title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: Van Brieven van Cessie, of verlangde vergezonden van syn goed op betalingen. Niemand en mag eeuwig behulp van Cessie genieten: ten zy dat bij ten versuikken van syn Creditoren, in gevancoot is gesteld, oft daar nood is gedreigd, en dat hy op syn Requeste inhoudende die Redenen van de komst van syn armoede, beeld verkregen behoorlijke Brief van den Hove, onder 't Seekje van Gelderland. Alle Verkrijgers van Brief van Cessie, zullen gehouden die te verboeken in rechte, binnen den tijd van eenen Maand, naar 't verwerven der zelf, met den Staat van binnen goederen, schulden en wederschulden, en die zelf hunne goederen af te gaan en te verlaten, tot bescherming van hunne Credieturen, zonder daar af de handelingen te behouden, en voorts te versuchen intiem, oft aanwijsing van de zelf Brief, ongekort en bloots hoofd, in persoon en niet bij Procureur. En om al't zelf wel en behoorlijk te doen, en daar toe te geraken, en den Effect van deszelf te genieten, moeten die Schuldenaars alle hunne Credieturen, die tegenwoordig zijn, aan buute persoon, en die anderszijds zijn, bij Edict, oft uittroeping daar toe te doen, dagelijks, en voorts de inhoud van de zelf Brief te bewijzen, en daarop voorts behoorlijk vervolg te doen. Soete verre niemandt hem daer tegen partij en maakt. Soete moet den Verkryger van de Briefen, eerst en voor al by Edel verklaren, dat bij geen andere goederen en heeft, noch en weet, hem toebehoorende, dan diegene die hij in syne opene Brievens, ofte voor Recht heeft verklart, en dat hij geen van syne goederen so heeft verstegen, tot achterdeel ofte bedrogh van syne Creditoren. Welcken Edel gedacht, synde, so wordt verklart, dat de Impetrant den effect van syne Brievens zal genieten, en daar mee wordt hij van syn gevanckenis ontslagen, onder geloofte, dat zo wanneer bem by Testament, verstevenisse, geluk, neerstigheid, of anderszins enige goederen te geven, bij diezelfde aan den Gerichten zal aenbrengen, en die laten tot bevrediging van syne Crediteuren, of dat bij anderszins het bevorderd van cessie zal verbeuren. En so het gebeurd, dat iemand van de Credieturen bem tegens dergelijke Brievens van Cessie partij wilde maken, daarop moet men kort en onverboden Recht doen, ten laatsten binnen vier Maanden, ofte anderszins should den Schuldenaar (zoo men bevindt dat bet gebrek kor ten van de Credieturen) van die gevanckenis ontslagen worden, onder gelofte van weer daarin te komen, ten bevelen van het Gericht, op penning van te Verliezen den effect oft genot van dezelfde Brievens. 7. *D*Impetranten van Brieven van Cessie, en mögen niet hebben noeb behalden dan een oft twee noodige Bedden, met bunne toebebooren, voor hun ende bunne Rinderen, by bun inwoooende, ende van elck stuck van den Huysraet een voor een jeder van hun lieden : voorbebeitlyck dat sy niet en mögen bebalden , noch Tinnewerck , noch Silverwerck , noch Tabbaert, noch andere Haeve oft Huysraedt van sun- derlinge weerde , ende't gene dat sy raeer hebben oft naer- macls verkrijgen , moeten sy t'elcke reyse , des versocht synde , aen den Gerichte aenbringen , tot profijt van hnnne Crediteuren, op poene van te Verliesen den effect van bunne Brieven van Cessie, wie voorsebreven 507)» 8. Die gene die bedrieghlyck by verswijgen van de waerheyt oft onwaerachtigh te kennen geven Brieven van Cessie hebben verkregen, en mogen't bebulp der selver niet genieten , macr wordt hun den effect oft 't genot der selver 507) »gr. 06. a«m. 21. Digitized by Google ©elbernfdje* 8anbre*t Styl 4. Sie. 11. n. 9. 10. 873 op aenhalden van den Crediteuren, by Vonnisse afgeweesen, ende den volgende , moeten in voste gevauckenisse blyven , tot der Crediteuren kosten, tegens drie stuyver daeghs: ten waere dat die selve Crediteuren te Vreden waeren hun ge- nedelycker te doen tracteeren , oft de kosten niet en wilden d ragen. 9. Het benedictie oft behulp van Gessie en wordt ook quiet gecnst tegen Prince penningen, noch tegen schuld van de Momboirts oft Toelenders aan hun Weesen, oft dat iemand bij den Gerichte ofte anderen is betrouwd, tot bewaring, oft tegen schuld, spuittende van misbruik oft misdaad, bedriegerye, en uitstrijkerye, en andere dergelyke zaken. 508. 10. En die Cessie heeft gedaan, oft die is gebroken sonder zijne Crediteuren voldaan te hebben, en mag nog niet, noch Staat, noch Office van's Heeren ofte Gericht wegen bedienen, noch in enige Aproten oft Gulden syn, maar is hy in enige van de Steden Burger, oft doet hy enige Nering ofte Ambacht, mag het Recht daarvan blijven gerijden, of hem daar met te helpen, en zijn Brood te winnen, sonder nog al eenigen Dienst in den zelfde Ambiëte te mogen hebben. 508. 2)ie Cessio bonorum is eentgegeven, tracht bij voorbaat bij de Executie, — had al te berijden (breitge zodan) verstrekt, — abu dienben. Nenben gelten, bij de Cessio ongekwalificeerd, erft is, blijft dan barre bij de Executie, gaat verliezen bij opgebroken Cessio door Kraft. Gegebe is, bij de Cessio gegegeven, dan gaat het verliezen. Der Bedeuten, bij gelegenheid van en de overige, bij de Executie bedoeld, Son Curende, met de Executie gaat verliezen. Geven is, een Moese aan Privilegie exigendi zonder dat Bedrijf, bij de Executie insperren lassend, toon van economen. Als JCANDY ist gefailliert, ohr gebrochen, vor fluchtig oder anderswärts übermächtig geworden, um seine Schulden. 