title: Urkunden und Actenstücke zur Geschichte des Kurfürsten Friedrich Wilhelm von Brandenburg
creator: None
text: [Die Rechte des Kurfürsten auf Pommern sind unbestreitbar. Gefahr für die deutsche Freiheit, wenn der Kaiser nach Belieben über das Eigenthum der Fürsten verfügen darf. Ungerechtigkeit einer Beraubung, besonders des Kurfürsten, ihrer Beider treuen Alliirten.] 29. Dec. Percepimus non ita pridem tarn ex relatii Legatorum Nostrorum Monasterii degentium quam potissinnum ex Serenissimo Principe Electore Brandenburgico vicino et foederato nostro, ducatüm Pomeraniae dicto Principi hereditarium a Caesareis Legatis Vestrae^ Maiestati ad redi- *) Am 20. Oct. richteten die Staaten ein ähnliches von Executionen abmahnen- (ieß Schreiben an die kurfürstliche Regierung in Cleve. Aitzema lU. 144, k Verwendung der Staaten bei der Königin von Schweden für Pommern. C) mendam pacem loco satisfactionis oblatum esse, quod cum nobis valde inopinatum accidit, nostravuni partium esse duximus, datis ad V. >!. literis animi Nostri sententiam super hoc negotio brevibus exponere. Principio quidem operae non esse existimamus, liquidissima domus Electoralis Brandeburgicae in ducatus Pomeraniae iura latius hie de- monstrare.- Tam solidis enim ea nituntur fuudamentis, ut a uemiiie unquam in dubium vocata fuerint. Illud potius Heg«e Mati Vra« pon- derandum relinquimus, quam acerbum Principi niagnanimo futurum sit amplissimas ac incomparabiles ditiones, maiorum sanguine infinitoque labore paratas, nullo suo merito amittere aliistpie pretii vel praemii loco cedere, et verendum mox in exemplum iturum arcemque ipsam Li- bertatis Germanicae penitus tandem destructum iri, si Imperatori Ro- mano haec in Principes statusque Imperii concedatur potestas, Princi- pem innocuum Electoremque Imperii summe conspicuum, posthabitc» gentium ac naturali iure, spretis Imperii legibus pactisque ac capitula- tionibus iuratis, bonis suis hereditariis invitum exuere eaque exteris lytri loco addicere, quae quidem in totius Familiae Electoralis, suc- cessorum suorum legitimorum proximorumque in Franconia degentium agnatorum simultanee hoc ipso ducatu investitorum, detrimentum ac praeiudieium alienari ne a volente quidem Electore possunt, neque salva suae Serent«« conscientia honore atque existimatione illud pro- cedere potest, cum constet maiorum suorum pactis provisum esse da- tamque toties ac acceptam sub solenni iuramenti formula per literas, qiias vocant Keversales, ab ordinibus Pomeraniae tidem, ne ipsis qui- (It^iii ducibus, multo minus aliis quocunque modo integrum tbre ordines Pomeraniae sacramento, quo domui Brandenburgicae obstricti sunt, sol- vere, et si praeter spem tale quid eveniret, ipso tarnen iure illud irri- tum fore nihilique actum esse censeri deberi. Quam ob rem hactenus nobis persuadere non potuimus, Reg'«» Maiem Vra«»« unquam voluisse aut etiamnum velle cum damno Principis, si vel sacra vel sanguinem vel necesKiludinem H|)ectet, sibi coniunctissimi locupletari KVgnique sui liraitcs proterrc atque ita arma hactenus iustissima et felicissima minus aequa adeoque inl'austa pace finire. Quin potius sijeramus, Regam Mal«*«" Vrani gluriusis Augusti eiusdem Parentis vestigiis totiesque san- (ti^simc iteratis literisque ac manifestis publicis divulgatis promissis iii>tituram, «(uibus nihil sibi anti(piiuH esse passini test^itus est ((uam Consanguineos huoh Sacrorumque Consortes in libertatem vindicato» pristino Muo Hplcndon restituere ac contra invasores (pioscunque sartns •' * !f c(uiKervarc neque sc Regnis et ditionibus alicnis, (piae domi et anqdiMsima, inhiare nee libidine proferendi imperii tangi, 10 I- Die Allianz von 1655. sed illum quem diximus uiiiciim armorum suorum scopum habere, quod cum Maiestati suae immortalis memoriac quam maxime gloriosum, tum pactis quoque cum ultimo Pomerariiae ducum ordinibusque eiusdem iuitis ictoquc ac Regia mauu et sigillo munito foederi cum primis con- sentaueum fuit, cuius inter praecipua capita recensetur, Regiam Matem suam Pomerauis universim legibus suis uti, privilegiis frui ac post obitum ducis Marcliionibus ac Electoribus Brandenburgicis veris ac le- gitimis suis dominis gaudere concessuram esse. Nee minorem huius expectationera Regia V'fi Matas excitavit, cum per legatos Monasterii ac Osnabrugae meutem voluntatemque suam solemni scripto declarare atque pacis conditionem dicere voluit, Electores, Principes ac ordines Imperii suis quemque terris, .bonis ac ditionibus pristinaeque Liber- tati restitui, omniaque ad illum, quo ao 1618 deprehensa sunt, statum reduci atque in eo conservari debere; quae cum in decantatissimam regii nominis gloriam cedant, Mtvs Vr^i haud admittet, ut Serenissimus Elector ducatu suo Pomeraniae privetur, cum alias regia fides et pro- missuni in dubium vocari variisque cavillationibus obnoxia esse pos- sent, apud malevolos scilicet, religionem, libertatem, aequitatem et iusti- tiam nomina tantum fuisse velandis acquirendarum Regionum cupidi- tatibus excogitata, Libertatem vero brevi miserorum gaudio ab ipsis eiusdem vindicibus gravius quam antehac perniciosioreque exemplo op- primi, quam labem vel Ma^i« V»'i»^ gloriae vel Augustissimi eiusdem Parentis gloriosissimae memoriae vel sparsae per totum orbem Regni Sueciae famae aspergi Regiam Mat^^m V'a»i aequo nunquam animo latu- ram esse credimus. Quid enim serenissimo Electori, Principi foede- rato vicino eorundemque sacrorum participi nobilissimoque Imperii Romano-Germanici membro, durius accidere potest, quam eo ipso tem- pore, quo de sancienda universali iniuriarum oblivione noxiorumque non minus quam innocentum restitutione agitur, nonnulli etiam non contemnendis terrarum portionibus dotati res suas non mediocriter lo- cupletarunt, Principem interim inculpatum iniuria nulla, maximis ubi- cunque res tulit beneiiciis ac subsidiis Coronae Sueciae cognitum ac probatum, cuius opes Marchicae et Clivienses multorum millionum nu- merum exaequantes in exercitus regii alimenta concesserint hodieque absumantur, qui amplissimi ducatus Pomeranici proventibus tot iam an- nos caruerit, hoc ipso ducatu maximo suo familiaeque suae serenae detrimento penitus tandem exui ac privari? Quanquam vero in domum Electoralem Brandenburgicam , cuius reliquae ditiones illo munimine nudatae cuivis iniuriae exponentur, potissima calamitas exinde redun- datura sit, exemplum tarnen ad reliquos omnes, imprimis vero Evan- ¥ Ungerechtigkeit d. Beraubung d. Kurfürsten ; Gefahr f d. Freiheit d. Reichsstände. inirrpositionis Nostrae IVuctum sentiat. Hoc pacto Keg« V. >!