereld om rapen uit te vragen is kindermishandeling. (Zie KINDER Mishandeling.) Ook een raapje? Raar, raar, raar. (Zie RAAR.) Voorjaar, lente, juni, daar komen de rapen. Waarom eet u geen rapen? Waarom heeft u geen rapen voor me opgedoken? Want dat eet ik liever dan een aardappel. (Zie AARDAPPEL.) Wat eten de herders als ze 't vee melk komen geven? Ze geven 't vee een paar haverbroodjes en een paar rapen. Het is met appels goed reizen, zei Flip, zijn vroeg voor de poort. (Zie FLIP.) Hij schijnt de wereld wijs te willen maken, men meloenen uit appelaard telen kan. (Zie LOL.) Iemand wakker in de appels zitten. (Zie APP.) Met den duivel om appelaard gaan. (Zie Du.) Appels doen het gat gapen. (Ze GAT.) Appels is een edel kruid: Al de wereld is om uit. (Zie KRUID.) Zend den gek om appelaard. (Zie GEK.) RaAR Ei zie, dat is wat raars, zei Jeroen, en hij peukte de kat de veren uit den aars. (Zie AARS.) Hoe raarder, hoe mooijer. (Zie MOOI.) Nu zult ge wat raars zien, zei dronken Baer, hij liep met de billen bloot. (Zie BAER. RABAT.) Het rabat is een weinig veranderd. Ik zal ’t rabat gaan verstellen. (Men zegt dit, wanneer de zaken in gebracht worden.) Is het rabat al gerabatteerd? (RABELAIS.) Last vallen de gordijn, de klucht is uit, zei Rabelais, en hij ging naar de andere wereld. (GORDIJN.) RABOUT. Een gezonde rabout is een groot heer. (Zie RABOUT.) Rachel. Wij denken soms voor Rachel te dienen, worden met de ae voor bedrogen. (Zie AD.) Als de wagen valt, zoo heeft hij vijf raden. Daar staat galg en rad op. (Zie GALG.) Dat is het rad van avontuur. (Zie AVONTUUR) De kwaaddoeners moeten gestraft worden, ziet en zij zag haar man op het rad zitten. (Zie GALG) Die een gouden wagen volgt (of: naar een gouden wagen staat), krijgt er wel een as (een nagel) van. (Zie As.) Een jonge vrouw en molenrad, Daaraan ont gemeenlijk wat. (Zie MOLEN.) Het fortuinrad is haast omgekeerd. (Zie VORT!) Het hangt aan als slijk aan het rad. (Zie GALG.) Het past hem (of: Hij voegt daar) als het rad aan de waarheid. (Zie GALG.) Het rad kan niet loopen, als ’t niet gesmeerd is. Het rad moet hem eenmaal of twee over het loopen, dat het hem veel doet, zelf hij dat denkt. (Zie BEENEN.) De laatste rad maakt het meeste geraas. (Zie RAAB.) Macht de lust liever dan het rad. (Zie LUST.) Hij zet het rad. (Zie GALG.) Hier het laatste rad van fortuin vernagelen. (Zie VOR!) Nog een oud rad beschervd. (Zie OUD.) Meeste zaken Heeft men enkel slechts, die dan aanraken. RADEMAKER. voor daad, zei de rademaker, en hij kapte het vogeltje in zijn vinger. (Zie DAAD.) Radijs, Een radijs laat de radijsen: hoe langer die onder de grond blijven, des te groter zij worden. (Zie AARDE.) AG. was een spinrag (van: mos) aan een' draai- nee gegaan (of: boren) door het vliegen (of: boren) door het spin- Sint Jan, kleine in verward blijven (of: blij- gen). Lieden uit de hoogere standen worden hier grote vliegen, die de mindere standen voor kleine vliegen aangeduid. Men heeft er talle betekenis als in het spreekwoord: Kleine en hangt men op, en grote laat men los. En als het spint wel uit houden, hoorde was ook met spinrag. (Zie KERK.) AARTS was bang de lappen aan de rakken. (Zie de ziel over het rak gehangen, dan naar deugd niets. (Zie DEUGD.) En het rak aangekregen. [Door is zwaar vermoeid.] Hij houdt hij het met hem gaande. (Zie een zakje in de wind. 3 AKETTE Een kameel vindt men in alle landen. (Zie Ram. Een gevoedde (of: weelderige) kameel, zie- de beren, ik kon niet.) Gemat, riep Keesmaat, en hij zag een' kameel met voedster. (Zie GEMAK.) Goed en een onde kameel Geeft binnen 't jaar m. (Zie JAAR.) Dat wel, dateren kameel Omtrent een ruige MS. Metjer bl. 44 LM77, 11. D. 100. Gales bl. 36. 