509 Stellen enthält die $tifter $iteb enthält die $or i $tuder $fftd $Orbttung. SKan unterführt 4 Miauen ber $taubiger: 1. Bic privilegiati ante omnes; babitt geborene: a. Bie Subfunding ober $eparatt jeneigati Ummer; (§. 1.), b. Bie $ertigten unb $recision$foftai be $oncurfr? (§.2. n. 1.2.) : 2. Biste$potf>ecar$taubigrr; unter birfen: a. Bie profitieren, nach folgebend Kaity Ordnung: aa. Bie $pfanbred)te ber $emeinben, wegen tym $elber (§.2. n.3.), bb. Bie $pfanbgläubiger, wege $ur $rbaltuiu $on $Riffen unb $Käufern $rebitirt haben (§. 1 n. 1.), cc. Bie $tauf$pfanbgläubiger (§.2. n. 5.), dd. Ber $pad)tt)err an ben $oecten unb $atrn (§. 2. n. 6.), ee. Ber $ltrj unb $fyotf)efer wegen ber $oflen ber $egten $trann fjeit (§. 2. n. 7.), ff. Bas $eften be $. $terbefyauste (§.2. n. 7. u. 8.), gg. Bie $kgräbnis$offen (§.2. n. 7. u. 8.), lih. Ber $iäcu$ wegen ber $Steuern (§. 2. n. 10.), ü. Bie $Pupillen, kk. Bie $Äinber an bem $Vermögen ber $Stern, fl. Bie, welche $ur $Erbauung $on $©ebäuben $u& $efissen $rebitirt haben, mm. Bie $Öormünber für ihre $Söpfer (§. 2. n. 12.), nn. Bie $SRanbataren (f. ob Slmn.465). Wobei bei den genannten (5. hh— im.) niedere Art der Rang. Digitized by Google Die erste Fälle, die müssen erst und vor allem voldoen worden, diejenigen, die ihr Eigentum verlieren, oder die da vor gehalten werden, unter dem gebrochenen oder vor vollzogenen Schuldner, oder in seinem beschädigten Sterbehaus noch in irgendeine Weise finden. Vor Eigene wurden alle hier nicht allein gehalten, die dem Verfolger der selben zugehören, und noch unverändert unter den gebrochenen Schuldner werden gefunden, das zyt, dass er die in der Vorsicht seiner gegebenen, oft als Facteur oder Maeker, betraut, oft andersfalls in seine Bande gekommen, aber auch die ausstehenden Schulden und Kreditoren, oft andere Gutten, die bei Verhandlungen der selben, oft mit dem Preis von der selben sein erlangt. Die Claubiger bei den genannten privilegierten Gesetzen folgen unmittelbar den übrigen, so wie untereinander bewilligt, und bemessen, die Rangfolge des 24. Titels. Bei der Stempelabgabe, nebst einem Privilegium exigendi, haben: Bei den Depositoren, Sterne und Spezereien, bereit geschehen, und bei weiteren Testamente, Anfang und Verlauf (7. 3. n. 1). Bei der Exekution zum täglichen Interesse, erhalten (3. n. 1). Bei der Ausübung mit ihren Vorkehrungen (§. 3. n. 3). Bei Legatären und Kreditoren bei Gerichtseröffnung (§. 3. n. 4). Bei deren Exekution, welcher Grund ist (§. 3. n. 5). Bei der mit Verfortsetzungen (außer dem Sonntags) gefälligen Entscheidung, fünfte Teil. Bei einer gemeinsamen Interesse Exekution, füben. Die Gläubiger a— c. konkurrieren (§. 4. n. 3), bei den e— g. rangieren, nach dem Datum, für die bei den genannten gelten bestellen Gegenstände; Bei den einfachen Schuldgrafengläubigen, werden pro rata konkurrieren. 5io Derjenige, »cfd)er ba« Äaufpretium boahft fytt, bat ba« fterfjt bic gefaufte Carfje aus bem Gottcurf su tmtbicircit. Digitized by Google 876 Gelbernfdjcd sambrecfjt. Stil.4. Sit. 12. §.2. 3« Van gelycken haldt men alhier voor eigen goede ren die iemandt heeft verkocht, ende gelevert, 't zj op dagh ofte zonder dagh, soo lange den Cooper die nog onder hem ofte tot syn beveel heeft, alwaer't dat die verkocht ofte verkand, maar niet gelevert waren, oft al had die gelevert, dat't selve waere gedaan aan iemandt van sijoe voorgaande Credit euren, soo hy stondt om bebreken «, ende terstondt daar naer is gebroken zonder die betaelt te hebben (5 ii). 4- Desgelycx worden daar voor gehouden, die bij de Momboirs oft ander Bewindt-hebbers van Weesen goederen, verkregen syn met de penningen van de selve Weesen, niet tegenstaandi dat die Momboiren hun daarom hadden doen erven ende goeden, oft opdraght ende erfenissen van de selve goederen op hunnen naam doen stellen, oft hun die doen leveren (5 ia). 5. Met Weesen penningen wordt verstaan verkregen te syn, 't gene die Momboiren ofte andere Bewindt-hebbers van de Weesen goederen hebben gegolden oft verkregen, terwijl ze onder hun hebben gehad der Weesen penningen, die aengelaght hadden behoorden te worden, soo wanneer ze anderszins op de selve hunne Momboiren hun verhaal niet en konden hebben. Niettemin, zolang die Crediteuren te Vreden waren, te voldoen den prijs van de verkochte goederen, die men (als voorschreven is) als syn eigen goed willen volgen, oft ook die Weesen hunne achterheid leggen, die sy aan hun Momboirs, oft andere hunne Bewindhebbers te kort komen, solden daar met volstaan, endet vervolgens van de zelfde goederen beletten. Van die stilzwijgende oft besprokene verpandinglij op de goederen hebben. Op ende aan af dat gekomen is van goederen die bij Executie zijn verkocht, 't zy dat daarover baete is oft niet, bebben Voordeel ofte Preferentie van betaling voor alle schulden ende lasten wat bepandings, Gerechtigheid oft privilgie die ook mogen hebben, donkosten van de Executie ende verdelen van de penningen, die den Cooper van de zelfde goederen volgens die Cooper-celebeschuldig is. Die ook plaats heeft, ten aanzien van allen anderen loon, den Richter ofte Gerechtspersoonen