title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Het moet in tijden van natuur, dat van goede stof opgeleid is. Een goede aard of een edele inborst komt al spoedig voor den dag. Hetzij in schande of eer: Natuur gaat boven leer. Hij is zot van natuur, en wijs in Schriftuur. Kunst volgt natuur. Men ontwent de leer, Natuur nimmermeer. Natuur begaafde, Oefening ontsaafde. Natuur doet den hond sporen. Natuur doet haar keur. Natuur heeft duur. Natuur is onze naaste buur. Natuur trekt meer dan zeven paarden (of: ossen). Onthoud je je natuur niet. (Dat is: toom je niet in tegen je aard aan.) 't Volk dient zich met het gebruik veel meer, Dan van natuur en goede leer. Waar natuur heeft ramp, Zet vernuft een klamp. Wacht je voor degenen, die van de natuur getekend zijn, zei Willem Spek, en hij zelf zag scheel, had kromme beenen en een' scheven mond. Wat de natuur den pauwen aan den kam onthoudt, geeft zij hun weder aan den staart. Zijne natuur pruilt. Zoodra men zijn hart begint te voelen, heeft de natuur ons mondig verklaard. Zoo men de natuur met een vork drijft, zij zal stug wederkeeren. Zout en zuur Krenkt de natuur. NAVIGATIE. Hij verstaat zich op de navigatie. NAVOLGER. Een goed voorbeeld vindt navolgers. Navolgers zijn geen voorgangers. NAZARETH. Hoe ziet Nazareth er uit? Kan ook iets goeds uit Nazareth komen? Hij zegt, als hem de neus gewassen is. Dat wil zeggen: hij brengt niet dan zotte-klappen voort, en staat met de dieren gelijk, die ene voortbrengen, als ze hen in de groei zijn. Iets met de neus en de nagel vasthouden. (Zie NAGEL.) Jonge vogels hebben weeke neuzen. Men ziet het wel aan uwe neuzen, dat uwe moeder geen eendvogel was. (Zie EEND.) NEBUKADNEZAR. Hij kent de kinderen van Nebukadnezar. (Zie KIND.) NEDERIG. God wederstaat de hooggeëerde, maar de nederige geeft Hij genade. (Zie GENADE.) NEE. God is niet de wereld, het is de nacht. (Zie NAG.) NEED. Nee is hier twee uren van daar. Men zegt dit te Groenlo, als iemand iets vraagt kort af met nee, voor neen, beantwoordt men dan. De woordspeling ziet op het tm twee uren van Groenlo gelegen dorp Nee, in de wandeling Nee genoemd. NEEFGEBAR. Arme lieden hebben nergens neven en nichten. (Zie NEEF.) NEEFGEBAR. Je zult mijn zoon (of: mijn neef) niet langer zien. Haan neef sprak tot zijn hennen: Elk moet zichzelf kennen. (Zie HAAN.) Het is neef, neef, Zo lang als ik geef. Hij is van Loenen, ’t is mijn neef. (Zie LOENEN) Kun je niet meer (of: Houd je op met) gevecht? Weg zullen de neven. Men zegt nog neef; maar het is van Adams weg. (Zie ADAM.) Met leenen volle neef, en met weerom geven hoort kind. (Zie HOREN.) Schenken en geven Maakt nichten en neven. Voor al die zure appelen geeft hij hem nu een zoet neefje. (Zie APPEL.) Zij sparen voor neefjes en nichtjes, 15 NEELTIE. Drink hartig, zei Neeltje en gaf hem de lege kan. (Zie Kan.) Je slaapt manke Neel, zei Flip, die veranderde als zodanig maal op een dag. (Zie DAG.) Wat is het ruig in dat gat, zei blinde Neel, en voelde in een schoorsteen, die in geen en dertig jaren geveegd was. (Zie GATEN.) Zij schuurde haar billen met baksteen als zijdelijk Neeltje. (Zie BIL.) NEELTJE LIGTBIL. De liefde springt hem in de buik als de karper in ons zolder, zei Neeltje Lichte Bil, en zei wat gefaamd. (Zie BUIK.) Neen. Beter enkel ja dan dubbel neen, (Zie JA.) Bij ja en bij neen, zei de factoor, kooplied twee niet. (Zie FACTOOR.) Het is een koud hart, dat om het eerste neen een lieve vrijster laat. (Zie HART.) Hij verkoopt neen. [Men zegt dit, wanneer van een iets geëist wordt, dat op dat moment voorhanden is.] Sartorius p. IV. 35. Harrebome Tjd 34. Motsbl. 38, Beddingius 53, Prov. seriosa bl. 33. Gheurtz bl. 83. Zegerus bl. 47. % Jan. Idinau bl. 8383. Gruterus I. bl. 116. Cats bl. 436. de Brune bl. 359, 469, 477. Sel. Prov. bl. 199. Tuinman I. bl. 91. 38 Juli 53. Tuinman I. bl. 308. Tuinman I. bl. 138. v.d. Venne bl. 36. Oampzen bl. 58. Meijer bl. 38. Gheurtz bl. 44. de Brune bl. 474. Wassenbergh bl. 89. Hoeufi XXVI. Modderman bl. 181. Sartorius bl. 141. Campen bl. 108. Cats bl. 498. de Brune bl. 228, 233. Mergel bl. 56. Pros. bl. 13. Talman I. bl. 117, II. S.} Willems VIII. 213. Modderman bl. 109. 13 Adag. Guedam bl. 9. v. Warsberge Wim bi; 14 Ss. Prov. bl. 197. Bartorius pr. 111. 65. Di man 1. bl. 117. Adag. quadem bl. 56. Geles: 4. v. Wassberge Win bl. 13. 15 v. Wassberge Gold bl. 164. Een neen is een lange strijd. (Zie JA.) En neen is kooplieden voer, koos en bikkel der arme. (Zie JAR.) Wil er neen nog ja of en. (Zie JA.) Ja is zoo goed als geer. (Zie JAR.) Ja, zij je, uw neen, zij neen; Zoo acht en meent iedereen. (Zie JA.) Neen wordt ja met geld gemaakt, En 't ja door fde neen geraakt. (Zie GELD.) Lügen, als zij neen voor ja zeggen, (Zie JA.) Neen is zijn ja. (= JA.) GREEP. Greep werd de neep. (Zie GREEP.) Eene gevoelige neep in zijn fortuin ge- . (Zie FORTUIN.) NERV. is in de neer geraakt. (Zie NERVE.) Neer. Men uit de laizen is, dan komt men in de neten : Die al van de luizen verlost zijn, worden van de neten geplaagd. (Zie LUIS.) Netten zijn, moeten luizen komen. (Zie LUIS.) Komt lichter uit de luizen dan uit de neten. LUIS.) NEGEN. Zit op de goede (of: kwade) negen. [Dat is: hij heeft veel voor- of nadeel; het loopt hem of tegen. Het a is, zelf als het volgende, aan het Ganzenspel ontleend Wensch je de goede negen: dan ben je dicht bij de pot. NEGEN EN NEGENTIG. Dat er aan van de negen en negentig. (Zie JAR.) Stond Pr negen en negentig. [Men zegt dit, wanneer men het van den rand des u h heeft afgehaald.) EGENMANNEKEN. Geef er nog geen negenmanneken voor. [Men zegt dit van dingen van gewaarde. Zie over het negenmanneken, als Nederlandsche munt, HOEUFFT, Proeve van Bredaansch Taal-eigen, op het woord.) NEGENOOG. Het is een negenoog. 