title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: 159) Das 9. Fanbugserd, wir können berühmt sein, wir müssen zwei Zentner gegen einen Zentner verpflichten, wir müssen auch noch so viel für den Pächter bestellen, richtet sich jetzt auf die 23. Februar in Bezug auf das Auffangnetz. Die Pachtbelastung andeutet auf die Einzelteile und die unbeschädigte, die verflossenen Tage ausgenommen, wir werden sehr auf die letzten Einzelteile und die 5. Einzelteile und 3. Einzelteile beschränkt, werden wir für die Bürgen, wir werden gerad zu den fünf Einzelteile bei den Rentnern, auf die 9. Statutgen gen genug, fertigen wir: "macht, sollen sie ihren Pachtan den Kentner guten Mienen machen, haben sie vor und gepannt mögen werden. Stufe feinen Gast, hat berühmt sein, der Pächter wegen eines etwaigen direkten Interessens muss zwei Zentner berühmt sein, wir müssen für die erlittenen Schäden an den Kentner ein Regress durch die Eigentümer. Eine Seite fängt an, wenn sie den Eigentümer und den Zentner überhaupt auf ein Burgel sind, sie und unter und 6. Digitized by Google. Doch met zulke beschreven, dat hetzelfde verstaan wordt gegeven, te geschieden zonder naadel van de versekerheid en verpandingen des Rentiers voor de hoofd-somme van zijn Renten, die hij niet gehouden is in het minste te minderen of te verkleinen, bij die overgave van de gerechtigheid die hij had tot voldoening van zijn verloop, niet meer dan of hij die declaratie aan een Borgh voor de betaling van verloop van een Renten daaraan de Burger was gehouden. VIERDE TYTEL. Van Tochten en Rechtelijke vervolging van de selve. §. i. Waarvoor een Tochter gehouden is. De Tochter van onruigelijke goederen, 't zij dat die van zijn Vaterfamilie of aan gestorven of dat van zijn gewoonheid. Een Tochter van onruigelijke goederen wordt verkregen bij hypothek, bij voorwaardelijk voorwaardelijk, en voorts in alle gelijke manieren als hier na en voor onder den Thuis van Transporten, Giften en Testamenten, en op andere plaatsen van den vollen Eigendom van dezelfde goederen is gesproken. Een Tochtenaar die de Tochte bij Testament, Gifte of anderszins is gemaakt, gegeven ofte gelegd, is gehouden die betrokken goederen, met alle die brieven en beschrijvingen daar toe dienende voor de aanweving der zelf te doen beschrijven, of daarvan een Inventaar of bewijsboek doen maken, de Proprietaris of Eigenaar daar toe geroepen, niet ten nadele van de betrokken partij bij dat van bij de Betrokter ware ontlast, op dat men zekerlijk naermaals weten mag, wat goederen in tochte beseten zijn gewest, die tot den Eigen dommer moeten keeren (161). Maar tot waarborg ofte verzekering voor de betrokken onruinmige goederen, en is de Tochtenaar niet gehouden: ten ware dat bij daar mee uitgedrukt bij de betrokking waar belast, of dat bij daar toe oorzaken gegeven, door bet vernielen, bederven, ofte beschädigen der zelf goederen, 't zy bij onachtzaamheid, onbehoorlijk gebruik, ofte anderszins (162). We hebben gespecificeerd in artikel 2, de voorwaarden betreffende de uitoefening en het gebruik vertragsmässig belegten rechten, gebruikt, gehanteerd. Een erfgenaam die een leger, baar of onbaar erfdeel heeft, moet het als erfd eenmaal, dan heeft het een termijn van vijf jaren om het te beschrijven, als men een römisch recht gebruikt, moet het volgens gebruik aanwijzen. Wat een tochtenaar aan benodigdheden vreemde rechten of regels betreft, is bij voorbeeld bij de bepalingen waaraan men zich moet houden, noodzakelijk. 160) §. 1. 2. 5. 3. n. IX (3. 526), unt. III. 5. §. 1. n. 5. tt. 7. III. 6. 5. X n. 2. 3. 7. 161) Lieber, voorbaat bij de verordening, bij de rechterlijke bevoegdheden, regels. Opnen (§. 529) Sltnm. 39- 162) Toepasselijk, in een zetting van Dorn, gemeen staatsrecht, toen nadat de uitvoerder bij de rechterlijke uitspraak op grond van een cautionele schade is geplaatst. (§. 1, pr. §. 3. 5. 6.) Usufruct, quid, caveat. Digitized by Google ©eDernstoe Sanbrecht. Sitt. 4. 625 4. Wanneer men aan iemand de Tochter van alle sijn goederen maakt, oft van de helft oft vierde deel van dezelfde, oft eenig ander deel, en dat des Betreffsters sterfhuis belast is met schulden, zo moeten tot betaling van diezelfde zo veel van de goederen daar toe behoort te worden, eerst van het gerecht, geld, en daarna van andere haffelijke en erffelijke goederen, de een voor en de ander na, tot dat die schulden volledig zijn (163). 5. De gestalt, dat bij sommige volledigingen de Eigenaar van die goederen daarvan komt te missen den eigen dom, en de Tochter aan die Tochter, de welke over zulke eenmaal blijvende op de resterende goederen, zonder dat die schuld eenmaal komt tot last van den eenen ofte van den ander, 't zij van den Eigenaar ofte van den Tochter; ten ware dat die gaande anders bij die betrokkingen waren versien, de welke gevolg zoude worden. 6. Een Tochter ofte zijn Erfgenaem moet betalen alle Tinzen, Renten, verloopene beden, en andere lasten, die op de Gronden zijn gesteld, zo lang die tochte duurt, zonder kost ofte last van den Grondbezitter ofte Eigenaar van den Grond: ten ware dat hem die tochte op andere beschuldigingen ofte voet waar gelaten (164). 