toekomstige wegen beschrijving, bewaarnisse, oft andere onderhoud van enige goederen oft penningen, onder den Gerecht ofte Gerechtspersoonen gerichtelijk gebracht ofte gekomen, op ende aan die zelfde goederen ofte penningen. Daar naer hebben voor alle voordeel van betaling alle penningen ende lasten, verwilligd ende uitgesteld bij die Staten van den Lande, Gemenechten, Steden ende Dörpen, tot laste van Huizen ende Gronden van Erven, ende dat op den prijs die bij Executie daarvan gemaakt solden mogen worden. Na de welke komen alle de gene, die eenige goederen als particulier, oft besonder pand verbonden, ofte op schepen bewaart, ofte watervracht bezitten, en daar inne gaan voor, die de eerst en alteste van tijden syn, behalvens dat die gene die bewaart bezitten, en die tot het bewaren, maken, vermaken, oft beteren van het pand, arbeid, stoffen ofte kost hebben gedaan, 't zy als werklui, leveranciers van stoffen, momboirs, curatours ofte gerichtelijke toezichters, daar op voor al hun verhaal hebben, volgende de gene onder den titel van "Panden" is gesproken. Item, die eenige ruimende goederen, schulden, acties ofte creditoren als pand met der vriendschap, oft ook als stilzwakkende pand in handen hebben, 't zy als factoren, makelaars, bewaarders, ambachtslieden, oft anderszins, die... Van gelijksoortige hebben een verhuurder oft verpachter voordeel voor alle andere crediteuren, wegen der huur ofte pacht van hun huys ofte land, wie ingelijks van verargering van de verhuurde ervens ofte huizen, op en aan het gewas van dezelfde, en op alles dat op het gepachte ofte gehuurde pand bevonden wordt, volgende de gene dat onder den titel van "Huizen en Pacht" is gesproken. 7. Naar de Huur en de Pacht heeft voordeel oft rechtsgeldig Pandtschap, op de goederen van de Overledene, de Loon van Medische, Chirurgische, Apotheker, en andere onkosten van de ziekte, daarvan de Overledene gestorven is, wie insgelikt de dienst-loon van de Boedel, die alsdan in dienste van de aflijving waren, en die tijdelijke en noodwendige onkosten van de Begrafselisse en Kerkelijke Rechten. 8. Enzo die daar anders geen genoegzame onverpoopte goederen en waren, om de kosten van de uitvaart en kerkelijke Rechten te doen, en die voorgemelde Dienst-boeden te betalen, dan die op het Pandt worden bevonden, zodanig die bekostiging en voldoening vanzelf ook voor die Huur ga en gesteld worden. 9. Voorts hebben voordeel van betaling en Recht van stilzwijgende Pacht, de Prins wegen de tachterheid van zijn Rechten en schulden, maar niet van de poenen of brugrechten, en die Weesen en andere vermogende personen, voor de achterheid van hunne Mombors, en die Kinder aan hunne Alders, wegen de handeling of onderwijs van hunne goederen, zonder dat tussen de Prins, Weesen en Rindervlees, als zij samen aan een Persoon ten achteren zijn, ander ordening wordt gehouden, dan dat voorgaande en eerst betaald wordt, die dan de oudste Gerechtigheid heeft. 10. Die Preferentie en voordeel van de Weesen en andere Vermogende personen, strekt zich niet alleen op der Mombors goederen, maar ook op die goederen van alle andere, die als Toezichters, Vrienden, of anderszins eenig bewind over hun en hunne goederen hebben gehad. Na de Prins, Weesen en Rinderen, hebben samen en gelijkwaardig Voordeel en Recht, die Steden, Kerken en andere Geestelijke plaatsen, Godsbuurten en Gasthuizen, op de goederen van hun Rentmeesters en Regeerders, wie ook die Steden en Gemeenten voor haarkans en Accijnen en andere Schulden. Die voorgemelde Momboirs, Curateurs en andere gerichtelijke Administrateurs, hebben diezelfde versekerdheid, en voordeel van betaling, wegen het gene dat ze ten achteren komen van hun onderwiend en dienst, voor alle andere Crediteurs, die naermaals gecontracteerd of gehandeld hebben. Van die Privilegie personeel hebben Daar naer komen gelijkwaardig die Dienst-boden, die uit den dienst van den Schuldneer waren geschieden, ten tijde van de aflijvigheid, of breken van den Schuldneer, wie inzelfde de Medecienen, Chirurgijns, en Apothekers, voor het gene dat hun komt, wegen andere voorgaande ziekten of kwetsuren, dan daarvan den aflijvigen is gestorven. Widers genieten gelijkwaardig Recht van Voordeel, alle eerste betaling, die ten achteren zijn wegen onderhoud van Hinderen, Mondtkosten, van Bier, Brood, Spijzen, en Drink, tamelijk wijze tot noodzaak en niet overdadig gedaan, en gelevert, wie van gelijken den Loon van Advocaten en Procureurs. Welverstaande, dat wanneer die Processen, waarin de Advocaten en Procureurs hebben gedien, zijn gewonnen, zij alsdan op het gene dat daarvan komt, voorzien, zodat die Advocaten en Procureurs, en anderen die van die processen, hebben, voorzien worden van gelijke betaling, zonder dat ze daarvoor bijeen moeten komen, als zij dat gewend zijn, wanneer dat ze apart gewijs zijn dat ze dat eerder hebben aangediend, dan dat ze samen bijeen moeten komen. alle andere Recht van Pandjchap ende Voordeel hebben, ende eerst betaald worden, als synde bij hun besluit, beelten, ende tot profijt gebracht. Van gelijk zijn Recht van Voordeel die Crediteuren ende Legatarissen van een aflijvigen, op de goede rekenen, bij hen achtergelaten, voor de Crediteuren van hun Erfgenamen, ende tot zulk een eind, mogen zij eens