title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: De Beter. 1, de Brune bij 238. O Brune M. 454. Bartorius tert. IV. 12. 8% Uiteindelijk pr. VI. 38. Gaben bij 13, Verhalen bij 31. Bartolomeus Pancratius bij 50. 13 v. Alkemade bij 136. Adagium quodam bij 48. 19 v. Alkemade bij 370. Tuinman I. bij 13, 186. 10 Tuinman I. bij 239. 1 Tuinman I. bij 387. 18 Bervilius bij 1499. Mots bij 33. Kampen bij 4. Gruterus III. bij 171. de Brune bij 335, Mergh Gales bij 45. v. Zutphen I. bij 17. % Sartorius pr. VI. 650. 51 Kampen bij 75. Gruterus II. DL. 190. Mergh bij ». Meijer bij 12. 3 Bartorius sec. IV... 23 v.d. Venne bij 2. 3 Moss bij 7. de Brune bij 108. 35 Bartorius pr. 11. 97. 26 Adagium quodam bij 49. bij 9. Winschooten bij 8. Tuinman I. bij 269, bij 33. Gales bij 85. Everte bij 330. v. Kijk bij 183. Meijer bij 3. Neus-Sprekke. 21. Bartolomeus Pancratius bij 59. Modderman bij 95. v. Leunep bij 18. 13 A Mergk bij 31. Tuinman II. bij 93. 34 v.d. Venne bij 30. 315 Inbliek Zr. bij 81-88, 16 Tuinman I. bij 386. Schaberg bij 80. 17 Adagium quodam bij 11. Adagium Thesaurus bij 19. MOND. 100 MONDriaanse Men moet hem een slot aan den mond hangen. Volle mond Spreekt ’s harten grond. (Zie aang Men moet te rechter tijd den mond kunnen openen Voor iemand de brokken uit den mond sparen en sluiten. BROK.) Men vindt geen leugen in zijn mond, als hij niet spreekt. (Zie LEUGEN.) Men vindt genoeg vrienden met den mond, maar weinig met de beurs. (Zie BEURS.) Men zal de mond steken, en kauwen het uit. Men zou hem een slot op den mond gooien. Met die mond moet gij wijn drinken. 2 [Men zegt dit aan de boodschapper van tijdingen, waarvoor men de mond een belooning toewenscht.] Met een vollen mond is het kwaad blazen. 3 Mond, aars en teertje is het bederf van alle goed. (Zie AARS.) Mondje toe, beursje toe. (Zie BEURS.) Mondje toe (of: Tand voor de tong)) is goed devies. (Zie DEVIES.) Mondje toe, ogen open. 4 Om den mond is menig huwelijk achtergebleven. (Zie HUWELIJK.) Ontneem de hond niets uit zijn mond. (Zie mon.) Ontsluit de beurs, om den mond op te houden. (Zie BEURS.) Open-hartigheid maakt open-mondigheid. (Zie HART.) Spoel je mond. 5 [Men zegt dit tegen iemand, die vuile taal uitstaat, om hem tot zuivering van den mond aan te sporen.] Spreek! Je mond zal zoo lang duren als je gat. (Zie GAT.) Steek geen' zot uw' vinger in den mond. 6 Steek hem liever een' stok in den mond. 7 Sterk in den mond en zwak in de handen. (Zie HAND.) Te veel in den mond of daar buiten is beiden gulzig storten. 8 Tussen lepel en mond valt het sopje op de grond. (Zie GROND.) Uit den overvloed des harten spreekt de mond. (Zie HART.) Viel het trekken van den mond, weet men dikwijls een harten grond. (Zie GROND.) Veeg uw mond naar, en zeg dat gij gegeten hebt (of: en houd uzelf stil). 9 [Men zegt dit tot de onbeschaamde tegenstreker, en geeft erdoor te kennen, dat men genoeg van hem gehoord heeft, en zijn verdere redenen niet verlangt. Dat het spreekwoord "buiten twijfel ontleent" is uit Spreuk.xxx :20, zou ik met TUINMAN niet durven verzekeren.] Veel monden maken een' lege schotel. Verschende mond, droog aan de voeten. Verwacht niet veel van de mensen, die je het zeem om den mond strijkt, en weinig daarin steekt. (Zie MENSCH.) Vijands mond spreekt zelden goed. Campen bl. 121. Gheurtz bl. 89. Campen bl. 73. Bartorius soc. VII. 17, tert. 1. Tuinman I. bl.88. Adag. guadam bl.28, 48. Meijer bl. 36. Mukler bl. 435. Prov. seriosa bl. 40. Zegerus bl. @. Gruterus IX. 61.187. de Brune bl. 139. MergA bl.34. Tuinman II. bl. 108. v. Vloten bl. 369. Wijsheid bl. 138. Winschooten bl. 279. Campen bl. 68. v.d. Venne bl. 195. Gruterus III. bl. 171. v.d. Venne bl. 262. Oats bl. 514, 821. de Brune bl. 198,201, 5. Prov. bl. 118. Bartorius tert. V. 88. Tuinman I. bl.95, Tuinman II. bl. 218. Bogaert bl. 94 Prov. seriosa bl. 46. Hoffmann bl. XXXIX. Vrouwen-ooren hebben gaarne smeekendens van strijkende monden. (Zie GALM.) Vuile monden spreken wel schoone woorden, Vuile monden, Vuile gronden. (Zie AARD.) Wacht je voor degenen, die van de natuur kend zijn, zei Willem Spek, en hij scheelde, had kromme beenen en een' se mond. (Zie BEENEN.) Wanneer ik maar eene voor van den mond kan Wat men spaart uit den mond, Krijgt dikwel of hond. (Zie HOND.) Wat uit den mond komt, dat verdwijnt wind. Weegt uwe beurs geen pond, Heb honig mond. (Zie BEURS.) Weinig in den mond Is het hart gezond. (Zie U:) Wij hebben hem den mond vol gestopt. Wijze lieden hebben den mond in het HART.) Zeg eens pruim, en houd den mond dicht. Blijven zitten, alsof zij op den mond gezeten. (Zie de Bijlage.) Ze hebben u wel den brief ontnomen, maar den mond gelaten. (Zie BRIEF.) Ze heeft een goede tong in den mond. Ze heeft een goed mondstuk. Ze is mondig, en kan haar snater wel roeren. Zijn mond gaat als een Lazarus-klap. (Zie GE: Zijn mond gaat als een pot met groten, die vuur staat en kookt. (Zie GRUTTE.) Zijn mond gaat met een strootje open, en geen koevoet te stoppen. (Zie KOEVORT.) Zijn mond is gesloten. Zijn mond is van geen schaapsbeen. (Zie LUND) Zijn mond