title: Naaukeurige Versameling der gedenk-waardigste zee-en land-reysen na Oost-en West-Indien ... sedert het jaar 1608 tot 1611 Waar van eenige noyt gedrukt, andere nu eerst uyt haar oorspronkelyke talen overgeset en sonnige kerkelyk verbeterd zyn ... In het ligt gegeven door Pieter Vander Aa
creator: East Indies , Johannes de Plano Carpino, Pieter van der Aa
text: Dee Paders quanıen dan op den twintigſten ban Decanber te St. Domingo aan telanden/ en namen hun berbipf in ’t Kloofter van St. Francif- kus; 39 bemerkten’er dat 3e des nagtg in ’t Rooꝝ eduurende de Broege Metten / zoodanig aan 't —* geraakten / als of bet in Europe gednut- ... Peprarıas Daviza na DaARIEN. 169 rende de Hondg-d eeft / en in deeze drie ben / die —— — over⸗ bragten / verzorgden ze hen van Drufven verſch geplukt / en van Bpgen uit 1Cuin. Bit dit Klooſter gingen zy na het des Boozraads. De Konin Amptenaaren wierden d002 hun⸗ 1516. fe U] nen komſt 3eer oberballar/ want zu hen niet 300 dra beriwagt hadden. Zp berzogten ban de Va⸗ Bunme -brieben te mogen zien / Dat F fchiede / en wierden aanſtonds gehoorzaamt. Klee 3e nu eenige ontroereniffe ander het bolk Beinamen /(nademaal ze reedg door Brieven eenige ontfangen hadden / hoe deeze Paders uſt alle d' Indiaanen ontneemen zouden / Die zn ezaten /) kᷣaagden 3p Dat al deeze wanorder dooz den Aegter Tapia veroorzaakt wag. De Daderg ee 000? een gebeelte van anderen onelpnoot / die Dit aan de Paders overgebragt / klaag⸗ de hp van veron beroozdeelde ınen em in tien Pefos in en afftand van zun mpt te doen; zulkg Tapia geen Regter der Staat- Runde meer 30u bipben. - Derbo nu begonnen de WDaders wegens het naborfchingentedoen / raakende d In⸗ diaanen en de zaalien waar van de Bader De las Cafas berigt gegeeben hadde / en beiwerkten alles met beei omsigtigheid. en zelnen tude keerde ook den Beſtierder van ’t Eiland Cuba weder ; net laft : Dat wanneer iemand van ’t Eiland Cuba in deeze Koningryken met verlof zou komen , hem d’Indiaanen die hy hadde , niet ontnomen wierden, zoo lange detyd zyner verlofgeevinge zou duuren; Dat men de wegen opruimde, en dat de fchulden van de Goudfineltinge allenks ingevorderd wier- den; Dat men een ander Huister fmeltinge in eene nader gelegene plaats zou maaken , op dat d’in- woonders zoo verre niet te gaan hadden ; Dat mid- lerwyl de Steden geene eigen goederen hadden; Dat alle d’ingezetenen de Kolten der gemeene zaa- Orders voor die van Cuba. ven 172 REIS-TOGGTEN VAN . 1517. zeigen Dat a echt an en trekt na her HONgerindinge . en er te Peeil- von eindelpk twee van baardig / die in Zee gevoerd zynde / van wat ze noodig hadden boozzien wierden; en 3eil-vee Ieaende | egafhp’er zig met 300 veele Raſtiliaanen m 3e voeren konden / en nam zynen koers na ’t groote Peerel Eiland. Midlerwnl men D’andere Brigantpng berbaardig- de wag men ten befte bezig om Den leeftogt in dit Eiland / 300 veel men Kkonde / bp-een te krp- ı) met gedagten in om a geb on: Hm honger ’to erpen/ en om 3 uurende hun veriet m te Doen Aeftaaıı. dus bezig was / ndertuſſchen dat Vaſco Nunez ezig ang ontfing hn eenen brief van Diego de Dera Aard- van den biffedop ban Sevilje , die in d’eerfte ontdehkinge fehopvan Se- ndien veel Dienft gedaan hadde / toenmaalig vilje, IHofmeefter van de Prinʒze Don Jean , waar dooz hn hem liet weeten : Dat hy vernomen hadde, hoe door hen de,Zuid-Zee ontdekt was gewor- den, en dat hy hemverzekerd hield, zoo hy d’ont- dekkinge ten Weften agtervolgde, hy’ergewapen- de Indiaanen ontmoeten zou; maar dat zoo hy’t ten Ooften wende. hygrooterykdommen en mag- tipe 337 van ve 238 vinden. ug +7 kn vVerneema Pereid was /begon V alco Nunez Zpnen koers lan wederom be- t dafteland ten Ooſten aan te zetten / hebbende zige van Peru. tuim honderd man bp 3ig / nademanl de gevan⸗ gene Indiaanen hem berigt ‚gaben / Dat men’er . beei Boud aan deeze Ruſt vinden zou / zunde dit . de derde tpdinge / af onderrigt / van De gronte rpkdommen in Peru. Zeilende, dan na eene Ha⸗ ben / die zn de Kaap of Uithoek van Pinas noem⸗ den / uf en twintig mylen of iets meer ban De &olf St. Michel gelegen / vonden A1’er een groot geral Walbiffen / die zig omtrent deeze Raap Pi- nas bertoonden / en berder Zeewaartg ſwommen. De Scheepslieden zorgden te zeer te naderen / ober» zulks den dag ten einde liep; 3m quamen dan aan een andere Ytaap / in meeninge hunnen koerg met bet aankomen van den dag te beranderen 3 Ri 0 u % PEIDRARIAS Davıra NA DaRIEN. 