title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: Hij spreekt hier van de Heidenen^ waardoor verslaan moet worden, alle andere velken buiten de Joden, welke van dezelve te voren door de wet zijn afgezonderd; — alle die vdken, welke in hnrme voorvaderen God en zijn Woord en dienst verlaten hebbende , ook van God , naar zijn regtvaardig oordeel, verlaten zijn en overgegeven aan de verijdeling hunner gedachten, waardoor hun dwaas an dwaalziek liarte hoe langer zoo meer is verduislerd geworden en genegen tot het plegen der alleronzedelijkste afgoderij , ora het schepsel , ja het maaksel hunner eigene handen , te eeren en te dienen boven den Schepper , die le prijzen is in der eeuwigbeid ; alsmede tot het bedrij- ven dier allersnoodste gruwekn, waarvan zij door het licht der rede welen konden en wislen, dat ze deswege 9« Jaar No. 6 8* Digitized by Google 102 lies doods waardig waren. Als zoodanig beschrijft PAULUS zelf hen, Rom. I : 21—32. Ef. IV : 17— 19, en eiders. Deze Heidenen nu waren voor dat de middelmiiur der afscheiding door christüs verbroken was, over het algemeen uitgesloten van de gemeenschap der heilige din- gen , »zonder christüs, vervreemd van het burgerschap Israels, en vreemdelingen van de verbonden derbel<rften, geene hope hebbende, en zonder 6od in de wereld,'' naar Ef. II : 1^. Van deze verklaart de Apostel: dat zij de regtvaardig- heid niet zockten, doch echter dezelve hebten verkregen, Oni u deze wonderspreuk gereedelijk en wel le doen verstaan , nieen ik vooraf in de eersle plaats te moeten doen opmerken, dat er in het grieksch zeer juist en naauwkeurig, letterlijk staal, niet de Heidenen, maar Heidenen, niet zoekende , of welke niet zochten regtvaar- digheid, enz. om aan te duideu, dat hier niet vermeld of bedoeld worden al de Heidenen, maar dat er toch vooral en bijzonder uit dat zoo even vermelde Heidensch Volk en geslacht slellig waren , die bij God van eeuwig- heid in liefde gekend en in den tijd door Hern geroepen en aangenoraen werden. — Ten andere, dat wij door de geregtigheid , welke die mtverkorene en geroepene Heidenen te voren niet gezocht hadden, dezelfden te ver- staan hebben, welke zij, geroepen zijnde, dadelijk hebben verkregen, namelijk, gelijk paulüs er ler verklaring bij- voegt: de regtvaardigheid , die uit het geloof is. Wij moeten dus hierdoor verstaan de regtvaardigheid van CHRISTUS, welke Hij door zijne volmaakte gehoor- zaamheid en volbragt lijden , als Borg heeft verworven , en van God aan den zondaar wordt toegerekcnd en op hem overgebragt, in dier voege, dat hij gerekend wordt gedaan cn geleden te hebben, hetgeen christüs voor hem gedaan en geleden heeft, uit kracht van welke geregtig- heid van CHRISTUS, hem toegerekend en deelachtig ge- maakt, hij zelf van zondeschuld en straf vrijgesproken , en dus voor eenen regtvaardigen gehouden en behandeld wordt, zoodat hem in christüs een wettig regt op de eeuwige zaligheid wordt toegewezen. De weg nu of het middel. waardoor men die gereg- tigheid deelachtig wordt, is het geloof, daarom noemt Digitized by Google 105 PAULUS, die bij nadere omschrijving, de reglvaardigheid, die uit het geloof is, Het geloof hier bedoeld, is die hebbelijkheid , door den H. Geest in. het harte gewrocht, waardoor nien de ge- taigenis Gods in alles» bijzonder aangaande den weg der zaligheid in en door ghristus, inet een volkomen hart aanneemt, daarop vertrouwt, en zieh daarnaar rigt. Vit dat geloof is die regtvaardigheid, Trouwens, door dit geloof komt een zondaar tot ghristus en zijne gereg- ligheid, welke hy aanneeral en zieh toeeigent. Het geloof toch doet ons onze zonden kennen, en ons onze strafschuld en onvermogen gevoelen; — dat geloof doet ons ons zel- ven verloochenen , — van ons zelven en aller schepse- len kracht afzien, — hongeren en dorsten naar christus en zijne geregtigheid, — dadelijk tot Hem vlugten , — Hera bartelljk aannemen tot wijsheid van Gode, regtvaar- digißg, heiligmaking en volkomene verlossing, — dat ge- loof doet ons zonder eenig iiitbeding ons zelven aan Hem ovcrgeven, en in Hem alleen, geheel en voor eeuwig, de vergeving .der zonden, ontheffing van hare straffe en volkomene zaligheid zoeken en vinden, met dat heilig en onveranderlijk voornenien , om in en door christus ook zelf te leiden een leven der geregtigheid. Deze regtvaardigheid, die dus uit het geloof is, zoch- ten de uitverkorene en geroepene Heidenen niet, namelijk voor hunne bekeering, toen zij gelijk alle anderen eer- lijds, nog waren onwljs, ongehoorzaara, dwalende, rae- öigerlei begeerlijkheden en wellusten "dienende, in boos- heid en nljdigheid levende, hatelljk zijnde en malkanderen hatende, vdgens Tit. HI : 3. Dat dit vroeger bestaan en gedrag hier wordt bedoeld, wijst ons de spreekwijs in den verledenen tijd gesteld, zelve ten duidelijksteaan. — Het woord, hier door jjo^Äew vertaald , betcekent, wanneer het van zaken gebezigd wordt, een volijverig en aanhou- dend pogen, orn die te verkrijgcn; de gelijkenis genomen zijnde van jagers, die eenig wild nazetlen. Daarom wordt het Phil. HI: 12 en Hehr. XH: 14, door najagen overgezet. Die regtvaardigheid niet te zoeken zegt dan , geenen ernstigen, werkzamen en aanhoudenden toeleg te hebben, om in den weg van vrije genade bij God in CHRISTUS, zijne behoudenis te zoeken. En hoe waarachtig Digitized by Google lai deze uitspraak was van de geroepene Heidenen » y6är hunne bekeering, kan men opmaken uit paulus verma- ning, Ef. IV : 17—1». Doch ofsehoon z^ die regtvaardigheid uit het geloof alzoo niet zochten , hMen zij dszelve evefiwd volgens den tekst verkregen, Trauwens, het is niet desgenen, die vrü^ noch desgenen, die loopt, maar des ontfermenden Gods, YS. 16. 