title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: der zelfver, ende dien volgende moet tusschen hun Recht gebracht worden, sonder daer tegen te komen. Dergestalt dat als bij Erfstukseigendheid en Brieven besproken is, dat de Erfstukhouder van het Erfstuk goed, zonder consent of bewilliging van de Erfstukheer, aan niemand en mag vervremden, verhandelen of aan andere banden brengen, en of hij sulcx deed, dat hetzelfde goed vervallen zou zijn aan de Erfheer, de Erfstukhouder bemachtigt daar naar over al moet volgen en houden. En of de Erfstukhouder hetzelfde niet en deden, maar daartegen zich verzetten, zonder bewilliging van de Erfheer, zou vervallen bij niet alleen van het goed, maar ook van alle die verbeteringen die daar op bij hem of zijn Voorsaten zyn gedaan, en komt al 't zelfde weer tot de Erfheer, zonder in eigen vergelding te zitten van de verbetering gehouden te zyn. Doch en mag de Erfheer zelf of bij zijn eigen goederen, 't vervallen Erfstuk goed niet anveerden noch bemachtigen zelf te stellen, maar moet naar rechtelijke toeslag of commentaar daartoe gebracht worden, daarop Vonnissen te wachten, en 'tzelfde tot boekelijke executie of voltooiing doen stellen. 9. Sowanneer bij de Erfpachtsbrieven alleen besproken is, dat men dat Erpacht goed niet en mag verhandelen, vervreemdend, oft in andere handen stellen, zonder van eenigen brief te verzoeken, en dat dit niet ten tegenwoordige sulcx metterdaad geschiedt, is hetzelfde krachteloos en van onwaarheid, en verbeurt nogalns de Verhandelaars oft. 452 Der Onderafdeling van het Recht fant t beslag op het grondgebied betreffende Erfpachten, is, hoewel vervremd, niet wezenloos en van onwerenigheid, en verbeurt nogalns de Verhandelaars oft. Digitized by Google I ©etbernsefjed Sanbedrijf Xf)\A. Sit. 4. §.5. 827 Vervremder tot profijt van den Erfheerschering, die gerechtigheid die tot behoorlijke en bestendige verhandelingen zoude staan. 10. Doch al deze gerechtigheid is en is over al niet even vormig oft even groot, Want op eenige plaatsen staat tot vervremdinge oft overgevinge in andere handen, den Tienden oft Twelfden penning, oft een jaar Erfpacht, en tot versterf, eenen halven pacht, oft iets anders, oft minder, daar in volgt dat bij die Erfpachtsbrieven is besproken oft van alds gebrukelijk is geweest. Als by die Erfpachtsbriefen nicht en is besprochen, dat nichts goed niet en solde mogen verkoopen oft verhandelen, alsdan en is den Erfpachter, die verkoopingen oft verhandelungen nicht verboden, behoudelijk dat voor ende al eer hij die doet, ende dat Erfpachts goed uit zijn handen sielt, hij gehalten is den Erfheer hetzelfde aan te geven, ende te vragen, oft hij het goed begeert voor den Prijs die hem daarvoor wordt geboden, ende zo derzelfde alsdan verklaert Neen, staat den Erfpachter terstond vrij, die verkooping te doen: Dan oft hij zag dat hij daarop zoude bedenken oft beraden, zo moet der Erfpachter nog veertien dag en wachten, eer bij die verhandelingen ende datzelfde overlevering mag doen, ende die verhandelingen ende overleveringen in den eenen, oft anderen val gedacht hebbend, sal der Erff-heer daarvan sulke gerechtigheid genieten als daarvoor is staande, volgende 't geen hier voor is gezegd (425). Ende oft der Erfpachter oft zijn nakomelingen, die verkoopingen oft verhandelingen ende overstellingen in een ander hands anderszins oft eer deden, dan gezegd is, zo moet (ontbreekt). 4 solde die van gelycke wesen nietig, machteloos ende van onweerden, ende des niettemin staan tot verbeurdte van jaar ErfTIPacht, tot proces van den Erff-heer. 13. Alles dat gesagt is van verliesdelingen en verwaarlozing van Erfpachts goederen in derde handen, en hoe en in wat manier die mag geschieden ofte niet, wordt niet alleen verstaan als die uit beswarende oorzaken geschiedt, als bij coop, mangeling, en ander dergelykke, maar ook als die gebeurt bij giften, maken van uitstoters of andere winnige manieren, behoudens dat in giften of ander gewinnige Titel, den Pachter niet gehouden is, den Erff-heer het goed aan te bieden, om daar toe den naaste te wensen. 14. Zoo dan wanneer bij Zegel en Brieven besproken is, dat der Erfpachter van jaar tot jaar op een bepaalde dag zijn pacht zal betalen, oft het geene daar toe hij gehouden is te voldoen, op verlies van zijn goed, en dat hij daarinnen drie jaar vervolgens gebrokenlijk blijft, zoo vermag de Erfgever of Erff-heer de Erfgoed weerom tot heren nemen, zonder den Erfpachter tot clarification of bevrijding van zijn gebroken bij betaling ten langen, noch, hem de betaling daarop of aangedaan, te verdienen goed doen, rechts noch aldaar toe gebragtende den weg van Recht, als voorzien. 