title: Krinke kesmes all versions
creator: hendrik smeeks
text: Een andere soort, die gedurende hun leven strekelen in onbekende wegen, om den weg naar den Hemel te zoeken, terwijl zij anders niet vinden dan een Paradijs van zotten. De Gods-dienst is het laatste Plegt-anker, dat vreuzelijts wordt uitgeworpen in den oudendorp, als de vermaak van de jeugd voorbijgaat, en de kwade Fortuin tegenwoordig is; daar zijn meer volmaakte Sondaars als volmaakte Heiligen. En verder ERBE; Weet u zonder vijfend Goeds-dienstig in uw geloofs-oefeningen, dan zijt u niet al te Godsdienstig, nog te ijverig in Gods-dienstige zaken. In de Gods-dienst waagt u van woorden die u zelf en profijt, nogte anderen niet kunnen doen. Alle Naties hebben veel zorg voor hun Gods-dienst, het is niet onbetaalbaar nog voorzichtig, wijs, nog Staatkundig, om met een Gods-dienst in een ander land, daar men u bebient, woond, of is, te spottend want Moserezegt, "gy zult geen Goden der Natie daar gy woon zult, niet aftaren. Alhoewel elk een in Gods-dienstige of Philosophische zaken een vrije keur behoorde te hebben. De Phifiognomia des geloofs, is oneindig, daarom, niet de kunst maakt God, maar - denaanbiddend; bid God maar om zoo veel verstand dat gy u zelf wel kon bevestigen, dan doet gy wel. | | Doet u Gods-dienst in het stille buigen roem ; want bij God geeven stille, wijgende beloften, en zachte mompelingen, zulk een geluid als de grootste stem; want wie kan de genade van God vangen, in Griekse taal een Kunstige taal. | Veel zotten roemen God te kennen: maar hoe kunnen wij de Natuur van Gods Weef, het geen zoo ver boven het bereik van ons verstand is, begrijpen en uiten, of aan andere bekend maken; daarom behoort “men van God niet te spreken, minder van bem te differentieren, maar hem alleen aanbidden: want wij mensen kunnen niet over een onbegrijpelijke zaak praten, of wij moeten zeer ver verschillen,,, en ten eenmaal fuitdige gevoelens hebben, om dat wij daar van niet kunnen spreken als bij gevinge, en dus kan het wel. nieuwsgierigheid maar geen en - we Krinken Kusme dig reeden voldoen, daarom is hij zot, die van de eenvoudige Goddelijke Volmanktheid het onderwerp van menselijke redeneringen maakt. “ | God is een volmaakt Weef. Hoe een Weef volmaakter is, hoe minder vreemde hulp in zijn doeningen van noden heeft, Bij Algemeen Weef, moet op een alge- meene wijte werken, . e | En, om tot God te komen, moet men denken, dat men niet weef, maar dat begonnen te hebben; dan moorden opklimmen tot een Eerste Weef, hetwelk geen “ begin heeft gehad, dat God is, die dan den oorpronk van mij, mijns gelijken, en Ander zaa. | | Aan Gods-dienst leeft, een Overste God aan te bidden, de eeuwigheid der Ziele, en Opstaanden te geloven, en goede Werken te doen. | = Aanmerkelijk is het, dat de Gods-dienst niet verzacht wordt, maar oude, en door ver- standbare redenen; maar indermai als door dood Schutter van geweer, of dringende persoon van Dragonders, welke tonen, dat de Gods-dienst moet in de Keizerlijke regeering, en niet de Regeering in de Gods-dienst weven; maar die God roemen, en Hem niet gehoorzaam hebben, maken haar er leugenachtig. God JA | De beschrijving van het Koninkrijk, heeft nooit van de menschbegeerd, hetgeen hij voorzag dat hij met zoude konnen volbrengen. De naam van de Religie blijft onder gantsch twijfelgevoelens, welke malkander verdwijden, die na het begrijp van de Geestelijke aanneming, evident of verwerpelijk, zowel voor de oren des toehoorders zijn; doch de eerste en laatste zijn niet alle even wijs. In de Gods-dienst is zoo wel als in de Politiek in het gebruik, dat men den eenen verward maakt met een Bullebak, de ander een Poppen in de hand geeft om mee te spelen. Dit doen de verstandige Regeerders, op verschillende tijden, ook wel aan een en dezelfde Personoen: Maar zij mijden en schuwen alle tweedracht in de Religie, om dat die veeltijds scheuring in de Politiek veel maakt. Want de uiterlijke Religies worden goed, en kwaad gekeurd, naar het interesse en passie van de menschen. Daarom is het beter, stil te twijfelen aan de verborgende dingen, als te twijvel over het onzekere. Spreuken van de Opvoeding, die aan den Kardinaal gezonden waren van de Vrouwen van het WONVURE. De Opvoeding geeft aan een Mensch het meeste van al dat goed of kwaad, fraai of lelijk is; elk is aan dezelfde verplicht. Het Geloven en Reeden. Zij maken ons wild als een wild dier, of ook eenvoudig als een duif. Zij geeven zulke krachtige indrukken, dat het onmogelijk is, zich van de vooroordelen te ontsnellen of van het bijgeloof, dat men in zijn kindheid geleerd, en de Opvoeding als ingelogen heeft. Onze meeste dwalingen zuigen we met onze Moeders melk in, en dit gescheur veel tijd in ons