173 600 beel zy de vomd tegen hadden / befloot 1517. V —8 het Land van den Kacique Chiceæa- — ma aan te landen / om de dood der Naſtiliaanen te wreeken / die Gafpar de Morales geuoert hadde. D’Indlaanen rukten — bp een / om ben te wederftaan; Dog de iaanen maakten met ne Degeng kort werk / en floegen 300 geluk⸗ met hen datze zig eer lang meeſter van t veld 3a - Valco Nunez wederom uit het Hand van den Keen Kacique Chicama bertrokken / heerde weder na “er nur Lope de Sola gehjeeten ; tot Bevelhebber van ’t Berigon- das besitte van neemen / tuflde Vafco Nunez weeten kuat LOPe de Sofa ge men Bar Zune ſtomſt hadde / nademaal hebber van dat 300. men Pedrarias het Beſtier ontuam / (Die zyn ’t valte land Schoonbader geworden was /) 300 ao2deelde hp, "koomnzy. dat men hem insgelpks het vervolgen van sune onderneeminge berbinderen zou / en de Schepen die hp met 300 veele moeiten doen bouwen had / aan genen anderen obergerven ; zulks Ku zig in deeze bedugtheid bindende/ Op eenen nagt met ee⸗ nen 3eheren Valderrabano , en eenen dBeregtg- Schꝛpver Rodrigo Perez genoemt / hier ober De Forek Hield / 3eggende tot hen onder anderen. Dat Reden van zedert men van deeze nieuwe Beftieringe gefpro- Vako Nuncz ken had, den Laftbrief van Lope de Sofa moeſt aan- eo gekomen zyn , en dat indien dit zoo was, en dat eeze veranderinge gemaakt wierd, Pedrarsas my. nen Heer geen meer Beflier in handen hadde; dat wy aldus ons , ‘van onze voorneemens verfteken zouden zien, en dat alled’ongemakken die wy om ten einde van ons oogmerk te komen , geleeden hadden ,zoude in vergetenheid geftelt worden. Dus ° was 't derhalven om eene volmaakte keunifle van —X 174 Rerts-ToGTEN VAN geboert / berfinan te hebben [ nog ten weſſien in⸗ Sgte die gezegt waren; en zig verbeeldende dat ze nietg behelgden dan bet juk ban: Pedrarias af te werpen /deedenze des niets blpken / maar verwag⸗ ten eene gelegentheid om’er Pedrarias berigt van te en. Ondertuſſen nu { wierd het beſluit van aſco Nunez, 8003 Valderrabano en Perez goed gekeurt / en om 3ulAg ter uitboeringe te bꝛengen Gassbho riepen 31 Garabito tat zig / om hen daar in ten dienſt door Nunez te Sun ; Die dan eerlang bertroh.om zig na Acla om beige tE begeeven / met ig neemende beertig Dolbaaten. gezonden,. Aldaar gekomen/ enziende dat Lope de Sofa niet aangehtomien wag / bertroß bu na Darien. On⸗ dertuffen ontftond Dit gerugt van den Komft bau Lope de Sofa in d’Indieu , eer zulkxx nog verrigt wierd / van wegen Dat hp Bevelhebber van Kanarien 3pnde / ’er eenigen tyd berliep / mibler« wyl men ’er berigt van: gegeben. hadde / en gem. Peoransas Davıra Na. DARien. 175 —* han, Wanneer nn Vaſco Na- 1517 aus Tnakmmanl Dan Aclı beriroh / om ua de Er } benam men een aloo hab. hp Di u dan- oh. niet bei; Honftenaarpen noodig am — —— wat IH: quam sen * breugen / gelyn zul dog Pan Nas Be int MI ven dat ebkoban Dez * hy tegens hein geſtoort en door eenige ot beledig Hi we hier bomen — * rd de” anlage Water binden, acique Careta hem gefchanken:had:/ :3unnde 0093 een: man ban eere / "2 a nbentunfein Eipi fa van de Nederlaas „7 a dat on nm Efpinofa van de 8 den —— wag — geheet /-en dab Jen dr en de Te e Factoor jean. de ira, begestig naar. de — daim Seide In en fATSUDP- Da > 176 Reıs-TostrEn van syı7. dood / en in een aogenblik veele gewond wierden. —— De Kaftillaanen —338 dit ziende / weeken onder het beſchut der ana — en egter hoo⸗ ger op willende vaaren / ooten ze een gedeelte te and voozt te ruliken; dog de Rivier quam dooz veele regenvlaagen zoodanig op te zwellen / dat ze zig verre buiten Haaren Oever verhief / 300 dat veele Boomen onder vloenden; zullis Dat de Ka- Zyn onge- noös waar in Tabira was / bp ongeluk op eene ukkig om deezer Boomen vaſt raakte / en daar door amfloeg; weshalven den Amptenaar Jean de Birues en Ta- bira , verdzonken / zonder Dat men ben te pur Rende komen / en niemand Dan die ſwemmen kon de/ kon zu leven redden. De Kafliliaanen ber- ‚ Roozen in de plaatg ban hunnen Bevelhebber pizznckeus Francifcus Pizarrus ‚om hen te beftieren /nademan Berelhebber DE in alle foogten van gevegt / zeer erbaaren wag/ verkoosen. EN voozzigtig om de Arpgslieden te beftieren / dien weder na Darien , zonder eenig aar te en been boerde. Pedrarias vond zig in Dit ver⸗ eg zeer geraakt /en egter tra ebp 0003 eene aan⸗ moediginge zyn Bolk te troo ermaanende hen den moet niet te Taten in de fchoenen zinhen / al» 7390 bu hen Pizarrustot een Kapiteln gaf / en bat ze ngen om den Kacique Abrayme te vervolgen / aar uit 32 300 beel 6002 treliken Konden / als ap ten hunnen behoefte noobig hadden. Eeni⸗ ge nu bergenoegden zig in Deeze woorzden / en na⸗ men dit bertrekt aan; Dog anderen verwierpent we⸗ gen 300 beel ongemahg als er zou te verduren zun / en bergen wilden 3p ’er niet eeng naar luifteren. Midlerwyl liet Pizarrus niet naa te bertrehken / en begaf zig te Hand na den Kacique Abrayme, pftertupg hp in andere togten gedaan hadde ; Dit d nu was geheel in rep en roer / ’t geen ver⸗ oozzaakte / datze’er nog Boud/ nog Bolk/ nog waar van te leeven bonden/ zulks 3p’er groo⸗ ter Bonger te verduuren adden ; en genoob5anht kolerden zeven ſtux van hunne Peerden / die 3P met hen voerden / te eeten nebeng Die waar ban ze ig bedienden onfwedernaar Darien te keeren 11.06 - Prpranıas DaviLa NA DARIEN. 