goederen van d'ander doen scheyden binnen den tijd bij den Rechten daar toe gesteld, doch gaan altijd die Crediteuren van den aflijvigen voor de Legatarissen in de betaling. Voorts hebben voordeel van eerste betaling die penning die Vonnisse hebben tot last van den Schuldenaar, oft wier schuld voor Recht ofte Schepenen is bekend ende verleden, en bij Pandingen oft Executie zijn Gerechtigheid te waarborg stelt, en onder hun leden gaat voor, die eerst die Pandinge oft Executie begonnen hebben. Naar denselben al zijn gekomen, die eerst Arrest ofte Commerciëldienst hebben gedaan, en zoodanig die ook geprivilegieerd zijn, en in gelijke graad van Privilegie staan, gaat onder hun voor die gene, die van hun eerst zijn Arrest heeft gedaan en behoorlijk vervolgd. Welverstaande nog toch dat onder die bloote persoonlijke Crediteuren voor gaan, al en hadden zij ook. Die Crediteurs flehen bij de Eigendommen van de Erfgenamen: nisi deducto aere alieno; maar zij kunnen beter de Eigendommen verweren. De Crediteurs mogen hun Separation of Schuldernaam aanvragen, zonder dat zij daartoe een grond nodig hebben. Zie Reparatie in bloed een Slidtenning jur Die altijds beteugeling van de Subjugatie. Die Slidtenning voor romifa>en wedijten Sterin f. L. §. 14. L c. 5 18) ©. ob. »um. 379. 519) ©. ob. Slim. 457. Digitized by Google Geen Arrest gedaan 9 die hoon gelt uit Vriendschap geleent, oft verschoten hebben, sonder eenigen interest, gewin ofte profit daarin te wachten oft genoten te hebben. Dat ook eerst en voor al betaald zullen worden, de hoofdsommen van de Crediteuren, uit zy dat zij syn ge-privilegieerd ofte niet, eer men tot betaling van eenigen gewonnen Interest sal komen: ten waere dat soo wel daervoor als voor de hoofdsomme eenige besondere goederen verbonden, ofte verplicht waren, daarop men de betalingen zolle mag verhalen. Gemene Regels aan de Prefereatie ofte Voordeel van die Crediteuren. Iemandt Gelt leent om eenigen geprivilegierden Crediteur te betalen, die daarvoor met de daag ook wordt bekeert, die komt in desselfs plaats, ende geniet het zelfde voordeel, dat den Crediteur gehad zolle hebben, in soo vern hij niet betaald en ware geweest, alwaar ook datzelfde Recht nimmer en ware opgedragen oft overgegeven. Als da in veel geprivilegieerde Crediteuren zijn, die in een graad staan, en hun schuld vervolgen, als veel Medicijnen, Dienst-bodems, Godshuizen, en andere hier voor verhalen, komen zij samen, en worden gelijkgesteld betaald, pond en schellingsgewijze, zo verre daar te kort komt: ten ware dat de een of de ander van hun, voorgaande Arrest had gedaan, en dat behoorlijk vervolgt, zo hier voor is gesproken. Degenen, die volgens hun rechten een gelijksoortige Schulden hebben, komen volgens de wet in eenzelfde klasse te vallen, weten en leerden. Diegene, die volgens de wet in een vroeger tijd een gelijksoortige Schulden hebben, vreten in diezelfde klasse in te treden, met respect van rechten. De geprivilegieerde Crediteuren, hebben volgens het Recht, hetzelfde recht als persoonlijke of stilzwijgende Pandjschap, en genieten daarin voorrecht of voordeel, dan op het genoegen dat ten tijde van de Insolventie, in de macht van de Schuldner, onverpand en onverkocht wordt bevonden, en niet op het genoegen dat iemand anders ter goeder trouwen van de Schuldenaar te voorren heeft bekomen of verkregen, 't zy bij Pandjschap, Coop of Opdraght, Betalingen, of anderszins. 4* Als men op eenigh goet Arrest hceft gedaen, oft nyt kracht van eenigh Vonnis in executie is, tegens den gencn die middels genoegh heeft om sijne Schulden te betalen, ab- dan en hebben die personeele privilegien hier voor vermelt, geene plaetse, maer die eerst Arrest oft Pandinge heeft ge- daen , die gaet voor , ende oft op des Schuldenaers solvente oft insolventie strijdt viele , solde d'eerste Arrestant oft Eic- cutant die penningen mögen lichten, onder Gautie oft ver- sekerheyt 5a4)« 5a3) ,,ter goeder trouwen." SDte$ muf} tiad) Sfttafagte brt rbmtfdjen 9fted)teö foroof)! auf bett ©cfyufbner, al$ auf beit brttten 9 t » er her belogen »erben. Üßenn trgeub ein dolus bei ber Veräußerung $u ©runfce lag, fo fyaben bte ©laubiger bad 9terf)t, bie 33eräu£e< tung jnrücfjujtefyen : 1. i. pr. quae in fraudem credi- torum facta. $iefe Äfage ber (SHäubtger, — bie f. g. actio Pauliana, — fanb aud) nad) ©elbcrnfdbem <Ked)te ftatr. — SKittefbar ifl bie* fogar ^ier autyo fprooVu. 5*4) «Bgt. ob. 2fom. 459. Digitized by Google @f(bfrnfcf>c3 Sanbrec&t. £&f. 5. ZU, 1. n. 1.2. 883 VYFDE DEEL. Die maniere yan Borgerlycke Rechtsvoor- deringe oft civile Procedura *). EERSTEN TYTEL Van verschey den manieren van Burger- lijcke Procedueren 525), ■ r. Naedem veelderley manieren van Rechts- voorderinge in desen Ruraemundlschen Quartier des Forstendoms Gelre zyn geweest , ende dat met der daet bevonden is , dat ver- scheyden misbruycken, ongerechtighcyden ende ongelyckhey- den daerinne zyn voorgcloopen ende ontstanden , Soo salmen deshalven van nu voortaen alleen by vyfderley manieren sijn Recht mögen vervolgen. 2. Als te weeten by wegen : 1. ,,Van ordi na risse ende gemeyne Rechtsvoordcringe." 2. „By maniere van Onvertogen Recht.'* 5. „By Commer-rccht oft Arrest.