watert ernaar. Zijn mond zou ervan verslijten. [Dit zegt men scherzend, iemand geen antwoord geeft op een vraag.] Ze slacht den molenaars hond: die lekt den eerde zak open is. (Zie HOND.) Ze zeggen het u uit een mond. (Zie BRIEF.) Zij zet haar mondje, alsof zij pruim moest zeggen. De man is in den mond, Zoo is ook zijns grond. (Zie GROND.) Zoodra men zijn hart in te voelen, het is ons mond verklaard. (Zie HART.) Zooveel huizen, zooveel daken; Zooveel smaken. (Zie DAK.) Zou mijn mond spreken, dat mijn hals mijdde moest! (Zie HALS.) Monnik. Als de abt de teerlingen geeft, dan mogen de monniken wel dobbelen. (Zie ABT.) De abt met de kaart speelt, dan troeven ook de iken (af: wat zullen de monniken doen!). ABT. En ziek (of: oud) is, wil hij monnik (of: remieter) worden. (Zie DUIVEL.) De duivel zelf niet durft (of: kan) komen, zondt hij een oud wijf of een monnik (ook wel: zijn zuster). (Zie BODE.) Beide maken geen monnik, En de muts geen wijf. (Zie KANONIK.) Innebroeders gaan (of: Een goed monnik gaat) alleen. (Zie BROEDER.) Monniken zijn goed, maar het convent deugt (ook wel: geen convent). (Zie CONVENT.) Een monnik legt zijn kap wel af, Maar houdt zijn aas op het graf. (Zie GRAF.) Een monnik past best (of: is nergens beter dan) in klooster. (Zie KLOOSTER.) Een monnik preekte, dat men niet stelen mocht, en daarna had de ganzheid in zijn schapperijde. (Zie SCHAAP.) Een abt met zijn monniken. (Zie ABT.) Jongelingen, nonnen (of: monniken) en begijnen zijn zoo heilig, als zij schijnen. (Zie SAINTE.) Wie weet, hoe het in het klooster toegaat, zoekt een goed monnik op. (Zie MONNIK.) Een monnik uit zijn kap praten, en kruipen er in. (Zie KAP.) Een monnik wordt nooit kwaad, omdat men hem heet den abt noemt. (Zie AB.) Een verlopen monnik spreekt nooit goed van zijn convent. (Zie CONVENT.) Niets onzedelijk of zwaar, dat een vrouw met een monnik niet begaat. (Zie DING.) Een wijzer abt, dan die eerst monnik is geweest. (Zie ABT.) Pike monniken in kappen. (Zie KAP.) Een wijf heeft geen’ mon, of hij heeft haar in de hand, MAAR. "O, hij doet monnikenwerk," zei de soldaat, "op elkaar als de duivel op de ziel van een monnik." (Zie DUIVEL.) "Beroofd als een monnik voor een gek." (Zie BEVOLKING.) De tuinman zei tegen de tuinier, "Het is een edelstei, waar een monnik zijn hoofd omheen draagt." (Zie EDELSTEEN.) De dief kwam langs de galg, en zei tegen de beul en een monnik, "Ik ga tussen jullie en de monnik naar de galg." (Zie BEUL.) De tuinman zei, "De winter is de tijd van het ei, en de lente is de tijd van de knoflook." (Zie WINTER.) De tuinman zei, "De winter is de tijd van het ei, en de lente is de tijd van de knoflook." (Zie WINTER.) Veräkm AL 152. Gheuriz bl. 48. Zegerus bl. 6. Sterng AL 188. Winschoten bl. 156. Edels Wijnbl. 178. Tulaman I. bl. 29, 11. bl. 167, 838. Dagboek bl. 25, N. 139, Meijer bl. 62. v. Duyse bl. 285. 228. MOOD. Monniken werken, dat zij koude krijgen, en eten, dat zij zweeten. (Zie KOUDE.) Nooit beter vrede in het klooster, dan wanneer de monniken gelijke kappen dragen. (Zie KAP.) Ruimer dan een monniksmouw. 4 Waar de abt herbergier is, mogen de monniken wel bier halen. (Zie BIER.) Was houthouwen een orde, men zou zooveel monniken niet vinden. (Zie HOUT.) Wat een monnik zich durft voor te nemen, dat zou zelfs de duivel zich schamen te bedenken. (Zie DUIVEL.) Wij kunnen niet allen bisschoppen zijn, daar moeten ook monniken wezen. (Zie BISSCHOP.) Zijn geweten is zoo eng als een monniksmouw. (Zie GEWETEN.) Zij zijn de monniken: ze gaan ook niet graag een, Zij verdragen elkaar als twee hoofden onder een monnikskap. (Zie HOOFD.) Zo de abt is, zo zijn de monniken. (Zie ABT.) MONSTER. Het is een monster, dat de hel heeft uitgebraakt. (Zie HEL.) Het is een monster van geluk. (Zie GELUK.) Het is een monster van leelijkheid. (Zie LEELIJKEID.) Voor een slecht laken zet men een schoon monster. (Zie LAKEN.) MOOONSTERING. Dat mag niet door de monstering. De monstering zal geschieden. Hij moet de monstering passeren. MONSTRANTIE, Het is een schoone monstrantie, waar er heiligdom in. (Zie HEILIGDOM.) MONTFOORT. Woerden is een stad, Oudewater is nog wat, Maar Montfoort is een gat. (Zie GATEN.) MONTPELLIER, Drijf een var naar Montpellier; Komt hij weer: hij blijft een stier. MOOG-VERL. Het is een moog-veel. [Zij slaat alles de keel in.] Moor. Als de leelijken (of: verachtingen) mooi zijn, gaat zij voorop. (Zie LEELIJK.) Die mooi wil wezen, moet pijn lijden, zei de meid, en zij spelde hare muts aan de ooren vast. (Zie MEID.) Het is een mooije! Hij is mooi met anderder lieden goed. (Zie GOED.) Met een mooije vrijen, met een rijke trouwen. Wie zich verwaardt, is niet mooi. Wijs bij de lui (of: Mooi voor het oog), maar gek om een hoekje. (Zie GEK.) Hij zal er het mooi niet afkijken. Hoe lelijker, hoe mooijer. Mooi is moeilijk. Net is mooi, en mooi is net. Beter een levende mier dan een dode paus. Dat is de confrater van de duivel, zei Jorden, en hij wees op een' moor. (Zie CONFRATER.) Dat is iemand, die zwart van de honger is, zei Roelof, en hij zag een' moor gaan. (Zie