title: Ontwerp ter verbetering van den financielen toestand der kolonie Suriname
creator: Mesquita, J. J. de | Tydeman, J. W
text: t •• i •* » « » *- .. I I * / r 4 - fr ft * • •i 4 4 4 V / \ # t \ 1 r* Digitized by Google Digitlzed by Google ONTWERP TER A* • *' • Wl, ?'”•"* * *'-•/•»* . f* . ,«- • **/» £• * ; VERBETER1NG VAN DEN FINANCIELEN TOESTAND DEB KOLONIE SURINAME. Digitized by Google OITWERP • a - r. 1 * ■Soc ß n. / VERBETERING VAN DEN FINANCIELEN TOESTAND ? DER VAN J. J. DE NESdCITA, Surinaamsch Grondeigenaar. UITGEGEVEN DOOR M\ jr. w. TYnEMAJr, Advocaat tc Amsterdam. GEDRUKT BIJ BAHEL§ & HRÖBE R. Bloemmarkt No. 233, Amsterdam. 1842. Dlgilized by Google Digitized by Google VOORREDE. Reeds in het jaar 1839 werd door den Heer j. j. de mes- quita, Surinaamsch grondeigenaar, herwaarts overgekomen uit belangstelling zoowel in de opvoeding zijner hinderen als in de aangelegenheden der kolonie, welke hij hoopte in Nederland tneer daadwerkelijk te kunnen beförderen , — een oniwerp tot verbetering van den financielen ioestand der kolonie Suriname aan Koning Willem I ingeleverd. Kort na de körnst van den tegcnwoordigen Koning tot den troon, heeft hij een eenigzins herzien ontwerp aan Z. M. aangeboden , in de verwachting, dat de nieuwe Regering de welvaart der ongelukkige kolonie door eene spoedige en ge- wenschte voorziening in den gestremden wisselomloop , aan- moediging van den landbouw en maatregelen omtrent den slavenstand zooveel mogelijk zoude trachten op te beuren. Tot dus verre zijn deze vertoachtingen voörtdurend te leur gesleld, tot nu onlangs het gerucht zieh verspreid heeft } dat de Regering een voorstel omtrent de fixest- Indische aange- legenheden aan het onderzoek eener daartoe aangestelde com- missie had ondenoorpen. Wat hiervon is, kan bij het stilzwijgen van het officide \ blad moeijelijk gegist worden ; maar de Heer de mesquita achtle althans nu het oogenblik günstig , om, terwijl de aan - dacht van velen op dit hoogstbclangrijk onderwerp gevestigd is, aan zijn voorstel cenige meerdere openbaarheid te geven, ten einde , zoo daarin iets goeds mögt zijn, de commissie Digitized by Google VI f ( indien het gerächt waarheid spreekt ) zieh daarvan bij der- zeit er onderzoek konde bedienen, en voorts ieder deskundige in de gelegenheid zoude zijn, eenen eventuelen maatregel van het Gouvernement tuet het door hem ingediende ontwerp te vergelijken, of eindelijk , bijaldien er niet weldra een doel- treffende maatregel ten behoeve der kolonie door de Rcqering toerd ten uitvoer gelegd, men zieh in allen gevalle zoude kun- nen overtuigen, dat het van de zijde van partikulieren niet geheel aan bouwstoffen tot verbetering en herstel heeft ont - broken. Dit voornemen van den schrijver, die mij sints ettelijke jaren als een man van beider doorzigt bekend is, en met wien ik over de aangelegenheden van Suriname meermalen van gedachten gewisseid heb, moest wel mijnc volle goedkeu- ring wegdragen, en ik wilde mij geenszins onttrekken aan zijn dringend verzoek, om de uitgave van dit werkje te be- sturen en van een voorberigt te begeleiden. Door mijnc betrekking tot den Heer de mesquita gelijk tot onderscheidene andere ingezetenen der kolonie , zijn mij de belangen van Suriname niet geheel vreemd gebieten , en dik- wijls heb ik het ongelukkige land beklaagd, hetwclk door deszclfs afhankelijke betrekking van het moederland, waarvan het de weldadige vruchten slechts schaars heeft mögen pluk- ken, buiten de mogelijkheid gestcld is, om zieh van vroegerc schokken te hersteilen en door eigene kracht zieh voor een dreigend verderf te behoeden. De meerdere voordcelen , welke de Oost- Indische bezittingen aan den lande oplevercn, schijnen de belangstelling der Re- gering van de kolonie Suriname, welke haar tot nu toe meestal slechts opofferingen gekost heeft, schier geheel te heb- ben afgetrokken, en zulks vooral in eenen tijd , dat men met uitputting van alle denkbare hulpmiddelen slechts oogenblik- kelijke uitkomsten beöogde, om in de bestaande ßnanciele be- hoeften hier te lande behoorlijk te kunnen voorzien. V eel- culdige gebreken in het administrative en judiciele, de thans ' ’ — VII * * * » reeda bijna twaalfjarige stilstand der bank-operatien, enz. ** 4 (i • , zijn daarvan zöovele kenmerken , of immers zij toonen, dat .• *het der Regering zoo niet aan genoegzaam inzigt dan toch aan de. vereischte magt ontbreekt } om de kolonie op eene af- doende wijze te hulp te körnen. Onderscheidene van eldcrs ontstane onheilen en onvoorziene ratnpen, als b. v. de ver - schrikkelijke branden, die Paramaribo verwoestten , viaar nog me er de sterfte onder de slavenbevolking en de verminderde opbrengst der suiker-cultuur droegen er toe bij, om den toe- stand dw kolonie allezins hagchelijk te mähen , en met ieder jaar neemt de bezorgdheid over den Staat der kolonie tegelijk met de bezwaren om er in te voorzien, en de behoefte aan snelwerkende middelen toe. Het möge soms aan het moederland zwaar v allen , zieh op eene afdoende toijze het lot van koloniCn aan te trekken, welke , — hoe gewigtig ook wegens de menigvuldige partikuliere daaraan verknochte belangen, die op den ndiionalen rijkdom van den grootsten invloed moeten zijn , — echterde zorg en op off eringen der Regering met geene groote oogenblikkclijke voordeelcn tot stijving van de achatkist beloonen , — het is en blijft dcaniet- temin eene dure verpligting voor de Regering , welke zij zoowel jegens de ingezetenen der kolonie als jegens die van het moe- derland heeft te vervullen , om alle krachten in te spannen t ten einde den bloei van zoodanige bezitting duurzaam te verzekeren, en daardoor het algemeen belang te bevor deren. 