title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: Als minderjarige ende andere vermommede personen, en mogen in civiele of Burgerlijke zaken in Recht niet staan, noch in Aanleggers noch in Verwecrs staat, dan met overstaan ende bij toelating van hunne Vader ofte Moombord, die gehouden zijn der Weesen recht te bewaren, ende voor te staan, op dat zij bij vervijseling ofte anderszins in hun Recht niet verkort, oft verneukt, en worden. Ende ofte zij anders in Recht waren gekomen, ende die Nederlaag kregen, oft aldaar jet bekenden ofte anders deden, welke hun schade zou zijn, zouden met al hetgene daar aanleunt, wessen van onwetendheid, ende als met gebeurtenissen, als waart ook in zaken van Injurie, lastering, keuren, breuken ende dergelijke. Desgelijk als minderjarige of vermommede personen tot hun leden van verstand gekomen zijn, ende met eenig misdrijf worden belast, en mogen der wegen niet aangesproken noch uitgericht worden, zonder overstaan van hunne Vader ofte Moombord, en ofte zij geen ene hadden, in bijwonen, en met Raad van eenen Moombord of assistent hem gerichtelijk gegeven. Als Man ofte Vrouw afstervigt, wordt, zo is de langste... Momboirs, door Testament uitersten wille gegeven, mogen niet kracht van denzelfde Testament af Momboirs de persoonen en goederen van binnen Weesen regeren en daarvan bet ontworpen hebben zonder bij den Gerichte daar toe ontvangen of bevestigd te zijn. Moeten des niettemin komen voor Schout en Schepenen en verklaren eer en bevoordeeling, voordat zij zich der persoon en goederen onderwinnen, of zij van mening zijn die Momboirie aan te vechten, en in geval ja, den Echtgenoot daarvoor staande in banden van den Schout en Schepenen, of hunne gecommitteerde, te doen. Wanneer dit gedaan zijnde, wordt den naam en aanweering van den Momboir opgetekend op een zeker Register, welke bij den gerichte tot die ende zal worden gelezen, opdat die Weesen daar toe in tijdelijk en wijl hunne toegang mogen hebben, hebben om te weten wie hunne Momboirs zijn geweest. En om te verhinderen dat eenige Testamentlijke Momboirs zijn gesteld, en of zij die Momboirie hebben. En om te verhinderen dat eenige Testamentlijke Momboirs zijn gesteld, en of zij die Momboirie hebben, moeten de Schout en Schepenen op basis van de wet, alle Testamenten die bij het aanvragen van erfenissen aangetoond zijn, behouden, festijn, maar alleen voor de rechtmatige erfgewijs, en bij tegenwoordigheid van alle erfgenamen, behouden zij voor de rechtmatige erfgewijzen, en bij tegenwoordigheid van alle erfgenamen. Een bijkomende wet regelt dat, wanneer de overleden een man, een vrouw, of een kind, zonder testament sterft, de erfgenamen de erfdeelshouders aan een gemeente behoren, behouden zij, naast het erfpachtersrecht, ook het testamentsrecht. Daarom, wanneer bij een overlijden de erfgenamen de erfdeelshouders aan een gemeente behoren, moeten zij, naast het erfpachtersrecht, ook het testamentsrecht behouden, dus alleen voor de rechtmatige erfgewijs, en bij tegenwoordigheid van alle erfgenamen. hieronder bij eertste nodig bij het reten, tevreden dat de donderdag benut kan worden, omdat sommige mensen geofferd zijn, zoals im volgende feiertijd, overvloedig is, omdat voor iedereen geofferd zou moeten worden, hoewel we maar weinig oogsten. Digitale transformatie door Google. 558 Gerechtvaardigd 2e brief. Xty.\. Zit. 4. §.2. In geval van overlijden van een naboom, of van vader of moeder, bij het gerecht andere mensen gegeven worden, zo zullen die naaste vrienden van de overledene, in geval van geen vrienden, de naaste buren gehouden binnen vijftien dagen na de begraving te komen of te zenden aan het gerecht, en aldaar aan te geven dat weeskinderen van N. N. zijn, die men niet weet, of van moederschap zijn verschenen of niet, opdat dienen aangelegde gebeurtenissen gedaan kunnen worden, naar behoorden tot de zaak van de wezen besorgd en bewaardt. Als de testamentlijke moeders, de moeders tegenover de oordeel daaraan toe staande te doen, moet het gerecht onderscheiden, of een van hen nu de overledene niet heeft geofferd, of dat zij de wezen zo naert niet bestaan, dat zij die moederschap zouden moeten behoorden te geven, nemend recht of aanblik op de staat en gezondheid van de anderen vrienden. 7. Ende in 800 verwen bet een oft ander wordt bevon-den, mach't Gericht die Testamentlijke Momboirs Colet tegenstelling hunne weieringe de Momboirie opleggen, en tot den Eydt daer toe staende en bedienen derzelfde bedwingen, en hunnen naam als Momboirs doen registreren, soo ende gelijk dat behoort. 8. Soo die Weesen van geen testamentlijke Momboirs en zijn verschenen, overmits dat diegene die daer toe zijn genoemd niet en begeren noch schuldbij zijn, en zijn die Momboirie aan te zien, datter iemand bij den gemeinen Testament is gemaakt om de Weesen van andere Momboirs te versien, soo is denzelfde gehouden dat te doen binnen den tijd van acht dagen daer naer, oft bij gebrek van sukkies, mak de Magistraat ofte het Gericht zelf den Weesen Momboirs geven (za). 