8. Winschoten bl. 301. Tuinen I. bl. 39. Gele bl. 35. 'Kscury bl. 2. I. 18. Zespl. bl. 74-75. v. Lennep bl. 6 Tuinen I. bl. 39. 7 v. Alkemade bl. 161. 8. Meljer bl. 97. Leiter I 200 5. Campen bl. 15. Gheurtz bl. 3. Bartorius pr. V. 88, sec. X. 18. Meljer bl. 8. Willems Zeinsert 01.397. v. Eljk 11. bl. 77. RAPPORT. [Dat wil zeggen: hij is aan iemand verbonden, en kan niet weer van hem af. Die aan een' kameel gekoppeld is, moet diens bokkensprongen noodgedwongen voor zichzelf maken.) Sint Jakob bij een' kameel, Sint Peter een lam. (Zie LAM.) RAMMELAAR. Rammelaars zijn geenebedriegers. (Zie BEDRIEGER.) RammenAS. Schenk Piet, zie Jan, mijn hart brandt af van de rampen. (Zie HART.) Ramp. Alle ongelukken zijn rampen. (Zie ONGELUK.) Al zou het een ramp hebben. (Daar geschiedt veel ramp, maar de dwazen krijgen het meest. (Zie DWAAS.) Die de laatste is, moet ramp hebben. (Zie LAAT.) Geluk van vrouwen is ramp inde beurs. (Zie BEURS.) Gemeene ramp rust wel. Haastigheid brengt ramp mee. (Zie HAASTIGHEID.) Het is een ramp als wilens. (Waar natuur heeft ramp, zet vernuft een’ klamp. (Zie KLAMP.) Het is met bem toonranden en te panden gemaakt. (Zie PAND.) Hij heeft maar wat om de randjes geloopen. Hij laat het zeildoek op de rand loopen. (Zie ZEILD.) Hij mag niets dan kiekentjes en randjes van pannekoken. (Zie KOEK.) Hij staat op de rand van het graf. (Zie GRAF.) Kieken, Wielen, Rand om ’t land. (Zie KIEK.) Spaar boven aan de rand, Eer dat het wordt een kant. (Zie KANT.) Rana. Elk in zijn rang. Hij heeft booze (of: snoode) ranken onder de staart. Waar is dat voor ranken? Honger ziet (of: leert) ranken. (Zie HONGER.) Ransel, Hij maakt een’ soldaten-ransel (of: een vuilnisvat) van zijn maag. (Zie MAAG.) Hij moet wat op zijn’ ransel hebben. Je mag je ransel wel gepakt houden. Ik zal het wel uit mijn’ ransel laten. Rar. Dat is rap en roet. [Men zegt dit van slecht volk.] Vroeg rap, vroeg lam. (Zie LAMME.) Een kladschilder kan onmogelijk de waarde van een meesterstuk van Rafaël bevatten. (Zie MEESTER.) Hij is van Rapa'mu' volk. 9 Tuinman, bl. 44. vr, Zutphen, bl. 88. 27 RAPIAMUS. Rapiamus' werk: ruiten en daken. 1 Zeven als Jan Rap en zijn maat en dat is rap en roest, zijn de beide spreekwoorden van deze rubriek van rap, in de betekenis van schurft, afgeleid. Men heeft dus aan rapalje te denken. RAPPIER. Als de aap een houten rapiertje op zijde heeft, meent hij don Diego van Salamanca te zijn. (Zie AAP.) RAPPELTASCH, Het is een rappeltasch (of: ruifeltasch). 2 Tuinman heeft ruifeltas, en de schrijver over enkele Groninger Spreekwoorden, in de Huisvriend, zegt, dat men te Groningen daarvoor rappeltasch gebruikt. Tuinman denkt aan 'een openhertig en naar een vrouwelijke mens', naar 'ruifel, en roffel, de grove schaaf der timmerlieden, waar mee zij er ruw overloopten,' en 'tas, de naam van vlakte vrouwen.' Op TUINMAN wijzend, zegt de Groninger: "'Eene reppeltasch, dat is een tas, die de vrouwen op zijd dragen, gaat op een dag nog al vank open en toe, en door het veelvuldig gebruik rapport het slot, omdat het niet meer veerkrachtig is, en het knipje niet goed meer