1s evenwel de Regering , na mislukking van alle aange- wende middelen, niet in Staat, om eene vervallen kolonie krachtiglijk te ondersteunen en van eenen anders gewissen ondetgang te tedden, — kan die redding niet plaats grijpen zonder aanzienlijke kosten, — kan het bezit der kolonie ta- gen die opofferingen niet opwegen — kan dezelve niet dienst- baar gemaakt worden aan het heil van den Staat en tevens voor zieh zelte bloeijen, — dan zoude op het Gouvernement ten laatste de zedelijke verpligting rüsten, om zieh ge- heei aan die overzeesche bezitting tc onitrekken, en haar Digitized by Google VIII ' V • • p van den Staat onafhankehjk te verklären , ten einde haar in •»* de mogelijkheid te stellen , zieh zelte staande te houden, of zieh onder de bescherming te plaatsen van eene Mogendheid , welke bij magte zoude zijn , onder billijke voorxoaarden , haar hare vorige welvaart te hergeven. Met belangstelling ziet dan ook ieder, toten het lot van Suriname ter harte gaat, de met gerekt geduld sints lang ver- wachte beslissende stap der Regering te gemoet. Geene elkander opvolgende toezendingen van Gouverneurs- Generaal, geene beloften , waarmede »de goede ingezetenen” telkcns worden in slaap gewiegd, geene kortstondige verade - ming door het openen van een beperkt crediet aan de West- indische Rank, geene geringe militaire bezeiting } geen stoet van amhtenaren, geene theoretische bespiegelingen omtreht slavernij of kolonisatie zijn in Staat, de kolonie van eene geioisse vernietiging te redden. Eene grondige herziening van het staatsbestuur, eene doel- matige wijziging van het regtsioezen en van de wetgeving , eene herlcvendiging van het openbaar crediet door eene ver- beterde bank-inrigiing , eene aanwakkering der bronnen van koloniale welvaart , en eene voorziening in de behoefte aan werkende handelt, — dit in verband met een gematigd en wijs beheer onder eenen kundigen en verliebten Gouverneur- Gene- raal en met eene naauwgezeite geldelijke administratie , is alleen in Staat den vervallen toestand der kolonie weder op te beuren, en haar voor zieh zelve en JVederland vruchtbaar en belangrijk te doen wezen. Mögt de bijdrage van den Heer de mesquita dit heilzame doel helpen bevor deren : deze zoude voorzeker de schoonste belooning zijn voor den ijver, waarmede hij zieh aan de be~ hartiging der belangen zijns V aderlands bclangeloos heeft toegewijd. J. W. T. Amsterdam , 16 Srpt. 1842. f De kolonie Suriname bestund vroeger bijkans uitsluitend Tan den landbouw; de levenswijze was er hoogsteenvoudig, koophandel was er schier niet; de Nederl. koopvaardij-ka- piteins voorzagen in de noodzakelijkste Europesche behoeften, en keerden met rijlce ladingen en voortbrengselen van den vruchtbaren grond naar liet raoederland terug; het circu- lerend medium was kaartengeld; het was schaars, en er was geene behoefte aan meerder, omdat de eirculatie niets- beduidend was. Dit alles veranderde in 1801, toen de Engelschen de ko- lonie eerst, zoo het heette, in bewaring, later als eene verovering op den vijand in bezit namen. Toen leerden onze kolonisten de weelde kennen met al hare behoeften en geneugten. Gedurende al den tijd der Engelsche over* heersching waren de in Nederland woonachtige eigenaars ' van piantaadjen (en deze maakten de groote meerderheid uit) gedwongen, hnnne produkten in Suriname zelve te verkoopen, en daar de provenuen niet konden worden overgezonden naar het moederland, zetten zij deze gelden in de kolonie op rente uit. Door vermeerdering van kapi- taal werd de landbouw uitgebreid ; wegens de veranderde levenswijze op meer kostbaren voet, nam ook de aanvoer van buitenlandsche goederen meer en meer toe. De land- bouwende kolonie werd alzoo, ten gevolge der tijdsom- standigheden, tegelijk eene kolonie van koophandel. Het 1 ( 2 ) kaartengeld was zeer venneerderd ; het had soins eene waarde boven Nederlandsch Courant, en viel nimmer be- ncden de 25 pCt. daaronder; voor deze agio konden altijd wissels op Europa worden bekomen. De kolonie had gebloeid tijdens Neerlands druk. Zij moest vervallen bij Nederlands herleving. Dit verval dagteekent van de proclamatie van 27 Februarij 1816, waarbij de in- gezctenen ontslagen werden van den eed, aan zij ne Britsche Majesteit, en de Hooge Ilegering werd georganiseerd. Niets was natuurlijker, dan dat de heilzame verandering van zaken in Europa en bet herstel der Nederlandsche vrijheid ongelukkigerwijze op de welvaart der kolonie Su- riname eenen zeer nadeeligen invloed moesten uitoefenen. Immers de Nederl. eigenaren lieten nu weder, gelijk vroe- ger, hunne produkten herwaarts körnen, en zij verlangden kunne op interest uitgezette kapitalen gelost te krijgen. De Engelsche kooplieden daarcntegen, verhinderd goederen naar de kolonie te voeren, verlangden remises van het hun nog versch u kl igde, — en de welvaart der kolonie was verdwenen. Menige executoriale verkoop was het gevolg van de onverwachte opeisching der geplaatste kapitalen ; menige vruchtbare aangelegde plantaadjegrond werd ver« laten bij gebreke van fonds; — de landbouw keerde terug tot binnen de oude grenzen van cultuur j de benoodigde over- zendingen van geldennaar de Nederlanden, en devereisehte voldoening aan de verpligtingen van den koophandel brag- ten trapsgewijze zulk eene rijzing in den wissel te weeg, dat de wissel, welken men zieh vroeger tegen 25 pCt. agio konde aanschaffen, met 100, ja 200, en eindelijk in 1826 met 210 pCt. verlies moest worden gekocht. Ilet is onbegrijpelijk, en geeft geenen grooten dunk van een wijs, spaarzaam en gematigd beheer der koloniale be- langen, dat, niettegenstaande dit alles, echter eene aanmer- kelijke verhooging der belastiDgen was ingevoerd, waarvan de resolutien van 18 Maart 1818, van 21 Mei 1822 en van Digitized by Google ( 3 ) 28 Oct. 1824 onder andere tot zoo vele droevige blijken verstrekken 1). Om intussehen de verdere daling der waarde van het papierengeld in vergelijking inet het Nederl. Cour*, te voor- komen, besloot Z. M. Koning Willem I, het Surinaamsche kaartengeld tegen de bestaande agio van 210 pCt. met Brusselscli bankpapier in te wisselen. Daartoc strekte eene publicatie van 25 October 182G, waarbij onder anderen wordt gezegd, dat »bij den Koning waren in overweging genomen de klagten over de toenemende daling van het papieren- en kaarten-geld ; . . . . terwijl als een gevolg van die oorzaak, de finantiele Staat der kolonie aan