15. Ende oft den Erbfürst, redlicher oft geräumigere Dichte, sich seinen Erbfürsterbschaftstischern zu behalten, donn den selben ab zu stellen oft zu verjagen, so mache ich auf den geräumigen Tisch, die auf den Pfandt bevonden worden, und überzeugt verstanden werden vor den bedingten Erbfürststisch, den Erbfürst, verbunden zu sein, die Bezahlung von seinen verlaufen Suchen, ohne dass den Erbfürsterbschaftsverpflichtet geörtelt ist, die selben von dem Pfand zu voren, vor und aller Zeit die verlaufenden Pachte mit den Kosten davon gedaan, oder zu tun, in seinem ganzen ausgefertigten und bezahlten Zustand. 16. Als daer kein besprechen von Beurteilung, oft Verlust erworbenen Gutern ist gedaen, eingefallen von Misszahlung, beowelso alsdan nach der Eigentümlichen Natur oder Wesens von Erbfürststischrecht, das selbe Gut bei Gebrechen von Bezahlung sofort wiederkehren zu den Erbfürst, so wird nichtens der Erbfürsterbschaftsverpflichtete bei guten Willens und Recht ontangen zu Bezahlung, schuldig und befolgt, und Bewahrung des Gut es, mits also toetend, nach dass er sich vom Erbfürst zu einem Erbfürststisch beeilt gesehen, und bemerkt da, auf beraten, ohne dass darauf oft gegen die Zukunft 435. 17. De Erffstaver is gebalden tot betaling van den Erfpacht, als is dat een deel daarvan doordat Water bij aardbevingen, oft aardschokken, oft afname van Landse vanden, oft anderszins is vergaan, hem afgenomen, oft te niets gegaan, oft dat van het gewas niet met alleen is gekomen: te zelden dat der Erfpacht zo groot is, dat iets inzulges tegenwoordig tot vergelding van de jaarlijkse Vruchten, oft dat als zulke ongeval gebeeld langen tijd had geduurt, want zouden alsdan der Erffpacht, naar geval van verlies, verminderd worden. 18. Als een Erfpacht goed, eenmaal in de manier voorgesproven is vergaan, onthooren oft te niets gegaan, oft dat ook die tot bet goed berekend is, niet en is in het bezit oft gebruikt van des Erfpachts goed, naar dat hetzelfde met de daad bij een ander wordt onthouden, zo kan men bij tot de betaling van den Erfpacht niet bedwongen worden, maar staat den Erfpachter vrij, zijn verhaal met recht op den Erffgrond oft Gebruik van dien te verhalen. 19. De Erff-heer om van zijn Erfpacht betaald te worden, vermagt niet alleen op het goed en inkomen van dien te procederen, bij uithuwijken oft afwinningen, maar ook acht op de gerechte goederen, die op den pand zijn, bij pijn en pan. ende 9. Artikel verhaalt dat, wanneer de Erfpacht goed aan verscheidene Personen is gekomen, de Erfheer op elk deel van die, oft op elk van de Bezitters, zijn verlopen volkomen zoek, behoudens denzelfde hun verhaal, daar en als hij berechtigd zouden kunnen zijn, ten warande niettemin dat hij van den last van den Erfpacht niet en had geweten, en dat die aangesproken wordt, liever had zijn deel te verlaten dan die verlopen pachten te laten, want zodanalsdan daar mee gestemd. Als een Erfpachter het goed misbruikt, bij verwaarlozing of bederfel van die, bij afhouding van het fruit of opgaande eiken, verarming en ondergang van Huizen, Schuren oft anderszins vervalt van zijn Erfpacht, en het goed keert tot den Erfheer, als en is daarvan bij de Erfpacht brieven niet gesproken, behoudens dat de bederfel zich zo merkbaar en schadelijk is, dat die ten mens ten soldaat komt tot een Vierde deel van de vierde van het geheel goed. En als waar de schade zo groot niet is, moet evenwel de Erfpachter gehouden zijn, en met recht be dwongen mogen worden, het goed weer in staat te stellen, hetzelfde zo veel verbeterend, als hij het met misbruik verärgert zou hebben, oft zou hebben ter zaak van die in redelijker wijze moeten gewinnen het gemoed of den goeden wil van den Erfheer. Als de Besitter van een goed niet en weet dat zijn goed Erfpacht goed is, gebeuren kan, uit die denk dat hij bij versterf daar aan korant, oft dat hera der aert oft wesen van het goed in het verkrijgen is verswegen, alsdan als heeft hij hetzelfde goed verkocht, oft den Erfpacht niet betaald, oft hetzelfde goed gehoort, oft anderszins tot zijn behoefte gebrukt, als zijn eigen goed, en vervalt daarom van het goed niet. Maar zou hij zulks doen, oft in de betaling van den Erfpacht gebrekkig blijven, na dat de gesteltenissen oft het wezen des goeds zeker tot zijn kennis gekomen is, zou hijzelf tot deze gebreken staan, al oft hij het goed van begin aan zelf in Erfpacht had genomen. Als is dat een Erfpachts goed staat tot vervallen en wederkeert aan den Erfheer, uit rede hier voor verhaalt, als te weten, van verhandelingen en verkoopingen zonder zijn gelijke, van niet betaling van den Erfpacht, en van vermindering des goeds. Wanneer nogtans de verloopen van den Erfpacht hij hem rechtelijk worden gehecht of ontnomen, wordt hetzelfde daar mee bedekt, en de Erfpachter van de vervallen des goeds ontslagen. 