title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: Hij mag nimmer uit het oogverliezen,dathlj,ofscboon dienaar der gemeente, een afgezant van ghbistus is, en dienaar der gemeente, maar om jezds wil. Omhaaralzoo te dienen, dat hij al zijne krachten en Vermögens, de talenten, hem door den Heer verleend, aanwendtte ba- ren nutle; dat hij haar voorgaat in de verkondiging van dat woord , dat de Heer hem beeft opgedragen ; dat hij haar met zijnen raad en voorlichting bijslaat; haar met ernst vermaant en waarschuwt, of woorden van troost en bemoediging doet booren: dat hij, de dienaar der we- reld, die zieh aan den schljn der dingen vaslklemt, met vrymoedigbeid doet booren, dat de wereld met bare be- geerlijkbeden voorblj gaat, dat hlj den zondedienaar met ernst opmerkzaam maakt, dat de bezoldiging der zonde is de dood ; dat hlj dengenen , wiens gewelen wel is ont- waakt, maar die zieh zelven buitencHRisTusiiog wil redden, aanzegt, dat door de werken der wet geen vleescb zal geregtvaardigd worden voor God ; dat hy den verbryzel- Digitized by Google 11 de en verslagena van geest, op de bereidvaardigheid van CHRISTUS wijsty om zulken te redden, en beiu doet hoo- ren, dat het een getrouw woord en aller aanneming waar- dig is, dat jbzus Christus in de wereld gekomen is om zon- daren zalig te maken; dat hlj de kleingeloovigen verzekert, dat de Heer het gekrookte rietje niet verbrc^en, de roo- kende vlaswiek niet zai uitblusschen : den verzekerde in het geloof op zijne heerlijke uitzigten in deeeuwigheid^maar ook op zijne dure verpligtingen wljst, om overeenkomstig zijne roeping^ waardiglijk bet Evangelie van ghristus te leven. — Zoo moet hij als een dienaar der gemeente» maar afgezant tevens van zljnen Heer, werkzaamzijnaan de belangen van onsterfelijke zielen, ze tot ghristus trach- ten te leiden, opdat bunne zielen behouden worden, en door het toebrengen van zondaren, tot bet liefelijk gena- delicht, CHRISTUS zljnen Heer, worde toegebragt, lof en eere, beerlljkbeid , aanbidding en dankzegging. c. Maar ziet dan hier ook het gewigt van zijne roe- ping; wäre bet dat allen, die den naam van cHRiSTusnoe- men, begeerte hadden om zieh den weg tot christus te zien aangewezen ; dat het allen alleen en nergens anders dan om de waarheid in ghristus te doen was; maar he- laasl ZOO is het niet, zoo zal het niet worden, zoo lang de mensch van nature zondaar blijft. Hier is het dan dat de getrouwe dienaar van bet ßvan- gelie fooral tegenstand beeil te dachten. Hier komt hem een te gemoet, die wel van Godsbarm- hartigheid, maar niets van zijne heiligheid en regtvaar- digheid wil hooren, — daar staat een ander, die de ver- dorvenheid der menschelijke natuur ontkennende, alleen van de leer der heiligmaking, zonder wedergeboorte , — daar nog een ander, die de leer der verdorvenheid der menschelijke natuur streng gepredikt, maar van geene heiligmaking wil weten; dan wordt hij (den mensch op zijne yerpligtingen tot een Code welbehagelijk leven wij- zende) beschuldigd, dat hij deugden en pligten voorhoudt om längs den weg van het werkverbond den weg ten leven aan te wljzen. En wat zal ik er nog meer bijvoegen, legen zulken en meer anderen heeft de bedienaar van het Evangelie te kampen. En wie is hij in zieh zelveo, even als al zijne medereizigers op den weg naar de eeuwigheid een zwak en nietig schepsel, vol met gebreken, diemede Digitized by Google 12 eea hart iu zieh omdraagt, huiten de genade Gods en de krachtdadige invioeden vaii den H. Geest, tot alle boos- heid geneigd. Hoel zal mensch«nvrees hem niet doen zwijgen, tegenover zijne tegenstanders; zal hij onder voor« geven van den vrede te willen bewaren , geen voedsd ge- ven aan het kwaad, dat hij moet bestrljden? Zal hij zij- ne eigene eer, en de gunst en toegenegenheden der men- schen niet trachten te behouden, en de eere van zijnen Zender prijs geven? Wee! driewerf wee hem, zoo hij aldus handelt, zoo hij het Evangelie niet verkondigt, zij- nen last verkeert en de eere der menschen hooger sehat, dan de goedkeuring Gods; — troost en bemoediging möge het voor den opregten dienaar aanbrengen, dat er, wan- neer hij den tegenstand, haat of verachting van zijne medemenschen om der waarheid vsril moet ondervinden, geschrev^n Staat, dat deze ligte verdrukking, die haast voorbijgaat, een gansch zeer uitnemend gewigt der heer- lijkheid uitwerkt, en dat de Heer hem toezegt,diemijnen naam belijden zal voor de menschen , dien zal Ik ook be- lijden voor mijnen Vader en voor zijne engden; maar uit die bron kan hij geene vertroosting putten , zoo hij ontrouw is aan zijne roeping, zoo hij den goMelooze niet aanzegt, dat het hem kwalijk zoowel als den god- vruchtige dat het liera wel zal gaan. En wat zogt ge dan nu, M. H. f als wij alzoo geden- ken aan den last, den Evangelie-dienaar opgedragen, zal- len wij dan nog zeggen dat het een gemakkelijk werkis, zuUen wij dan niet gaarne erkennen, dat het eene aller- gewigtigste bediening is? En heb ik dan daar straks,in mijne inleiding te veel gezcgd, toen ik aanmerkte dat zetfs de Aposteien, noch paulus, noch zijne medearbeiders Digitized by Google 13 in slaat zouden geweest zijn bet Evangelie naar waarde te verkonden^ zoo zij op zieh zelven hadden gestaan, en niet door goddelijke kracht in faun dienstwerk waren on- derslennd geworden. Neen! als wij zoo op het gewigtige van den werkkring van den Evangelie-dienaar letten , dan zou ons bijna den moed begeven^ en dan moeten wijzeg^ gen: Wie is tot deze dingen bekwaam, wie zal getrouw bevonden worden, zoo de Heer hem aproept, om hem rekenschap van zijnen last af te vragen? C. Maar dit brengt ons dan van zelve tot het laatste punt onzer rede, waarin wij le letten hebben, op den eenigen en zekeren weg om getrouw aan zijne roeping