177 * waar zu genoodzaakt waren met beele weder- 1517. eden weder aan te komen. Fort hier na — uam Diego d’Albitez met een groote overvloed ban Boud aan / nebeng veele Slaaven / die hp 33 de Kufl van Nombre de Dios /en in de er c en ban Chagre en Veragua berobert e. dldere o de ag nu Efpinofa meer in Wa⸗ Omsdekkinge penen dar in Letteren van weetenſchap / zulks hp door ar Ei naauwelpks ban zyne onderneeminge / waar bar "0% wu hier vooren ooken hebben weder gekeert ** L of hy zogt Pedrarias aan om hem berlof te weder ter ontdekkinge van andere nieuwe enden wit te trekken / na Dat Vafco Nunez 3ig reeds Hadde 6002 geftelt. Hu deed dan eenen langen —— 300 En als hy des 5 in apne —— en len meer dan v je honded TBrlen er Pbevalke ata, Dat D’eerfte bewoo⸗ ninge wag Pie de Faftillaanen aan de Zuid- . BHuft quamen te ftigten. Gelpk nu alle deeze zaa⸗ ken ten einde deezes Jaars boorbielen/ zal ’c niet oneigen wezen / eer we verder gaaı te berhaalen; wat de Daders Bieronimiaanen in Hifpaniola qua- te berrigten: Rademaal top; vooꝛnemen ee n / de verder berrigtingen ban Pedrarias, en d * tinripſte onderhandeling en met EN unez, m meer andere rare voo allen d ter Doegzamer tyd en plaatze ander de Schrep togtn van Francif- cus Hernandez en Jean Gryalva, op de Jaaren 1517 m 1518. in te laſſen. m Baderg dan te St. Domingo aangeland / Wat devz aakten eenen aanbang om t’erbasten hoe zig der: Hiero- alles in dit Eiland toedzoeg / en om’er zig ber ban te laaten onderrigten/ opdat ze Be sanen in Hifpaniols — des Lands. Dok maakten zu kenniſſe m diede Geloofwaardigſte waren / van * ze hoopten meerder ligt tot de waarheid Pedratia Darila. M 178 Reıs-TtoGTEN van ı517. tegenieten. Zp gingen ıyet berfcheide Beefteln" + ken gemmeenzaam om /em hoorden 0003 allede Ba⸗ Der De las Cafas. Eindelyk deeden 3p alle moge- Ipke naarſtigheid / om nietg te verzuimen/ van ’t Bern hen aanbebolen wag. Zp fchaften eerftelpk / et hebben van d' Indiaanen af/die d'afweezigen aanbedeelt waren / en ozdineerden aan de tegen⸗ woordigen / dat zu zig gelpk voozmaals van d In⸗ diaanen bedienden / ben gelaſtende am hen bo- ben al weltehandelen/ om den onluft die in’t Ei⸗ land ontfiaan wag te dempen. —— ge ben 3e zeer naautokeurige DOyder tot hunne es tinge. Wat nu de verdeelinge der Indiaanen aan⸗ ging dat de Kegters en Tkoninglinke Amptenaa⸗ ten raalite / daar ban Wilden ze toen nog nietg aanbebeelen / om alle Hafteringe te berimpden / op dat ze allenkg voort gingen om eerft de geboigtigfte en noodzaakelphfte af te fchaffen/ Wwaar in men j De grootfte beziwaarniffe vond. Maar de Dader kinge door, DE las Cafas Die alg van ongeduld brande / amde De las Calas Derdeelingen der Indiaanen in ’t Algemeen ont- gedan. worden. De Daders Bominikammen Diongen eg: ——— ter daar op aan; waar op de Bieronimiaanen een naauwkeurig onderzoek 300 wel opentink alg in ’t verborgen gedaan hebbende / zy oordeelden / dat 300 men d' Indiaanen in hunne vrpheid liet D’Todizs- leeven / zy niet genoeg deeden om hen te konnen Pen, m Vy- onderwopzen/ nog 3ig deloffelphe gewaonteng Den de nier wel Kriſtenen te onderiwerpen / nademaalszp niet dan tot tor den Ge- bunne quaade getwoonten / als ban de gebonzte irTezen ve af geneegen waren / vliedende Den omgang DET brengen. Kaſtiliaanen 380 beele zn konden / om in hunne Hedigheid te volharden ; en ziende hoe einig naugt men methen bet Kriftendom in te planten trok / van wegen hun fiwah geheugen / zonder ee⸗ nige andere wederwaardigheid / dan alleen het onge- noegen dat ze in deeze Heeringen hadden / enin de goete gewoonteng bonden / 3p lieber naar het Ge⸗ ergte ontweeken. Deele Geeſtelpken waren van Yericheide gedagten / dat deezen Tandaard geene natuuripue 3 Menſchen waren / nog dat ze gern vermogen nog wegens d’in- pordeel hadden / om waardigiph het H. Sacramcent disaen. Contfangen / nog dat ze geen bermogen ao om 3elfgde gronden des Katholpken Geloofs t'om⸗ ‚armen. En egter zogten de Daders Bironimiaanen alle zoorten van middelen bp te Diengen /om hen den Geloove t'onderwerpen / en ze te Doenontlaften van de onderdrukkingen die zn te Ipden hadden / hen beveelende aan oude Angezetenen /dat eerlpke Lie⸗ Deng waren / en die voor hen geneegentheid droe⸗ gm! op dat 3e zig voegden in de Behugtensbp de tiftenen te iooonen / en 30 hen 300 bepro 8003 alle zoorten han bedenkelyke zagtigheid. Wat m verder dAanbeveelingen raakte / op dat ze on⸗ der de beſcherminge daar zy onder waaren / wel ge⸗ andelt wierden / 300 deeden de Waders d'oude anbebeeitugen weder af kondigen / op dat ze in agt genomen en gehandhaafd wierden / onder groo⸗ re ſtraffen / Die zonder eenige vergeevinge zouden uitgeboert worꝛden; betoonende alzoo veel /meer ag⸗ tinge in de Herſtellinge m in ’twelwweezen der ine j 2 14517. 