aan onuitgeputte wortelen; door de Opvoeding. Daar is bijna niets krachtig genoeg, om die indrukken van onze jonge jaren te veranderen: of de Zeden, in dewelke wij van onze kindsheid zijn gebracht te veraf te verre: ja de kracht van Geloof en Gods-dienst is teken aan onze Opvoeding (huldigen. De Opvoeding maakt alle mensen partijsch, ende dwalingen des geloofs moet men aan dezelfde witten. Wij gebruiken de vooroordelen van onze Opvoeding door gewoonte; en de gevoelens in onze kindsheid ontvangen, hangen wij aan met een partijde herinnering. De meeste mensen staan op het punt van haar vooroordelen en de kracht van haar Opvoeding; want zij leven na haar vooroordelen, dringen, hoon aanigheden, en genegenheden. Daar zijn er die de vooroordelen zodanig inbeeldingen versterken, dat zij een man, om een rede in een blad, meer haar gevoelens strijdig, niet alleen zijn gehekel k zullen doen, maar den Schrijver voor enkel gek houden. Wij volgen bijna algemeen de Voorafschriften van onze Opvoeding, om dat wij de meeste-opvattingen ontvangen in onze jeugd als onwetende, en wij blijven bijna aldaar aan gekleed tot aan onze dood. daarom is het zeer zwaar, ja bijna onmogelijk, om onder vooroordelen te kunnen oordelen, hoe vele ook. elk poging en zwier. Door de Opvoeding wordt de gewoonte 200 wonderlijke dingen, dat zij veelevervoerd, door gedachten, mond en pen, tot ontelbare wanbedrijven. Het zijn als konijnenschas voorwiel, welke de ouders aan de kinderen geven, door de Opvoeding, Gewoonte en praktijk. De Opvoeding en goede Onderwijs van de Tegenwoordigheid: Is de Bron en Wortel van Eerlijkheid en Deugd. Die geen zorgen draagt voor het vergaderen van Schatten en niet voor de Opvoeding van haar kinderen, welke de zelve Schatten moeten erven, dat zijn bodems. Kwade Ouders zullen de Kinderen kwade raadsluiden, en voorgangers tot boosheid; daar en tegen zijn goede Ouders hun kinderen als Spiegels, om in alle deugden na te volgen. En kwade Opvoeding is meestal alle kwaad te wijten. Maar goede Opvoeding, wel gemaniërtheid des leven, en een beter worden bekomt men veelal door goede onderwijzingen en oefeningen. Want men doet door Opvoeding meer goed onderwijs, een klein kind grootmekaans en als bij de staaf werken; dat geleerde, filosofisch niet na kan doen, maar daarover wel praten, dat het werkt. Ouders moeten hun Kinderen aan zodanige Meesters overgeven, welke verstandig, deugdig, nederig, en ervaren zijn, het moedig den Meester en den Discipel aan, als de onderwijzingen wel begrepen worden. Een goede Opvoeding van de Kinderen is de grondvest van het Burgerlijk leven, en het welvaren van Landen en Staaten. Natuurlijk is de mensch als een ander dier, want hij wordt ook geboren, hij is ook wild als een beest; en het zou dus noodzakelijk zijn, indien de Opvoeding het niet verbeetert. Waar de natuur die prikkelde ons tot vrijheid, maar de opvoeding houdt ons in een plicht, om dat de leermesters der jeugd, een zekerheid hebben over de sterren haar geboorte. De eerste beginfelen van het menselijk verstand zijn allemaal vals, om dat zij de mens blinden, en schieten door de opvoeding. Daar door bedrijven de mens duizend zaken, zonder te weten wat zij doen; de meeste volgen hun vaderen voetsporen, zonder te twijvelen of zij wel of kwalijk doen: gewoonte en opvoeding hebben de rede bijna van de aardbodem gebannen. Om de waarheid te ontdekken, moet men de overleveringen der vaderen in twijfel trekken; dan de beginfelen waarin wij opgevoed zijn, onderzoeken, en alzo de gekankerde waanvliegt van de opvoeding door den drang van gesancte rede in onzekerheid uit te schrijven. Want, het is zoo prijslijk, de goede gewoonten aan te nemen, en te volgen, als de kwade te verwerpen. Maar de gewoonten veroorzaaken kwade indrukkingen onvoorbedaangdheid uit te schrijven. De opvoeding overtreft de natuur, verhalen in de opvoeding geven de beste indrukken, waarlijk zij geëist met zorgvuldigheid en zedigheid, doch zij moeten op geen valsche gronden gegrond zijn. De jeugd is toetreding en arbeid bekwaam, te meer als men haar kan doen begrijpen, dat het voorjaar en zomer ons leven, mee doorgebracht wordt in daling, onwetenheid, en idelheid, en dat men daarom voor de winter des ouderdoms, een voorraad van verstand en deugd moet opleggen. Op de aankomst, werken oefenen - Voorbeelden, beter dan de beste onderwijzingen. Want een Exemplaar leefend gaat voor redeneeren, preeken, en schrijven. Omgang van brave mensen is den adem der zielen. De Opvoeding kan de gaven van de Natuur tot haar hoogste volmaaktheid brengen. Beschrijving van het Koninkrijk De Schrijver, een Hollander, wekte met het Schip de Wakende Boei in het jaar 1655. Op het Zuidland gefrustreerd, en aan Land gebleven