gcdurige onzekerheid was blootgesteld, en de belangen der ingeze- tenen daardoor hevig aangedaan waren, was het dringend noodzakelijk een eindperk te stellen aan het verkeerde, dat uit zoodanigen stand van zaken moest voortspruiten.” Voorts werd het nut overwogen, om de koloniale en raoederstaats- muntstelsels in een naauw en eenvoudig verband te bren- gen, en de wensch te kennen gegeven, om den gezonken Staat van het crediet in de kolonie op te beuren. Daartoe werden toen alle metale Nederl. munten in de kolonie gangbaar verklaard ; en ook de Amsterdamsche en Brusselsche bankbilletten. Eindelijk werd daarbij het kaar- tengeld ingetrokken, hetgeen met een verlies van 210 pCt., of, gehjk het heette, in de verhouding van 310 tot 100 guldens Nederl. konde worden ingewisseld. Buitengewone noodzakelijkheid alleen kan dezen laatsten maatregel (het reduceren der waarde van 310 guldens Surin. op 100 guldens Nederl.) wettigen. Op zieh zelve toch was 1) Al deze Resolution cn andere Suriname betreffende ofliciele stuk- kcn zijn in volgorde te vinden in de vcrzameling van » Gonvernements- bladen, in de kolonie Suriname” van 1836 tot 1839, in twee deelen gedrukt bij C. A. Spin, te Amsterdam, 1837, 1840. 1 * Digitized by Google ( 4 ) niets meer ongehuord, niets meer onbillijk, dan het geld zelvc in waarde tot minder dan cen derde terug te brengen. Yroeger bestond nog altijd de mogelijkheid, dat de waarde van het Suriu. Cour*, zieh herstelde ; thans was die kans door het Koninklijk besluit voor altijd verloren. — In Nederland was door den Franschen overheerscher tot vermindering der Staatsschuld de waarde der effekten getierceerd, — en eene der eerste voorzieningen van den Souvereinen Yorst was eene poging om het herstel van deze grieve aan de natie te ver- zekeren! Maar eene finautiele operatie, ten gevolge waarvan liij, die 310 guldens in kontanten meende te bezitten, de- zelve up de waarde van 100 guldens verrainderd zag, kon niet dan een’ nadeeligen indruk inaken op de Surinaamsche be volkin g, en leverde eene groote schade op, vooral aan diegenen, die met Nederland in geene dadelijke betrekking stonden en de drukking van den wissel-agio op geene regtstreeksche wijze hadden ondervonden. Nu had men dan toch in redelijkheid kunnen verwachten, dat met de waarde van het geld ook de belastingen zouden verminderd zijn ! Het was er verre van af, dat zieh dit ver- wezenlijkte; terwijl het geld met 210 pCt. was getierceerd, vverd van de belastingen slechts 150 pCt. afgenomen, en werd het hoofdgeld voor de slaven tot eene ongelioord drukkendo lioogte opgevoerd 1). Men zie de publicatie van 20 Dec. 1826. — Maar genoeg, de wissel-agio was voör- gekomen, want in plaats van door wissels kon men de re- inises naar Nederland in het aldaar even geldige bankpapier bewerkstelligen. Weihaast openbaarde zieh echter het wezentlijkc gebrek van den voorgestelden maatregel der inwisseling van het Surinaamsche kaartengeld raet Brusselsch bankpapier. Men was daarbij niet bedacht geweest op de omstandigheid, dat 1) Vrocgcr / 7.50 Surinaamsch Courant, later tot / 15,50 Suri- naarnsch Courant opgevoerd, dns niet eene verhooging van 1065 pCt. Digitlzed by Google ( 5 ) er gecu invoer van geld uit Nederland naar de koionic plaats vindt, welke eenigzins legen den zeer aanmerkelijken uitvoer zou kunnen opwegen. En toch, niets is eenvoudi- ger. De Surinaainsche kooplieden ontvangen de Nederl. koopwaren, en betalen ze, zoo zij die bezitten, inet Pro- dukten en anders inet geld: maar de meeste producten worden in natura naar Nederland gezonden aan de Neder- landsclie oigenaars, zonder dat daarvoor eenige waarde in de kolonie terugkeert. Te Suriname zijn schier geene Produkten te koop. Al het Brusselsche bankpapier zou dus weldra naar Nederland zijn verplaatst, en de kolonie zou van alle eirculerend medium beroofd zijn. Het bleek derhalve toen op nieuw, hetgeen de ondervin- ding reeds vroeger had kunnen leeren, dat in de kolonie behoefte was aan eene geldsoort, welke alleen daar en niet elders gangbaar was, en dus niet zou worden uitgevoerd, en te gelijk aan wissels op Nederland, om door middel van deze te voldoen aan de verpligtingen van den handel en vordere benoodigde remises van gelden, bij voorbeeld tot betaling der opvoedingskosten van naar Nederland gezonden kinderen, of tot aankoop van in Nederland verkocht wordende Suri- naamsehe plantaadjes. Maar tevens moest worden voorzien, dat zieh niet weder een verscliil in de waarde van het Surinaamsehe geld en het Nederlandsche Courant openbaar- de, hetwelk nu, na de voorafgaande tiercering, dubbel hard en onbillijk zoude zijn. Dit alles werd tot stand gebragt door de oprigting eener Particuliere West indische Bank, daargesteld bij Publica tie van 9 Maart 1829, en welke, onder meerdere verbeteringen in het beleid de regering als anderzins, als het gevolg mag worden aangemerkt van de buitengewone zending van Z. Excellentie den Generaal van den Bosch, die in 1828 de kolonie bezooht. In de gemelde Publicatie wordt de Bank genoemd »eene voor de kolonie zoo heilzame inrigting. de strekking heb- Digilized by Google ( 6 ) bende om den gelds-omloop aldaar behoorlijk te regelen, den wissel zoo veel doenlijk voor agio te bewaren, en de middelen te verschaffen, om de volkplanting in bloei en welvaart te doen toenemen.” De billetten der Bank waren het middel van eirculatie; zij moesten als kontant geld worden aangenonien, en tegen inwisseling van die bankbilletten zou men altijd wissels kunnen bekomen op Nederland. Voorts zou die Bank ook beleeningen doen op plantaadjen, welke in 26 jaren door jaarlijksche betaling van 8 1 ** pCt. aan kapitaal en interessen gelieel zouden worden afgelost. Bij de Publica tie van den 6 Junij 1829 werd die gelieele Bank-inrigting meer naauw- keurig beschreven. Nu vrage men niet, wie de bankier is van die zoogenaamde Particulierc West-Indische Bank; men vrage niet, waartoch de drie millioenen zijn, welke, blijkens de Publicatie, tot securiteit voor derzelver werking waren gedeponeerd. Men vrage