HONGER.) De een moor verwijt de ander, dat hij zwart is. Die een moor wil wassen, verliest zijn moeite. (Zie MOEITE.) Het is de moor gewassen (of: geschuurd). (Zie de Bizlage.) Die is gelijkbeteekend met het spreekwoord: Kan ook een Moorman zijn huid veranderen? en mogelijk daarvan gemaakt. Dat het spreekwoord aan de kookketel of grote waterketel, in Gelderland, misschien ook elders, algemeen onder de naam varknoor, ook moriaan, bekend, zoude ontleend zijn, is niet waarschijnlijk. Van de 26 verslagen aanwijsingen zitten slechts 8, die geschuurd (niet gewassen), op te nemen, nl. die van V. ALKEMADE (de beide malen), GALES, EVERTS, BRUYN, MANVIS, ER MODDERMAN, ER in ’t Sermoen, Alleen v. ELISabeth spreekt van gewassen en geschuurd beide. Gewassen, dat dubbel zoveel voorkomt, kan niet op den beoogde ketel slaan. Daarenboven t men bij het spreekwoord aan vergeefsch moeite doen; en zo is dan een geheel en al vergeefsch werk geworden, te schuren? Eindelijk ligt het denkbeeld van aangebrachte zwartheid in het spreekwoord; waarom het door SART aldus wordt voorgesteld: 't Is verloren de Moor gewassen, want 't is in de natuur, &% door V. ALKEMADE: 't Is vergeefs de Moriaan geschuurd, 't is in de natuur. Dit past immers op geen' ketel!) Het kind van de moor ziet ook zwart. (Zie KIND.) Hij rookt als een moor. Hij ziet zoo zwart als een moor. Het kind van de moor is niet geweest. Moor. Daar steekt hem de moord. Dat is een moord, zei vrouw Paus. (Dit is een Loevesteins spreekwoord onder de militairen, om een klein ongeluk te belachelijk maken, afkomstig van een daar wonende vrouw van die naam, die bij alle voorkomende zaken van een moord sprak.) De kleerkooper is moorddadig over de arme luis. (Zie KLEED.) Heb je van den moord gehoord ? Het is een moord, zei Mourik, al weer een ezel dood. (Zie EZEL.) 2 Folie I. 350. 3 Campen bl. 118. 3 de Brune bl. 211, 213, 357. Zoet bl. 397, 235. v. Alkemade bl. 3, 117. Tuinman I. bl. 18, 177, 856. Gales bl. 12. Zupkonia bl. 519. Vers. 3. Mvortia 51.233. v.d. Hulst bl. 76. Willems I. bl. 95. 30 Julij 58. 5 Campen bl. 61. 102 3. Bruyn bl. 16. Bermolen bl. 56. Kerkhoven bl. 85. Guikema I. bl. 39. v. Eijk bl. 9. Manvis bl. 133. Verkl. 2382. Modderman bl. 88. Bogaert bl. % Bancho-Panga bl. 58. MORGE Hij weet van den moord af. Maak geen moordkuil van uw hart. (Zie namelijk) Men kan geen moord betrouwen. (Zie ook) Moord blijft geen zeven jaar verholen. (Zie hier) Moord blijft niet ongewroken. (Zie daar) Moord en brand schreeuwen. (Zie BRAND.) MOORDENAAR. Die op frontieren wonen, zijn dieven of moordaars. (Zie DIEF.) Eerst het werk en dan het plezier, zei de moordenaar, toen hij zijn vrouw de kop had afgezet, voor hij met de kleine kaalde began. (Zie ook) Is Lieshout zonder dieven, Beek zonder moordaars en Aarle zonder hoeren, dan duurt dat niet lang meer. (Zie AARLE.) Twee tegen zes is moordenaars werk. (Zie ook) MOORMAN. Gereed geld en naakt vlees dingt naar suur, zei de Moorman, toen dong hij te vergeefs naar de maan. (Zie GELD.) Zal ook een Moorman zijn huid veranderen? (Zie HUID.) MOR. Het is een aardige mop op een hondenbruiloft. (Zie BRUILOFT.) Het is een mop, als hij op zijn gewenste plaats is. (Zie GAT.) Was het geen dog, dan was het toch een ne dog. Hij is goed voorzien van moppen. Het is een teder bekend feit dat wij rucas voor moppen hebben. Mores zijn hier geldstukken. (Zie ook) MOSS. Dat is het alfajereten niet, zei de vos, hij zou de hoenderen mores leeren. (Zie hier) Hij zal nog andere mores moeten leeren. Het is een schoone ridder met zijn twee landen. (Zie LAND.) Ik beef van schrik, als een morgenland vispikken van een kraai. (Zie KRAAN.) Als het hoofd is zonder zorgen, kan je slapen den morgen. (Zie HOOP.) 't Avonds most en 's morgens wie, Ter eere van Sint Maart. (Zie AVOND.) De beste ploeg Gaat 's morgens vroeg. (Zie ARBEIDER.) Des avonds kent (of: prijst) men de arbeider; des morgens de aan (Zie ARBEIDER.) Des avonds leeuwen, des morgens kapelletje. (Zie AVOND.) Des avondsrood, des morgens goed weer aan het (Zie AVOND.) Des avonds 't zonnetje rood, Des morgens waaierde de sloot. (Zie AVOND.) Des avonds zonder schulden, des morgens zo (Zie AVOND.) Des morgens hooger dan een berg, Des avonds lager dan een dwerg. (Zie AVOND.) Die des morgens gaat bij zulk een apotheker, des avonds dronken: dat is zeker. (Zie APTEEK.) Tulpen 1. Di. 381. Campen bi. @. Bartorius sec. VII... Tulpen 1. bi. 399, II. bi. 165. Galee di. MR veorte bl, 315. Landdokter bi. 69. BORGEN. Als een goed (of: kwade) gelmurd heeft, heeft hij een goed (kwade) morgen. (Zie BUURMAN.) Een bedrog: K... je in je bed, je vindt 't morgens nog. (Zie BED.) De morgen maakt een blijden dag. (Zie BE.) Een kwaad buren biedt goeden morgen. (Zie BUUR.) Een kwaad huwelijk is een hel op aarde, zei Jokum, en hij kreeg enige blaamtoenen van zijn tot een' morgen-groet, (Zie AARDE.) Het brengt zijn eigen blaam voort. (Zie.) Vrienden zijn een goed zaad, zei hij, en goeden morgen en goeden dag. (Zie DAG.) Een goeden morgen dragen veel voorbij. (Zie DAG.) Een morgen, Pothof. (Men gebragt dit spreekwoord, wanneer men aan een medegedeelde zaak geen geloof kan schenken. De oorsprong van dit zeggen heb ik niet kunnen traceren.) 