•«'• non tantum 8«*n Sem ciuBquc HucccssorcK ad aeternani (idamcpic aniicitiam nulloquc unquani tempore tcnierandani tideni penitus devinciet, sed et uns f|iinvi>. necCHHitudinis Nostrae studio omnique officionnn Lauere 12 I- ^^^ Allianz von 1655. sibi habebit paratissimos , qui Regii adfectus illam contestationem tarn erga Regiam Matem Vram quam eiusdem subditos quovis tempore et oecasione agnoscemus. Iiistructie van de Hooch Mogende Heeren Staten Generael der Vereenichde Nederlanden voor de Heeren derselver Ple- nipotentiarissen en extraordinaris Ambassadeurs tot Munster *), om haer daer nae te reguleren by de Heeren Plenipotentia- rissen ende extraordinaris Ambassadeurs van de Croon Swe- den in 't bevorderen van het goet, welgefondeert ende onstrj- dich recht van S. C. D. van Brandenborcli aen ende tot de Pomerse Landen. Dat. 29. Dec. 1646. [Sollen Conferenzen mit den schwedischen Gesandten halten, ihnen das Recht des Kur- fürsten auf Pommern und die Unbilligkeit einer Beraubung, sowie das Interesse der Staaten au der Freiheit des baltischen Meeres darlegen. Dasselbe sollen sie den kai- serlichen, französischen und andern Gesandten vortragen.] 29. Dec. De opgemelte Heeren H. H. M. ^) plenipotentiarissen en extr. Am- bassadeurs* tot Munster sal met ende neffens dese toegesonden worden tot der selver narichtinge Copie van den brieff, die H. H. M. syn schry- vende aen de Coninginne van Sweden, het subject van Pomeren raeckende, ende sullen daerop treden in conferentie met den beeren Plenipotentiarissen ende extraord. Ambassadeurs van wegen den hoogh • gemelten Heer Churfurst tot Munster of Osnabrugge, om door de selve noch verder noopende 't voorn. recht instrueert to connen worden. 'T welck gedaen en volcomentlick geinstrueert wesende sullen de Heeren H. H. M. Plenipotentiarissen en extr. Ambassadeurs soecken te treden in conferentie met den Heeren Plenipotentiarissen en extr. Am- bassadeurs van de Croon Sweden tot Munster synde ofte een van dien. Ende in cas dat sy Heeren Plenipott. en extr. Amb. van de Croon Sweden alle in samen souden mögen syn vertrocken na Osnabrugge, sullen sy Heeren H. H. M. Plenipott. en extr. Amb. derwerts een reyse doen met en door soodanigen getal uyt der selver middel, als sy nae gelegentheyt en constitutie van sacken oordelen sullen te behooren. De beeren H. H. M. Plenipott. en extr. Amb. in conferentien ge- treden wesende met de Heeren Plenipott. en extr. Amb. van de Croon 'j Diese Gesandten sind folgende: Bartolt van Gent für Gelderland, Johan van Mateness und Adriaen Pauw für Holland, J. de Kuuyt für Zeeland, F. N. Donia für Vriesland, N. Ripperda für Overyssel, Adriaen Clant für Gro- ningen, Godert van Reede für Utrecht. ^) Haar Hoog Mogende (de Staten Generael). Aufträge an die staatischen Gesandten in Münster. -I O Sweden sullen praeniissis curialibus aeii de selve representeren en de- duceren het recht, dat S. meerhoocligem. C. D. aen de Pomerse Lan- den is hebbende, en daertoe employeren ende appliceren de middelen, redenen en motiven vervat in de voorn. Copie van den brieff van H. H. M. aen de nieerhoocbg:enielte Conin^^in van Sweden en voorts 't geene sy beeren H. H. M. PI. en extr. Anib. bovendien sullen nio^en syn bericht van den beer exti*. Anib. en Plenipot. van S. meerbooeb- gemelte C. D. van Brandenborch. Ende sullen veiTolgens daerby voegen, dat deselve S. C. D. on- gelijek gescbiet, dat nien deselve van den nieergen. Landen genieent en willens soude syn te depossederen , genieret syne notoire onscbult, als die de wapenen tegens de Croon Sweden off derselver Geallieer- den noyt en beeft gevoert. Dat oock de oorsaeck, die den Coninck Gustavus Adolphus onstei^ftelycker memorie verclaert heeft Syne Mat bewoogen te hebben, <mi Syne wapenen (»p des Kyex bodeni te brengen, egeen ander oogen- nierck oti' witt en bebben gebadt, als de berstelling van de Duytscbe vrybeyt en de gedepossedeerde fursten en beeren. Soo dat het een harde saeck soude syn, den aldernaesten bloet- verwant van de regerende Coninginne alleen van het syne te ontbloo- ten; in sonderheyt dewyle S. nieerboocbstgen). C. D., nietjegenstaende desselflfs geallegeerde onscbult, noch sulcke billicke en in alle nianie- ren acceptable conditien tot satisfactie van de Croon Sweden van het syne is offerereude, niet de -vvelcke de selve in redelicheyt behoort con- teutenient te uenien. Dat de vrede voor de Cröon Sweden vaster, seeckerder ende glo- rieuser sal syn, soo wanneer deselve vrede niet genoegen van S. 0. D. sal vercregen worden. Daer andersints altyt een opene wonde in den Staedt van soodanigen hochaensienlycken Lidt des Kyek snude gelaten worden, die beswaerlyck oyt oll" oyt soude connen cieratiseren : Sulck dat lichtclyck by de eerste occasie ende gelegentheyt oor- saeck H(»ude geaccepteert worden tot nieuwe beroerten en daerop te volgen blocdige Oorlogen, die niet altyt even favorabel voor d'een «»ft* <rander der »trydende Deelen conieu uyt de vallen. Dat het bedenckelijck is, een vreedelievent ende Protestant prins liart te handelen, die, gelyck verhaelt is, door de baut van de na- turc Hclflg 80O nauw aen liare Con. Mat van Sweden verku(»cht is. Wat dan andere (»callieerde van bare Ma' sullen hebben to ver- vvachten oüe nu gelegentheyt te bevrescn, siende ende