180 REIS-TOGTEN vAN diaanen te hebben / dan wegens de voozdeelen der buzondere Perzoonen. " Det gebeurde ten dien tpde dat d' Indiaanen ban doorde Kin- de Kinder- afken zeer bezogt wierden /en men bield derpokjens beffnet op de Ko» ninglyke Amptenas- gENe 7 at» dige duaden der Vadeıs Hironimiaa- DEN. et tontftaan wit hunne geduurige omgang me e Staftiliaanen gehouden / alhoewel Dit geenfi ban Wwaarheid Had ,nademaal men zederd mierhte/ dat Dit quaad ander ben op zekeren tpde gemeen wag; dat nu In dit en in ’t volgende Jaar viel / geduurende han welke Het quaad 30 berimeerderde / Dat’er een ongeloofipk getal in de Eilanden ban fturben /nadernaal de flaukonmiogs Digheid en ſwakheid in Dune geſteltheid van 300- danigen natuure was / Dat wat vooꝛ ongeval hen ober komen mogt / 3p van hunne behoudeniſſe wanhoopten / en eerlang den moed berlaozgen. De Baders Bironimiaanen lieten ondertuffen niet na omtrent de berbeteringe der mifflagen ’t arbeiden / en goede gewoontens in te voeren / alg och de gierigheid en overmoed te beftraffen; en alzoo A- Ionzo de Zuafo niet lange in zyn komſt vertoefde / begon men alles ’tonderzoekten / en zulks 300 wei wegens de Regters der Beroepinge /(die Marcelo de Villalobos ,„ Jean Ortiz de Matienzo en Lucas Vafquez d’Ayllon waren/) alg alle D’andere Kto» nin bie Amptenaaren. De fiegter die de Bur⸗ pe en ftrafiwaardige zaaken kundig wag / deed ie in zeer Weinig tpdE ter genoegen van Dattpen Ä afhandelen. De Daderg nu waren niet alleen in de berbeteringe der nifflagen ban Hifpaniola bezig) maar wilden ook kenniffe der Ttoningipke Geide⸗ ren hebben / en die 3e bezaten reheninge doen gee= ben. Zp berzorgden mede de Gebouwen en an dere zaalien / raakende gemeen. Insgelp befchikten 3e andere loffelpke bedrpben aan t va Aand en in andere Eilanden. Zp berbeterden in beele klagten d'algemeene verdeeling der Indiaa⸗ nen / zoo als den Schatbewaarder Paſſamonte en Rodrigo d' Alburquerque verrigt hadden / en ga⸗ veneene nieuwe o2der/ dat de Bominikaaner en Franciſcaaner Geeſtelplen zig na de Deerel-Kuft Peprarıas Davıra NA DAaRrIEN 181 begeeven zouden / endatmen’er de Bekeeringe ag- tervolgde / zonder dat zulks den Peerel-handel ver⸗ hinderen kon Zueioh men te bangen gebaan had⸗ tot groofe ergerniffe der Indiaanen. Dee Taften mede op groote ftraffen /dat niemand d’In« diaanen ban t vaſte Wand berontruften nog qua⸗ Ipk handelen zou / en ftelden’ereenig voln om Daar ober 302ge te hebben en rekeninge te houden van inkoop en bermangelinge die’er gefchiede / om’er bet Dpfde 0002 den Ttaning van afte treklien / op at de bebolkinge van Cubagua ende inmangelin- pe der YVeerlen 7 beide bermeerderden. De Bader De las Cafas dan ziende dat de Hi⸗ ronimiaanen de Zaaken niet na 3pne gedagten af- andelden / was beetoegen tet wel genoegd / en prakt met beel vryheid oberal waar hp sig bevond / tegens hen allen. Veele verdroegen ’t geduldelpk)/ wel bewuſt zunde / Dat het dooz Zpnen al te groo⸗ ten pber en niet dooz benpdinge gefchiede / waar 0003 hp zig afzanderde van beelandere gebreeken; . dog anderen konden hem met 300 veele toegeevent⸗ heid niet dulden. Geluk hp zig nu nietliet afwp⸗ zen / 300 deed hu ter zelver tpd eene merkwaardi⸗ ge zaak; hp berzekerde dat de Fiegterg ban Hifpa- niola frhuldig waren / aan De beriwoeftinge en het berderf dat De Lucajos D002 De rooberpen / dien er gedaan Waren / veroorzaakt was; en bergat oof niet vooz te ftellen/ de daad nie aan de Kuft van 3 X 1517. 182 REIS-TOGTEN VAN 1517. Cumana begaan was / die den dood van de geluk⸗ DeResen aders Domimikaanım / Jean Gar- van Hifpanjo- Fes EN ZIME Medegenooten a door De is Ipkt Hp wantrouwde / Dat De e- aande Deezer konden afges Handeld worzden; maar bie aan S’Honings raad moeften overgebragt worden / op dat’erzpne Staats —— — ——— 7— e deeze befc zoo ergerniſſe dat den haat die men —— de Dader De las Cafas geuoed had / veel bermeerderde / en het ges baar deg te grooter wierd ; alhoewel Alonfo de Zuafo de man was / die hem in dit doen nog te . meer aanmoedigde. Hy eindelph ziende dat alleg ker, "niet na 3pne gedagten uit wiel/ ftelde zig voor om Dit de va. Weder na Kattilje te heeren. Men deed wel alleg * dersHironi- Wat men kon om hem daar van af te wenden; ca maar alzoo hp eenen Priefter was / en Dat hp een saden Debelbrief van den Koning hadde / om ober-al te Ä aan en te komen waar Dr wilde en na Dat zig e zaken toedroegen / hield men bem’er niet ban af; maar men deed egter in Kaftilje weeten / Dat 3m doen haatelyk en ergeripk was | en dat bp de 3aaken 300 oubonzzigtigiuk behandelde / dat ze lig- teipk een opftand verwe konden, De las fas maakte zpnen ’t wegen in zyne Brieven be= Rent ( wat hem goed dagt / berfchoonende zelfs niet de Baders Bironimiaanen / zeggende dat ze in geenerlenwze b’’Andiaanen begunftigden ; dat brienden in t Eiſſand hadden / en dat ze hen na uba verzonden heöbende / eene berdeelinge van ndiaanen dooz Diego Velafquez berkreegen. Ein⸗ elpft De las Cafas wantrouwde dat zpne Brieven In Sevilje waren anderſchept gewuogden / en bat se PeprArıas Davı.a NA DARIEN. 