title: Horae belgicae. Studio atque opera Hoffmanni Fallerslebensis
creator: Hoffmann von Fallersleben, August Heinrich, 1798-1874, ed
text: Herr, die Paaren die haben sich wohl bedacht, sie haben uns ein gutes Ente gebracht, ein Ente ein Viertel, ein Hahn, ein ganzer Flan, ein Schwein, stich drein! Ein Lamm, ein Laterne, ein Käse, ist wert. Den Flachs, den soll man spinnen, den Wein, den soll man trinken, einen schönen Frauchen soll man winken. Ein fader Nusslein gebracht: die Nusslein, die soll man krachen, das den Schale ein Feuerlein machen. Einen späten Vollständigen Text gibt Erk im Wonderhom 4. Bd., S. 66 - 60. Das letzte Strophe lautet: Hai Knecht Ruprecht! O Herr, bin ich so ein armer Knecht? Was soll ich singen und sagen? Die Bauern wollen uns nichts mehr eintragen. Die Bauern haben sich wohl bedacht, sie haben uns ein Metzen Korn gebracht. Ein Metzen Korn bringen sie erst morgen, Ein Fuder Heu, dass man morgen mehr, Ein Boss im Moos, Ein Kuh, schlägt sich sal Ein Schwein, stich drein! Ein Schaf, ein Lamm, Ein Ente sehnadere, Ein Osterlamm, ein Flan, Die Hennen pecktorien, Ein Pfennig gling, glang, glorion, Ezorion! Das Lied ist noch nicht erloschen, es lebt noch im Munde des Volkes fort! Ein kleines Liederbuch: „Deutscher Miniatur-Liederkranz“, in den 40 Jahren dieses Jahrhunderts gedruckt, „Guben, Verlag von F. Ferhner“, 12, enthält unser Lied unter Nr. 280 in sieben Strophen. Es ist aber auf die Bettelmönche, die Terminanten, übergegangen. Die letzte Strophe: Erster Mönch. Was wollen wir singen, was wollen wir sagen? Zweiter Mönch. Die Bauern wollen nichts mehr ins Kloster tragen! Erster Mönch. Da haben sie sich noch einmal bedacht und haben uns eine Kuh gebracht. Chor. Een koe, schlag zu! Ein Schwein, schlachte es! Ein Kalb, nimm es halb! Een Gans mit ihrem breiten Fuß, Eine Ente, eine Schnickel - schnackel - schnoribus, Eine Henne, ein Kikel - kakel - korbus, Einen Pfennig, einen Kling - klang - klorbus, Von dem man singen und sagen muss. Ora pro nobis! Nr. 165. Dickethun ist mein Reichthum. 1. Het zou er een boer zijn dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje met eerste jaar? Een koe en 't vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 2. Het zou er een boer zijn dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in't tweede jaar? Twee kalveren met een os, een koe en 't vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 3. Het zou er een boer zijn dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in 't derde jaar? Drie Tobby, twee kalveren met een os, een koe en 't vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 4. Het zou er een boer zijn dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in 't vierde jaar? Vier zwanen met een zwijn, drie ros, twee kalveren met een os, een koe en 't vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 5. Het zou er een boer zijn dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in 't vijfde jaar? Vijf vogelen met een vink, vier zwanen met een zwijn, drie ros, twee kalveren met een os, een koe en 't vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 6. Het zou er een boer zijn, dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in haar zestiende jaar? Zeven hoenderen, vijf vogels met een vink, vier zwanen met een zwijn, drie ros, twee kalveren met een os, een koe en een vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 7. Het zou er een boer zijn, dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in haar zevende jaar? Zeven paarden, waren fijn, zes hoenderen, vijf vogels met een vink, vier zwanen met een zwijn, drie ros, twee kalveren met een os, een koe en het vale hennetje, dat vloog het meisje toe. 8. Het zou er een boer zijn, dochter uitgeven, wat gaf hij het meisje in haar achtste jaar? Acht lege wagens, zij waren onbeladen, zeven paarden, waren fijn, zes hoenderen, vijf vogels met een vink, vier zwanen met een zwijn, drie ros, twee kalveren met een os, een koe en het vale hennetje, dat vloog het meisje toe. Holländisch: Scheltema's Sammlung, Anfang des 18. Jahrhunderts. Das Lied geht nog weiter, aber aus dem Bäuerlichen ins Abenteurliche, es folgen negen steene korken, tien zwarte nonnen, elf fette papen und zweelf landesknechten, die deden nicht dan vechten. 8, 3. Ledig für ledig. Nr. 166. Die Patrioten. 1. Wat zullen onze Patrioten eten, als zij in 't leger zijn? Gebraten hoenderen met pasteten zullen onze Patrioten eten. Kapitein, luitenant, vaanderij, Sergeant, tambour, korporaal - Patrioot, kameraad. 2. Waar op zullen onze Patrioten slapen, als zij in 't leger zijn? Op een beddeken met mooie lakens zullen onze Patrioten slapen. Kapitein, luitenant, vaanderij, Sergeant, tambour, korporaal - Patrioot, kameraad. 