title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Ik had wel een ganse dag werk, als ik alles zou vertellen. (Zie DAG.) Ik laat het werk mij niet uit de hand nemen: vader is geen Bremer geweest. (Zie BREMER.) In alle werk en alle zaak vindt elk geen smaak. (Zie SMAAK.) In gramschap overwinnen, is ’t werk van sierzinnen. (Zie GRAMSCHAP.) Kinderen doen als het zijn kinderen, en doen kinderwerken. (Zie KIND.) Korte missen (of sermoenen) en lange maaltijden, dat is vuile varkenswerk. (Zie MAALTIJD.) Kwade werken geven kwade loonen, Maar harten spannen de kroon. (Zie HART.) Men kan van een zot half werk vorderen. Men moet de gek geen werk laten zien. (GEK.) Men moet het verstand scherpen en te werk zetten. (Zie VERSTAND.) Men vindt geen werk, zó heimelijk gesponnen, het komt wel uit. Men zal terstond zijn best niet doen, als zij het niet te werk leggen. (Zie KUNST.) Men ziet aan het werk ieders oogmerk. (ZIE OOGMERK.) Met kunst en vliegwerk. (Zie KUNST.) Met passen en meten wordt veel tijd verbeeld. Maar die dit niet doet, maakt zijn werk goed. (Zie TIJD.) Nachtwerk schaamt zich gaarne. (Zie NACHT.) Na gedaan werk is het goed rusten. Pogingen en blazen, 't werk van dwazen. (Zie DWAAS.) Rapiamus' werk: ruiten en rooven. (Zie RAPIAMUS.) Seboone woorden en kwade werken bedriegen dwaze en wijze klerken. (Zie KLERK.) Stoten en niet doen zelden goede werken (of: deu erken).(Zie DEUCD.) Taswerk, a 2 ( Te veel bedrijf is werk van wijven. (Zie BEDRIJF.) Tot werk hoort overslag, of zulks de beurs vermag. (Zie BEURS.) Tronen in 't hooi, is wonder mooi; maar in de kerk is 't eeuwig werk. (Zie HOOI.) Twee tegen elkaar is moordenaars werk. (Zie TEGEN.) Van dromen te spreken, is wakende lieden werk. (Zie DROOM.) Veel handen maken lichte werk, maar zijn de droes in den schotel. (Zie DROES.) Veel lieden doen meer werk dan zullen. (Zie LIEDEN.) Voorbereiden is het halve werk. (Zie de Bijlage.) Voor en liefde trekken sterk, en beletten menig werk. (Zie LIEFDE.) Waar de deugd het werk belegt, daar is de fortuin gedienstig. (Zie DEUGD.) Weten is maar stukwerk. (Zie STUK.) Wie geen werk heeft, die maakt werk. (Dat wij zeggen: men moet altijd wat te doen hebben. Dit drukt men met een ander woord aldus uit: De zinnen moeten werk hebben, zei de knecht, en hij lapte met nieuwe hemden de mantel.) Wij hebben ons werk (Zie STAART.) Zilverwerk. (Zie TUINMAN.) Eigene tong beliegt zijn werk. (Zie TONG.) Gewerd werkmeester, word geen beitel. (Zie BEITEL.) Werkendam. Over Werkendam naar den hemel. (Zie HEMEL.) Werknar. Werknar. Een kwaad werkman vindt altijd goed werk. "Zie eens" Men vindt meer werklieden dan goede meesters. (Zie MEESTER.) ERKZAAMHEID. De werkzaamheid is de vriendin van de deugd. (Zie DEUGD.) VERWEL. Als de wervels los zijn, dan klappen de deuren. (Zie DUR.) IN. 08, 4 Campen bij N1. 8 Ortelius HW.L.100. 5 Tuinman I. bij 9%. D Osmipen bij 34. 