benierckende. dat het sinipele recht van bienscanee soo veel by deselve vermach 14- I- Die Allianz von 1655. als in die saeckc van Pomeren jegehwoordich is blyckende, behalven de welgefondeerde Jalousie en ombragien, die soowel desen als andere geintercsseerde Staten daer uyt nootwendich moeten scheppen, aen- gesien de groote begeerlicheit die van wegen bare Con. Mat wert be- toont, om den gelieelen circuit van de Balthische zee te environneren ende dienvolgens alle Commercien van bare Mat welgevallen privative in die Quartieren te doen dependeren, 't welck nootsaeckelyck op alle trafiequerende Landen seer bedenekelyck is en insonderlieyt den Staedt der Geunieerde Provintien seer naer is raeckende. Ende alsoo bij het Tractaet tusschen de Croone Sweeden ter eenre ende desen Staet ter andere zyde den eersten September 1640 gemaect ende gesloten ende wel expresselick in het 13. Articul van het selve syn gereserveert alle Tractaten ende Alliantien wegen desen Staedt met eenige Vorsten ende Heeren van het Duytsche Ryck bevoorens opgerecht ende gemaect: soo en sal bare meerhoochstgemelte Mat noch derselver Heeren Plenipott. en extr. Amb. desen Staedt connen ver- dencken off qualijck affnemen, dat van wegen deselve met allen ernst nopende de meergen. sa.eck van Pomeren werde gesproocken. De Heeren H. H. M. Plenipott. en extr. Amb. tot Munster sullen de redenen en motiven, soo in meergen. missive begrepen ende die sy van den opgemelten beer Plenipotentiaris van S. meerhoochstgem. C. D. tot nadere instructie sullen hebben ontfangen, mutatis mutandis en na yders gelegentheyt en interes mögen voordragen en representeren soo aen die Keysersche, Fransche als andere Heeren Plenipott. en extr. Amb. respective. Voorts sullen 4e beeren H. H. M. Plenipott. by de occasie van dese recommandatie daerneffens oock de gereformeerde religionssake in Duitslant en van de Cheurv. Palts serieuselyck in acht hebben te nemen. De opgemelte beeren H. H. M. Plenipott. en extr. Amb. van wegen den Staedt sullen aen H. H. M. reeckenschap geven 't geene by hun in cracht deses sal syn verriebt. Memoire der brandenburgischen Geheimräthe an die General- staaten. Dat. 2. Jan. 1647. 1647. Erinnern daran, dass die Generalstaaten möglichst bald die pommersche 2. Jan. Sache durch ihre Gesandten in Münster und bei der Königin von Schwe- den zu Gunsten des Kurfürsten betreiben lassen, sowie zu bewirken suchen, dass die Markgrafen von Brandenburg in das Erbfolgerecht, von Pommern eingeschlossen werden. Sie möchten ihm mit ihrem Rath beistehen, wie er dem Pfalzgrafen von Neuburg, der Bielefeld besetzt, begegnen solle, da gefährliche Pläne darunter verborgen sein könnten. Endlich möchten sie Weitere Gesuche des Kurfürsten um Beförderung der pommerschen Sache u. a- |5 erklären, was der Kurfürst in Betreff der projectirten Allianz zu erwarten habe, da er vorher sich nicht näher darüber auslassen könne. Resolution der Generalstaaten. Dat. 5. Jan. 1647. In der Versammlung erscheinen Burgsdorf, Schwerin und Seydel f). Jan. als Deputirte von Brandenburg und zeigen an , dass der Kurfürst binnen 2 bis 3 Tagen nach Cleve mit seinem ganzen Gefolge abreisen und zur Beförderung der uoch offenstehenden Puncte Cleysseus*) und Moll /urücklassen werde; sie empfehlen zugleich die vom Kurfürsten selbst an- getragene Allianz; ferner zeigen sie an, dass der Kurfürst die bewnsste Schuldforderung ■^) in Richtigkeit zu bringen wünsche, und bitten, dass man • lie staatischen Gesandten in Münster schleunigst in Betreff Pommerns in- truiren und dass deswegen auch an die Königin von Schweden geschrie- Ijen werden möge. — Es wird beschlossen, dass der Kurfürst durch Depu- tirte zum Abschied begrüsst werden soll. Resolution der Generalstaaten. Dat. 11. Jan. 1647. Die Deputirten für die brandenburgischen Sachen berichten, dass ihnen II. Jan. vom Kurfürsten von 15randenburg der Entwurf einer Alliniiz zwischen ihm und dem Staat übergeben worden, und dass Kleist in einer Konferenz mit ihnen sie ersucht, dass die pommersche Sache dem französischen Gesandten Servient bestens empfohlen und Frankreich veranlasst werde, mit dem Staat zusammen in dieser Sache zu cooperiren. — Der erste Punct geht nn lie Provinzen, der zweite wird bewilligt. V^erhael van 't genegotiecrde tot Osnabrug-ge in saecken van S. C D, raeckende de Pomersclie Landen, Religionssaecke in Ihiytalant en de restitutie van liet Huys Paltz. Dat. Münster 3. Febr. 1647. (Original vorgelegt den lö. Febr. 1()47.) Mittheilung de« polniMcheii GeHnndtcn über dun Stand der poinniersclien Siichc. \U- ■ l»(;ini frauKÜNiHcluMi GiKnnihen. Ahrcist; luicli Osimlnuck. Lnjjc dn Dingi: da- !. Krstc ('i)nfftrcnz mit drn HohwediHclun Ministem und ihn* Proptxiition «n «iie- • llx-n. Antwort der Kc)iwt*dcn und Hctditfrilignng ilirrs Ict/.lin SoliriltrH in der j'ODimerscbcn ftachi; durch daw fortwllhrendc Zögern HrnndenhurgM. BchucIi Lübi'nV. /weit« Conferen« mit den Hchwcden. BeMUch der kaiacrlichen Genandton und Vor 'I(ingf;n mit ihuen. Dieaelbun »ind mit Scliwcdcn einig. Schwierige Lage deti rntin. Die Ntaatinehen (?eMandlen heniühen Mich, die Alt«'rnativ«' Sehwrch'nM wieder • iiindlage der Verhandlungen zu machen. Dir hnindenhurgiMrhen (JeMiindten wtdien 7.1 nnnt'hmen, Schweden nichtn mehr von ihr wisHcn. Die Kainorlichen maelien K-rigkeitcn wegen den Aci|uivalenta. Die HtaatiNchen fk'Mandlen heMehlienaen ahxu- ', da ihre Hemühungen doeh vcrgehlich nind. liemUhungi-n für die Koformirten.l Olli II H. M. te onderrichtcn, wat de pleuipolentiariHHeii van U II. M. 3. Fchr. Niiuilich dir. Ilorryacrschc Hchuldiiarhr. ^ß I. Die Allianz von 1(555. uyt der selver speciale last en commissie uytgedmekt in de instruetie eil bygevoechde copie van missive aen de Conniginne van Sweeden, overgesonden by missive van den vijffden January lestleden, door de gedeputeerden uyt haere middel tot Osenbrugge hebben genegotieert in't bevorderen van de saecke van