3. Waar met zullen onze Patrioten spelen, als zij in 't leger zijn? Met kaarten en mooie speelgoed zullen onze Patriotten spelen. kapitän, lieutenant, vanderik, sergeant, tambour, korporaal — Patrioten, kameraadjunct. Holländisch: Büsching und von der Hagen, eine Füsilierregiment der deutschen Volkslieder, Anhäng Nr. 9. Zwar dort an Brüssel, aber doch in Holland entstanden: es ist ein Spottlied auf die holländische Staatenpartei, die sogenannten Patrioten, die im Jahr 1787 den Einmarsch der preußischen Truppen nicht hindern vermochten und erlagen. Es ist gewiss im preußischen Heere gesungen worden, wie es denn auch wohl dort entstanden ist: niederländisch ist gar kein holländisches Wort, und niederländisch müsste Mädchen, pasteten pasteten heißen. Merkwürdig, dass dieses Lied in den Jahren 1813 — 15 an der Niederelbe wieder auftauchte: damals sang es die englisch-deutsche Legion. Daher denn auch der wunderliche Anfang: Ein Schifflein sah ich fahren, Darinnen waren geladen Drei brave Compagnien Soldaten. Die übrigen Strophen erinnern an das Patriotenlied: Was sollen die Soldaten essen? Gebratene Fische mit Kressen, Die sollen die Soldaten essen. Was sollen die Soldaten trinken? Den besten Wein, der an finden, Den sollen die Soldaten trinken. Wo sollen die Soldaten schlafen? Bei ihren Gewehren und Waffen Da sollen die Soldaten schlafen. Wo sollen die Soldaten tanzen? Vor Haarbärchen auf der Schanzens Da müssen die Soldaten tanzen. Wie kommen die Soldaten in den Himmel? Auf einem weißen Schimmel Da reiten die Soldaten in den Himmel. Wie kommen die Offiziere in die Hölle? Auf einem schwarzen Fohlen Da wird sie der Teufel alle holen. Die Melodie des holländischen Textes steht im Melodienheft zu Büsching und von der Hagen 1807, die des deutschen am besten in Erk, Volksl. 2. Bd. 3. Heft Nr. 22. Das Merkwürdigste ist nur noch, dass aus der deutschen Melodie die der im Jahr 1830 von Delavigne gedichteten Parisienne entstammte, die Übereinstimmung beider ist wenigstens mehr als aufallig. Nr. 167. Rob, de trompet dobbelt, dobbelt, dobbelt! 1. De trompet maakt ieder hart vol moed, die als een braaf soldaat voor het vaderland zijn lijf en bloed frais avonturen gaat. Wanneer de tambour reveille slaat, om brandewijn te roepen, soldaat maat: rob, dob, de rob, dob, dob, rob, dob, de rob, dob, dob. 2. Het schoonste leven is in het veld, daar vlamt men op den buit, daar speelt men bier met weinig geld, al had men niet een duit. De boer moet geven wat hij heeft, want dan leeft de soldaat van de beer. 3. Een krijgsman leeft gelijk een beer met grote deftigheid; hij ziet zo moedig als een beer, hij vlamt maar op den strijd, hij schroomt voor geen bebloed hoofd, hij zet zijn huid geweldig op. 4. Waar dat hij komt, hij speelt den baas, wie schrikt niet voor zijn stem? Het krijgsmuziek is tromgeraas, dat geeft zijn ijver klem. Schalmeijen, trommen en trompet, die roepen krijgsman aan 't banket. 5. De marsepein van menig pond, hoewel wat hard van stof, spoelt Hans uit zijn metalen mond, wie lust daar aan. Het kleine banket is kruid en lood, de handgranaten wittebrood. 6. De bommen zijn ons venetiaans, maar machtig droog van korst; 't was beter een gebraden hoen, al was 't ook wat bemorst. Zo leeft een krijgsman in het veld, en vreest voor vijand noch geweld. 7. De gansche wereld is zijn huis en de aarde geheel zijn bed. Het donderend kanongeschut is muziek van het ballet, zijn koele waaijer is de wind, zo dat men zinsgelijk niet vindt. 8. De hemel is zijn nachtgordijn, zijn nachtlicht is de maan, behalve die der sterren schijn, zijn wekker is de haan. Een krijgsman is een wonderkwart, hij is een baas van het hele land. Rob dub enz. 9. En komt het leger tot den strijd, soldaat die vloekt en zweert, hij schiet hij houwt, hij steekt, hij snijdt, hij doet wat hij begeert. Hij moordt of geeft bij wijl kwartier, naar dat hij valt op krijgsmanier. Rob dub enz. 10. En komt hij dan in het garnizoen, zo leeft hij als een vorst, want daar is voor hem niets te doen, hij teert en smeert de borst, 't is evenveel van waar men 't haalt, wanneer de trom slaat 't is betaald. Rob dub enz. 11. En heeft hij dan zijn tijd vergist, zo dat hij sterft de dood, men hangt zijn sabel op de kist, en geeft hem menig schoot, men draagt hem eerst een straatje om, hij wordt begraven met de trom: Rob dub derob dub dob, Rob dub derob dub dob, wij geven het niet op. Hoekadisch: Volkslied bij Le Jeane, Volkslied Nummer 62. Het lied hoort nog in het 17e jaar, aan dat het Söldnerwese ook in de Nederlanden een Soldatenstand had. De herhaling met zijn vijf slagen aan de trommel, die zich herhaalt, is nog een soort van herinnering aan het Brigade der Duitsers. Landsknechte. Bij deze was de Trommelschlag: top top topp topp topp, en het Volk zag dat: Huil, Banr, ik kom ik Mach dan bald weg! en dgl. S. Hirsch de oorsprong Landsknechtlied in Miscellanea Lipsia Nova Vol. IX. P. 1. 1762. f 1, 6. soldiermaat, soldeniermaat, Söldnergeselle — 2, 2. 8, 4. verlangen op iets, begierig auf etwas sein — 8, 2. deugdzaamheid. Würde — 8, 4. maar, nur — 8, 6. schroomen, erschrecken — 8, 6. opzetten, daran setzen, wagen — 4, 1. den baas speien, den Herren machen — 4, 4. klem, Nachdruck — 6,1. marsepein, marschipan, Marcipan — 6,1. venison, frz. venalson, Wildbret — 6, 4. be morst, Beschmutzung — 7, 3. gespas, Gekrauch — 8, 8. behalve die, außer denen — 8, 6. wonderkwart, Blitzzerk — 9, 6. naar dat, nachdem — 10, 4. teeren en smeeren de borst, schwelgen, sieh gütlich thun — 11, vergessen, betrügen d. h. durchbringen — 11, 8. kist, Sarg. 302 f Nr. 168. Juchhe, lasst uns trinken! 