te beantwoorden. Het aanhoudend gedenken aan het gewigt zijner roe« ping, waartoe hij door zijnen zender in de gemeente gezonden is. Hetvbelang van het heil van onsterfelljke zielen^ voor eene eeuwigheid geschapen en aan zijne zorge toevertrouwd. De bewustheid van de alwetend^ heid en alomtegenwoordigheid van zijnen Heer, die bem eenmaal ter verantwoording roept van de wljze, waarop hij zijnen last heeft volbragt. De bemoedigende beloften, welke de Heer zijnen getrouwen dienaren , de ont- zaggelijke bedreigingen den ontrouwen dienstknechten aan- gekondigd , alsmede het gedurig zieh voor den geest roe- pen van zijne eigene zwakheid, nietigheid en onbekwaamheid^ oin zelfs van in de verte dezen gewigtigen lasttekunnen volbrengen, zijn op zieh zelven beschouwd, wel niet ge- noeg, maar kunnen in de band van den Heer, als zoo vele huipmiddelen zijn ora hem tot dien eenigen en vei- ligen weg te leiden. En vraagt ge dan nu waarin die eenige en veilige weg bestaatP Hij wordt gevonden in behoefte aan goddelijke genade, kracht en bljstand. Ja goddelijke genade is het alleen, die den bißdienaar bij het gevoel van eigen oubekwaamheid in Staat kan stel- len aan zijne gewigtige roeping te beantwoorden. Maar die is dan ook voor Hem verkrijgbaar, de Heer heeft ze zijnen dienaren beloofd en toegezegd, en die Heer houdt trouwe. Ik zal niet u zijn, heeft Hij zijnen discipelen beloofd; en Hij is een waarmaker van zijn Woord; Hij zou hun mond en wijsheid geven, den H. Geest bidden van zijnen Vader , die hen zou leiden in de waarheid , die Digitized by Google 14 het uit liet zyne nemen en hun verkondigen , mededeelen sou; de Apostelen hebben het mögen ondenrinden , dat 's Heeren kracht in hunne zwakheid werd volbragt; en door alle tijden henen sedert ruira 18 eeuwen dat HiJ zijne dieoaren in zljne kerk heeft uitgezonden , heeft nog- niemand^ die Hern met zljn hart lief had en Hern om zij- ne hulp heeft gevraagd, Hera ontrouw bevonden. Hij wil er siech ts door zijue dienaren om aangebeden zijn, Hij eischt niets dan dat zij Hern hunne behoeflen zollen kenbaar maken , dat zij Hern er in den gebede om vragen zuUen. Getrouwe gebruikmaking van het gebed^ ziedaar dan weder den weg tot verkrijging van de door den Heer toe- gezegde hulp en genade; dat bidden om verlichtende ken- nis door den H. Geest vermag veel ; welk een vooiregt , dat de bedienaar van het Evangelie den weg daardoor tot den troon der genade van zijnen Heer altijd geopend vindt, dat geeft hem moed, dat doet hem het gewigtige van zij- nen last met blijdschap vervuUen; dat schenkt verkwik- king voor zijne ziel; dat brengt heilrijke en gezegende vruchten aan, niet slechts voor hem zelven, maar ook voor de kudde, aan zijne zorg toevertrouwd. En wat vermag het gebed dan vooral niet, als het maar niet alleen door den leeraar, maar ook door de gemeente voor hären leeraar , tot den troon van den Allerhoogste wordt opgezonden. Ja, als vooral zij, die door genade bidden geleerd hebben, in hun naderen tot den Heer , oob de behoeften van hem niet vergeten voor te dragen. — Meent niet dat dit vooral eene onverschillige zaak is, de Apostelen hadden er behoefte aan; een paulüs vraagt er die van Ephese om , dat zij terwijl zij voor zieh zelven ijve- rig werkzaam moesten zljn in het gebed ^ ook zijner zou- den gedenken, opdat hem het woord gegeven wierde in de opening zijns monds met vrijmoedigheid, om de ver* borgenheid van het Evangelie bekend te maken. En zoude dan ook nu nog niet ledere dienaar van dat Evangelie, die het gewigt van zijnen last en zending ter harte gaat, er belang bij hebben, dat ook zijne gemeente dat vooral zij , die den Heer van harte lief hebben , het- zelfde voor hem doen? Voorzeker ja, M. H. ! ook ikheb er voor mij zelven belang bij — of vergt ge raisschien van mij , dat ik thans voor het eerst in uw midden optre- Digitized by Google 15 dende, bij de aanvaarding van niljn dienstwerk, u raet beloften en verzekeringen zal voorkomen, van helgeen ik onder u zal verrigten? Ik doe het niet, en ik wil het u zeggen, waarom ik het niet doe. Als ik terug zie op mijnen arbeid in mijne vorige gemeenten, en ik gedenk daarbij aan den mij opgedragen last, dan is bet metvele le kortkoraing en gebrek ; dan moet ik beschaamd staan voor den Heer, en de taal van den dicbler tot de mijne maken: Acbl Heere treed niet uwen knecht niet in het gerigt, want op duizeiid zal bij niet öönkunnen antwoor- den. En zal ik dan op deten oogenblik met vele en groo- te beloften voorkomen ? Zal ik het dan onder u betet» ma- ken? Ik wil u zeggen, wat de innige begeerte van mljn hart is, zoo de Heer mij zijne kracht en genade er toe schenken zal; jal dan wensch ik als dienaar van christüs, naar de woorden, die ik tot tekst genomen heb, u niet mij zelven, maar jbzus christüs den Heer te prediken, CHRistüs alleen, christüs geheel, zooals Hij in bet onfeil- baar Woord Gods, door Evangelisten en Apostelen is aan- gekondigd; den ganschen raad Gods tot redding van ar- me en beboeftige zondaren ; zooals wij allen Hem noodig bebben, en Hij van Gods wege geschonken is tot wijs- beid, regtvaardigbeid, beiligmaking en verlossing, Dan wensch ik met bet Woord des Heeren in de band, mij als uw dienaar te doen kennen; maar uw dienaar oni jEZüs, mijns grooten Zenders wil, en als een vriend onder u te verkeeren, die niet het uwe, maar bet heil uwer onsterfelijke zielen zoekt te bebartigen. Zoo wenscb ik met u om te gaan, gemeenzaam' in uwe woningen,* als gij behoefte aan mij bebt, en mij roept aan uwe ziek- en sterfbedden, zoo wensch ik tot uwe kinderen te spreken op de Katechisaliön , zoo wensch ik tot u allen het woord te voeren , als ik dezen kansel voor u optreed. Maar zal ik dit doen, en in dezen den wensch van mijn hart worden verwezenlijkt , dan gevoel ik bet, en mag bet tbans voor u niet verbergen ; gemeente van Ga- rijp en Suameer, dan is het voor mij beboefte dat gij allen, die den Heer christüs kent en lief bebt, mij door uwe gemeenscbappelljke en afzonderlijkegebeden voor den troon der genade ondersteunt; ik heb het in- mijne vorige gemeenten gevraagd , en ik mögt mij overtuigd bouden , Digitized by Google 16 dat er gevooden werden, die het deden; ik weet het, 't gebed der regtvaardigen vermag veel; ik vraag er u ook hier bij den aanvang mijner bediening om, godvruchti- genl en ik vertrouw van u, dat gij mijne bede niet zult van de band wijzen. Bidt voor mij dat Hij mij in mijnen gewigtigen werkkring onder umetzijne genade, met zijne kracht nablj zij, vsrij willen, wij zullen het dan te za- men doen, en .de verkondiging van jezus ghristus den Heer, zal niet ijdel, niet vergeefs onder u zijn, das mö- gen wij hopen dat de Heer er zijne hooge goedkeuring op geven, en dat het woord in zijne kracht gesproken, vruch- ten zal voortbrengen , vruchten, welke hier rijpen zuUen , voor den vollen oogst, dien Hij eens zal inzamelen en te zamen vergaderen ten eeuwigen leven. En nu nog eenmaal mij tot u gewend, gemeente van Garijp en Suameer. Als uwen leeraar heb ik mij thans aan u verbonden, onthoud mij uwe vriendschap en toegenegenheid niet. Kom getrouw op in het bedehuis; maak mel uwe kinderea getrouw gebruik van de Katechisatiön , en hebt gij be- hoefte aan mijne toespraak, zend met allevrijmoedigheid tot mij. Ontvang dan met zachtmoedigheid, het woord, 't welk de Heer mij in last geeft, aan u te verkondigen. Dat woord in zwakheid gesproken, worde door *s Hee- ren kracht gezegend voor uwe zielen. Hij störte in uwe harten uit den Geest der gebeden , opdal deze mij ondersteuuen in de getrouwe verkondiging van JEZUS ghristus den Heer; en Hij geve ons ie zamen, naar den rijkdom zijner barmhartigheid, eenmaal de heer- lijke ondervinding, dat het woord niet te vergeefs tot u is gekomen; maar dat het vruchten voor uwe zielen möge aanbrengen, vruchten of te uwer teregtbrenging, of ver- troosting, of blijdschap in het allerheiligst geloof in God den Vader, en jezüs ghristus den Heer, door den H. Geest. Amen. Naz. Ps. XC : 9. Digitized by Google DE 6EWAARW0RDIN6 DER ZGND£« Voorfz, Ps. CXIX : 5 , 6. VOORAFSPRAAK. Opdat ik tegen U niet zondigen zoude, zongen wij daar' M. HI en daarin ligt zeker al het bittere enkwadevande zonde, dat zij tegen den grooten en heiligen God wordt begaan. Dat zij tegen den grooten en heiligen God wordt be- gaan , ja maar ook tegen den Regtvaardige , die zieh zoowel over aangeborene als werkelijke zonden schrikke- lijk vertoornt. Dat zij tegen den levenden God wordt begaan, niet alleen als den Regtvaardige , maar ook als den Volzalige en Liefdevolle, die door zijne goedheid de eenige bron is van alle goed, verlossing en geluk. Daarom wandelen ook zij , die tot eenen Vader aanroe- 10« Jaar. No, 2. 21 Digitized by Google 18 pen dengene, die oordeelt zonder aanoeming des persoons , in kinderlijke vreeze den tijd hunner inwoning. Vreezende meer voor de zonde dan voor de hei, om- dat de gewaarwording der zonde zoo vreesselijk is. Wij willen daarom onze overdenking in dit uur eens bepalen bij de gewaarwordinff der zonde. TEKST: Nura. XXXII :.25. »Doch gij zult uwe zonde gewaar worden als zu ü vinden zal." Over de gewaarwordingen der menschenkinderen zijn vele groote boeken vol geschreven M. H! Over de gewaarwordingen des tijds en der eeuwigheid zijn vele goede en kwade dingen gesprojcen. Over gewaarwordingen worden in de ooreine wereld velerlei kwade dingen overdaeM tot eigene onzaiigheid; maar in ghristus kerk gelukkig veel meer goede dingen bevonden tot Godes heerlijkheid. Vele en velerlei gewaarwordingen houden in dezen vlugtigen leeftijd ons ijdel geslacht bezig. Wij onderscbeiden die gewaarwordingen noodwendig in ligcharaelijke en ge^telijke gewaarwordingen — in uitwendige en inwendige gewaarwordingen — in geo- Digitized by Google 19 penbaarde en verborgene gewaarwordingen — in vergan- kelijke en ottvergankelijke gewaarwordingen — in on- heilige en beilige gewaarwording , in gewaarwording van vreugde of van smart , van blijdschap of droefheid , van vrede of wroeging. In deze allen echter, weet alleen de geest des men- schen, die in hem is, wat hij gewaar wordt. Het zielloos lijk heeft geene gewaarwording meer. De geest echter heeft bestemde gewaarwording, na den dood eindeloos, die in de wederbezieling ook het eigen ligchaam zuUen aandoen. Daarom vermaant ook de Heere jeizus zijne liefheb-*' bers ZOO trouwhartig, om toch niet te vreezen voor de menschen, die alleen het ligchaam kunnen dooden, en daarna niet meer kunnen doen — maar veel meer Hem te vreezen, die nadat Hij gedood heeft, ook de raagt heeft, om beide, ziel en lijf, te verderven in de hei. Zonde en dood nu zijn onafscheidelijk verbonden. Den dood te sterven, en een doemscholdig zondaar te zijn , is door zondebanden vastgeknoopt. Banden, waarvan de ijzerkracht bestaat in wantrou- wen aan den levenden God, en in de kennis deskwaads. Banden, waarvan het onzalig vermögen door ongeloof en. hoogmoed wordt in stand gehouden. Banden, waarvan de afscbuwelijkheid door wereldliefde en zondeliist openbaar wordt. Droeve banden, die ons binden aan een laag en nie- tig stof. 10« Jaar. No. 2. 