'N morgen! zei de boer, en dat was schemering. (Zie BOER.) Op de achtste morgen, wel, die van de avond. (Zie AVOND.) 'Maak lange morgenstroom.' Dat is: 'Houdt u lang met een zaak bezig,' 'dat een lange tijd daarvan aanhoudt.' Wide, dat een stond, daar van morgen de ... Dat is: 'gij moogt mij tot de antwoorden behooren.' Men gebruikt dit spreekwoord, wanneer men iemand aan het andere eindje van een zaak ziet. 'Borgen voedsel.' (Zie AVOND.) Wat ons de morgen brengt? De avond zorgen, als de morgen doet, met: 'Waarom zorgen- en zijn avondzang: Zij geven niet allen klank' (dat is: Zijne morgensprookjes en avondpraatjes verschillen magtig), ook wel: 'Zijne orgel- en zijne avondredenen zijn niet overeenkomstig met elkaar.' (Zie AVOND.) 'Lijkt op ...' L.2L 108. Meer over. Adagio quadam DI. 8 v. Moerbeck bl, 48 MORGEN. Zo smakelijk als een smids' morgenmaal. (Zie MAALTIJD.) Als moest ik ook morgen brood eten en water drinken. (Zie BROOD.) Als de muggen dansen, geeft het morgen goed weer. Als het woord uit de mond is, gaap dan tot morgen, het zal er niet weer in komen. (Zie MOND.) Bemin, of gij morgen zou haten; Haat, of gij morgen 't haten zou laten. Beter van dag dan morgen, zei Krelis Louwen, en de sabel sloeg hem den strop om de keel. (Zie BEUL. Dat nu hooi is, is morgen haver. (Zie HAVER.) De dag van gisteren is verleden, De dag van vandaag: wil die wel besteden, De dag van morgen is verborgen, Daarom: wil altijd voor de dood zorgen. (Zie DAG.) De dag van morgen zal zijn zorgen. (Zie DAG.) Die altijd morgen zegt, recht nimmer iets ter dege uit. Die borgen wil, kom morgen. Die heden was een ridder, Wordt morgen wel een bidder. (Zie BIDDER.) Die heden wat spart, heeft morgen wat. (Zie HEDEN.) Die heden wel roeit, mag morgen meevaren. (Zie HEDEN.) Die mij van dag steelt, zal mij morgen wel weer terugbrengen. (Zie DAG.) Die nu onderligt, kan morgen wel eens bovenkomen. Die zaligheid bezorgen kan, moet het niet tot morgen uitstellen. Doe = goesting, en trouw morgen. (Zie GOEDBING. Een dag van druk en pijn Kan morgen anders zijn. (Zie DAG.) Goede raad komt morgen. Heden deugd gedaan, Morgen is de dank vergaan. Heden een groter beter dan morgen een grooter. (Zie Er.) Heden getrouwd, Morgen berouwd. (Zie HEDEN.) Heden graaf, Morgen slaaf. (Zie GRAAF.) Heden hoveling, Morgen verschoveling. (Zie HEDEN.) Heden iets, Morgen niets. (Zie HEDEN.) Heden in figuur, morgen in het graf. (Zie FIGUUR.) Heden in vochtigheid verheven, morgen onder de aarde. (Zie AARD.) Heden is heden; maar morgen is een onbegrijpelijke dag. (Zie DAG.) Heden koning, morgen koos. (Zie HEDEN.) Heden koopman, Morgen loopman. (Zie HEDEN.) Heden lachen, morgen weenen. (Zie HEDEN.) Heden leven, morgen sterven. (Zie HEDEN.) Heden mij, Morgen jou (of: Wat heden mij gebeurt, kan morgen jou gebeuren). (Zie HEDEN.) Heden rijk, morgen arm. (Zie ARMEE.) Heden rood, Morgen dood. (Zie DOODE.) Heden zegt hij aldus, morgen alzoo. (Zie HEDEN.) Het zou niet helpen, al hadden zij van daag een koe en morgen een paard. (Zie DAG.) Hij eet, of hij morgen gehangen zal. Hij heeft een gevoel als een garnal: die is morgen vergeten, dat zij gisteren nog zwom. (Zie GARNAL.) MORGEN. Hij roept: luister en hij vaart morgen eerst (of: niet voor morgen). Hij weet zo veel van gisteren, als ik van morgen. (Zie GISTEREN.) Kom ik er van daag niet, dan kom ik er morgen. (Zie DAG.) Laat komen de zeep, zei de meid, morgen zullen wij wassen. (Zie MEID.) Laat ons heden niet wijs zijn, elk ieder bespaart zijn wijsheid tot morgen; laat ons nu vrolijk wezen. (Zie HEDEN.) Legt gij nu den eenen vijand neder, morgen slaat u de andere weer. Men moet zoo teren, dat het morgen niet kan verderen. Men weet niet, wat de dag van morgen geven zal. Morgen, bij de koffie. (Zie KORRF1J.) Morgen brengen. 4 Morgen is de toekomende tijd. Men zegt dit, wanneer iemand iets op morgen belooft, waarvan waarschijnlijk niets gebeurt zal. Morgen komt altijd terug. Morgen komt er weer een dag. (Zie DAG.) Morgen nog wat. 5 Morgen ook eten, zei Bouwens. (Zie BOUWENS.) Morgen voor het banengekraak. (Zie GEKRAAK.) Morgen vroeg. Dat is: er gebeurt niets van. Men zegt dit, om zijn afkeer over een zaak te betuigen. Morgen brengen en Morgen nog wat geven hetzelfde te kennen.) Niemand weet, wat komen zal: wie zag morgen? (of: Niemand zoo oud, die morgen nog). 6 Nimmer komt de dag van morgen, of hij brengt ook zijn brood mee. (Zie BROOD.) Steek hol, steek veer; Morgen kom ik weer. Men zegt dit van slordig naaiwerk. Stel niet tot morgen uit, wat gij vandaag doen kunt. (Zie VANDAAG.) Trouw, kom morgen, zul ik u borgen. Tussen vandaag en morgen kan nog veel gebeuren. (Zie VANDAAG.) Van vandaag Hoeksch, en morgen Kabeljaauwsch. (Zie DAG.) Van vandaag mijne — morgen uwe beurt. (Zie BEURT.) Van vandaag voor geld, en morgen voor niet. (Zie DAG.) Wat nu waar is, morgen geen leugen zijn. (Zie LEUGEN.) Wat van vandaag goed voedsel is, is morgen goed eten. (Vandaag aan regtis, is morgen geen regt.) (Zie DAG.) Wil ons God ons borgen, we hebben hier geen morgen. (Zie GOD.) Zijn karretje gaat op eenen zandweg: van vandaag is ‘t kermis, en morgen Sint Joris. (Zie DAG.) Zoo lang als morgen de gehele dag. (Zie DAG.) Zoo staat u de keuvel, als gij morgen naar de kerk gaat. (Zie KERK.) Zoo weet men het morgen in Den Haag. (Zie DEN HAAG.) Winschooten bl. 321. v. Lennep bl. 237. Bet. Prov. bl. 238. Graterus I. bl. 118. 