niet, of er soms ook in de wijze van administratie misbruiken zijn ingeslopen ; men vrage niet, of door de Bank-inrigting in al de erkende behoeften der kolonie wordt voorzien. Maar men vrage, heeft die instelling hare ver- pligtingen nagekomen? Is het docl verwezentlijkt, om daar* door het ongelukkige Suriname van deszelfs vervallen toestand op te heffen? De uitkomst heeft op eene allergrievendste wijze het tegenovergestelde bewezen. Nog geene twee jaren sints de oprigting der Bank waren verstreken, toen zij het voor* naamste gedeelte barer belangrijke werkzaamheden heeft moeten staken, waartoe zeker de Belgische onlusten het hare hebben bijgedragen ; maar die toch nimmer eene vol* slagen wanbetaling, een waar bankroet, van dien tijd tot heden kunnen vvettigen ! Zie hier wat gebeurd is. De Hoofd-Directie der Partie. West-Ind. Bank adverteerde kort af in de Surinaamsche Courant , dat provisioneel geene wisselbrieven op het Mini* ( 7 ) sterie van Kolonien zouden worden uitge#even, en tcrstond daarop verschijnt de Pnblicatie van 3 Mei 1831, waarbij wordt gezegd: dat »de beroerten in Zuid-Nederland eene groote belemmering hebben doen ontstaan in alle takken van bestuur, en voorzeker ook de geldelijke gesteldheid van ’s Lands schatkist in het vaderland in onvoorziene ongele- genheden moeten hebben gewikkeld....” — Eene soort van profetie van Z. Exc. den Gouverneur Generaal, maar eene profetie, acht maanden na den Belgischen opstand, wanneer er dus volledige instructien uit Nederland konden aanwezig zijn geweest ! Voorts wordt bij die Publicatie overwogen, dat het Koloniaal Gouvernement zorgen moest: »dat de tijdelijke belemmering in den finantielen Staat bij het Nederl. Gouvernement niet werd verhoogd door koloniale inrigtingen, welke zonder aanmerke- lijk bezwaar voor de goede ingezetenen, en zonder eenige der welbegrepen en wezentlijke belangen dezer volkplanting in de waagschaal te stellen, eenige wijzigingkunnen ondergnan.” De ondervinding heeft echter geleerd, hoezeer Z. Exe. de Gouverneur zieh hier vergist heeft, en hoe weinig inzigl bij of zijne lastgevers hebben gehad in het opgevolgde diepe verval der kolonie; daar het gebleken is, dat hier niet van eenvoudige wijziging der Bank-inrigting spraak was, maar dat het een vitaal punt van de welvaart gold der kolonie. Vöör wij nu zien, wat eigenlijk ten gevolge van deze preambules werd beslotcn, veroorloven wij ons alleen deze opmerking, dat het althaus vreerad moest toeschijnen, hoe de Belgische oulusten, en de tijdelijke belemmering van den finantielen Staat bij het Nederl. Gouvernement, en het ver- band tusschen dit en de koloniale Bank-inrigting — overeen te brengen zijn raet de benaming eener Particuliere Bank, en of de Gouverneur-Generaal zieh de belangen eener par- tuculiere inrigting derwijzc zou hebben aangetrokken ; maar indien dan die Particuliere West-Indische Bank geene par- ticuliere maar eene staats-inrigting is, welke reden bcstaat Djgitized by Google ( 8 ) er dan, waaroiu inen hier een J geheimzinnigen sluijer heeft noodig geacht? of zoude men reeds bij de oprigting de mogelijkheid van een suhiet verval hebben voorzien ? Dien ten gevolge werd dan door Z. Exc. besloten: »Art. 1. Het afgeven van wisselbrieven zal bij voortduring plaats liebben” (juist lijnregt in strijd metde advertcntie van de Bank, maar, gelijk men zien zal, het verschil schient grooter dan het is, — vvant), »edoch — niet meerder dan na even- redigheid van het bedrag der ter escompte aangeboden wissels, eil mitsdien in diervoege, dat de Part. West*Ind. Bank al de door dezelve af te geven wissels door eigene remises dekken kan.” Daar er nu geene wissels ter escompte aan de Bank wer- den aangeboden, omdat er dadelijk agio ontstond, en ieder particulier op wissels winst aanbood — en daar de P. W. I. Bank geene eigene remises bezat of konde verstrekken, — kwam het volkomen op hetzelfde neder, alsof men de ad- vertentie der direetie van de Bank had gecopieerd. De afgifte van wissels op het Ministerie van Kolonien hield geheel en al op. Kort daarna hield de Bank ook op inet het doen van beleeningen, — in een woord, die inrigting sliep, was ar* gent court, en is, gelijk bekend is, ondanks enkele stuip- trekkingen, nog niet herlevendigd. Tot palliativen om den treurigen toestand, dien de inge- zetenen van Suriname ondervonden, eenigzins dragelijk te maken, kwam den 6 Mei 1831, en zoo verder van tijd tot tijd eene notificatie aan de gorde ingezetenen , waarbij hun dank werd gezegd voor liunne verknochtheid aan het Nederl. gouvernement en ’sKonings tevredenheid werd te kennen gegeven over hun in het gepasseerde jaar gehouden gedrag ! ! ! Zien wij nu in eenige trekken de gevolgen dezer maat- regelen op den toestand der kolonie Zoodra de Bank ophield nieuwe beleeningen te sluiten, terwijl de ge- Digilized by Google ( 9 ) daiie moesten worden afgelost, eh liet gcld daarvoor in de Bank stroomde, onstond er 1°. gebrek aan circulejend kapitaal, omdat men tot de positie was terug gebragt, dat de Bank als crediteur voor de nog loopende hypotheken al de bank- billetten ontving, en niets terug gaf; en 2°. kon de land- bouw zieh niet uitbreiden en ontwikkelen, en moest hij alleen trachten zieh staande te houden op de wijze als hij doet. Maar zulk staan is bij al de neven-plagen, welke Suriname teisteren, een voortdurend achteruitgaan, want om van andere onheilen, die de kolonie troffen, en op den landbouw van invloed moesten zijn, niet te gewagen, de i groote behoefte aan arbeidende handen, door gebrek aan slaven en de moeijelijkheid om daarin op eene of andere wijze te voorzien, moest reeds eene onoverkoraelijke strem- ming te weeg brengen. Een 3 d0 slag trof den handel, welke geheel gefnuikt is. Menig faillissement of surce'ance van betaling was het uit- sluitend gevolg van den treurigen finantielen toestand der kolonie ; zij veroorzaakten berouw, mistrouwen en af keer om weder met de koloniale kooplieden of ingezetenen in betrekkingen te geräken, welke niet dan verlies zouden kunnen opleveren. Ten 4 de , werd ook de Suriuaamsche ingezetene, zoowel particulier als militair of burgerlijk ambtenaar, die van zijn vast inkomen moet bestaan, door de stremming van den handel grootelijks benadeeld. De noodzakelijkste levensbe- hoeften, als : boter, vleesch, enz., welke alle schier uit Ne- derland worden aangebragt, moet hij zieh tegen de hoogste prijzen aanschaffen; want door gemis van crediet, bij ge- breke van wissels of door den hoogen agio, en door den langen termijn van betaling, welke meestal twaalf ä vijftien maanden of langer verwijlt, kunnen de kooplieden zelve niet dan tegen verhoogde prijzen in Nederland koopen, en \ moeten derhalve hunne waren aan de Surinaamsche inge- zetenen zooveel duurder van de hand zetten. ( 10 ) Maar vooral ook, ten 5 dc , is het sints het Bank bankroet met de wissel-circulatie in het bijzonder zeer siecht gesteld. Op enkele uitzonderingen na, waren het tot dus verre alleen administrateurs Tan plantaadjes, wier eigenaren in Nederland woonachtig zijn, die, gelijk zij alle vervoerbare producten herwaarts zenden, zoo ook Toor eenige ongelden en belas- tingen wissels trekken op de Nederlandsche handelshuizen, aan welker Order de producten worden geconsigneerd. De administra teuren of andere gelukkige houders van wissels verkochten dan somwijlen aan particuliercn hunne wisselbrieven voor 10, 20, ja laalstelijk tot voor 40 pCt. agio, zoodat men eindelijk, en dan nog bij wijze van groote gunst, om / 100 in Nederland te voldoen, /■ 14 0 Nederl. cour*. of f 434 Surin. cour*. moest störten. Bij Publicatie van 1 Aug. 1840 werd die woeker-handel verboden door den toen maligen Gouverneur-Generaal, die eehter buiten Staat was daarvoor onmiddcllijk iets in de plaats te stellen, en, als gewoonlijk, de ingezetenen slechts vleide met eene aanstaande verbetering. Proccdures van verschillenden aard werden tegen de Bank geentameerd, maar de regterlijke kennisneming daarover werd door een interdict van den Gouverneur-Generaal opgeheven, en de loop der procedures geschorst! Bij gebreke van wisselbrieven kochten zij, die in Neder- land betalingen hadden te doen, en die hunnen goeden naam te lief hadden, om niet daarvoor eenig tijdelijk voor- deel op te offeren, partijen suiker op Suriname, die zij in de kolonie tegen 11 centen het pond betaalden, en hier te % lande met boven de 50 pCt. verlies verkochten ; de groote commissie-kantoren hier ter stede zouden daarvan de ge- tuigenis kunnen afleggen. Van tijd tot tijd (hoogstens drie of vier malen sints 1831) werd op de dringende klagten der Surinaamsche ingezete- nen en de voorspraak van eenen Gouverneur-Generaal, eens eene som van minder of meerder belang bij de West-Ind. ( 11 ) Bank disponibel gesteld, waarvoor wissels op het Ministerie van Kolonien werden afgegeven; raaar deze geldsommen waren op zieh zelve reeds ongenoegzaam, om in de bc* staande behoefte te voorzien, gelijk daaruit bleek, dat men te Suriname voor duizende guldens moest inschrijven, om eenige honderd guldens aan waarde in wissel te bekomen, en de onzekerheid, waarin men verkeerde, hoe lang zulk een buitengewone toestand zoude voortduren, bragt nog te weeg, dat slechts- met de meeste sehroomvalligheid en bij uitzondering, nieuwe betrekkingen tusschen Suriname en Nederland werden aangeknoopt, en de bestaande zelfs schaars werden onderhouden 1). Ofschoon nu het bestaan eener Bank voor de Kolonie 1) [Ik volgde tot dus verre nict het oorspronkelijke ontwerp, gelijk het aan Z. M. den Koning is ingcleverd, maar veel meer eene omschrij- ving en uitbreiding daarvan, getrokken uit eene pleitrede van den heer Mr. J. W. Tijdeman, en welk fragment door Z.Ed. aan de Ke- dactie van het Handclsblad op derzelver verzoek medegedecld, met eene voorafspraak en een slotwoord der Redactie in de Nos. 3350, 3354 en 3355, van den 5, 10 en 11 Auguslus 1842 onder de rubriek: de fmantiele toesiand van Suriname in dat dagblad is opgenomen. Ik acht het gcheel onnoodig, het daartegen in het bijvoegsel van het Handelsblad d. d. 5 September j. 1, onder de ingezonden slukkcn gc- rigte betoog van een’ ongenoemden schrijver te wederlcggcn. Dat stuk draagt de duidelijkc blijken : 1°. van onbekendheid met de flnanciele gesteldheid der kolonie, waarvan de onloochenbare kenmerken zijn bc- hoefte aan een niet-uitvoerbaar circulerend medium (b. v. kaarten- geld) en wissels a pari op Nederland: 2°. van bevooroordeelde inzigten omtrent de geschiedenis der kolonie, daar de schrijver de gevolgen miskent, welke de herstelling van het Nederlandsch Gouvernement in de kolonie aldaar moest uitoefenen, door het vemieuwd vervocr der producten naar Nederland en de opeisching van onder het Engelsch bewind uitgezette kapitalen. Hetgeen ik verder bij deze uitgave aan het ingeleverde ontwerp mögt hebben toe te voegen, zal even als deze aanteekening tusschen haakjes worden geplaatst.] ( 12 ) een eerste vereischle is, en alleen door middel van deze het voorgestelde doel kan worden bereikt, zal echter eene herstelling van de tegenwoordig bestaande Bank op den voorinaligen voct en niet wel mogelijk zijn, en is, hetzij met eerbied gezegd, niet in allen deele wensehelijk. Imraers behalve dat de ondervinding de ongenoegzaam- lieid dier inrigting voor buitengewone voorvallen, en bare afhankelijkheid van de tijden heeft doen kennen, zoude het door de veranderde omstandigheden, het verkoopen van slaven, het slopen van plantaadjen gedurende de laatste jaren, als anderzins, de Bank zelvc in het vervolg moeijelijk vallen, gelijk vrocger een genoegzaam aantal wisselbrieven ter escomptering te bekomen, welke haar toch meerendeeis in de gelegenheid moetcn stellen, om zelve wissels op bare agenten alhier te kunncn afgeven ; voorts is de wijze van belceniug op vaste goederen voor merkelijke verbctering en meerdere uitbreiding vatbaar, en is eindelijk (om van geene meerdere bezwaren hier te gewagen) het deponeren van het kapitaal der Bank van drie millioenen in Nederland niet geheel tot voldoenden vvaarborg toereikende. Bij het weder in werking brengen eener Bank zouden