9. Maar soo verre daar ook niemand gemachtigd en is om Momboirs te stellen, oft dat diegene die bij den gemachtigde genoemd worden niet gehouden zijn die Momboirie aan te nemen: Soo mag de laatst overlevende van Vader ofte Moeder die Momboirie aanvangen en zijnen Naam bij den Magistraat ofte het Gericht doen optekenen, mits stellende genoegzame versekking tot bewaring van den Hinderen in, soo ver dat die Magistraat ofte het Gericht uit redenen bevindt zelf noodzakelijk te zijn. 10. Wanneer de lancxstelcvende ook de Momboirie tyt eenige wettige Redenen niet en zoude begeeren l'aenveerden, ook is by, oft ander besitter van den Sterfbuysse, met der naeste Vrienden en voorneemste Erfgenamen van de Weesen gehouden zorge te dragen, dat die Weesen daar van werden versien bij de Magistraat oft' Gericht, en tot die eindelijk moeten zij binnen acht dagen aldaar overbrengen de Namen en Toenamen van acht weerzijde mensen, de Weesen naest bestaande, vier van des Vaders en de andere vier van moeders zijde. 11. En de uit de genoemde weerzijde acht personen, kiezen en stellen aldaan die van de Magistraat oft' Gericht, die vier die hun dunken d' aller nutste en bequaemste te zijn tot de Momboirie oft voorstaan van de Weesen, die moeten zij daar toe kiezen die aldaar zijn over de xxv. jaaren, en beneden hun zestig jaaren. 12. Maar alsof men gemeend had, dat vele mannen personen de Weesen van bloed wegen bestaande, en om de last van Momboirie aan te nemen bequem was, niet en vond soortgelijk alsdan alsdan alsdan alsoo saligen alsdan alsdan alsdan minder getal van personen nemen als men geviewglijk kon bekommen, en daar uit twee ofte drie kiezen. 13. Tot de Momboirie worden gekozen die naar naaste van bloed wegen die daar toe bequem en nut zijn, oft ook andere verder van bloed, zo die Magistraat oft die van het Gericht na hun geweten of gemoed achten en goed vinden, dat de naaste daar toe niet zo bequem en waren, oft dat zij met die Weesen zich gemengd, misverstand, geschil, ofte schuld d'een tot last van d'ander had. Digitale veranderingen door Google. In welken geval sal het Gericht nog steeds kennen van nemen oft sulke gemeenschap, misverstand of geschil van goederen, schuld of wederschuld, genoegzaam waren, of daarentegen, die tot de Moratoria genoemd is, de zelf niet te betrouwen of laten bedienen. Onder diegene die even na van bloed, en even nut en bequam zijn tot de Moratoria, zal men altijd kiezen voor de allereerste van jaren, en zo verre daar geen Magen en zijn, bequam om die Moratoria te bedienen, zo moeten de andere Vrunden aan het Meesbeurt van de minderjarige gehypotheekte zijnde, dezelfde Moratoria aan nemen, en oft daar ook geen en waarheid is, zo moeten woorden bij het Gericht andere vreemde Moratoria daar toe gesteld. Als een Moratoria komt te sterven, oft anderszins onbequam wordt om die Moratoria te bedienen, oft ook langen tijd buiten het Land is, zo zijn die mede Morators oft Moratorium, oft door gebrek van hun de naaste Vrunden gehouden een anderen, daar toe bequam wensende, het Gericht te noemen, en te doen stellen, die ook het Oordeel daar toe staande moet doen. Wanneer een Vrouwe (Moratorium van barer linderen) haar begeeft tot ongerecht leven, zo vervalt zij terstond van haar Moratoria, en is gehouden een anderen Moratorium in haar plaats te doen stellen, en zal hetzelfde ook gehouden worden als een Vrouwe haar begeeft tot de tweede bepaling. 18. Ende oft sy in den eenen oft anderen val gebroken - lick waere, solde verbeuren alle't gene sy by hulime voor- 83) Dite 93orfcf)rift, test auf bte Qte 5e be parens super- sets bejesteb, isl betätigt in §. 4. n. 15. und burd) bic Erläuterung v. 22. §eg. 1773, ob. angef. in 3Inm. 37. 20ot)I su werfen, obgfeid) n. 15. §.4. ben bem Sängflebenben überhaupt sprüjt, ist btefe 5ßorfd)rtst in tyvaxi sowohl as in ser angegebenen 33er* orbnung benod) nur non ber übersehelt ben Rutter (SSittme), feneämeg, aber toom 93 a ter serftanben »erben. Digitized by Google ©cfbernfAed ganbred>t. 1. Sit. 4. §.3. 561 waerde oft anders sints van hären Man solle haben genoten, tot behoeve van de Weesen 84), ende zijn des niettemin die naeste Vrunden gehalden daer voor sorgh te dragen, als vooren 85). 19. Als die naeste Vrunden van de weesen, niet en besorgen dat die weesen oft andere vermomhoirde Personen met der daet van Momboirs worden versien, so sullen elk van hun verbeuren twintig Gulden van twintig stukken te bekeeren in drie, een derdedeel tot profit des Heeren, de andere totten Geliebt, ende het derde aan de Huys-armen 86). §. 3. Excusatie oft ontschuldingen van de Mom- boijrie, endie middelen van bedwang om de Momboirie te doen aanvaarden 87). 1. Die Momboirs tot de Momboirie gekozen ende geroepen zijnde, 't zy by Testament oft Gericht lijkt, zijn gehouden die aan te nemen ende den Eydt daer toe staande te doen, ofte by gebreke van su, mag datelijck daer toe bedwongen worden: Ten waere dat sy wettige Heden hadden om hun daer af t Entschuldigen. 84) Der Safç „tot behoove van de Weesen" brief aus: bass tot totem atseä einbüßen voll, sad ifr unter ber Verantwortung, Die Sormunbsaft ju übernehmen, Don bem wanne ausgefertigt vorben. 