26. Soo wanneer der Erfpachter oft des Erfpachts goedets Bestetter zijn verlopen pactien heeft voldaan, is hem geoorloopt de goederen te verlaten, tot behuven van den Erfheer en hem daar mee voor den toekomenden tijd van den Erfpacht te onlasten; ten waere dat bij den Erfpachts brief anders ware besproken. 27. Van gelijke wordt een Erfpachter van den Erfpacht ontslagen wanneer hij het Erfpachts goed aan een ander overgeboort heeft verkocht, oft anderszins verhandel plicht, in de maniere hier voor verhaalt, en dat 'tzelfde is gedaan op den last van den Erfpacht, en daarvan des Erfpachts heffer de wet geaan. 437 a) ©6 in Selbem and bij ander befannten Conradling grunden besproken 9ekte: 1. 2. u. 5. C. de jure emphyteutisch recht ontvangen, gemeten, j. §3. toegewest Tidjalahtung ber öffentlichen Zugaben, is gesteld na de wet, bte$ nur and ber allgemeinen Gestaltung besprochen 9ekte in Selbern entstanden und ber andere faktoren setzen allen anderen Ruftebungsgründen ber Erfpacht, als bij in hetzelfde genoemde besproken van de 8anbrede genoemde besprekingen gut und geboten. Sgl. 06. Sfnm. 432. Digitized by Google 832 ©efoernfsM ganzbrsid. S&14. ZU. 5. $. 1 a. Maer als twee oft meer persoonen samenderfcandt eenigh goet coopen, oft eenigh gelt op nemen , al waert oia daer raede by gemey neu coop oft vercoop , oft elck in't be- sunder zyn profijt te doen, daer deur en worden sy niet ver- staen't selve maniere van geselschap oft Corapagnie gedaen te bebben, al ist dat sy hun daer voor gelijekelyck hebben verbonden , ende hunne Uandtschrift gegeven , noch en syn oversulex der wegen elck een voor al niet gehalden, dan elck alleen voor sijn aendeel heuftsgewijs 4^9)* 3. Doch om alsulcke Contractanten , oft t'samen Han- delaers elck een voor al verplicht te hebben , 't zy als Com- pagnons oft Gesellen van een gemeyn Handel , oft als hun 458) £te £anbef$ * ßompagmen gelten al* socieiates omnium bonorum ! 439) SJlefyrere soeü fjaften in solidum : e* wirb aber feine societas angenommen, »0 btefelbe nid)t auäbrücfltä erflärt ijt, mitbin ancf> md)t burd> jebe* gewetnfame #anbeln eine foltbarifcfje SBerbmDlidtfeit begrünbet. 2?gl. ob. Sinnt. 113. w. mit. IV. 7. $. 1. n. 8, Digitized by Google ©clbernfäf i Sonbrcdjt. »(.5. S.2. 833 r N daer toe verbonden hebbende , is van noode dat sy alsulcken handel , coop od opneminge van pen Dingen , als Kompagnons oft » Gesellen van eenen handel hebben gedaen f ende hun alsoo verbonden , oft dat elck van hun een voor al hem daer voor heeft verschreven, onderteeckent, oll andere woorden van gelycken kracht van verbintenisse gebruyekt 44°)« 4* AI ist dat jemandt van de Coropagnons oft andere Gesellen van den Handel korat te sterven , dem uiet tegen- staende blyven gemeyn de profijten ende schaden die gele- den sijn , ofte Valien kunnen in den Handel die begonst is. Met leven van aide d'Compagnons, maar die in het leven zijn gebleven, en zijn niet gehouden, bij hun, tot onderwerp van de onvoltooide handel als Compagnons te laten komen, des jaarstafel aflijvigheden Erfgenamen. Soo wanneer iemand van de Compagnons oft Gesellschaft van handel zich schuldig is, dat hem zelf alleen aan gaat, alwaar ook geprivilegerde schuld, daarvoor en zijn die goederen van de Compagnie niet gehouden, noch en mogen daarvoor beset, uitgewonnen noch gepandt worden, maar de crediteuren van de Compagnie oft Gesellschaft betaalt zijnde, soo als dan daar jet overt, soo mogen diegene die jet te esschen hebben, tot last van het van de Gesellschaft hun verhaal hebben, op't gene dat denzelfde daarvan zoude goed komen. Gemene schap van goederen. Die een deel heeft aan eenen Huis, nietszelfde onderhouden van noodzakelijke Reparatie, oft vermaakingen, als hy dat niet en verandert van den gebruik dat toe het geschikt oft geëigend, ende te voorheen gebruikt is geweest, ende raadten alsdan die metdeelgenoten oft Deelhebbers des- Sedert, afò biò nadat de afstfelde worden, kunnen bejaard worden, voorzien van een separate rechten ten behoeve van de Reparatiemogelijkheden, bekrachtigd worden. Selvendo Huys, naar avond die kosten daarvan helpen. Hogen, als waren zij ook ten tijde van de Reparatie ofte vermaakking geweest buiten het Land. Soms wanneer tot gemeen Huizen, Molen of andere Timberwijken, noodige Reparatie van doen zijn, bij gebrek van de welke diezelfde Huizen, Molen oft Timberwijken, naar zeggen van de Meesters de verstande hebben, kunnen komen te bederven, of tot ondergang te geraakten, als dan mag een van de Deelbevaders die andere met Recht aanspreken, of door den Gerichtsbode laten aanspreken, den kost met hem te helpen doen, en alsof Timberwijken in wezen te houden. En of die Mededeelhebbende, oft iemand van hun, twee Maanden naar algemeen noodzaak, hun deel in de kosten niet op en brocht en betaald, zo