dus te gelijk zoodanige maatregelen bebooren genomen te worden, welke eenen soliden waarborg nopens de blijvende waarde van het papieren geld aan de ingezetenen opleveren, welke eenen altijd genoegzainen voorraad van wisselbrieven op Nederland medebrengen, en welke tevens den landbouw door het doen van beleeningen voortdurend en op verbe- terde wijze kunnen te gemoet komen. Maar deze inrigting moet nog een hooger doel hebben; een doel hetgeen door de meeste ontwerpers van iniddelen tot verbetering, alleen aan de behoeften van het oogenblik indachtig, geheel wordt over het hoofd gezien ; een doel waarbij het toekomstig bestaan en blijvend welvaren der kolonie het meest dadelijke belang heeft, — op de even* 1) Opmcrkelijk zijn. deze woorden over eene cventuclc einancipatie Digitized by Google ( 13 ) tuele emancipatie namelijk der slaven, (1) welke gelijk zij voor de maatschappelijke vrijheid en het beschaafde Christendora hoogst begeerlijk is, en inet der tijd, ook ondanks alle te- genkanting, zal moeten plaats hebben, onder de tegenwoor- dige orastandigheden, de geheele Kolonie ongetwij Feld zoude doen te gronde gaan, en noodlottig zijn voor IVederland. Het zal verder niet moeijelijk vallen, en wij zullen het met een voorbeeld staven, nog menige nuttige instelling met die vernieuwde bank*inrigting te verbinden. Het is deze deels volstrekt noodige, deels hoogst wen- sclielijke inrigting der Bank, waartoe de ontwerper uit der slaven in de kolonie, gcschreven lang voor dit onderwerp in IVe- derland ernstig, hetzij door de Hegcring, hetzij door partictilierea werd behartigd, althans aan cenig voorstel tc dien opzigte openbaarheid gegeven is. Later is in ondcrschcidcne stukken, hetzij brochures, betzij dagblad-artikels dit onderwerp uitvoerig hchandeld en de noodzakelijk- heid zoowel als de moeijelijkbcden eener slaven-emancipatie nadrukke- lijker Ijetoogd en overwogen. Onlangs liep het gerucht, ook in eenige dagbladen opgenomen, dat de regering een bepaald voorstel oratrent de zaak der slavernij aan eene benoemde commissie tot onderzoek had voorgelegd. Er bcstaat echter reden om tc gelooven, dat dit berigt althans te vccl l>cloofde, daar het voorstel der regering alleen het bc- lieer over de slaven en maatregelcn tagen dcrzelver ontvlngting sehijnt ten doel te hebben. De regering zal derhalvc waarschijnlijk bet gevoclcn deelen van hen, met wie ik mij gaarne vereenig, die gelooven dat de slaven op dit oogenblik niet voldoende berekend zijn voor eene emancipatie, maar dat zij daartoc door een verständig en gematigd bebeer zoowel als door eene godsdienstige opleiding behooren gevormd te worden, tcrwijl bovendien in de finantiele moeijelijkheden aan die emancipatie verbonden thans nog niet op eene doelmatigc wijze kan worden voorzien. Het zal uit bet vervolg van dit ontw'erp ven den beer de Mesquita blijken, dat op deze zelfde Stelling zijn gehccl plan eener eventuele emancipatie zonder opoHering voor de cigenaren en zonder kosten der regering gebouwd is. I. W. T. ( 14 ) gehechtheid aan de kolonie en verknochtheid aau Nederlaud eenige hulpmiddelen vvenscht aan te wijzen. Bij het vroegere ontwerp, hetwelk de steiler de eer had aan Zijne Majesteit Koning Willem I (1) in te leveren, was het hem als een cerste vereisclite voorgekomen, het oude Surinaamsche Courant weder te herstellen, met eene vaste verhouding tot het Nederl. Courant, zoodat voor/100 aan oud bankgeld weder /310 aan nieuw bank gehl zoude wor- den uitgegeven, maar welke y310 niet meer zouden gelden dan /100 Nederlandsch Courant, even gelijk zulks in 1826 plaats vond vöor het inwisselen van het Surinaamsche kaar- tengeld » met het ßrusselsche bankpapier. De ontwerper meende daardoor te gemoet te komen aan " ingcwortelde denkbeeiden der Surinaamsche hevolking, welke ondanks de afschaffing van het Surinaamsche Courant nog altijd hij hetzelve blijft rekenen ; liij meende daarmede gemakkelijker dan met het Nederlandsche Courant onderscheidene nuttige , bedoelingen te kunnen vereenigen, en opende het einduit- zigt om eenmaal den vroegeren, wel noodzakehjken maar toch onbillijken maatregel van geld tiercering, zonder be- zwaar van het Gouvernement, te vergoeden. De ontwerper toonde echter reeds bij zijn eerstingeleverde plan aan, hoe ook zonder deze nieuwe lierleiding van de geldswaarde de bedoelde verbeteringen uitvoerbaar waren, en thans meent hij dit gedeelte van het vroegere voorstel te kunnen terug- nemen, omdat hij reden lieeft te gelooven, dat dit het Gou- vernement zoude kunnen terughouden, het ontwerp met Hoogstdeszelfs goedkeuring te bekroonen j in welke meening hij bevestigd is geworden door achtens waardige en kundige Surinaamsche ingezetenen, wien hij inmiddels dat ontwerp 4) [Reeds in den jare 1839, maar zonder eenig gevolg gebleven, gelijk trouwens in den ongclukkigcn tocstand der gcheelc kolonie Suri- name tot hiertoe alleen voorloopig en op eene ongenoegzame wijze is voorzien geworden.] ( 15 ) mededeelde, en die voor het overige in alle opzigten het- zelve toejuichten. Er zal derhalve (wordt dit ontwerp in werking gebragt) * eene nieuwe Koloniale Bank worden opgerigt, waarvan de Kolonie Suriname, het Surinaamsehe of Nederlandsche Gou- vernement of het Ministerie van Kolonien zieh als eigenaar behoort te doen kennen en welke alle de baten en lasten der thans bestaande Partieuliere West-Indische Bank over- neemt ; tevens het than9 bestaande door nieuw uit te geven bankpapier vervangende. Om vervolgens het tweeledige doel te bereiken, hetwelk vroeger is opgemerkt, dat voor alles moet worden beöogd, zal het heil van Suriname worden bevorderd, moet de Ko- loniale Bank 1. Zooveel bankpapier als dezelve zal nuttig en noodig ach- ten, nitgeven tegen solide beleeningen, en alzoo te gelijk aan het gebrek van circulerend medium in de Kolonie te geinoet komen. 