6od, dieook een God is der Heid^en , (Hoofdst.III ; 29) bij Wien geene aanneming des persoons is, had hen naar zijne beloften volgens vs. 24, 2St, uit de Heidenen geroepen, toen zij n^et alle anderen dood waren door de inisdaden en de zonden, — hen had Hij wedergeboren, en tot het geloof in christüs bewrocht, waardoor zij zij-» ne geregtigheid omhelsden. Paulus herinnerde hun 1 Cor. VI: 10, 11, hunne ongeregtigheden, maar voegde er bij; maar gij zijt afgewasschen , maar gij zijt geheüigd, — ' maar gij zijt geregtvaardigd in den naam des Heerm je-^ zus en door dm Geest onzes Gods, Denzulken nu wordt CHRISTUS geregtigheid door God dadelijk toegerekcnd, ge- schonken en zoo eigen gemaakt, dat zij in Hern regt-, vaardig gerekend en in nadruk gezegd konden worden „ die regtvaardigheid, welke uit het gelooof in c3B[ristus is, verkregen te hebten. Ziedaar u het eerste gedeelte van Paulus uitspraak ontwikkeldl Het andere behelst de verwerping der Joden nevens de redenen daarvan, vdgens vs. 51 — 55, Maar Is-^ rael, die de wet, enz. In het 51« vs vinden wij eene]>egtstreeksche tegensteU ling legen het naastvorige; dit wordt ons duidelijk aan-^ gewezen door het woordje maar: zoo Staat hier tegen de Heidenen over Israä , — de eersten zochten geenerlei regt- vaardigheid, de laatsten wel; — evenwel hebben de eer-^ sten de regtvaardigheid des geloofs verkregen, doch de laatsten zijn daartoe niet gekomen. De naam Israä is hier een* vereerende volksnaam , aan de Joden gegeven, omdat zij afkomstig waren van jaeob, die wegens zijn vorstelijk gedrag met den engel des Hee^ ren, den eerenaam van Israä had verkregen. Zij hadden ja ook wel hunnen oorsprong uit Abraham en isAäK; doch ABRAHAM had bchalve iSAäK, ook nog eenen ismacl, en iSA.äK e^nen £Sau buiten jakob, die van Gods verbond en Digitized by Google ios vde erfenis waren uiigealoteB. £n hieroin werd jakobs 4iageslacht dan ook liefst met den naam van Israöl be- iioemd. Deze eerenaam kwam] na wederom ioe aan al de stammen, nadat zij te voren gescheurd zijnde, sedert honne wederfceering uit de Babylonische gevangenschap. ep nieuw tot i6n volk zijn gemaakt, Bit volk moest al- leen wonen, en zoude onder de Heidenen niet gerekend worden, üit alle geslaichten des aardbodems had God ben alleen gekend, en als zjyn bljzonder volk ten eigen- dorn aangenemen. En deze uitnemendheid was zoo groot, 4lat Israel deswege alleen als het volk bekend stond, ter- wijl de Heidenen als Lo-Ammi, dat is, geen volk, gere- kend werden. Ja ook daarom worden zij heschreven als 's Heeren gunstgenooten , en het volk, dat nablj Hern is, (Ps. CXLVIII : 14) »hoort dit gij huis jakobs, die ge- noenid wordt raet den naara Israels, en uit de wateren van Juda zijt voortgekonien ," dus worden zij in 's Hee- ren naam door jesaia aangesprokeu fioofdst. XL VIII : 1. Das moeten we door deze volksbenaraing Israel verstaan , geheel het Joodsche volk over het algemeen^ of voor het grootste deel, ^elijk uit helgeen er in den lekst verder voorkomt, van zelve nader blijken zal. Van dat volk alszoodantg, namelijk, over hetalgemeen of voor het grootste deel, wordt getuigd, dat zij de wel der regtvaardigheid gezockt hebben ^ doch tot dezelve niet zijn gekomen, Volgens de wetten der Redeneerkunde treft men in die eersle woorden even gelijk Hpofdst. VI : 4 en eiders, eene biijkbare omkeering der woorden aan; zoo dat, wanneer paih^us gewaagt van de wet der regtvaardigheid^ hij er mede te kennen geeft »de regtvaardigheid der wet. En houden we nu hierbij in het oog, dat de Hebreärs ook zelfstandige naamwoorden voegen bij zelfstandige^ waar wij bijvoegelijke gebruiken , en dus voor een bloed- dorstig en bedriegelijk man b. v. zeggen, een man des bloeds en bedrogs, en dat zulks dikwerf door de scbrij- vers van het N- T., bijzonder door paulüs wordt nagevolgd; dan gevoelt men ligtelijk van zelf, dat de wet der regt- vaardigheid, uit den Hebreeuwsciien spreektrant tot den onzen overgebragt, niet anders is, dan wettische regtvaar- digheid, welke in eenen strikten zin genomen, eigenlijk Digitized by Google 106 beslaat in zulk eene overeenkomst van bestaan en gedrag met de wet Gods, waardoor men geregligd is tot dat al- lerlioogst en eeuwig goed, hetwelk aan de volmaakte oa- derhoudiiig dier wet verbonden is. In dezen zin zal nie- mand, die leeft, voor Crods aangezigt regtvaardig zijn. Doch bij misbruik hield men daar^ ook al onder de Jo- den in PAULUS tijd, voor, die gewaande en allezins ge- brekkige regtvaardigheid , welke bestond in de uilwendige naauwgezette onderhouding van de letter der wet Gods, van de overleveringen der oude Leeraars, en de instel- lingen der Fariseen, welke de proef van 's Heeren wet geenszins konden doorstaan. Deze door ben zoo hoogge- roerade, doch gewaande weltische regtvaardigheid, zoeh- (en de Joden, volgens den tekst. De aanmerking over de uitgebreide beleekenis van het grieksche woord door zoeken vertaald in hei vorige vers , moeten wij ons hier , nu dalzelfde woord van de loden wordt gebezigd, faerin- neren. En dus geeft de Apostel er mede te kennen, dat Israel die wetlische regtvaardigheid onder het oog had; dezelve bedoelde en begeerde; en ter verkrijgiog daarvan alle pogingen volij vorig, ernslig, bij alle gelegenheid en zonder ophouden aanwendde, zoodal het in nadruk een zoeken, streven en najagen kan genoemd worden. Dus beijverde zieh Israä door lang te bidden, streng te vas- ten , veel tienden te belalen , rijke aalmoezen le geven , veelvuldig banden, schotels, kannen en drinkbekers te wasschen , zieh van openbare goddeloozen te wachten , kosl- bare offerhanden te doen, vlijlig le gaan in