mag diegenen die als zulke kosten in het gebeel hebben gedaan, alle die Vruchten en profijt van het gemeen Huys, of andere Timberwijken genieten, zonder afslag, tot dat bij anderszins van de verabehte Reparatie is voldaan. Maar wanneer als zulke Reparatie of vermaakking zijn gedaan zonder voorgaande verzoek van de andere Deelbevader, zo en magh der genen die deszelfde hebben gedaan, die Vruchten oft Inkomsten van de vermaakte Pand niet genieten: Tot waar dat die andere Deelhebbende tot betaling van hun Deel in de bekostiging van dezelfde Reparatie aangeschoten zijnde, Jaar en dag in gebrek waren geweest, diezelfde met den Interest Rentsgewijs te voldoen. Als men eenige andere en niet noodige Reparatie will doen, moet 't zelf geschieden bij bewijs van de andere Deelhebbers, of in hun afwezigheid, van de Rechter, naar behoorende visitatie of besluit van de plaats, en of iemand die dergelijke Reparatie had gedaan anders als gesagd is, en daarom geen verhaal heeft, omdat... Ob. 2. Jg. 187. Digitale verzorging door Go bericht. Styl. 4. Sit. 5. 5-3. 835 voor zoveel d'Erve daar door gebeterd waren, en meer zouden mogen gelden. Die partij en deel is hebbende in eenig Huys ofte Erve, en eenige Renten los, of quitt, daar 't gemeen Huys oft Erve met belast was, raakt daar af bij zijn Mededeelhebbers vergenugd worden met geld, of bij gebrek van 'tzelfde, blijft hij met die geloste Brieyen zoveel Renten behoudend, als zijn Mededeelhebbers daarin plaatsen te gelden. Als veel personen een saak aangaat, 't waren als Compagnons, Deelhebbers of andere, en dat om die te vervolgen, kosten gedaan moeten worden, zo ook nog een of meer van hun Lijden, die 'tzelfde goed dunkt (naar dem hij de andere volkomenlijk heeft opgevat de gelegenheid van de zaak, en middelen van verhaal) diezelfde aansuiken, om met daartoe die kosten te doen, en het profijt daar af met te genieten. 8. Aan het einde van enige van de gene, die alsoverstrookt zijn, wegen gevolg deden, of anderszins in gebreke waren, binnen den tijd van acht dagen daarvan hun verklaring te doen, en die penniken daar toe noodzakelijk voor hun deel te leggen, zo ook de andere die op hun kosten vervolgd hadden gedaan, van die goederen ofte penniken voor al werden betaalt, zo ook van hun kosten als van diegene die ten achteren waren 443)- 3. Gemene Mishandelingen ofte Overdag. 1. Wanneer iemand in enig geselschap gequetscht wordt, en bij niet en weet wie hetzelfde gedaan heeft, zo mag de gequetschte voor zijn beschuldiging, een van het Geselschap, dat met vechtend en twistig is geweest, niets doen, en met 443) §. 2. n. 4. xfjäU ber ©e> feUfc^after tjier ein fpqtetteö, prtttifrgtrteö $)fanbred)t an beit ibeelfnt Sintberten feined 2Ritgefeflfd)after$ : 7,<]uia totam rem fecit meliorem. Recht daarvoor aansprakelijk, den welken de gequetschte moeten beteren, hem zijn verhaal op zijn metgesellen voorbehouden, maar is daar niet gehoor met in alsulk een geselschap geweest, dat niet twistig is geweest, die en is daar in gehouden 444)- SESGEN TIETEL Van Bevelhebbers, Facteurs, en Maeckelaers. §. 1. Waar toe een Bevelhebber gebleven is 445). 1. Die eenigen Last of Bevel heeft aangenomen, moet denzelfde volkomenlijk volbrengen, of bij gebrek van sulcx is gehouden voor alle schade en Interessen, die den Bevelgever daardoor zou komen te lijden: ten ware dat immens die gelegenheid van de zaak zonderlijk veranderd ware. 2. In welk geval volstaat den Bevelhouder, mits doenende 't gene den Bevelgever zelf apperceptelijk naar gemyne verstaan zou hebben, bij zo voorzien bij van alle sulcken veranderingen had geweten, en dat hij in des Bevellers plek had geweest, of gelijk last van hem had gehad, al ten goeddunken van 't Gericht. 3. Als een Factor sijns Committent of Bevelgever SBorfdjrift tfl »teber»olt im Grttmnafrcdjte unt. VI. L §. 6. n. 10., VI. 2. §. 5. n. 7., VI. 9. n. 11. Somtfftonaire, gafteur, en Gaffer mr, ben nad Den Regeln betaufbet, evenzo (nadat) V. 8., bij 2»et»o(Im&d)ttgtcir, gürfprectyer im b »uralte m (Script. 446) Sflf. ob. Sfom. 428. Debernay, concernant. 214. Sitz. 6. §.1. 