1. Al ben ic van den schamel gesellen, ei nochtans so wild ic vrolijk sein van tafel, van vieren, so wil ict stellen en drinken den hupsen kolonie wijn. Hi, laet ons drinken en klinken en laet ons maken den dobbelen haen! mijn keelken moet wijnken drinken, al sou mijn voetken baervoets gaan. 2. Wel eten, wel drinken dat doet mi spekken, verstehen al wennen sin: een potje drinken, een potje lekken daer staat al mijn leven in. Hi, laet ons drinken en klinken en laet ons maken den dobbelen haen! mijn keelken moet wijnken drinken, al sou mijn voetken baervoets gaan. 3. Met luilige werken en vroomelijke broedsen daer hangt al mijn leven aan, en wijnken drinken met dobbelen kruisen, dit doen ic altijd waar ic kan. Hi, laet ons drinken en klinken en laet ons maken den dobbelen haen! mijn keelken moet wijnken drinken, al sou mijn voetken baervoets gaan. 4. Sint Noiwerc heb ik vercoren tot mijn beste patroon, ik heb hem dapperlijk hulde gesworen, in leegdom en eer ik zijn persoon. Hij, laat ons drinken en kleinkinken en laat ons maken den dobbelen haen! Mijn keelken moet wijnklok drinken, al zou mijn voetken baervoet gaan. 5. Sint Luijaert heb je om gedrag en Sint Noiwerc heerlijk gevierd, ik heb je gedien bij nacht bij dag, Sint Reinouts heeft met bestier. Hi. Laat ons schinken en klikken en laat ons maken den dobbelen haen! Mijn keelken moet wijnklok drinken, al zou mijn voetken baervoet gaan. 6. Dus ben ik vast te scheep gezeten, in luisige schip van eentje Reinouts en metter ghilde mijn daggen versleten, dus geeft me elke toch wat kruid. Hi, laat ons schinken en klikken en laat ons maken den dobbelen haen! Mijn keelken moet wijnklok drinken, al zou mijn voetken baervoet gaan. 7. Oorlof Bacchus, prince gespresen! Ik vaar te platte borst naar mijn hol. Oorlof lieve prince desen, ik drink zoveel dat mijn buik vol is. Hi, laat ons schinken en klikken en laat ons maken den dobbelen haen! Mijn keelken moet wijnklok drinken, al zou mijn voetken baervoet gaan. Antw. LB. Nr. 174. 1, 1. schamel, arm — 1, 3. stellen, aanleggen — 1, 6. d.i. plaatsen den Ersten spelen, den Mutador maken. Kiliaen: „haen. Homo imperiosus, gallus enim singeneri imperabit. Den haen maken. Omnia pro imperio agere, cristus erigere. Vgl. das im. Le coq du village. — 2, 1. Speck, spicken, feist machen — 2, 2. Verstand, versteht, was ich meine. — 3, 1. Faulenzer, werken, faulenzen — vromelic, broesen, frisch, in Saus und Braus leben — 4, 3. Croes, Krug, Granse — 4, 1. No work, nother work, niemals Arbeit — 4, 4. Leechdom, ledichdom, Müssiggang — 6, 1. Faullenzer (etwa Sauet Faulhart) — ondragen, umtragen, wie man die Bilder der Heiligen bei Prozessionen trägt — 6, 4. Rein aus, trink rein aus — bestieren, regieren, leiten — 6, 1. Schiff, Anspielung auf eine Geschichte wie die Wiener Meerfahrt — 6, 2. In sich, lensich, losich, lissig, faul — 6, 8. Ghilde. 304 Gemeinde, Trinkgesellschaft der Unfgenossen — 6, 4. was denkst du, scheint mir: etwas Öld, d. h. bei jedem Trinken werde ich etwas reicher, eigentlich der Vordertheil der Münze, daher kris, of mante werfen, dann die Münze selbst, wie aus der Redensart bei Plautus noch hervorgeht: kris noch heller, cross, ne pile, ne obolos quidem. Nr. 169. Wie man's treibt, so geht's. Geldeloosey, ghi doet mi pijn, als mijn freucht doet ghi verdrogen, ich bloß de so ga me vrolijk bij, woat miuen buidel gedorhen. Het was mi van te voren geseit, ik en wouder niet nae hören, hadde ik een pennincsken wech geseit, dat mochte ik nu oorboren. Ik placht te zitten op die bierbank: waar is den tijt gevaren? Als buiten sweechs leit mijn ganz, niet hebben doet veel sparen. 4. Doen, ik goed gehinken, had in mijn tas, doen ging ik met mijn gelden, goed gezellen, maar nu mijn geld is al verteerd, nu moet ik boomkens teilen. 5. Wanneer ik in die taveme kom, tegen tafelen ben ik haast gezet, dan maak ik met van achter uit, dat die goed gezellen niet en weten. 6. Pot en kan het is al verteerd, waar zal ik meer gaan halen? Die vrouwe die met teborgen placht, die moet ik nu wel betalen. 7. Eten en drinken is mijn motief: te zitten motten vollen balghe, als ik gehongerd kan in lijf, voor die dore en staat geen galghe. 8. Het was met van te voren gezegd, ik werd ouder nog langer op denken. Als ik mijn broodjes heb gegeten, ga ik te Walem drinken. Antw. LB. 1644. Nr. 51. — Dr. 8, 4. denken (drinken). Zie 2, 4. oor boren, oorbareeu, nuttigen — 4, 2. 5, 4. goed voor, goede, nach der Vollausgesprochen — 4, 4. d. i. f. Ich hätte Geld stelen — 5, 3. achter uit, door Hinterthür hinaus — 7, 1. motief, Vorsatz — 8, 4. Walem, Waelhem in Brabant. Nr. 170. Nichts hebben heißt sparen. Ach, geldloos, ghij doet mij pijn, ghij doet mijn vreugd verdrogen. Ik zou zo gern gehortet vrolijk zijn, mijn beurs wilt niet gehandeld worden. Ik placht te zitten bij den bank: waar is den tijd bevaren? Daar buiten maak ik mijn ganse nicht: niet hebben, doet wel sparen. Livre septième des chansons vulgaires de divers auteurs, quatre partied, Anvers, P. Phalese (Willems Nr. 288). 5. bank, die Bank, worauf und der Tisch, woran man sitzt, bij den bank, beim Gelage; daher bankbroeder, bankgeselle, bankboeve, Trinkgenosse. Hör. Brief. P. 11. 20 Immer lustig! 1. Ende wil wi tavant genoeg zijn ende drinken den rijnschen koolen wijn! als dat wintje was - wi willen niet scheiden, wi willen verbeiden, als dat haentje graait. 2. Nu wil wi hebben een frischen muut, verteren een weinig van ons goed! als dat wina was - wi willen niet scheiden, wi willen verbeiden, als dat haentje graait. 3. Och hadden vijfentwintig bedden, te veel wou ik niet een pluim van hebben als dat wintje was - wi willen niet scheiden, wi willen verbeiden, als dat haentje graait. 4. Hadden mijn vrienden in mijn arm, waren sie cout, ic maakte sie warm! als dat wintje was - wi willen niet scheiden, wi willen verbeiden, als dat haentje graait. Weimar. 