S. C. D. van Brandenburch, raeckende de Poniersche Landen, en te gelijck mede aengaende de Religions saecken in Duyslandt en restitutie van het Cheurfurstelycke Huys Palts, suUen U H. M. gelieven te verstaen. Am 11. Jan. stellt ihnen der Resident des Königs von Polen Cra- couw auf Befehl seines Herren vor, dass die schwedischen Gesandten Befehl empfangen haben , den kaiserlichen Gesandten als ihr Ultimatum mitzuthei- len, dass ihre Königin mit Vorpommern, Stettin, Garz und Wollin zufrieden sein wolle, aber wenn der Kurfürst dies verweigere, ganz Pommern unter Garantie von Kaiser und Reich annehmen werde ; er (der Resident) habe dies sofort dem kaiserlichen Gesandten, Grafen von Nassau, mitgetheilt. Dat hy van 't voorsz. mede had openinge gedaen aen de plenipo- tentiarissen des Coninck van Vranckryck eii daer by gevoecht, dat syn Coninck niet willende troubleren den Vrede in 't Ryck sulcx waerschoude daer op te letten, dat door al te grooten begeerlicheyt men niet nae de schaduwe soude slaen. En versochte hy Resident, dat U H. M. als geinteresseert in de Commerces tot affweeringe van de voorsz Swee- dische pretentie wilden coopereren. Den voorsz. Resident is bedanct voor de communicatie met ver- claringe, dat aengaende de Pomersche saecken de plenipotentiarisseu van U H. M. by expresse last souden spreecken de Plenipotentiarissen van Vranckrijck en des volgenden daechs eenige uyt het middel van, U H. M. plenipotentiarissen souden reysen nae Osenbrugge, wenschende aldaer met hem te corresponderen. An demselben Tage — 11. Jan. — haben sie den französischen Ge- sandten eine „solemnele visite^ gegeben und diesen den Inhalt ihrer Instruc- tion nebst den von den brandeiiburgischen wie anderen wohlaffectionirten Ministern ihnen subministrirten Gründen sowie die Proposition des polni- schen Residenten vorgetragen. Het antwoort bestond in effect in veel complimenten van aiFectie voor den dienst van S. C. D., en van aenvanck te hebben gewaerschouwt aen de Churf. Ministers, dat sy mosten resolveren en met lancksaem- heyt de saecke worde quader gemaect, niettemin de saecke ten besten te sullen helpen dirigeren, en dat de beer van Avaux ten selven eynde des volgende daechs mede soude vertrecken naer Osenbrugge. Dan aengaende de bovengescbreven propositie van den Resident des Conincx van Poolen, scheenen deselve te nemen in weynieb con- sideratie. Gesinnungen der Reichsstände über die pommersche Sache. 17 Den 12. January sijn vier Gedeputeerden uijt liet middel van U H. M. lenipot. gereijst uae Oseubrugge en den 13. voormiddaeb aldaer aen- ' comen, ende is denselven dach voorts toegebracht in het doeu van tificatie van derselver aencompste, ontfangen van bedanckeningen an gedane notificatie. Dan sijn geinformeert door een welgeaffectionneerde Minister, it daechs te vooren in den Evangelische raet (de voorsz. Minister esent sijnde) was gedelibereert, aengaende de saecke van Pomeren putatie te doen aen de Plenipott. van Sweden; dat Chur Saxen vieus Soon is Ertzbisschop van Magdenborch) was in singulari opi- one. Anderen hadden sich ingehouden uijt vrese, dat Pomeren wor- ade gerestitueert , de satisfactie van Sweden op de Landen van an- re Stenden mochte uijtvallen; Andere hadden verclaert, dat men had sien wat groote oorloge wäre gevolcht en noch continueerde uyt de mslatie van de Phalts door den Keyser gedaen, wat dan te verwach- 11 sij, als Pomeren worde wechgegeven tot nadeel van den Churvorst (11 Brandenburch, die noch veel landen en veel ander vrunden heeft. Dat hij welgeatfectioneerde Minister altijt bij de Keijsersche had • iusisteert op de restitutie van geheel Pomeren off, wanneer sulcx iet conde worden geobtineert, dat het dan met de minste quetsinge ochte geschieden, als sonder belet van de Commercie, de Pomersche leden blijveude bij haer vrijheijt, Meesters van haer havens, sonder iruisoen, en alle nieuwe Licenten en beswaernis tot Rostock, op de iler en eiders in Pomeren affgestelt, tot alle welcke saecken de Po- Arsche Hartogen geen recht hebben gehadt; Dat de Keysersche sulcx <l hadden ingenomen en in Instrumeuto pacis vervat; Dat de ' «'cklenborghsche ten opsichte van de Wismersche Haveu met gelycke iiance hadden gesproocken en Wismar niet te willen verlaten; de Sweedische plenipot. hadden verclaert, dewijl de Churvorst ;in Brandenborch geweest is irresoluijt in syn antwoort, sij sulcx •uden voor refus en willen geheel Pomeren behouden onder garantie • t Rijck en ten sehen eijnde alhier in 't Kijck onderhouden twin- lysent man, te tietalen uyt de nieuwe Tidlen en Licenten, die den nio8te behouden en wesen dominus maris Baltici; Dat Swee- • n niet bcgeert in Instrumento pacis te begrijpen de conditieu van ^ 'ton aen de P<imersche steden haer vryheyt van Commerce», ha- garnlHocn, affdcjeninp:** van Licenten en Tollen en alleen aeu te II het juH ducal« dat alleen in de keijse rücke investiturc -telt en fc<'<'«»»i'lili'»iiiieert worden Pomrren te hitudcu jure du- . i'-il groot onderscheyt in sulcx tr Nfrlhn in Inslmiinntt» {»acis, I inr. gar G«»cb. <t. Gr. Kiirflirtito. 