7. En ofte een Tochter 'tzelfde niet en dede, maar die Tinzen, Renten, beden, en andere lasten liet oplopen, zonder die te betalen, zodat die goederen daarvoor Gerichtelijk op ofte uitgewonnen werden, alsdan magh den Eigenaar die goederen beschuldigd, en gelijkevel zijn schade op den Tochter verhalen. 8. Die eenige Huizen of onruinende goederen in beheer, bezit, is schuldig die zelf te onderhouden in goeden gereke, als te weten, alle Huizen en Timmeringen droog en dicht van muren, Wanden, Vensteren, Deuren, en Daken, die Landen en Gronden van Erven, in haar gerechtigkeit. 9. Ende of een Tochtenaar daarin gebrekkend voldaan, soo mag hij bij den Eigenaar Gerichtelijk daar toe gehouden worden, en soo bij gebrek van zorg te doen, enig verderf, schade ofte hinder in de goederen geschieden, moet de Tochtenaar en zijn Erfgenamen denzelfde oprichten, en de goederen weer terugstellen in de staat en gerechtigheid oft gesteltenis als hij die gevonden heeft. 10. Die Gerichtelijk veroordeelt is die betrokken goederen in goeden staat en gerechtigheid te houden, en die te gebruiken in de manier hier voor verhoor: Zooverre hij daarin gebrekkend valt, binnen den tijd die daar toe van nood is, vervalt van zijn recht, tot profijt van de Eigenaar, en des niet te min, is tot betereing en voldoening van de schade gehouden. 1 . Een dochter mag niet alleen zelf in persoon die profijt, vruchten en baten van de betrokken goederen genieten, maar mag ook die tochte belasten, overgeven en opdragen, en in al, oft een deel verhuren, zolang de levenstijd lang, zonder weten ofte consent van de Eigenaar: behoudt dezelfde daar aan zijn Recht van nadelzucht, zo onder de titel van beschuldigingen of verzoekerden geacht is gezegd (167). 2. Desgelezen mag de Eigendommer van zijn huis en erf verkoopen, verhinderen en belasten, zonder toestemming of weten van de Dochter, ja ook tegelijk tegen de wens en dank van de Dochter, daar aan de Eigendommer geen Recht van veranderingen, gelijk van de Eigendom is gezegd, dat hij is hebbende. 3. En als is dat de Dochter de betrokken goederen niet en mag verhuren langer dan hij leeft, niettemin indien het betrokken huis of goed ten tijde van de ziekte of afwijzing van de Dochter bij een ander in huize wordt gebruikt, en is de huizing terstond na de ziekte van de Dochter niet gehouden zichzelf huis of goed te ruimen, dan wel ten naaste bequamen tijde van de jaar daarna. 4. De bequame tijd om te ruimen, moet aldus verstaan worden, sterven de Tochtenier voor Paschen, wordt de bequame tijd gegeven van denzelfde Paschen af tot Sint Remigius daar na en sterven hij voor Sint Remigius, tot Paschen daar na. Ten ware dat van te voor den tijd van de huizen uit waar, in welken geval de huizing alsdan moet worden verhuisd. 5. De vruchten en profijten van de bezochte Akkerlanden, 't zij dat die bij den Dochter zelf worden gebruikt of dat hij aan anderen die in pacht heeft gegeven, komen de Dochter of zijn Erfgename toe, zodra voor zijn aflijvigheid de Egde die beschooren heeft, of dat de Egde daarover gegaan is. 6. Het genot of profijt van bezochte Beemden of Weiden, 't zij bij zijn zelf gebruik of bij verpachting, komt toe de Dochter tot den dag toe van haar aflijvigheid, en heeft hij daarvan het Gras van te voor den tijd laten maken, 't zelf moet synen Erfgename volgen, niet tegengestanden dat het alnoch op den Grond wordt bevonden. 16S) Die Burgersrecht. Zit. n. 5. b. Zie. n. f. tt. X 169) Ob. (©. 534) I. 2. §. 4. n. 10-12. Zie. 48. Digimijn bij Google. Tot verloop van betrokken Renten, oft als men zich schuldig voelt, is, 't zy als Hylia's Tochter van den laatste levenstijd oft anderszins, is een Tochter nog steeds haar Erfgenaam niet langer berechtigd, dan tot dat half jaar dat is vervallen, is voor des Tochter aflijvigheid, al wat dat bij die briefens omtrent beschreven van de Tochter daarvan geen vermaan en wordt gedaan. En de belangende gene dat verschijnt in het half jaar, daar in de Tochter kortstonden te sterven, en is geen niet schuldig te betalen, al wat dat der Tochter op denzelfde dag gelaten te sterven, als de Rente oft Levensoetheil is vervallende; ten waardede dat hij Leefde naar den Sonnen ondergaan van denzelfde dag, in welken geval men den Erfgenaam hetzelfde half jaar ook zou moeten betalen. Betrokken Tiende komt tot profijt van de Tochter oft van haar Erfgenaam voor zoveel ten tijde van de aflijvigheid van de Tochter die zichtbaar is gegaan door het gewas van de Landeryen, daar op die worden geliehe, en die Tiende van hetgene dat alsdan al nog niet en is gemaakt, blijft tot profijt van den Eigenaar. Doch zodra die Tienden verpacht zijn, zullen de Tochter en Eigenaar genieten van de huur, naar aanleiding die zichtbaar door het Tienbaer Land is gegaan, voor en naar de aflijvigheid aan de Tochter, en 't zelfs zal ook alzo gehouden worden, als Ackerland verpacht is, en des Tochters Erfgenaamen volgt hetgene daar die Eegde overgegaan heeft, en de Eigenaar hetgene dat al nog onbegraven was, ten tijde van des Tochters aflijvigheid. 