8 Maart. Graterus I. bij 120, 6 van BIJN II.maal bij 56. Hij is de werveldraaijer, (Zie DRAAIJER.) Hij is wervel-ziek. [Men zegt dit van den stomp mensch.] ESP Het zijn de slechtste vruchten niet, waaraan de wespen knagen. (Zie VRUCHT.) Hij draait als een paard, dat van de wespen gestoken wordt. (Zie PAARD.) Hij heeft het wespennest verstoord. (Zie NEST.) Hij heeft wespen (of: poppen) in den kop. (Zie KOR.) Hij steekt als een wesp. Men moet geen wespennest storen (of: niet in een wespennest wroeten). (Zie NEST.) WESTEN. Als de zon is in het West, Zijn de lichte lui op hun best. (Zie LIEDEN.) De loopende zon zal haar Westen wel vinden. Hij is buiten Westen. [Dat wil zeggen: hij is dronken; ook betekent het: hij is niet bij zijn zinnen, en eindeel nog: hij is van zichzelf gevallen. In elk geval dus, mag iemand, die buiten westen is, niet, wat hij doet. Tuinman zegt: „Dat drukt uit, zijn hersens zijn 7 hol, hy heeft geen beleid noch besef meer.” Ik heb niet kunnen opsporen, waarom dit zegt. Ook TUINMAN weet niet van waar dit komt. Toch gisten zij; maar, naar mijn mening, zeer ongelukkig: „'t moest zijn uit de Fabel van FAETON, die, wanneer hij de zonnewagen door de dierenkring van het Oostenaar naar het Westen zou leiden, geheel buiten het spoor raakte.” Wat BILDERDIJK, in zijn Aant. op HOOFTS Gedichten, brengt, is vrij verdacht. Hij zegt daar, bl. 160, het volgende: "Buis, beter buist, d. ti. dronken, immers bevangen van den wijn. Eigenlijk betekent het nat, een contractie van bloed, welke beoost wederom bij derisie ontstaat, wanneer dit nog wat verder ging, dat men beweerde zei (als over 't Oosten heen), en verder nog verder ging, buiten westen. Doch de grond is oost (water), waarin daarbuiten, hoezen, enz." De verhouding, waar v. Rijk van spreekt, verdient wel enige overweging. "Men konden denken," zegt hij, "of niet westen verbastering zal zijn van wissen, weten, gelijk men het geweten gewisse noemt, dan zou het zijn buiten bewustheid, en in die zin wordt het gebruikt." Wat v. Rijk later als een aantekening van HOEUFF mededeelt, is mij nog het aannemelijkst komende. Die vraagt: "Zou dit niet zo veel willen zeggen als: hij is van streek, en dezelfde betekenis hebben als het Fransche perdre la Tramontane, dat is: de streek van het Noorden uit het oog verliezen, zijnde Tramontane het Italiaanse Tramontana, de noordenwind, van het Middellandsche zee gerekend?" Kan ik van het Oosten, hij kan van het Westen, (Zie OOSTEN.) Oost, West: 't Huis best. (Zie BUIS.) Zoek vreugd, staat, rijkdom, Oosten West, Uw ziel weldoen is u 't best. (Zie OOSTEN.) Reddingius bl. 74. v. Bijk I. nad. 46, IL, nal. bi. VI. Teisman 11. Di. 174. Meljer bl. 16. 7 Bartolomeus sec. 111.5. Tuinman I. bl.270, nal. Het gaat hem als de koopman uit Westfalen, die gewoonlijk de beste kousen onder in de zak heeft. (Zie KOOPMAN.) Op Maria Lichtmis valt er in Westfalen een heete steen in het water. (Zie MARIA LICHTMIS.) Overal is bedrog in, zei de Westfalese koopman, men maakt zelfs de panharingen en eieren ook al kleiner. (Zie BEDROG.) West-Indie. Dat was om geen koninkrijk van ganz West-Indie te koop geweest. (Zie KONINKRIJK.) Die aan het stuur zit, moet geen onbevaren man zijn, die nooit buiten Duins geweest is: bij moet terdege weten, waar Oost en West ligt. (Zie DUINS.) Uit het Oosten en Westen worden al zijn schappelijke gevuld. (Zie WEST-INDIE.) WESTKAPPEL. De Westkappelse engel rijdt. (Zie ENGEL.) Hij moet de Westkappelse dijk om. (Zie DIJK.) ET. Alle wetten zijn gegeven, Dat men zou in vrede leven. (Zie VREDE.) Als de koning niet gehoorzaamt aan de wet, zijn de onderdanen oproerig. (Zie KONING.) Dat is de wet der ongenade. (Zie ONGENADE.) De