was. Wonderlijke voorval van den zeven en Beschrijving van de Strandbewoners van het Zuidland. De Hollander komt aan 'Krinke Kesmes. Ontmoetingen aldaar, komt in de Stadt Talonjeel, zonde een Vrijstad, en werd aldaar Schoolmeester en Vrijman. De Schrijver bezocht de Stadt Eiko, wonderlijke Toern of Pyramide, Badfloe, Stadhuizen, zeldzame Trouwkaamer, Paleis van den Gouverneur, Vreemde Dieren, Vermaakelijke en kostelijke Waterleidingen, Watervallen, Figuren enz. waarvan de Schrijver eenige afbeeldingen oontwierp. Reed die dag ik bespraken met Duiters, en het voorgestelchte schrijven, als ik den Garbon vroeg, de Stad en het omleggende Land te mogen bezien, hij antwoordde, dat het niet kon gebeuren, voor dat zij weerder tijding uit ons Schip hadden, en zijn volk weerom gekomen was; dog hij wilde gaar den Gouverneur daarover spreken, daar hij terstond naar toe ging. Na om ongeveer twee uur, bracht hij mij de zeer aangename tijding, dat ik door de Stad kon gaan, waar ik zulst, en terwijl zijn broed er hem elders eischte, zou hij mij een Man zenden, welke zoo goed Hollands, als hij Spaans sprak, aan mij te verleiden. Dog mijne reis, zei hij, zal maar twee dagen duuren, als wanneer ik er weer kom, dan zal ik weer met je zien. Ik bedankten hem met een goed hart, verzekrend dat ik met zijn weerkomst de eer van zijn aangename bezoek weer mogt gemieten; hij zei dat zijn plicht en bedoeling te zijn. Hij bedankte mij nogmaals voor het geschenkje van Desertes dat ik hen vereerd had, en vertrok naar een beleefd afscheid. Nu was het elf uur voormiddag; te twaalf uur werden wij volgens gewoonte gespijft. Met die, die de spijzen brachten, kwam een bedaagde Man, echt gekleed, groeiende mijnop de Zuid-landse manier, dat is, hij leidde zijn rechterhand over zijn mond, zijn linker voor zijn borst, deze verwisselende, bracht hij de rechterhand voor zijn borst, en de linker voor zijn mond, doende beide zijn armen over elkaar voor zijn borst gekruist, "ZOO Beshrijving van het Koninkrijk. Zoals men dat in de Oosterse Landen doet; en als hij hem boog, sprak hij in goed Hollands, God beware ik allemaal, zit welkom hier. Mijn hart sprong op van vreugde, dat ik Hollands hoorde spreken. Ik antwoordde, God bewaak u ook, zijt ook welkom. Hoe heb ik het geluk van hier te mogen horen Hollands te hooren? Hij antwoordde, ik ben een Hollander. Hoe zijt u dan hier gekomen, vroegen we hem? Hij antwoordde, de Karbon heeft me verzoogd, dat ik u de Historie of enige gevallen mijnsleevens schriftelijk zoude willen overhandigen, ten einde u die zoude kunnen afschrijven: ziet daar is die, zooals die in mijn jeugd heb aangetekend, doen ik hier eerst in de Stad was gekomen, en alles nog vers in mijn herinnering had: met haalde hij een Papier voor uit den boefem van zijn rok, mij dat overgegend, om af te schrijven, dat ik dankelijk aanvaarden, hem beloofde, dat zodra te zullen verriften, en hem dat onbeschadigd weer ter hand stellen. Ik zoude volgens mijn verzoek, na den eten, met hem de Stad gaan besien, maar was zoo nieuwsgierig dit af te schrijven, (want ik vreesde voor belet) dat van hem verzoek, dat mij nu gelieken te verschonen, tot zolang ik dit gedeelte van zijn leven voorvallen in het Zwitserland, afgeschreven zoude hebben. Welke hij mij toe liet, met belofte den volgenden morgen weerom. De komen. Den goeden Man naar vriendelijke weergroetingen vertrokken zijnde, gaf mij tijd die af te scheiden, welke het volgende was: Ik was een Jongen van twaalf jaar, en kon levens en Schrijven als ik op Batavia. Voor Jonge in Compagnie dienst aan kwam, dat was in het jaar 1655. Daar drie maanden gewest zijnde, werd mij gelaat om den aankomenden morgen, met mij mijn kist te vervoegen op het Schip de Wachende Boei, dat naar 't Zuidland zou zeilen, om de Schipbreukelingen van het Schip de Gouden Draak, welke daar vergaan was, van daar te halen, en op Batavia te brengen. Daar aangekomen, vonden het Wrak van 't Schip, schoten drie kanonnengecht voor ze aan dat wij daar gekomen waren, maar niemand vertoonden hem op het strand; wij niemand verneemende, voeren met de Boot en Sloep naar Land, om het daar gebleven Volk van de Gouden Draak, op te zoeken, doch dat alles was vergeten, wij vonden geen levend mensch of dier, maar een dor Land en naakte Strand, veel doornen en kreupelbos. Daar een Dag vergeefs gezocht hebbende, zeilden wij den tweede dag de kust eenige uren langs, elk glas een kanonnengecht doen schieten weer Volk naar Land om te zoeken, maar vonden niemand, doch zaagen wel drukkingen van bloote voeten in 't zand. De derde dag zilden we weer bij het Wrak. Zetten daar wat van daarvoor aan anker, de boot werd geordineerd langs de strand te ontdekken, op hoop of ze 'r veel volk van de Gouden