170) Vergessest bei der Erfindung ist, dass in der Bergeorm Olim. 48 angefüllten (unser Gefallen) Brette belegt ©cf)ösfenbudjed. Quelle: Orrfefen $ aufgestellten; Ideen eitebarnad gelese erben. Jede muss je mächtig sein. "Mar Heubemden und Thiendcu (Schlichten) also lange als die Sicht oder Zeuge nicht dahin gehen waren, bleiben bei dem Erfolg." Unsere Stimmt sich bei ©d)i>|fen&u(f> mit beruhige Tonbretite überein. Ebenso... ©cfoernfcM fouibredjt. Stil. 2. Sit. 4. §.3. 629 Hier: mehr die Hüter van besetzte Häuser, folgen den Erben ran den Tochter, vor so vor die vor der Sterbeday des Tochters, 't zy mit den heelen oft halben Jahre gefallen und, ende oft die Hüter vervieh auf den Tag als die Tochter stirft, so verre ly aftlijvigh vor die untergegangen van der Sonne, oder die nach ihren Tod erst verschonen vorgenommen geheiligten den rechten Erben van den Haus. Tochter van ein abgebrannt oft umgefallen Haus, und Losten van aufmachtende. Als einig Haus, Stallung, Ställe alle andere Türmeragie verbrandt, um Wehr, Mauer oder um vieles, oft anders sinds in solchen Zustand, das man daer zu geheiligen neuen Werck oder Türmeragie begehrt, daer zu muss den Eigentümer den Stoss, Stein, Kalk, Holz, betrachten und bereit sein, auf den Grund zu ihren Kosten zu liefern, und der Tochter muss vorzüglich alle Werck-lütkdene und alle andere Tage-hueter betalen, um das werck zu vollmachen, ohne Last von dem Erben. 171) £te ffitx gegebenen ®ranbfa&e aon ber %eib\ud)t fh'm# mn mit ben oben über ÜHobiften unb Smntobtfien (@.534, I. 2. S. 4. n. 10—12.) gegebenen wollig über* ein. 2)te obigen Regeln begeben flcf) junadjft auf bte £rbtbethtng $rotfd)en bem überlebenden dbeqatttn unb ben (Irben be$ Verdorbenen , bie gegenwärtigen get)ctt auf bte Xbetfnng jtoifdien (Eigener unb Ufufructuar naefj aufgehobener efyefidjer ®ütergenteinfd)aft. Snbef gelten (te aud) Don jeber (Jrbtbetfnng. ^aburefy wirb bte &ad)t in unferem ?anbred)te t)teC einfacher aU {te e$ in manchen anbern ifi, in benen für bte Xbeifungen unter ßbegatten anbere Siegeln gelten, alt überhaupt, 55gf. $. 53. Sinnt. 93. jum Xrier. fctnbr. (06. <5. 107), 2(nm. 9. jum ©fanfenl). ?anbr. (ob. ©. 335), Slam. 7l. |. Süt. $8erg. Sanbr. (93b. I. 6. 267). £a$ ^l)urfo(n. i'anbr. fltmmt mit bem ©elbentfcf)cn überdn; (f. 2tam. 64. j, (551». Canbr. »b. I. C. 431). 172) B. ob. Statu. 165. Digitized by Google 630 ©elDernfcM Scmbrccfjt. fyl 2. Zit 4. S. 3. 2. Ende oft der Proprietaris ofle Eygenaer, daer toe versoclit zynde, den stofle,, als vooren, weygerde te leveren, soo magh der Tochter met consent van den Gerichte , den grondt daer voor belasten, soo veel als der stof soide ko- sten , mits die Werckluyden ende alle andere dagh-huyren betalende, ende het Werck opmakendc, als boven 173). 3. . Maer als der Tochter die Dagh-hueren ende Werck- luyden 't synen koste niet en begeert te betaien , soo magh der Eygenaer dat Werck selfs doen maecken , ende heeft alsdan den keur, oft hy die Huysioge ende Erven alsoo by hem betimmert zynde, begeert aen te nemen, om die voorts te verhueren ofte die selver te bewoonen ende gcbrtiyckeo. 4. De eigenaar, zowel wanneer hij de huisingen en erfdeel voorzorgt, verhuurt, of anderszins daarbij profijt doet, de dochter geven of laten volgen de helft van de huizen of profijten, die dan jaarlijk van hun kommend. 5. Als de eigenaar die betreffende timmerij bij hem opgemaakt, zelf bewoonde en gebruikt, zal hij volstaan, mits de dochter jaarlijk betaalde de eenheid van dat die goederen of erfenis voor den brand, omvallingen of afbreken ter huur gegeven hebben, of gelijk die wedervallen opgetimbert zijnde solden mogen gelden, daar af hij als dan ook de keuze heeft. 6. Met dat er verstaan wordt, nog tam, dat als de eigenaar die opgetimperde huisingen zelf bewoont, alsdan altyd die lasten en tijnsen, die voor datum van de dochter uit die goederen hebben gegaan, van de ook koming van diezelfde goederen raadten voor afgekort worden, als eer de dochter voor de helft van de huizen of nieuwe huizen, huizen en profijten nog mag genieten. 7. Als een dochter, zonder des eigenhouders bewijging of bestediging van het Gericht, enige nieuwe timmerijen voortbrengt, zal de vader, zoon of broer, op geboorte van de dochter, voortaan de uitkoming van die timmerijen hebben. Digitized by Google ©flbfrnfdje« 2anbred)t. Zit.4. S- 4. 63 t meragic op den Grondt olle Erve , die hy in't geheel ofte deel in lochte is besitzende, raaeckt, ofte die aide Huysen affwerpt ende nieuwe daer op stelt , alwaert met weeten van den Eygenaer, alle die selve Timmcragien ende verbeterin- gen volgen nae aynen doodt den Eygenaer , sonder dat by gehalden is daer af jet te betalen 174)* 8* Doch als der Eygenaer in alsulcke nieuwe Tirome- ragie uytdruckeUck hadde bewiilight , ofte dat het Gerichte nacr voorgaenden verhoor desselfe oft anderssints met ken- nisse van saecke , den Tochter hadde loegelaten alsulcke nieawe Timmeragie te maken, soo is der Eygenaer naer doot des Tochters gehalden die Materialen goet te doen. §. 