gewoonte maakt de wet. (Zie GEWOONTE.) De mensch is op de aarde gezet, Om God te loven, naar zijn wet, (Zie AARDE.) De mode is de wet, Waarnaar zich elk een zet. (Zie MODE.) De ondergeschikte bestuurders hebben meer wetten dan de wetgevers zelf. (Zie BESTUURDER.) De wetten beletten geweld en onrecht. (Zie GEWELD.) De wetten zijn gelijk spinnewebben. (Zie SPIN.) Die de wet maakt, moet ze houden. (Zie WET.) Die naar Gods wetten leeft, heeft klein voordeel op deze wereld. (Zie GOD.) Een voorbeeld is nog geen wet. (Zie VOORBEELD.) Geen voorbeelden gelden, maar wetten. (Zie VOORBEELD.) Gij moet aan het geld de wet voorschrijven, niet daaraan gehoorzamen. (Zie GELD.) Het is, of je van de oude wet bent. Het is zoo onherroepelijk als de wet der Meden en Perzen. (Zie MEDER.) Het voorbeeld klemt en dringt meer aan, Dan wet of recht ooit heeft gedaan. (Zie REGT.) Hij is onder en boven de wet. Hij snijdt hem naar de Joodsche wet. (Zie JOOD.) Iemand de wet stellen (of: oplezen). Ik ga naar de oude wet, zei Meeuwes de Kwaker, en bij had kort haar en lange oren. (Zie HAAR.) Mijn wil is mijne wet. Nieuwe heeren, nieuwe wetten (of: keuren). (Zie HEER.) Nood breekt wet, zei Niesje, daarom moet ik mijn man een kornetmuts opzetten. (Zie KORNET.) Nood heeft geen wet. (Zie NOD.) Om het stelen en andere zonden Worden er wetten gevonden. (Zie GALG.) Als Toms hoort men ze wetten. (Zie TROM.) Te harde wetten wetten het kwaad. (Zie KWAAN.) Voorwaarden breken allen strijd (of: de wetten). (Zie STRIJD.) Wetten is geen beletten. Wij zullen er de wet en de profeten eens op nazien, (Zie PROFEET.) Treedt de wetten met voeten. (Zie VOET.) Zulke man, zulke wet. (Zie MAN.) WETENSCHAP. Alles is maar een wet, zei de boer, en hij haalde een piep uit zijn achterste, en bond er zijn schoenen mee vast. (Zie ACHTERSTE.) Alles is maar een wetenschap, behalve vlooien vangen: dat is een gaauwigheid. (Zie GAAUWIGHEID.) God verkoopt wetenschap voor arbeid, eerbare voor gevaar. (Zie ARBEID.) In uw matigheid. (Zie MATIGHEID.) Met proeven krijgt men wetenschap. Nu ben ik uit mijn wetenschap. WETERING. Dat is een groote watergang, zei de boer, en hij zag de zee. (Zie BOER.) Dat is een extraordinaire sprong, zei Maarten, en hij sprong over een watergang van drie voeten water. (Zie MAARTEN.) WETGEVER. De ondergeschikte bestuurders hebben meer wetten dan de wetgevers zelf. (Zie BESTUURDER.) WETSTEEN. Alle levenden vilden nog geen wetsteen. (Zie LEEF) Dat profijt kan hij wel in een wetsteen knoop, (Zie PROFIJT.) Dat is een aap, een pap en een wetsteen. Komt zeer wel overeen. (Zie AAP.) Hij behoef wel een aambeinen met een wetsteen. (Zie AAMBEIEN.) Liefde is liefdes wetsteen. (Zie LIEFDE.) DE KIJK. De kaars brandt, alsof er een wever vrijdag is. (Zie KAARS.) De wever en de winter kunnen het niet verkerven. (In vroegeren tijd was de wever een man van gewicht, dien men onzicht moest, en die, als de winter, zulle nukken kon hebben. Zelden beide de en men diende zich maar om zijn grillen te schikken.) De wevers spannen de kroon. (Zie KROON.) Een handwerk heeft een gouden bodem, zei de wever, en hij zat op een hekel. (Zie BODEM.) Het zal zich wel dekken, zei de wever, en hij hief zijn laken door het garen. (Zie GAREN.) Hij is goed voor de wever; want hij houdt van