111 jg I. Die Allianz von 1655. daerdoor het geheele Rijck soude sijn geobligeert sulcke pacta te garanteren, maer alleeii stellende in Investitura, soude in eifect niet anders sijn als privata scriptura sive conventio, niet obligerende des Rycx stenden. Sijn niede geinformeert van de Brandenborchsche Ministers, dat tot Munster door de Rijcx Stenden by pluraliteyt van stemmen was geresolveert, indien Sweden niet wilde restitutie doen van Pomeren, liever 't selve aen Sweden te sullen laten als in oorloge continueren; en aen de Brandenborchsche Affgesanten geen tijt hadden willen ge- ven, om noch eens te gaen bij den Churvorst rapport doen. Am 14. Jan. kommen zu ihnen die schwedischen Gesandten, um sieh über die Vereinbarung der 70 Artikel mit Spanien von ihnen Auskunft zu erbitten. Sie haben erwidert, allerdings werde zwischen den Staaten und Spanien über Umwandlung des Waffenstillstandes in einen Frieden verhan- delt, aber keinesfalls eher abgeschlossen, ehe nicht Frankreich Satisfaction habe. Sie nehmen Gelegenheit, die schwedischen Gesandten um Zeit und Ort zu einer Conferenz zu bitten, um ihnen mehrere Dinge von Wichtigkeit zur Beförderung des Friedens vorzutragen. Dieselben erklären sich bereit, die Proposition ohne alle weitere Ceremonien sofort entgegen zu nehmen. Sie eröffnen also Folgendes: „De Staten Generael der Vereenichde Nederlanden genietende de Eer van haer Coninckl. Mat» goede gratie, vruntschap en alliantie, wenschen van harten, dat God Almachtich haer Mat meer en meer wil zegenen in voorspoet en grootheyt en geven soo geluckige uijtcompste van haer Mats wapenen als het vervolch is geweest glorieux, en by het nederleggen van wapenen de satisfactie voor haer Mat mach syn soo vast en seecker, als de wapenen sich hebben uytgebreijt in glorie. En hebben de Heeren Staten als goede getrouwe vrunden en bont- genoten ons belast aen U Excien te representeren, off niet voor haere Mts dienst en glorie considerabel is deselve satisfactie te bouwen op een seeckere , vaste en duyrachtige peys in 't Ryck en ontrent deselve considereren den toestant van Pomeren, welck sedert veel Jaren her- waerts per simultaneam Investituram op het Churf. huijs van Bran- denborch geconfirmeert en by wettelicke successie is gedevolveert, en dat alsoo S. C. D. groote reden soude hebben, sich te beclagen, dat men deselve van gemelte Landen gemeijnt en willens soude sijn te depossideren, gemerct sijne notoire onschult, als die noijt tegens de Croone Sweden off derselver geallieerde de wapenen heeft gevoert; Te meer, alsoo den Coninck Gustavus Adolphus onsterffelicker Me- morie by sijne gedructe Manifesten niet alleen heeft verclaert en ge- protesteert, syne wapenen om geen ander oorsaeck noch tot geen an- Proposition der staatischen Gesandten an die schwedischen. iO der ooghraerck te hebben gebracht op den Rijcx bodem, als om te her- stellen de Du}ische vryheyt en de gedepossideerde vorsten en Heeren, -v-ne naeste bloetvenvanten, te secoureren en deselve bij Lant en luy- den en alle hare gerechticheyt te mainteneren, maer oock in begin van het oorloge by Stetyn in tegewoordicheyt des hertoge van Po- laeren eh groot aental van menschen (waer van veel noch in leven -ijn) God tot getuyge heeft geroepen, het geringste niet van Pomeren le sullen behouden en den hertoge van Pomeren de Pomersche alliancie niet anders heeft geagreert en beswooren als met conditie, dat sulcx pacto confratemitatis tusschen Pomeren en Brandenburch by eventuale 'ssie onnadelich soude wesen, in conformiteyt van het foedus Sueco- icum art. 4, met brengende, dat alles in den stant van 't Jaer 1618 soude gebracht worden. Ende dewijl onder de bloetverwanten van hoochstged. Coninckl. Ma^ Ö. C. D. de naeste is, en noch tegenwoordich desselffs Affgesan- ten soo tot Munster als hier tot Osenbrugh sonder contradictie van le loifelycke Croone Sweden het recht van sessie en suffragie wegen Pomeren genieten en daer in continueren, soo is, dat de Heeren Staten vertrouwen, dat haer Coninckl. Mat niet soo hart op de behoudenis van Pomeren sal insisteren en alleen het Chuif. Huijs Brandenborch tiet syne ontrecken, daer andere schoon van andere partije gerestitueert ' Trecompenseert worden en S. C. D. niettegenstaende syne geseyde . hult tot satisfactie van de Croone Sweden billicke en acceptable conditien van het syne is anbiedende, met de welcke in redelickheijt soude contentement te nemen syn. Daer bij dan noch haer Mat gelieve te overwegen, by aldien de wapenen van Sweeden syn gebracht in t Ryck, om dat voor de Croone niet was te lijden dat een ander als den hertoge van Pomeren oflf die het by eventuale succcssie toestont, sich der Pomersche landen en ha- vens Boude bemächtigen, off niet de Croone Sweedeii, behoudende het ])eHit van Pomeren, daer mede aen andere omleggende Coningen, Prin- cen en Vorsten Jalousie soude doen scheppcn. Dat oock den Vrcde vaster, secckcrder en glorieuser sal syn voor do Croone Hwcedcn, soo wanneer die met gcnougen van Ö. C. D. ver- cnj^en wort, daer andersints njogelich een groote wende in den Staet van «00 ansiendlycken lidt de» Rycx open blyvende niet soo lichtelyck ^ "* — ■ II. maer bij een of ander occasic oorsaeckc soude syn t / «'H, die niet altyt met even goet succes c«unen uyt te vftll« n Kn gelijck de tranHJntio van do Churpnltzisclie dijcnitcjyt ge- daen door KeyseH. Mt heeft nae sidi getrocken «oo laugdunge lant- 20 I- Die Allianz von 1655. verderffelicke oorloge in 't Ryck, off iiiet uijt de translatie van Pomeren in weerwil van den wettelijcken erfflieer door Keyserl. Mat geschie- dende tot eenigen tijt gelijcke off grooter onrust soude te besorgen syn. En wanneer tot besclierminge van die te doene translatie cr^^chs- volck in 't Ryck geliouden en de nieuwe ppgestelde beswaernis der Commerces soude continueren, off niet sulck tractement gescBiedende aen soo nae verwanten het gemeijne interest van 't Commercium aen ander geallierden en ander Coningen, Princen en Stenden groot na- dencken soude geven. Alle welcke reden de Heeren Staten ons liebben belast aen U Excien te gemoet te voeren, onder vertrouwen dat, haer Coninckl. Mat ' deselve overwegende met soo goedertieren vredelievende gemoet als de beeren Staaten uyt oprechte sincere intentie als getrouwe vrunden eh bontgenooten syn voorstellende, haer Coninckl. Mat sal gelieven de intercessie van de Heeren Staten plaets te geven en S. C. D. in bet besit der Pomersche landen restitueren.'