Draak, mochten vinden: de boot was voor enige dagen met water, eten en drinken voorzien, deze ging van boord de wal langs; van haar werd ik niet verwacht, ook niet of ze 't volk gevonden hebben of niet. Voort na afgaan van de boot, werd de Sloep naar Land gezonden, met twaalf man om weer te gaan zoeken, ik raakten als jonge meesters in de slaap, begeerig om ook eens op Land te treden, op hoop van enige ververring te vinden, want ik had al eenigen tijd in het schip als zonder verveelde gewerkt, in zulk een geluidloosheid verlangde ik elk naar land en verveelde ik. Je lijkt een jongen, was blij dat ik meende aan land te komen, ik dacht weinig om te zoeken naar het volk van de Gouden Draak. Er was geen. Er was, om verveling te doen. We aan land treedende, gingen landwaard in, na giften wel drie uren gaans, alsof we aan een Boech kwamen. Hier dacht ik niet anders om verveling of enige vruchten te zoeken. Ik als een jongen van het Volk stilstaand zonder eens te denken als ik in het Boech was hoe daar weer wit te komen. Ik achter aan gaande, verbergde me achter wat krupel boek, en raakten dus boekwaard in, en was blij dat ons Volk me uit het gezicht was, ik nam een pijp tabak aan, daar mee ging ik het Boech in; maar na ontrant een uur roken geen vruchten of verveling vindend, wilde ik weer keeren, en ons Volk om te zoeken, ik ging wel twee uren om uit het Boech te komen, naar ik verdwaald was hoe langer hoe meer: ik riep, ik schreide, ik keerde tot het hoogst werd toe! was vol schrik en vrees, mijn benauwdheid was onuitproberlijk; nu zag ik eerst dat ik een jongen was, en jongens werk gedaan had, dat in mij het allerzwaarste berouw baarde. Wat zou ik doen? Ik was moe gelopen, heel hoog geërgen „benauwd van harten; mijn moedigheid was verdwenen van gedachten. Ik wierp mij onder een Boom neer, zegende, kermende, en God biddend dat hij mij wilde reiken, het viel, en ik raakten door vermoeidheid in slaap. Ontwakend, was ik door koud, en de duisternis baarde in mij zodanig schrik en vrees, dat mij mijn haren te berge dreven, ik beefde als een blad, en het gekruis van de Boomen zoo wel als de zuiverende wind, ontstelden mij elk oogenblik, mijn beklemd gemoed was doodlijk benauwd, ja zodanig, dat niemand als die in de schrikkelijkste doods gevaren zijn geweest, dat kan denken, weten of begrijpen. Ik zuchtte inwendig tot God om hulp, tot dat de dag begon op te komen, dat mij iets verlichtte; ik stond op, wist niet waar te gaan, wandelde om de vermoeidheid te krijgen wat heen en weer, staak om. ....Ik waren weer te gang om uit het Bosch te komen, altijd roepende, 'O, hier helpt mij. Ik wenkte duizendmaal dat ik een Berg mocht ontmoeten, van waar ik de Zee ontdekken kon, of een Rivier die mij tot aan de Zee zou brengen; maar hoe ik meerder zocht, hoe ik al meerder verdwaalde, niet eens om eten of drinken denkende. Ik nam een befluït van altijd recht uit te gaan, waar mijn God ook brengen wilde; dus doen, kwam ik tegen den avond, wat voor zon ondergang, bij een magere Poel; water ziend, daglicht op drinken; dat proevende, bevond ik zelf veel beter wat brak te zijn. Groot een weinig daar vandaan merkte ik mijn handen een kuil, daar vers water in kwam; ik dronk, en werd verkwikt; het water in de poel was brak, bruin, en roodachtig, als veen-poel-water, of dat verrotte bladeren in zijn. Hier zat ik al weer zitten, en schreijende, mijn droevig weer had geen einde! Geduurig zitten ik; zeggende, 'O, arme fe! wat zal ik doen? waar zal ik heen? O God! helpt mij.' Ik aa mijn halve 'Bierblik op, rookten. Een halve pijp tabak, en dronk uit mijn kuil; dit alles verkwikt mijn kracht. Ik bedacht me wat ik doen zoude in zulk een uiterste nood; Menschelijke hulp ontbrak me, dit ging ik uit nood tot God; ik maakte mijn koosjonk los, viel op mijn knieën neder, en riep tot God om hulp, bad het Avondgebed, en het Vader Onzes. Ik werd zelfs zoo bewogen onder het bidden, dat ik neer viel, en werd flauw en alsof van mijzelf. Dit duurde tot het duister was; en ik moedeloos zindend, leidde me naar den gehouden nacht door, en werd wakker als de Zon op was, dat me verbijde. Nu begon ik op mijn behoudenis te denken; inzichtig bij mijn waterkuil, en verheugde me in het vers water, en dacht, dit is nog beter dan het stinkend water te Scheep. Met schijn het me of ik aangezeten werd, ik omkeerde, zag een mand, en Boschwaard inziend, zag een zeer dikke hoge Boom, die zeer kenbaar om zijn dikke was; opstaand, ging daar naar toe; bij denzelfde komend, gaf God me in dat ik Boomen zou tekenen, om mijn water niet te verliefen; ik nam mijn mes van leder, en schilde hem zo wat of; ik maakte met mijn mes een houten beiteltje tot het boom schillen, om mijn mes wat te scheppen. Ik maakte ook