85) Die Georg für neue Sormunber bei 3ter Sfe (ft in dem Gefallen „1773" berichtet, selbst jur Pflicht gemacht, — und nicht sie eher, bei Veranfthen überlassen. Die Gefährlichkeit, der Tatsache 19, ist bei der Entscheidung nicht angewandt. 86) Die Urteile füwoht, als die hier angegebene Sertifikation ist praktisch geblieben. Sogortfdj. 87) Die Excusationes tutorum sind ganz außer dem romsfay Urteil entfernt. Dieser Teil enttäuscht bassar reine romsfay Urteil, und setzt eben darin jene gemeinsamen beutsfahnen ab, dass bemühungen literarische Bezeugung aufweist. fitere« II. 36 Digitized by Google 584 Gefertigt 2ant>rcd)t. Styl. 1 . Zit 4. 5. 3. 2. Voor wettige Reden van ontschuldt worden gehalten als jemand t naerder van bloede ende bequamer is, om sich der Momboirie an zu nehmen, dat den gekosene Momboir unter de xxv. jaren of boven de xj. jaren is, dat by Soldat, Tollenaer oft Rentmeester van den Prince is, dat hy onderworpen is eenige geduerende siekte ende ongevelligheyt j daer door hy sijne eigen saecken ende goede raen niet en kan beschicken ofte besorgen, dat hy geheel arm is, drie Momboirien bedient, met den Weesen in gemeinschaft van goederen, misverstand ofte proces, oft aan hun ten achtern is, oft sy aan hem, oft dat hy zelf seven minderjarige Linderen hat. 3. Wie verstaande, dat voor zoveel belang bij de positie of ontschuldiging van gemeenschap of geschil van goederen, of van schuld, zal men zien naar de gelegenheid en gesteltenissen derzelfde, gelijk voor is gezegd, en betreffende de armoede en het aantal van zeven kinderen, zal die gevat plaatsen, af daar iemand anders van de Mosce-verwanten bevonden wordt bequam te zijn, tot het bedienen van de Moomborie. 4. De voorgestelde en geen andere Redenen mogen die gekozen Moombiers van de Moomborie ontschuldigen, die daarmee moeten zij hun ontschulding doen, binnen drie dagen, naar dat zij tot aanklacht van de Moomborie, en om den Eydt daarvoor staande te doen, voor Recht beseffen zijn, en als zij langer blijven, zullen worden tot hoon ontschuldigd niet aangemerkt, maar worden gehouden als of zij die Moomborie vrijwillig hadden aangeklagt. 5. Eerder of zulke of andere gekozen Moombiers tot de Moomborie gedaagd wissend, in gebreke bleven diezelfde aan te zullen of te bedienen, zo mag en zal het Gericht een Persoon stellen, die de weeskinderen en hun goederen zal verleiden en regeren tot last en koste van de zelf gekozen Moombier, en de schade die deswezenkinderen al dan bij gebrek van aanklacht van de dienst van Moombirie, komen te lijden, mag op de zelf geloof Moombier verhaald worden. 6. Niettemin, al waar hetzelfde bij het vericht niet gedaan, Digitale versie door Google ©eefberoföcS aanbrengd. Styl. 1. Sit. 4. J.3. 563 solo syn evenwicht alle Momboirs die gebrekkelijk vallen in den Eydt te doen ende 't bewind van der weesen goederen aan te Dienen, wie die ook zijn, gehaald in de schade ende interesten die de Weesen daar door komen te lijden, euzel mögen des te weiniger niet bij alle beboorlijke roepingen van bedwongen daartoe gedwongen ende gebracht worden. 7. Die behoorlijke middelen van bedwang zijn Executie, instructies ende panden, van de breuk van tien gulden, te elkere reis als sy tot den Eydt van Momboirie ende aenvaarding van't bewind van de Weesen goederen gevoordert zijnde, op de verbeurte van dezelfde breuk, binnen drie dagen niet enen kom om'tzelfde te doen, de een derdeel daarvan tot behoefte van den Heer, de ander van het Gerichte, en 't derde van den Armen, en als'tzelfde niet en helpt, gevangenogen van Gerichtsboden ende teeringe derzelfde tot hunnen huis. 8. Eydt van de Momboirs. Ik sweer en geloof als aengesteld en gekozen Momboir van N. N. Weeskinden en personen die in mijn Momboirie staan, dat ik de zelfde huizing personen en goederen sal regeren en handelen wel en rechtvaardig, naar mijn uiterste beste, als of zij waren mijn eigen kinderen, en dat ik van hun goederen sal maken een wettige staat en inventaris, en van mijn ook der winde en ontfaak behoorlijke Rekeningen, bewijs en relikte doen, en dat ik voorts in alle zaken der zelfde Weesen en personen profijt sal voorstellen en hun schade beletten, en in geen handen manieren van hun onruinende goederen of Renten verkoopen, veranderen of belasten, zonder merklijke oorzaak of overlever, en dat ik roet consent van het Gericht, en zal ook den staat van de goederen der Weeskinden of personen niet openbaren noch laten openbaren, bij mijzelf, of iemand anders in geen derlei manier, dan zal de zelfde Houding onvermengd, ter tijd toe dat mij bij het Gericht anders bevolen of geoorloopt sal worden. Zo moed ik God helpen en alle mijn liefde Heylige. © Google Satibrt cfr. 3L 1. Sit. 4. §. 4. 9. Als iemand tot een Momboir met den Rechten aangesteld, en dat bij die Momboirie aanwezig, en een tijdelijke bediening heeft, zo verre bij nochtaus naamelijk iemand naerder van den bloede weet te bewijzen, bequaam om de Momboirie te bedienen, magh de zelfde voor de Gerichte doen daagen en roet de Rechte bedwingen in zulke plaats te komen, de Momboirie te aanweiden, en de Eydt daar toe staande te doen. 10. D'welck gedaen zijnde, is den voorgaande Momboir gehouden aan den nieuwsten Momboir Rekenings, bewijs en Reliquia te doen, en daar mee is bij van de Momboirie, en voor der onderwinding derzelfde ontslagen, blijvende die voorts tot last van den nieuwe Momboir. 