837 penningsgen en goederen onderhoudt, zonder die over te maken, of te zien en te doen, volgende den last die hy daar af heeft, of als een Facteur of Bevelhebber pennings voor zijn Commissie verkwist, verspild of betuikt heeft, en dat die niet en worden voldaan, t'sedert wat tijd en hoe langh d' een en d'ander desfals gehouden is, de schade en Interest te dragen, is hierboven gesagd onder den Titel van „Compagnie en Cooperatie" 447) Facteurs, Maeckelaers, of andere personen, andere leden goederen in handen hebbende, om die te verkoopen, verhandelen, of anderszins ten meesten profijt te behalen, en mogen daarin hun eigen voordeel niet zoeken, van die (voor als zulke prijs als hun dies_AL_steh om te verkoopken) voor hun te houden, of door een derde hand te geven, maar moeten daarin het meeste profijt van hunne Meester of Bevelgever zoeken, op straf van infame gehouden, en daaraan boven nog arbitraire gestraft te worden 445 Ten waere nog dat zij hun Meesters of Commissie getrouwelijk baden geschreven, doen of laten weten den gemeenen loopende prijs van zulke Goed, zonder te weten van enigen toekomenden opslag ofte verduurzetting, en dat zij 't zelf daarvoor, of voor eenigen anderen sekeren prijs solden begeeren te hebben, en dat die Meesters daarop hadden verklaard, te vreden te zijn, hun 't zelf daarvoor te laten, en dat ten tijde als zulks tot hunner kennisse komt, het goed al niet onverkocht waart 449) Want in zulke gevallen solden die Facteurs of Maeckelaers ter goeder trouwen met hunne Commissie moeten 451 448) 2)te Infamie tfi Überhaupt bte Strafe bei Dolus: VI. i. 5. 7. n. 3. 449) 53erfaité commissaire (antt commissaire de compte) ber Gottfried von Straßburg, selbst als Käufer gelten, verteidigt er beim Sonntagsseteit ben im Prozess, ben bietet seine Stellung, ja. Digitized by Google 838 ©elbernfdKd BanbredV& £&U. Sit 6. $.1. gen handelen, als met andere, ende solde als nicken Contract met hun aangelegen van weerden syn, zonder daer bij faone eer, naam oder forme te kort te doet: Behältstlijk dat niet gevonden en worde dat zij, verswijnende den aanstaenden opslag van het goed, hunzelf daarin hebben gezocht, tot achterdeel van hun Committenten. 7. Soodat een Facteur ofte Bevel-vader verschillende partijen van jemandt robet hebben, 't zy in zijnen eigen naam ende van andere, ofte voor andere alleen, ende dat hem bij den Schuld eenaar betalinge wordt gedaan, zonder te verklaren op wat partij, Soodat wordt verstaan, dat die is gedaan op alle die verschillende partijen, soo wel andere als hemzelf aangaande. 8. Moet daarom alsulijk betaling, ingeval den Schuldner komt Bancroft te maken, zonder ten volle te betalen, naer advenant over alle die verschillende partijen verdeeld worden, zonder dat den Facteur oft Bevel-vader die voor hem op zijn partij alleen mag behouden, oft jemand daar met voordeel doen. 9. Van gecheckt, als eenen Facteur verschillende partijen den achteren is aan jemand, die komt te breken oft faulieren, ende dat hy daar tegen aan denzelfde schuldig is, Soodat moet alle't gene, d'welck hy bij compansatie kan goed maken, oft aan hemzelf vinden tusschen hem ende zijn committenten verdeeld worden, zonder dat bij hemzelf oft jemand anders daar bij voordeel mag doen. 10. Als eenige Facteurs, Maeckelaers oft dergelycke per- soonen andere Luyden Goeden , Penningen , Wissel-brieven , Obligatien, Schulden, Actien, ende Creditcn hebben verkocht, versat , oft in betaelinge gegeven , buyten oft sonder hunneo last, die zyn schuldigh ende gehalden die selve goedereo, oft die weerde daer voor , terstondt t' erst ad igen oft goet te doen aen den genen die hem die heeft betrouwt oft te werck gesteh 45 1). ] 450) Seit Orunbfafc wteberf)oft : IV. 9. n- 16. 17. 45 1) 3« SSer&mburtfl ju fe^eit mit III. 2. $. 2, n. 3. (©. 691) lt. Stern. 239. * ■r Digitized by Google ©efberitföe* 2mtbred)t. 3$f. 4. Jtit. 6. §. 2. 839 r I s §. a# Waer toe eea Feveel-gever gehalden is. 1. Als een Facteur oft Feveel - hcbber den naera van tijnen Meester oft Beveel-gever gebruyckt, ende op den sei- ven Naem contracteert , coopt ofte scholt maeckt , däer toe 1 volkomen macht hebbende , en is ter saecke van sulcx niet gehalden , noch en magh däer voor aengesproken worden 9 maer is ende blyft den Beveel-gever selver daer voor ver- bonden, ende moet alsiHcke schulden betalen , al oft hy die selver geraaeckt hadde 45a). 2. Maer als den Beveel-hebber een igen coop oft ander Contract op sijnen eygen Naem oft anderen heeft aengegaen , sonder den Naem oft vol macht van sijnen Beveel-gever te ge ; bruycken , daerinne en is den Beveel-gever aen den Cou- tractant oft Handelaer met de Facteur niet gehalden , hoe breet ende sterck* het beveel van den Facteur oock solde mö- gen syn , maer is daer in alleen gehalden den Beveel-hebber, die voorts sijn actie tot vcrbaet op den Beveel-gever. 3. Voorbeeldje nochtans, dat, zodanig wanneer het goed of geld uit kracht van afschikken Contract gelevert of geleverd, is gekomen tot proza van derde sectie van Beveelgever, en dat het al nog aan den Facteur niet en heeft betaald of goed gedragen, alsdan mag de Contractant met den Beveelhebber niet alleen zijn verhaal hebben op den serveende Beveelhebber maar ook op den genen die hem den last heeft gegeven, en die penningen of Coopmanschappen geboden of geprofiteert. 