2 We zeggen: zeer nauwkeurig, maar 't zijn altijd kleine dingen, waarop hij zijn opmerkzaamheid gevestigd houdt. In dezelfde zin spreekt men van een' haarklover en een' muggenprikker. Men noemt zulk een persoon negenoog, omdat hij meer wil zien dan een die twee ogen heeft. Dat men hem juist negen oogen geeft, zal wel ontstaan zijn, om hem met een kwaadaardige bloedvloek, om de naam van negenoog bekend, te vergelijken: 200 lastig die kwaal is voor het lichaam, zo drukkend is het bijzijn van de bedoelde persoon voor de gezellige omgang. Deze dubbelzinnigheid zou niet bestaan, indien men hem bijvoorbeeld een' zevenoog of tienoog noemde. 3 Luwnep Di. 1.48. Camgsen bi. 94. Meijer bi. 6 Gent bl. 188, 3 m. 28. 7 Bchaberg bl. 66. Cutn 38. 411. Mergk bi. 53. Bal. Prov. bi. 148. 8 Gheurts bl. 30. Telzanam 13. Bi. 315. v. Eijk LI. bl. 99. Mulder 9 Gheariz bi. 12, u.@2. Fostenk bi. 13. 10 Sartorius quart. 68. 119 5 Tuinman IT. bl. 369. Mulder bl. 415. NEL. NEGENTIEN. Eene stijl is twintig, en toch telt de boer altijd negentien van twintig. (Zie BOER.) NEGOTIE. Daar de negotie slap gaat, heeft de kat in den ketel gejongd. (Zie KAT.) De negotie vervalt. 3 Geene consciëntie-inde negotie. (Zie CONSCIENTIE.) Geld is de ziel van de negotie. (Zie GELD.) EK. Als men de zog in den nek kittelt, gaat zij in het slijk liggen. 4 Daar zijn al wat woorden den nek om gebroken. Dat zal hem den nek breken. De duivel heeft hem bij den nek. (Zie DuIVEL.) De een moet dikwijls een' arm of een been breken, om den nek van zijn' buren te sparen. (Zie ARM.) De fortuin heeft hem den nek toegekeerd. (Zie FORTUIN.) De zon schijnt in den nek, zoodat de neus ervan druipt. 5 Die mag de darm vullen, van pas de nek warm houden, en zijne vrouw ver van zijne zijde verdwijnt, leeft in gezondheid. (Zie DARM.) Een haastig woord heeft er menigeen den nek gebroken. 6 Het is al een: sla mij aan den nek of aan den hals. (Zie HALS.) Hij geeft hem den nekslag. Hij heeft den nek gekromd. 7 Hij heeft ook ogen in zijn nek. 8 Hij heeft wel een baar in den nek, dat hem daarvan zal terughouden. (Zie HAAR.) Hij kraauwt den nek, 9 Hij wordt in den nek gezien. Iemand bij den nek pakken. 10 Iemand den nek breken. Iemand den voet op den nek zetten. 11 [Dat men zegt: iemand met de grootste minachting bejegenen. Dat men in vroegeren tijd deze gewoonte de overwonnen vijand werkelijk aandeed, blijkt uit Joz. x : 24. Iemand het vel over het hoofd (of: den nek) strooien. (Zie HOOFD.) Iemand met den nek aanzien (ook wel: den nek toekeeren (of: bieden)). 12 Iemand tusschen hals en nek slaan. (Zie HALS.) Men kan hem wel met een meid in den nek slaan. (Zie MEISJE.) Op je nek (of: neus) geturfd: dan heb je geen zoldertje van doen. 13 Zoo gij een' stok geeft aandengek, Gewiss hij slaat u in den nek. (Zie GEK.) NEL. De gezondheid van dokter Snel, Of van dokters Nel. (Zie DOKTER.) Goeden nacht Nies (of: Nel)! ik heb je billen gezien. (Zie BIL.) Nacht Nel! er is een nieuwe klink aan de deur. (Zie DEUR.) 13 Diensten bij 108, 119. Tuinman I bij 280, 273, Eriks bij 317. v.d. Hulst bij 16. Meijer bij 58. de Jager Bijl bij 473. 18 v. Rijk II bij 50. NEMER. NEMER. Geen grootere kunst, dan van nemers gevers te maken. (Zie GEVER.) Diensten hangt men bij de dieven. (Zie DIEF.) NERGENS. Boven uit en nergens aan. (Zie BOVEN.) NERGENSHUIZERN. Het zijn heeren van Nergenshuizen in Geenland. (Zie GEENLAND.) NERING. Aan het volk kent men de nering. Als hoeren spinnen, dan is de nering krank. (Zie HOER.) Andere nering, Andere tering. Bier tappen (of: Jenever schenken) is de laatste nering voor den broodzak. (Zie BIER.) Bij het volk is de nering, zei de mosselnier, en hij kan met de mosselen in de kerk. (Zie De loterij is eene hoeren-nering, zei Jan de Bandert; Want wat men in diegene wint, verliest men in de andere. (Zie HOER.) De nering is verloopen. De nering zit op haar gat. (Zie GAT.) Die lieden hebben goede nering. (Zie LIEDEN.) Die zich zijne nering (of: zijn ambacht) schaamt, gedijt niet. (Zie AMBACHT.) Drukke nering, maar weinig verdiensten. Eenige huisnering doen. (Zie HUIS.) Een man van alle nering Vindt ligtelijk zijne tering. (Zie MAN.) Elk is een dief in zijne nering, zei de prediker, en hij stootte aan den zandlooper. (Zie DIEF.) Geene nering zonder liegen. Goede nering, maar slappe winst. Het is een goed ding, een man van veel nering te zijn. (Zie DING.) Het zijn lieden van eender nering. (Zie LIEDEN.) Hij laat