*' " 4« >5By Peyndingc ende.u 5. „Voights gedingc." Sonder dat men voortaen eenigh Jaer - gedingh , oft andere dergelycke sal gebruycken , gelyck men tot noch toe op veel plaetsen heeft gedaen. *) 9lua btefem 93n*e, ml<bt$ ben Wro^eß enthält, flnb nac^ bem statte biefe* SBerfee nur btejeniflen Zittl unb %%. »ott= (tänbtg obgebrucft, weldje einen SBertft filr M materielle SRecfct ober fonjt ein fpe^ielte^ Snterefie (>aben. 5*5) Die Zitel i — 6. fcanbeftt »ort ben t>crfcf>tebenen 9>ro* !e{5arten, Zit. 7—17. Don ben eiiyefnetj pro$ef* ua(tf(fycK $attfctuttgett. Digitized by Google 884 ©dbernfac* «anbredjt. 3$1.5. Xit.2. n. 1.2. 3. DVelck (d'wiel geschiede) tot afwinninge, ende be- haldinge van eeos anders Landt , oft goedt , by besät ende vervolgh van Jaer ende dagh , oft voorderen tydt , sonder anderssints van syn gerechtigheyt , *t waere van Eygendom , Scbuldt , oft Schade te doen blycken , wordt by desen opge- nornen , ende te niet gedaen. 4« Wel verstaende, dat als men misbetaciinge heeft van Renten , Tinsen , Erfpachten , oft oock van Schulden , ende dat men daer van sijn verhael wilt nemen op Erfgoederen , men daer in sal volgen den voet ende maniere van vcrvolgh, van de selve die elck op t sijn is gesteh , ende verhael t, die- men daer in niet te buyten sal gaen 526). j ■ TWEEDER TYTEL. Van ordinarisse Rechtsvoorderinge 5*7), ■ I • Ordinarisse Rechtsvoorderinge is , als men syn ver- volgh begint hy wege van Dagemeot , ende dat men die op gewoonlycke Gerichts-dagen vervolgbt, dVelck geschiedt in den Steden van acht dagen tot acht dagen , uytgenomen dat tot Straelen, Wachtendonk ende Echt, alwaer des Landts ende der Stadt een Gerichtsbanck is , die Gerichts-dagen van < veerthien dagen tot veerthien dagen gebalden sullen worden , gelyck ten platten Lande, naer het aide gebruyek. 2. By ordinarisse Rechtsvoorderinge wordt gedinght te- gens alle Ingesetenen deses Ruremu ndtschen Quartiers, niemandt uytgescheyden, ende geschiedt het selve in de eerste instantie 5a6) Bgf. ob. II. 3. $. I. u. folg. über bte f>ter genannte fpej teile ^rojejjart bei {Rente«. 5^7) Uttter „ordinarisse Rechtsvoorderinge u toitb her et* bentUo^e^rogeß »erftanben ; ben ©egenfafc bat>on büken bte fumntarifeben ^rojrjfe, i>on meldpat ts Ztk3 — 6. geljanbett wirb. Dtcfer ZM entert bte attgetnetnften Regeln über bte Äompctenj. Digitized by Google ©elbernjajrt 8anbre^t. 5. Zit. 2. n. 3—7. 885 in personeele actien , ofte van wccen Scholdt ende Scbaede voor de Schepenen ende Gerichte ter plaetse daer de Be- klaeghde is wooneode , Ende in Reele actien , ter plaetsen daer die twistige goederen gelegen syn , ende sy oversulcx te Rechte staen. 3« Niet allecn d'Ingesetene , maer oock alle Vrerade- 1 in gen syn gehalden den Ingesetenen, met ordinarisse Rechts- vorderinge voor hunnen Ord inarissen Richter acn de spreken, ende te vervolgen , sonder daer toe den wegh van Onverto- gen Recht te mögen gebruycken : Ten waere dat der Vrem- delinge , oft Uytheymsche woonachtigh waere ter plaetsen , daer den Ingesetenen van desen Quartier oock Onvertogen Recht vergunt wordt , als wanneef hem't selve oock alhier vergunt sal worden. Niemand en is gehouden voor Ordinarissen, oft andere Richters zijn Recht te vervolgen oft verantwoorden, en doet op Vonnis te verwachten, zodat als Clerk of Verweerder, als hij die uit wettige Redenen voor suspect, oft in naerdenkend solde houden, maar zullen in zulke gevallen, in hun plaats andere onpartijde Schepenen uit die naeste Bank, oft Stad genomen worden, om Recht te doen. Als veel personen onder verschillende Gerichten zitten, die om een zaak aangesproken worden, mogen die naar de Hoetscher die aan voor een Overbank, oft behoorlijk Overgericht in Recht betrekken, om meer van Processen, grote kosten, en tegenstrijverij van Vonnis te zien. Met de beschrijving nog steeds dat in zo veel gevallen veel personen vanwege eens Goed onder eenig Gerichte gelegen aangesproken worden, zal hetzelfde geschieden voor het Gerichte daar onder het Goed gelegen is, niet tenstaande, dat die personen onder verschillende Gerichten zitten. Soo wanneer iemand t als Momboir, oft ander zins de voorwaarden van eenig Wezen oft Pleegkind goeden heeft gehad, mag ook aangesproken worden vanwege de sei verMomboirie en het onder welke omstandigheden diezelfde Wezens goederen, oft om Reckening, Bewijs en Rechtvaardiging van dezelfde ter plaatzen daar hij die Momboirie oft Onderwijs heeft aangenomen. 8. Van gelycken mag een Erfgenaem wegen Schulden, Legaten en Fideicommissen van den Aflijvigen aangesproken worden, ter plaatsen daar het Sterf-huys gelegen is, zo verre by aldaer wordt bevon den, oft dat aldaer goederen tynt om te beseiten, oft becommeren: Behelflijk dat die Legaten, en Fideicommissen uitgericht moeten worden ter plaatsen daar die syn, oft wel daar daflijvigen bevolen heeft, dat die volgens solden werden. 