1687. Nr. 42. -- Hs. 2, 6. fehlt daar. S, 2. pluim, frz. plume, Federchen. Nr. 172. Erst bezahlt und dann gezecht. 1. Het wijntje, dat is er zoo zoet van smaak, het heeft er ons aan de drank gemaakt. den eenen zal men houden, den ander zal men slaan, wij zullen alle drie met het g'lag door gaan. 2. 't Waardinnetje in de kamer kwam met eenen blank zwaard al in haar band, met eenen blank zwaardetje en eenen roer, zoo sprong dat waardinnetje over de vloer. 3. Zij zeide: 'sa gasten, 't en mag er zoo niet zijn! voor u en is er geen biertje of geen wijn, voor u en is er geen biertje of geen wijn, of daar moest eerst een goudgeldentje zijn.' 4. De jongste in zijn binnenbeursje schoot, hij haalde daar uit drie kroonen waren rood, hij haalde daar uit drie kroonen waren rood, die wierp hij 't waardinnetje in haar schoot. 5. Hij zei: 'Waar bentje, daar is je geld! Het is wel geteld, niet te veel, maar wel genoeg: kom, laat ons drinken tot morgen vroeg.' Hollenduif: Theresia Hinnewit, 1. D. bl. 106. Nr. 173. Wein, Medicijn alleen. 1. In de eeuw van Adams tijden was de wijngaard onbekend: niemand kon de ranke snijden, wijngaardswerk was niet bekend. Nu weet men de kunst te vinden van het snijden en het binden, wijn, wijn, wijn is medicijn, wijn doet ons nu vrolijk zijn. 2. Men zag haast aan alle kanten van de werelds druiven zoet, ieder die ging hem planten aan de zoete watervloed, om te mengen hun verbeugen, om te drinken in grote teugen. Wijn, wijn, wijn is medicijn, wijn doet ons nu vrolijk zijn. 3. Wijn is goed voor vuile Grieken, die in het voorhoofd zijn gewond; wijn is dienstig voor veel zieken, en ook voor die zijn gezond; wijn doet zingen, wijn doet springen, wijn doet al te bedde bringen, wijn, wijn, wijn is medicijn, wijn doet ons nu vrolijk zijn. 4. Wijn is goed voor veel gebreken, is de stok van ouderdom, wijn die doet de stemmen spreken, grote klappers maakt bij stom, wijn doet veelderhande dingen, wijn doet dansen, wijn doet springen, wijn, wijn, wijn is medicijn, wijn doet ons nu vrolijk zijn. 5. Wijn staat zeer veel instrumenten, wijn doet pijpen ensnaren slaan; speelmensen, messieurs, studenten, zangers, kosteren, kapelions laten booren in hun stemmen, als in wijn zijn tongen zwemmen. Wijn, wijn, wijn is medicijn, wijn doet ons nu vrolijk zijn. 6. Wijn is goed voor de soldaten, om te sebeppen verse moed, wijn is goed voor advocaten, want hij doet de hersens open doen. Wijn doet al de wereld dansen, Duitsen, Waalen, Geuzen, Fransen, Pap, Nasy, Koezel en Bagijn, Wijn die doet ons vrolijk zijn. Wilt gij eenen vriend trakteeren aan de tafel of den dis? Gij zult voor een vrek passeeren, Zoo daar geen wijn en is. Wilt gij een gezondheid drinken, Zonder wijn en zal 't niet klinken, Wijn, wijn, wijn is medicijn, Wijn die doet ons vrolijk zijn. Oorlog, waagt u weg van 't drinken! Schenkt de roemer niet te vol 't zopas mag in uw voeten zinken en dan maakt het hersensdolf en doet roepen als de knoeten: ach mijn handen! ach mijn voeten! Maar maatig wijn is medicijn, Maar te veel dat is vermaak. Holltndisch: Thirsis Minnewit 1. D. bl. 53. Der Druck hat ö, 6. Als de tong in de wijn zwemt. Wijn, wijn, wijn, wijngaard, Weinstock — 2, 5. Verhengen, Vergnügen — 5, 1. Vies, wunderlich, grillenhaft — 5, 1. Zetten, in Gang bringen — 6, 2. Snaar, Saite — 6, 4. Hersens, just de harsienen, Gehirn — 6, 6. Hoens, Bettler, ursprünglich Spottbelehnung der Reformierten — 6, 7. Koezel, Betschwester — 7, 2. Dis, voor dish — 7, 3. Vrek, Fils, (Geizhals) — 8, 2. Roemer, Römerglas — 8, 6. Knoet, Lümmel, Flegel, Tölpel, dasselbe was heutiges Tages noch in der Studentensprache Knote, obschon zunächst nur der Handwerksgeselle so genannt wird — 8, 8. Vernijl, voor vermaak, venenum, Gift. Tabakslied. Nr. 174. 1. Isser iemand uit Oost-Indië gekomen, die weet wat van toebak, vermoment? Geeft mij beschrijving! Is hij wel goed voor 's menschen bloed? Of doet hij deugd? Zegt het mij vroed! 2. Aan de Engelsen zyn er zeer vijandig tegen toebak, en zij achten zijn deugd zeer weinig, geven hem een lak: zij zeggen er aan, dat daardoor de man verdroogen kan - is daar iets van? 3. Zou toebak kunnen doen verdooven der mannen ver? De Indiaanse vrouwken hem wel gedoogen dag en nacht. Als even koos haar mannen daar doen aan den en den 't vrouwensentiment. 4. Toebak drinken is een goed middel: stelt u te vrezen! De as is goed voor de tandpijn, wrijft ze daar mee! Zo is de rook voor de man ook, al is 't maar rook, beter dan leeg. 5. Alle dingen doet in goede maten naar 's wijfs bevel! Als te veel waard zeker beter gelaten, dat weten wij wel. Zo drinkt dan hier naar uw plezier een pijp of vier bij wijn of hier! Vroed siegen, kann den - 2,1. Vieleinig, garstig, aufgebracht, das vermischt. Vilain - 2,4. Lak geben, eins anhängen - 3, 1. Verdooven, dumpfisn, schwächen - 5, 8. Gedulden, erlauben - 4, 1. Tabak trinken, so auch in Deutschland früher, und noch jetzt in vielen Gegenden des Südens, im bayerischen Gebirge (Schmeller Wb. 1, 493.), im badischen Oberlande (Heber's allemann. Gedichte). Wie wir jetzt rauchen und schmauchen sagen, so die Holländer rooken en smokken - 4, 3. Tandepyn, Zahnsohlen - 4,4. Reiben. Bauernlied. Wir Bauern und Bauerninnen, werken Tag und Nacht, wir pflügen und wir spinnen, und wir singen aus unserm Kraft: Lieber Bier, kost und Kleid, bemühe dich, und dann nicht mehr! Wir spielen und wir spaßen ganze Tage lang, wir saugen und wir machen in großer Genugtuung mit diesem Gesang: Lieber