4- Tochte ende kost van hatten van afdrtj- vende Landt, mitsgaders van holt-gewas ende vergenckelicke goederen tot Tochte. 1. Als cenigh Landt van den Water afgedreven ende raerckelick beschadight wordt, soo dat men nieuw hatten leg- gen moet, die selve sullen halt' der Eygcndomraer ende half der Tochter gehalden zyn te doen , ende indien der Tochter 't selve niet doen en wolde ^ moet der Eygendommer 't selve alleen doen, ende alsdan blyft den Tochter versteecken van wydere tochte aen den selven grondt f^öJ. 3. 176) Een Tochter en magh gern hardt oft vrucht- bacr holt 177) af-houwen, het en waere dat hy sulex tot 174) SHtt bem romifcfjett 5Hfd)te gattj ftbemnfKmmcttfr! SJgf. L 13, $. 6. 7. d. usufr. 175) ©. ob. $nm. 166. 176) 3>er Äteflbrattd) an SBafbunae« (a. 3—70 i|t flattj etgentbüutli'd) bcfdjränft, befrfjränfter al* nnef) romt# fdjem DtecMe: 1.9. §.6. 1. 10.59. §. 2. d. usuf. et quem. I 30. d. V. S. 2der Hufcmeßer Darf nie über feinm Gebrauch Sanbfiotj fallen; zum 9Saubol$ l)at er Die Schwangerschaft bede GigcaUjumcrä nadjju^ofeiu 177) „hardt oft wrachtbar holt.44 hierunter tft baö in Digitized 632 ©berneubd Sanbrttf t. a$l. 2. Sit. 4. S. 4. notwendige reparatie oft hermanschende ende gereke oft tot bewaring van de betekende goederen van doen hatte, in wd- cken gevalle hy sulcx sal mögen dpeo met voorweten eude believeo van den Eygendommer. 5. Ende oft der Eygenaer niet voor banden waere, oft dat hy daer toe met wilde verstaan, soo sal der Tochter 't selve mögen doen met kennisse ende ordonnance van Scholtis ende Schepenen , na er de gelegenthedt ende noturft van de saccke, ende dede hy anders, solde syn lochte verbreuckt hebben, tot behoeve van den Eygendommer. 4* En sal ook een Dochter geen slag oft brand holt mögen houwen, dan op synen gebeurlicken ende rechten tijd van den jaar, noch eenige opgaende heysters schneuen: Ende wat ten tijde van de aßhjvtgheyt van den Dochter niet gehouwen en is, blijft op den grondt voor den Eygenaer. 5. Ende in gevalle een Dochter, oft ook jemandt anders sulcken holt moetwiligh dede a fhoo wen, der sal van den Eygenaer daarvoor met recht a gesproken mögen worden, om van den schade daarbij 't goed aangedaan, vergolden te worden. 6. Ende soo veel aenlanght het week holt, als Wü- gen, Poppel-wilgen, Eissen, ende dergelycke , 't selve sal hy tot syner noturft mögen gebruycken, sonder nog 't goed daar mee te verblooten. 7. Niettemin, wanneer de Eigenaar hetzelfde in het leven van de Dochter niet en bekroont als recht is, als dan zal hij na de dood van de Dochter des halven geen Actie, Beklaagd of Vervolg hebben, bij aldien hij hetzelfde in het leven van de Dochter geweten heeft. 8. 179) Ongelukkige en vergenwilde, ofte onzorgvuldige Schattekruimte voorzien van regels. Een uitgebreide en vergenwilde, ofte zorgvuldige manier. 9. Opgaande heesters (Tot en Sletpaviljoen); in de besloten kennis. Seminarium. 10. Het gaat om de wetten die bepalen hoe Quasi-Usufructus moet worden toegepast op goederen, Tochtersgewijze gelegd, moeten verkocht of gewordeerd worden, en van de prijs van die goederen zal de Dochter gedurende haar leven aanspraken houden, ofte zal diezelfde goederen, op de verkrijving daarvan gedaan, mogen worden gehouden: ten voordele van iemand die bereid is meer daarvoor te geven, en ten einde van de Dochter, zal hij of zijn Erfgenaam de prijs of verkrijving (daarvoor de Dochter gehouden is) aan de Eigenaar der goederen verklaren. § 5. Einde van de Dochter, en Dochtergedachte. Als komt de Dochter van Beenderen of Weide te eindigen bij die aflijvigheid van de Tochtener, zo verre nog zolang d'Erfgenamen van de Dochter, die begeren te blijven gebrukken tot de nog gaande tijd van het weide, daarin de Dochter getreden was, ofte die Beesten gereed hadden voor daarin te treden, zelf vermag hij te doen. Dies moet van alsdan den Erfgename van den Tochter den Eigenaar van daarvoor kennen, en aan hem als Eigenaar den Pacht geloven te betalen, na aflopen van den tijd dat hij 't gebrukken zal, na die afstigging van den Tochter, zodra zij deszelfden kunnen worden, ofte na reëlechtzichtigheid te verklaren van de Naaburen hun desverstavude. Die tot de Tochter van eenige goederen is bekleedigd, heeft recht daarvoor aan te spreken die tot de uitschatting of wettige verkoop van de Tochter gehouden is, ten einde dat hij die doet, en die betrokken goederen hem in uitzicht, en laat volgen, om daarvan als Tochter zijn volledig gebruk en geniet te mogen hebben, maar op zijn eigen hand, oft zonder bewillinging van partij of van den Richter en mag dat niet aanvechten oft tot hem nemen, dan de langstlevende, van Man en Vrouw, mag hij met toestemming blijven in het bezit en gebruk van de goederen. Dies moet van alsdan den Erfgename van den Tochter den Eigenaar van daarvoor kennen, en aan hem als Eigenaar den Pacht geloven te betalen, na aflopen van den tijd dat hij 't gebrukken zal, na die afstigging van den Tochter, zodra zij deszelfdens kunnen worden, ofte na reëlechtzichtigheid te verklaren van de Naaburen hun desverstavude. Die tot de Tochter van eenige goederen is bekleedigd, heeft recht daarvoor aan te spreken die tot de uitschatting of wettige verkoop van de Tochter gehouden is, ten einde dat hij die doet, en die betrokken goederen hem in uitzicht, en laat volgen, om daarvan als Tochter zijn volledig gebruk en geniet te mogen hebben, maar op zijn eigen hand, oft zonder bewillinging van partij of van den Richter en mag dat niet aanvechten oft tot hem nemen, dan de langstlevende, van Man en Vrouw, mag hij met toestemming blijven in het bezit en gebruk van de goederen. 