2. Wissels op Nederland uitgeven tegen in te wisselen bank- papier ; en aan de houders van wissels op Nederland, welke dezelve aan de Bank willen afstaan, de waarde in Koloniaal bankpapier in de plaats geven. Wat in de eerstc plaats de beleeningen aangaat, dezelve zullen kunnen geschieden in de volgende mate en verhou- ding : * Voor eenen slaaf op eene suikerplan- taadje mct stoomwerktuig Ned. Cour 1 . / 1000 Voor eenen slaaf op eene suikerplan- taadje zonder stoomwerktuig. ... » » » 900 Voor eenen slaaf op eene koffij-, katoen- of indigo plantaadje » » » 600 Voor eenen slaaf op eene hout-plantaadje. » » » 500 ( 1 « ) Op steeuen huizen en erven, tvvcc derde deelen vau de waarde, door eene daartoe door het Gouvernement le be- noemen Commissie getauxeerd. Ophouten huizen, als hierboven getauxeerd, de helft der waarde. In het stellen dezer verhouding der te doene beleeningen, is men teil aanzien der plantaadjen, met inachtneming van het beginsel blj het thans bestaande reglemeiit der Particu- liere West-Indische Bank aangenomen, het bevorderen na- melijk van den landbouw, ook de daar voorgeschreven wijze van uitvoering van verre gevolgd. Maar men heeft gemeend niet alieen de beleeningen op suikerplantaadjen verre boven die op andere te moeten bevoorregten, raaar ook onder- scheid gemaakt tusschen die suikerplantaadjen, welke stoom- werktuigen bezitten, en die, welke door waterwerktuigen worden gecultiveerd, omdat op de eerste, zoowel wegens het ongelijk mindere aantal daarbij benoodigde slaven, de beleening per hoofd raeerder kan bedragen, zonder eenige vrees voor schade voor de Bank, alsook omdat de waarde der plantaadjen zelve veel grooter is, en de aanwending van stoom op de suikerplantaadjen allezins aanmoediging verdient. Door het toestaan van beleening op slaven van koffij- en andere plantaadjen, worden juist de eigrenaren van dezelve beter in Staat gesteld, het nuttige en gepaste doel van het Gouvernement, de bevordering namelijk van suiker-cultuur, in de hand te werken, daar de eigenaren op die wijze het noodige fonds erlangen, om de kosten voor verandering van cultuur te kunnen bestrijdcn. De berekening der beleeningen naar den slavenstoet zal bij de emancipatie der slaven vervangen kunnen wor- den door eene berekening naar de waarde der te perci- pieren produkten, gelijk zulks voor de Oost-Indische be- zittingen door middel van de Handelmaatsehappij pleegt te geschieden. ( <7 ) Ook zal de beleeuing op huizen dau volstrekt niet rnecr gevaarlijk zijn, vvanneer het nader door uns te vermelden ontwerp van verbetering der brandbluschmiddelen en eener vereeniging van brandassurantie met de Bank de goedketr- ring van Zijue Majesteit mögt wcgdragen (zie daarover de l e bijlage). Eindelijk zal nog de Bauk beleeuing kunnen doen op legwissels van solide personen, tot meerdere zekerheid van een of meerdere solide endossementen voorzien, en dezelve prolongeren. De betaling der renten en aflossi ng van kapitaal der be- ' leeningen zal plaats hebben binnen dezelfde termijnen, en op gelijke wijze als bij het regiement der Particuliere West* Indische Bank is bepaald. Maar in het belang van den landbouw kan voor de aflossing van het kapitaal en de vol- doening der renten eene aanmerkelijke vermindering wor- den toegestaan, zonder dat de Bank daarbij eenige schade- zal kunnen ondergaan. Vroeger werd daarvoor 8 1 » pCt. jaarlijks gedurende 26 jaren betaald, de voldoening van 6 pCt. zal eveuwel raeer dan toereikende zijn, om in dit aantal jaren het kapitaal met de interessen aan de bank te vergoeden [gelijk uit de volgende berekening duide- lijk kan blijken : — / 100,000 ä 6 pCt. zijnde in beleening uitgegeven, zal zulks jaarlijks eene storting van f 6000 medebrengen, hetgeen over 26 jaren de kapitale som van / 306,680.75* en dus eene zuivere aanwinst van 206,680.75* uitmaakt, terwijl, wanneer de interest-berekening tegen 8** pCt. wordt behouden, het bedrag f 434,433.58, en dus eene zuivere aanwinst van /334, 433.58 zijn zal]. Hoe wijders deze jaarlijksche betaling geschieden zal, moet straks nader worden aangetoond. Gelijk door het doen van belceningen in de eerste en * noodwendigste behoefte van den landbouw, en hetbestaande gebrek aan kapitaal wordt voorzien, zoo moet ook in de 2 Digitized by Google ( 18 ) tweede plaats, vooral aan de dringende behoefte van den handel, en van ieder, die in betrekking Staat inet het moe* derland worden te gemoet gekoraen, door de verpligting van de Bank, om tegen inwisseling van haar bankpapier wissels uit te geven op hare Agenten in Nederland. Maar hoe verkrijgt de Bank deze wissels, en vooral, hoe verkrijgt dezelve daarvan eene genoegzame hoeveelheid, om zoowel aan de talrijke aanvragen daartoe te kunnen voldoen als te verhinderen, dat niet, gelijk thans tot ergernis van alle weldenkenden geschiedt, met depreciatie van het be- staande muntstelsel, elk, die een’ wisset behoeft, een verlies van 20 a 25 pCt. lijden moet, om dezelve te kunnen ver- klagen 1)? Vöor alles, moet het onwrikbaar vaststaan, gelijk de on- dervinding daarvan reeds de volstrekte noodzakelijkheid heeft geleerd, dat de Bank de wissel-agio, welke fondshou- ders, administrateuren of eigenaren zoeken te bevestigen, ’ • geheel moet kunnen onderdrukken. Dit kan alleen dan geschieden, wanneer men steeds tegen pari wissels op Ne- derland bij de Bank zal kunnen bekomen. De Bank behoort dus in Staat te worden gesteld, die wissels zelve in genoeg- zaam getal te verkrijgen, en daartoe moeten alle mogelijke, maar altijd billijke en zachte middelen worden aangewend. Het zoude bij voorbeeld ten eene male ondoenlijk, en zelfs indien de mogelijkheid daartoe bestond, willekeurig en on- billijk zijn, de eigenaren van wissels te dwingen, dezelve alle aan de Bank af te staan. Het zoude, ofschoon minder moeijelijk, niet minder onbillijk zijn, de eigenaren van plan- taadjen, die beleeningen van de Bank hadden genoten, zoo- 1) [De agio is. gelijk reeds vroegcr gezegd werd, tot omstrceks 40 pCt. geklommen, maar door eenen doeltreffenden ofschoon den ook vrij strengen maatregel van den Gouv. Gen. Itijk opgehcven. Het gevolg daarvan moet zijn, dat men thans opentlijk geene agio dürft berekenen, maar ook schier verstoken is van alle middel van remise.] Digilized