Bier, kost und Kleid, bemühe dich, und dann nicht mehr! Wir essen alle Tage 'm Morgens Buchweizen-pap, zehn Jungen wir folgen und wir singen sogar rap: Lieber Bier, kost und Kleid, bemühe dich, und dann nicht mehr! Wir essen zu süßem Butter, Milch ist für unseren Durst, dann sind wir viel devouter und wir singen aus tiefem Herzen: Lieber Bier, kost und Kleid, bemühe dich, und dann nicht mehr! Wir decken selten die Tafel einen Stücken nicht unseren Grund das schmeckt uns als eine Waffel und wir singen längs den Kanten: Lieber Bier, kost und Kleid, bemühe dich, und dann nicht mehr! Vlitschisch: Paul, Pauk, und Punsch - Gesangen einb. Amsterdam 1722. bis. 97. Aus dem 17. Jahrhundert. Steht unter den Lustigen Welt- sehe Liedern, mit der Weise Lantvaderla*. spitten und spaßen, paden, das Land umgraben - boekweit-pap, Buchweizenbrei - rap, flink - längs den Kanten, am Ufer entlang. Der Text bei Willems Nr. 242, dessen Quelle von ihm nicht angegeben worden, hat sieben Strophen, für Str. 8. diese: Wir gehen mit hohen Blocken, und dickwills ohne Hut; wir gehen mit pfeifenden Säcken, mehr wir singen wohl gemüt: gebe, lieber Bier, usw. und am Schlosse noch folgende zwei: Wir gehen eine gute Trinken des Sonntags nach der Nonne; wir tanzen und wir klingen und wir singen in der Grünen: gebe, lieber Bier, usw. Gy edel und gy rikken, wir sagen 't is eine Reise: wir wollen uns nicht wüarden, gy und zingt nicht halb so bly: gebe, lieber Bier, usw. Alle drei Strophen woll später Zitate. In: De allerneueste Liedersammlung - Antw. Verhulst 1684 hat das Lied acht Strophen, vgl. Snellaert bei Willems bl. 508. Nr. 176. Vivat der Bettelsack! 1. Veel geld, veel goed, wat zou dat baten? Het geeft bekomenmis, een ongerust gemoed. Wat baten pracht en hoge staten, daar men 't toch al verlaten moet? Ik houw mij vast aan minder last, het kleinste pak is mijnen gemak. vivat den bedelzak 2. De schoonmakers leven zonder zorgen, het is al zuiver winst wat ze tot 's avonds doen. Ze slapen rüstig tot de morgen, als noemt men hem schavuit, kapoen. Ze leven vast in kleinen last, het minste pak is hunnen gemak. vivat den bedelzak! 3. De bedelaars stellen druk bezyen, geen angst, geen bange zorg en steekt in hunnen kop, ze zien door niemand, zieh benien, ze teeren dagelijks alles op. ze hebben vast den meesten last, het kleinste pak, het grootste gemak. vivat den bedelzak! Flandrisch: Willems Nr. 240, ohne Angabe der Quelle. Stammt aus neuerer Zeit. Baten, nützen — Staten, Ständen — Schooner, Bettler — Rüstig, ruhig — Schavuit, eigentlich Schuh, dann Lumpenkerl — Kapoen, Capaun, wahrscheinlich mit einer verächtlichen Nebenbedeutung wie im Deutschen — Druck, Ungemach — Bei, zyden, bei Seite. Danklied. Nu laat ons algemeen dankbaar zijn O God, onze Heer, onze Vader, die ons hier van brood, van wijn Alledaags van vlees, van vis, van andere spijs, Bereidt zoo menigerhand met wijsheid ! Bemachtigt hem in dit leven! hij zal u niet begeven. Den zoon van God gebedenijd, die willen wij mede loven, die ons van zonden heeft bevrijd, toen wij waren verzoild, die ons zo lichamen heeft verzet, en in onze nood niet afziet, op hem zet uw betrouwen, zoo zal u niet berouwen. Zo danken wij ook de heilige geest, van zijn heilige visitatie, want had hij bij ons niet gewerkt, ons vreugd was tribulatie; hij is ons trooster in verdriet, zonder hem en vermogen wij niet. wilt hem uw hart bereiden, hij zal niet van u scheiden. Zo danken wij onze lieve bruid, dat zij bij ons wil blijven, en drinken dit bekerken nog eens uit. die beer die wil het al op mij schrijven. den boog mag niet gespannen staan, ik hoop het zal ons wel vergaan, Hij is nu geen tijd van scheiden, wij willen ons gaan vermeiden. Die waard willen wij danken zeer, dat hij heeft laten koken; hij heeft zoo wel beirad zijn eer, want ons heeft niet ontbroken. Zoo bidden wij dit gezelschap zoet, vrolijk te zijn met harten vroed. dat zij hier zijn gekomen, dat wordt in dank genomen. Zo, willen wij ook vergeten niet die van hier zijn gescheiden, dat ze den beer tut alle verdriet in zijn rijk wil geleiden. Zodan als wij doen, zal ons geschreven, wanneer wij uit dit leven vlienen. Hierom, zoolt voor dezen een Patroonster lezen. Hollandsduits: Thuis, Mijnwein III. D. blz. 113. en Para, gezangen, Afsterveld. 1712, waarin Str. 4. feit, niettegenstaande enige betere leestuiken, die ik daaruit entleend heb. Pastoraal gezangen: 1, 7. en 8. waarvan wij hem na zijn zeker danken met grotere eere. Mijnwein: 6, 7, 8. daarom, zoolt na deze wel doen en vrolijk zijn. Schon al de overschrift "ond gracy lied" toont aan, dat het een oud lied is. Het werd waarschijnlijk aan het einde van het Hochzeitsmaal gesungen. 2, 4. verschoven, verstoost — 4, 5. de boog kan niet gebracht staan, spraakvaardig, d.h. men kan niet altijd werken — 5, 6. verstaanbaar. Nr. 178. Bauer, sei klug en blijf bij de ploo ! 1. 'Sidi een rijke man of sid een boer? Hoe zijt u uit uw kapen zo suur? Wildt u een rijksman worden, so neemt vijfhonderd guldens met u ! De rijksman zal ik u leren. 2. Hansken zweer en een dier een eten: 'Al waarde mijn vader en moeder leef, ik wil geen rijksman worden: Ik wil gaan ruiten, roven, stelen branden als op des heren Straten. 3. Hansken deed zijns zelfs raad, bij verkocte kaff en havervrat, bij woede als naar de rijksbog; Korte kleding deed bij aan als naar de ruiterse gba. Betreft: 4. Ui clopte voor een schipmans dorp: 'Sidi daar binnen, so komter voor en voert met overwater! Ik ben een rijks boemans zoon, den krijg en kan ik niet gehaald hebben. 