2* Digitized by Google 20 Van deze banden, zegt ons lekswoord: doch gij zult Uwe zonde gewaar worden, als zij u vinden zal. Na een woord tot regt verstand van den tekst, wil- len wij in deze geheiligde ure onze overdenking bepa- len bij de gewaarwording der zonde. »Doch gij zult uwe zonde gewaar worden, als zij u vinden zaV* I. Het woord, dat de H. Geest thans aan u en mij laal hooren, M. H! is eens uitgegaan uit den mond van MOZES. Voor drie en dertig honderd jaren, stond mozbs daar, met 6ods oude volk, aan de overzljde van den Jordaan. De woestljnreis was het einde nablj. De snelvlietende Jordaanstroom scheidde nog maar alleen van het beloofde oord, het land van Immanuel. Israäls stammen zouden mozes laatste woorden ont- vangen. Daar achter hen lag die vreesselijke en huilende wil- dernis, waardoor de goede band Gods zijn volk had doorgevoerd. Daar voor hen^ vlak voor hunne aangezigten, lag dat land, van melk en honig vloeljende. Dat uitermate goede land, hetwelk de Heere had gegeven aan Abraham en zijn zaad tot eene eeuwige erve« Dat zeer gewenschte land, waar de Heere de snoeren Digitized by Google 21 des erfdeels zoude laten vallen in liefelijke plaaisen , waar hun die schoone erve zoude geworden. De vde en velerlei gewaarwordingen der omzwerving waren doorgestaan. De gevaren der woeslijn waren doorgeworsleld. Door gevaren van de zee , en door gevaren van die groote en vreesselijke woestijn , had hen de Heere door- gevoerd, Uit gevaren van den honger , en uit gevaren van den dorst, had hen de Heere goedgunstig gered. In gevaren van de vijanden, en in gevaren van hun eigen volk, had hen de Heere krachtig bijgestaan. Uit de schuilplaats des donders had hen de Heere zelf geantwoord. Van het doodend venijn en hei moordend zwaard, had de Sterke hand des Heeren hen gered. Het kwaad gerächt der verspieders had de Heere te schände gemaakt. Het geweld en de list der oproermakers had de Heere gestraft. Het einddoel van de reize was nabij. Mirjam en AäaoN waren reeds gestorven. En MozEs zelf zoude ook nu haast heengaan naar des Heeren mond. Hij moel zijne laatste woorden nog spreken. Hij zal eerst nog de uiterste beschikkingen niaken. Dat schoone oord^ dat uitermate goede land, zijn zij nu van nabij genaderd. Daar valt nog wat opmerkelijks voor, hetwelk wij Digitized by Google 22 moeten weten, zullen wij ods tekßtwoord verstaan. Daar nadert een gezantschap voor mozes. Het zijn afgezondenen uit de stammen van ruben en «ad. Deze mannen hebben een verzoek voor den voorgan- ger te brengen. De kinderen van hüben hadden veel vee, en de kin- deren van gad badden magtig veel. En zlj bezagen het land aan de buitenzijde der Jor- daan , het land van Jaezer en het land van Gilead — en het Wds zulk goed land voor vee. Daarom bragten zij hun verzoek voor mozbs. Het verzoek nu wsls aldus : Doe ons niet trekken over de Jordaan, gcef ons dit land, w^ant uv^e knechten hebben vee. Zietdaar de rampzalige magt der aardsche beslom- mering ! Magtig veel vee, en daaroni magtig veel begeerte om toch buiten Kanaan te blijven. Is het niet het teeken van onze zv^are tijden, M. H! magtig veel aardsch goed, en daarom magtig veel te- genzin in het hemelsche; magtig veel zorg, en daarom zonder Borg; magtig veel zinnelijk genot, en daarom magtig veel afkeer van een goddelijk leven. Overvloedige ondervinding hadden immers ook rubbn en GAD van des Heeren eigendomsregt, en toch verge- ten zij, dat het vee op duizend bergen des Heeren is. Begeerten voor het vee en veesche zorgen, doen hun begeeren om toch buiten Kanaan hunne bezitting te mögen houden. Digitized by Google 25 Yeertig jaren met Gods volk voortgetrokkefi, en na- bij aan bei zeer goed« land, begeeren zij nog buken te blijven. Hei is zeer opmerkelyk, M. HI bij dit zonderling ge- drag, den Profetischen xegen te vergelijken, welke de stervende Patriarch jagob, had uitgesproken over ruben en over gad. Over RUBBN, den eerstgeborene ^ sprak de Vader: »snellen afloop der wateren, gij zuU de voortreffelijkste niet zijn" En het nageslacht van ruben bekomt het erfdeel, wel nablj, maar buiten Kanaan, juist daar, waar de schei- dende Jordaanstroom snellijk afloopt in de doode zee. Over GAD ) zija' zevenden zoon , sprak de stervende ja- gob: yKumgaande eJiJ), eene bende zcU kern aanvallen, maar hij zal [haar] aanvallen in het einde" En zijn woonoord, daar benevens ruben ^ in een land wel goed voor magtig veel vee, maar toch open en bloot voor de invallen van vijandelijke benden. MozES 18 dan ook geenszins gediend met hun verzoek. De getrouwe leidsman had reeds zooveel jaramer be- Jeefd over dat volk zljner liefde^ om hunne dv^aasheid. Vroeger hadden verspieders kwaad gerucht ingebragt over Kanaan — over zieh zelven hadden die mannen een haastig verderf gebragt — en des Heeren toorn v^as over Israel ontstoken. De Heere had hen doen omzwerven veertig jaren in die dorre vvroeslijn , tot dat verteerd v^as het gansche ge- slacht, hetv^elk gedaan had , wat kwaad was in de oogen des Heeren. Digitized by Google u Eo nu aan het einde nog deze moeljelijkheid. De landen , die ingenomen moesten worden , werden door onverzoenlijke vijanden bewoond. Bleven ruben en gad aan deze zijde» zouden dan de overige stammen ook niet bezwijkenP Zouden Gods beloftenissen dan nu nog vervuUing missen ? Het was zeker eene zware beproeving voor den man Gods. Doch wat hem ook begaff de Heer begafzijnendienaar niet, en dat is in alles genoeg. Daarom bleef mozes ook vervuld met die geestelijke wijsheid, die in deze moeijelijke zaak openbaar werd. MozEs steh hun het gevaar voor oogen, waarin zij ook de anderen stellen. Hij herinnert hun de grimmige wraak welke de Heere van hunne vaderen heeft genomen. Hij stelt hun de nog vreesselijker oordeelen voor, die om hunnentwil, over de gansche gemeente zouden los- breken. Zij komen daarop tot beter inzien. Zij beloven met hunne broeders ten strijde te trek- ken tegen den gemeenen vijand. Alleen dat zij hun vee, en kinderen dan in deze oor- den mogten laten. Zöö, op deze wijze, wordt het hun toegestaan, wan- neer zij ten einde toe, met de anderen in den goeden strljd zouden volharden ; dan zouden zij voor den Heere oiischuldig zijn — en hunne