den tempel en de synagoge, het aanhoudend lezen der wet en vele andere uilerlijkheden meer; en hierdoor zochlen zij eene ei- gene wellische geregtigheid op te rigten , maar het wezen van het gebod, de ziel van alle deze pligten, den Heere hunnen God lief le hebben met hun gansche hart, en zijnen naasle als zieh zelven, onlbrak er aan, en der- halve ook dal, wat Israel moest hebben, om door deze zijne wellische regtvaardigheid ook regtvaardig te zijn bij God. Hierloe nu zegl paulus is Israäl niet gekomen. Opgrond toch van het verband en redebeleid des Apostels staat hei, dunktmij, genoegzaani vast, gelljk bijzonder uit het Yolgende vers te zien is, dat wij door deze wet der regt^ Digitized by Google 107 mardigheid, tot welke Israel niet gekomen is, verstaan nioeten niet de geheele of gedeeltelijke en gebrekkige ei- gene geregligheid uit de werken der wet, waardoor na het verbroken werkverbond toch geen vleesch meer kan bestaan of geregtvaardigd worden voor God; maar de ge- regligheid van jEZus ghbistus, welke flij heeft verworvea door zijne volmaakte voldoening aan de wet, door ba- re bevelcn te gehoorzamen en bare bedreigde straffen le Ujden, en die das den zondaar van God uit genade wordt toegerekend als de zijne, en van den mensch door het geloof aangenomen en zieh eigen geinaakt, opdat bij door dezelve met God verzoend, van zondeschuld en straf- fe vrijgesproken , en in het regt op het eeuwige leven hersteld geworden zijnde, vrede met God hebbe door je- ZüS CHRISTUS. Tot deze wet der regtvaardigbeid , welke bet geloof in CHRISTUS voorscbrijft , is Israel voor het grootste deel, en over het algemeen niet gekomen. Zij liebben die gereg- ligheid, welke alleen voor den eeuwigen Riglcr bestaan kan, niet verkregen. Ja het zegt nog meer. Het beboort tot die spreekwijzen, waardoor minder gezegd en meer- der gemeend wordt, gelijk uit bot voorgaande en volgen- gende dezer rede van paülus duidelijk te zien is. Wan- ueer de Apostel dus zegt, dat de Joden tot de wäre ge- regligheid niet zijn gekomen, geeft bij er tevens mede le kennen, dat zij dezelve dwaaslijk bebben versmaad en vervvorpen , — dat christus hun uit dien hoofde ijdel was geworden, — dat zij van de genade waren vervallen, en de vloek der wet op ben bleef rüsten. Maar waarom dit? waarom zijn de Joden tot die wet der regtvaardigbeid niet gekomen? wat is daarvan aan hunne zijde de middeloorzaak ? Deze vraag doet ook PAULUS in den lekst, uit den mond der wettische gereg- tigheidzoekers. En bij beantwoordt dezelve door aan te loonen, dat zij ja wel geregligheid zocblen, maar niet in den weg Gods; — dat zij dwaalden en misten in begin- sei, middel, wijze van werken en doel, zeggende, zij zijn tot die geregligheid, welke voor God bestaan kan, niet gekomen, omdat zij die zockten, niet uit den geloove^ maar als tut de werken der wet'* Wat de geregligheid uit het geloof is, en wat het 9^ Jaar, No. 6, 9 Digitized by Google 108 zegt , die uit het geloof te zoeken , heb ik over het 50«*« vers reeds gezegd. Ik zal dat niet herhaleti« inaar siecht» herinneren , dat het, om die gcregtigheid deelachtig te worden, volstrekt noodig is, dezelve uit den geloove te zoeken. Paulus zdf leerde, Hand. XIII : 39, dat door CHRISTUS een iegelijk , die geiooft, van zonden geregtvaar- digd wordt. De regtvaardigheid Gods door het geloof in jEzus CHRISTUS komt , naar Rom. III : 22 tot allen en over allen, die gelooven, En volgens vs. 28 raaak- te hij uit zijn voorgaand betoog het wettig besluit op, »dat de mensch alleen door het geloof kan geregt- vsrardigd worden, zonder de werken der wet.*' En de- wijl wij dit weten, zegt hlj, Gal. II : 16, dat de mensch slechts door het geloof in jezus ghristus geregtvaardigd wordt , ZOO hebben wij ook in jezus christüs geloofd , opdat wij zouden geregtvaardigd worden uit het geloof in Heni. Poch niettegenstaande deze volstrekte noodzake- lljkheid des geloofs ter regtvaardiging , zoo zelfe , dat die niet zal geloofd hebben , verdoemd zal worden ; zocht Is- rael dezelve niet uit het geloof: maar als uit de werken der tuet , dat is , uit de wettische regtvaardigheid , welke Israel waande te verkrijgen door de uiterlijke betrachting^ van het vleeschelijk gebod en alle die wettische verrigtiii- gen , welke ik u zoö even heb voorgesteld. Daaruit zech- ten zij die geregtigheid waarlijk en dadelijk^ deze betee- kenis heeft hier, alsook 2 Cor. II : 17 en eiders, dat bljwoord van vergelijking , hier door als verlaald , nood- zakelljk. Zoo moet ook Phil. 5: 2, wordt verklaard: »dat wij allen in vele struikelen.'* Bit leert ook de H, Schrift, Hoort slechts wat paülüs zegt: »ZOO velen als er uit de werken der wet zijn, die ziju onder den vloek derzehe; want dat niemand door de wet geregtvaardigd wordt voor God , is openbaar." (Gal. ni : 10 , 11.) »Chbistus is hun Ijdel geworden, die door de wet willen geregtvaardigd worden, — zij zijn van de genade vervallen;'* (Hoofdst. V : 4.) — »dan is CHRISTUS te vergeefs gestorven ;" (Hoofdst. II : 21.) »In- dien de geregtigbeid uit de werken is, dan is de gena- de geene genade nieer," (Roni. XI : 6.) Want het is, zeggen de Randteekenaars daarop teregt, »geene genade eenigzins, zoo het niet is genade allezins." Maar, zult gij soms zeggen, waar is dan de roem en verheffing van j eigene waarde, deugd en geregtigbeid? die is uitgesloten. I Door wat wet is die uitgesloten? Door de wet der wer- I ken? Neen 1 geenszinsl want die Gods gunst zieh door zijne werken waardig maakt, beeft wel slof om te roemen ; maar die roem is uitgesloten door de wet des geloofs. Wij besluiteii dan, dat de mensch door het geloof geregtvaar- digd wordt , zonder de werken der wet. Rom. III : 27 , 28. Welk een groot onderscheid was er dus tusschen de wettische regtvaardigbeid , welke Israel zocht , en die des geloofs, welke de Heidenen hadden verkregen. De eerste beeft tot hare ooi'zaak 's menschen bedorven wil en na- tuurkracht , maar de laatste wordt verkregen door ver- loochening van eigen wil en vermögen, en door de god- delijke kracht des H. Geestes. — De eerste ziet op zieh zelven, maar de laatste op Gods genade in jezus chris- TDs. *— De eerste kent alles goeds aan zieh zelven toe, maar de laatste doet dat aan Hem , die alles in allen werkt '■ — De eerste is slechts eene gebrekkige, uitwen- dige onderhouding van het gebod des vleesches , maar de andere 9 als zijnde de geregtigbeid van den volmaakten 9e Jaar No. 6. 