een klein houten schuipje, en nam een brave tak die ik voor aan een scherp knoop, en stak aan een brave knop in het houten schuipje, dit was mijn geweer. Ik werd hoe langer hoe gemeener, en ik begon onder die Boom, daar... Ik zag wat hoog was, een Huisje tussen takken op te regten; onder mijn werken kwam het mij weer voor alsof ik gestorven werd; om mij heen zag ik niemand, maar verre van mij ook zulke dikke Bomen; ik laatende de begonnen hut vloog, stapten naar die Bomen toe, welke ook rondom hadden gebonden, en deed weer naar een die verder stond, dit zo vervolgende, stapten wel een uur of anderhalf van den poel. Ik zag al voort, en daarop een lijn rechtuit, om mettertijd uit dit eenzaam Bosch te komen; in ’t gaan vond ik een Appelboom! Wat was ik blij! Ik zag op, en was onder een wilden Appelboom; mijn koffer open en mijn schepje van mijn werpende, klom ik met een den Boom op, mijn buikje vol, en plukten 200 veel, die ik onder den boom in gras ligneert, dat ik afkomende, mijn hoed en beide: 'koulende vulde, en nog eenige liet vallen. Ik zag een boom, die geteisterd had, weer de rug, en bij mijn rechterdijkte boom komend, die als op een kleine hoogte stond, groef ik een kuil, welke onder met beleefde daar in mijn appels op. Die weer met blaadjes dekte, en boven met zand. Overblijfsel had ik een modder hol. Ik zag eenige takken in de grond, die boven wat vlechten, en dacht, dat mijn takken niet dekken, moet de hemel deken. Nu wandelden ik naar mijn water, dan naar mijn hut, om al wandelende te overdenken wat ik doen zou; mijn droefheid en benauwdheid verminderde hand over hand. In mijn hut zittende, en een appel eetend, dacht ik, lieve God, wat is des menschens leven, hoe zwerven we van ’t een naar ’t ander om geld en goed, ik heb maar water en appels, en ben nu wel tevreden als ik die maar krijgen kan, dat ik mijn appelen nu voor goud verruilen kon, ik zou dat wel niet doen. - Wanneer de avond viel, bad ik God, en liet mij in mijn hut op wat te gaan zitten, flapperende veel berusting voor ogen; des morgens ontwakend, begon ik bedaar te denken, ja zoodanig, als of ik in 't boek mijn leven zou moeten einden, dat ik tevoren door al te grote droefheid en angst niet doen kon. Mijn dagdroom was dat ik eens zou drinken, dan naar mijn appelboom gaan, en die daar nog onder liggende appelen bergen; daar naar de boomen zoo als ik begonnen had al voort te tekenen of ontbeelden; en dat op een regte lijn, om 200° eindelijk uit het boek te geraakten, en aftast op alle fruit-boomen te neemen; zoo dacht ik, zoo gedaan. Ik peurden naar mijn appelboom, met mijn korte stok gewapend; daar komende, vulde ik mijn zakken met die daar onder gelegen appelen; en al recht uit voortgaand, ontschilde ik de boomen. Op zoodanigen weg, dat ik die makkelijk kon zien, nu eens en dan eenige fruit-boomen vindende, die ik bijzonder teekende, tot ik naar eenigen tijd zoo ver kwam, dat een klein stroompje riviertje vond, waar omheen ook ver uitspreiding en meer fruit-boemen vertoonden, welke ik. vergat ik mijn mod-hol , Poel en Appelboom; ik volgde de Rivier, welke, na eenigen tijd uit het Bosch geleide, tot aan een Berg, aan wier voet een grote kom van brak Water was, daar hem de effe Rivier in ontliefte, en die kom ontliefte haar weer door een smalle sluis in Zee, zo als ik daar aan bevond. Ik riep bij die kom, en zag een Visch springen, kreeg een hok met mijn touw, bracht die met mijn koddiespieuw te water, aan de hoek een stukje appel doend, en ving, voort een goede Baars, die ik schoon maakte, en van desselfs ingewand weer aanloopende, ving ik nog vijf aanvattende schone Baarzen, die ik schoon maakende, bracht ik die aan houten spekten, zij smaakten lekker en goed. Er was: Mijn tonnel was weinig, des torenden ik een mouw uit mijn hemd, daar in de brand in vatte, doofde dat tikkende mijn beiden schoenen uit; nu was mijn tonnel-doos weer vol, en ik van alles klaar. Wel gegeten en gedronken hebbende, klom ik den Berg op, van wien top ik de Zee kon zien, naar gifling een groot uur gaans ver; , die Berg was maar een hoogen heuvel, als alleen in het vlakke land staande. Ik had wel gegeeten, als gezegt heb, en wandelden naa de Zee, op. hoope of ons Schip of Volk daar nog was; maar vond nıemand. De Strand dus langs wandelen- de, zag ık geduurig om, dat den Berg nıet wit mijn gefigt raakte; ik al voortgaande, dagt ıny dat ikeen Maft zag agter.een Duin, en met fijn top daar boven overuitfteekende ; my dagt ook dat ık voerftappen zag , dog deefe verdweenen weeder. | Op de Duin komende , zag ik een op= geregte Staak ,„ daar cen Tinnen plaat aan was. gefpijkerd, daar de naam van de Schip- per cn het Schip op ftond , daar ık mecde a geko- ®. 