begeerte verkrijgen. Digitized by Google 25 Maar indien glj alzoo niet zult doen, zegt mozes, ziet ZOO hebt gij tegeu den Heere gezondigd ; doch gij zult uwe zonde gewaar worden, als zij u vinden zal. Indien gij dit vrijwillig verbond breekt, bedoelt mo- zes, dan is uw oordeel vreesselijk , want gij hebt dan te gen beter weten gezondigd, verloochenende den Heer, die u heeft aangegord. Dat beteekent zondigen tegen den Heere. En weet dit zeker, gaat daaröp mozes voort , dat gij de gevolgen uwer zonde niet zult ontvlieden, want gij zult haar verwoestend geweld gewaar worden , als zij u vinden zal. Ten tijde als elke zonde tegen beter weten zieh vrees- selijk openbaart; even als een verscheurend roofdier zieh werpt op de gevonden prooi. Dat gij de straf niet zult ontvlieden , wil het zeggen , of gij het geweten voor een' tijd weet te smoren, en of gij ook uwe zonde kunt heimelijk bedekken, of eindelijk vergüten. Weet dit zeker , dat de straf u zal treffen , en gij dan gewaar zult worden, hoe zwaar wel uwe zonde is. Zeker heeft Kain niet gedacht, M. H. ! dat hij zooveel wanhoop zoude gewaar worden, toen hij nijdig werd over Abels wäre godvrucht. Zeker hebben de menschen ten tijde van noach niet gedacht, dat zij zooveel handgewring en zielverscheuring zouden gewaar worden — toen zij al etende en drinken- de, al bouwende en plantende, de woorden van den godvreezenden arkebouwer versmaadden. Digitized by Google S6 Zeker hebbea farao's knechten niet gedacht , dat zij ZOO siechten heer dienden, toen zlj hunne zonde ge- waar werden in de smorende wateren der Roode zee. Zdier heeft ezau niet gedacht^ dat zijne onheiligheid hem ZOO zoade vinden , toen hij te laat het inzag , en aHeen nog wanhopig kon schreeuwen» »atet eenen groo- ten en bitteren schreeuw gansch zeer. Zeker heeft davib niet gedacht , dat zijne ijdelheid zoo gevs^rlijk was^ en naderhand zijne beenderen veronder- den van zijn gebrnl den ganseheü dag^ toen zijne zonde hem vond. Zeker heeft koning achab niet geweten dat het zoo kw«ad en bitter is, t^en den Heere te zondigen — toeii hij voortrende op zijne zondebaan, tot dat een man den boog spande in zi}ne eenvoudigheid, en den koning schoot tiisschen de gespen en tusschen het pant- sier — ja ook de honden het bloed des konings lekten ta* plaatse waar de hoeren zieh wiesschen. Zoo zeker is het^ M. HI dat een iegelijk zijn6 zonde gewaar wordt, als zij hem vindt. Maar die gewaarwording is zoo oneindig verschillend. Of onze eigene zonde ons namelijk vindt in tijdig be- pouw en hartelijk leedwezen — dan of v^ij haar eerst gewaar worden in de eeuwigheid, onder bittere spijt eo eindelooze verharding. IL Laat ons nog onze overdenking nader bepalen bij de gewaarwording der zonde. Digitized by Google 27 Daar is ioeh geen mensch, die niet zandigt, ook niet öön, ZOO getuigt de waarheid. Elk zal dus zijne zonde gewaar worden, wanneer db hem zal vinden. a. Dat is dan de gewaarwording van eigene zonde, b. Dat is dan de gewaarwording van het kwaad der zonde. c. Dat is dan de gewaarwording van de kracht der zende. Dat de zonde in de werald heerscht, dat is sedert bij'* kans 6000 jaren, oud nieuws. Dat worden wij ook wel, alle dagen onzes levens, be- ter gewaar, die wlj hier inwonen in het ligchaam dezes doods. Dat worden wij bij uitnemendheid in onze zware tij- den gewaar, nu de zondevloed zelf zieh uitbreidt over de breedle der aarde. Dat zuUen wij nog beter gewaar worden, als de mensch der zonde zieh aan haar hoofd zal stellen, om den God des hemels openlijk te beoorloogen. Dat worden wij reeds zoo smartelijk gewaar, in al de weelde en pra<iht, die gebrek en schände toebereidt. Dat worden wij reeds zoo gevoelig gewaar, in al de baatzucht en gruwelijkheid , die vaderland en kerk raet nijd en wrevel vervult. Dat bevestigt de oude spreuk , die nog roept : »De solide baart deti dood , eti doodelijke planen , Die haar het ineette dient , wordt ook het mee^t geslagen.'^ Digitized by Google 26 Dat wordt elk levende gewaar in den snellijk naderende aantogt van den dood, dien koning der verschrikking, die de bezoldiging is der zonde. Dat worden wij gewaar in ons eigen gewelen, want daar is niemand met mij hier, die niet weet, dat hij een zondaar is. Maar ach! hoe weinigen leeren dat regt. Want waar wij dat op de regte wijze gewaar wor- den, in dezen genadetijd, daar houden wij op met boos- heid en nijdigheid, en worden liefelljk en elkander lief- hebbende. Immers dan worden wij onze eigene zondigheid gewaar. Dan komen de zonden , ook die de wereld gering noemt, ook die de fariseers deugden noemen, als bergen voor ons oprijzen. Dan worden wij heel goed gewaar, dat onze zonde onze eigene schuld is. Dan worden wij bekommerd van wege onze zonde. Dan worden wij gewaar, dat wij tegen den Heere hebben gezondigd. Dan worden wij gewaar , dat onze zonde ons het voorwerp maakte van Gods regtvaardigen toorn , reeds van het nur van onze ontvangenis af. Dan worden wij ook zeer duidelijk gewaar, dat die rampzalige zonde , die H harte doorboort , niet alleen ons zelven heeft bedorven, maar ook den geliefde jezüs verraoord. Dan worden wij erkentelijk gewaar, dat het des Heeren goedertierenheid is, dat wij niet reeds lang vernield zijn. Digitized by Google 29 Dan worden wy ontzaggelijk gewaar, hoe ondragelijk de eeuwige gloed van Gods wraakvuur moet wezen. Dan worden wij in de ziel gewaar, dat geen levendig mensch tot klagen reden heeft, dan over zijne eigene zonde. Dan worden wij bij ondervinding gewaar, dat het kwaad en bitter is tegen den Heere te zondigen. En ZOO worden wij dan niet alleen onze eigene zonde, maar ook het kwaad der zonde gewaar. Het kwaad der zonde, omdat zij bedreven wordt tegen een zoo heilig en liefderijk God. Het kwaad der zonde, omdat zij ons scheidt van