3 Sartorius p. III. 12. 4 Sancho-Panza bl. 28. 5 Sancho Panza bl. 38, 6 Gruterus I. bl. 117. v. d. Venne bl. 182. 7 Tuinman I. bl. 268. 8 Gruterus III. Bl. 129. Meijer bl. 73, 9 Sartorius p. V. 68, sec. IX. 74, tert. IV. dl. MOSSE Zorg voor heden, niet voor morgen (of: Wilt u zorgen Voor den dag van morgen). (Zie Das, MORGENROOD. Het morgenrood Brengt water in de sloot. 7 Men, R De bruine morgenstond is goed voor de reizigers De waar aanstand Heeft goud in den mond. (Zie coui Geen bekwamer licht dan van den morgenstond (Zie LICHT.) MORMELDIER. Hij is een leelijk mormeldier. Hij is zoo vast in slaap als een mormeldier. (Zet mormeldier is de marmot. Zijn wiskundige slaap duurt doorgaans zes maanden of langer. Men acht hem als een mormeldier. Monsieur. Hoe morsiger, hoe gruiziger. (Zie GRUIZIE.) Morsigheid is een heiligheid. (Zie HRILICH.) Net bij kuisch, en mors bij vuil; Velk met val en uil met uil. (Zie KUISCH.) MORTEBL. De steen is in den mortel gevallen. 9 Dat wil zeggen: de zaak is goed witgekomen, het gaat daar, gelijk men wenscht. More Dat is eene suffisante antwoord, zei Filebout, zag hij een grooten mortier liggen. (Zie B MORTIES, Hij is mortjes. Dat wil zeggen: hij leeft niet meer. De spreekwijze is afgeleid van mort, dat is: ORYCHUS, Hij is zotter dan Morychus. [Morychus is de bijnaam, die de aane hy aan BACCHUS gaven.] Daar ag (of: man) aan 't hoo (of: mos) aan een jouden maken. (Zie KAM.) De mest verdrijft het mos. (Zie MEST.) Een rolledesteen gaart geen mos. 10 (Zie B) Moskouse. Hij is zoo bedeesd, of hij eene oratie voor een Moskouse tsaar zou doen, (Zie BED MOSKOUWSKI.) Alle mosselen, die voor het mes gapen! (Zie Anders was de mossel geen visch. "Elber volk is de nering," zei de mosselman, en "wam met de mosselen in de kerk." (Zie ook Daar liggen de mosselen. Ofschoon sel eens in goeden en voor het fijne eener zaak of een aan 't dragt geheim, wordt deze spreekwijze met tijds gebruikt van dingen, die in hun aardheid worden ten toon gesteld.) Dat zij nieuwe, wetsche mosselen, zei de mol. Pro. bl. 84. Richardson b.38. Meier Ai Bogaert b1. 107. Gent bl. 136. Sartorius tert. III. 99. Tuinman I. bi, 2083 v. Moerbesk bl. 357. Camps bl. 34, 21 Sept. Gruterns I. bi. 108. Cats bi. 493, 503. de Brune bi. 06, 95, 280. Sch. BREI 1085 Een emmer vol oesters. (Zie EMMER.) Mossel meent een oester, gene muis een groot westie wezen. Zou eenen zoo mosselen zieden zoude. (De mosselen zijn 200 snel gaar, dat men men een in een ogenblik tot stand gebrachte aha zegt: 21) 15 gereed, eer men eenen z0Ö momumenten zieden zoude.) Een man als mosselen visch. (Zie MAN.) Een mosselkrijg. (Zie KRIJG.) Geen mosselachelp waard. Bag in, jaag over: er voer een man om puien. (Zie MAN.) Nog mossel, noch visch. Na mosselen als oesters. Meestal hangen als de mosselen aan de palen. Niet wel gezien, waar de mosselen lagen. is mooi als een mossel. 4 “De verzen als gegund aan een is: zuinig rijmelaar; gelijkt op een vers, als een mossel op een visch. Men behoeft daarom gaan geen onzedelijke verzen te denken, indelijk wel gedaan heeft.] die er mosselen. 6 Ride, dat ik alle man met mosselschelpen ben vertrouwd. (Zie MAN.) Prozekt 200 lang mosselen, totdat zij aan kant m. (Zie KANT. weet niemand doen, voor al eer men mosselen meet, 7 met geen mosselen, voor gij aan land zijt (of: wan land zijn). (Zie LAND.) meer z'n de mosselen gaar? 9 z'n de mossels hard, zei Bottardus, en hij at wel helpen meteen op. (Zie BOTTARDUS.) went stinkmossel. 10 kennen overeen gelijk twee mosselschelpen. 11 OSSELMAN. Ik wolk is de nering,, zei de mosselman, en hij ging met de mosselen in de kerk. (Zie KERK.) Moster. Om vroeger most en 's morgens wijn, Ten eere van Martijn. (Zie Avond.) Meeste regen van den oogst verjaagt den most. 12 Sommige werken most, die van hoepels en duivenmelk wordt. (Zie DUIVEL.) Martijn Is alle goede most of wijn. 13 Sommige zeggen, dat de most dronken maakt? 14 Aan de kwaliteit. (2) '“In de mosterd. (Zie GOED.) bij de schuurbij en hij at kruisbezien met room: mosterd-saus, (Zie BEZIE.) a daar mosterd. Gheurts bl. 69. Kamming BL 46L Bartolomeus ters. VII. 88. Win- ® Winschooten bl. 189. um, Lu, 10 v. Eijk II. nal. bl. 38. R Vanbueren Sin hi.12. 11 Bogsert bl. 52. mu. 80, 18 Moss bl. 88. FILM. v.EIk II. nel. bl.36. de 13 Mots bl.18. Dier.u. 118. 14 Mots bl. 68. Kia, 18 Koning bij 15. FL. Adern. 2. & in die dag uadam bl. 27. Adag I, bij 486. 