het hem aan geen nering ontbreken. Kleine winkel, groote nering; Rijke staatsie, smalle tering. Men moet de tering naar de nering zetten. (Zie de Bijlage.) Neringachtig en teringachtig. (Zie NERING.) Nering en heeren-gunst (of: hulde) is geen erf (of: vaste bezitting). (Zie BEZITTING.) Nering is allen man wel even na, maar niet even nut. (Zie MAN.) Nering (of: IJver), zonder verstand, is schade voor de hand. (Zie HAND.) Niemand is met zijn nering tevreden. (Zie de Bijlage.) Sobere nering, Slechte tering. Twee minnaars aan een figuur, Van één nering twee gebuur. (Zie BUURMAN.) Van één nering onder elkaar: De eene haat de andere lief. (Zie ook BIJ.) Sommige neringen zijn als een gezworen broederschap. (Zie ook BROEDER.) Stijl van nering, Stijl van tering. (Zie ook STIJL.) Stoomnering, Kolenering. (Zie ook KO.) Tering, die niet van z'n stel is, is geen nering. (Zie ook ZEL.) Van wat voor nering is een haaigenoog? (Zie ook HAAG.) Vele neringen zijn van weinig lof. (Zie ook LOF.) Vereert de nering van de andere, Als de ander de joune vereert. (Zie ook EER.) Verstand van nering is goed voor zaken. (Zie ook ZAKEN.) Zege hierover, Nering of Tering. (Zie ook ZEGEN.) Zo, de nering maakt de man, Maakt hem kwaad, kwaad, maakt hem bang. (Zie ook MAN.) De andere. 9 Waar volop is, komt vreemd. 10 Wie zou Sint-Pieters vreemd dan waarnemen? Zij verstaat zich op de vreemd. Die prouw hagf is ori MAT ondervinding. Het is Nero niemands vriend. 11 Buurman. 12 Alle dingen met vriendschap, zei Govert, en hij gaf de eieren uit zijns buurmans hoendersnest. Als de jongen vliegen kunnen, verlaten zij het nest. Als het nest gereed is, vliegt het vogeltje eruit. Bij gebrek van tarwe maakt een leeuwerik zijn in de haver. (Zie GEBROK.) Daar blijft geen ei in ’t nest. (Zie 1.) Daar weet men niet van die eksternesten. (EKSTER.) Dat is een vette brok in zijn nest gesleept. (BROK.) Dat is, om den kievit van het nest te leiden. (KIEVIT.) Dat is op het nest gevangen. Men zegt dit, wanneer een perceel bij verkoop een wordt afgemeten voor, naar is opgehangen. De 2 klapt on de ae ei de ander vangt (of: het nest heeft). (Zie HAAG.) De mensch heeft dikwijks zijn nest, waar de vogels niet zou verkiezen. (Zie BERR.) De vossen hebben holen, en de vogels hebben nesten. (Zie HEMEL.) Die geen eieren hebben, broedt het nest. (Zie BERR.) Die het nestje (of: het vogeltje) weet, heeft het maar die het rooft (vangt). (Zie BERR.) Die het nestje weet, vreest voor de roovers. (Zie BERR.) Die te huis blijft, sterft in zijn nest. (Zie HUIS.) Eene oude zwaluw weet haar nest. (Zie SWAL.) Een hond is stout op zijn eigen dam (of: eigen nest). (Zie DAM.) Een klein vogeltje in een klein nestje rustig slaapt, daar menige grootere vogel in zijn grooter huiskamer van onrust beeft. (Zie de Bijlage.) Elke vogel prijkt zijn nest. (Zie de Bijlage.) Er is geen ekster zoo loos, of zijne jongen (of zijn nest) worden (wordt) hem wel ontmogen. (Zie EKSTER.) Het is al op, hij houdt niet meer veer in zijn nest. Het is een nest, en blijft een koek. (Zie KORG.) Het is een paddenest. (Men zegt dit van een vuile plaats.) Het is een regel uilennest. (Men zegt dit van een vervallen, denkworring.) Hij is een vuile vogel, die zijn eigen nest ontrekt en dat wit hondennest. (Zie HOND.) Een ruige hond wezen, die twee nesten kan houden. (Zie HOND.) Een: hij nestt wel. 2 Alt ook geen vreemd vogeltje in zijn nest. 3 Heeft het nest-ei verloren. (Zie EI.) Het wespennest is verstoord. Zijn nestharen nog. (Zie HAAR.) Voór zijn nest. Kaan, maar op zijn nest. (Zie HAAN.) Geen rattennest in de wrangen onbezocht. Eieren buiten zijn nest. (Zie EI.) Op zijn nest. 3 Het nest, waar hij uitgebroed is. Alles in zijn nest. 5 Zijn vleugelen wijder uit dan over zijn Best (of: vliegt het hier slaap- aar van) het nest, voor hij slaap BE na gewoon, zijn eieren in andere lieden plaats leggen. (Zie xt.) Fi de mieren met blazen in haar nest doen zien. (Zie MIER.) Daar in buiten nest. (Zie BUITEN.) Op den kant van het nest. (Zie KANT.) Een vogel vliegt, hij komt op zijn nest Of in dit nest evenmin thuishuis, als een duif gieren nest. (Zie DUIF.) Vogeltjes maken kleine nestjes. 10 Bem uit het nest gelig. 11 Met den vogel aan zijn veren (ook wel: aan st). 12 (Zie de Bijlage.) Met geen wespennest storen (of: niet in een wespennest wroeten). Het zich niet te vroeg in het nest begeven. 18 Het z'n eigen nest niet bevuilen. Dit wordt gebruikt als waar - AARDER: een al te vertrouwelijk ompany met zijn vrouwelijke dienstboden. Iemand spek zoeken in het nest van de hond, en in de hondenstal. (Zie HOND.) KESIMAN hoendervlees gezocht in een werf en naar uw nest uit. (Zie HOND.) De kippen veren, men weet, uit welk eiland ontvlucht is. (Zie KIP.) PSLIS, BL. &2. GHEURTE BI. 63. ZOGERUS BI. Bruns BI.205. BEI. PROV. BI.108. TOIN- LU.3. AGL. QUADAM BI. E8. AGL. N°. VIII. EIJK 1. PR IL 2.68, Bogaart BI. 83. BI. 13, II. BI. 119. Van Alkemade BI. 116. TUINMAN BI. 89, I. BI. 168, BI. 48. AGL. QUADAM BI. 9. Van Eijk II. NA. BI. 54. De Jager BAER. BI.116. Mulder BI. 419. Modderman BI. 411. Winschooten BI. 198. Tuinman I. BI. 348, NA. 13 Prov. Seriosa BI. 41. Bervillus BI. 487. Campen BI.117. Gheurts BI. 43. Zegerus BI. 8, 41. 