18) Om van te profiteren van het bezit of daarin te blijven, zie artikel 1. § 4 van de Wetboek van Burgerlijke Recht. S DVelck oft sy niet en deden, ende dat sy bevoordeeld werden daarin te onrecht sich partij gemaakt te hebben, solden daar toe op des Tochters klachten worden verhoord, samt ook tot restitutie ofte erstadinge van alle Vroedvrouwen, by hun van 't goed genoten, die der Tochter, zonder hun beletsel, solden hebben mogen genieten, mitsgaders in alle kosten, schaden ende interesses, ende hun verboden worden, van alle voordeel belet ofte stoorsel hun te cot-houden, ende daar voor te stellen genoegsame verzekenheden. De overvallende partij (Jbegatte im fortwähren #ffo>e feijjuduäguter blijft, als ge volgt er ba* 3m^rntar madjtn muß, fo folgt haraud voor bij §atur be* 3n* Dental baß ed überhaupt ben SefTfr niet ficre. Zij ßfage bed 9ßießbraud)tr$ tft bingUdjer Statur, omdat fein 9ted)t binglid) tfl, b. fj. er fantt fic gccjnt 3eben, ber it)it flort, anließen. 9iad) HI 2. §. 1. n. 19. 20. muß ber unrechtmäßige SefTfcer außer: kosten, vruchten, proGijten ende ercomedumenten" eine 9rürf)te von 25 ©ulb. jahren. Lieber bij 5mpenfen, fettend M rechtmäßiggen Seibjöd)terd, in bagegen (eine 9orfcbrift gegeben. Da tarnt baä gemeine Old)t $Ma& greift mit feinen bekannten Unterfcbetbung ber necessariae impeusae, Unsere Ehebruchgesetz ber Strenge, womit unfer Anstifter) gegen bette mtreebt* mäßigen Sejtyer verfährt, is inede md)t unwirdig; Digitized by Google S. i. Nabuurlijke Rechten, besonder in Steden: i. Een iegelijk mag zijn op Si ja Erve maken, mogen, ofte met zienen en timmeren, al dat hem belieft, ook tegen zijn Naburen licht en Vensters, zo hoog als het hem goed dunkt: Ten waren daar Schepenen brieven, ofte andere wet-beschrijving wordt getoond, van dat men zulk niet en sollte mochten doen, ofte dat hetzelfde maar spijt ofte kwaad werkte en waren, om een ander moeilijk en quelijk te valt, zonder zijn zelf nut of gerijf. Soo wanneer iemand muuren, metzijen, timmeren, zijn Dak vermaken ofte decken wilt, 't zy bij ofte naast zijn Naburen Erve, die mag zijn Stellingen maken op en over zijn Naburen Erve: zo verre bij hetzelfde niet gevaarlijk van zijn eigen Erve doen en kan: en dat ten meeste gijf en minste belet van zijn Naburen. Des moet der genoeg der zijn Huis heeft getimberd ofte vermaakt, weerom beter en in staat stellen al hetgene hij gebroken ofte bedorven heeft, ofte aan zijn Naburen Huis ofte Erve, en denzelfde houden buiten alle schade, en daarboven doen ruimen en weg nemen. Digitaled door Google 636 ©elbernföe* Sanbre*t. 2$l. 2. Sit. 5. H alle die vuyligheydt die daar door op zich Naheben Enc gelegen is. Een jeder magh een Huys oft ander nieuw werck maken oft opvoeren op zijn eigen Erve, niet tegenstand dat zijn Naheben beschreven heeft dat men hem zijn licht niet en magh benemen, mits blijvende onder eenen draad die men sal trekken van den Grondt van het plekveld in het uiterste van de Kamers, komende tegens de Vensteren oft lichtschuwingen, tot op den opperkant van den ondersten Dörpel aan dezelfde Venster, en alsof voorts naar het nieuw werck. Maar oft jemandt beschreven had, dat men Leren syn gezien niet benemen magh, soo en magh der Naheben syn werck niet opmaken, noch daar mee opvoeren, zo verre daar met gezien in de hoogte, oft in de breedte, bij zou worden. En oft jemandt hier tegens, oft den inhalt des voorgaanden Artikels had gedaan, zoudt met Recht be dwongen kunnen worden om hetzelfde af te breken, eedewegh te nemen. Behieldt nog aan dat alle Huizen ende Werken gemaakt op zijn eigen Grond, ten aanzien van den genieten die dieselen had kunnen verbieden of storen, waren die ook onbetrokken gemaakt, moeten ende behoren te blijven, tot dat die van zelf vergaan, zonder dat men diezelfde onder tusschen magh vermaken of verbeteren in eeuwige manieren. 7. Der syn Huys hooger maakt dan syns Naaburen Huys, waar as dat water van voorens boven in een gemeene Goot gelopen en gevallen heeft, en mag zijn water niet meer laat vallen in die gemeene Goot, maar moet boven op die Muer op zijn kosten allemaal die goede Goot leggen en onderhouden, en het water leiden zodat zijn Erve, zo dat hij zijn Naabur niet en beschadigen. 