* Op dese propositie antwoorde eerst de beer Oxenstern, dat de voorsz. reden waren considerabel, die sy by haer selffs wilden overdencken en by den post morgen vertreckende aen de Coninginne overschrijven. Daer nae de beer Salvius continuerende verhaelde in 't lange: Dat Sweeden hat gesocht den Churfurst te obligeren tot affsonderlicke handelingh over Pomeren en sedert omtrent sestien jaren herwaerts had gesocht te handelen, ten eijnde den Churfurst wilde verclaren wat recompense S. C. D. voor Pomeren soude aennemen, en dat sulcx heb- bende verclaert, Sweeden en Brandenborch malcander mochten helpen, om te incorporei-en sulcx als den Churfurst tot syne recompense soude genoug achten, om daer nae bij ander Tractaet Pomeren in permutatie te restitueren, doch dat den Churfurst altijt getraineert, oock het trac- taet van Neutraliteyt niet geratificeerd had, en de ratificatie gesonden sijnde, de Gesante had geseyt ongelast te sijn, om de selve uyt te wis- selen en nu lestelick door de beeren Plettenburch en St. Romain*) gesommeert sijnde, sich de verclaren, had de Churfurst gegeven reso- lutive antwoort: Indien Sweden wilde stellen Oderam pro termino, dat sulcx in der eeuwicheyt niet soude geschieden. Daerom sy Sweet- sche plenipot. sulcx siende te sijn finale resolutie, hadden verclaert haer gedane alternative van Voorpomeren off Achterpomeren niet meer gestaut te doen, maer te moeten blyven by de last van te Coninginne, om in weerwil van den Churfurst te behouden geheel Pomeren onder garantie van 't Rijck, welck daer verclaert te sijn geneycht, en dat de ^) Einen der kaiserlichen und einen der französischen Gesandten. Ablehnende Antw. d. Schwed. Neuer Vermittelungversuch d. Staat. Gesandten. 91 recompense soude syn te versoecken aen den Keijser, welck sy met aeiinemen, eyntelich daer byvoegende, de voorsz. reden waren consi- derabel, niaer verclaren als luyden met Eere, costen de saeck niet brengen in deliberatie, om dat sy hebben expresse contrarie last, en sulcx te schrijven aen de Coninginue soude ten minsten ses weecken tyt verloopeu en ondertusschen aencomen den tyt van de nieuwe cam- pagne, daermede dan alles noeb soude verwijderen; ooek dat sij schoon met de Keyserschen badden geslooten en alleen resteerde het tejxkenen en haer woort niet costen te rugh nemen. Is gerepliceert, dat men hier by provisie voorslagen soude connen iloen van vruntlick accommodement, welck mogelick soo favorabelick soude voorgestelt worden, dat de Coninginne daer van rapport ontfan- gende 't selve met een vredelievende gemoet soude aennemen. Welck bij haer is geexcuseert op contrarie last en te sullen atf- wachten, dat raen haer noch naeder op dit subject soude spreecken, maer dat zy verwachtende den post van Sweeden mogelich daer bij claerder esclaircissement souden becoraen en alsoo liever visite souden ontfangen niergen naeniiddach, off wat mochte voorvallen welck aen de Coninginne soude sijn te schrijven. Ten selven dage syn de voorsz. Gedeputeerden besocht van de beer Leuven*) Brandenborchsche Plenipot., die nae gedane compli- menten over der selver aencomste de bevorderinge van de Pomersche saecke heeft gerecommandeert. En is beantwoort, dat sy Gedeputeer- den ten selven eynde uyt expresse last van U H. M. waren derwaerts gecomen en den selven voormiddach met de 8weetsche plenipot. in *t lange hadden geconfereert, en daer by verhaelt al wat met de Sweed- 8chc plenipot. gehandelt en dat by deselve eyntelick geantwoort was, met de Kcysersche te hebben geslooten, als voorsz. is, en uyt de me- necK van de Keysersche en Sweedsche was te prcsumcrcn, sulck by onderlingh concert te syn geschiet, om den Churl'ursten fe prevenieren. Begeerden also »yn advis, wat sy Gedeputeerden nieer souden mögen doen; daerop hij versochte aen voorsz. Gedeputeerden, debvoir te doen, ten eynde de saeck in surceantie en tractaet mocht gebracht worden, en dat sij als uyt haer selffs wilden voorslach doen van een gedeelte III l'(»meren en wat recompeuHc^ daervoor by «oojK'ratie van JSweeden Houde gegeven worden. Am 15. iijufiica hie li. ;. .tii,.;u. i .. , u-k-..-* ^.«1» uuil !• lU'ii tiochnialH vor, diwH eine Vereiiibimnig mit dem Kurfürsten Kelbst doch vgl. über ihn Urk. u. Aclcnst. 1, p. (>1)4; war ncbiit MullhHUit \W ntit !>• tiv biMiiiiviilMirgiachur (ieitJiudlcr iu Ottnabrück. 22 I- I^ie Allianz von 1655. sicherer sei als eine blosse Concession des Kaisers. Dieselben erwidern: Dat sy sedert 15 off 16 jaeren herwaerts te vergeeffs hadden gesocht met den Churfurst te accorderen en, nu den Churfurst had gegeven geheel affslagige antwoort (in der eeuwicheijt niet te sullen toestaen de Oder te stellen pro termino), sy sulcx opnemende voor finale weij- geringh van accommodement, sich tegen de Keijsersche hadden ver- claert en bij deselve was toegestaen, geheel Pomeren te laten aen Sweden onder garantie van 't Rijck; dat oock de Churfurst betoonde geen accommodement te begeeren, maer de wapenen te willen aen- nemen, hebbende albereyt achtien Oversten gestelt en voor tweehon- dertduysent gülden amunitie van oorloge gecocht. Seyden alsoo wel te willen verstaen het advis en goeden raet van de voorsz. Gedeputeer- den, off; sonder retardement van den peijs, sy Sweedsche plenipot. souden connen verstaen tot ander onderhandelingh en wat voorslagen haer souden gedaen worden. Daer tegen is gerepliceert, dat sy het woort „in der eeuwicheyt" nie behoorden op te nemen voor een finale weijgeringh, dat het niet soo vreemt was, eenigh hart woort te eschaperen in soo grooten saeck, dat seeckerlick de meijninge van S. C. D. was te tracteren sonder re- tardement, dat de ganschelicke meijninge van U H. M. en den last van den Gedeputeerden was, geen retardement te brengen in de han- delingh, dan wenschen en versoecken, dat de saeck niet mochte blij- ven in extremiteijt, maer herstelt worden in termes als die was ge- weest op de alternative, versoeckende te verstaen, in wat voegen voor dese deselve alternative was voorgestelt geweest, om daerop te han- delen, welck ontwyffelick den Keyser soude aengenaem wesen, als die alsoo minder soude hebben te garanderen, als het geschiet met belie- ven van den Churfurst; Dat sy Gedeputeerden waren ongelast voor- slagen te doen off te hooren, dan nae haer beduncken souden tusschen dese extremiteyten media te vinden sijn, om aen Sweeden eeniger maten op Pomeren satisfactie te geven laten geschieden, welck Swee- den wel heeft gemeriteert en U H. M. als goede bontgenoten wen- schen dat ten besten geschiede, dat insgelick geschiede satisfactie aen den Keyser en aen den Churfurst van Brandenburch en ten opsichte van de Commerces aen den Staet van ü H. M., over alle welcke soude connen gehandelt worden. Hierop seyden de plenipot. van Swee- den, dat de Pomersche Stenden verclaren, off wel Pomeren onder de vorsten is gedeelt geweest in twee vorstendommen en op Rijcxdagen twee stemmen gehadt, dat sulcx nu niet meer can geschieden en de Landen van Pomeren niet connen gedeijlt worden; Dat om deselve Verhandlungen mit den Kaiserlichen. 