10 JUL. Idinau BI. 388. Gruterus I. BI.118, II. BI. 136, 167. De Brune BI. 6,401. Mergk BI. 3, 38. Sei. Prov. BI. 51. Bartorius PROV. X. 3, tert. IX. 78. Van Alkemade BI.108, Tuinman II. BI. 43, 78. VOER VI. 270. Kerkhoren BI. 55. Van Bijk II. BI. 88, NA. BI. 56. De Jager BAER. BI. 116. Sancho Panca BI. 31. Modderman BI. 3 a, 12, 16 NET. Vier gelouterde zuivere kievits-eieren op een' hoek lands in een nest. (Zie EI.) Ei FI ei niet, zoo moogt gij het nest braden, ei EI. Waar in zijn eigen nest schuilgaat, die ligt onzacht, en is het eervol waard. (Zie EER.) Wonderlijke huisvesting, zei Trui, en zij vond een rattennest in haar klomp. (Zie HUISVESTING.) Zie, dat het niet op een externest uitkomt. (Zie EKSTERN.) Zij is een recht nest. (Zie RECHT.) Zo zou men de rekel uit zijn nest jagen. (Zie JAGEN.) Zuidwest, Regennest. (Zie REGEN.) NESTEL, Dat hij een nieuwe nestel had, men zou dat moeten weten. (Zie NESTEL.) Men past dit spreekwoord op de onbeschamde toe. Hangbroeken worden nestelaars. (Zie HANGBROEK.) NESTELING. Hij is geen a Sutealan ESTOR, Nestor leefde wel drie honderd jaren; Waarom zou God u ook niet lang in leven sparen! (Zie GOD.) ALLE VOGELS SCHUWEN DE OPENBARE NETTEN. Beter een vogel in de hand (of: in 'n net) dan twee (of: tien) in de lucht (af: over 't land). (Zie HAND.) DAAR MEN ZICH NAAR ZET, DAT VALT ONS IN 'T NET. Dat heb je zoo vast als een visch in een scheetnetje, zei de Engelse, en hij meende: een scheet in een vischnetje. (Zie ENGELSCH.) Dat is een net zonder visch... Dat is zoo zeker als een scheet in een netje. (Zie SCHOEN.) DAT VALT IN Mijn NET. De netten schieten. (Zie SCHUT.) DES SLPANDEN NET VANGT. De wolf is in het net (het want, of: den strik) eraakt. (Zie WOLF.) DE EEN WIL DE AANDER VANGEN, ERAKT ZELF EERST IN 'T NET. (Zie AANDER.) Die met gouden netten vissen, Zullen zeker nooit missen. (Zie GOUD.) Die netten zijn van zacht beslag, Daar geen aal door de maas mag. (Zie AAL.) Grote vissen, grote netten. (Zie GROOT.) Pros. seriosa bl. 36. Graberus 111. bl. 165. Gate us bi. 50. Bogaert bl. 9. 2 Winschooten bi. 165. i 8 de Bruns bi. 18, 311, 488. Folie 1.211. 3 winschooten bl. 164, 3%. v1. 97, 118. bl.75. 5 Folglich bl. 18. 28 Ontzetting bi. 458. Bogaard bl. 90. DI. 476. Adag. quadam bl. @. Adag. Thegay. 4 Oheurts bl. 10. Tuinman I. pl 384. y% Miren NET. Groote visschen scheuren het net. 1 Haal over het net. Hang vrij netten: geen vogel, of men kan hem vangen. 2 Het is al visch, wat in de netten komt. Het is te vergeefs het net te spannen, als de vink reeds vergevliogen is. Het is verloren gepezen, als de vink het net ontsnapt. 3 Het lichte kurkje staat boven, maar het zwaar net gaat te gronde. (Zie GROND.) Het zal hem geen zalmpje meer in het net brengen. Hij breit (of: boet) netten. 4 Hij brengt (of: werkt) zichzelf in het net (of: Hij loopt in het net). Hij droogt zijn netjes. 5 (Zie de auz Men bezigt dit spreekwoord van ‚die zich tijdelijk in zijn uitgaven van weelde be- krimpt, om den wagen in het regte spoor te kunnen houden; gelijk het mede op den dronken-aard, die zijn’ roesuitslaap, wordt toegepast.] Hij haalt hem het net over het hoofd. (Zie HOOFD.) Hij heeft een stuk van een oud net gegeten, waar- door hem de ziel in het lijf verward is. (Zie LIJF.) Hij is door alle netten gevlogen. 6 Hij is in den knip (het net, of: de fuik) gekomen. (Zie FUIK.) Hij spant hem een net. Hij spreidt zijn net voor eenen ouden kraan. (Zie KRAANVOGEL.) Hij vangt den wind met het net. en is te vergeefs, dat hij zich inspand. Hij vist achter het net. Hij vloeit door als een net. Hij is zeer vergeetachtig. Hij werpt het net uit. Hij ziet hem in zijn net te krijgen (of: Hij lokt hem in zijn net). Iemand in zijn eigen netten vangen. Ik heb mijn netje vergeten. Meestal spannen de spin het net, waarin hij zelf gevangen wordt. Men moet de netten uitspannen, wil men den vogel vangen. Men krijgt geen' papegaai in een vinkenet. (Zie de Bijlage.) P, en vindt, bijvoorbeeld, ’’zegt V. ALKEMADE, "geen eerlijk man in een hoerhuis. Oude netten, kwade mazen. Roei de haring, eer gij ze in het net (of: gevangen) hebt (ook wel: voor ze in de ton he). (Zie HARING.) Vrijers! wilt uw netten hangen, Want alle vrijsters zijn te vangen. Wat gisteren voorbij vloog, valt vandaag in ’t net. (Zie GISTEREN.) Zijne netten zijn zoo dicht gebreid, dat er niet meer in te vissen. (1) (5) (Oct. Gruteras I. b1. 107. Cats bl. 486, 504. de Brune bl. 312, 405, 476. Sel. Prow. bl. 130. Richardson bl. M. v. Alkemade bl. 79. Tuinman bl. 181. DI. 160. d’Escury bl. W. v. EIk I. nal. bl. 6, II. bl. 89. Modderman bl. 81. Bogaert 190. v. Hall bl. 889. v. Lennep bl. M.A. 2 Cats bl. 464, B v.d. Venne bl. 185. Winschooten bl. 164. Erasmus bl. 3227, 339. Cats bl. 544. Sel. Prov. bl. 8. Winschooten bl. 164. Tuinman I. nad, 61, 83. v. Riik 1. nal. bl. 6. v. Waeuberge Mila bl. 18, v. Eijk III. bl. 74. v. Lennep bl. 146. Sancho-Panza bl. 38. Campen bl. 70. Gheurtz bl. 38, 38. Idinau bl. 38. de Brune bl, 3, Sartorius pr. II. 11, 500. vill. 67°. Winschooten bl. 165, 332½. Tuinman bl. 86, I. 51.389. Adag. suadam bl. 3. Febr. 5. (Folie 1.109.) v. Moerbeek bl. 210. Fischer bl. 107. v. Ek I. nal. bl, 5, III. 61.73. Guikens L 34. Sancho-Pansa bl. 29. v. Lennep bl, 146. 