4. Als iemand contracteert of handelt als Facteur of Beveelhebber van een ander, en van zijn last of bevoogding, noch van de approbatie of vestiging van zijn handel niet en kan doen blijkken, zo en heeft degenen daar met hem heeft gehandeld, geen actie tegen den genen op wiens Naam het Contract is aangevangen, maar tegen den genen die met hem als Facteur of Beveelhebber heeft gehandeld. 5. En des daags dat die niet genoegzaam en waar was geweest om als dit Contract aan te gaan, zo verre hij voor dato van het Contract den last of volmacht niet en heeft getoont, is daarom insgelijcx gehouden aan den genen daar met hem heeft contracteert, en niet aan de Beveelgever: ten ware dat hij, als voor, dit Contract van weerstand had geboden. Maar de Bevelhebber ofte Facteur als zulke sijn last getoont aan den genen daar mee bij heeft gecontracteert, zoo en heeft hy van het Contract met hem aangegaan niet te verantwoorden noch en valt daar uit tot sijn last geen actie, om hem 'tzelfde te doen volbrengen, noch ook ten last van den Bevelgever : ten ware dat hy van gelijkken na meer het Contract met der daar had besteedt, oft van weerstand gehouden, als genoten ene ontfangen hebbende 't gene daar met verkregen, oft uit kracht van zulke is ontvangen, oft bij andere manieren. En de oft 't gene dat bij zulke Contract is verkregen in onder den Bevelhebber waar is gebleven, zonder dat den Bevelgever 't zelf van weerstand wilt houden ofte aanvechten, om hem van gelijkken den Contract niet te onderwerpen, zoo moet den Bevelhebber zelf 't gene hy ontvangen ofte genoten heeft aan den Contractant weerkeren, en wijders ofte anderszijns en is hy wegen zulke Contract niet gehouden. En op dat onder 't decensen van Bevelen last ofte volmacht niemand en werden bedrogen, maar dat een jegenswelke magh weten hoe en wat manieren hy daar op heeft te handelen, oft zijn goed en geld te betrouwen, zo goed als die gene die hun willen dragen voor generale Facteurs oft Bevelhebbers, en oversulgelijk den Naam van iemand anders in 't handelen gebeten, telkens gehouden hun bevel oft volmacht te tonen aan den genen daar ze met handelen willen. Digitized by Google ©elDcrnfäeö 8anbre<frt. 5£f;l. 4. Sit. 7. $1. I. 841 9. Als Facteurs, ofte Maeckelaers, ofte andere Beveelhebbers, aan hun Beveelgevers, Meesters, ofte Committente, eenige sommen te achteren zijn, 't zy van verborgen, verschoven ofte betaalde penningogen, ofte ook van hunnen dienst, en dat zij van hunne Meesters eenige goederen in Landen, ofte in hun macht bezeten, werden verstaan die met voordeel, ofte preferentie voor alle andere Schuldhelfer, ofte Credieten tot hunne versekerheid te hebben, en niemanden en niets hun die ontrekken zonder hun eerst te voldoen. 10. Dergelijke plaatsen heeft, alwaar dat die schuld waere gesproken uit borgstoten, bij de Factuur, Maeckelaer ofte Beveelhebber gedaan, voor het failleren ofte breken van zijnen Committent ofte Meester, en dat ten tijde van zijne breken ofte faillering, de dag van betaling nog niet en waar gevallen. 11. Alle last, bevel en vol macht wordt verstaan geacht te zijn, naar degenen die Volmachtige ofte Beveelhebber, ofte degenen die de last, bevel ofte volmacht heeft gegeven, is aflijf vijf, insolvent, ofte voor vluchtig geworden, en des niettemin dat de Volmachtige heeft gedaan ofte gehandeld, daarvan aan nog niet verwende, en hoort tot zijn last noch plicht niet. Digitaal door Google 842 ©elbernfdjeS 8anbred>t. 314. Sit 7. {. t. Om aan te tonen hoe belangrijk het is om te weten hoe je ongeregelde goederen te verkrijgen, is er toe van noodzaak, dat die ongeregelde goederen gerichtelijk verhoord worden voor Schutters ofte Voogd en Gerichtsleden, en van geregelde goederen, dat die na de verbintenis direct worden overgeleverd, en in handen ofte macht van de Crediteur gesteld, volgens de wet gene hierboven, onder de titel van Opdraghten naerder is gesagt (455). Alle verbintenis van zijn goederen, gerende en ongerende, tegenwoordige en toekomende, waer of tot wat Plaatsen die gelegen zijn, hoe breed en diep die ook zijn mogen zijn, gedaan, en geeft geen recht van PandHet, noch verbintenis van de goederen, al waren die ook voor Schuld is ofte Voogd en Gerichtsleden bekend, daar die goederen van de Schuldenaar gelegen zijn, maar om als zulke goederen bestendelijk verbonden te houden, is er een noodzaak, dat die elk in 't bijzonder worden verhoord, en vermeld in de Gerichtelijke verbintenis (456). Niettemin, als zulke generale of algemene verbintenis voor Schuld ofte Voogd en Gerichtsleden gedaan, is hebbende, die mag daar mee Arrest of Commando op des Schuldenaars goederen doen, om naar aanleiding van zijn nakomer en des daaraan kleefde, daarop verschoeid te zijn, oft voldaan te worden, en 't zelf gedaan, niettegenover den Schuldenaar doen daggen, ten bieder dat verklart zal worden zijn Arrest of Commando wel en te recht