9. De zaken die den Raad des Lands van Gelre by de aide en nieuwe Instructie in de eerste Instantie toegeatelt zijn, mogen aldaar betrokken worden, en zullen der silver Cancelrie verblijven, om aldaar bedacht en ge Wijzen te worden. DERDEN TYTEL Van Onvertogen Rechtsgedingen oft Recbtsorde ringe 5a8a). Van Onvertogen Recht wordt gedingt van dag tot dag: ten warste dat het Gericht uit eenige beweeglijke oorzaken vond, dat een oft de andere partij, een tyt, om haar noodwer, oft bewijs te doen, behoorde vergeven te worden. Dat welke als geschiedt, zal den selven tijd overstrekt zijn, zonder eenigen wijderen uitstel van dag geprecedeert, oft gedingt worden, en zal die zaak des daags (naer dat die volgende en voor Recht gebracht is) voorgenomen en terstond, is dan meteen gewijst worden. Men dient bij Onvertogen Recht, als twee vreemde elkaar bij haver by weg van Arrest in Recht betreffende (gelijk sy vermogen te doen) uitgenomen ten tijde van Jaar en wekelijk Merkt-dagen, en datzelfde Onvertogen Recht bij de een oft de andere partij versocht wordt. Item, wanneer eenigh ingezetenen een vreemden aan syne persoon oft goederen Arrestcert ofte kommet, en wordt alsdan den gearresteerden op syn gesinnings dal onverboden recht vergunt. Ingeglyk van wegen huizen, verdienden loon, pachten, renten oft tins binnen 's jaers verscheenen wie ingelyk van eet en drink-waeren, binnen jaer en daglijgend schaal, en niet overjaar zijnde. En ofte men alsulke schulden eerst naer jaer en dag wilde eischen, zegt men 't zelf moeten doen, zo en gelijk 't zelf op syn plaats gesagt sal worden, zonder dat alsdan onverboden recht plaats krijgt. VIERDE EN TITEI VAN. COMMERCE, RESC, OFT ARREST RECHT. Wanneer en tegens wat Personen men Arrest, oft Commerce-recht mag te gebruiken. Door Commerce-recht wordt gedaan, als men eenige Persoon, oft goederen in Commerce, oft Arrest heeft gesagt, om te geraeksen tot betaling van zijn schuld, ofte schade, oft tot zijn eigen, oft gekocht goed, en daar van levering te hebben. En al is het dat hier bevoor en op eenige plaatsen onderscheid gemaakt wordt, oft aan die goederen Commerce waart gedaan, oft dat die in Arrest waarden gekocht, zo en zal niet meer worden, Dan zal een, en de andere gelijke kracht hebben, en raet gelijke manier vervolgd te worden. Belangerij, dat men nog zal gebroken onderander- van vervolging op Commer, Arrest ofte Besluit van ruim en onruim, ofte erfelijke goederen, om te komen tot Vonnissen, en tot Executie, ofte voltrekking van dezelfde, volgens hetgene hier beneden, en onder den Titel van "Vervolging van Rechten" wordt gezegd. Commer, Arrest, oft Besluit-Recht, wordt in gemeen alleen gebruikt, en heeft plaats tegen Vreemden, die onder hetzelfde Gericht niet zijn gezoeten, en mogen hun daarmee behelpen, zowel Vreemden, als Inwoners des Lands: Ten ware dat de gearresteerde hem daartegen met eenig Privilegie, Tractaat, onverdenklijk aldaar gebrukt, en herkomst konde bevrijden. De Ondersaten des Overkwarier, oft Overdeel, en mogen buiten het Kwartier tegen elkaar, noch bij weg van Arrest, oft Commer, noch anderszins in Recht treden, oft voordeelen doen, 't eye door hunzelf, oft iemand anders, maar hebben zij niet tegen elkaar uitstaande, zijn gehouden 't zelf te voorzien binnen het Land, met zulke Leen, Landrecht, oft Stadtrecht als daarvoor. En als er hier tegen iets geweest, zal hetzelfde zijn krachteloos, en van onwaar, en die hem onderstaan zal hebben sulks te doen, zal gehouden zijn 't zelf kosteloos, en zo ook doelloos. Digitized by Google Gericht betalen een Boete van vijftig Goldstukken, by zooveel hy daarin acht dagen gebrek heeft waar , na dem hem 't zelfde op de voorschreven Boete Gerichtelijk is belast : Ten waar dat hy had eenige heffelijkke Redenen van wegen, ringen, oft ontschuldingen. 7. Van gelijkend , en mogen vaste Ingesetene onder een Gericht, oft Dingbank naer gemeen Landt-recht, d'echt den anderen binnen, noch buiten der plaatsen van't zelfde Gericht , met Commercie- recht , oft Arrest niet voornemen , dan moeten by weg van Dagemerit hunne Rechtsvorderingen tegen malkanderen aanvangen, voor't Gerichte van hunne woonstede, op straf als voor, 8. Niettemin zoo verre iemand vluchtig waar , hem verborgen hele , oft syn Haar , ende goederen had doen dragen, op vrije plaatsen, oft anderszins met goede redenen suspect, oft bedacht waar van Bancqueroet te maken , alsdan mag tegen hem , ende een goederen , by Commercie, Arrest, oft Verbod , zoo binnen, als buiten's Landts naer gelengteheid van de zaak, vervolging gedaan worden. 9. Desgelijk, mag het zelf gedaan worden, zoo wanneer iemand syn eigen goed vervolgt, oft als hy begeert gelevert te syn van't goed dat hy heeft gekocht , ende tot zulk einde 't zelf heeft doen Arresteerden , oft in Commercie Tegen, oft dat hy op een Pandt zoo hem verbonden is , vervolging dede , om die in syn macht te hebben , oft daarin gesteld te worden te ende syn Schuld , verloop van Pachten , Pensioenen, Rechten, oft Tinsen daar aan te mogen verhalen. Digitized by Google 890 ©efDernstM «anbrät. 3#(. 5. Sit. 4. §. 3—6. §. 5. Ia 4welcker gestalt oft mänier d'Arresten gedaan worden, ende de Breuk van't breken der selven 551. §. 4. Vervolgende op Arresten, ende in de volkse maniere 'tzelfde gedaan mag worden. §. 5. Ontset van Arresten ende Lichingen der zelfde onder Caution ofte versekerd bescherming. §. 