23 reden aen Sweeden moet verblijven geheel Pomeren en den Churfurst eider sijne satisfactie ontfangen; Dan ten opsichte van de Commerces was Sweden geresolveert en was oock geconveniert, om aen den Staet van de Vereeniebde Kederlanden en anderen eonteutement te doen. Verclaerden eijnteliek sich naerder te suUen bedencken en morgen de voorßz. Gedeputeerden te sullen spreecken. Am selbigen Tage kommen die kaiserlichen Bevollmächtigten, Graf Lamberg, Yolmar und Craue, zu ihnen und beglückwünschen sie wegen tles, wie man erzähle, mit Spanien abgeschlossenen Friedens; ferner bitten -ie, die Annahme einiger Puncte, über die der Kaiser mit Schweden noch nicht einig sei, bei den schwedischen Gesandten zu befördern. Auf den ersten ' 't erwidern sie, dass der Friede mit Spanien ohne Befriedigung und Zustim- g Frankreichs nicht geschlossen werden könne; den zweiten bptreifend Tsuchen sie die Kaiserlichen, den Streit über Pommern vermitteln zu helfen. I lierop is gesey t, dat de Churvorst had alle aecommodement afifgeslagen < u verclaert de gedaene anbiedinge in der eeuwicheijt niet te sullen toe- -taen; Dat aengaende het behouden van heel Pomeren de Sweedische l'lenipot. in banden hadden alle de conditien, over eenige van de 'rke sij met den Keijser waren verdragen en andere noch in be- kcn hadden genomen, ende alsoo de saeck niet was in syn ge- sij keijsersche plenipot. geene ander voorslagen conden doen, iiaer cvenwel te sullen aengenaem syn, indien sulck door voorsz. (U \{. M.) Gedeputeerden met bewilliginge van den Churfurst coste ge- schieden. Daerop deselve in effect met gelijcke reden als de Sweed- che op 't voorsz. subject sijn bejegent, hier boven verhaelt. Welcke conferencien gehouden met de Sweedsche en Keysersche uorsz. Gedeputeerden ten selven dag hebben gecommuniceert aen len beer Leuven en ander aenwesende Churbrandenburchsche Aflfge- anten, de Heeren Wesenbecius en F romholt')', de welcke resol- den, dat soo haest de Sweedsche, volgens affscbeyt met de sehe liien, naerder met voorsz. Gedeputeerden soudcn hebben gesproocken, il8 dan een uijt Iiaer middel in diligentie soude reijsen na den Chur- iirst, om des selffs resolutic te verstaen. Am 10. Jan. besuchen «ie den Grafen TruuLiuunn.Miurl, ilcr uigcn Krankheit da^< Zimmer hütete, und treffen dort die übrigen kaiserlichen Be- Sie tragen vor, diiss nie exprcss hierher gereist seien, um ! Staaten als guter, neutraler Naciiljarn die pommersche Sache rmittcin. Sie fordeni die kaiserlichen Qosandtcn auf, hei den Kchwe- ri mit dahin zu wirken, da^n wieder über die Alternative als Grund- ^«•rhandelt werde, wozu der Kurfürst von Brandenburg durchaus ge- die Schweden thäten Unrecht, jeuc einem kaiHerlichcn Uenandten ren dio brandonb. Qosandton in Mflnit«r* 24 I- Die Allianz von 1655. (Plettenberg) gegenüber gethane Aeusserung des Kurfürsten für eim definitive Ablehnung jedes Compromiss^s zu halten und denselben zu be- schuldigen, er suche nur die Sache zu verschleppen, um seine Kriegsrüstun- gen zu vollenden; die Staaten gehe übrigens die ganze Angelegenheit nicht direct an, da sie über die Handelsfrage — sijnde de ziel vanU H. M. Staet - sich mit Schweden jedenfalls würden verständigen können. Hier door den Graeff van Trautmansdorff synde tusschen geseijt, de Churfurst had opinie gehad, dat de Keyser sich Pomeren had willen approprie- ren: is gerepliceert, daer van niet te hebben gehoort, maer dat de Sweedsche hadden gemeynt in de Tractaten over Pomeren den Chur- fursten te verbinden tot rupture legen den Keyser en mogelick, dat des Churfursten beer vader had impressie gehad van Wallesteyn; seijde de Graeff van Trautmansdorff, van de Keyser is geen woort, letter noch sillabe geweest, maer Wallesteyn heeft geleden rechtveerdige straffe. Vervolgens is voorgestelt en gerecommandeert de Religions- vrede te mögen herstelt worden in 't Ryck, beyde soo voor de Gere- formeerde als voor de Lutersche met egaliteyt tusschen deselve, en, gelijck per pacem Religionis het Rijck bycans hondert jaren was ge- bleven in vrede en pax Religionis verbroocken synde aenstonts was gevolcht dese langdurige, landverderffelicke oorloge, alsoo wäre het daervoor te houden, dat de Religionsvrede wordende herstelt de peys seeckerder, vaster, heerlicker en duyrachtiger soude syn. Ende ten derden, dat tot verseeckeringh van den peijs hierby comt de restitutie van 't huys Paltz, welck mede met alle reden van iuductie worde ge- recommandeert. Raeckende de Pomersche saeck antwoorde den Graeff van Traut- mansdorff, dat de Keijser meest aengenaem sal syn, met minste quetsinge en met consent des Churfurst te handelen de satisfactie van Pomeren en veel defereren aen de intercessie van U H. M. en alsoo gaerne te sullen sien, dat de saeck door der selver bemiddelingh her- stelt worde in termes van te connen handelen op de alternative. Raeckende de Religions vrede, dat van wegen den Keijser daerin was gedan soo ample verclaringe, dat daerbij overal contentement soude gevonden worden. Raeckende de Paltz, dat de Keijser was geresolveert te restitueren de Nederpaltz met de plaets van achtste Churfurst, blijvende de Overpaltz met de Chur aen Beyeren, in welck huijs vier hoofden syn, die connen uijtsterven en alsoo alles weder comen op 't Paltzische huijs. Tegen den avont de heer van Avaux tot Osenbrugge aengeco- men sijnde, hebben de Gedeputeerden van UH. M. denselven aenstonts verwillecomt en verhaelt wat op 't subject van Pomeren was genego- Ankunft d'Avaux's und Wittgenstein's. Die Wünsche des Kurfürsten. 