5. Die schipper was een goed geschenk, die voerde ons overwater snel, dat water was onbemeuberd: Rijks goddans waar ik thuis gebleven in mijns vaders schuur. 6. Dan kwam Hanaken ter balversee, zijn boot dede ons overwater snel, den kop was ons berouwen: Rijks god, waar ik thuis gebleven, mijns vaders akker zoude ik bouwen. 7. Dan kwam Hans over dat water, een stroom in zijn beeld dat hij vernam, toen was ons heel berouwen: Saddel den ploegschafter metter hand, mijns vaders akker zoude ik wel bouwen. Antw. LB. 1544. Nr. 13. (Uhland Nr. 171. C. Miles Nr. 103.) — Dr. 1, 1. Bistu (Sidi) — bistu (sidi) — 1,3. schipper — zijn (werden) — 3, 2. haveloet — 4, 2. Bistu (sidi) — 6, 3. ongedoofd — 5, 4. Woonhuis (thuis) — 6, 4. Woonhuis (thuis) — 7, 2. stroom (Uhland eram) (stroom.) Ursprünglich ein niederdeutsches Lied, vgl. Uhland Nr. 171. A* nach einem FI. BI. in Bragne 2, 312. ff., das auch wohl schon früh hochdeutsch vorhanden war. Daher erklären sich dann die deutschen Wörter bistu, geheim und das 5, 3. missverstandene ungeheure. In 2, 4. mieten enderoften, eine im 16. Jahrh. gewöhnliche Redensart: "verwüsten, plündern und rauben", vgl. Kiliaen — 3, 5. ghise, fris. g^nise, Weise — 6, 8. ongeheure, mhd. ungeheur (im Nd. dat mdr ganz ungeheuer), unlieinlich — 7 1 2. einen Strom in seinem Maul (bec, Schnabel, Maul) er fühlte, d. h. er wurde seekrank. Stram im Nd. dasselbe was strdm. Nr. 179. Der Kuckuck und die Nachtigall. 1. De koekoek in den mei, Die hoorde den nachtegaal fluiten, En op zyn stemmeken tuiten. Hy zei: 'Gy klein gebaar! Wat komt al dit Stoffen, ik pas?' Gy zyt hoordeig, Mijn stem is ook waardig, Geprezen, maar ziet, ik en roem daarop niet. Dus zwygt, dus zwygt, dat zwygt. Eer dat gy van mij veel verwijt krijgt, Maar de nachtegaal sprak: 'Koekoek, houdt uw gemak! Want gy zyt tegen mij veel te zwak. Als ik kom tierelen, Verbeug ik mijn hoofd, menschen en dieren, Maar gy, maar gy, maar gy, 't is koekoek! Geheel de maand mei, Maar gy, maar gy, maar gy, Maakt niet gen vogelken blij; Zo al die u aanhooren, Die zouden zich stoornen. Dus kroipt in den hoek, gy droef koekoek! Of als ge uw bek nog niet en stilt, En dat ge u voor mij niet verminderen wilt, Zoo roep ik de vogels te gade, Zo om ons te vonnissen onder malkader. Wel aan! Wel aan! Wel aan!' Die koekoek die sprak: 'Zoo gesproken, zoo gedaan!' En zy zyn henweggegaan. 2. De vogels kwamen te Barm, En als zij nu waren gezeten, Liet men den nachtegaal weten, Dat hy met zijn stemmeken ganse Het eerste kauwetteren zou. Hy zong met veel ijver, Hoe langer hoe liever, Hij zong, hij klaagde, hij sprengde, Hij draaide zijn staartje en wrong zijn tong. Mager de koekoek op 't lest, deed ook wonder zyn best, doch 't en was niet als koekoek! koekoek! 't was koekoek! 't een op het ander, de vogels bezagen malkander, maar ziet, maar ziet, maar ziet, 't was koekoek! en anders ook niet maar ziet, maar ziet, maar ziet, zy kregen op 't leste verdriet, zo de koekoek was blij, want hy meende dat hy al de vogels getrokken had op zyne zij, het vonnis was dat de nachtegaal was fraai van toon en zoeter van taal, maar 't koekoeksken van over lang vaster in maat en kloeker in zang, hier med, hier med, hier med vertrok elk vogelken naar zyne sted en zoo was alles in vrede. Viltmush: Wiemers Nr. 268. Obachon sehr künstlich und schwer lieb je im Schlende des Volkes doch sehr volksthümlich. Der Dichter hat, wie es scheint, den Streit der Harmoniker und Melodiker zu schlichten versprochen wollen. In einem deutschen Lied des 16. Jahrhunderts nimmt die Sache eine andere Wendung, da ist zwischen Nachtigall und Kuckuck der Esel Richter. Der Kuckuck drauf anfing geschwind: Kuckuck! sein Gesang durch Ten, Quart, Quint, Und stieß die Notes hoher; Er lacht auch drei nach 'eiaer Art. Dem Esel gefiel's, er sagte: 'nun, wart. Ein Urteil will ich sprechen. Wohl sungen hast du, Nachtigall; Aber, Kuckuck, da singst du Choral Und hältst den Takt fein innen. Das sprich ich nach meinem hohe Verstand, Und kostet gleich ein ganzes Land, So lass ich dich gewinnen.' S. meine Gesellschaftslieder Nr. 178. Ir 1, 4. Klein gebaar, etwa: armer Wicht — 1, 5. Stoffen/großthen — 1, 10. Verwaltung, Urteilweisung — 1, 12. Zin gemak halten, sich still verhalten — 1, 20. Stooren, erzählen — 1, 25. Vornamen, Urteil sprechen — 2, 6. Kanwetteren, kanwetten, schmettern — 2, 8. Miek für machen, so biek für bakte — 2, 10. Wringen, winden — 2, 24. Van over lang, bei weitem — 2, 27. Vertrekken, heim gehen. Nr. 180. Der Riese geht um, (De reus gaat om.) 1. Die zeiht: wij zijn van reuzen gekomen, zij liggen daar om. keert u eens om, reusken, reusken! keert u eens om, reusebloem! 2. Sa moeder, zet den pot op 't vier! de reus is hier. keert u eens om, reusken, reusken! keert u eens om, reusebloem! 3. Sa moeder, snijdt een boterham! de reus is gram. keert u eens om, reusken, reusken! keert u eens om, reusebloem! 