6. Vonnissen op Arresten ende de invloed van dien, 't zy dat die beboorlijk ofte onbehoorlijk zyn gedaan, en vervolgd, ofte niet. Soo wanneer de Arresten met alle die voorzieningen zyn gedaan, en vervolgd, en daarop Vonnissen verworren, 't zy in strijdige Rechten, oft alleen op des Arrestant's schijn, en beschreven, in de manieren hier voor verhaalt, soo mag men uit kracht van dien recht elke verkoopingen doen van de gearresteerde, ofte beschuldigde goederen, gelijk onder den Titel van „Vervolgde betalingen van Renten, en van Executie van Vonnissen" is gesprochen. De Arresten, al en zyn die alnoch niet bevonntst, worden van sulcker kracht, en werkingen gehad, dat de eerste Arrestant, doende daarop zijn behoorlijk vervolg, volgende 't gene hier vooren is gesproken, gaat voor alle andere Crediteuren die dan te voorsten geene bestendige Pandschap oft verschrift vinge op 't goed en hebben gehad, oft die anderszins 531. Deze §. 3, 5, en 6. zijn herhaald in benodigde context. 5. Duvault, octroi, place, est zy dat der Schuldenaar zijn schuld betalen kan ofte niet, alwaar ook soo, dat een ander na den eerste Arrestant, Arrest had gedaan, ene met die eerste verwekkingen zijn gedachte ingesteld, sonder dat die voorgaande Arrestanten hun Recht van Preferentie ofte Voordeel van eerst betaald te worden, daar door Verliezen: Bebelijk altyds den voorgaande Verpanden, ene geprivilegieerd hun Preferentie ene Voordel, als van. 4. Maar dat de voorgesaghte forme en manier van volgende van den Arreste bij den Arrestant in alle zijn Puncten niet gehouden is, zo is, zal den aangeklagten Commer ofte Arrest van onweten zijn, niet tegenstandend, dat der Arrestant enige Punten daarvan onderhouden en achtervolgt had, en zal alsdan der Arrestant gehouden zijn, alle laatsten, schaden en Interessen daar door geleden, te betalen aan den Ge Arresteerden, oft Eigenaar van de gearresteerde goederen. 5. En om dat die voorgaande forme als richtige gehouden worden, zullen die Land-schrijvers in elke Gechts-plaats gehouden zijn, te hebben een bewaarder van hun plaats, die als bij hen, en van het Gericht daar toe gericht, zal gehouden zijn in hun afwezigheid van alles antwoord te doen, en Register te houden. 6. Sonder dat vooraf enige geheime Commeren ofte Arresten toegelaten zijn, maar worden die al bij desen opgenomen en verboden, en zo enige bij voorbaat gescheiden, die niet als voorgaand door den Gerichts-schrijver, ofte Bewaarder van zijn plaats op het Protocol aangetekend zijn, zullen die in zich niet gehouden en van onweten zijn. 7. Als iemand Rechts vorderingen wil doen van wegen verlopen Pachten, Tinzen, Renten, Pensionen, ofte ook Digitized by Google 892 ©elbentföe* Anbrecht. Styl. 5. £ü\5. n. 1. op onterende goederen, H ij dat die da voor verbünden syo ofte niet, magh ook die zelf goederen in Commer leg gen, ende daer op gerichtelijk volghe doen, soo ende gelyck hier vooren onder *leii Tytel van „Vervolgh van Renten*4 naerder is gesaght, 8. Ende soo verre niemand van te vooren op alle goederen Commer oft Arrest heeft gedaan, noch die zelf goederen voor dato van den Arreste zijn verplicht, ofte verbonden, soo heeft den Arrestant ook Recht van Preferentie. oft Voordeel voor alle andere Crediteuren oft Schuldteisers, die na eigenlijk daer op Commer kunnen hebben gedaan, ofte eenig Recht daer op aan, oft toe kunnen hebben verkregen, wie van „Arresten oft Commer op ruiverende goederen" hier vooren is gesaght. VYFDEN TYTEL. Van Pandingen oft Peyndingen 534). i« Men magh Panden oft bij Pandingh vervolgh doen 534) 95om <$x e c u tt » pr o $ c g. Die $fänbung gefef^r tfyeite aerid)t(td)^ tbcifö außer geriet) tl i rf>: 1. bij auf}ergertcr)ttt<f>e 9>fänbung („het schütten") gefdjal): a. bij Servereisen M äöeftye (f. ob. II. 6 $5. ©. 663 u. f.), b. unb bij 53ef(r)äbigungen burd) Zbierc (ebenbaf). Die $fänbung au$ vertragen tft im $elbernfdjca unbefannt. 2. Die ger tef) tltcftc 9>fanbung Ooonon hier fcu JKebe) ober ber (Sr ec utt r pr ojeß fanb Part : a. wegen ber ©teuren unb lanbeäfyerrlidjen 2lbga ben (n. l. 2.), b. wegen offenrfidje r Dienfte , c. wegen fälliger ^)ad)t u. bergL, Wäfyrenb M erfien Safjreä (n.6— 10.)/ d. $ur (Srecution öon Urteilen (n. ii— 16. tt. unt V. 17. |. 2.)/ micr) &on Moflen ©dMc&$ur# tfjeüen (V. 16. §. 5. n. 4.), e. wegen be$ 9>retü gegen ben Bnfteigerer bei 2!äp tionen (V. 17. §. 8. n. 3.). Digitized by Google Selbem^ 2anbrf*t. S&1.5. ZU. 5. n.2-6. 893 / i van wegen Schattingen , uytgeset tot behoeve des Landsbee- ren, Steden» Gemeynten, ende andere Heerliekheden, by den genen die daer toe syn berech tight, ende alsulcke nytsettinge mögen doen. a. Itera voor Heere penningen, Tinsen, Renten,. ende andere geprivilegeerde penningen, die men den Heere schul- digh is, als van wegen ontfanck van syne Tollen, ende an- dere bekende Gerechtigheden van syn Princelyck inkommen. 5. Van gelycken van wegen raaeckinge ende onderhal- dinge van gemeyne Straeten oft Wegen , Brüggen , ruyrninge van Grachten , Waterloopen , ende Beecken , oft bekostinge der selver, ende van den dobhelen penninck voor den OP* ficier daer hem die toestaet, van wegen sijn verschon, in sae- cken voors. 535). 