16 Tuinman I. bij 339, van Eijk I. naar 56. Mulder MOT. Dat is mosterd op den kabeljauw. (Zie KABEL- JAAUW. De mosterd kriebelt hem in den neus. Die daar spreken mosterd-sterk, zouden geen gebraden haan den staart uithalen. (Zie HAAN.) Een mosterdzoadje wordt welhaast een grote boom. (Zie BOOM.) Eet met mosterd, dan wordt gij sterk. (Zie HAM. Gij zult mosterd eten. Het is mosterd na den maaltijd. (Zie MAALTIJD.) Hij eet alle dagen mosterd. (Zie DAG.) Hij heeft mosterd op zijn staart. Hij heeft wel lust tot soppen, die zijn brood in de goot(ook wel: in den mosterd) doopt. (Zie BROOD.) Hij is zoo sterk als mosterd. Hij wordt door den mosterd gesleept. Hij zendt ze om mosterd. Een man tot mosterd (of: in den mosterd) malen. Men zou erop verliegen, als een kat op den mosterd- pot. (Zie KAT.) Tot haring mosterd. (Zie HARING.) Wat kan men niet al in gedachten doen, zei droom- gende Joris, en hij at mosterd zonder ham. (Zie GEDACHTE.) We eten dikwijks genoeg mosterd aan die dingen, (Zie DING.) Welk een ding is mosterd! het bijt, en heeft geen tanden. (Zie DING.) Zij steekt haren buik uit, zei Jan, als de mosterd- pot van mijn’ oom Klaas. (Zie BUIK.) Zoo fijn als gemalen mosterd. Zoo zij niet anders dan mosterd at: zij zou niet zuurder kunnen zien. Mor. Het staat hem zoo handig als de mot het haspelen. (Zie HAND. Hij heeft het zoo druk als de mot met een stuk. [Mot is in deze beide spreekwoorden zeug. Bezichtigde men het eerste bij overgroote onhandigheid, het laatste gebruikt men, wanneer het werk over de hand loopt. De mot is in die winkel. De mot is in zijne maag. (Zie MAAK.) Die hoeren aanbangt, krijgt motten en wormen, en verdoornt. (Zie HOER.) Een rok wil gedragen zijn, anders komt de mot in. Koop voor de motten niet. Schriften van zotten zijn voor de motten. Waar kan de mot niet al inkomen, zei Joris Janse, en hij vond een modieusse pruik, die in negen en negentig jaren niet gedragen was. (Zie JAAR.) Ik heb het wel in de mot. [Mot of mod is in de oude Friesche taal een verbastering van moed, gemoed; waarom het spreekwoord zooveel zegt als: ik heb hem door Ik ga uit vrijen, zei Ritsert, en hij liep ter mot. Morrie. Als de leelijkheid (of: mottigheid) mooi zijn, gaat zij voorop. (Zie LEELIJK.) Beter mottig dan zonder neus. Het is een moord, zei Mourik, al weer een ezel dood. (Zie EZEL.) De mousson begint te waaijen. Ik ben in een slechten mousson. Movr. Een langzaam vuur maakt het beste bier. 5 Het bier wil boven het water wezen. (Zie BIER.) Ik vies mout: wilt gij den zak ophouden? 6 Men moet uit één zak geen dubbel mout nemen. Mout spaart meel, (Zie MEREL.) OUw. Aan de regenmouw ontbrak hem een knoop. (Zie KNOOP.) j Al doende kwam wambuis in Harmen, en hij mouwde deze zeven jaar over een etrok. (Zie 's AARS. Alle dagen een draadje is een hemdsmouw in het jaar. (Zie 's AARS. Dat in het lijf niet gaat, dat gaat in de mouwen. Dat is een gemaakte mouw. Dat wil zeggen: een valse mouw, waardoor men de arm niet steekt. Men gebruikt het spreekwoord bij een voorgewende hindernis. Dat is tot daar aan toe, en een hemd zonder mouwen is tot hier aan toe. (Zie HEMD.) De aap kijkt (of: springt) uit de mouw. (Zie AAP.) Den aap uit de mouw schudden, (Zie AAP.) De oude Adam kijkt uit de mouw. (Zie ADAM.) Die de banden uit de mouw steekt, krijgt ringen aan de vingers. (Zie HAND.) Die zien, of zij geen drie (of: vijf) kunnen tellen, terwijl zij er wel tien achter (of: in) de mouw hebben. Het is aan de lieden niet te zien, wat zij in de mouw dragen. (Zie LIEDEN.) Het is een ander paar mouwen. Het is een man als een kind: hij veegt zijn neus aan zijn mouw af. (Zie EI.) Het is Wilhelmus van Nassauwen, en door de mouwen. (Zie ELLEBOOG.) Het zit den gek in de mouw. (Zie GEK.) Hij heeft het nog in de mouw, al laat hij het niet blijken. Hij heeft wijde mouwen. Hij houdt den aap in de mouw. (Zie AAP.) Hij is een eenvelder, dien de handen te lang uit de mouw zijn gegroeid. (Zie HAND.) Met de elleboog: Hij kan den gek in de mouw niet houden (als hij kijkt uit de mouw). (Zie GEK.) Hij schudt het uit zijn mouw. Hij smeert hem het snot op de mouw. Hij speldt hem wat op de mouw. Hij staat met de handen in de mouw. (Zie MAG) Hij weet er wel mouwen aan te passen. Hij zal zijn mouw ontgespen. Hij zoekt zijn smerige neus aan mijn te vegen. Hoe kwelt mij dat harnas, zei de boer, en eenmaal op zijn mouw. (Zie BORR.) Iemand bij de kraag (aan de lappen, de, den, de mouw, of: den kraag) krabben, (KRAAG.) Iemand de mouw vegen. (15) Ik stop het onder geen mouw. (16) [In gelijken zin zegt men van sensoomen niet bedekken wil: Men stopt daar een meuz over.] Men heeft hem den rok niet gescheurd (of: de niet uitgerukt). (17) Men kan er geen mouwen aan vast maken. (18) Men leidt geen vrijers bij de mouw. (19) [Men kan niemand dwingen, om iets tegen zijn zin te doen.] Men mag het gekje niet altijd uit de mouw (Zie GEK.) Men moet geen leugens op de mouw spelden. (Zie LEUGEN.) Men mocht het aan zijn voor mouwen zien, en zegt dit van iemand, die het gehad maar er thans van beroofd is. Men stopt daar geen mouw over. (21) Men zal hem een rood lapje op de mouw spelden. (Zie LAP.) Middelen in de mouw hebben. (Zie MIDDEL.) Ruimer dan een monniksmouw. (Zie MON.) Verscheurde mouwen Doen den arm wel houden. (Zie ARM.) Wij zullen hem een briefje op de mouw spelden. (Zie BRIEF.) Zijn geweten is zoo eng een monnikse mouw. (Zie GEWETEN.) Rondom boter, zei de boer, en bij schmelkmouw. (Zie BOER.) Als de steenen verdubbeld worden, dan komt er zes, om te verlossen. (23) [Dit spreekwoord ziet op de harde tijd van Israël, en op de ing, toen de nood ten toppunt was bij Mozes' graf. (Zie GRAF.) 1 Folie 1. 