dwarsdrijven. Hij werkt in de rode baai als de wevers. (Zie BAAI.) Nu ben ik voor dieven bewaard, zei Geurt de wever, en hij sloot zijn deur met een gele peer. (Zie DEUR.) Sartor Resartus p. VI. 3. Tulmman I. I. 369. WEZEL, De stoutste wezels zuipen de eieren uit. (Zie a) Die met vossen te doen heeft (of: Die vossen rondom zijn slot heeft), moet zijn hoenderkot sluiten, zei de wezel, en zij aten de eieren op, omdat er anders kwade kikkertjes uit zouden komen, (Zie Ei.) Hij is zoo bang als een wezel. 1 WEZEN. Aanhallig van wezen: hij kan de lieden van zijn hals niet weren. (Zie HALS.) Ligt je hoed, dan ziet men onder je oogen, wat je voor wezen hebt. (Zie HOED.) Bij ziet den schijn voor het wezen aan. (Zie SCHIJN.) WIJDE. Zij meenen, dat hun rooswijdje rozen zijn. (Zie Roos.) Zoo als gij mij de wijde geeft, maak ik u het mandje. (Zie MAND.) WIEG. Eene kleinigheid: een paard in de wieg! (Zie KLEINIGHEID.) Een jong meisje en een oude man, dat geeft alle jaren een wieg vol. (Zie JAAR.) Het riekte naar de wieg. Hij doet zijn best gelijk het kind in de wieg. (Zie GOED.) Hij heeft het stro van de wieg nog aan zijn gat. (Zie GAT.) Hij is er niet voor in de wieg gelegd. Hij is in de wieg niet gesmoord (of: verzuimd). 2 Hij is uit de wieg in het graf gestapt. (Zie GRAF.) Hij is voor schoolmeester in de wieg gelegd. (Zie MEESTER.) Hij koopt (of: zorgt voor) de wieg, eer het kind geboren is. (Zie KIND.) Een lege wieg wiegen. Laat ze grijpen als de baas, ’t zal hun gaan gelijk de kinderijen in de wieg. (Zie BAAS.) Men moet het kwaad in de wieg smoren. (Zie KWAAD.) Roer geen lege wieg aan. Van de wieg af aan. Ze heeft een nachtegaal in de wieg. (Zie NACH-TEGAAL.) Ze is in die wieg gewiegd. Dat wil zeggen: daar is het voorwerp, waarvoor men haar tot reden bracht. In de wieg worden de kinderen gesust. Tuinman brengt dit spreekwoord naar huis op een smid, die, met behoon zijn knecht, zijn kwaad op een grote wieg ophield, en haar 200 jaar aan de zolder liet. Aan die 230 betterschap beloofde. De arend klaagde, met den boon geschoten te zijn, welks veren uit zijn wieken gevallen waren. (Zie AREND.) Bij drijft op zijn eigen wieken. Hij heeft eens engelse wieken, maar eens duivelse. Bij vertelt U. 230. v. Blauw II. bl. 98. Oppermeester bl. 80. Ghearts bl. 37. Bartolus sec. Tuinman I. bl. 308. v. Eljk II. bl. 95. Modder-wier. Stem. (Zie DUIVEL.) Hij is gekortwiekt (of: Zijne wieken zijn gekort). Hij is in zijn wiek geslagen (of: geschoten). Hij is verlegen, en weet zich niet te helpen. Hij kan zijn wieken niet genoeg uitslaan. Dat wil en fluit kan niet doen, wat hij gaarne zou willen. Heeft hij vroeger macht bezeten, die hem min of meer is benomen, dan zegt men: Hij is gekortwiekt (of: Zijne vleugels zijn gekort). Hij komt met hangende vleugels thuis, (Hij laat zijn vleugels hangen.) Hij moet nog eerst zijn vleugels beproeven. (Dat wil zeggen: de kracht ervan. Deze vergelijking met den fladderenden vogel geldt den zich ontwikkelenden jongeling.) Zijn handen gaan als de vleugels van eenen molen. (Zie HAND.) Zijn vleugels worden kloek. (Dat is: hij wordt grooter; hij breidt zijn zaken uit. In dezelfde zin zegt men: Zijn vaders kantoor is hem te klein.) WIEL. Als men de wielen smeert, dan rolt de wagen. (Zie WAGEN.) Dat wiel wordt goed gesmeerd. Eene