sluit. Bij overdragt wordt dit nu toepasselijk op een snapachtige vrouw, wier mond bestendig open- en toegaat." RAPPORT. Zij hebben veel rapport op elkander. (Hunne gelukkig is groot.) Een goede hond doet zijn ras eer aan. (Zie EER.) Het is van hetzelfde ras. 8 Hij is van een goed ras. Rason. Daar gaat een tij als een rask. (Zie GETIJ.) Rispauis. Hij is zoo vriendelijk als de deur van het rasp huis. (Zie DEUR.) Rur. Beter het hoofd van een rat, dan de staart van een leeuw. (Zie HOOFD.) Daar zijn de ratten in de winkel geraakt. [.De klandisie is weg.) Dat was eene oude rat in de val. 4 De rat wil aan het spek niet. 5 De vent wil capituleren, zei de boer, en hij zag eene rat, die solliciteerde, om uit de val te ko- men, (Zie BOER. De vredelievendheid is uit de wereld, zei Filippijn, en hij zag eene kat met eene rat vechten. (Zie FILIPPIJN.) Die jaagt met katten, Vangt slechts muizen en ratten. (Zie KAT.) Die rat is ook niet voor &ene val te vangen. Eene oude rat Vindt ligt een gat. (Zie @ATEN.) Eene oude rat wil niet in de val. 6 Eene rat, die zemelen eet, deugt bij het meel niet. (Zie MEEL.) Een rattentand geeft geen ivoor. (Zie IVOoR.) Groote ratten bijten door de val. 7 1 Sartorius tert. VIII. 70. Winschooten bl. 214, $% Tulinman I. bl. 219. Zutseriend 11. bl. 188. 3 Toinman 1I. bl. 76, 4 Witsen 436. Winschooten bl. 338. Tyinman I. bi. 945, II. dl. 11. Fedr. 28. Galesbl.36. v.d. Hulst bl. 11. v. Rjk IL. bl. 77. 5 Tuinman II. bl. 118, 210 634 Fer. Gruterus I. bl. 97. Oats bl. 813. de Bruue bl, 295, 496. Seil. Pros. bl. 20. Wassen- bergh bl. 86. Hoeufiß bl. 20. 7 Cats bl. 486. de Brune bi. 405. Bogaert bl. 90. 8 Tuinman I. bl. 3, 188, nad. bl. 25. v. Moerbeck DI. 3%. v. Fijk II. bl. 77. Sancho- Panga bl. 56. 9 Oampen bl. 93. v. Bijk 11. bl. 77, nal. bl. 42. REBERZ Het is eene kale rat (of: Hij is zoo kaal alag rat). Het is een oolijk ratje (of: Hij is 200 slim rat). 9 Het 2 slim, oude ratten te vangen. Het raatje heeft den reuk van het vlees weg, Het zijn broodratjes. (Zie BROOD.) Hij heeft de ratten in de doos. (Zie DOOS.) Hij helpt de ratten aan het spek. Hij is een rat, die zich op een wiel loopt tegen het dak op. (Zie DAK.) Hij is zeker van de ratten gemaakt, want familie loopt tegen het dak op. Hij is zoo beroemd van geld als een kerkhof. (Zie GELD.) Hij is zoo blij als een rat in het stro. Hij is zoo gauw, dat men doodere ratten zou vangen. (Zie GAAUW.) Hij is zoo slim als rattenkruid. (Zie KRUID.) Hij laat geen rattennest in de wrangen onbeantwoord. (Zie NEST.) Hij ziet als een rat door de traliën. Hij ziet als een rat uit zijn oogen. (Zie OOG.) Hij ziet er een rat in. Hij zit als een rat in de val. Je bent een slimme rat, als je maar een sis is. Is de kat van handschoenen voorzien, zullen geen muizen of ratten blijven. (Zie HANDSCHOEN.) Kwade katten, kwade ratten. (Zie KAT.) Men heeft daar ratten op het dak. (Zie DAK.) Men kan de papegaai niet schieten met een geweer. (Zie PAPEGAAI.) Men moet geen ratten bij het spek verwerken. Men moet niet eerst wijn drinken, dan wanneer ratten op zolder lopen. Men weet wel, in welk gezelschap men is, ten en muizen Koeterwaalsch spreken. ZELSCHAP. Ratten en muizen doen verhuizen. Spaande katten vangen geen ratten. Veel weet de rat, maar veel meer de kat. Waar heeft die rat het toch gehaald? Wat ziet die rat fel uit hare ogen, zei Gijz, en hij zag een’ molf kruipen. Wie denkt aan boord om te eten, de