8 Winschooten bl. 164. 9 Winschooten DL. 168, v. Ek III. bl. 74. 122 NE vischje door kan. Zij vissen met droog netten. 18 Dat is: 2 verkrachten hunne vangst za moeite, nl. door die te en het spreekwoord mee op de zulken door slinksche streken zich met andere verrassen. Zij zwemmen in het net. 14 | Zoo de mensch zich zet, Wacht het in zijn net MENSCH.) NETEL. Brandnetels is zuiver kruid, zei de drommel, daar veegt niemand zijn gang aan. (Zie DROM) Brandnetels kunnen geen lelies voortbrengen, LELIE.) Dat een netel zal worden, brandt haast, 15 | De netels maken geen goede saus. 16 | Een wijze hen legt wel een ei in de (Zie Ei.) Hij eet een bok, die brandnetels kaauwt, BOK. Hij is zoo vriendelijk als een hand vol (Zie HAND.) Men doet beter, geen bloemen te plukken, brandnetels gewied moeten worden. (Zie BI NETTE. Beter net dan vet. 17 | Eerst net, daarna een slet. 18 Dit spreekwoord geeft men te kennen, dat pronksters vaak sloddervossen worden; oordeelkloos KEMADE een meer bepaalde als hij zegt: „De Maagden der schenkingen gingen in den blooten en hangerde met een kransje daarop; maar de het haar en klederen afgesneden, dat schande was.” Geen beter laken dan gezond en vet, En ding net. (Zie LAKEN.) Buiten net en binnen vet, 19 Net bij zuiver, en mors bij vuil; Valk met en uil met uil. (Zie ZUIVER.) Net is mooi, en mooi is net. (Zie MOOI.) NEDERLAND Hij zal hem de wijsheid door den rechter in den kop gieten. (Zie Kor.) Wanneer Neurenburg mijn was, 200 witte Bamberg er (Zie BAMBERG.) BUS, Alle dingen is mogelijk, behalve zijn neusaanvulling (Zie DING.) Als de neus jeukt, zal men drek ruiken of drinken. (Zie DREK.) Als een hondenneus in den brief: Als het een hond was (of: wolf) had hij uit beenen (of: in den neus) gebeten. (Zie BEENEN) Winschooten hi. 165. Zoet bl, 18. v. Alkemade bi. 18. Winschooten bl. 166. Tuinman II. bi. 136. Muider di. 6%. Eijk I. nal. bl. 24. Bel. Pror. bl. 199. Mots di. 4. Gent bl. 126, vr. Alkemade bl. 61. Adag. guadam bl. 7. Men pikt vaak bij den neus grijpt: het is al een schade. Ach neus! 3 Waar dan zonder neus. (Zie MOTTIG.) Een neus aan de lamp. (Zie LAMP.) Ik wil de duivel mijn’ neus niet op geven. BUIVEL. pat zijn neus (of mond) voorbij. (Zie MOND.) zoo tusschen neus en mond. (Zie MOND.) u geeft geen snuif voor zijn neus. is nog 200 vast niet als je neus, klaar als een neus in een zangstuk. en dat hij al te veel op zijn neus fiam, vloog hem in den neus. bemvallen als een vuist op den neus. als hem in den neus vliegen. knijp wij dat eens nader aan. het wordt hem voor den neus toegedaan, (Zie KAS.) dat, die duister brandt, moet men den neus gen. (Zie KAARS.) ligt altijd met den neus over de onder- . (Zie DEUR.) sard kriebelt hem in den neus. (Zie MOS.) is het kompas van den lekkerbek. (Zie PAS.) hem. sauiten. apen wessen op zijn neus, [Men dit van JANMAAT, als hij lang verdwijnt zoo snel, als een veest in ze de ruimte van neusgaten. RIET.) a schijnt in den nek, zoodat de neus ervan (Zie NEK.) mijn witte roos ruikt, krijgt de roos aan zes. [De roos nl., waaraan hij ruikt, — een ge- mistchte aan de Zei van de aid made onder den naam van roos bekend.) lang, of: te veel) snuit, die bloedt ze, laatsten druppel uit de kan wil hebben, het deksel op den neus, (Zie DEKSEL.) ge een neus heeft, kan dat wel ruiken. HOLTT. het gat onder den neus veel openhoudt, moet water schoenen dragen. (Zie GATEN.) lage neuzen hebben, lijden veel aanstoot. AANSTOOT.) Maar ten ongeluk zullen hebben, kan den neus machtig maken kan liggen op den hoofd, en breken den neus. v. Duyse bl, 219. 35 Nous-Speaking. 73. 18 Tuinman II, bl. 7. TENSCHEREN 19 Tuinman I. bl. 970. 123 38 Tuinman I. bl. 74. April 14. v. KEizer III. 18. 14 Oampen bl. 5. Zegerus bl. 8. 19 April. Idinau bl. 151. Gruterus 1. bl. 96, 11. bl. 168. Oats bl. 815. de Brune bl. 304,306. Mergel bl. W. Se. Prov. bl.66. Tuinman II. bl.15. Wijsheid bl.1W. 17 Bartorius sort. 111.83, NEUS. Die op zijn' rug valt, kan toch zijn' neus bezichtigen. 15 Die te hard loopt, valt op den neus, Die wat hebben wil, die moet erom uitzien, zei Geurt, en hij kreeg een' dikken neus en twee blauwe oogen. (Zie GEURT.) Die weten wil, wat er in de worst gekapt is, moet een penswijf den worm uit den neus halen. Die zijn' neus afsnijdt (of schendt), schendt zijn aangezicht. (Zie AANGEZIGT.) Die zijn' neus overal in wil steken, haalt hem er dikwijls bestrating uit. 16 Die zijn' neus steekt in alle gaten, haalt ze er dik besch.... uit. (Zie GATEN.) Een afgesneden neus heeft geen' bril van doen. (Zie BRIL.) Eene vB, op uw' neus, 17 IE ee is Ydel; omdat het gevaar denk- eeldig 33. Een hond zuigt nimmer aan den kant, Daar hij den neus eens heeft gebrand. (Zie HOND.) Een spitse neus en spitse kin: Daar zit sinjeur de duivel in. (Zie ade Eerst een' neus, en dan een' bril. (Zie BRIL.) Er valt altijd nog meer af dan