8. En aangaande die gemeene Goot die op die gemeene Muer gelegen had, al eer het Huys gehoogd is, worden, die moet der gener van zijn Huys opvoeren op ... 9. En ofte de Naabur daar na zijn Huys ook zou willen opvoeren, maar niet zo hoog als zijn Naabur opgevaren is, zo moet hij de onderste Goot op zijn Daeck liggen, de na het avendonk optrekken en blijven onderhouden op zijn kosten, en daar en boven betalen 't boogzelt van de Muren, gelijk als uit zelf bij zijn Naabur is opgevoert: Behoeflijk dat bij niet meer ofte vorderen en is gehouden te betalen dan hij is gebruikt. 10. Verner soo hy sijne Huysinge opvoerende, daar mee soo hooge vaert als sijn Naebuer jerst gevaren is, soo moet hy't geheel hoogse betalen voor de helft, Ende soo vern die dieuwe Goote, by sijn Naebuer op die eerste opgemaakte Muer gelaght, bequaem is om't gemeen water te lyden, magh der gevier die na muert oft metseit, die selve Goote daar toe gebruiken, mits betalende die een helft dat die gekost heeft. 11. Ende oft die Goote niet bequaem noch groot genoeg en waar, om t gemeen Water te leiden ofte dragen, soo moet der lester opvoerder die Goote naar hera nemen, ende in plaats van die selve tot sijn kost een andere bequaeme nieuwe Goote tegen, die sij naar maals tot gemeinen kosten moeten onderhouden, en dem volgende, gaat het Water weerom synen loop nemen, gelyck het dede, eer ene ene Huyser waren opgevoert. 12. Als iemand eenige Huysinge opvoert, daar af het Water te vooren in geen gemeene Goote gelopen, noch gevallen en heeft, der moet ook op sijn gehoogden Muur een nieuwe Goote tegen, ende sijn Water alsoo leiden over sijn Erve ter Straten waerts uit, sonder achterdeel van sijn Naebuer. 13. Ende des niettemin moet hy het Daam van sijn Naebuer ook verzekeren, en daarop leggen een andere Goote: Behalve dat der Naebuer alsdan leveren Loon, en soldet selve de Goote, ende die vooruit onderhouden op sijn kosten, sonder last van den anderen Naebuer, als voor. 14. In 't bouwen van Huizen of andere gebouwen moet eenieder zijn Schoorsteynen zo hoog maken en opvoeren, dat zijn naaburen van de Roch, Vonken of anderszins geen schade noch gebrek en lijden, en dat oft schoon niemand daaraan gebrek had, zo moet bij zijn Schoorsteyn evenwel maken ten minsten vier voeten hoog boven het Dak, zonder enige Rochgaten te mogen maken of te balden naar die zijde van zijn Naabur. 15. Maar de Schoorsteyn gemaakt zijnde, zo remt de Naabur daar na op zijn Erve boven om ongeveer, ofte legt de Schoorsteyn enige Gaten of Vensters maakt, daarom en behoefte die Pijpen van de even Schoorsteyn met opgevoerd noch gehoogd te worden, maar de Naabur, volgend zijn schaden of perikelen te vermijden, moet en mag hetzelfde doen tot zijn kost, mits die voorgeschreven Pijpen of Schoorsteyn zo verwerende, dat hij blijft staan zonder perikelen of zorgen. 16. Als eenig Huizen in brand is, en dat men om den Brand te verdedigen, of van waar de brand voor gekomen te keeren, die naaste gelegen Huizen afweert of breekt, alsdan wordt de schade gedragen samen bij die Naaburen, wier Huizen daar met verbeterd en bewaard zijn geweest, tot goed doen en uitspraak van het Gericht. 17. Niemand en mag maken enige Leuven voor zijn Huizen, noch een Bank stellen, langer dan zijn Erve en strekt, of vorder in die Straat uitsluitend dan vier voeten van de Huizen, en die Leuven moeten ongemoeid open en doorluchtig zijn, dat der Naaburen gezicht daar door niet wordt verminderd, of dat iemand ongerijpt daarbij lydt. 18. In engste Straten en mag men geen Leuven noch Lancken maken of stellen, dan met voorgaanden consent en naar goedachten van het Gericht, opdat versie moet worden dat daar door noch brand noch ander ongeval tot gemene ontstending en komme. Digitale en Google 19. Item niemand mag eenige Lancken, Kisten, Voorbreders of dergelijke dingen in huis stellen, maken of zetten, of ook iets hangen, dienende tot zijn genoodzaaking, daarbij zijn Naêubur, of iemand anders mag worden verdrukt of beschadigd. § 3. Eigen Muren. Soo wanneer iemand op zijn kosten een Scheydt's Muur stelt op zijn Erve, die behoort denzelfde alleen toe, maar wil hij daar op Timmeren, en zijn water buiten zijn Muur laten vallen, Valien, soo moet hij soo ver met die Muren van zijn Naêubur's Erve blijven, dat bij zijn Drup behoort op zijn Erve, latende daar toe een voet buiten zijn Muur, is het Leyen of Pannen dak, is het Stroo of Riet dak, anderhalve voet, des moet bij zijn water soo bedwingen, dat het niet en valt buiten zijn Erve. Niemand mag buiten zijn Muur, tot een ander Erftwerk, eenige Drup, Oversprong, Oversteksel, of dergelijke werken maken of stellen, noch ook iets hangen, of uitsteken voorder dan zijn Drup of Erve buiten de Muur toekomt, zonder toestemming van zijn Naêubur. Digitale en Google 5. Die syn selfs Muer beest staende op eenen voet ofte anderhalven na een ander Mans Erve, en mag door die selfde syn Muer, tot synes Naaburen Ervewaarts geen Gaten ofte Vensteren maken, oft staende houden, beneden reichxt, maar wel reichxt, dat is ten minsten seven voet boog van der aarden, tot den ondersten Dörpel van de selfde Gaten ofte Vensteren. 