443. 10 Oampen bl. 3. Tuinman I. bl.31. v.d. Hulst bl. 1.01.88. n 2 Neus-Sprockhov. 14. 14. Meijer bl.3. v. Eljk IL. nal.19. v. Wae-- 15 Sancho-Panca bl. 40. 3 Winschooten bl. 150. berge Vrijen bl. 57. de Jager N. Bijdr. bl. 50. 26 Bartorius tert. V. 48. 4 v. Lennep bl. 142. Harrebomede T'yd bl. 304. 17 de Brune bl. 286. 6 de Braune bl. 208. 11 Bancho-Panca bl. 41. 18 Modderman LI. 102, 6 Gheurtz bl. 48. 12 Tuinman I. bl. 8. v. EIJk II. nal. 19. v. 19 Oats bl. 438. Mergk bl. 53. 7 Tuinman I. bl. 85, 136. 8 Campen bl. 106. de Brune bl. 134. Bartorius tert. IV. 3%, tert. 111.79. Winschooten bl. M7. Tulman I. bl. 811. v. Moerbeek bl. 266. v. Ejk. bl. 80. Meijer bl. 50. Sancho-Panca bl. 49. 9 Bogaert bl. 19. Panca bl. 49. Duyse bl. 835. de Jager N. Bar. bl. 40. 13 Winschooten bl. 341 Tuinman I. bl. 191, 828, II. bl. 19, 20. Gales bl. 83. Everts bl. 238. v. Ejk II. 32. Mulder Bl. 436. Manvis bl. 184. Sancho-» 3% de Brune bl. 466. Bartorius tert. IX. 21 Sartorius tert. V. 45 28 Campen bl. 138. Meijer bl. 59. 38 Witsen 79, 14 Winschooten bl. 99. Tulman I. bl. 196, v. Eljk II. » Keer om, Mozes' raad (Zie GRAF.) Ud... r... Mis is 200 weelderig in een spintje als in een geheim koorn. (Zie KOREN.) Bandje met het muidje; het mandje met de brok-a. (Zie BROK.) 3200 vol als muidje. Niemand vriendschap noemen, eer men een graain zout met hem gegeten heeft. Er is tijd noodig, om iemand zijn volle vrienden te schenken, en in zijn vriendschap op te nemen. In velen zin zegt men: Men kan niemand echt kennen, zolang men maar zak zout met hem ten modder (of: een schepel) koren, dat hij te eten heeft, wil hij een' hele molen oprichten. (Zie KOREN.) Mijn keel zapt naar die mug. (Zie BAR.) Er zijn groeven genoeg, om een mug te vermurzen, MORGEN. De in Januarius dansen, wordt de boer verheerlijkt, (Zie BEDAVER) In Maart dansen, dat doet het ten dood aan. (Zie DOND.) Wat = niets, zei de wolf, en bij hapte naar de mug. Zoveel, als een mug in de rijst... en loon, dat ik daarvoor heb, zijn zoveel gelegd, dat een mug zich op den staart kan wegvoeren. (Zie DANK.) Mug (ef: vlieg) zwemt zoo lang om de kaars, totdat het laatste invalt (zich brandt, of: ang, ang zengt). (Zie KAARS.) Een grote karel mag wel steken, dat valt. (Zie KEREL.) Een leeuw mag wel een' grote karel in 't oog. (Zie LEUW.) Dat verslindt geen muggen. De zon er zooveel ongelijks gevonden, en daar een mug haar beentjes aan zou men hechten. (Zie BERGEN.) Hij heeft alsof een mug de zee wilde leggen. Die vrouw, die niemand van zich weert, moet een mug zijn. Ben muggezifter. 8 de Brune bi. 488. 107 7 Tainman I. bi. 9. Vers... v. EIJk II. bi. @&. 9 de Brune bi. 35. Tuinman I. bi. 821, nal. bi. 30, 11.21.68. Folgman bl. 197. Adag. Thesaurus bl. 50. Kerkhoven bi. 656. v. Kijk II. b1. 90, nel. MUIL. Hij maakt van eene vlieg (of: mug, oek wei: muis) een’ olifant. 9 Hij wil eene mug vangen. Hij zag er uit als het beeld van Sint Klaas te Ril- em, dat de muggen zoo besch.... hadden, dat de boeren het niet meer wilden aanbidden. (Zie BEELD.) Hij ziet eerder eene mug in de lucht, dan een’ os op de aarde. (Zie AARDE.) Hij zoude eene mug in haren aarszien. (Zie AARS.) Licht-muggen zijn geene lantaarnen. (Zie LAN- TAARN.) Men kieskaauwt over eene mug, en zwelgt een’ kameel door. (Zie KEMEL.) Men moet de huik naar den wind bangen, zei het paard, en het sloeg met zijn’ staert de muggen van zijn’ rug af. (Zie zu} Men moet niet naar elke mug slaan. Muggen dienen bij harden wind geen hooi te ver- sjouwen. (Zie HOO1.) Muggen Hebben ook ruggen. MUVIDEN. Muiden zal wel Muiden blijven. 10 [Zn de Kronijk van ‚Muiden vindt men de profetie eener meermin, die Muiden met een ek vereerde, van dezen in : „,Muden sal Muden bliven; Muden sal noit becliven.” Ter harer gedachtenis ontstond het stadswapen, zijnde een blaauwe paal in een zilveren schild, tusschentweemeerminnen. Ook heeft het spreek- woord aan deze vloekspraak zijn aunnezen te danken. Men drukt erdoor uıt, dut er geene beterschap denkbaar is, maar de bedoelde zaak, nwaarvoor men de t0 ing maakt, wel altijd op dezelfde Be biijven.) u L. Aan den taaijen mail van het varken kent men ziinen ouderdom. De slapende vos vangt geen hoenders (of: krijgt niets in den muil). (Zie HOEN.) Een open pot of open kuil, Daarin steekt ligt de hond zijn muil. (Zie HOND.) Ezels schouderen, varkens muil, koopmans oren. Zie EZEL.) Gij zult den dorschenden os niet muilbanden (of: den muil niet toebinden). (Dit spreekwoord, dat genomen is uit Deut. xxv:4, 1Cor. ix:9 en 1 Tim. v: 18, ziet op de verpligging, om het tijdelijke brood aan zijn dienstbaren niet te onthouden.) Het is een melkmuil (of: melkbaard). (Zie BAARD.) Hij zwijgt