4. Sa moeder, tapt van 't beste bier! de reus is gier. Keert u eens om, reusken, reusken! Keert u eens om, reuseblom! Sa moeder, stopt nu maar het vat, de reus is zat. Keert u eens om, reusken, reusken! Keert u eens om, reuseblom! Vlameensch: Willems Nr. 128. Mit folgender Anmerkung: 'Dieses Lied wird seit ungedachten Zeiten gesungen; jetzt hört man es besonders bei großen Feierlichkeiten, wenn bei den Umgängen in meist allen Städten, sogar in einigen Dörfern Ostflanderns und Brabants das Volk den Biesen umherführt. Die berühmtesten Riesen sind die von Antwerpen und Wetteren. Zu Kortrijk erscheint von Zeit zu Zeit mit großem Gefanck eine Riesin, Mevrouw van Amazonie, doch man kennt dort das Lied nicht. Diese Gewohnheit kann wohl zusammenhängen mit der Überlieferung, dass wir von Riesen abstammen, worüber man Picardt, Oudheden van Drentschland bl. 28 zu Recht ziehen kann.' Den Antwerpener Riesen beschreibt mir mein Freund Preller, der ihn oft gesehen hat, also: es ist ein riesiger Mann von Holz in Tracht eines römischen Feldherren mit Helm und Schuppenhosen, bloßen Armen und Beinen, in sitzender Stellung auf einer Art Triumphwagen im Rococo-Stil. Der Kopf ist beweglich und wird von einem Kerl im Innern des Bildes gedreht. Die von Willems gegebene Variante des Kehrreimes und der ersten Strophe scheint mir der ursprüngliche Text zu sein, Willems hat dafür: Als die da ziet: de Reus, die kommt, als liegt daar om. Keert wedom, Reusken, Reusken! Keert wedom, reuzegom! Das reuzegom will nur selbstgemacht, obschon es wie bruidengom (ahd. gom) vorkommen könnte. Gooi in de mos, gooi in de wijn! Hier woont sinter Martijn. 2. Martijn had een Sintje, dat wilde niet knippen, Martijn had een messie, dat wilde niet snijden, Martijn had een touwtje, dat wilde niet knopen. Geef me een turfje of een houtje en laat me daarmee lopen. 3. Hier woont een rijkman, die veel geven kan, veel kan geven, zalig zál ik leven, zalig zál ik sterven, de hemel zal ik erreiken, god zal ik loonen met honderd duizend kroonen, met honderd duizend rokkies aan! Hier komt sinter Martijn aan. Uit de Navorscher: De Navorscher 1. jaarg. bl. 64. 60 sanjen sonst die Kinder van Amsterdam in de eerste dagen des Novembers voor de deuren en sammelden Torf en Hout en Geld. Op de Sint-Martijnstag zonden ze dan een vuur aan, waarbij ze dansten en zongen. In Leiden luidde het lied (Navorscher 1. jaarg. bl. 227): Sinter Haarman is zoo kond, geef me een turfje of een houtje, om met mijn blanke armen! geef wat, houd wat * in een ander jaar weer wat. Dr. J. Belinfante. P. II. 4 Nadat ze niets kregen, zongen ze: - Een zakje met cemelen, een zakje met kruid -, hier hingt de gierige duivel niet. Nadat de Amsterdamse en Leidense teksten zijn gepubliceerd, wordt nog een ander meegegeven, bestaande uit 10 regels, die zich gedeeltelijk in diezelfde weer vinden, Navorscher 1. jaarg. bl. 9. 1. schaartje, Scheere - 2. knippen, schneiden. 2. nr. 182. Niclaasliedje, 1. Sinter Nikolaas kapendje leg wat in mijn schoentje! als wat er niet in kan, leg dat dan maar achteruit, achteruit dat glaasje! 'k dank je, sinter Nikolaas! 2. Sint Niklaas, bibambon, gooi wat in de regenton! Gooi wat in de huizen, voor al de ratten en muizen! Geef wat, houd wat! Een ander jaartje weer wat. Sint Nicolaas, nobele baas, brengt wat in mijn schoentje, een appeltje of een citroenje, een nootje om te kraken, dat zal wat beter smaken, een pintje om te drinken, dat zal wat beter klinken. Sint Niklaas, goed heilig man, trek je bestenen tabberd aan, rijd er mee naar Amsterdam, van Amsterdam naar Spanje, twee appeltjes van Oranje, twee peertjes van den besten boom, het kind heeft een gouden kroon, een gouden kroon van dokkige bladeren, het kind zal naar Oost-Indië gaan, van Oost-Indië weer naar Sluis. Sint Niklaas, heilig man, trek je mooiste tabberd aan, rijd er mee naar Amsterdam, van Amsterdam naar Spanje, drie appeltjes van Oranje, drie peertjes van een peerenboom, Sint Niklaas is mijn oom. Hossebossen, paardje, met jouw vlammenstaartje, rijden de beeren met haar bonten kleeren; rijden de vrouwen met hun bonten mantels; rijdt de akkerwerker met zijn paardje achteraan. Nr. 1. 2. 4. 5. aas den Navoracher 1. jaarg. bl. 1151, Nr. 3. Wodaan bl. 195. gooien, schieten - schoentje, Schühchen - kraken, aufklicken - pintje, Münzen - peertje, Birne - dokkige bladeren, Festwurzel, eacalie - Sluis in Zeeland. Für kind der Name des Kindes - hossen, blossen, paardje - los, los wie Wolle. 1. Dag vrouw, dag man, dag al te gaar! Ik kom u wensen een nieuw jaar. Door de dag, door de nacht, ik kom lopen: heb ik niet een wafertje of twee? Ik ga ze niet verkopen. 2. Het is een goed vrouwtje, die me dat geeft, 't is te wensen dat ze nog 't naaste jaar leeft. Goed vrouwtje, heb ik niet een wafertje of twee? Ik steek ze al in mijn mouw. Ylämisch: Chants populaires des Flamands de France, par de Coqssemaker Nr. 33. An Dutch Kitchen. 1, 4. Wafeltje, wafeltje, Wafel — 2, 5. Ermul, Wafel. Nr. 184. Aanvallig lied - 1. Daar was er eens een mannetje, dat was niet wijs, en die bouwde een huisje op het ijs en hij woonde dat hij een hoen had. Tiptip mijn hennetje, 's avonds in de korte kooi en 's morgens in het rennetje. 