183 niet in handen ban den Htardinaal van Toledoges 17517. komen waren / waar uit ontftond dat hp het ir 2 — land berlaaten moeſt. | Vooꝛ dat nu oꝛder quam dat de Bader De las Cafas van Hifpaniola vertrekken zoude / wag hp Hy ver- reedg van St. Domingo vertrokken / als zynde in WMep-maand deezes Jaars / en quam 't Aranda , zn’ Hof. alwaar toenmaalg het Hof wag. Wer zelver tyd viel de Rardinaal Ximencz in eene krankheid; zulkg dat De las Cafas ig verbeeldende nu met hem niet te konnen handelen /befloot na Valladolidte gaan) om’er den Itoning te berwagten / nademaal men 3eide/ dat hp eerlang in Kattilje Zu Komen. On⸗ Dertuffen Dat nu de Daders Dironimiaanen het bes vige gemoed ban De las Cafas Kenden / en De zaa⸗ Ren Die hen aanbebolen waren / bangroot gewig- Dentoni- - te waren (300 befiooten 3e Hunmen medegenoot misauen zen- Broeder Bernard de Manzanedo na Kaftilje te zen⸗ den iusgelyks den/ om de Kkoning enzpnen Raad banden ftaat °°% ö Der Indiaanen ’t onderrigten / alg mede D’onder- renna Kafllk zoekingen die zn gedaan Hadden / en ban het bes ie. fluit door Ben genomen / op dat’er de Koaning na sun behaagen m boozien mogt. 3002 300 beel men nu in d’eerfte Brieven fchzeef / hadde men be- tigt gegeeben ban de befchuldigingen die De las Cafas tegeng de Regters van Hifpaniola gedaan had; men gelafte van 't Hof aan Alonzo de Zua- fo, dat hp in geenersepe kopze iets berrigte / zon⸗ der order en medeweeten van de Vaders Hironi⸗ miaanen / als verkoozene gevolmagtigden van den KRoning; nademaal hem gezegt was / niet ter zaake dienende te weezen / dat hp zig met zooda⸗ nige beſchuldiginge moeide / hp des geantwoorzd hadde / dat hy niet dan in zaaken van Kegten toe⸗ au had. Derbolgeng berzag men zig van eenen iſſchon vooꝛ St. Domingo, Alexander Geraldino Romano gengemd; men gelafte hem / en aanden Bifchop- Biſſchop van Conception , dat 3 zonder eenige pen voor St, vertoevinge / bezittinge van hun Bisdom hadden Domingo. en fe nermien) nabemanl de Daderg Mlconimiaanen — gt gaben /dat’er hunne tegenwoogdigheid groo⸗ telp 8 noodig wag. De — ** de Toledo, | + — 84 Reıs-ToGtren van 1517. die Opper Inquifiteur wag / gaf ben laſt / en de Hoedanigheid van Inquifiteurs der Indien te wezen / a om gedingen tegeng de Ketters en afgeballenen / deToledo ( 300’ gebonden mogten worden /) aan te voeren. volmagrals En boo2 300 beel Alonzo de Zuafo niet weinig be= Inguieus zigheden in Hifpanioia hadde / en dat hp in perzoon ° in D’andere Eilanden niet zun kon om ’t onderzoes Ken en agt tegeeben op de domingen der Boorſtan⸗ Br ban den &Beregte / 300 30nd men ozder uit het of aan de Daders Dironimiaanen / ban’er in te booszien na ben goed dagt. Nog quam’er een tiweede Dider ban ben Raad aan de Dironimiaanen / 8003 welke men berbood/ geene berdeelinge der SIndiaanen aan de Kiegterg en Amptenaaren in d’Indien te geeven / op dat ze Den Amp- hrper zunde /ligtelpker d’oydinantien berbullen kons bodenzeene DEN er ze met ineerder zorge en naauwkeurigheid aanbedeelin- ter uitboeringe ftellen. Dognadit alleg berineer- gevanindiv- Derde het gerugt ban de gefirengheid en wreedhe⸗ nentedoen. den die Efpinola en D’andere Webelhebberg geoef- fend hadden / in bet pleegen ban roovernen die 3u aan t vaſte Jand deeden / allenkg hoe meer / en boomamentluk toen Gonzalo de Badajos, die zeer arın wag / aan 't Hof gekommen was; zullks men opentipk zeide / Dat het eme regtvaardige ftraffe Gods was / waar van men de voornaamſte ſchiuld on Pedrarias ſchoof; dit nu verooꝛʒʒaakte dat men beim uitdrukkeluk gelafte / nietg’t onderneeinen zon⸗ er order der Daderg Bieronimiaanen; en aan de Daderg zelfg / Dat ze wegens de Wwanozder in 't bafte Land in fwang zynde / eene bequaame 03- ber daarontrent te beraamen hadden. Byna ter zelver tpd Kreeg men de tuding / dat de Roning te Villa-Viciofawag aangeland/ waar ober het geheele Roningryk in 't algemeen een zeer groot genoegen fchepte ; van waar hp eerlang ver⸗ trok / en paffeerende Door Toordefillas , met %002= neemen om de Honinginne Jeanna Zune moeder te bezoeken / en inggelphg den Kardinaal de Toledo in D’Abdp van Valbuena de viſite te geeven ; Dog p vernam dat bpreedg oberleden Wwag; 3pnde een porlugtig —2 wegens 3pne opregt Inboaft J Peprarıas DAavıLA NA DARTEN. 185 en bappechelt, hp wag een zieraad van deeze Ro⸗ 1517. ni / die Dooz dessen dood hun ſchoonſte 75— glang berloogen / dan wegeng den nog laagen ou⸗· Kara derdom des Toningg / nadien hp d’eergierigheid Eximenea. ban zpne gunftelingen / die han berzelden / zeer bedwongen en ingetoomd hadde. Gelyn nu den Itatholpken Uoning quam’toberipden / en dat hu uit de Mederlanden met veele Heeren om hen te berzellen aangehomen wag / die Den jongen #t0- ning op zyne Keize dienden / (gelpk gemeenelnk in biergelpie gelegentheden gefchted ;) ’er ook veele zig nieuw — tot zynen dienſt aanbooden; deed hy veele Bevel-brieven vervaardigen / Die ter begunſ⸗ tiginge van de verdeelinge der Indiaanen ſtrekte / d eh ben gants mildelpkfchonk. Pademaalnude Ftoning deswegen niet wel onderrigt wag / geln- keriopg in deeze ontmoetinge had noodig geweeft/ 300 berrigte op niet& dan bolgeng de Imeckingen der Belanghebberg | die het eenigfte middel waren waar ban Hp zZig bediende. Hp gaf ook berlof Ginfbe- aan beelen om Slaaben in d’Indiente mogen ver= Aesunven. voeren / niet tegenfiaande het Derbod / dat’er te⸗ ein d'in- gen gemaaht wag, De Ftoning boerde met zig dıeo-. 