wagenas wordt niet heet door het draaijen van het wiel. (Zie AS.) Een goed wiel wil zoowel gesmeerd zijn als een slecht. Er is een spaak (of: een stok) in het wiel gestoken. (Zie SPAAK.) Hij blijft aan zijn woord, als het slijk aan het wiel. (Zie SLIJK.) Hij is meer gehecht aan zijn vooroordeel, dan het slijk aan een wagenwiel. (Zie SLIJK.) Hij laat zich niet in de wielen rijden. (Hij rijdt hem in de wielen.) (Hij werd van een karos met een wiel overreden.) (Zie KAROS.) Hij werpt een' stok in ’t wiel. (Zie STOK.) Hij zit altijd tusschen de wielen. Hij is steeds van huis, en trekt dan naar de eene, en dan weder naar de andere plaats. Hoe slimmer wiel, hoe meer het raast (of: Het kwaadste wiel kraakt meest). Zoals denzelfden zin zegt men van mensen, die het hoogste woord voeren, ofschoon hun dit het minste past: Het slechtste rad maakt het meeste geraas, en Lege vaten geven het meest geluid (of: gerammel, ook wel: bommen meest). Kiel, Wielen, Rand Om ’t land. (Zie KIEL.) Wij moeten hand aan het wiel leggen. (Ziemann.) BIJBEL. Een bijbel in huis brengt spek in de wiem. (Zie BIJBEL.) PELS. Hij denkt, dat zijn pels vlei is. (Zie PELS.) GEWAS. Veel hooigewas, veel vlei gewas. (Zie GEWAS.) Wanneer een dwerg op eene hooge vlei staat, heeft hij eene hooge voetbank. (Zie BANK.) Feastbl. 134. Everts bl. 817. v. Bijk III. bl. 98, Modderman bl. 107. Ontb bl. 581. de Brune bl. 106. Sof. Pros. bl.141. Richardson bl, 87. de Brune bl. 4694. Bartorius tert. III. 87. Sartorius pr, VII. 7. Bijvoegsels bl. 58 Hij ziet, of hij Wieringen in woord (of: zou). Dat mil zeggen: hij ziet er benauwd uit, of: hij kijkt zuur, ook wel: de ontevredenheid is te lezen. De schepen, die van Texel of het Vlie naar de steden, of uit de steden naar de gemelde havens, willen heen zeilen, zegt WITSEN, komen niet gaarne aan op het eiland Wieringen. Doch van de stormwinden beloopende, mogen ze soms hun schuilplaats aldaar komen zoeken. Evenwel vinden ze zich verplaatst, om na acht te geven op de hoofden van het genoemde eiland, alzo ze die dan bezwaarlijk, zonder schipbreuk te lijden, kunnen verboden komen, om welker oorzaak willen dan veeltijds in de aangezegde dezer noodlijdenden een geheel treurige gedaante bespeurd wordt. De JAGER, die de hier opgegeven oorsprong van het spreekwoord mededeelt, over een verandering in het spreekwoord, waardoor het, volgens de gedachten van sommigen, volmaakter zin zou hebben. WINSCHOOTEN spreekt ook van de Wielingen, en zegt: die om de West van dan komen, in de Maas of Tessel huis, hooren, die komt het ongelegen, de Wielingen te kiezen; zoo ook, die uit Tessel of het Vlie, ens. naar Amsterdam willen, die raken van haar stuk, als zij op de reede van Wieringen moeten komen. Men moet soms hard praten, om Wieringen te krijgen. Dat is, zegt van LENNEP: men heeft veel hard door te staan, eer men in veilige haven komt; men moet soms hard werken, eer men tot rust komt. WIEORO. De beste wierook komt van de oudste bomen. (Zie BOOM.) De heilige verliest zijn wierook. (Zie HEILIGE.) Iemand wierook toezwaaijen. Opgaan als wierook. Zoo lang het de mensch welgaat, brandt hij geen wierook. (Zie MENSCH.) Zulk volk, zulke wierook. (Zie VOLK.) WIGGE. Hij slaat er een wiggen in (of: tussen). WIGGERT WIGGERTS. Hij slacht Wiggert Wiggerts (of: Reiger Reigers), een kenner van alle vogelen: hij zag een zog (of: een' rog) van een rood vogel en een tortelduif aan. (Zie KENNER.) Wijs. Hij is niet langer. WISBR. Geschoren Wijbe deed den menschen goed en kwaad beide. (Zie MENSCH.) Het is een man als geschoren Wijbe: overdadig of niets, (Zie MAN.) WISCHEN. Hij is zeker te Wijchen geweest. de gastvrijheid van het Geldersche dorp Wijchen, in de nabijheid van Nijmegen gelegen, vroeger bijzonder groot geweest, heb Witsen 190. Winschooten bl. 360. Bmids XV. v. Eijk II. 38. Modderman bl. 108. de Jager N. 8 v. Lennep bl. 268. Bijdr. bl. 45-46. v. Lennep bl. 963. WIJF. Ik nergens vermeld gevonden; maar ik zou zullen, omdat men dit spreekwoord te Nijmegen gebruikt, wanneer iemand, aan tafel zittend, een honger heeft.] WIJF IJF Aan de honden hinken, Aan de hoeren winken, Aan de kramers zweren, En de wijfs begeeren, Zal men zich niet keeren. (Zie HOER.) Alles met maten, zei de snijder, en hij sloeg haar wijl met de elleboog voor haar achterste. (Zie ACHTERSTE.) Als de kwade wijven ontbeten hebben, wordt het mooi weer. (Zie WEDER.) Als de oude wijven op het ijs komen, begint het te dooiven. (Zie 133.) Als het oude wijf niet meer drinken kan, mag ze wel om haar graf denken. (Zie GRAF.) Beter een leeuw van een wijf, Dan een schaap van bedrijf. (Zie BEDRIJF.) Bij een vrouw zoekt men naar deugd, bij een wijf naar schoonheid. (Zie DEUGD.) Bovendien wijven en stugge paarden moet men met harde (of: scherpe) sporen berijden. (Zie PAARD.) Daar de duivel zelf niet durft (of: kan) komen, zendt hij een oud wijf of een' monnik (ook wel: een' bode). (Zie BODE.) Daar bad nooit goed man kwaad wijf. (Zie max.) Daar heeft de Daken zijn wijf doorgejaagd. (Zie BAKKER.) Daar belt geen praten van de mans, Het wijf moet aan de zotten-dans. (Zie DANS.) Daar is geen koe of wijf, Of zij heeft wel een vlekje aan haar lijf. (Zie Kor.) Daar ligt de drek, zei malle Jan, en hij smeet zijn wijf van het bed. (Zie BED.) Daar man en wijf malkander helpen, zal het wel gaan, zei onze Hangkousje, en zij zag Govert zijn wijf slaan. (Zie GOVERT.) Daar oude wijven dansen, gaat veel stof op. (Zie STOF.) Daar valt wat, zei Jan Tasje, en hij schopte zijn wijfe hemd van het bed ; maar zij stak er zelf in. (Zie BED.) Daar wordt een oud wijf van den steen gesneden. (Zie STEEN.) Dan blijft er geen oud wijf aan haar spinnewiel. Dat is een oorlog, die wijf en kind beschrijven. Dat is naar de nieuwste mode, zei Geurt, en hij vereerde zijn wijf met twee oesterschelpen, om er een parel oorlappen van te maken. Dat is nieuwmodisch lappen, zei Filebout, en hij klopte zijn wijf. Dat klemt, zei de boer, en hij sloeg zijn wijf met een koolblad voor haar billen. Dat ligt, zei Jaap(of: Maarten), en hij gooide zijn wijf van de trappen. De boze wijven voeren het zwaard in de mond; daarom moet men ze op de scheiding slaan. De kop van een boos wijf is de slimste weerhaak. De man moet winnen, zal het wijf wel spinnen. De naaste in de graaf, De oudste op de straat, Mannen voor vrouwen: zullen hetleen behouden. (of: Het naaste lijf, De man voor het wijf, De oog van de straat: Komt het leen te baat). De naklacht is de wijven klacht. De wijven hebben drie huiden, te weten: een hondenbuid, een zeugenhuid en een mensenhuid. De zee, een wijf, een