9* Digitized by Google 110 Borg en Middelaar jezvs ^ is geestelijk en geheel volkoineir* Maar waarom zochten de Joden dan hunne geregtig- heid nog uit de werken der wet , waaruit loch geeii vieescli meer kan of zal geregtvaardigd worden ? Omdat zij vleeschelijk gezind waren; y>want /' zoo zegt detekst, zij hebben zieh gestooten aan den steen des aanstoots," De sleen , bij uitnemendheid hier vermeid , is eene zin- nebeeidige benaming van christüs-, dikwerf zoo genoemd in de Heilige Schrift, bijv. Jes. VIII : 14, XXVIII : 16 , Zach. 111:9. Aanstoot is eigenlijk zooiets, hetwelk iemand op zijnen wegontmoet, waaraan hij zijnen voelstoot, zieh pijnlijk kwetst, en waardoor hij in het voortgaan wordt verhinderd, of struikelt en ter aarde nederstort. Dikwijls komen die dingen, waaraan iemand zieh ergert, voor onder het denk- en zinnebeeld van aanstoot, En deze is tweederlei , gegevene en genomene. Buiten twijfel moeten we hier aan de laatste denken. Zieh stooten is hier der- halve , verblind door vooroordeelen , zieh moedwillig , of onvoorzigtig en dwaaslijk ergeren aan iets, waarin gee- ne de minste rede daartoe gelegen is. Zoo namen dan de Joden reden, ora zieh aan den Messias jezüs christus te ergeren, juist uit datgene, waarom Hij hun dierbaarhad moeten zijn, en hetwelk hen had behooren te overreden» dat Hij de wäre Messias was. Gelljk geschreven is, volgens vs. 53, narnelijk Jes. VIII: 14 en XXVIII: 16: ^Ziet! Ik leg in Sion eenen steen des aanstoots en eene rols der ergernis ; en een iegelijk , die in Hern gelooft , zal niet beschaamd worden,** Letter- lijk vinden wij dit in de aangehaalde plaatsen niet , maar wel zakelijk. Met de vereffening daarvan uit de Griek- sche vertaling van het 0. Testament, welke deAposlelen bij hunne aanhalingen gewoonlijk gebruiken , houd ik mij niet op, maar merk slechts aan, dat paulus deze Godspraak hier hepaaldelijk aanvoert om aan te wijzen , dat al deze zijne gezegdcn omtrent het bestaan , gedrag en lot van Israel, juist de vervulling l>ehelzen van het- gene in Gods eeuwigen en onveranderlijken Kaad bepaald en eeuwen te voren , onder anderen ook op 's Heeren last , door jesaia gesproken was. Zoo wij onze aandacht op dit profetisch woord maar ö^n oogenblik, met eenige oplettendheid bepalen , zal ons dat duidelijk blljken. Ziet , merkt wel op , Ik Jehova , die groot van raad en raagtig van daad ben, leg in Sion of de toenmalige Kerk Gods op aarde , eenen steen , eenen beproefdeu , kostelijken grond- en hoeksteen , onwrikbaar vast. Deze zal wel tot een heiligdom of heiligen steen zijn , hoedanig eenen ja- KOB oprigtte, en samübl, dien hij Eben-Ha^zer, steen der Digitized by Google 112 hulpe noemde. Ook waren de hoeksteenen van tempels, hei- lige steeoen , en hadden uit dien hoofde oudtijds hei regi van vrijplaats ; doch konden ook voor den dwazen en onbe- dachtzamen looper liglelijk tot een' aanstoot en genome- ne oorzaak van slruikelen en vallen strekken. En diJt laalste zou plaats hebben onder geheel het Joodsche volk vi gansch Israel. Want, dus vervolgt de Godspraak, hij zal zijn tot een' steen des aanstoots en tot een rotssteen der struikeling den twee huizen Israels , namelijk van Juda en dat der tien stammen, en inede tot een strik en net, in welken zij door allerlei rarapen als 't wäre, zul- len verward worden, en deze onheilen zollen bijzonder den inwoners van Jeruzalem overkomen. Dus bemerkt gij reeds , hoe de mond des Heeren Heeren heeft gesproken , dat Israel zieh aan den Messias moedwillig zoude ergeren en jzoo aan Hem stooten , naar vs. 15 van Jes VIII; en dat velen, ja de meeslen van hen, zoudea struikelen en vallen , en verbroken en verstrikt en ge* vangen worden; en.tegelijk, wat hun tot straf voor hun hardnekkig ongeloof, bijzonder te Jeruzalem is overko- men , en hun nakroost zelfs tot op heden heeft getroffen. Doch de Heer, die zoowel in eenen Hem betamenden weg, barmhartig als regtvaardig, en te midden zijns toorns des Ontfermensgedachtigis, laatdesniettegenslaau- de, volgens dentekst, door jesaia, Hoofdstuk XXVIII: 16, verklaren, dat onbepaald een iegelijk, van welkgeslacht, Tang , Staat , gesteldheid , omstandigheden of leeftijd hij •ook zlj , ZOO hij maar in Hem , den van 6od gelegden heiligen grond- en hoeksteen jezus christüs, gelooft, met afzien van alles, tot Hem als die geregtigde vrijplaats en Teiligen rotssteen vlugt, op Hem zieh verlaat, en als H wäre bouwt tot eenen heiligen tempel Gods in den Hee- re , die zal , gelijk wij bij jesaia lezen , niet haasttn , dat is : wanhopend in allerijl , dat oordeel over de Joden trachten te ontvluglen , dewijl hij daarvoor , op dien hei- ligen en onwrikbaren hoeksteen gebouwd zijnde, bevrljd is en zieh beveiligd rekent; zoo zal hij dus ook in zijne welgegronde hoop, gelijk paulus heeft, niet beschuamd^ 4at is: in zijne verwachting niet bedrogen, verijdeld of te leur iresteld worden ; — raaar integendeel