4. Ende al is dat die selfde Gaten ofte Vensteren, als stoan boven reichxt, als en mag men nogtans die selfde niet open houden, om locht ende licht te scheppen, dan mits stellende Ysere Koeden, als na bij den anderen staande, dat men het hoofd van een volwassen persoon, Waterpot, ofte der-gelycke dingen, daar door niet en kan gestoken worden. 5. Maar oft iemand zijn eigen Muer staande op die uytterste palen van zijn Erve, zonder een ofte anderhalve voet buiten te laten, als voor; alsdan en mocht hij in die selfde Muer niet alleen geen Vensteren mogen hebben, daartoe boven reichxt met Ysere Gorden, maar mocht die ook moeten sluiten en houden met staande Glasen. 6. Die aan en tegen zijn eigen Muer een privaat, oft privaat Huys staande heeft, en daar inne eenig lucht-gat maken wilt, komende tot een ander Mans Ervewaarts moet dat zelfde lucht-gat, zo hoog stellen ende versieren, dat die Naaburen daar door geen stank en hebben, ofte ooit vrijd worden. 7. Wanneer iets valt, staketsei, of tinne borden loopt staan, en hangt over eens anders erf, of dat het dak van eenig huis zo lang uitsteekt, dat het water valt op eens anders erf, ofte moet het dak, tinne worden terstond gericht, en in het lood gesteld worden, en het dak ook gekort, dat het water valt op zijn eigen erf, al op kosten van den genen den die muur, tinne of dak toebehoort. 8. Als er een nabuur den anderen verkoopt, syn halve muur, alsdan heeft en verkrijgt de kooper van de nabuur muur ook het erf van die droppel, anker ofte andere gerechtigheid, die de verkoper buiten zijn muur voor den verkoop had, zodan de kooper de muur mag gebruiken, al of die te voren gemeen waren gewest, niet tegenstander dat in de koop daarvan niet vermeld noch bewijs is erworven, kan de kooper de muur gebruiken, al of die te voren gemeen waren gewest, niet tegenstander dat in de koop daarvan niet vermeld noch bewijs is erworven. 9. Als een buren een muur, staket of tinne borden loopt staan, en het loopt over het erf van een ander, moet de muur, tinne worden verlicht, en in het lood gesteld worden, en het dak ook gekort, zodat het water valt op zijn eigen erf, al op kosten van de genen die muur, tinne of dak toebehoort. Digitized by Google Gebruik van gemeente muur. Ook als gemeente muur, alsdus ten waere dan, dat tusschen partijen anders waare verdragen. §. 3. Gemene muuren. Na ebere hebbende hunne Huis en Erfland bij elkaar liggen, mogen malkanderen helpen bevrijden half en half, zodanig met tuinen, heen en weer, of met een steen Muur, zodat zij dat samen het best bespreken, en zich daarvan vergelijken, Bodem zodanig wiens Huis oft bouwling langer strekt, en daar door zijn Naabur weer bevrijdt dan des andres Huis oft bouwling, dat komt hem te bate aan zijn helft van de bevrijding, die bij van zijder aanjett voorzover te doen oft te houden is. Maar niemand en kan met Recht gedwongen worden een Schutsmuur te helpen maken van steenen, noch en is daar toegehouden: ten waren saecke datter hem bijvalt, dan volstaat mits bevrijdende zijn Naabur, voor zolang als het hem aangaat, met behoorlijk schutsel oft tuin, en hetzelfde onderhouden, als Voor. Des moeten diezelfde schutselen, bevrijden, en Schutsmuren gestalte, gemaakt en onderhouden worden op die rechte Paden, en gelijke Erven van beide die Naaburen, en moeten die schutselen of Muren zijn van acht voeten hoog, en die Muren steen-voet dikke ten weinigsten. Niettegenwise een jegelijker mag in plaats van een schutsel oft bevrijding op zijn kost wel een Schutsmuur doen maken, en zetten diezelfde op gemeen Erde, zonder metsgaten, of met metsgaten over beide zijden, en bij zo verre hij die Muur steelt op gemeen Erde blijft de Muur altijd gemeen, en moet daar na op gemeen kosten onderhouden worden. 5. Maer in soo verre der ander Naeguer die Scheyds-muer naderhand in eeniger manieren wilt gebruiken, Leuven, Haecken, oft daar aan hangen, sla je oft vast maken, oft ook eenige Huysinge daar op stellen, ofte diezelfde anders dan tot een bloote bevrijding gebruiken, alsdan moet die Scheyds-muer halve betalen, eer hij diezelfde gebrouwen mag in eenige manieren. 6. Als een gemeen of Scheyds-muer, daar geen Huysinge op en staat, is vervallen en uithaal den loop staat, dat diezelfde niet te richten en is, zo ook partijen gehald den diezelfde op gemeene kosten af te breken, en weerom op te maken tot gelijke hoogte en dikte als tevoren, al waar ook diezelfde raar Steen dikte geweest, en dat op gemeene en gelijke Erf. 7. Van gelijken, zo wanneer alsdan een vervallen Muer is slaande tusschen twee Naeguers Huizen, daar van der een in meening is syn Huys af te breken en te vernieuwen, zo mochten in dem val beide de partijen diezelfde gemeene Muer tot gelijken kosten ook afbreken en vernieuwen, op de zelfde hoogte en dikte, gelijk al de huizingen van tevoren geweest is, En niet voorder: Behelf dat diezelfde Muer alsdan moet zijn ten minste voets dikte en dat het Fundament na er al gaven. 