25 cieert met de Sweedsche Plenipot., die hadden verclaert te sijn gelast de alteniative niet meer aen te uenieii, dan eijntelick iiaer verscheij- den reden en wederreden hadden verclaert sich te snllen bedencken en desen dach te sullen antwoort geven, dan dat deselve nu hadden doen seggen, eerst met hem heer van Avaux te willen confereren. Recommandeerden alsoo aen voorsz. heer van Avaux te willen bear- beijden, dat de Sweden de handelingh over de alternative admitteren, daer toe de Churfurst in weijnich dagen soude last senden, om welcke last morgen een van des Churfursten Ministers naer den Churfurst soude reijsen. Het antwoort was, met de Sweedsche te sullen con- fereren en officien doen, ten eynde tot de minste quetsinge des Chur- furst en met desselffs coiisent mochte gehandelt worden. Am 17. Jau. besuchen sie den Grafen Wittgenstein, obersten bran- deiiimrgischen Bevollmächtigten, der am 16. Abends spät nach Osnabrück gekommen war, und berichten ihm die schwierige Lage der pommerschen Sache in Folge der zwischen Schweden und dem Kaiser hergestellten Ver- trau digung, obwohl diese noch nicht vollkommen zu sein scheine. De voorsz. Graeff van Witgesteijn antwoorde te hebben met- gebracht volcomen last van den Churfurst ad omnes fines, versochte advis van de Gedeputeerden om 't selve te gebruyckeu; dat op instan- telyck begeeren van de Sweedsche hij den Churvorst had gedisponeert, om aen voorsz. Plettenburch te geben dilatoir antwoort, ten eynde om van den Keijser te becomen beter recompense ,voor 't verlaten van Pomeren; dat op der selver begeeren hij den Churfurst mede had gesproocken, om te maecken aliantie met Sweden tot continuatie van wapenen, om voor Sweden te procureren de Bisdommen Bremen, Osenbrugge, Minden; dat nu alles door de Sweden gerenverseert sijnde, de Churfurst difficiler soude wesen, had hem gelast te insisteren <»p t behouden van Hinderpomeren met Stetijn, Gart» ent het Eijlant Woliju eu in recompense van Voorpomeren bedingen Halberstadt, Magdeburgh (biijvende vier Ampten aen Chursaxen) met het Stift Minden en te stellen tot arbitrage van Vranckryck en IJ H. M., ofl* die liisdonnncn, als voorsz., süffisant sijn om te recompenseren Voor- Pomeren, en te negiK'ieren off, gednrende 't leven van den Bisschoj) van Maegdebunh, de Churfurst soude connen gebruijcken het Bisdom Osenbrugh en, bij weijgheringh van t selve, gedurende 't leven van den voorsz. Bisschop t< genictcn recompense in Silesia; aengaende Stetijn met Garts eu Wolyn te reserveren de <»ptie, om de selve te lM»lionden off in plaets van de selve Iwaelff hontlert duysent Bijcxd., te betalen (bun- de Kijex Mnidni ..ff uyterlick behouden Stetyn als Kesidentsphiets, latcnde <i< voorsz. l^20(J,(XK)Uijcxdls aen Sweden, off geeu van de voorsz. geld 26 I- Die Allianz von 1655. aen te nemen, behoudende de optie om te sien oif de Churfurst door besendinge off brieven soude connen bewegen de Coninginne van Sweden, om Stetijn legen de voorsz. 1,200,000 Rijckdaelders te verlaten. Am 18. schickt ihnen der brandenburgische Gesandte F romhold einen Bericht über eine Conferenz mit d'Avaux: derselbe habe gesagt, die Schwe- den beständen so hartnäckig auf ganz Pommern, weil die Königin sich hierzu den Reichsständen gegenüber verpflichtet habe; ständen diese davon ab, werde man wieder über die Alternative verhandeln können. Zu glei- cher Zeit besucht sie d'Avaux selbst und berichtet über seine Unterredung mit den schwedischen Gesandten: nach seiner Meinung werde es nun das Dienlichste sein, wenn Brandenburg die Alternative annehmen zu wollen erkläre und Frankreich um die Vermittlung ersuche. Den selven dach syn de Gedeputeerden gevisiteert van de Sweed- sche plenipott, die nae lanck verhael, te defereren aen de recomman- datie van U H. M., seijden, sich tegen de Keysersche te hebben ver- claert over geheel Pomeren en geen andere nieuwe voorslagen te connen doen, vermits het affslagigh antwoort van den Churfurst etc. Daerop geseijt is, dat het voorsz. antwoort bij voorgaende concert tusschen haer Heeren Sweedsche plenipott. en de Graeff van Wit gen- stein was gemoijenneert, om met tijtwinninge by den Keyser beter conditie van recompense uijt te wercken voor den Churfurst; dat aen de Heer St. Romain was geantwoort, dat de Churfurst aen Sijne ple- nipott. soude volle last geven, om te negocieren op de saeck ten prin- cipale, daer toe de Graeff van Witgenstein nu gelast en aen Sweden geen affslagigh antwoort gegeven sijnde, de redlicheyt vereyst, dat de saeck worde verstaen te syn in den vorigen staet, en dat om de cort- heijt van tyt geen last off resolutie ter contrarie conde gecomen syn*); Dat sy Gedeputeerden van wegen U H. M. alleen gelast synde, om als goede getrouwe nabuyren en geallieerde te recommanderen het ac- commodement, sonder te mögen doen off aenhooren eenige voorslagen, welck alleen den Churfurst raeckte, sy vertroudeu, dat sy beeren Plenipott. sulcx alsoo ten besten souden opnemen, te meer, dewyl de Keysersche plenipott. to twee reysen tegen de voorsz. Gedeputeerden hadden verclaert, dat wel verclaringen op heel Pomeren waren ge- schiet, maer evenwel liever te sullen sien, dat met meeste contente- ment en consent van de Churfurst worde gehandelt. Endlich erklären die schwedischen Gesandten, sie könnten keine neuen Vorschläge thun, das sei Sache des Kurfürsten, der es entweder selbst oder durch die französischen oder staatischen Gesandten thun müsse. Die staa- tischen Gesandten versprechen, dies zu befördern. ') Nämlich aus Schweden. 