4* Ende oft tegens die pandinge pandtkeeringe geschiede, soo sal den Paqdtkeerder by sittenden Gerichte betalinge moe- ten bewysen , oft betalinge doen , sonder tot eenige weder- spraeck oft onschult ontfangen.te worden, om de betalinge op te halden. Des blyft den Pandtgeerde in syn geheel na de gedaente betaling van hem te verdedigen, en zijn weder-spraeck volkomenlijk te doen, en zoodanig verre die rechtmatig wordt bevonden, zullen hem die betaalde penningen wederom aangewezen worden, met den Interest oft verloop van de zelf, Rentsgewijze, en den schade daarom geleden. Men mag ook panden van wegen Huyshuur, verdiende Loon, Pachten, Renten en Tinssen binnen 5 jaar versehen, wie insgeval van Eetwaar, en Drinkwaar binnen 5 jaar gehouden, ofte verteert, voor Schulden, bij Hylig onderschrevene ofte besegelde voorwaarden, bij Maagd gescheiden, Moutsoeningen, Scheepen brieven, ofte op de Gerichtsboeken beleed, oft bekent, die binnen 5 jaar versehen zijn. Soo tegens de slappe pandinge ook pandtgeering gebeurt, zal den Verweerder insgeval zittend op het Gericht betaling moeten bewijzen, oft terstond daarvan betaalde te worden, zonder anderszins tot onschuld ofte verantwoording ongetroffen te worden, oft weder-spraak te mogen doen, dan op den voet hier voor gesagd. En de procedure van pandinge heeft plaats van wegen Huyshuur, verdiende Loon, Pachten, Renten en Tinssen, Eet en Drinkbare waren en andere partijen hier voor verhaald, binnen 5 jaar versehen, niet tegenzittend dat daarvoor ook recht wordt geëist, bij Onvervogten Recht, gelijk hier voor is gesagd. Maar wordt iemand gepandt voor overjaaren verloop van Renten, Pachten, Gerichtelijke bekende Schulden. verteerde kosten, en dat na het jaar van den versechijn- dagen (gelijk ook mag geschieden) en dat daar op pand-keeringe wordt gedaan, zo zal der Pand-keerder of Pand weerder tot syn verantwoording ontvangen worden, met de dood den Eydt daar inne niet gehouden te zijn. 10. Doch en zal hera den zelfde Eydt niet helpen om syne verantwoording en wederspraak te kunnen doen, van wegen den achterstel binnen jaeren verschienen, noch van de Schulden binnen jaeren vervallen, dan na volwassing als voor, en alsdan zal op syn antwoord of wederspraak de saeck voorts bedingd worden naer behoorende. 11. Item men mag panden tot volwassing van gewese- Vonnissen van schulden en schaden, wie ook van brugsen die gerichtelijk zijn bekend, oft met den Recht gesleten en bij Vonnissen aangewezen, naar dat die zelfde Vonnissen zijn gegaan in kracht van gewijde. 12. Des moet den Verdachte bij den Gerichtshof aangevraagd zijn tot volwassing, en daar naer hebben den ordinarijen tijd staande tot volwassing van den Vonnisse, volgende 's gene dat onder den Titel van ,,Executie oft uijtrichtingen van Vonnissen" naerder wordt gezegd. 13. Welverstaande, dat in Overvloeite Rechtssaak men mag het gegeven Oordeel of Vonnisse na den omgang van drie dagen van d'aanspraak des Bode, tot volwassing, te werk stellen, en met die panding voortgaan. 14. Soo wanneer Pandtkeeringe geschiedt, moet den Opponent oft Pandt-keerder den eersten naervolgende Ge-rechts-dag sync Redenen van Pandtkeeringe voorbrengen, op penning van versteek, ende dat den Pander met syn pandinge mag voort varen, ende tot dem in eenen Gulden tot profijt van den Heere werden verdamd, doch sonder naedel ende onvergoed in syn verantwoordiging naar de vollediging. 15. Insgelyk wanneer die Redenen van pandtkeeringe niet bestendig bevonden werden, soo zal den Schuldner tot betaling der gevorderde somme, ende in alle kosten, boven vijf Mark groot tot een brug verdamd, ende tot Pandtkeeringe hier meer ontfangen worden. 16. Ende ter tegenwerping als der Pander ten naesten Gerecht-dag naer de Pandtkeeringe aldaar niet gereed is, om sijne panden te verdedigen, zo vervalt hy van de zelfde pandinge ende wordt brugachtig aan den Heer, gelijk den Pandtkeerder geweest zoude zijn, zo verre hy in onrecht gevonden waere geweest. Van gelijk en al den Pander wordt bevonden onbemugd te zijn in zijn panden, soo zal hy in de zelfde brug en alle kosten verdamd worden, uitgenomen dat soo wanneer pandtkeeringe gedaan wordt tegens Vonnis of Oordeel, 't zelfde alsdan zal staan tot discretie en goed doen van den Gerichte. syn, daerin plegen, en d'ondehouden d'al herkommen, en moedere van doea om te geraekt tot kennis van het gene, dat de Gemeente voordelick en schadelijk zoude kunnen syn, en daarop te versien naar behooren. a. Die gemeenlijk geschiedt die dagvaardingen, en vergaderingen van de Gemeente ten platten Lande uit elke Huys een, die alsdan elk naar zijn beste weten aanbrengt, dat hun dienstelijk donderdagen te zijn, namentlijk aangegaande die Waterleien, Wegen, Straetten, Stegen, Limieten ofte Paleisen, Maaten en Gewichten, en dat daarin is misdaad, verzuimt ofte mishandeld, en dat daar tegen dienst gedaan, mitskavende om te onthullen, en te vernemen naar alle misdaden, als dieverye, hoererye, quaade ophouden, en alle zaken die de Gemeente schadelijk zouden kunnen zijn, om die te straffen naar behooren. Sonder dat in de zelfde Voogd-geschillen zullen gedacht en gehandeld worden enige zaken, betreffende den Eigendom oft bezit van goed, schuld, schade, lastenboek, oft andere dergelyke, maar zullen die alle komen en vervolgd worden voor den Ordinaarische Gerichte, de welke door het Voogd-geschil niet belet, noch opgehouden mogen worden. SEVENDEN TYTEL Van Gerichtelijke Daagvaardingen, en uitblijven van Partijen. Gerichtelijke dagvaardingen. Uitblijven van partijen, 't is te versnijveld of versnelde kwaad. Achttienden TYTEL. Van Procureurs oft Voorsprekers, volmachtige en voormunders. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. n. 