een ZOO lievenswaardig en dienenswaardig wezen. Het kwaad der zonde, omdat zij ons tot slaven maakt van het hatelijkste wezen , dat bestaat. Het kwaad der zonde, omdat zij ons onbekwaam maakt tot wezenlijk goed, en onnut in die schoone schepping. Het kwaad der zonde, omdat zij ons blind maakt voor den weg ter zaligheid, en rusteloos wil voortzweepen naar de poorten des eeuwigen verderfs. Het kwaad der zonde, omdat zij nooit wil, wat God wil, omdat zij niet kent wat waarheid is, en nooit be- geert wat waarlijk gelukkig maakt. Het kwaad der zonde, omdat zij niet in dit sterfelijk lijf , maar in die onsterfelijke ziel baren zetel heeft. En juist daarin worden wij dan gewaar de geweidige kracht der zonde, zoodat wij ondervinden dat zij zonder Gods Sterken arm onverbrekelijk is. Want zij maakt niet alleen den wandel onheilig , maar Digitized by Google 30 Dok de driften verkeerd en de togten van het hart on- regelmatig. Het gedichtsei vaa het binnenste is het dat boos maakt. Hoe zal, die geleerd is kwaad te doen, het goede voort- brengen P AI stampt men den dwaas in een mortier, zai daarom zyoe dwaasheid van hem wijken? 6 Ware de genade niet almagtig, waar zou de verle- gen zondaar heen, als hij zyoe zonde gewaar wordt, en uit moet roepen: »Hya' loade heeft my wel g^eTondeo, 'k Lag oader haar seer zwaar geboadea. 'k Heb niets voor Ü , ik arme , ö Heer ! Oatferm U mijoer , toi uw eer." Dan worden wij de kracht der zonde gewaar, omdat wij vieeschelijk zijn, verkocht onder de zonde. Die gewaarwording is ternederend en vreesselijk, maar wordt al ie vaak veriieerd gevreesd. Daarom ontvlieden haar velen tot valsche rust. Daarom klagen velen lieyer de zonde aan de menschen, offl den aanklager voor God maar tot zwijgen te bren- gen, en op de schuldbank om te komen. Daarom gaan velen den weg bileams, die wel met den vrorae willen slerven, maar niet met Crods opregten in zondenrouw willen leven. Daarom gaan velen, zonder den eenigen waren grond, die in de voldoening van ghbistus is, op Gods barmbar- tigheid hopen. Digitized by Google 51 Daarom gaan velen, in de bitterbeid huaoer ziel, de sefauld der zonde werpen op den onbekendeu God. Daarom gaan velen liever de loevlugt nemen tot men- schen ^ dan tot den Heere zelf — of bij rekkelijke Schrift- geleerden, of bij woordvcrdraaijers , die van de zielen der menschen eene koopmanschap maken. Daarom , omdat die gewaarwording vreesselijk is , en ten allerdiepste vernederend, gaan vden liever over tot bij- geloovige v^erkeloosheid of weitische werkheiligheid — om toch maar niet in zelfveroordeeling te komen voor den zaligen God. Wanneer ik uwen gemoedstoestand heb genoemd , mijn waarde Hoorder of HoorderesI en gij zulks van verre of van nabij hebt bemerkt — zoo smeek ik u van ghristus wege , en ter liefde van uw eeuwig geluk , wil dan in- keeren in u zelven, wil dan den Heere vurigbidden om den Geest der genade en der gebeden — om na ern- stig o^rleg, voor Hem belijdenis te doen. Want die gewaarwording is wel vernederend, maar noodig. Die gewaarwording der zonde is wel vreesselijk , maar onmisbaar. Immers bij den Heere is vergeving, opdat Hij ge- vreesd worde. Wat zoude de mensch geven tot lossing zijner ziel ? Wie zoude aan den Heere dat rantsoen betalen? Geene schuld ontkennen , geene schuld verkleinen , geene schuld vergeten, geen eigen lijden, geene zelfverbetering, geene tränen van wanhoop of spijt, geene werken der wet zal eenig vleesch regtvaardig maken voor God. Digitized by Google 32 Maar bij den Heere, Heere is schuld vergeving om üiet. Bij den Allerhoogste is zondeuitwissching om zijns naams wil. Bij den Yader in de hemelen^ is reinigmaking van alle zonde ter liefde en in bei bloed van zijnen grooten Zoon. Daarom is die vernederende gewaarwording der eigene zonde in bare diepte en zwaarte, onmisbaar noodzake- lijk, want zij maakt de genade Gods alleen regt begeerUjk. Dan roepen wij in eilenden den Heere ootmoedig aan. Dan is des toUenaars gemoedsgestalte niet meer onbe- kend, of veracht en versmaad. Dan is die de levensadem der ziele, en wordt dit zog langer zoo meer, tot den eindpaal van het strijdende ge- nadeleven. Dan slaan v^ij heilbegeerig bet oog naar boven, en roepen den Heer van barte aan. De Heere 6od vergeeft ecbter de zonde niet, om ons in de zonde te doen blljven. Dat zij verre, bet is ook onmogelljk. Hij beeft ze wel allen onder de zonde besloten» opdat bij ze allen zou barmbartig zijn en niemand roem bebben dan daarin , dat bij Mij kent , zogt de Heere. Maar Hij is ons genadig, Geliefdenl opdat wij der ge- regligbeid leven zouden, door aan de zonde te sterven. Hern te kennen, namelijk den levenden jezus, en de kracbt zijner opstanding in zicb te voeleu v^erken, dat is de kracht des nieuwen levens. Dat is de gev^aarwording van bet onvergankelijke, blij- de en beilige Godeleven. Digitized by Google 35 Die stroom des eeuwigen levens^ die als de geopende Godsfontein doorstroomt en doorzuivert den gansch me- laalschen zondaar, met scherpwondende en liefelijk ge- nezende kracht. Daarom is de gewaarwording der zonde wel afschu- welijk in onze eigene geloofsoogen, maar raaakt nu de reinigmaking zoo begeerlijk. Niemand kan walgelijker voorwerp bedenken dan de eigene zonde wofdt in het verlichte oog van den door JEZDS bloed verzoende. Was vroeger nog de eene of andere boezemzonde eene lekkere bete onder de tong — 6 hoe sterk wordt het verlangen, onder de gewaarwording der inwendige ver- dorvenheid; wasch mij geheel, zoo zal ik witter wezen dan sneeuw, die versch op Ü aardrijk nedervalt. Volkomen vergeying, zooveel liefde, des dierbaren je- züs eigendom nu geworden , dit regt te weten , dat maakt de ziel zoo weltevreö. Voor ZOO veel zonden genaö gevonden , geen regt ge- schonden, schat rijk bevonden , in jezüs wonden,... Och had Hij de eer! Die gewaarwording van eigen zondigheid, maakt el« lendig in eigen oog, al is de vergeving nog zoo klaar verzegeld — ook, al zijn de uitzigten in eene gelukkige eeuwigheid , nog zoo ruim en hoog heerlijk — die ge- durige gewaarwording van eigene zonde houdt nederig en ootmoedig van harte. Want het beginsel der kinderlijke gehoorzaamheid is ZOO klein — want het wezen der hartelijke dankbaarheid Digitized by Google 54 is ZOO weinig — en daarenboven, wie zal de atdwalin- gen verstaan? Die rampzaKge zcmde, die 'i harte doorboort, ja die gewaarwording houdt ellendig, doch maakt daardoor juist de verlossiog , die in christus ivzm is , te raeer dierbaar. En ZOO leert dat strijdende genadeleven regt hartelijk Amen zeggen, op het Apostolisch woord: ik eUendig mensch^ wie zal mij verlossen uit het ligchaam dezes doods? ik danke God, door jezüs chhistüs, onzen Heer. Die zal het zeker doen^ zoo zal het eenmaal zljn^ in Hem dan overwinnaar, meer dan overwinnaar, eeuwig overwiDDaar, omdat HiJ bet gedaan heeft. Doch gij zuh uwe zonde gewaar worden, als zij u vinden zal. Eigene zonde, kwaad der zonde, kracht der zonde. Tot onze eigene harten met dat woord, M. H! mede- reisgenooten naar die ontzaggelijke eeuwigheid! wat zul- len wij moeten vinden , waar die gewisse gewaarwording eerst na dit leven komt. Dan behoeven wij hier geene banden tot den doöd te vinden. Dan kunnen wij hier in schijtigenot leven, onder de lusten of lasten dezes levens. Maar de dood zal ons vinden eerlang, wij zulleh dien vreesselijken koning ter bestemder ure gewaar worden ^ en de eeuwigheid vinden. Digitized by Google 5& Dan zai een iegelljk zijne zonde gewaar worden. Met ontzaggelijke zwaarte zal die neervaUen op de wanhopige ziel. De plaats des berouws is daar niet meer te vinden. Satan strekt zijn' magtigen klaauw uit, en wij zou- den gcene hulp vinden in eeuwigheid. Neenl wij zouden moeten gewaar worden deverschrik- kingen des eeuwigen oordeels, die in de bangste ziel hier nooit zijn opgeklommen. Hoort daarom mijn woord der trouw, Geliefdenl die nog niet bartelijk treurt over eigene schuld, dat gij den Middelaar jezüs zult smeeken om zijn* Geest der yerlich- ting — opdat gij de eilende moogt zien , en over eigene zonde moogi treuren. Want waar die gewaarwordiug ons trcft , dat wij on- ze eilende gevoelen, en eigene zonde betreuren, daar mögen wij genade zoeken bij God. Algenoegzame genade , die nooit vergeefs is gezocbt« Genade bij God, gunst in zijne beilige oogen, welk onwaardeerbaar geluk, en tegelijk bet boogste goed. Ziet bet in henogh , en ziet bet in noagh , zij leerden daardoor wandelen met God, en doen dat nu eeuwig. Dat is die kostbare parel, alles, alles moet daarvoor ook worden verlaten , — en dat wil dan ook wel. Lieve Hoordersl bebt gij reeds geweend van die bar- tetranen ? kent gij die droef beid naar den zaligen God , dan bidt gij ook veel met uw gebeel gemoed, dal Hij zijn heil aan u möge openbaren. Houdt aan, grijpt moed , uw bart zal vrolijk leven , Digitized by Google 36 geene zaliger droefheid, geene zekerderuitkomst! eerlang juicht gij vrolijker dan de engelen Gods — als jezüs in de ziel komt met zijne algenoegzame genade — en van blijdschap vrolijk maakt door zijne toezegging: zijt wel- gemoed uwe zonde is u vergeven. Dat is Gods heil, die Hem heeft, vindt het leven en de zalige wijsheid. Getroost dan, beminde medestrijders in het evendier- baar geloove! al waren hier geene morgenstonden ^ waar- in wij geene kastijding vonden — dat is immer s noodig, ziet op het einde, daar hangt de kroon — hier moeten wij het kwade hebben, om daar vertroost te worden. Daar zullen wij met jezus leven, en eeuwig zonder zonde zijn, om gewaar te worden, hoe zalig het isy met heiligen heilig om te gaan. Amen. Digitized by Google VOORWOORD. Meer en meer wordt het openbaar, dal onze Nederland- sehe Hervormde Kerk een Hjdperk van strijd is ingefreden. Die strijd geldty onzes inziens, qeene geringe bijzaken, maarde dierbaarsie belangen der Gemeenle en van hare kindtren, Het wordt daarom tijd, meer dan tijd, dat niet slechts hare Leeraars en Opzieners , maar ook hare Leden zelve met de- zen strijd bekend worden. Doch dat geschiedt niet of zeer weinig door middel van dagbladen of tijdschriften. Want het meerendeel der godvruchtigen en welgezinden in den lande, als behoorende, even gelijk ten tijde van JEZUS en de Apostelen, tot de eenvoudigste en ongelet- terde volksklasse, leest deze geschriften niet. Meer echter wordt door hen ter lezing begeerd en gezocht een woord van den Christelijken leerstoel op verstaanbare en hartelij- ke wijze htm toegesproken. Van hier dus, dat deze pre- dikatie thans het licht ziet, met den biddenden wensch, dat het den Heere behagen möge, haar door zijnen zegen dienst- baar te maken, om zijne Gemeenie in ons Vaderland tot ernstige waakzaamheid en tevens tot blijden moed bij den aanweügen strijd op te wekken. Intusschen, zal die waakzaamheid van den regten aard en die moed eenigzins gegrond zijn^ dan behoort er door de Gemeenie niet gezwegen , maar gesproken te worden. Of zou het slechts voor enkele voorgangers , en zou het ook niet voor ieder Lid der Gemeenie heilige roeping en pligt zijn , om in de tegenwoordige omsiandigheden hunne stem te doen hooren? Is het niet allezins noodig en betamelijk te achten in dezen tijd des gevaars, niet alleen voor den troon der genade hart en handen zamen te voegen, maar ook als een eenig man onze regimatige wenschen en begeer- ten in den schoot der hoogste Kerkvergadering dezes lands neder te leggen? Digitized by Google Möge dan ook ten deze de uitgave der navolgende bla- den het getvenschte doel treffen; waarioe ik mede niet on- dienstig heb geoordeeld, aan mijne lezers