ratten hebben wel de kost. Wonderlijke Du Ter, zei Trui, en zij zag een rattennest in haren klomp. Zit de rat in de klem, dan leert zij hare grofheid gebruiken. RATEL. Hij loopt met het rateltje. RAZEND. Hij zit in de rate, [Hi is in ’t naaumw.) RAVELBEK. Het is een ravelbek: zijn mond staat open. REBEKKA. Het is een Rebekka. BKKA. Rebekka, Zusaks hulsrout, maar goed gesproken, daar zij haren zoon in hoon wist over te halen, dat hem wel ’s vaders ogen moest bezorgen, maar dat hem even 200 een’ vloek kon doen behalen. Daarom past men al gier toe op elke vrouw, die haar zoon tot haar wil heeft. En daar men de vrouwen over het algemeen nageeft, is de woordspeling hier het spreken. RECEPT. Recept komt niet wel A propos, zei de apate, en hij kreeg een drachme rottingolie. (DRACHMA.) Dit is alle ziekten met hetzelfde recept. Recris. “28, - -a, Dat zingen wij vóór, en zingen met de.” Dat wil zeggen: het gaat altijd op dezelfde manier, zoals het spreekwoord dat luidt: er is altijd het oude deuntje. Soms is de nood op het hoogst, is de redding het meest aanwezig. (Zie: moed.) Reden, eng met overleg (af: redeneren). (Zie: denken.) Geen wijsheid in de min; en gramschap heeft geen reden. (Zie: gramschap.) Reden noch bescheid in. (Zie: bescheid.) Wanneer de reden ontbreekt, is ’s menschen wijsheid niet lig. (Zie: mensch.) Eene blauwe reden. [De reden is ijdel, en 200 min gemeend, als ’t wezenlijk is, wanneer men van een blauwe boodschap echt. Zuur eene bedenking, waar men in de lucht te recht komt, be-antwoordt alzoo geen tegenlegging.] De reden niet zin. Antwoord klinkende (of: gouden) redenen. (Zie: geen redenen, die treffen. Wanbakken (ook wel: slappe) redenen. Redenen van slechte lieden klinken niet overtuigend. (Zie: lieden.) Elk kind weet dat het eerste in de mens is. (Zie: kind.) Aan: van de redenen gemaakt. Denken gemoed is vrome tongen reden goed. Klank verdooft alle redenen. (Zie: klank.) Lezen de redenen, de dwaas gelooft den witten. (Zie: dwaas.) Door geen reden zich laat leiden, Ga bij de denk in de wei. (Zie: denk.) Stilten zich in ’t hart te voren, Dan kan het niet nog reden horen. (Zie: hart.) Dronken woord Brengt geen reden voort. Bongerige (of: ledige) buik heeft geen oren. 18 Adag. quedam bl. 61. 13 Kampen bl. 33. Meijer bl. 12. 14 Bartorius sec. VII. 26. REDENAAR, (of: luistert niet, 00% meldt: Er helpt geen reden voor een’ hongerigen buik). (Zie BOEK.) Eens armen mang reden is er niet gehoord. (Zie MAN. "% Gaat vast, dat hij met reden klaagt, Die nooit iets vangt, hoe lang hij jaagt. Geld-redenen klinken best, (Zie GELD.) Gewillig hooren doet reden vallen. 10 God en de rede komen overeen. (Zie GOD.) Goede redenen zijn beter dan heilzame balsems. (Zie BALSEM.) Hadde recht naar rede gegaan, De Hoek had den Kabeljaauw gevonden. (Zie HOEKSCH.) Het heeft rijm noch zeden. 11 Het is recht noch rede. 12 Het zijn niet dan vlugtige redenen (of: veldwoorden). 13 Het zijn redenen, die niet sluiten. 14 Hij heeft klem van redenen. (Zie KLEM.) Hij is uit zijn rede gevallen. 15 Hij is zoo vol rede als een ei vol zuivel. (Zie Ei.) Hij laat een leugen geen goede redenen achter. (Zie LEUGEN.) Hoe meer geleerd, hoe meerder redenen. 16 Klinkende redenen zijn goed payement. (Zie PAYEMENT.) Korte redenen, daar lange bedenkingen uit voort- spruiten, zijn dienstig voor hen, die den tijd achten, (Zie BEDENKING.) Kwade gezelschappen, wel: redenen) bederven goede zeden (of: doen dolen). (Zie GEZEL- SCHAP.) Kwakjes leeren ook bijwijlen rede vatten. (Zie KWAK.) Men zal geen dronken redenen ophalen. 