als een bokkenmuil. (Zie BOK.) Honden-muilen, mannen aarzen en vrouwen-knien zal men zelden warm zien. (Zie AARS.) Iemand een vredeteeken op den muil maken. Ik bedank je voor dat compliment, zei Tijs, en hij kreeg een muilpeer voor zijn koning. (Zie COMPLIMENT.) Men deelt daar muilperen uit. Oude zwijnen hebben harde muilen. (Zie de Bijlage.) De ezels rijden daar op muilen. (Zie EZEL.) Hij kan op zijn muiltjes gaan. Hij leeft graag op zijn muiltjes. MUILEZEL. Hij is dolkoppiger dan een wilde muilezel (of: een wilde gans). (Zie GANS.) Hij werkt als een muilezel. (Zie de Bijlage.) Ik ben een zoon van s konings lijfpaard, zei de muilezel; maar hij vergat te zeggen, dat zijn moeder een ezelin was. (Zie EZELIN.) Ik heb eertijds zulk een muilezel gezien, die uw dukaten wel dragen zou. (Zie DUKAAT.) Te Sint Jutmis, als men de muilen melkt. Aan de beste kat kan een muis ontloopen. (Zie KAT.) Aarde wil van aarde niet, ’t Spek wil van den zwaarde niet (of: Onkruid uit den gaarden niet, ook wel: De kat wil uit den gaarden niet, En zij laat haar muizen niet). (Zie AARDE.) Alle baat helpt, zei de muis, en zij zwemde in de zee. (Zie BAAT.) Als de kat in de val is, dansen de muizen er omheen. (Zie KAT.) Als de eend naar geen muis loopt, is ze ziek. (Zie KAT.) Als de kat slaapt, spelen (of: springen) de muizen. (Zie KAT.) Als de kat muizen, dan maauwen zij niet. (Zie KAT.) Als de kat uit is, dan dansen de muizen rondom het boter- (of: meel-) vat. (Zie BOTER.) Als de kat van huis is, dan hebben de muizen den vollen loop (of: houden de muizen bruiloft). (Zie BRUILOFT.) Als de muis in den meelzak zit, denkt zij, dat ze de molenaar zelf is. (Zie MEEL.) Als de muis zat is, wordt het meel bitter (of: zuur). (Zie MERL.) Als een muis: Altijd uit eten en nooit naar huis. (Zie AUI8.) Als een muis op een haverzak, dan zaten ze er. (Zie HAVER.) Als God een mensch plagen wil, dan bijt hem wel een muis dood. (Zie GOD.) Als muizenkeutels peper worden, bijten zij het sterkst. (Zie KEUTEL.) Al zijt gij slim bij booze daden: Een muisje kan 't geheim verraden. (Zie DAAD.) Beter een muis (muis, of: mus) in den pot dan geen vlees. (Zie LUIS.) Blijf op uw billen zitten, zodat er geen muis in. (Zie BIL.) Daar bleef nooit een muis dood onder een voederschuim. (Zie H00I.) Daar zijn geen kat, tieren de muizen. (Zie KAT.) Daar is een muis in de melk verdronken, (Zie MELK.) Daar is een muis in het meel. (Zie MEEL.) Gehakkerd bl. 58. Tuinman II. dl. 128. Campen bl. 43. Meljer bl. %. Sinds bl. 318, Tuinman I. bl. 130. v. Moorbek bl. 968. Erasmus bl. 228. v. Waesberg Geld bl. 102. v. Eijk II. bl. 36. Bogaert bl. 111. Campen bl. 83. Gheurts bl. 38. Bartorius tert. 108 Die jaagt met katten, Vangt slechts muizen De Brune bl. 4538. Winschooten bl. 139, 334. Tuinman I. nal. bl. 837. v. Moorbek bl. 288. Muis Daar is kat noch muis overgebleven (of: gekomen). (Zie KAT.) Daar zal een ander muisje piepen. Dat gij aan de muis geven zoudt, geef dat kat, en maak van den nood een deugd. (DEUGD.) Dat is de grootvader van de muizen, zei Eg en hij zag een' olifant. (Zie EGBERT.) Dat muisje zal een staartje hebben (g: Het muis met een staartje). (Zie de Bijlage.) Dat van katten komt, moet wel (of: Katte: deren vangen graag muizen). (Zie KAT.) De bergen zouden barre zijn, en een muisje voorzien. (Zie BAR.) De honger leert de katten muizen. (Zie HONGER.) De kat moet best, als zij jongen heeft. (Zie KAT.) De kat speelt met de muis. (Zie KAT.) De katten zijn snel, om de muis te vangen. De kat ziet altijd naar de muis. (Zie KAT.) De liefde wroet in zijn lijf, als een muis in Hollandsche kaas. (Zie HOLLAND.) De muis is haast gevangen, die maar een hol (Zie HOL.) De muis is in de val. De muis is zo weelderig in een spintje als in veel koorn. (Zie KOREN.) De muizen liggen er voor (af: in) de brood dood. (Zie BROOD.) De onnoozelheid moet zwichten, zei David, die een muis door een kat opeten. (Zie DAVID.) De katenspel, de muizen dood. (Zie DOOM.) Die een' man heeft als een muisje, is geest meer in zijn huisje. (Zie BAAS.) Die kat muist goed. (Zie KAT.) Die zichzelf muis maakt, wordt van de vangst. (Zie KAT.) Een se kat, een schrik voor de muizen. (Zie KAT.) Een goede muiskat moet men geen bellen binden. (Zie BEL.) Een kat, die veel maauwt, vangt weinig muis. (Zie KAT.) Een mossel meent een oester, een muisengedrocht te wezen. (Zie MOSSEL.) Een muis sluipt alle gaten door. (Zie GATEN.) Een muis van de Veluwe is slimmer dan een van de Betuwe. (Zie BETUWE.) Een vette kerkmuis, een witte zwaluw is een rijke speelman zijn drie zeldzame dingen. (ZIE DING.) Een kind zou merken, dat dit figuurlijker gesproken is, en dat een muis geen olifant, een toren geen herten is. (Zie FIGUUR.) Er komt geen muis in 't land, of zij laat een tand (ook wel: Er is geen muizen-tand, hij brengt goud in 't land). (Zie Goud.) Er ligt een muis in de kraam. (Zie KRAAM.) Geen twee katten aan een muis; geen twee woningen in een huis. (Zie HUIS.) Vers. 46. v.&. Hulst bl. 11, 76. v.Eijk 11. 7 Bartolius tert. V.70. Winschesters WER Eijk II. bl. 68. Voorzichtig. 