1 —4--- ——— ---0.. Krachtigen Kniptje: 138 Gekomen was. Dit aangetond op het nieuw, en eglers was mij decieve staak van paal en bord, als half gefrustreerd-agtig; ik was een Jongen, en kuis, de 'Staak verduisterd maal met betraande oogen. Ik zette mij neder met de rug tegen den paal, het hoofd in hand, en zag bedroefd de Zee-waard in. Ik stond weer op, heen en wieder door die staak wandelende, en dikwijls het bord levenende, befluisterde ik de Pal met mijn handen los te graven, alsof die in duin-fand vind, om dat ik de spijkers daar uit dagte krijgen; dit denkende trad achter de staak om daar naartoe te lopen, en zo als ik naar de spijkers en de paal van achteren zag, werd ik een briefje, en een tinnen plaatje daar boven gewaar, welke daar gespijkerd waren; vindende daarop, te begrijpen, graaf ik achter deze staak, zodat ontstond mij nog meer als of de staak had gedaan; een koude rilling reed door mijn ledematen, mijn haren reesen mij te berge, ik werd benauwd, en vreesden zeer, ik beeft den, en weet niet waarom. Ik zette mij weer neder tegen den paal, tot dat ik bedaard was. Daarna nam ik mijn koffer spijts, en begon te pellen in het zand, en vond iets hards, ongeveer een vadem achter de staak; ik trok met mijn handen aan 't krabben, tot ik aan een plak kwam, en al voort arbeidende, bevond het mijn Scheepskistje te zijn. Ik riep, 'Goede God! ik dank U Heere! helpt mij dan voortaan; ik huilden van blijdschap, en al schrijvende arbeidde ik mijn Kistje daar uit. Op het deksel was een Prentening gelegd, en om de Sleutel die in 't slot zat, was doek omgewonden, om dat het zand het slot niet beschadigen zou. Ik floot met grote vreugde mijn fluitje op, en vond hier volgende op een Brief: "Voorzien, alzoo wij na negen dagen zoeken en wachten, nog volk, van de Gouden Draak , nog u hebben kunnen vinden, is goed gevonden se vertrekken, (alzoo 't op deze Kuif kwel leggen) en u Kiftjes en goed bier te begraven, ten einde, indien gy hier komt, niet daar van te dienen. Regt boven op dit Daantje is een klein paaltje ingeflaagd, daar onder zon nog enige motzaakelijkheden voor u begraven. Vaart wel. ne" Ik viel op mijn knieën; dankte God voor zijn goedheid, en bad voor de behouden Reis van mijn Schipper en Schip. Opstaande, stopte ik een volle Pijp, daarop staan kon, ik mijn Kist doorfiende, vond daar in dit volgende goed: 3 Hembden, 2 Linnen Hemdjes, 2 Linnen Onderbroekjes, 4 Dagen, 2 Paar Schoenen; een Paar Lege flessen, een paar Krinke Reservoirs. 137 # Paar Schoenen, 1 Laakense Broek en Wambais', zijnde dit mijn landganger, 1 Engelse Matras, omringt 1 Pond Tabak, 11 Pijpen, 1 Tinnen Kopje, 2 Tinnen Lekken, 3 Messen, 8 à 10 Vorkjes, wat Naalden en Gaarzen, 2 Kammen, 1 Stoops Bontelje met wat Arak, 12 Vel Papier, wat Pennen en Inkt, 1 Psalmboek, Ik dronk een foorje op mijn pijpje als een Heroïn. Nu werd ik weer gerust en vreugdevol. Ik besloot den aankomenden dag bij de staak te camperen, om mijn goed te bevallen." was er, daar nog Mensen nog Dier was die mij beroven kon; Jongens werk! Ik, mij over- leggende, ging op de duinen, en zag het paaltje, piepen daar, dat was mij bijna mijn spijts, op twee voet diep was het hard, ik weer aan ’t krabben, maar was nauwelijks een voet in de grond, of vond een Schop, bloed war was ik blijde! Ik aan ’t graaven, dat beeter soort maakte als ’t krabben met mijn handen. Ik ontdekte eerst een Plank, en daar onder mijn Kooy, deze was nog met een brave Persenning omwonden; ik dit alles boven op hebbebende, vond in ’t openen de volgende Brief. | Jongen, nadat je misschien, zal leven hier eindigen, als verstandeloos u dit goed te vereren. De Meester geeft je een Brand- pijp, om gebrek, van Tenten te manken, nevens. Be beschrijving van het Koningrijk een fluit, Sjaavvel tot Sjaavvel-flokken. Vaart wel, Ik was zeurig alles door te zien, en vond dit volgende goed; Plank, Brave Preffenning, mijn Hangmat, Bulgaar, Kombuis, Hoofdkalfen, Sloep, Byl, Kort-rohr, Kardoenzen Ketting, 100 Kogels, fluit, Plat lood, Scheepshouwer met fijn riem, Vaatje Brandewijn, 2 Stoops Botteljes Spaanse Wijn, 100 Beschuit, Koorens Panneketje van een Mijn, Keulse Pot met Tabak, nog een Prik, weegt wel 243 pond, Blaas met Kreis, nog een Kardoen met Kogels, 2 Lungen Vis-want, Doosje met Hoenen, 12 Vuurkruispen, bosje Sjaavvelfluiten, bos Pennen, Pennemesje, 2 Boeken Papier, Looden Inkt-pot, met kanetje Inkt, het Nieuwe Testament; de Rijst van W.T. Bontekoe, en die van P. van den Broek, nog een rond Spiegeltje in een kleine doosje. Nu veranderden ik van voorzienemen om bij de Staak te blijven. De Weg van de Berg of heuvel hier toe, had ik als een winkelhaak gegaan, dat nu recht toe rechts aan veel nabijer was; dit dagte ik dus mijn weg te neemen. Ik maakte mijn Kist leeg, die weer