11. Maar een Testamentlijk Momboir, eens de Momboine aanwezig hebbende, moet die blijven bedienen, zonder iemand anders in zijn plaats te mogen doen stellen, alwaar die den Weesen ook naere bestaande. 12. Testamentlijke Momboirs, noch andere met den Recht gegeven, even zullen niet gewoon zekerheid te stellen voor de getrouwigheid van hun onderwinding, ten waren dat ze onder zich niet eens en konden worden, wie van hun luiden het onderwinding zou hebben, en dat de een de ander des niet en betrouwd, in welken geval voor zou gaan die genoegzaam Caution ofte verzekering zou stellen. En waren ze alle daar toe bereid, de bequemste. §. 4. Bewind van de Momboirs over de Weesen en hunne goederen. Alle Momboirs zijn schuldig hun Weesen tot... Oorspronkelijk in het Nederlands, de Brabantse uitspraak is verkozen boven de Flandriaanse of Hollands uitspraak. Gebruikt volgens de Overheid van Vlaanderen als officiële bron voor documenten en teksten, daar het Oud-Vlaams volgens de Overheid de officiële taal van de provincie Vlaanderen is. 89) Diefer §. 00, be, 9f, It cren bet SSorraünber. Digitized by Google. ©fföfrnföea 2anö«d)t. Zty. i. Zit. 4. §. 4. 565 De wetten betreffende de voorzorg voor wezen, zorgen voor hun welzijn, en bepalen hoe hun eigendommen moet worden beheerd, net alsof hun eigen kinderen waren, doen die godsdienst, en goede manieren leeren, ook aan de scholen, of op eenig avondhouden, zodat diezelfde wezens betaald krijgen voor het verheerlijkde van hun geboorte, en gesteld van hun goederen. Daar tegenover staan die wezen-kinderen en andere vermomde personen, geheld hebben, hebben onze moeders en toezichthouders onderdrukt te zijn, geteld hun levensjaren, wat ze niet deden, maar dat ze diezelfde kwalijk toespreken of misdeden in woorden of in werken, en dat die moeders of toezichthouders daarom klagerig vallen, zodat daarom worden gestraft, zodat de vrienden of het Gericht naar behoefte van de zaak goede denken. En op dat in het onderhouden en opbrengen van de wezen niet meer verdient en verdient dan behoort, en den staat van de wezen-kinderen goederen kan Heden: zo moeten die testament gemaakt moeders zorgen te dragen dat die tot zulke maten gedaan worden, dat met redenen daarop niet en valt te zeggen, en dat ze alles in toekomstige tijd mogen verantwoorden. Maar betreffende andere moeders, die gerichtelijk worden gesteld, die zijn gehouden bij de rechter te doen klagen of begrooten wat ze tot de wezen-kinderen onderhoud zullen mogen begeren, en daar en boven zullen ze niet mogen doen, en zodat ze anders hebben gedaan, en de wezen meer hadden laten volgen of uit gericht, dan behoort, zouden tot hun lasten komen. 5. Om te te gevoeghlijeker die Weesen t* onderhalden ende op te breftgen , magh t selve onverscheydentlijck ge- tfl tjödjft tjotljlanbig unb War; n. 1-9. Ijanbeft t)ctt fceti 9>fttd)tcn bie ^crfoit ber tlnmünbtgeit betreffend Gbaraftertftifö tfi babei bie SlMjängigfnt t>c* Bormunb* (mit Siudtia&me M teftamentart fci)en) vom GJcfia>te. 2>a$ »fitere unten. Digitized by Google 566 ®etbernf<M 8«nbr«fcf. fyl 1. Sit. 4. §4. .daen Worden van der Weesen gemeyne goedcren , sonder dat der Momboir onderscheydt behoeft te maecken , dat d* ecne Weese meer kost oft verteert dan d' andere , ende des niettemin blyven die Weesen in hun geheel , om onder hun vergcleken te worden soo dat behoort, 6. Ende wie wel den Momboirs die toesicbt ende Regec- ringe van den Weesen is bevoolen , soo en mögen sy noch- tans selver die niet trouwen , noch met hunne Rinderen , Broeders od Susters, oft der selver kinderen doen oft laeten hylicken, al waert oock met wille van de naeste Vrunden van de Weesen : Ten wacr dat sy daer toe oock oorlof van den Gerichte , daer onder ay zijn geseten , oft van de booge Overigheyt hadden. 7. Ende soo sy anders doen , ende met den Weesen hy- lickden snllen niet alleen nietmetallen van hun, ofte hunne goederen mögen genieton (gelijck liier voor onder den Tytel van de Rechten der gehylickder persoonen van de gene die minderjarigh zijnde sich verhylicken, sonder be willigung Vi van de Alders , Momboirs , oft den Gerichte , is gesaght) Maer sullen oock tot erkentenisse des Gerichts gestraft worden , met boeten, banningen, oft anderssints naer der sa ecken ge- legen theyt. 8. Doch met andere vreemde personen mogen die Momboirs die Weesen wel hylken, oft in Klooster brengen als sy tot behoorlijken en daartoe gesteven alderdom komen zijn, en dat sy't zelfs begeeren, alles nog tans met voorgaande raadende wet van de naaste Vreunden en Bloedverwanten, van beide de zijden, oft by voorgaande gerichte beslissing des Gerichts, en wijderst oft anders niet, op pond als voor. 9. Item die Momboirs en mogen hun Weesen niet bestaden ter Schoden, op eenig Ambacht, oft om den handel en Coopmanschap te leeren buiten Land, sonder tot zelf den Gerichte te vooroveraangegeven te hebben, en te verklaren die plaatsen daar sy van mening zijn diezelfde te zenden: En soo iemand anders deed, zoude verbeuren vijftig Gulden, oft anders zwaar na gerechtigheid der zaken gestraf worden. 