ondervinden , ^dt die hoop op Hem niet beschaarat, wanneer hij ont- Digitized by Google 115 vangenzdl het einde zijns geloofs, namelijk de zaiigheid der ziel en de verlossing des ligchaams. Zietdaar Toeh I u deze gevolgtrekking des Apostels om- trent de roeping eii aanneming der Heidenen , en de ver- werping der Joden ^ uit zijne vorige redeneringen afgeleid > vertegcawoordigd , ontwikkeld en bevesligd! IL Indien wij nu opmerken hoe duidelijk deze roeping en aanneming der Heidenen, volgens vs. 25, 26, door den Profeet hosea, (Hoofdst. II : 22 en I: 10) voorspeld was; en hoe uitdrukkelijk de vervverping van bet ongeloovig Isra^ door jesaia (Hoofdst. X : 22 , 23 en I : 9) is verkondigd geworden , gelijk wij in het teksthoofdstuk , vs. 27 — 29 lezen; — en wanneer wij daarbij in aanmer* king nemen , dat paülüs in zijnen tijd , die Godspraken Mijkbaar zag verviild worden omtrent de Heidenen, door de krachtdadige roeping en dadelijke toebrenging van ve- le Heidenen tot chhistüs gemeente , blijkens vs. 24 , en belrekkelijk de Joden , zag hij met eene zoo groote droef- heid en aanhoudende hartgrievende smart, dat zij we- gens het verachten, verwerpen en vervolgen van Gods Zooii eil zijne genadeleer, van God en ghristus aanvan- kelijk verworpen werden, dat de Apostel, indien hetmo- gelijk wäre , wel haast zelf voor hen zoiide wenschen ver- worpen en verbannen te wezen van christüs, gelijk uit vs. 2 en 3 le zien is, dan zal het ons blijken dat dezeover- wogene gevolgtrekking des Apostels juist dat besluit be- helst, betwelk uit zijne voorgaande redeneringen voortvloeit. Ook wij Toeh! indien paulus betoog bij ons eenige overredende kracht heefl, zuUen er uit afleiden , dat het Evangelie, welks groote inhoud de geregligheid uitmaakt , welke God in christüs schenkt door het geloof, aan de Heidenen is verkondigd, en door hen geloofd, zonder dat zij daarom te voren eenige moeite deden , en dat Israel integendeel geregtigheid zocht voor God , door een raoei- jelijk onderhouden der wet, maar dezelve niet lieeft be- komen , dewijl eene geregtigheid voor God uit de wet vooF den zondigen mensch onmogelijk is, en regtstreeks strijdig met de geregtigheid door het geloof, en dat dil Digitized by Google 114 eindelijk de voorname oorzaak was, ^vaarora de christüs den Joden zulk een steea des aanstoots en eene rots der ergernis geworden is. Evenwel zijn er nu niet minder dan in paulüs tijd menschen, die dezen waarachtigen weg Gods niet kmi- nende doorgronden of raet hunne vleeschelijke begrippen overeenbrengen , denzelven daarom niet willen gelooven , en pogen te verdraaijen en verdacht te maken. Doch al hunne overleggingen in dezen zijn ijdel en hunne wijs- heid is dwaasheid. Wanneer God spreekt, en al wat Hij spreekt en doet, moeten wij kortzigtigen gelooven en billijken , al kunnen wij het niet doorgronden. En juist omdat deze diepe , heilige en verborgene weg Gods ons in zijn Woord siechts ontdekt is en worden konde, mögen wij dien niet ter toetse van onze gebrekkige en bedorvene menschelijke rede en wijsheid brengen. Desnieltegenstaande bedilt de nietige sterveling zoo gaarne dien vrijmagtigen wil en weg Gods, tegenwerpen- de, dat die niet bestaanbaar was met zijne trouw en waarheid, daar Hij aan Abraham, Gen. XVII: 7, belooft, dat Hij zijn en zijns zaads God zijn zoude tot in eeuwig- heid. (vs ß^,) Maar neen ! zegt paulus , de vleeschelijke geboorte uit de vaderen maakt geene wäre Israelieten , en 's Heeren belofte had alleen belrekking tot zijn gees- telijk zaad , gelijk ook uit des Heeren handelwijs raet de huisgezinnen van Abraham en iSAäK overtuigend te.zien is. De eerste had bij hagar en ketüra raeer kinderen, doch zijn zaad wordt alleen in isAäK gerekend en tot dezen zoon van sara de belofte bepaald, zoodat de vleeschelijke geboorte hier geen voordeel gaf ; — hetgeen nog nader bleek uit het voorbeeld van rebekka , van tweelingen zwanger bij dien eenigen zoon der belofte isAäK , welke tweelingen, te eener dragt geboren , zoons van den va- der, die alleen onder alle Abrahams kinderen de belofte had, echter geenszins beide deel hadden aan die belüfte. Neen ! jakob ontving de belofte en zegen , maar ezaü niet. (vs 6b— 13.) Maar is hei geene onregtvaardigheid in God, dat Hij dus menschen, die elkander gelijk zijn, zoo ongelijk be- handelt, daar Hij den eenen lief heeft en verkiest, en den anderen haat en verwerpt? Doch verre zij God van Digitized by Google 115 godileloosheid , en de Regtvaardige van onregt! Dil ant- woordt ook de Apostel , omdat God degenen , die Hij ver- kiest, genadig verkiest, en degenen, die Hij verwerpt, regtvaardig verwerpt , hetwelk blykbaar is uit zijne han- delwijs met mozes en faraö. vs. 14 — 18. Dan, indien zulks van Gods oppermagtigen wilafhangt, dan heeft Hij geene reden om iemand te straffen, die gelijk FARAÖ hardnekkig , of gelijk Israel ongeloovig blijft ? (vs. 19.) — Wat zal ik op deze tegenwerping antwoor- den? Liefst hetgeen paulus er op antwoordt, namelijk, dat het hoogst onbetamelijk is yoor den nietigen, ijdelen meDsch te tv^isten met den hoogen^ heiligen God, zijnen vrljraagtigen Maker. En anders is hier ook niet te zeg- gen. De H. Schrift verzekert deze heilige waarheid, dat God zijn eeuwig voornemen oppermagtig heeft vastgesteld en de rede moet het van achleren billijken; dewijl toch de hardnekkige faraö en het ongeloovig Israel , naar Ver- dienste behandeld zijn. Wie kan dezen raad en weg Gods doorgronden! Alle menschelijke redeneringen nioe- ten eindelijk op het punt nederkomen , hetwelk de Apos- tel hier vaststelt. (vs. 20—29.) Zegt men daartegen nog tot verschooning van het on- geloof; raisschien heeft