vullend met de Beschuit, Tabak, Tabak, Papier, Baakjes &c. Ik trok drie u Horren Hemden aan, met nog een onderkleed, en hing de Houwer op de zijkant, de Bijlenschop op de nek, en twee Botteljes met een touwtje om de hals; dus ging ik naar mijn Rivier toe; en alzo herbereed was, dronk ik niet weinig, dat ik met een fles dronk weer herstelde. Terwijl ik ruitjes, zag ik dat ik doen zou; ik groef een groot gat op een hoogte, dat bestraffend ik onder. In met bladeren, daar takken over heen lieten, daar op berghellingen ik mijn goed, dit dekte ik met takken en zoden; des achter-middags haalden ik mijn kooi, met het soep, een blad met suiker-roek, kogels en byschuit in mijn zak. Bij de Rivier komend, floepte ik op de hoogte bij mijn Kelder, vier paaltjes in de grond, daar mijn hangmat aan hing maakten. Ik deed nog een tocht, haalden de voorraad, boutje met arak, vis-wand, en hockums, met wat kogels; bij mijn kooi komend, fluitte ik geruisloos, tot de dag aan kwam; die dag kreeg ik al mijn goed bij de rivier; nu was ik een rijke man! Ik kreeg pen, papier, inkt, en schreef dit voorgaande op. Ik sprak een Gebed, zong een Psalm zoo goed als ik kon. Nu moest ik een goede plaats voor mijn hut zoeken; rondom ziende, zag niet verre van mijn een braven hoogen en groenen heuvel, dicht aan de rivier; ik ging derwaarts, die beviel me wel. Mijn Bijl en Schop gehaald hebbende, Kapitein ik zoo vele groote en kleine takken, als ruim noodig had; die ik in de grond graafde en teekende, boven en rondom door een vliegende, zoo dicht als mogelijk was, en maakten in korte tijd een dichte hut. Dit dus verrekend hebbende, haalden ik mijn Wand, dat ik in de zoute kom geset had, op, waar aan verscheiden Barfnessen waren; hier van kookten ik in mijn Pannetje. Wel gekookt, en een koelen dronk genomen hebbende, haalden ik mijn hangmat in mijn hut, die wel ophangende, bracht ik daar aan kooy in, met mijn meeste goed. Ik wilde de kom eens aan de andere zijde omwandelen, en zien wat daar te doen was. Daar de kom valt in het water zeer rood, als ook de grond daar ik groef, was het als leem, kleverig en glad; ik vond een schop vol wat ver op 't land, om te zien wat het was, een kwartier uur voortgaande, vond ik een rode klappige oever, met vele kuilen; dit duurden weken groot kwartier, als ik weerom wandelde, om de rode leem te onderzoeken, die wat dun uitbreidde, ging na mijn hut; ook haalden ik wat vruchtensappen. Ik schoot in, dat indien de Leem was, ik een mooie Hut zou kunnen bouwen. Na de leem gaande, bevond ik dat die droog, hard en sterker was, daarover ik me verblijdde. Bij mijn hut komende, praatten onder een pijp tabak wat ik te doen stond. Ik zocht een partij dikke en stevige Takken, die van alle zijde-takken gekort hebbende, groef die vrij diep en dug bij elkaar in de grond, als een ronde kring; zijnde dit rond acht van mijn voeten wijd, dit begon ik van onder op te vleggen, als een 'Boeren-tuin, en alzo ik daar aan bijna ge duurig arbeid, bad ik dit in weinig dagen zoo hoog, als van de grond maken kon. Niet hooger kan komende komen, moet ik een ladder maken, waarvoor twee brave rechte takken bereid, elk lang negen van mijn voeten. Maar alzo geen boor noch beitel had, moest ik met mijn mes de gaten maken, welke me zo hard viel, dat blaren in mijn handen kreeg, mijn arbeid moest staan, en lichter werk doen, of stilzitten. De deur, of ingang van mijn hut, had ik vijf van mijn voeten hoog, en derdehalve breed gemaakt; hier toe wilde ik een deur vleien, daar mee befig zijnde, schoot mijn, dat ik in het Vaderland wel, vierkante Vogelkooitjes van willige te enen gemaakt had. Ik liet de deur vallen, en begon te bouwen aan een Bodem van anderhalf voet vierkant, dezen aan de zijkant ook anderhalf voet optuikende, had ik een mand, en die omkeerende, een stoel, kortom huis-raad! Ik hier mee naartoe de leem-strand, smeerde mijn mand van buiten met de leem, die in de zon droogde, besprengde die met een groene tak met water, dan de rest met de hand dicht, strijkende, werd mijn mand zodanig dicht en hard, als of fy met rode stenen omtrokken was, dat me niet weinig verblijde; nu kon ik kisten voor mijn oed maken, en wat ik van nooden had. Dit deed mij denken, dat ik terstond weer begon te vleien nog twee zodanige kerven; desce verkrijgbaar hebbende, hakten ik een fijne houten, een vadem lang, aan elk eind een touw, bond de manden daar aan, die had ik als een melk-faam; hier haalden ik nu leem meede naar de hut. In de hut eenige kijkgaaten gesneden hebbende, tijden ik aan het meersen, sporgen en streiken, en kreeg mijn hut in drie dagen vijf voeten hoog, besmeer, glad en droog, en was zoo vast en hard als of het van rood fleen gebakken was. Mijn handen weer hersteld zijnde, vatte