10. Ten anderen, zijn alle Momboirs gehouden die goederen van de Weesen wel en wierbaarlijk te regeeren, En om hetzelfde te doen terstond als sy tot Momboirs gekozen zijn behoorlijke Inventaris te maken, en daar naere bij gelegentheid ook den staat van den Weesen goederen ofte van den Sterf-huis van hunne arme Alters, daar toe sy berechtigd zijn. 11. De staat moet gemacht worden in bijweten en met overstaan van twee van der Wees-kindere oudste Vreunden, en bij gebrekte van dezelfde van twee Schepenen, stellende daar in wel particulierlijk en beschrijvend, alle en jegelijke goederen en middelen van de Weesen ofte Sterf-huis, daar in sy, als voor, berechtigd zyn, wie insgelijks die lasten en schulden, die sy daar op bevinden te staan. 12. Als den staet volmaeckt is, moeten die Momboirs oock binnen ses Weken naer de doot van den ufllijvigen den selven aen den Gerichte overlevereo , ende onder Eydt ver- claeren, dat den selven, buns weetens, oprecht is, ende dae- rinne alles is gestelt, dat in't Sterf - buys is bevonden ende den Weesen toebehoort heeft, ende sal sulcken verclaejeu op den Inventaris ende Staet by den Secretaris geteekent werden. 13. Den Staet ende Inventaris geraaekt zynde , pnoeten die Momboirs voorts tegens den Besitter van den Sterf-huyse; ofte andere erfgenaemen die dat aengaet , verstaen , met den Lotte tot scheydinge ende deylinge van de gemeype goederen» v 1 ■■ 90) n. 10—49. fanbeft »ott beit Wärest beSEormwitbS in ©etreff be* ©ermogett* be* Uttmuitbtgeit. 3t« (Zinidmn tyanbeln bte fjitt folgettben Slrtifrf: n. 10—15. t>on bem $11 erric^tenben 3nt>entar unb btm status, n. 16—29. »ort 93eräuj?erung ber mobilarett spiipiücrtguter, n. 30—39. »0» örbaKung M ^üTßiU Ictwermögen* iwb Anlegung ber ®e(ber, n. 40 -43. Do« SBeräugerung ber (Srbgurer, n. 44 — 46. »ort bcit 9tcrf)tdgcfd)äften jwtfdjett Bormünber unb Stoifert, jd. 47 — 49. ton Quittungen Wer gorbe rungen ber *Pupitfen. * Digitized by Google 568 ©elbernfcM 8anbrea% 2$f. 1. Zit 4. $.4. 't zy gereet oft ongereet, voorbeheltlyck dat die scheydinge ende deylinge van de Erfgoedereo gericktlijck raoet geschie- deu ende gedaen werden 91}. 14. Als der lancxstlevende van Man ende Vrouwe sei ver is Testamentlijcke Momboir van sijne kinderen, ende dat hy is belast de selve t'onderhalden tot dat sy tot wettigen staet «yn gekomen , ende htm alsdan hun kints gedeylte ofte by- licx penningen met de uytsettinge te laten volgen, Soo is der lestlevende gebalden sulcx den Gerichte te kennen te gevan. 15. Ende des so oft langst bestehende sich könnte verhylcken, oft das anders sinnig den Gerichte um merkliche reden noodig dachte, die Wesen daer behoorlijk te verzekeren, so ist es gehalten te doen, tot erkennesse des Gerichts, op dat die Wesen nergens binnen te kort komen. 16. Om beter te weten waarvan die Momboirs hebben te verantwoorden, zal het Gericht uit den overgebrochenen Inventaris oft Staat doen trekken, en in een behoorlijk Register stellen alle die partijen van goederen den Weesen toebehoorende, welke Register onder dat Gerichte bij te vinden zal, om de volgende van de zelfde partijen van goederen, Rekeningen, bewijs ende residua te doen. 17. Als er geen genoegzaam Erfgoed erfenis is, daaraan die Weesen onderhouden kunnen worden, maar alleolijk oft meest al gereed goederen, moet der Momboir terstond, naar dat hij tot Momboir gesteld is, die zelfde gereed goederen doen beschrijven en op des Gerichts goedachten en de bewilliging laten worden of te koop, ten overstaan van twee van de naeste Vrienden der Weesen. Digitized by Google ©cfocrnfc&eS 2ant>rcd)t. Zf)l \. Zit 4. 5. 4. 569 18. DVelck gcdaen zynde, volstaet der Moment alsdaQ jnits alieenlijck ovei'brcogende in plaetse van den Inventaris die gedaene beschrijvinge eode werdeerioge , oft copie van den vercoop-boeck van de selve gereede goederen , gehaldcü by den geenen die by den Gerichte daer toe gecommitteert oft gestelt sal syn, ende raagh den prijs der selver oft die Renthe daer van bekeeren tot onderhouding van de Weesen. 19. In de vereeringe ende verkoopinge van den goederen, zijn die Momboirs schuldigh sorge te dragen, dat die voor soo veel het mogelijck is , met t'samen d*een door d*an- der , maer elck besonder worde gewerreert ende verkocht , ende dat die vereeringe ende verkoopinge oock van elex int besondere in geschrifte werde gestelt. 