gedaan. £3et ben vrijgevig £gpotfe n bringt jener ©runbfas ba* tyvineip ber Spectaatat unb ber 9>iibli* ettät (n>tc man fle Ijeirte genannt tyat) *on felbft mit jldj. 456) gier ba* yrinctp ber ©pecialttatr UniberfarbB* po tiefen fnb baburd> anflgefcbloffen. fieöüpotbe; cirung mni in foro rci sitae ouf jebe* einzelne $fan& gefdjeljen. Digitized by Google ©elbernfdje* £anbrecf)t. XflA. Xit.7. §.l. 843 te lyn, ende dat derbalven het selve by den Gericht sal worden gedecreeteert oft bestedigt 4^7)- 4. Ende soo verre der Schuldner op't Arrest ten eynde van versekeringe gedaucht zynde , ten daegen dienende, voor Recht niet en komt , oft aldaer kommende , geen bestendige Redenen vant ontseggen oft verantwoord verplicht ende verbonden , van der ure af dat hy daer op den Commer oft Arrest gedaen. Maar is den Commer en dagement daar op gevolgt, geschieden tot voldoening van de schuld, wordt daar op voorts gedingen en vervolgd gedaan, 't zy dat den schuldenaar voor Recht komt of niet, als onder den titel van "Commer of Arrest recht" is gesproken, en als den Arrestant daarop vonnis tot zijnen voordeel verkrijgt, heeft ingelijkt sulken Recht, dat hem die goederen zijn verplicht en veronderpant van den tijdt af van't Arrest. Dwelck in den eenen en anderen val van sulcke kracht is, als den Commer of Arrest is gedaan, voor dat iemand is gefailliet of gebroken, of voor dat hy is gestorven, achterlatende een becommerde of belast Sterf-huys, als te weten daar meer schulden dan goederen is om te betalen, dat den Arrestant ook sulcken Recht van Preferentie, of voordeel van betaling heeft, voor andere geprivilegieerde Creditoren, als of hem die gearresteerde goederen van den begin aan van d' Arrest effectief en naamelijk verbonden waren. 7. Maer, na den Commercer van Arrest eerst is gedaan, na het breken van den Schulden, of na dat hij met bescherming Sterf-huis heeft achtergelaten, alsdan, heeft hij geen voordeel, Recht van voordeel, dan voor de blote persoonlijke Crediteurs, en niet voor den gepreviseerd, gelijk onder den Titel van "Commercer Recht en Preferentie naerder is gesproken (4&). 8. Als veel personen om een ige Schuld of Rente hun onderpanden verbinden, zo wordt diezelfde verbintenis verstaan, bij een iedere gedaan te zijn van zijn aandeel, en daarom volstaat een iedere die zijn onderpant wilt bevrijden, mits betalende of losse naer advenant, zonder dat hij van wegen die voorgere schuld, of Rente gehouden is (46). 9. Zo wanneer iemand tot verzekering van zijn lach terhoud onderpand van gereide goederen, of van acties en credieten heeft, en na dat die schuld daarvoor is gedaan, verandert in een ander schuld, van leening in een ander leening, van wissel in anderen wissel, of van leeningen op wissel, of van wissel op leening, die wordt verstaan die nieuwe schuld betrouwd te worden, op zijn voorgaande verzekering en Pandtschap (462). 10. Dergelijke ook plaatsig grip, al waart dat die voorgaande sommen worden vermeerderd of verminderd, en dat daarvan een nieuwe Obligatie of Handtschrift ware gegeven, niet tegenstrijdig, dat in het veranderen van de schuld, of in het geven van de nieuwe Obligatie, Handtschrift of ander beschrijven, 't zelfs uitdrukkelijk niet en is besproken. 11. Maar als't Pandi is van Erfgoederen, oft Renten, losbare oft andere, en dat die schuld naermaals wordt veranderd in een ander schuld, als voor, alsdan en zouden der Crediteurs dat Pandi niet heel sterk verbonden, dan ter verrekening van de eerste schuld en daar onder: Ten ware dat die eerste verbintenis ook ware gedaan voor alle't gene dal. 12. Beheltyck noghtans, dat alsdan als zulke verbintenis haar niet en is strekende tot achterdeel van andere Crediteuren, dan tot de som van, die de Crediteur heeft geschoten, oft gebalden was, noch meer te verstrekken en te verschieten, als eerst onder verbintenis van dezelfde Panden ook geld bezeten gedaan, en niet tot de penningen die hij naermaals goedwillig alleen bezeten gedaan, om ook dem aangaande voor hun, wegen de zelfde verbintenis recht van Preferentie oft voordeel te genieten. 13. De verbintenis van eenige goederen en belet den Eigenaar derzelfde niet de Voorten en profijten daarvan komend te genieten: ten ware dat die ook uitdrukkelijk met elkaar waren verbonden, oft dat de Crediteur naast die verbintenis, 't Pandi in banden waren gesteld, oft dat hij bij gebrek van betaling, daarop bij Arrest oft Commerciële recht begonst badde zijn vervolg te doen. Voor deze en deze wijdinge Pandi aan. 1. De verhouding die den stof tot enige tijd of bouw hebben gedaan, 't zy dat daarin arbeid onder begrepen is, of niet. 2. De rechtsvorm die op de grootste eenheid van toepassing is, is bepalend en verplichtend. V. 17. §. 3. n. 3. 