9002 Broot-Kanzelier eenen Nederlandſchen Dok- ter / Jean Selvagio genoemd / dat een voozzigtig man en goed Raadsheer was / aan wien hy bet gantfche beftier van het Geregte / alg mede van geheel Kaftilje en d’Indien gaf. Bolt boerde hp met ig zynen Hofmeeſter en Broot-Kamerling / den Heer de Gevers, die em Perzoon han gesag en zeer boorzigtig wag / aan wien hp de zaaken bau den Staat en andere bezigheden die niet van den &eregte afhingen / aanvertrouwde. Onder zune Bunftelingen/ wag’er eenen Beer de Laxao \ geheeten / die gene ban den eerſten rang was; dee⸗ ze befleede Het ampt van root Proefimeefter / met wien de Dader De las Cafas wegeng zune eifs frhingen begon te Handelen / enin ’tbpzonder /om de gunft dan den Zelben Peer de Laxao aan Zpne 3pde te hrogen. REGISTER. Are en Meerkatten veel zoor- tenin Daricn te vinden,waar van eenige zeer groot en af- fchouwelyk zyn. 20 Abrayba een Kacique in 't Land- fchap Cenacana, welker land- aard in Hutten op de boomen woonen, van Louis Carillo be- zogt. 61 Advocaten en Regtsgeleerde ver- boden geenemeer na Cubaover te zenden. 150 Ayora ‚ziet Jean d’Ayora letter J. burquerque ziet Rodriguez let- ter R. Ambagten den Indiaanen belaft te doen leeren. 141 Ammiraal Diego Kolumbus vere zoekt d’aanitelling der Scheeps Kapiteinen aan de hand te hou- den 25. Verzoekt den Koning om weder na Kaftiljen te mo- gen keeren 41. Daar aangeland, wordvan den Koning minnelyk ontfangen. Amptenaaren die met Pedrarias Davila na Darien vertrokken , hun Orders voorgefchreven. 11 Affe der verbrande Iyken by dic van Darien zorgvuldig in aarde vaten bewaard. 97 Baecalautu⸗ Enciſe na Zenu ge- zonden om hetGoudryk Kerk- hof der gebuurlanders op te fchommelen. 64 Bartholomeus Hurtado overvald eenige Indiaanen en fteekt hun huizen in de brand. 118 Bartholomeus Kolumbus d’eerfte Landvoogd in d’Indien , fterft aldaar. 58 Aarcholamens de las Caſas, doed 87. veel moeyte om d’agtergebleve Kaftiliaanen weder uit handen der Indiaanente krygenı3.Hceft zeer vreedzame ontmoetingen van een ouwden Kacique in 't land Havana 14. Spreckt met den Koning over ’tbeftuur der Indiaanen en ampt der Bevel- hebbers 126. Verneemd te Se- vilje de dood des Katholyken Konings 127. Neemd voor na de Nederlanden tot den Konin te gaan, dathem den Kardinaa Ximenez afraad ı27. Las Cafas vind aan 't Hof veel tegenfpre- kers aangaande de beter hande- ling der Indiaanen ı30. Word belaft met de Vaders Hierony- miaanen na Indi@n te vertrek ken 143. Yverd zeer om de verdeeling der Indiaanen af te fchaffen 178. Is zeer misnoegd over de verrigtingen der Vaders Hironymiaanen ı8 1. Befchul- digd de Regters op Hifpaniola over hun quade handel:n;; der Indiaanen ı82. Vertrekt mis- noegt en komt in Kaftiljen aan t Hof om zig over dc Hierony- miaanen te beklagen. 183 Beenderen der voorouwders by die van Darien eerbiedig bewaard 97 Berg in Daridn die Calcedoni-ftee- nen, Saffyren en Jafpen voort- brenpt. 96 Bernard de Mefa tot Billchop van Cuba verkozen. 145 Beru een Indiaans Kacique van de Kaftiliaanen overvallen. 79 Bezerrillo een vermaarden Kafti- liaanzen Hond, door de Kari- baanen’gedood. 28 Bif- REGISTER Biffchoppen na St. Domingo en Conception gezonden. 183 "Boomen die bitter hout-gewas voortbrengen daar geen wor- men door knaagen, en anderen die een vergifiigen reuk van zig geven. 96 C. Caymans of Krokodillen veel in deRivier Rio Grande gevon- den 21.ziet Krokodillen letterK. Calcedoni-fleenen , Saffjren en Jafpen aan zeker Berg in Dariön gevonden, 96 Caribaanen,, ziet letter K. Caftellanos en Pefos hoedanig van . eene waarde te höuden. 117. Cattiliaanen ziet letter K. Chinchires hoedanige kr gehaftige inwoonders niet wyd van de . Golf Ofa gelegen. 159 Chiruca een Kacique , met zyn Zoon gepynigd, beklapt eenige . brandftigters. 77 Chriftoffel de Mendoza tot Bevel- hebber aan Porto Rico aange- fteld 28. Raakt in gevegt met de Karibaanen en doed’er veel . fneuvelen. 29 ‘ Coınagra een Indiaans Kacique van Jean d’Ayora mishandeld en bedroogen. 52 St. Cruz door weerwraak vanden Kacique Pocorofa , van Laſti- liaanen ontvolkt. 67 Cuba door Diego Velafquez mer Steden en Huisgebouwen ver- rykt 17, 18. Zederd wanneer belaft Ferdinandina te heeten 53. Word in een afteekening door Velafquez aan den Koning van Kaftilje gezonden 101. Met hoedanig een eigen Wapenfchild ‚en Zegelmerk begiftigd. 151 D. Derien in zyn vrugtbaarheid ‚ge- waffen, dieren en ondieren befchreven ı9--22. Hoe door Pedrarias gelaft te beflieren 33. Der zelver inwoonderen,, door den Koning van Kafliljen veel gunft bewezen 36,37. Waar- om dat Landfchap niet 200 vrugtbaar is als Cuba so. Hoe- danıg op de aankomft van Pe- drarias vervallen 60. 't Zelve in zyn verdere vrugtbaarheid en rykdommen befchreven. 