20. Wanneer der Weesen alderdom ende gesteltenisse sulex is , dat sy die goederen oft een deel daer van korts van doen solden mögen hebben , ende dat sy hun ondertussen konden behulp behelpen , oft dat uyt eenige andere goede Rc- denen den Momboiren by Raet ende advijs van den Gerichte beter dunckt de selve goederen, oft een deel daer van in wesen te Jäten dan te verkoopen , soo sullen die tot de Weesen behoeft bewaert ende niet verkocht worden. Als eenige van de Voormuinders oft andere Vrunden, met eenige Weesen gemeen gereedde goederen hebben, is niet van nood, dat alle diezelfde goederen worden verkocht; maar voldoende die Momboirs ende andere Vrunden, mits die doen worden vereerden, als voor, en stellende die alsdan tot behoorlijke lotting, scheiding en deling, en 't zelf gebracht, mogen dat den weesen aangevallen is, doen verkoopen, zoals gesagd is. Soo wanneer enige goederen van Weesen, niet terstond na die aanname van de Momboirie, maar zelfs na eerstmaal worden verkocht, moeten die Momboirs alsdan ook verklaring doen, van de stukken en prijzen derzelfde, om daarvan inzichten gehouden te worden, ten bate van hier vooren verhaald. Van gelijke zijn die Momboirs schuldig aan het Gericht aan te geven alle die verstervenssissen en goederen die den Weesen, duurende hunne Momboirie, toevalen, op dat den Secretaris of Gericht-schrijver daarvan ook aantekeningen doe bij den voorgangige Inventaris ofte buit bewijs-boek van de andere der Weesen goederen. En die oft men naermaals bevond dat die Voorzitters, Toezichters ofte Besitters van den Overleden-Huizen, in de Inventaris, Staat oft verkooping van de goederen, daarvan die Weesen met berechtigd zijn, iets bedrieglijk adderen, of uit laten, zullen alsdien verswijgers gestraft worden als mede-neediende, en boven die erstaming van de vers wegen en goederen, verbeuren die rechten weerde derzelfde, tot behoefte van de Weesen. 25. Des niet te min op dat, noch wijders tegens allen bedrog, zoo tot de weesen achterdeel voorts gekeert, kunnen worden, versien, mag kunnen worden: zoo zullen die geschreven, oft die gene die tot beschrijven van goederen van stervenhuizen, maken van staat en inventaris, ofte van verbiedingen en deelgenoten, gesteld zullen zijn, gehouden wesens wel t'ondersteunen, en in het beginsel van de inventaris, staat en verbiedingen en deelgenoten uit te drukken de namen en klachten van den gemen die tot den goederen zijn berechtigd. 26. Waar onderzoeken, ook van onder eenige weesen werden gevonden, zullen zijn gebalde partijen aan te zeggen en belasten, oft vermanen, dat zij de weesen Momboirs daar toe roepen, en zo die weesen geen Momboirs zijn, dat zij hun van Momboirs doen versien, oft immers zo den Gerichte te kennen geven, op dat daarbij iemand verordent ofte belast mag worden, die ook in den naam van de weesen, tot het maken van den inventaris, staat, verbiedingen en deelgenoten zal verstaan. 27. Niet alleen en magh eenige goederen van stervenhuizen, daar toe weesen met berechtigd zijn, verkopen, worden of verpanden, in het heimelijk of in het openbaar, ten ziele hier aangetoond, dat hun is gebleken, dat als zulke weesen versien zijn van Momboirs, en dat alles geschiede met wil, weten en ten overstaan der zelfde gaan. 28. Ende op dat daarin geen gebrek en valle, moeten ook diegene die tot productie van den goeden ren die verkocht ofte gewaardeerd worden, bij den Gerichte gesteld zullen zijn, in het beginsel van het verkoop ofte waarderbok stellen ofte doen stellen, die namen en toenamen van de Momboirs ofte Toezenders ofte anderen, door wiens bevels ze die goederen verkocht hebben. 29. Desgelijk moeten die Opschrijvers doen in alle andere verkoopingen, stellende altijd in het beginsel van den verkoop-boek den naam van den geene die de verkoopingen doet ofte doet, en wie, oft hoe hy diezelfde is doende, 't zij als langstlevende, ofte anders, op dat zoveel verre daarin eenige Weesen berechtigd waren, ze ofte hun Momboirs die verkopers mogen aanspreken, om daarvan te verantwoorden. 30. Als eenige penningen, den Weesen toebehoorende, gekomen zijn in handen van de Momboirs, zullen ze diezelfde met goedvinden van den Gerichte, binnen drie Maanden na de ontfang, aanleggen in Renthe op goede, zekere panden, ofte anderszins bekeert en aangelegd aan gronden van Erff, ten meesten oorbaer van de vermomboirde Personnen, zoveel verre nogtans dat diezelfde penningen van zoveel grooten som zijn, dat die kunnen ofte behoren in een koop van Erf-gronden ofte Renten bekeert ofte aengevraagd te worden. 5e Ende soortsoort in gebroken waren van hetzelfde als te doen, solden zij daar toe bedwongen mogen worden, zo wel bij de andere Vrienden en Machten van de Weesen en elk van hun, als bij den Gerichte, en des niet te weiniger solden den Interesse van de penningen die zij van de Weesen onderhouden, moeten goed doen, zo lang als in het aanleggen gebrokenlijk zijn geweest, ook niet tegenstuwende, dat zij kunnen bewijzen dat die penningen altijd stil in hun banden hebben gelegen, zonder bij hun verhandelt te zijn. Wel verstaande, dat oft die Momboirs zo best geen bequeme ofte profijtelijke middelen en vonden, of die penningen aan te leggen, zij hetzelfde den Gerichte te kennen mogen geven, d welck alsdan den Momboirs die penningen zal mogen onderlaten op Rentebond, indien zij het begeerten, oft indien niet, hun van den Interesse voor onrecht doelt balde na, gelijktijdig van de saccke. 35. Alle Momboirs zijn ook gebalden, die buizen en erfenissen van hun weesen behoorlijk onderhouden, en mogen daarvoor een regelmatig oordeel alle noodbare en profitabele reparaties of onderhoud doen, als diezelfde niet te groot en zijn, maar zo, wanneer die zeer groot of kostbaar zijn, solden willen maken, dan daarvoor oordeel moeten hebben van de Gerichten. 