ik ten minste aan, windende laken om mijn mes, en wat langzaam werpende, kreeg daar vijf sporen of treeden in; door behulp van deze, tuinden ik mijn hut boven toe, laatende daar boven in een gat een voet groot, zodoos voor lucht als rook, dat ik met een deksel kon fluiten en openen. Mijn dak besmeer en droog geworden te bezitten. Voorts maakten ik verschillende manden, die als mijn hut met roode leem bekleedende, zodoor tot berging van mijn goed, als om winter provisie in te doen. Ook bouwden ik nog een schoone vierkante hut bij den mijnen aan, die vijftien voeten elk zijde vierkant was; een schoone en sterke gebouw, hebbende boven een gat als mijn ander, en beneeden kijkgaaten. Nu was ik al kaphoven van twee Kaffeteelen, daags schreef ik mijn doen aan, en door het dikwijls leven, kon ik dat al van buiten. Op een tijd, wat vrugten plukkend, zag ik een braven heuvel als met handen gemaakt. De hele heuvel was rondom bezet met bomen, van boom in boom, in de verte, en een boom in het midden; ik kon deze van mijn hut zien, maar had daar nooit aan gedacht, dit was vreemd. Het was honderd treeden van mijn huis. Ik bedacht, terwijl ik mijn bijl, en kapte drie boomen, twee voeten boven de grond af, daar binnen treedende, kon niet anders zien of dit was daar zo gepoot; mijn leerlingen, kapten ik de bomen in het rond af, laatend de stammen tien voeten hoog, den middelste stam liet ik twintig voeten lang, onberovend van alle fijn takken, en haar alle aan de grond ontbeuktende. De hele boomen waren in de rondte veertien en twintig duimen dik; hier dacht ik een Forteres te bouwen! ging daar daags voor toverdrijf aan tuingen, met dikke takken, die ik met een staak op een floeg. Dit Kasteel werd na eenigen tijd volmaakt op het dak na, dat er ook na verloop van tijd meerdere op kwam; mijn deur was twee en een half voet vierkant, twee voeten van de grond; hier haalde ik mijn vaatjes brandewijn, een blaas vol buskruit, mijn halve beschuiten, wat kogels etc. Op ’t laat ging ik daar met mijn kooy en meestal goed wonen, begrafene het overige in mijn andere hutten, daar ’t wel bewaard was. Ik had ook al een geheele steene mand vol zout gewonnen in de kuilen van de harde rots, aan het einde van de zoute kom. Ook had ik al een brave party gemaakt. Ik had ook vele korven van buiten en binnen met roodkleem bekleed; en de vels daarop, gevlochten: Taams, Stoelen, en Bedsteden, mijn leven was nu geheel gerust. Ik wist van geen daggen, weken, maanden, nog jaren. Ook wilde ik niet hoelang daar gewest had... Nadat een lange tijd, als ik gerust sliep in het midden van een duisteren nacht, hoorde ik een vreeslijk gebrul, 'verworren door kreken', dat me wakker maakte; doch, ik bleef gerust, alzoo niemand, noch Mensch, noch Dier, in mijn Fortres kon beschadigen, Egter maakten ze vuur, dat ras gebracht was, alzoo altijd een goed deel zeer droge takken, en ook gekloofd grof hout had; mijn deur was gevloeten, en mijn kijkgaatjes toegekleed. Mijn Geweer klaar gemaakt hebbende, leide wat hout aan, en ging weer te kooy; De dag komende, was ik nieuwsgierig, te weten wat er was; mijn kijkgaatje openende, zag ik vijven starre Stieren, die scheen als gevogten, te hebben, alzoo er twee of drie onder waren die bloeden. Eene na mijn Kafte komt, kwam op twaalf of veertien stappen bij mij, stond driftend, en kijkend naar mijn fort; ik leide mijn roer uit een kijkgaatje, en schoot hem recht in zijn steun, dat hij neer viel, en terwijl hij weer aan kar laads aanvloog. EEN VERHAAL 147 Bevelvoering van het Koninkrijk Zijnde dat ik gereed was of er meer kwamen, maar de anderen vertrokken weer, Booschwaart in. Dit wat hier is, het Wild dat ik gezien had. Ik na naar hem toe, met schop, houweel, en mes; hij lag op zijn zij, ik kon hem niet op zijn rug krijgen, doch groef een gat achter hem, daar hij onder op zijn rug kwam te liggen. Ik hieuw met de Bijl de strot af, daar hij dapper uitbloedde, hem opgraffende, was hij zeer vet; en haalden uit mijn andere huis een tenen tafel, daar het ver op leidde, dat zeer veel, en meer dan honderd pond was; ik zette het aan te smelten met mijn koperen pan, en kreeg twee grote geleverde manden vol vet, als ook drie manden vol van het beste Vlees, dat ik zou ten, de blaas die blies ik op, de darmen reinigde; ik aan de kook, 'eenige droogde ik, andere vulde ik met gezouten vlees en vet, daar van enige in de rook, en andere in de lucht droogde ik, fint hoornen floog ik af, die droogden en schrapten, waren goed voor beekers. Ik kookte en braadde van hem, tot hij begon te ruiken, daar maakte ik een diepe groote kuil, laatende hem daar in glijden, hem wit met heide-boomen helpende, en met aarde bedekkende, en dankte God. EEN VERHAAL Voorheen zes geregende. 