Israel van die geloofsgeregtigheid uit het Evangelie niets vernomen? (Hoofdst. X : 18«.) Doch hierin is voor hen geene verschooning. Paulus zelf verzekert, vs 18^, met de woorden uit den 19 Ps. ont- leend, dat de Evangelieverkondiging reeds allerwege ge- schied was. Maar misschien hebben zlj het niet verstaan of begre- pen? (vs. 19.) Ook deze bedenking kan niet baten. Dan loch was hunne onkunde onverschoonlijk en strafbaar, omdat zij het hadden kunnen weten. Mozes immers en JESAiA hadden er reeds van gesproken, Deut. IV : 6. XXXH: 21 , enz. Jes. LXV : 1 , 2. (vs. 19—21.) Eindelijk heeft men dan nog gevraagd , of God dan zijn Volk, dat Hij te voren als het zijne kende, erkende, be- minde en zoo uitnemend beweldadigde , dan niet geheel heeft verstooten? (Hoofdst. XI : l«.) Neen,^ geenszins! zegt de Apostel; en hij toont vorder uit zijn eigen en anderer voorbeeld aan, dat de verwerping der Joden niet algerueen wäre, däar er nog een uitverkoren gedeeltebe- Digitized by Google 116 lioudeo werd^ (vs. Ib — 1^); an verder, dat zij ook iiiei, naar hei goddelljk ontwerp, voor altijd gescnied, noch huii toestand onherstelbaar wäre; maar integendeel, dat hunne wederaaBneming , uit hoofde der goddelljke belof- ten ^n deugden, niet slechts waarschijnlijk , (vs. 13 — 22) maar zelfs zeker, (vs. 33 — i1) ea Gk)de betamelijk is^ (vs. 28—32.) AI wie nu de grootheid en algemeenheid van het vol- slagen zedelijk bederf des menschen , en de geregtigheid Gods door het gdoof in ghristus tot zaiigheid van zonda- ren kent, erkent en gevoelt, en deze heilige enwaarach- tige wegen Gods met Heidenen e^ Joden , om eens aan allen ontferming te bewijzen , met verloochening van eige- ne wijsheidj naspoort, zal niet langer willen twisten met God, of wijs zijn boven hetgeen geschreven is ; maarpuet PAULUS aanbidden en zieh verwonderen over het wijze» onbegrijpelijke , heilige, vrijmagtige en weldadige van Gods wezen ^ wegen en werken , en instemmen in zijne lofvrerheffing van Hern, die waardig is van al zljnschep«- sei geprezen te worden tot in eeuwigheid. IIL Laat ons nu nog kortelijk van het behandelde een meer bijzonder toepasselijk gebruik maken voor ons zelveu. Ik heb W. TI tot dus verre uwe aandacht getracht bezig te houden met het verklaren, bevestigen en verde- digen van den weg Gods met menschen, welke allezins waarachtig, — hoogst heilig, — volstrekt ondoorgronde- iljk en eeuwig aanbiddelijk is; een weg , welke geenszins strijdig is met 's Heeren deugden, maar die integendeel al zijne volkomenheden en inzonderheid, zoo wel zijne ontfermingslust en genade als zijne regtvaardigheid en beiligheid, allerheerlijkst en voor heilbegeerige zondaars allerheugelijkst openbaart ; — maar hoedanig is nu wel uw bestaan en uwe werkzaamheid daaromtrent f Sterat ij harlgrondig in met geheel dien weg? Zijt gij gemoe- elijk overtuigd , dat dengenen , die niet werkt , maar gelooft in Hern, die den goddeloozen regt vaardigt, zijn ge- ioof gerekend wordt tot regtvaardigheid ? — Begeert gij ml dien hoofde ernstig om in ghristus gevouden te wor- Digitized by Google 117 4m, niet hebbende de regtvaardigheid » die uit de wel^ maar die door het geloof in ghristus isf — Is immer des toUenaars gestalte de uwe geworden , zoodat gij uit kennis en besef van zondensehuld en doemwaardigheid ^ Gods alleziasche genade inriq)t, en met verioochening van eigene geregtighetd , waarde en kracht , de volkome* ne geregtigheid van ghristus voor u noodig en gepast keurdet en emstig zocht? — Hebt gij die geregtigheid dadeltjk v^kregen door het geloof in jezus ghristus als dien eenigen rotssteen des heils ? -^ Hebt gij u op Hern » dien van God in Sion. gelegden ^ heiligen , beproefden^kos^ telijken en welgevestigden grondsteen leeren bouwen en vertrouwen ? Is Hij u door het geloof boven alles dier-> baar en ten heiligdom geworden , en alle ergemis aan zijn kr als van u geweken? Hoe velen zullen op deze vragen verstoramen I Immers zijQ er niet weinigen , die even gelijk de Heidenen in bannen natuurstaat, geenerlei geregtigheid zoeken; — die in het plegen van allerlei ongeregtigheid rüstig en lustig voortgaan ; — aan allerlei goddeloosheid den ruim* sten teugel bieden ; — die onwijs zijn , ongehoorzaara , dwalende , menigerlei begeerlijkheden en wellusten dienen- de, hatelljk zijnde en malkanderen hatende , (Tit. (2 Thes. 1:8,9.) Doch het ontbreekt ook niet aan dezulken, die gelijk Israel, eene eigene geregtigheid zoeken op te rigten, — die zieh voor. God en menschen durven beroemen , met dien verwaanden Farizeer, Luc. XVIII ; 11 , 12, dat zij niet zijn , als de zoo even geschetste goddeloozen , roo- vers, onregtvaardigen , overspelers,achterklappers,dronk- aards en dergelijken nieer, en dat zij in het burgerlijke en godsdienstige, onberispelljk , ja voorbeeldig leven , ma- tig, regtvaardig, vreedzaam, verzoenlijk, medelijdende , hulpvaardig, den nieerderen onderdanig en gehoorzaara, getrouw aan de Christelijke belljdenis, en gezet in H waarnemen van de pligten des Christendoras , alsbijzon- der met name het bidden , het lezen van Gods woord , het kerk- en Avondmaal-gaan , en wat dies meer zij. Maar zoo dit uwe regtvaardigheid is, waarmede gij voor den heiligen God , den Rigter van allen , die niet alleen dat voor oogen is, maar ook het harte aanziet, meent te zullen kühnen bestaan , dan bedriegt gij u zelven , want gij zijt tot de regtvaardigheid niet gekomen. Hoort wat jBZüs zegt, (Matth/ V : 20:) »tenzij uwe geregtig- heid overvioediger zij dan die der Schriftgeleerden ender Farizeen , gij kunt het K(Hiingrijk Gods niet ingaan , — en welk een plegtig woord paülüs, (Gal. V : 4) daarbij voegt: »CHRISTUS,*' zegt