34. Mogen ook de Momboirs der weesen, buizen en erfenissen in huizen uitgeven of verpachten, voorbehoudelijk datzelfde geschiede met wil van twee van buurman luiden, en dat die verbuiringen der huizen niet langer en zijn dan van drie tot drie jaar, en van pacht-goederen, land en berghen van zes tot zes jaar, en zo ze die voor de lengte tijd zouden willen verbuuren of verpachten, dan daarvoor oordeel moeten hebben, als voor. 35. Zonder gerichtelijk oordeel en mogen de Momboirs geen stervenshuizen aannemen, oft daarop verklaringen, noch enige verdragen of transacties aangaan, noch enige zaken stellen in Compromis of Segsluiden, noch ook ten eyde van partijen, daar met de weesen of vermomboirde personen solden mogen verkort worden. 36. Mogen ook geen erfgoederen verkooppen, belasten, of verbrengen, dan met voorgaande advies en goed gedachten van de naaste vrienden en Gerichten, en dat de Momboirs met Eide bevolen hetzelfde noodzakelijk of nuttig en profitabel gedacn dan gelaten te wesen. Als Dien einige goederen te verkoop willen ofte begeren te verkoopen, zal daarop besonder gevocht moeten worden die naaste vrienden van de zijde daarvan die gekomen zijn en daarop die weer te koop mogen vallen, om ondertichting te worden, oft diezelfde goederen verkocht worden, van noodzakelijk, oft alleen om meerder profijt van de weesen. Ismen bevat, dat niet van noodzakelijk is, de goederen in geheel ofte ten dele te verkopen, maar alleen dat het beleren wordt gehouden gedaan, dan gelaten, om meerder profijt oft voordeel van de weesen, zo zal dan de prijs wellicht moeten worden aangelegd aan andere renten of goederen, die staan zullen ter natuurgevel van de verkochte, om weer te gaan en te keeren ter zijde daarvan die verkochte goederen of rechten gekomen zijn. Als weesen eenige juwelen oft kleinodien van grooten aanziend of waardeloos hebben, die verkocht moeten worden, zo en zal men die ook niet verkoopen, dan met toelichting en consent van het Gericht, en bij openbare uitoefening ter gewoonlijk plaatsen, op dat die ten hoogste prijs komen. Aangaande de verkoopingen van erfgood, die moet men daar en boven drie vervolgende zondagen uiterlijk doen, om de erflaat te verkopen, en de verkoop daarna houden, nadat de voorstellen van de kopers zijn gebracht. Daar gen van te voorseen doen uit-roepen, oft daar af den weten doen bij opplakking van billettes, ter plaats waar men zoux gewoonlijk is te doen, al eer men die mag verkoopen. Niettemin, zodra die Momboirs oorlof ofte bewilliging van den Gericht hebben om eenige Juweelen, als voor, oft andere gereed ofte ongereed goederen oft Renten uit der hand en zonder openbare uit-roepingen te verkoopen, niet redenen daar toe bewegende, alsdan stukken verkoop ingevallen moeten zijn. En om dat die Weesen in het verkoop en belasten van hun goederen te beter te bewaren, zodat men mag daar toe geen oorlof gegeven worden, dan op Gestte tot die eind doel te presenteren. In aanvliegende, klaar en beschrijvend verhaal van de goederen die men verkopen of belasten wilt, mitsgaders ook die Redenen waarom, en zal van dergelijke Requests en Apostille Gerechtelijke aantekeningen gehouden worden. Schouten, Schepenen, en Secretarissen, noch enige Gerichtsboden, mogen niet staan over enige bekentenissen van verkooping of belasting van der Weesen goederen of Kennten noch aflossingen derzelfde, ten zover dan in bijwesen van alle de Momboirs, immers ten minsten van twee van nun, en dat zij daar toe oorlof ofte decreet van het Gericht hebben, welke decreet altijd in de Acte van de verkooping, belasting ofte aflossing zal staan worden. 44. Die Momboirs en mogen geen van hunnen Weesen, goederen ofte Renten gelden, als meeste daarvoor bijzonder zweren, door hun oft eenen derden persoon, en zolang zij dat doen, is alles van onweren en krachteloos gewen, zodat zij, dat zij die hooghste en laatste hoger ware gebleven, in welken geval zij het consent van den Gerichte gelijk willen moeten verwerven, tot bevestiging van den koop. 3. Bretmayer Sfortift und öffentlicher Vfähe 2^raffpatentiere, mflf, 4. Öffentlicher Staat, im Frieden Digitized by Google ©efernoerde, Anbregde. Styli. Zit. 4. §. 4. 575 45. Ende generali jek en mogen Momboirs, wie die ook tijnt, met de Weesen van hunne Momboirie staande, geen zints handelen, van hun gelden, koopen, verkoopen oft verkopen, noch enige andere Contracten, Accorden ofte Voorwaarden maken ofte aangaen, en oft zij zich deden, zal alles van onweren gewest, ten ware datzelfde ook gescheiden met consent, decreet, en bewilliging van den Gerichte, de naaste Vrunden terst en voor al daarop gehoort. 