8. Ende in 800 vern dat der 1e gener de eerst titel diezelfde gemeene Muer boven deerde dicker wilde mae- cken dan ceoeo voet, is gehouden'tzelfde verdicken op ajo Erve te stellen, ende voorts wat hy hooger ofte dieper Muer, dan die Huizingen, van den genen die niet en Muer, oft met zijn Huizingen, niet op en vaart, 'tzelfde is bij gehouden te maecken op zijn kosten alleen. 9. Voorbehoud, soo daar naer der ander sijne Huizingen ook wilde willen opvoeren ofte hooger raken y hy gehouden is de ander der die Muer hooger opgevoert heeft, goed te doen, en te betalen die helft van 't gene dat hij in de hoogte ende diepte van de nieuwe Muer roer gebruike is, dan bij met zijn Huys te vooren gebruike heeft, en in soo verre hy 'tzelfde niet en deed, sol men hem bet a opvoeren mogen verbieden. 10. Maar in gevalle dat die gemeene Muer staande tusschen beide Huizen nog redelijk goed in 't loopt staat, die Digitized by Google ©etoomnstKS anbrecht. Söjl. 2. Zit. 5. §. 3. 643 zelf cn is niemand gehouden af te breken, al en waar die ook niet meer dan Steens dikte, maar der gener der eenig nieuw Werk begeert te maken, en daarom de zelfde Muren wilt afbreken, mag hetzelfde doen, met voorafgaande verkrijging van de toestemming van de eigenaars van de alderneidingen, en die zelf weerom op te maken op zijn kosten, alsof boog als hy zijn Huizingen of andere Werk in meningen is te nemen. Voorbehoud dat bij weder opzetten van alle'tgene dat bij zijn Naabuur bezeten zal hebben in het afbreken, en opmaken van denzelfde Werk, en dat de Naabuur zo verre bij naam ook op die nieuwe Muren wilt timmeren, gehouden is te betalen die helft van die nieuwe Muren, naar aanleiding dat hij die begeert te gebruiken, mits aftrekend zijn deel van den alderneiding stoff of materialen die te voorheen aan die alderne Muren gewest bezeten hebben, gelijk die voor bet afbreken gewaardeerd waren, stijn gewest. Elkeen mag in en op een gemeente Muren, zowel staande tusschen gemeente Huizingen, Plaatsen, Erven, als Huizingen, muren, ankeren en timmeren, en die zo hoog opvoeren als hem goed dunkt: bepalvend dat men in een gemeente Muren geen Pompe en mag aankeren noch vast maken: ten ware dat men zelf en beslist heeft dat men hetzelfde mochte doen. Niemand en mag zich een gemeen Muur, onder noch boven, verärgeren, berooven, verminderen, buigen, of privaat pijpen daar houwen of maken voor anderen Erfstuk, zonder willen en consent van zijn Naastbuur, en of bij sukkelijke dingen, mocht hetzelfde tot zijn kost weer moeten stellen in zijn geheel, gelijk te voor hen gewest is, en daar en boven, als quasi gekocht gedaan hebbende, gestraft worden na goed denken des Gerichts. Niemand en mag in een gemeen Muur, Gater of Vensters maken, noch ook licht daar door scheppen tot een ander Erfstuk: ten warer met toestemming en consent van zijn Naastbuur, deel hebbende in die heilige Muur (189). Maar, daarop gemeen Erfstuk tot zijn kost alleen een Muur maakt, of een gemeen Muur hoogt, mag hij in diezelfde Muur bij hen bekostigd, Gaters, alle Vensters maken, en scheppen, met den voorbehoud, dat hij die stelle boven rechts met IJzeren Roeden, en stadelijke Glazen, en mogen als zulk Vensters blijven staan tot de tijd toe, dat de Naastbuur die helft van het maken of hoogte van de sever Muur betaald heeft, en alsdan is hij schuldig die lekke stoppen. Bloot Scheldt-muren, staande tusschen twee Naastbuur Erfstuk, daar men geen Huizen, ofte loffelijke Tieromagieën ofte Bouwingen op en maakt, en mag, wanneer niet hoger opvoeren dan acht voeten boven de grond, maar diezelfde mag en hoort men te decken met Vorst-pannen, Pannen, Steenen of Tichelien, en het Water daar af vallen tot beide zijden. In. Soo wie op een gemeyn Muur timmeren ofte met- selen wilt daar geen Huis, hebben opgestaan, die moet die zelfde soo versien dat die sterk genoeg is, om die Timmerwerk en Bouwinge te dragen, en heeft bij daar een ge- broken, om Balken , Ribben , Strieklijsten , oft andere daar inne te leggen, is daar na gehouden die Gaten weer te stoppen, en die Muur te stellen in haar voorgaande staat. 18. Item die op een gemeyn Muur timmeren ofte muren wilt, als voor, en magh zijn, Water ofte Druppel op sijne Naaburen Erft niet laten vallen, maar moet boven op de Muur een Goot leggen , en het Water leiden op zijne zeef Erft , ofte ter Straat waarheen t , en die onderboden op sijnen kosten alleen , zonder sijne Naaburen schade oft naedeyl. 19. Als men op gemeene Muren , ofte tusschen twee Naaburen Huizen, oft Erften enige Gooten maakt oft leidt , daar te voorens geene gelegen hebben , voor welke 189) «fll. 51«m. 186. Digitaled by Google Goot Water ter Straat waarheen niet uit loopt, alsdan noodt die Eigenaars en Naaburen, den die Muur toe- behoort , 't Water van die Goot leiden gelijkeloos over Kon Erft. 20. Niemand en magh vast aan syn Naaburen Erft, tegen de gemeene Muur hebben noch leggen enige Asbestos ofte Misthoopen , ofte dergelijke vuiligheden , noch ook die erder op sijnen zijde hoger gehouden dan die van sijnen Naaburen. 