96 Diego d’Aigular weigerd het op- perbeftier in Daricn aan te ne- men. 4 Diego Albitez na den Kacique Cha- re gezonden,, dwingd hem veel oud af 111. Schryft de flegte toeftand der Kaftiliaanen aan .den Koning over 113. Word door een gewaand fpook afze- fchrikt de verlooren fchat van Badajos na te Iporen 155. Ont- dekt in ꝰt land van den Kacique .Quema een groot deel van 't goud dat Badajos verlooren had 156. Keerdmet veel veroverd goud en Slavente rug. - 177 Diego Kolumbus ziet Ammiraal leıter A. — Diego Velaſquez te Xagua aange- komen, wat hem aldaar weder- voer 16. Doed 2even ſteden op Cuba ſtigten 17. Ontdekt Goud-mynen te Xagua die be- ter als die van Cybao zyn 17. Door Paſſamonte by den Ko- ning in groote agtig gebragt 101. Zend een afteekening van Cu- »a aan den Koning ı01. Vaar- digd twee Schepen af omde In- diaanen een overmandSchip ve- Rn REGI der afhandig te maken, dat ze ‚verbrand vinden. Dieren tam en wild, hoedanig in Darien gevonden worden. zo STER Indiaanen verleende. 40 147 | Francifcaner Geeftelyken uit Pikar- dyen bieden zig aan na Indien te gaan. 144 Dobayba een Afgod in Darien ge- | Francifcus Bezerra na de Zuid- Zee diend daar veel goud was. 62 gezonden. sa Dogters der Indiaanze Kaciquen , | Francifcus de Garray van de Kari- op wat wys aan Kalftiliaanen te verhouwelyken. 134 Duivels huis daar booze Geeſten de baanen op Guadeloupe afgewe- zen , verzoekt het beftier op Jamaica te hebben. 30 wagt bielden, om de Kaftiliaa- | Francifcus Pizarrus door Pedrarias nen die na goud zogten te ver- nielen. 155 E. gefleenten die zekeren Berg in Darien verfchaft. 96 Eneife door Pedrarias na Zenu ge- zonden op hoop van aldaar ; goudryk Kerkhof te vernefte- en 64. Zoekt eenige Kaciquen aan om goud „ die hem fchots antwoord peven ‚,en’er mede in' evegt raakt. 65 Efpino que Nata en Efcolte en voerdze gevangen 153. Doed eenige gevangene Indiaanen uit weer- wraak ophangen en verminken Ts3. Waagd een togt op den Kacique Paris, om 't verloore gaud van Badajos ’t agterhalen 154. Vervald in groot gebrek aan leefiogt en krygen 2 Reuzen evangen ıs7. Raakt metden k ique Chanina in gevept, en k met veel out weder in Darin ı58. Onderneemd eeni- | Gafper de Morales en ge dogten ter ontdekking en be- volkt Nata aan de Zuid-Zee 177. ⸗ F. Florida en Bimini aan Jean Ponze de Le onbelaft tebevolken. 55 Formulier of Voorfchrift van Be- velbrieven die den uirdeelder der tot Bevelhebber gevorderd,heeft veel avontuuren op zyn togtna den Kacique Abrayma ı76. Lyd met zyn volk groot gebrek en moeten hunne eigen Peerden flagıen om te eten. 176 et | Francifcus de Vallejo met d’In- diaanen van Uraba in gevegt en dapper geflagen 8z. Na Zenu gezonden om zig tegen die van Uraba te wreken , word gefla- gen. 84,35 a overmeefterd den Kafı- | Francifcus Ximenes Aards Biffchop van Toledo, aanvaard op s’Ko- nings dood de beftiering desRyx 127. Befluit de Vaders Hieroni- miaanen na Indiente zenden 129. Reformeerd in veel zaaken’ be- wind der Koninglyke Ampte- naaren der Indien. 149 G. Gamarra door Jean d'Ayora te- gen den Kacique Secativa uitgezonden, krygt veel goud en Indiaanen Bevangen, 65 izarrus ko- men aan de Peerel-Eilanden in groot gevaar en in gevegt 72. Krygt door lift al de Kaciquen die een Zamenfweeringgemaakt hadden gevangen 77. Doed eenige Kaciquen aan zekeren Hond ter verfcheuring voorwer- pen REGISTER pen 78. Word door den Ka- cique Berü geflagen en na Darıen gedreven 80. Eenige dagen af- gedwaald en na veel gevaar we- der opgezogt. 81,82 Geeftelyken en Priefters veel be- wind in 't beſtuur der Indiaanen gegevenız8.Hun pligt, dienft,en onderhoud voorgefchreven. 137 Geeftelykea Vaders in Indien over her inteugelen der Indiaanen, met elkander overhoop, - 179 Gonzales de Badajos van Pedrarias na de Zuid-Zee gezonden , on- derneemd een ftoute daad 114. Berooft eenige Kaciquen van hun Goud 115. Veroverd in. verfcheide Togten taghentig dui- zend Caftellanos in goud 117. Bezoekt den Kacique Parizao die bem een ryk geſchenk van . Goud en Juweelen doed. 119 En hem daar na nog jammerlyk beroofd ı20. Datdoor den Ka- cique gewroken word 121. Van de Indiaanen overvallen, verlieft al zyn pakkaadje en veroverd goud ızı. Word van den Ka- cique Nata beftreden 123. Steekt naeen der Peerel-Eilanden over en neemd’er een Käcique ge- vangen. | 124 Gonzalo Hernandez d’Ovicdo , doed den Koning van Katftilje verhaal van Pedrarias wederva- ren in Darien. 95 Goud met netten te viffen een uit- ftrooizel van den Baccalaurus Encife. ' 64 Goud uit de Mynen verzameld , hoe te behandelen en te verdee- en. 139 Goud by Gonzalo de Badajos en Louis Mercado verlooren , en — — weder opgeſtikt, hoe met twee duizend opgevangene Slaven verdeeld. 158 Goud-mynen te Xagua ontdekt, beter als die van Cybao in Hif- paniola bevonden. .17 Graffteden in 'tLandfchap Zenu, hoe en waar door ryk van goud. Guanajers overweldigen een fchip der Kaftiliaanen in de haven van Carenas 146. Dat ze naderhand in de brand fteken. 148 Gugures een fnoode Landaard ia Dariön door Vafco Nunez met veel verlies beoorlogt. 