46. De Momboirs en mogen ook niet aan zich verweren ofte verkrijgen, bij aengeldingen, giftleden, wisselingen, opdragten, oft bij andere manieren, enige Gerechtigheid, actie ofte schuld tot last van hunne Weesen, oft andere vermomde personen, op penning van te verliezen hetgene zij daarvoor gegeven hebben, en dat die Gerechtigheid ofte schuld doet en te niet is, zal, en die Weesen ten eeuwigen dagelang daaraan vrije ontlast en ontslagen zijn. 98) Door het eeuwige Verbot (Stbict 8rt. 14. ifl. br. ten feiten J. 33. bem. Xeßator verboten, bem. $ormunbe (mit tuanabme be$ parens superstes) Xfyetle be$ 2tar# mogen feiste duiten einzuräumen. Declarerende nogtans onze intentie te zijn dat, wanneer de voorziende goeden van vrije dispositie zijn, dat deszelfde niet en mogen gelaten worden bij als zulke testateurs te zorgen bij testamente, ofte giften nietten levende lichaam, of bij overeenkomst van de dood, noch ook en mogen geschieden enige andere donatie tot profijt van de momboirs, toezichthouders, of administrateurs van hunne Vrouwe, of kinderen, geduurende den tijd van hunne administratie, gelijk geordineerd is geweest bij wijlen zijne voorziende Keizerlijke Majesteit in het jaar duizend vijfhonderd en veertig, alles op grond van nulliteit van welke niettegenwiedig wij niet en verstaan zal plaats hebben ten opzien van de vaders en moeders, grootvaders en grootmoeders, broeders of zusters al is dat zij zulks van de kwaliteit voorschreven. 48. Als de vermomde persoonen enige grote som van penningen moeten bebben, ofte ontvangen, zy van aflegging van Renten, prijs van verkochte goederen, oft van Coopmanschap, oft aan Coopmanschap op Wissel ofte gewonnen penningen gegeven, oft dergelijke, wie veel dat die ook. 2frf. 5. Verklaar voorts haar Hoogeden dat onder de goeden, van de welke bij het Vierde artikel van haar voorgeschreven Ordinantie verboden is giften te doen tot profijt van de Momboirs, administrateurs, en andere persoonen, in hetzelfde artikel vermeld, zy verstaan oogpen te zijn, renten, bezet, oft niet bezet, huizen en andere goederen bebbende natuur van gronden, en erfgoden, al is dat deszelfde bij de gebruiken van de plaatsen geacht worden voor meubels in materie van successie ofte andere gelijksoortige zaken. 2lrf. 6. En bij ampliatie van het voornoemde artikel, verklaren, dat het verbot darinnen begrepen zal ook. Stadsgrypen over, en ten respecte van goederen, zijnde uit tervoor natuur, roerlijk en haastelijk; niet willenende nochtans beletten, dat van sulke roerlijke en haastelijke goederen zal kunnen gedaan worden enige tijdelijke en machtelijke vrijheid aan de voorgeschreven Momboirs, administrateurs, en andere personen in de voorgeschreven artikel verhaalt, hunne huwsvrouwen, oft kinderen naar gevallen van de middelen, en gestelde staat van den gevers oft testateurs, en de Verdienste van de begiftede, stellend te zelve ingeval van twijfel aan de rechtvaardigheid van den Rechter, om bij hem daarin geordineerd te worden, naar billijkheid en redelijkheid lieber tue 3(u$«af)me bij de parens superstes »af. Ob ten Zit. i\. §.2. n. 18. 99) 95g(. ob. I. 4. §. 1. n. 12. Digitized by Google ©efbemfcM Sanbregt. 2018. 3St.4. §.5. 577 In het begin, en uit wat oorsprong men die verboden vermomde personen schuldig is, diezelfde penningen mogen die Monbijnen ontfangen, voorbehoud datzelfde geschiede met gemeenschelijke instemming, en dat ze altijd die kwitantie ondertekenen, tot ontwerp van die van facet, allen daar toe volmacht heeft. En deel alle die Monbijnen, die tegenwoordig zijn en waren, of naar enige oorzaken weigerden die kwitantie te ondertekenen, zullen die andere Monbijnen diezelfde aan de Rechtbank te kennen mogen geven om daar toe decreet en instemming te hebben, en zonder zelfs diezelfde kopieën en zullen ze die penningen niet mogen ontfangen of lichten. §. 5. Rekeningen, Bewijs en Reliquia van de Monbijnen. Alle Monbijnen zijn verplicht alle Jaar, of ten minsten alle twee jaar, van hun bewind Rekeningen, Bewijs en Reliquia te doen, en dat voor twee van de Magistraten der Weesen nun des verstonden, of andere verstandige personen daar toe belast op straf van zes Gulden te betalen, tot elke reis als ze daar toe versocht zijnde, binnen veertien dagen daar na, die Rekeningen niet en kunnen doen, en daarvoor gepandt te worden. En zodan ze daar na nog in gebreke blijven, zullen wederom daar toe bij datzelfde pand dingen mogen bevolen worden, en niettemin werden verdamd in sulke meerdere boete als 't Gericht na gelegenheid van de zaak zal goed vinden, en dat ook al op datzelfde execute, of pandingen. 99 a) Janbrechtlyat ritter Siegfried SWecenaatge ber Sormünber: die jejunger die an die Dermanber (baaaott Janbrecht n. 1 — 15.), die allgemeine feint fcnbe ber Sormunbfd)aft an die gittert selbst (n. 16 —20.). Für beide gelten besieben Kegeln. 100) Zgte fy'er befdfriebene (frecutton Janbrecht genben ben Sormunb auf Antrag ber gamete flott sowohl zum er mit Staturt II. 37 Digitized by Google 578 @Geleuning 2e Natlricht. tyli. Sit. 4. §.5 3. Als die Vrunden ofte andere, die over die Reeckeninge sollen stehen, swarigbeit binden in eenig stuk der aelver sollen aus der Gerichte te kennen geven, ora daer inne na die buklichte te versichern, ende sal altijd van de gedaene Reeckeninge dobbel achter den Gerichte blijven. 4. Soo wanneer twee Momboirs ofte meer van eenige Weesen rijn, ende dat een al het die Regeringe ende bewindt van der Weesen goederen heeft genomen, so roagh den anderer hem daarvan Reeckeninge ende bewijs eisen, ende gene dat onder den Bewind- beverbde oft Pleger wordt bevolen, hem tot profijte van de Weesen doen aanleggen, tot gemeene ontlastiging, ende van gelijken moeten siey den anderer doen als siey elk eenig bewind gehad hebben. 