hij , is u ijdd geworden, die door de wet geregtvaardigd wilt worden, gij zijt van de genade vervallen." Daarenboven, zoo gij in 66n ge- bod hebt gestruikeld, zijt gij volgens jAKOBUsleer^ schul- nig aan alle, en naar Gal. III : 10, uit dien hoofde vervloekt. Ik weet wel , dat deze leer lijnregt aanloopt tegen zulk eene eigene geregtigheid stichtend beginsel des harten, dat ZOO genegen is, om God van onregt te beschuldigen in dezen. Dan , wie zijt gij , ö mensch I die tegen den heiligen God antwoordt, en met Hem dürft twisten! Is uwe geregtigheid geheel volkomen , in alle opzigten gel* dende deugd in het oog van God f Zijt gtj Hem deze niet verschuldigd ? — en kunt gij er dan , al bezit gij ze ook , wel iets op eischen ? — Bedenkt en zoekt vrij wat ge Digitized by Google 119 kaiit^ tot verschooning van uw ongeloof; niets^ niets zal u immer in dezen eenigzins kunnen baten in het jongste gerigt , waar zelfs uw eigen hart u als schuldig zal raoe- ten aanklagen. £n wanneer gij u te dien dage voor jEzus vierschaar op uwe wettische geregtigheid en uiter- lijke pligtsbetrachting beroept , zal Hij u , naar Matth. VII : 25, openlijk aanzeggen: »Gaat weg van MiJ , gij die de ongeregtigheid werkt, Ik heb u nooit gekendl" — Wat zult gij dan te uwer regtvaardiging inbrengen ? waar zult gij dan verschijnen ? hoe voor dien Regter bestaan f wat op de aanklagten tegen u, antwoorden? waarmede den beleedigden Hemelheer bevredigenf wien tot uwen Voorspraak en Borg hebben, zoo gij dien rolssteen des heils JBZüs CHRISTUS en zijne geregtigheid hier niet door het geloof hebt gezocht en verkregen , maar integendeel u gestooten hebt aan dien steen des aanstoots ? < — 6 Gij , die of in *t geheel gene , |of eene allezins onge- noegzame geregtigheid zoekt , merkt dit toch , om uws levens wil, op! en neem het ter harte, eer hetvo(H*eeu- wig te laat isl Laat daarom in tijds Gods raad u wel- gevallig wezen, alle^nlijk, kent uwe ongeregtigheid, smeekt daarom naar uw licht in den weg Gods, ora de verlichling des H. Geestes , ter ontdekking van uw boos , vijandig, eigene geregtigheid stichtend, en doemwaardig grondbestaan , opdat gij , de noodzakelijkheid van ghristus Borggeregtigheid erkennende, als geheel ellendig, jara- merlijk, arm, blind, naakt en ontbloot, leert vlugten tot den rotssteen ghristus, in wien geregtigheid en sterkte zijn, en biddende: »6 God! zijt mij zondaar genadig!" moogt leeren gelooven in Hem, die den goddeloozen regt- vaardigt. Of is het, dat gij daarnaar door 's Heeren genade- werking , reeds waarlijk begeerig zijt en zoekt , uit er- kentenis en beseffen , dat al uwe geregtigheden zijn als een wegwerpelijk kleed; ja dat gij met geheel dewereld, in u zelven verdoemelijk zijt voor God ? 6 Welk eene bemoedigeude leer is het dan, die ik thans in 's Heeren naam u heden verkondigde , namelijk , dat door dien van Israel wel verworpenen, maar door God ten hoofd des hoeks gelegden steen , een iegelijk , die in Hem gelooft , geregtvaardigd wordt van zijne zonden, en dat van allen. Digitized by Google im tvaarvan hij niet kan gereglYaardrj^d worden door Ae wet van MOZES. Dan , om hier toe te geraken , hebt glj noo- «dig, met verloocheniog vao alles, wat buiten ghristusis, op Hem alleen te bouwen, en zijne volmaakte geregtig- tigbeid door het geioof te omhelzen. Steunt dan niet langer op eigene waarde, deugd, gestaltelijke werkzaam- heden, gebeden, tränen en wat dies meer is: maar tracht van alles, wat geen ghristds is, hoe langer zoo raeer te worden afgebragt , en vlagt zooals gij zijt , tot dien Heer in Wien geregtigbeden en sterkten zijn! Laat u in de- zen niet teraghouden door uwe zondensehuld , al is die nog zoo groot; want het zijn goddeloozen in zieh zelven, die God regtvaardigt , en dien , die geen zonde gek^id beeft, beeft Hij tot zonde voor ons gemaakt, opdat wy zouden worden regtvaardigbeid Gods in Hem. — Wordt ook daarvan niet afgeschrikt door uwe boosheid, dewijl <Tod zelf roept: »wie is siecht? hij keere zieh herwaarts.*^ 2ijt gij hiertoe kracbteloos ? Wat zwar^heid, daar er bij God een overtoereikend vermögen is, en Hij datdoor zijnen Geest in u vrijgunstig wil werken. — Zegt gij : ja, maar ik ben dat gebeel onwaardig! Maar God regt- vaardigt goddeloozen, ora niet, iiit zijne genade, door de verlossing, die in chbistits jezus is, en niet uit de werken , opdat niemand roeme. — Of baart het u soms bekommering, niet te weten of gij wel uitverkoren zijtf -ö', Dringt niet in Gods verborgen raad in, daar gij uit deszelfs ttitvoering daaromtrrat verzekerd wordt; want die tot CHRISTUS in geloove vlugt, is gewis uitverkoren, en zal in dezen ook niet beschaarad worden. Benaarstigt u das om uwe roeping en verkiezing vast te maken^ door gedurig zelfsonderzoek en beproeving , of gij door liet geioof u naar dien rotsteen des beils , jczus christus <mel afzien van alles heenwendt, op Hem bouwt^ — met ilem u vereenigt, — zijne geregtigheid omhelst, en daar door leeft, en als levende steenen (om met pbtrus te tipreken , 1 Petr. II : 5 ,) op Hem gebouwd wordt tot ^s Heeren geestelljken tenipel. Staat vooral naar dat ge- ioof door uwe smeekingen tot God , dat Hij door zynen C[eest hetzelve in uwe harten werke, en daarin doe op- wassen en toenemen, opdat paulus taal, Gal. Tan Gods heüigiieid, de volmaaklbeid zijner wet, uwe Terdoryenheid en Christus verworvene geregtigheid ; des le grondiger zult gij deze heilige geloofsleer van vrij-^ nagtige genade verstaan, en er meer tot uwen troost mede werkzaara zijn. Maar zijt ook op uwe hoede , dat gij in uw dagelijksch keslaan en gedrag daarvan niet afwijkt. Doch helaas! koe dikwerf maakt ook gij u daaraan schuldig. Hier