17 Nood doet veel meer dan goede rede. (Zie NOOD. Op alle reden (ook wel: woord, of: vraag) dient geen antwoord. (Zie ANTWOORD.) Op kwade woorden goede rede. 18 Pennings rede Wordt aangebeden. (Zie PENNING.) En eindigt om haar potje gaar te koken. Reden is goed tot het spel. 19 (Zie de Bijlage.) Voor de rede kent men de zeden. 20 Verlaat om geen rede, wat u noodig is. 21 Volg de rede, al staat ze den een aan en den ander niet. 22 Voor geweld moet rede wijken. (Zie GEWELD.) Zijne rede was vol sprongen. Zijne morgen- en zijn avond-zang: Zij geven niet denzelfden klank (of: Zijne morgensprookjes en avondpraatjes verschillen magtig, ook wel: Zijne morgen- en zijne avondredenen komen niet overeen). (Zie AVOND.) REDENAAR. Het kwijlen past den kinderen of mallen weetmaken beter dan bedaagden redenaars. (Zie KIND.) 16 Gruterus I. bl. 108. 17 Ghbeurtz bl. 49. Bartorius pr. VII. 65. 18 Cats bl. 49. 19 Gruterus III. bl. 167. Meijer bl. 88. 20 Adag. quadam bl. 66, 1 Sel. Prov. bl. 301. 2 Sel. Prov. bl. 32, REE. Rer. Die een haas, een ree of een zwijn vangt, maakt ze zien. (Zie HAAS.) Als de zon over het Zuiden is, is de boei met hem over de ree. (Zie BOEI) Het moet van de ree lopen. (Dat is: de zaak staat slecht. Het spreekwoord is ontleend van een straf op deschepen, om iemand van de ree in zee te smijten.) Hij rijdt met de ree opgetogen. (Hij versiert de nokken van de ree met zulke wimachten.) Hij zal de ree kaaijen. (Hij zet de ree in ’t kruis. (Zie KRUIS.) Kant over de ree. (Zie KANT.) Schipper, pas op! eer de boei over de ree raakt. (Zie BOEI) REEDE. Er is geen rede meer te schieten. Dat niets zeggen: er is met hem niets te varen. In gelijken zin zegt men: Er is geen haven (of: geen land) met te bezeilen. Hij is in behouden staat. Wij zoeken een staat. REEDER. Daar zullen de stuurlui de reeder op het hoofd bedrukken. BEDRIERVER. Het is eigen bedrijf. REEDSEL, Het is eigen reedsel. RERR. Hij bindt een reefje in. Hij doet een reef in het zeil. Hij maakt het reef los. Zeilen met een reefje. REER. Aan een zwak touw (een krank zeel, of: een kwaaie reep) moet men zachtjes trekken. Bijlage. De weekste heeft het kwaaiste van den reep. (Zie KWAAD.) Het moet vroeg krommen, zal het een goede hoepel (reep, af: puthaak) worden. (Zie HAAK.) Hij hangt het aan de grote klok (of: aan den loker reep). (Zie KLOK.) Hij heeft een' reep aan. (Men zegt dit van den dronkaard.) Hij is aan het eind van den reep. (Zie EINDE.) Hij is gaan reepen snijden. (Als hij zich stiekem uit de voeten heeft gemaakt.) Hij zal door het reepje springen. REEUWSCH. Hij is reeuwsch. (Dat niets zeggen: hij is beroofd van geld; hij heeft niet meer.) Winschooten bl. 204. Witsen bl. 806, Witzen bl. 448. Winschooten bl. 96. Scheepsvolprent bl. 138, v. Tall bl. 309. Tuinman II. bl. 175. Winschooten bl. 9, 137, 301, 905. Tuinman I. 81.148, 301. Vers.48. v. Eijk 1. bl.113. v. Waesberg Geld bl. 1@. Modderman bl, 66. v. Leunep bl. 88, 177. Winschooten bl. 3205. v. Eijk I, bl. 113. v. Len- Versimos bl. 79. Sel. Prov. bl. 305. Moer bl. 37. Prov. seriosa bl. 31 (33 Juni). Gruterus I. bl. 93. Cats bl. 458, 538, de Brune bl. 496. Set. Pros. bl. 8. Tuinman II. bl. 39,162, Wijsheid bl. 140. Zeepi. bl. 78-79. Harrebomede Alnd bl. 280. 11 Sancho-Panza bl. 44. 