by Google ( 19 ) lang deze niet waren afgelost, te dwingen, die produkten* welke in Nederland verkocht worden, aan de Nederlandsche Agenten der Bank ter verkoop te remitteren, waarvoor in de Kolonie de Commissarissen der Bank hun de opbrengst in bankpapier zouden uitbetalen, en de wissels op de Agen- ten ten behoeve van den handel aan wenden, een maatregel, welke bovendien welligt van het doen van beleeningen zoude afschrikken. Maar gelukkig daarentegen, indien men het daartoe konde brengen, dat de administrateuren van afwezige eigenaren, of de Surinaamsche eigenaren zelve hunne wissels op Nederland, voor zoo verre zij die zelve niet behoeven, bij de Bank legen bankpapier wenschten te es- compteren. Om dit te bewerken moeten eenerzijds de parti - culieren genoopt kunnen worden, liever bij de Bank dan bij een’ ander’, wissels op Nederland aan te vragen, helgeen ligtelijk zal plaats vinden, wanneer hij altijd wissels van onbepaalde grootte (mits boven de honderd gülden) bij de Bank a pari en betaalbaar eene maand na zigt zal kunnen verkrijgen ; terwijl doorgaans anderen hem slechts wissels van bepaalde grootte en voor hetgeen zij in Nederland uit- staande of te vorderen hebben, zullen kunnen aanbieden. Van de andere zijde moet het escompteren van wissel- brieven bij de Bank gemakkelijk worden gemaakt zonder eenig disconto, en alleen wanneer dezelve op langer dan drie maanden zijn getrokken, moet voor elke maand 7* of V* pCt. bij wijze van interest worden berekend. Maar al gaven van stonde aan alle particulieren hunne wissels, die zij tot eigen gebruik niet behoeven, aan de Bank (iets hetgeen ondenkbaar is, zoo lang zij dezelve met eenige agio aan anderen zullen kunnen verkoopen ) zoo zoude dit getal wisselbrieven bij lange na niet toereikend zijn, om aan de bestaande behoefte van den handel te voldoen, en de wissel-agio geheel te beletten. Er moeten derhalve beslissende en afdoende maar steeds binnen den grens van regt' en billijkhcid blijvende maat- 2 * Digitized by Google ( 20 ) regele» worden genomeu om zoodanige betalingen, welke hetzij aan de Bank, hetzij aan het Gouvernement te Suri- name in bankpapier plegen te geschieden en welke gevoe- gelijk en zonder iemands schade in wissels op Nederland kunnen plaats hebben, voor het vervolg in zoodanige Wis- sels te laten voldoen ; hetzij tot het doen van die betalingen vroeger wissels getrokken maar aan partikulieren verkocht werden, hetzij tot nu toe daarvoor geene wissels werden maar niettemin kunnen getrokken worden. Als zoodanig is het den ontwerper voorgekom^n, dat de navolgende bepalingen konden worden gebezigd : I. De Surinaamsche eigenaren van plantaadjen, welker Pro- dukten in Nederland worden verkocht (als suiker, katoen, koflij, indigo), en die derhalve geredelijk in de gelegenheid zullen zijn over derzelver opbrengst per wissel te disponeren, zullen gehouden zijn de jaarlijk- sche aflossing en interessen der op beleening genomen gelden in wisselbrieven op Nederland te voldoen. De betalingen van aflossing en interessen van kapi- taal voor genoten beleeningen op huizen, hout-plantaad- jen als anderzins, zullen naar welgevallen, ofin wissels of in koloniaal bankpapier kunnen geschieden. II. Gelijke reden van billijkheid brengt mede, om de uit« gaande regten der produkten van de Surinaamsche eigenaren in wissels op hunne correspondenten te vol- doen aan het Surinaamsche Gouvernement. III. Desgelijks zullen alle de inkomende en uitgaande reg- ten, last , baak-, los- en stijger-gelden, verschuldigd door uit Nederland aankomende, of naar Nederland steve- nende schepen en vaartuigen, in wissels op Nederland worden voldaan 1). 1) [Reeds bij Publicaticn van 21 Mei 1822 en van 28 Octobcrl824 was bevolen, dat de uitgaande regten, verschuldigd door naar Nederland uitgcklaarde schepen, als ook het hoofdgeld van de plantaadje-slaven, en het lastgeld van schepen, in het Rijk te huis behoorende, in wis- ( 2i ) IV. De patentregten van de administrateuren der plantaad- jen van afwezige eigenaren, moeten in wissels «p Ne- derland worden voldaan. V. De hoofd-, akker-, recognitie- en bruggen-gelden, quota van verkochte dram en malassie,_als anderzins verschul- digd door afwezige eigenaren, zullen worden betaald met wisselbrieven op Nederland, op de eigenaren ge- trokken. Uet Surinaamsche Gouvernement zal alle deze (bij N°. 2, 3, 4 en 5 opgenoemde) wisselbrieven aan de Bank doen toekomen, tegen genot der waarde dezer wissels in koloniaal bank papier. De Commissarissen van de Bank zenden deze en alle an- dere wissels, welke zij bekomt, aan hare Agenten in Neder- land, en geven daarentegen voor zoo verre zij die wissels zelve niet behoeft, aan de Surinaamsche ingezetenen wissels uit op hare Agenten, van welke grootte men die ook verlangt, doch niet beneden de f 100, — alles tegen remise van de waarde in koloniaal bankpapier. Zoolang de voorraad wisselbrieven, welke de Bank, na aftrek dergenen, welke zij zelve benoodigd heeft, ten dienste van particulieren overhoudt, nog niet voldoende is oin in deaanvraag daartoe geheel te voorzien, zal kuiinen worden bepaald, dat het montant der bij de Bank te bekomen wis- selbrieven in de dagbladen worde aangekondigd, en aan de aanvragen bij repartitie pro rato zal worden voldaan. Tevens echter zal, ter voorkoming der vroeger ondervonden mis- selbrieven op solide handelshuizcn zouden voldaan worden. De Gouver- neur-Generaal Itijk heclt later nog ingevoerd, dat alle voor Paramaribo liggende Nederlandsche oorlogschepen de wissels, die op het Ministern getrokken moesten worden ter bestrijding der uitgaven, aan het Su- rinaamsebe Gouvernement moesten afgeven, betwelk dezelvc ten gerieve der ingezetenen aan de P. VV» J. Bank escomptcert. Men ziet hieruit dat de in dit ontwerp voorgeslagcn maatregelen tot bekoming van wisselbrieven niet geheel nienw en ongewoon zijn.l * Digitized by Google ( 22 ) bruiken, moeten worden verordend, dat ieder die wissels verlangt, de daartoe bcstemde gelden tegen belioorlijke re- cuen zal moeten deponeren bij de Bank. 