62 H Hvar hoedanigen haven tot de gemeene aankomit der Sche- pen. ı8 Hernando Ponze en Bartholomeus Hurtado hebben harde ontmoe- tingen in de Golf van Ofa ende haven van Nicoya. $ Hieronymiaaner Geeftelyken door den Kardinaal Ximenes na In- dien gezonden ı29. En hun or- ders voorgefchreeven 131-835. Hen veel bewind van zakenop Cuba en Hifpaniola gegeven 150. Schepen zig af na Hifparfiola , en vermyden 't gezelfchap van de Vader de 6 Cafas 167. Wat ze na hun aankomft op Hifpaniola verrigten 177. Drin- gen fterk aan om d’Indiaanen ‚onder tugt en ’t Kriften Geloof te brengen 179. De zelveover hun beitel en Reformatie in In- dien zeer geprezen ı80. Vaar- digen tegen Vader de las Cafas een Afgezant aan ’tHof. 183 Hond Bezerillogenoemd, daarde Kaftiliaanen grooten dient van ar REGISTER. Kamer_-matten zeer curieux in Da- ‚rien gevonden. 96 Kardinaal Ximenes , ziet Francif- cus letter F. Karibaanen met Chriftoffel de Mendoza in gevegt , worden veele gedaod en gevangen. 29 Hunne baldaad door fcheeps- togten gezogt In te toomengı. De zeive vry gegeven te beoor- losen en tut Slaven te maken. 5435593 Kaftiliaanen, by d’Indiaanen aan- gehouden door de Vader de las Cafas herroepen 13. Vindenin houwelyken 134. Hoeenwaar toe geiat in Indien elk met ze- ker beroep en bezigheid fig te erneeren 140. Worden vande Guanajers een Schipontweldigd 146. Genieten grooten dienit van de Peerden en Honden te- gen de Indiaanen 154. Over- winteren in ’tland van den Ka- cique Chiacofıia , bouwen’ereen Kerk, en vrouwen en kinderen worden gedoopt 156. Onder Efpinofa door veel goud en fla- ven verrykt, vervallen tot tuiſ- fen en fpeelen. 159 hun verırek van Cafa Harta na | Katten in Darien zeer liſtig door d’Havana ‚alle de Gehugten van d’Indiaanen verlaten 13. Heb- | Kerkhof in ben in't Landfchap van Havana verfcheide ontmoetingen met de zekere Vogelen bedrogen. 21 *landfchap Zenu ‚hoe en waar door rykelyk vangoud voorzien. 4 Kaciquen 14. Worden in cen | Kinderpokjes hoedanig d’Indiaa- ebuurfchap van de Karibaanen jammerlyk overvallen28. Veel nen dıkınaals en veel befinetten ı80 ſterven ın Dariön onder Pedra. | Koning van Kafliljen bezorgd dat rias door hongersnood 49. Wei- eren zonder zoldy op deKari. aanen te kruiflen s6. In zeker huis doorde Indiaanen verbrand en gewroken 77. Door den Kacique Beru aſgeklopt en ge- dwongen na Darin te wyken 79. Door Moeraſſen en opko- suende watervloed in groote verlegentheid geraakt 81. Door die van Uraba mishandeld en in de vlugt genoodzaakt te ver- drinken 83. Krygen verluf om de Karibaanen al-oın te bevor- logen en tot Slaaven te maken 93. Worden by de Kaciquen en inwoonders van Darien zeer veel geagt 95- Hen de Wett voorzefchrevenom met.de Dog- „sers van Indiaanze Kaciquen ıc een Opper-Bevelhebber na Da- riengezonden word 3. Verfpild groote koften aan de Vlootom Pedrarias na Darien uir te ruften 6. Geeft hemorders en bevelen aangaande vecle zaaken in In- dien te verrigten 7. Word door de goede voortzang in Darien aangemoedigd om de kuft var Veragua te bevolken 25. Be- geerd dar Jean d’Ezquebel re- kening van zyn bewind doed 27. Aangezogt om de Kariba- nen tot flaven te maken , flaat zulks om reden af 29. Belaft den Indiaanen lezen en fchryven te leeren 30. Zend kruiflers te- gen de Franze en Portugeeze Schepen uit 30. Schikteen Ge- zant na Pertugaa) wegens zyn REGISTER. afzender eenige Schepen na Da- rien 31. Doed Jean Diaz en Vefputius, Zee-kaarten toeftel- len voor de Togt van Pedrarias Davila 32. Belaft Pedrariasde Portugeeze fchepen op zyn vaarwater na Darien , weg te nemen 34. Leid Pedrarias en zyn Amptenaaren een goede Jaarwedde toe 35. Doed veel gunftbewysaan de Stadt Nueftra Senora del Antigua del Darien 36. Handeld met Jean Ponze de Leon over ’t beitier van Flo- rida en Bimini en geeft laft om de Karibanen te beoorlogen 54. Krygt berigt van Pedrarias we- dervaren in Darien 59. Steld Vafco Nunez Landvoogd over de Landfchappen van Panama en Coyba en gelaft Pedrarias hem veel te agten 68. Doed een Vloot onder Jean Diaz de Solis tegen de Karibaanen uit- ruften 87. Doed een Scheeps- vloot onder Jean Ponze de Leon tegen de ftrooperyen der Ka- ribaanen uitruften 91. Ontfangt berigt van Pedrarias wedervaren in Darien 95. Wil niet dat men Indiaanen na Spanje zal zaken aan de Zuid Zee in agt te nemen 106. Befcherkt de Stadt St, Marıa de) Antigua del Darien met een wapenfchild 107. Word door aanfchryven varı Vafco Nunez tegen Pedrarias opgeftookt 107-109. Te Ma- dragalejos overleden 127. De jonge Koning doed veel gunft bewys aan veele inIndien. 185 Koning van Portugaal houd zyn fchepen na Darien gefchikt , te huis op ’t verzuek des Konings van Kaftilje 32. Verzoekt om Jean Diaz de Solis te mogen ftraffen wegen 't laden van Verf hout op zyne kuften. 151 Krokodillen in Panama ontdekt, en hoedanige fteenen de zelve in hünne magen hadden ı60, Hoe by d’Indiaanen van Florida beloerd en gedood 161. Van ongemeene grootte en ftoutheid om ze tegen een meenigte volx te verdedigen. 161. L. 