vier: Elk is een kwaad dier. Die een kwaad wijf heeft, diens bel (of: vagevuur) begint op de aarde. Die een kwaad wijf krijgt, zei de boer, die heeft zijn man gevonden. Die een oud wijf trouwt, trouwt haar om haar geld. Die een wijf neemt, neemt verdriet. Die een wijf trouwt om haar lijf, verliest het lijf, en bouwt het wijf. Die goede dagen (of: zijn gemak) moe is, neemt wijf, (Zie DAG.) Er zijn geen oude wijven. Zulke voorzorg is geen alledaagsche kost. Die zich van een hoer (een kwaad wijf, of: een zot) scheidt, doet een goede dagreis. (Zie DAG.) Domine's hebben een kwaad wijf en een hoop kinderen. (Zie BOEN) Een bezig wijf en een leggende hen kunnen goed kakelen. (Zie HEN.) Een dak, dat lekt, en kwaad wijven, die kunnen goede mannen verdrijven. (Zie DAK.) Een mooie vrijster was nooit een lelijk wijf. (Zie VRIJSTER.) Een kwaad huwelijk is een hel op aarde, zei Jochum, en bij kreeg enige balletjes van zijn wijf tot een morgen-groet. (Zie AARDE.) Een kwaad wijf is een kwaad juweel (of: kleinood). (Zie JUWEEL.) Een kwaad wijf is een kwaad nachtegaal. (Zie NACHTEGAAL.) Een kwaad wijf is het slechtste huisraad. (Zie RUISRAAD.) Een man zonder wijf is een arm katjuf. (Zie KATJUF.) Een ongeschikt en vuil bedrijf maakt van een schoon een leelijk wijf. (Zie BEDRIJF.) Een oud man en een jong wijf zijn kinderen al hun leven. (Zie KIND.) Een oud man en een oud paard zijn niet veel waard; Maar een oud wijf en een oud koe zijn deugen, waar is dat voor? (Zie KOR.) Een oud wijf, die in haar jonge tijd hoer is geweest, wordt een koppelaarster, of zij verkoopt kaarsen in de kerk. (Zie HOER.) Een oud wijf zal lang pronken, eer zij bevallig wordt. (Zie de Bijlage.) Een oud wijf zonder schelden vindt men zelden. Een schoon wijf, veel gekijf. (Zie GEKIJF.) Eens dit wijf lacht niet altijd. (Zie DIEF.) Een stenend paard en een krakend wijf kunnen de meester niet dienen. 459 =. (Folie 1. 560.) Meijer bl. 103. S. Outerus II. bl. 149. Merg bl. 36. Tuinman II. WIJE. Een wijf, dat veel uit praten gaat, Dat raakt gemeenlijk op den praat (of: Dat raakt ligt op een iedere praat). (Zie PRAAT.) Een ziek wijf en een krank vrouw. (Zie WOMAN.) Eerst het werk en Jan het plezier, zei de moordenaar, toen hij zijn wijf den kop had afgeslagen, voor hij met de kleine kinderen begon. (Zie KIND.) Elk voor zichzelf en God voor ons allen, zei de boer, en hij zag zijn wijf verzuipen, zonder een hand uit te steken. (Zie BOER.) Elk hun glas en elk hun wijf. (Zie GLAS.) Er is maar één kwaad wijf, en elk meent, dat hij het heeft. Gaat het mij goed, ik wijt het mijn lijf; Gaat het mij kwalijk, ik wijt het mijn wijf. (Zie LIJF.) Geen zieke vrouw zonder krank wijf. (Zie WOMAN.) Geen wijf zoo fel, of zij heeft deernis met haar boter, (Zie BOTER.) Gelijk aan, mijn beestjes, zei Jan Louwen, en hij spande zijn wijf met een paard voor den wagen. (Zie BEEST.) Gerucht van drie wijven maakt een kermis. (Zie GERUCHT.) Het blauwe geneusde oud-wijf Zoekt de aarde voor haar lijf. (Zie AARDE.) Het buze wijf Blijft ’t langste lijf. (Zie LIJF.) Het gebeurt meer, dat men den eenen drommel voor den anderen neemt, zei Sanche, en hij kuste zijn graauwtje voor zijn wijf. (Zie DROMMEL.) Het is alles wijfkens werk. (Zie WERK.) Het is beter bij een buisen man, dan bij een vreemd wijf