het veelbesproken adres van het Classikaal Bestunr van Harderwijky alsmede het adres van adhcesie of instemming van hier opgezonden, door den druk mede te deelen. Overigens had ik gaarne aan bekwamer pen en wel- sprekender mond het overgelaten , om in deze gewigtige da- gen , hij wijze van leerrede of toespraak , een woord van opwekking tot de Gemeente des Heeren in ons Vaderland te spreken ; maar dewijl ik in dit opzigt te vergeefs op mijne geliefde Medebroeders bleef zien en wachten, zoo vond ik mij ten laatste zelf gedrongen, om mijne geringe pogingen hiertoe in het werk te stellen , want de nood was mij op- gelegd ; daarom vermögt ik niet te ztvijgen. De Heer uit den hemel , die het slijk der aarde wel heeft willen gebruiken tot opening van de oogen des blinden, Hij zegene ook dit mijn geschrijf ter verheerlijking van zijnen Naam en tot heil zijner Gemeente! Nxmspeei , J. C. E. 29 Juli] 185^. Digitized by Google HET GEVAAR DREIGT, DE VERLOSSING N ÄDERT. VooHz. l>s. XCUI : i— 4. VOORAPSPRAAK. - »De rivierea verheffen , ö Heere! de rivieren verheffeH haar bruisen; de rivieren verheffen hare aanstooting.'* Z6Ö mögen ook wij in onze dagen wel uit den nood tot 6od roepen, daar de vijand van Gods kerk, de vijand ook van onze zielen en die onzer kinderon opkomt gelijk een stroom, om wat ons meest waard en dierbaar is aan te randen, en, wäre het mogelijk, in zijne verv^^oes* tende vaart mede te slepen. Voorvvaar, zorgelijk tijdstip! »Doch," ZOO vervolgt in 6enen adera de Dichter, en dit is de hoop, de eenige hoop, die ook ons overblijft, »Je- hova in de hoogte is geweidiger dan het bruisen van groote wateren , dan de geweidige baren der zee.'! Ja , wanneer de nood op 't hoogst zal gerezen zijn, dan is de tijd voor de vervulling der belofte däär: »de Geest des Heeren zal de banier tegen den vijand opriglen." Im- raers »uwe getuigenissen , Heere, zijn zeer getrouw.'* Daarom, hoe donker onze toestand voor het tegen woordi- ge möge wezen , eens komt gewisselljk de dag , waarin ten volle zal bewaarheid worden: De heiligheid is voor uw.huis, 6 Heer! eeuw uit, eeuw in, tot sieraad en tot eer. »Dan zullen zij den naam des Heeren vreezen van den nedergang, eo zijne heerlijkheid van den opgang der zon/* Ziet, over dat tegenwoordig gevaar, maar ook over de- ze beloofde verlossing wensch ik in dit uur een weinig te spreken. Mog<3 bet zijn, om u en raij zelven tot ernst ige wajikzaamheid en tevens tot blijden meed bij den aanwe- 10« Jaar, No, 5. 3* Digitized by Google 40 zigen strijd op le wekken. Doch laat vpor alle dingen oog eil hart iiaar boven om hulpe gerigt zijn, en zoeken wij den onraisbaren zegen des AUerhoogsten voor spreker en hoorder, met ootraoedig vertrouwen, aan de voet- bank van den genadetroon. Eerste Tusschenzang : Gez. CLVI : 1. TEKST : Jes. LIX : 19b. »Als de vijand zal komen gelijk een stroom^ zal de Geest des Heeren de sanier tegen hem oprigten." Donker , allerdonkerst is het tafereel , dat wij van den Staat der wereld en der kerke Gods in het eerste gedeelte van ons Hoofdstuk (vs. 1 — 15,) vinden opgehangen. Wij kunnen bij deszelfs lezing naauwelijks nalaten, inzonder- heid aan die tijden te denken, waarin de afval van 6od en zijne waarheid volkomen en het menschdom voor zijn voleindigend oordeel rijp zal gew^orden zijn. Maar van achter dezen duisteren en akeligen nacht Staat een heer- lijke dag te verrijzen, de dag des Heeren jezus christüs. Hij zelf zal in dien ultersten nood ter hulpe zijns volks en ter wraakneming over zijne en hunne vijanden opstaan. Want dus gaat de Profeet voort (vs. 16), ziende tot in de verste toekomst: »zijn arm bragt Hem heil aan, en zijne geregtigheid die ondersteunde Hem. Want Hij trok geregtigheid aan als een pantsier, en den heim des heils zetle Hij op zijn hoofd, en de kleederen der wrake trok Hij aan tot kleeding, en Hij deed den ijver aan als eenen niantel." En het doel of gevolg dier goddelijke wapening? Hij zal een iegelijk geven naar zijne werken, »grimmig- heid aan zijne wederparlijders, vergelding aan zijne vij- anden , den eilanden zal Hij den loon vergelden." De volheid der Heidenen zal dan ingaan, want »dan zullen zij den naam des Heeren vreezen van den nedergang, en zijne heerlijkheid van den opgang der zon." Heugelijke verwachting! Maar hoe zal deze groote zaak worden tot stand gebragt? En wat zal het teeken zijn dier heerlijke toekomst? Öp deze beide vragen antwoordt de Profeet in Digitized by Google 41 ouzen tekst: »Als de vijand zal komen geUJk een stroom, zal de Geest des Heeren de banier legen hem oprigten." Mij dunkt, Godvruchtigen ! gij gevoelt reeds bij aan- vang de hooge belangrijkheid dezer profetle en denkt van zelven mede aan den tljd, dien wij beleven, waarin de vijand meer dan ooit opkorat gelijk een stroom, om ons tot de ernstigste waakzaamheid aan te sporen. Maar te- vens ziet gij, hoe gij te midden van het gevaar, dat u bedreigt, tot blijden moed wordt opgewekt door de belof- te: »dan zal de Geest des Heeren de banier tegen den vijand oprigten." Ten minste uit dit dubbele oogpunt wcnschte ik thans den voor ons liggenden tekst wat nader met u te beschou- wen, om vervolgens met eenige toespraak, naar ieders onderscheidene behoeften, te eindigen. Möge de Heere zelf er zijnen zegen over gebieden, en de banier van zij- nen Geest blj aanvang of voortgang in onze harten op- rigten, opdat wij regt beveiligd mögen zijn legen den vijand onzer zielen! I. Het aangewezen lijdslip van de vervulling der heerlijke leksl-belofte is: »als de vijand zal komen gelijk een slroora." Wie is deze vijand ? — Wat beleekenl zijne komst gelijk een strooni? — En hoe is dit op onzen lijd toepasselijk? — Bij de beide eerste vragen zullen wij slechts kortelijk, bij de laatste iets langer stilstaan. 