van daan is het, dat gij als soms ongeregtige dingen wat de overhand over u hebben, zoo vasdi moedeloos wordt, ja uwen staat veroordeelt, alsof deze op uwe goede ge- stalten gegrond was, — in eene merkelijke zonde vallen* de, dan niet terstoiid dürft opstaan en tot uwen Vader gaaa, meenende u eerst wat te moeten beteren: — wat achterlijk zijnde in beiligmaking, zoo kwalijk gelooven darft, dat gy geregtvaardigd zijt; — soms in ongestalten niet tot 6od dürft bidden, en wanneer gij gestaltelijk ernstig bidt, zonder daarop le ontvangen, zoo verdrietig en twijfelmoedig wordt, even alsof zulk bidden God tot ▼erhooring verpligt. — Zonder eenen zekeren trap van verootmoediging , geloof, enz. ghristus geregtigheid u op nieuw niet dürft toepassen, — in levendige werkzaam- beden en gevoelige aandoeningen heiraelijk soms een stii genoegen neemt en er in berust , — de beiligmaking na- jagende, dat niet zelden meer uit wettische dan uit zui- ver Evangelische grondbeginselen doet. Is dat niet teit minste eene gedeellelljke eigene geregtigheid te zoeken P Imraers in zoo verre gij zelf niet in uwe schatting niefs^ en CHRISTUS u alles wordt, stoot gij u aan dien steende» aanstoots. Digitized by Google 122 ö Waalit loch ook ilaarom , in dezen , op regtvaardigUjk , en zoudigt niet door zelfverhefliiig op uwe godzaligheid > en werken in eigene kracht; want dengenen. die niet werkt, maar gelooft in Hein, die den goddeloozen regt- vaardigt. wordt zijn geloof gerekend tot regtyaardigheid. Staat te dien einde naar eenen ootmoedigen ^ geloavigen en Christelijken wandel , — naar het opwassen in het al- lerheiligst geloof m, — het bouwen en vertrouwen op, — en het naauwer vereenigd worden door geloof met dien uitersten hoeksteen ghristus, welke door God wel gefoa- deerd en onwrikbaar vast gelegd zijnde, u dus in eeu- wigheid niet begeven zal; immers die in Hern gelooft zal niet beschaamd worden. Dit zij u dan ten troost in alle ook in de donkerste en onnaspeurlijkste wegen Gods met het menschdom, met zijne kerk en met u. Hoe veilig toch kunt gij op dezen grondslag bouwen; hoe vast Staat uwe zaligheid op dezen rotssteen! in alle bekommeringea , vreezen , gevaren , nooden , benaauwdheden , zorg en dood zelfs, — ja ook bij struikeling, aanklaging des gewetens, beschuldiging der wet, over uwe doemschuld, zijt gij op denzelven veilig , en raoogt gerust wezen ; want God is het, die u regtvaardigt; wie is het, die verdoemt? Chris- tus is het , die gestorven is , ja ! dat raeer is , die ook opgewekt is , die ook ter regterhand Gods is , die ook voor u bidt; want indien gij vijanden zijnde met God verzoend zijt door den dood zijns Zoons; veel meer zult gij nu verzoend zijnde, behouden worden door zijn leven. Zoo- dan vertroost malkanderen met deze woorden. Amen. Naz, Ps, XXXII : 6, Digitized by Google DE UST VAN DUIA. VooRz. Ps. IV : 2 . 5. VOORAPSPRAAK. »Veten zeggtn: wie zal ans het goede doen zieu F^* Zoo vragen nog velen M. HI in de dagen, die wij be- feven van wölken en donkerheid; maar raet verschillende inzigten. De meesten, helaas 1 wegens lijdelijke rampen en bezwa- ren, waarvan zij de verlossing van tijd tot tijd uitgesteld zien, terwijl zij met ongeduld hun lot dragen; anderen, oradat zij raet twijfelmoedigheid zijn bevangen wegens het diep verval der Godskerk. Maar als Gods volk, zoo uit- als inwendig in druk en nood verkeert, mag het met den geloovigen Psalradichter bidden : Verhef Gij over ons het licht uws aanschijns, 6 Heer l Ik wenschte u thans aan te wijzen M. HI waartoewij,* als Christenen geroepen zijn , in dezen tijd van geestelij- ke en tijdelijke duisternis. Möge de Heer er zijnen on- fflisbaren zegen over gebieden tot heil en troost onzer zielen ! TEKST: Jes. XXI : 11 , 12. De last VAI« DUMA. »Mhn robpt tot mij üit SBi»: wachter! wat is er van BBN NACHT ? WÄCHTER I WAT IS ER VAN DEN NACHT ? De WACHTER ZEIDB : DE MORGENSTOND IS GEKOMEN , EN HET IS NGO NACHT ', WILT GIJLIEDEN YRAGIN , VRAA6T *, KEERT WE- BBH, KOMT." *) 1) Üitgesproken te Ede den 7 September 185 !• 9*. Jaar. No, 7. Digitized by Google 124 De Godspraken van jesaia, die vöör cn na de gevan- kelijke wegvoering van Israel naar Assyriß, en voor die van Juda naar Babel profeteerd«>. , zijn in de 12 6örsle hoofddeeleu zijns boeks tot het Joodsche volk gerigt; die van het 13 — 29 hoofdstuk betreffen verscheidene legen Gods Kerk vijandige volken. In dezen biindel van voörzeggingen legen Babel , Pa- lestina, Moab, Syriö en Egypte, korat ook voor de voor- gelezene, zoo afgebrokene en als bij wijze van een raad- sel opgestelde Godspraak legen duma. Haar letlerlijke inhoud duidt aan, een* akeligen n(wht, waarin raen zieh een* wachter kan voorstellen , op een* toren gesteld , om gedurende den nacht te waken legen alle onverwachle onheilen en daarvoor bij tijds te waar- schuwen , en tevens om den lijd van den nacht le doen kennen : tot wien ieniand , vol angst en vrees voor den nacht, die zieh veilig en gelukkig zoude achten, mögt de dag siechls aanlichlen, in zijne verlegenbeid den vrach- ter komt vragen: of de nacht haast een einde zounemen? doch tot anlwoord bekomt, dal ofschoon de nacht ten einde liep en de morgenstond reeds aanbrak , het er nog zorgelijk voor den vrager uilzag, dewljl de nacht nog niet was voorbij gegaan. Zieldaar den lelterlijken zin der woorden , die wij , volgens den schrijfslijl der Profeien , zimebeeldig moeten epvallen. Doch , wie zijn de voorwerpen , en welke is de tijd , *ier bedoeldr De Godspraak voorspelt gewis iets rarapspoedigs en dal aan Dumay waardoor een land of volk een oorikel wordt bedreigd, dal in het bijzonder, zooals nader zal blijken, de Edomieten betrof. 