van kneutjes neus. Geen stiek door den neus kunnen zien. Gij behoeft er den neus niet voor op te trekken. Gij hebt maar uw’ neus te volgen, zodat gij niet over de huizen valt. (Zie HUIS.) Gij moet veel was hebben, zodat gij God een wassende neus maken. (Zie GOD.) Grote neusgaten opzetten. (Zie GATEN.) Hem het vel over den neus halen. Het blauw-geneusde oude wijf Zoekt de aarde voor haar lijf. (Zie AARDE.) Het is een man als een kind: hij veegt zijn’ neus aan zijn mouw af. (Zie KIND.) Het is een neuskijker. (Zie KIJKER.) Het is een scheef rode-wijf neus. Het is geen neus, om een’ bril te dragen. (Zie BRIL.) Het is hem bij den neus langs gegleden. Het is het neusje van den zalm. Het komt op een’ haringneus niet aan. (Zie HARKING.) Het ligt vlak voor zijn’ neus. Het scheelt je daar niet, zei besje tegen haar’ man, en zij zag hem in zijn’ neus peuteren. (Zie BESJE.) Het scheelt veel: een’ voet op een’ neus. Het stormt hem tegen den neus aan. Het stroopt hem tegen den neus op. Het wordt hem van onder (of: voor) den neus weggevaagd (of: weggekaapt). Hij brengt er een wassen neus aan. Hij geeft hem een knip voor den neus. (Zie KNIPT.) Hij ruikt zichzelf bij den neus. Hij haalt hem een piercing uit den neus. Hij haalt hem het brood voor den neus weg. (Zie BROOD.) Hij haalt zijn neus onder. Hij heeft den neus gebrand. Hij heeft den geur van Florence onder den neus. (LIE FLORENCE.) Hij heeft de vonk in den neus, (Nadat BILDERDIJK, in zijn Verklaring Ge- glachtlijst, het woord vonk, over de gewone beteekenis van dat woord gehandeld heeft, gaat hij aldus voort: „Doch de vonk in den neus hebben is ons vonk niet, maar ’t Engelse funk, dat is stank, en ’t zelfde als de snuff in den neus hebben, gelijkt ons Gemeen zegt. — Dat Engelse funk, is van ’t Latijnsche fu- mus er fimus.” Hij heeft een brandewijns (of: jenever-) neus. (Zie BRANDEWIJN.) Hij heeft een fijne (of: goede) neus. Hij heeft een hondenneus. (Zie HOND.) Hij heeft een kouden neus gehaald. Hij heeft een snede door den neus (af: het gezicht). (Zie AANGEZIGT.) Hij heeft een kostelijk gat onder zijn neus (of: in zijn hoofd). (Zie GATEN.) Hij heeft een kroten-neus, (Zie KROOT,) Hij heeft een neus van de broederschap. (Zie BROEDERSCHAP.) Hij heeft een schoot in den neus. [Men zegt dit van de borreldrinker,, wanneer die wat te veel heeft gebruikt.) Hij heeft er het neusje van. Hij heeft geen neus. Hij heeft hem een pen (of: een prik) op den neus gezet. Hij heeft hem in den neus (af: de buis). (Zie BUIS.) Hij heeft nog geen voering (of: geen zolder) in den neus. Hij heeft wild haar in de neus. (Zie HAAR.) Hij is altijd met de neus in het vocht. Hij is bij de neus gepakt. Hij is door de neus geboord. Dat is zeggen: hij is door de wijn bedrogen, die heeft hem beet, en daardoor heeft hij het te kwaad gekregen; ofschoon men dit ook op andere zaken, zelfs op personen, toepast, waardoor, of door wie, men is beetgenomen. Zie over dit boren TUINMAN. Men moet dit spreekwoord niet verwarren met een ander van dit onderwerp, dus luidende: iemand iets door de neus boren, dat is: hem een zaak ontfutselen. De Bruns bl. 138, 432. Tuinman I. bl. 234. Gales bl. 17. Neus-Sprekwoorden. 78. Modderman bl. 98. Serrilius bl. 193. de Brune bl. 368, 377. &c. Pros, bl. 69. Sartorius pr. VII. 18. De Brune bl.386. v. Kijk II. nal. bl. 41. Bogsaert bl. 4. Witsen bl. 807. Winschooten 1.168. Neus-Sprekwoorden. 4, 11, 48. Neus-Sprekwoorden. 75. Neus-Sprekwoorden. 19. Everts bl. 915. Neus-Sprekwoorden. 50. Neus-Sprekwoorden. 67. Campen bl. 96. Tuinman I. bl. 190, 181, 99, II. bl. 318. Mulder 1. bl. 76, 278. Winschooten bl. 168. Winschooten bl. 165, 366. Tuinman I. nal. bl. 2. Gales bl. VI. Everts bl, 347. Neus-Sprekwoorden. Hij is gaarne met den neus in het nat. (Zie was) Hij is geen knip voor zijn neus waard. (Zie was) Hij is met den neus in het bed geraakt. (Zie was) Hij is op zijn neus gepikt. (Zie was) Hij is op zijn neus gevallen. (Zie was) Hij is overal bij met zijn neus. (Zie was) Hij kijkt bij zijn Deus naar. (Zie was) Hij kijkt op zijn neus. (Zie was) (Dat wil zeggen: hij is beschaamd een tegen zijn verwachting slechte zaak. Op zijn neus zien, volgens BILD in zijn Aant. 09 0. HUYGENBAND. Koren- v. 51.32, zegt men „by een verkes, ' spottender wijze aanmerkte, als of nog bewaren wilde.) Hij kon wel meenen, dat zijn neus geen voorwag Hij krijgt een houw over den neus. of Hij krijgt een neus van een lengte (of: ces neus). (Zie EL.) Hij krijgt de lach van in den nieuwe. (Zie was) Hij laat den neus hangen. (Zie was) Hij laat over alles zijn neus. (Zie was) Hij laat zich bij den neus leiden, gelijk een koe (Zie BUFFEL.) Hij laat zijn neus te dikwijls in het glas (Zie GLAS.) Hij luistert toe met neus en mond. (Zie was) Hij maakt van zijn neus een anker. (Zie was) Hij maakt van zijn neus een kattebak. (Zie was) Hij mag zijn natje en droogje wel; maar niet en neus. (Zie DROOG.) Hij meende zich wel te wachten, en hij sloeg zelf op den neus. (Zie was) Hij neemt het hem voor den neus weg. Hij praat tegen zijn eigen neus aan. Hij praat zijn neus voorbij. Hij schort zijn’ neus op. 19 Hij slacht de eenden: hij is op den neus ge (Zie BEND.) Hij spoelt lustig zijn’ neus. 20 Hi) spreekt door den neus, 21 Ä Hi) steekt den neus in eens andermans pot, | MAN.) | Hij steekt overal zijn’ neus in (af: tussch (Zie de Bijlage.) Hij steekt zija’ neus in den wind. 28 (Zie del e. (Dis is het gebaar van den hoovaardigk Hij stond er met den neus bij, 24 | Hjj trekt een’ langen neus. Hij trekt er den neus voor op. 25 | Fij valt met zijn’ neus in den stront. Hij valt met zijn’ neus in het vet (af: de ba (Zie BOTER.) | ‘ | \ 17 Neus-Spreckw. 