3. Of het is ook die bemiddelaar die de contractanten een verplichting tot het sluiten van een contract van anticreseos aanvaarden, liever bij de zegening van het contract. 4. Het is ook niet dat de schuldeiser de handelingen van de schuldeiser overgeeft, maar dat de leverancier een uitvoerige toestemmingsovereenkomst aanvaardt, die op de contractsbegooijing van toepassing is. 5. De rechter geeft aan de getuigen de volgende regels: 1. De contractanten en arbeiders bij een bouwproject aan de bouwer (n. 1 — 4). 2. De architect aan de eigenaar (n. 7). 3. De subcontractanten aan de bouwer onder te genieten (n. 8). 4. De pupillen aan de pupillenbeheerder bij de bepaling van de schoolgeld (n. 9). Digitale verzameling 8 van de Gebroeders Naecke, 5e druk. V. 4, p. 7, §. 2. De wetgever heeft bepaald dat er arbeid onder begrepen is, wat betekent dat de contractant en de arbeider, wanneer zij een stuk werk leveren of dienen, dat ze daarvoor een vergoeding ontvangen hebben. Er mag dus geen extra vergoeding worden toegekend voor die arbeid, tenzij er een bijzondere omstandigheid is waarom dit wel nodig is. De wetgever heeft hiermee beoogd te voorkomen dat er te veel rechten en eisen op grond van de werklevering of -dienstverlening worden opgesteld, wat ten slotte leidt tot meer onzekerheden en conflicten. Maar ofte diezelfde stoffen, werk en arbeid, allemaal gedaan tot profit en vermaakelijke werken van het pand, zo en zo waren die leveranciers en werklui op dat pand, op geen voordeel pandschap en voordeel van betaling hebben, dan voor zoveel 'tzelfde door zulke levering en werk werder is geworden, en bij de cooperatie meer soldaten mogen gelden dan tevoren. Des moeten die leveranciers en werklui om die voor geschreven gerechtigheid van pandschap te geven, tegen de eigenaar op het pand, hem vervolgens binnen de drie jaar, naar dat die stoffen is geleverd, en 't werk gedaan, en terwijl 't pand nog in handen van de eigenaar is, en of ze langer blijven, en solden daarop tot achterdeel van den coöper en verkrijger van die of. Het is een bericht aan de rechtbank, het is een verweer tegen de eis van de andere, het is een voorstel om het pand op te heffen, en het is een brief aan de minister van justitie, waarin ze verzoeken om de wet te wijzigen, zodat de coöperatie meer soldaten mag hebben dan tevoren. Dit zijn de regels, die moeten worden gevolgd om die voor geschreven gerechtigheid van pandschap te geven, de eigenaar op het pand, hem vervolgens binnen de drie jaar, naar dat die stoffen is geleverd, en 't werk gedaan, en terwijl 't pand nog in handen van de eigenaar is, en of ze langer blijven, en solden daarop tot achterdeel van den coöper en verkrijger van die of. Dit moet gebeuren, want de wet zegt, dat die leveranciers en werklui, om die voor geschreven gerechtigheid van pandschap te geven, tegen de eigenaar op het pand, hem vervolgens binnen de drie jaar, naar dat die stoffen is geleverd, en 't werk gedaan, en terwijl 't pand nog in handen van de eigenaar is, en of ze langer blijven, en solden daarop tot achterdeel van den coöper en verkrijger van die of. Digitized by Google ©cföhnfm SemDrexel. fyl 4. Sit. 7. §. 2. 847 van de bepandde Creditors oft Reathieren op't Pandt geen verhael hebben 467) 5. Desgelijcx hebben Recht van Pandtschap die Momboirs oft Besorgers van minderjaarige personen, ende andere Bewindhebbers, die bij den Gerichte zijn gesteld op de Panden van hun onderwint, daar aan sy tot onderhalt, bewaringe ende beternisse derzelfde eenige penningen hebben betaald oft verschoten 468) 6. Item die tot het maken van eenige Kleederen, Juwelen, oft andere gereyde goederen, eenige Stoffen hebben geleverd, oft tot het vuren ende bewaren derzelfde, oft om die ten meest oorbaer te brengen, eenigen arbeid oft kost gedaan, verkrijgen daar door ook Recht van Pandtschap op ene aan dezelfde goederen, ende worden daaromme daar aan ook voorgesteld, tot verhaal van hunne achtervaart, voor andere Crediteurs, zolang sy diezelfde goederen nog onder hebben, oft tot hun bevel staan. 7. Van gelijkte die eenige Huizen oft andere Erven verkocht, die bekomt Pandtschappe op alle die goederen die bij den Huurlijk in oft op't voorvoors. verkochte Huizen oft Erven gebracht worden, zolang als die op't Pandt oft in de macht van den Huurlinck zyn, volgende hetgene dat hier van nader is gesagt onder den Titel van "Huise en Pacht". 8. Item Facteurs en alle andere Bevelhebbers, die eenige goederen in hun handen oft macht hebben, toebehorende hunne Meesters, hebben aan deszelfde goederen Recht van Pandtschappe, voor zolang ze aan hun ten achteren zyn, en mogen daaromme ook voor alle andere Crediteuren daar op hun verhaal hebben, alwaar dat hunne Meesters den prijs van deszelfde goederen noch schuldig waeren, gelijk... Digitized by Google 