2. Toen wou hij dat hij een haan had. Kokkelkaan, zó heet mijn haan, Tiptip mijn hennetje enz. 3. Toen wou hij dat hij een schaapje had. Biedt heet mijn schaapje, Kokkelkaan heet mijn haan enz. 4. Toen wou hij dat hij een kalf had. Duetalf, zó heet mijn kalf, Biedt heet mijn schaapje enz. 5. Toen wou hij dat hij een koe had. Nametoe, zó heet mijn koe, Duetalf, zó heet mijn kalf enz. 6. Toen wou hij dat hij een paard had. Vlasstaart, zó heet mijn paard, Nametoe, zó heet mijn koe enz. 7. Toen wou hij dat hij een wagen had. Welbehagen, zó heet mijn wagen, Vlasstaart, zó heet mijn paard enz. 8. Toen wou hij dat hij een knecht had. Alberecht, zó heet mijn knecht, Welbehagen, zó heet mijn wagen enz. 9. Toen wou hij dat hij een meid had. Wel bereid, zoo heet mijn meid, Alberecht, zoo heet mijn knecht enz. Toen wou hij dat hij een vrouw had. Zeer getrouw, zoo heet mijn vrouw, Wel bereid, zoo heet mijn meid enz. Toen wou hij dat hij een kind had. Wel bemind, zoo heet mijn kind, Zeer getrouw, zoo heet mijn vrouw, Wel bereid, zoo heet mijn meid, Alberecht, zoo heet mijn knecht, Welbehagen, zoo heet mijn wagen, Vlasstaart, zoo heet mijn paard, Namaan, zoo heet mijn koe, Duedalf, zoo heet mijn kalf, Bald heet mijn schaapje, Kokkelekaan, zoo heet mijn haan, Tjiptjip, mijn hennetje, 's avonds in de korte kooi En 's morgens in het rennetje. Holländisch: De Navorscher S. jaarg. 90, 2, niemand uit Alkmaar in Seeland. 1, 8. Renne je, een omgieten gang voor de Hühner, de door een Fallthür mit dem Hühnerbehalter (de korte kooi) in Verbindung steht; das Ganze heißt het kippenhok - 4, 2. Duc dalf, Duc d'Alba - 6, 2. Nametoe d.i. na mij toe, nach mir zu, kom zu mir! - 6, 2. Vlasstaart, Flachsschweif - 8, 2. Al berecht, richte alles aus! op een weinig hooi en strooi tusschen ezels en koeien lag het kindje Emmanuel, de vorst van Israël. De herders kens verheugd van vreugde, zij opsprongen, zij hebben daar met vreugd den Gloria gezongen. Drie koningen van ver, gekomen door een ster, zij hebben met eerbied het kindje gegroet. Willemse Nr. 191, wordt nog jetzt gehouden Eur Weihnachtszeit in der Umgebung von Gent. Weihnachtslied. In het Stallken van Bethlehem is vandaag geboren de koning van Jerusalem, Messias uitverkoren; hij ligt in hooi, hij ligt in stroi, in doekjes klein gewikkeld, om menschen zonden. De engelen zingen met jubel: de grote beer der heeren zij glorie nu en tot altijd, wilt zynen lof vermeerderen. Komt u lieve mens, want uw wens die is geheel vol gekomen, uw zonde wordt weggenomen. Ga met de herders vliegend dit kleine kind aanbieden en zoek geen uitvlucht arm of rijk, zie god ligt in een kribbe zeer armoedig, om het hemelryk u eeuwig te geven, daar gij altijd zult leven. Oude en nieuwe lofsangen, V Anst. 1718. bis. 52. vol komen, erfruit. Weihnachtslied. Maria die zoude naar Bethlehem gaan, kerstavond voor den twelven, Sint Joseph zou al met haar gaan, om haar gezelschap te houden. Het hagelde, het sneeuwde, het maakte kwaad weer, de rime lag op de daken, Sint Joseph tegen Maria sprak: 'Maria, wat zullen wij maken? Maria die zei: 'Ik ben daar zo moed, laat ons een weinig rusten! Laat ons een weinig verder gaan, aan een huizenkit zullen wij rusten!' Zij kwamen een weinig verder gegaan tot aan een boerenschuur, waarin beeldjes van Jesus geboren werd, en zij sloten noch vensters noch deuren. Sint Joseph, die moet om waterken gaan, en de Leye was toe vervrozen. Cecilia kwam daar gegaan, als met haar handen rein, ze sloeg haar oogen ten hemelwaert als ze hoorde dat klein kindje weenen. Dat klein kindje weende op Marias schoot. Komt engels van hier boven! Komt, kroont deze maagd, 't is meer als tijd, want ze heeft er den beër ontvangen. Vlaams: mündlich ans Kortrijk, waar het nog steeds elk jaar op de straten gespeeld wordt, Willems Nr. 189. 1,4. Gesellschaft houden, Gesellschaft leisten. Dat oud klinkt in de westelijke Gegenden zoals oe — 2, 2. Rym, Reif — 6, 2, Leye, Fles in Vlaanderen. Nr. 188. Weihnachtslied. Laat uw schaepen, herderen, hoort de steen van de engelken! Ze verkondigen in hun monden uw voorwaar hier de alderbeste maer. Sa dan, snel naar de stal, hier de grote god van al! Wilt hem zoeken daar in doeken, herderen, want god is geworden mens! Herderinnen, snel wat, trekt naar Bethlehem naar de stad! Een verkoren kind geboren in de nacht, hier zo lang van u verwacht. Komt met zoete, brood en zaan! Wilt wat spekken maken gaen? Herderinnen, treed dog binnen bij het kind! Want het u zo zeer bemint. Ach hoe is het hier gesteld! Hier en is geen brood nog geld. Ach de leden zijn doorsneden van dit kind door het snijden van de wind! Die het al geschapen heeft hier van grote koude beeft. God den beër zonder kleere in het hooi ligt hier op een boenen strooi. Ziet het os en 't ezeltje, die verwermd het kindje! Ziet het beven, zoekt u geven in deze kou en daar en is vier nog schouw. 8. Corydon, och lieven maet, wel wat hout, dog kappen gaat! houdt dog torven met heel korven! ras brengt hout! want dat kindje is zoo koud. 9. Amarillis stookt wat vier! want het veel te koud is hier, houdt wat kolen, 't is u bevolen, ras komt aan! want men 't kind moet bakeren gaan. 10. Nymphkens die zoo zeer bemind, komt, verwarmt de doekjes van het kind! komt gy lieden, pappekes zieden! komt ras aan! Joseph zal het roeren gaan. 11. Brengt een wiegschem uit de stad, en komt wiegt het kindje wat! ogen beurt krijgt zoo zeer, zingt sa sa, Jesus kindje na na na! 12. O gy lieve moederken, geeft hem dog een moedersken! ziet het dorsten naar uw borsten, zuiver maagd, want zyn hertje naar u jaagt. 13. Vrede Jesus, liefste kind, die zoo zeer de mensch bemint, wilt ons geven in dit leven nu te gaan een goed zalig nieuw jaar! Vulimisch: Oude en Nieuwe Lof-zangen, Amsterdam 1718. bl. 40 — 47. Aan dem 17e. Jaar. (1, 4. maaier, maar, Botschaft — 4, 1. zien, Sahne, Schmant, Wilhelm 7, 4. schouw, Schornstein, Kamin — 8, 1. maat, Geselle — 8, 2. kappen, afhullen — 9, 1. vier, stoken, Feuer anmachen — 9, 4. het kind bakeren, das Kind in Windeln wickeln, erwärmen — 11, 3. schreien. 