3. 18 Mots bl. 78. 19 Gheurtz bl. 10. Tuinman I. bi. 28. % Winschooten bi. 108. 31 Neus-Sprockw. 10. % Tuinman J. bl. 329, IT.» 382. v.d. Es 16. Neus-Sprockw. 55, 58. 23 Neus-Spreekw. 33, 3. v. Lennep BL 3 % Tuinman 11. bl. 333, 35 Schaberg bl. 66. NEUS. 125 NEUS,. 5 vat zich zelven bij den neus. 1 | veegt zijn’ neus aan anderer lieden slippen. ie LIEDEN.) volgt zijn’ neus. al er zijn’ neus niet aan vuil maken, 2 Seal er zijn’ neus wel buiten houden. 3 zal nog eens geducht zijnen neus stooten. zegt het bij zijn’ neus neer (of: langs). 4 zet hem klem op zijn’ neus 6f: staart). KLEM. ig sette zijn’ hoed op den neus. (Zie HOED.) ziet met zijn’ neus. 5 set (of: denkt) niet verder, dan zijn neus lang #(ef: dan van den neus tot den mond). (Zie IND. kit altijd met zijn' neus in de boeken. (Zie BOEK.) Ze zocht zijn smerige neus aan mijn mond af te vegen. (Zie MOUW.) kan het beest het z0 zo net mikken, zei Folpert, aan een ekster sch... hem op zijn' neus, (Zie NEEUW.) PrEVER neuzen zijn er? (of: Neuzen tellen). Met je neus ertussen. (Zie HUIS.) Viel neus krijgen (vatten, hebben, of: in een' bril op den neus zetten) (of: iemand aan). (Zie BRIL.) Een' neus aandrasijen. (of: Een' ring door den neus steken.) Het hoofd (of: den neus) tussen twee punten zetten. (Zie HOOFD.) Een' iets door den neus boren. Of iets onder den neus wrijven. Een' iets voor den neus wegvissen. Een' avegaar door den neus boren. (Zie AVEGAAR.) Hij had bijna onmiddellijk in den neus. (Zie HUIS.) Hij had volop gehad, zei de jongen tegen zijn vader, & hij kwam met twee blauwe oogen en een' dikke neus thuis. (Zie HUIS.) Moet ik mijn neus ingesnoven? (Zie NEEUW.) Sauit het liefst mijn' eigen' neus. (Zie NEEUW.) Ze heeft uw' neus (of: aan uw aangezicht). (Zie AANGEZIGT.) Reuzen zijn gewoon gesnoten. Een' schmaalmaaltijd is spoedig afgeloopen. Een' knoop in uw' neus. (Zie KNOOP.) De Schrift, of trek geen' wassen neus. (Zie WASSSEN.) Hij behoefte hem niet alles aan de neus te dragen (of: onder de neus te houden). (Zie DRIEN.) Hij kan het z0 tusschen neus en lippen vatten. LIP. moet het zeil naar den wind zetten, zei man, en hij zette zijn fok op den neus. (Zie FOK.) Men moet niets verzeggen, dan zijn neus aftebben. 15 Men zal hem over zijn neus zien. 16 [Zij maakt zich boos over een kleine zaak.] Men ziet aan zijn neus wel, hoe dicht bij land. (Zie LAND.) Mijn neus is geen kapstok: dus wil ik er alles niet aan gehangen hebben. (Zie KAPSTOK.) Mijn neus is te gast. (Zie GAST.) Naar het valt, zei Speeltafel, en besjes neus droop over het beslag. (Zie BESJE.) Na rijp beraad, zei Joost, en bij wachtte zo lang, om zijn buurmans dochter te vragen, tot een ander ze hem voor den neus weghaalde. (Zie BERAAD.) Op den neus is't zorgelijk of havelijk hakken. 17 Op je nek (of: neus) gerust, dan heb je geen zoldertje van doen. (Zie NEK.) Op uwen neus geborduurd. 18 Oremus, zei de bagijn, en zij vatte den pater bij zijn neus. (Zie BAGIJN.) Scherp geneusd (of: Spits gekind) en dun gelipt: hangen! bangen! (Zie KIN.) Snij mij den neus af, en blaas mij dan in de oren. 19 Snoepende katten klopt men op den neus. (Zie KAT.) Snuit eerst uwen eigen neus, eer gij een ander het snot doet afvagen. Toen hij dat hoorde, peuterde hij in zijn neus. 20 Tusschen neus en tusschen lippen Kan een goede kans ontglippen. (Zie KAN) Veeg uws buurmans kind den aars (of: neus), en neem het in huis. (Zie AARS.) Wat behoeft hij er zijn neus in te steken! Wat je wou? — dat je neus een hitte was: wat zou je rijden! (Zie HIT.) Wat maakt hij veel van zijn neus. 21 [Men zegt dit van een trotskraan.] Wat stank is dat: men zou er den kanker van in den neus krijgen. (Zie KANKER.) Voor de neus te hoog draagt, valt hem aan stukken. 22 Wrijf hem dat eens onder de neus, en blijf goede vriend met hem. Zie voor uw neus. 28 Zij draagt een lantaarn aan de neus. (Zie LANTERNE.) Ze is een aar neusje van hoog. (Dat wil zeggen: zij is zeer kieskeurig, en heeft al voor menigen vrijer de neus opgetrokken.) Zij geven elkaar de neus vol bloed. (Zie BLOED.) Zij kijkt net, alsof ze met een truit op de neus wordt geslagen. Zij leidt hem bij de neus rond als een kermisbeer. (Zie BEER.) Zijn neus is verstopt. 24 Uitspraak 1. 27. Geld bloed.168. voor Duits bl.334. Neus-Sprekies. 14 Sartorius sec. VI. 11. Bens-Sprekjes. 51. 18, 53. 15 Neus-Aprekens. 73. Corbus tert. 11. 92, BIL 2. Neus-Sprekies. 76. 16 Bart Uitspraak 11. 28. Bartolius pr. VI. 35. Winschoten bl. 39, 18. voor Moerbeek bl.846. 17 voor Nyenborgh bl. 188 Uitdraaien I. bl. 336. N .