13 Hoffmann bl. XXXIX. 13 Tuinman I. bl. 138, na bl. 19, II. bl. 138. REGE RegeL. Alle dingen moeten regel houden. (Zie pijn.) Als de roest zich eens in een uurwerk zet, dan Betaal regel meer in zijn beweging, Eind in zijn wijzer. (Zie BEWEGING.) Beter regel dan rente. 14 Daar is geen regel zo juist, of hij faalt weleens. De kunst moet regel houden. (Zie Kunst.) Geen regel zonder uitzondering (of: exceptie). EXCEPTIE.) tijd geldt: niemand zoekt zich met zijn eigen bezittingen. Daarom stelt met een ander spreekwoord, om de van het overschrijden van die regel duiden: De zot snijdt zich met zijn eigen En maakt zich dronken van zijn eigen Ontkennen is de eerste regel in de rechten. [een rechtshistorisch-, maar een boeven woord.] Scène laat te bed te gaan, Kan naar gel niet bestaan. (Zie BED.) REGEL VAN DRIEËN, Dat is een regel van drieëen. | Regen. Als de regen komt, is de sneeuw bedorven. Bij kleine regen ligt de grote wind (of: regen stilt grooten wind). 19 Daar is brand in den regenbak. (Zie BAK.) Dauw op regen neemt een bescheiden... eind. De dwazen hebben altijd regen in hunnen almanak. De eerste regen van den oogst verjaagt den zomer. (Zie SE.) De zalige bruid valt de regen in den schoenen. (Zie BRUID.) De wolk, die op de bergen zit, zal eindelijk in regen oplossen. (Zie BERG.) Eene maandagsche maan kan niet zonder regen vergaan. (Zie MAAN.) Een kleine stofregen schaadt hem niet. Een regentje onder de mis is de geheele weg. (Zie MIS.) Er vergaat geen koren van een wel van fijnen regen. (Zie KORREN.) Ga nu vrij heen, de regen is over. Hamerslag, Regen aan den derden dag. (Zie DAG.) Het is eene bui; maar ’t geeft geen regen. (Zie BUI.) Het is een harde wind zonder regen. Het is voor den regen (of: de bui, ook wel: de binnenkant (af: het huis). (Zie BUI.) Een regen, en valt in de sloot. (Zie SLOOT.) Een droppel regenwater in eene zeef. Ik begrijp niet, hoe mijn rok zoo nat is, zei Joost, en hij had drie uren door een regen gegaan. (Zie JOOST.) Regen grint door, en maakt groote plassen. (Zie PLAS.) Wind voor regen, Dan is er niet aan gele gen; Doch komt regen voor wind, Berg dan je ben gezwind. [De duiven, die met de wind invallen, zijn Eenmaal van geen grote kracht ; maar beginnen Met regen, dan worden ze veelvoudig Harden wind achtervolgd.] Bij komen, al was het zodanig als stof- Mocht vallen, dan is een drinkebroers spreekwoord. Die Pal geven er weinig om, al zitten ze bestoven.] Zijn act geen kap om tegen de regen. (Zie KAP.) Moet zich tegen storm en onweer van rok en Miekje voorzien. (Zie KLEED.) Drie dingen zijn men in huis verlegen: Met rook, Kwaad wijf en met regen; Maar het vierde is Het grootste kruis: Veel kinderen en geen brood Huis, (Zie BROOD.) Groote ziekte komt groote regen. (Zie ZON.) Ziekte komt zonneschijn. (Zie de Bijlage.) Zonneschijn komt gaarne regen. Stil en in den wind is het ergste varen, dat Aanvinden, Lourens hangt den regen op de haag. (Zie HAAG.) Geen en klikschulden dringen door. Tijd, regen na wind. De regen in den drop. (Zie DRUPPEL.) Wind en weinig regen. Een motregen en de fijnen. (Zie REGEN.) De zwaluwen laag vliegen, is het een teken Van regen, Dat een onverstandige regen, zei de boer, Valt je maar zo op de huid. (Zie BOER.) Ga een hevige wind liggen zonder regen. (Zie de Bijlage.) West, Regennest. (Zie NEST.) Regering Beter een hond te zijn in vrede, dan een Mens in regeringloosheid. (Zie HOND.) 