%. N 18 Bauchot-Pancratius 5 Gampern U. 107. 10 Winschoten bl. 385. Tullemann I. bl. 29,190. 19 Moszbl. rm - Binmen 1.24.117, IE. bl. 283. Neus-Sprekjes. Bermoe bl. 47. voor Eljk 111. 41. Neus-Sprekjes. : eerder ‘aan 37. Marnix bl. 134. Bogaert bl. 10. ncho-. Theis. Winschoten bl. 308. Tullemann I. Neus-Sprekken. 71. HELEN, 183,005. bl. 13, II. BL. 116. Erasmus bl. 1% Bervilius bl. 28. MM voor Zobphen Dutesi tl. 708. voor Waesbergen 13 Neus-Sprekken. 07. NEUS. Zijn neus past hier op mijn aangezicht. (Zie AANGEZICH.) Zoo neus, zoo voorhoofd, zoo geest. (Zie GEEST.) NEUSWIJS. Bezet geld is maar neuswijze werk. (Zie GELD.) Het is een neuswije (: wijsneus). 1 VEL E e Hij is met de nevelkar verhuisd. (Zie KAR.) NEWCASTLE. Zend geen steenkoolen naar Newcastle. ICHT. Alle rijke lieden hebben haar. (Zie LIEDEN.) Al te voldoende, zei nichtje, en zij kreeg zooveel water op haar dak, dat het haar de schoenen uw uitliep. (Zie DAK.) Arme lieden hebben nergens neven en nichten. (Zie LIEDEN.) Dat is tante Bloemkool, een nichtje van grootje uit den pottekelder. (Zie BLOEMKOOL.) Giften en gaven maken nichten en neven. (Zie GAAF.) Het is een kind van Abigaeltje-nicht. (Zie ABI- GAIL.) Hij kijkt als een schelvisch, die zijn nichtje ten oop houdt. (Zie DOOP.) Hij meent, dat 's keizers kat zijn nichtje is. (Zie KAT.) Schenken en geven Maakt nichten en neven. (Zie NEEF.) Zij sparen voor en en nichtjes. (Zie NEEF.) IEMENDAL. Alte mal Of niemendal. (Zie MAL.) Dat is een lekker niemendalletje. De een heeft het al, En de ander niemendal, 2 Het is een groot onderscheid, koning zijn of ni- mendal. (Zie KONING.) Houd u zei de man, en hij gaf niemendal. (Zie MAN. Ik plaagde voor deze mijn glas wel uit te drinken zei Jan Droogkeel, maar nu laat ik er niemendal in. (Zie GLAS.) Met niemendal begint men niet. 3 Niemendal op een oorlogsschip. Men zegt dit tot iemand, die veel dacht te ontvangen, maar niets verkracht. Ondief of niemendal. 4 [.Dat is: veel of niets. Ondiefte wil zooveel zeggen als vreugde of schalkheid, in tegenstelling van diefte, dat neerslagtigheid betekent. Zie BILDERDIJSK Verklaring, Geslachtlijst, op ondiepte, waar gesegd wordt, dat "te ondiepte een zeer gewone spreekwoordje placht te zijn voor lief of aardig." Op het woord diep verklaart BILDERDIJK "de spreekwijze niet te ondiep" voor "schalks." De spreekwijze On diepte of niemandal gebruikt men van mensen, die zeer ongelijk van humeur zijn. Van pas maken (of: komen) is het al, Anders krijgt men niemandal. Tuinman T. bl. 188. v. BIjk I. na 33. Nous Bpreskes, 8 de Bruns bl. 142. Sartorius pr. VI.7. 8 de Brune bl. 478. 4 Sartorius pr. VI. 7, tert. III. 38. 5 v.d. Venne bl. 384. de Brune bl. 31. Winkelhoeten bl. 1886. v. Alkemade bl. 108. Tuinman I. bl. 178, 12. bl. 177. Gales bl. 24. Wasenbergh 8 Tuinman 1, bl. 361. 126 I. bl. 91. Bogsert bl. 88. us, . 6 Tuinman I. bl. 308. Maart 6. v. Eijk II. na A. Gedachten bl. 758. Zoet bl. 19. v. Alkemade bl. 17. 9 Adag. guadamut bl. 63. 10 Pros. seriosa bl. 4. v. d. Venne bl. 178. Zupkonnda bl. 518. Harrebomse IV. bl. 840. NIE Dat zal hem dun door de nieren (of: ribben) Eene nier is een arm dier: ze ligt in het ver, er niet te beter om. (Zie DIER.) Hij beeft het voor de nieren. Overdreven lust is der nieren kwaad. (Zie 1 Zijne nierjes liggen pe (of: zacht). 6 IESJE. Goedenavond Nies (of: Nel)! ik heb je al gezien. (Zie BIL.) ’t Is altijd goed, Wat Niesje doet. 7 Nood breekt wet, zei Niesje; daarom moet ik een kornetmuts opzetten. (Zie KORN) Nier. Hetgeen hij heeft, is al zooveel, als schipper uit de loterij kreeg: dat was een groote niet. JAN. Het is een schoone, vergulde en opgeprikte Het is maar een niet, als men ’t wel beziet. Hij heeft twee blauwe nieten: in elke hand. (Zie HAND.) Twee nieten in een bodemloos mandje. (Zie BODEMLOOS.) Van niet komt niet. Niers. Beter iets dan niets. (Zie BETER.) Nieuw. De nieuwen verbeteren de ouwen niet. Het is een oud-maak-nieuw. [Dat is: hij maakt van oude stammen met voorwerpen.] Al werd wat nieuws; maar zelden wat goeds. (Zie GOED.) Antwoord de koekoek niet, of zeg wat niet. (Zie KOEKOEK.) Dat is oud nieuws. De nieuwigheden doen den man van zijn geld. (Zie GELD.) De zee zal wat nieuws opwerpen. [Dat wil zeggen: er zou nu grootse dingen; maar dat niet voor den dag komen.] Er is niets nieuws onder de zon, zei Salomo. In Pred. 1:9 werd dit door SALOMO gezegd. Geen nieuws, dan dat de Fransen in Parijs. (Zie FRANSCHMAN.) Het is een nieuwtje, smid. Het is het nieuws van den dag. (Zie DAG.) Het is spiksplinter (of: spikepelder) nieuw, [Spiksplinter nieuw, zegt BILDERDIJK, zijn Aant. op C. HUYGEN'S Koren-v. bl. 223, is (en ’t wordt eigenlijk vaartuig gezegd,) nieuw van spijker tot spijker, d. i. waarin alles tot de veder spijker, der splinter, nieuw is. Spijker voor de nagel, en splinter voor hout genomen.” spikepelder nieuw, hoewel ouder, wordt door DERDIJK, t.4.p., voor „wanspraak” Teinman II. bl. Tuinman I. bl. 88, Bogas I. bl. Sartorius ser. VII. 3. Tuinman I. bl. 366, Gales bl. 2, 5, 8,10, TU bl. 1. Bogaert I. bl. 59. Schaberg ML Bartorius ser. IX. 80. Tuinman I. bl. 1, Eljk I. bl. 08. 