te zijn. (Zie MAN.) Het is een wijfjes kalling. (Zie KALLING.) Het is een oude wijven droom. (Zie DROOM.) Het is een staal van een wijf. (Zie STAAL.) Het is geen kinderspel, wanneer een oud wijf dans. Het is geen leugenachtig wijf: zij is maar wat ongelukkig in het waarzeggen. (Zie LEUGEN.) Het is net een oud wijf, en Men zegt dit van de man, die altijd beusexualische zaken voor de dag brengt. _ Het is nog beter een ond man en een jong wijf, dan een ond wijf en een jong man. (Zie MAN.) Het is oude wijven klap. (Zie KLAP.) Het is voor een morsig (g/f/ zie: lui) wijf een grote verschooning, dat zij een klein kind heeft. (Zie KIND.) Het smaakt als een ond wijf onder de arm. (Zie ARM.) Het eelt de broek aan (g/f: draagt de broek). (Zie BROEK.) Het zijn kwade wijven, die niet te verzadigen zijn. Hier vechten zeven wijven om één mans broek. (Zie BROEK.) Hij babbelt als een oud wijf, dat grauwe erwten naauwt. (Zie ERWT.) Hij doet niet, wat hij wil, die van zijn wijfs kousen een kaproen maakt. (Zie KAPROEN.) Hij houdt zijn woord als een wijf. Hij is er ellendig aan, die om zijn wijf een korte broek moet dragen. (Zie BROEK.) Hij is tevreden als een oud wijf, dat raast. (Zie RAAS.) Hij is tevreden als een oud wijf, die haar koe veroren heeft. (Zie KOE.) Hij praat als een ond wijf. Hij raakt er zoo niet af als schipper Willebrord, die zijn wijf buiten boord wierp. (Zie BOORD.) Ik heb een galg in het oog, zei het wijf, en zij zag er haar man aanhangen. (Zie GALG.) Ik heb een vet wijf, zei magere Joor, ze zal mij voor geen vlo zitten tussen de plooien van de laken gaan zitten. (Zie JOOR.) Karige wijven gaan vaak te kamer. (Zie KAMER.) Kwade wijven kunnen goed vuur stoken. (Zie VUUR.) Kwaad wijven ligt kijven. 2 Kwaad wijven zijn zonder gelijken. (Zie GELIJK.) Laat uw Basen in vrede, en stil uw eigen kraakend wijf en uwe krijtende kinderen. (Zie BUURMAN. Liever de koorts dan een kwaad wijf. (Zie KOORTS.) Maak geen mannetjes, zodat komen er geen wijfjes. (Zie MAN. Man en wijf zijn &n; maar als ze samen kijven, stel je twee. (Zie an) Man en wijf zijn twee zielen in een lichaam. (Zie LIS.) Mannen en honden, die doen rond (of: Honden en mannen mogen uitspannen); maar katten en wijven moeten thuis blijven. (Zie HOND.) Men kan de ganzen en de wijven nooit zo veel geven, dat ze zwijgen. (Zie EEND.) Men kan geen eer aan een wijf slaan. (Zie EER.) Met drie dingen is men in huis verlegen: Met rook, een kwaad wijf en met regen; maar 't vierde is nog het grootste kruis: Veel kinderen en geen brood in huis. (Zie BROOD.) Met geen dingen zal men ooit een kwaad wijf bedwingen. (Zie een) Met roepen, dreigen en kijven vechten bloedmondens en ook de wijven. (Zie MAN.) Mijn paard, mijn zwaard, mijn wijf: Dat hou ik voor mijn eigen lichaam. (Zie Lichaam.) Nood doet oude knollen (of: een oud wijf) draven. (Zie KNOL.) Om een oorlog zal wijf noch kind schreijen. (Zie KIND. Om tijdverdrijf sloeg de man zijn wijf. (Zie MAN.) Ongehaande wijven zijn goede huishouders. (Zie HAARD.) Op een goed grond is het goed jokken, zei de man, en hij kittelde zijn wijf met een greep. (Zie GREEP.) Op zulk een warme dag kom talloren uit de grond, zei de dominee tegen de boer; ach! antwoordde hij in eenvoudigheid des harten, dat boepik toch niet, want dan kon mijn kwaag wijf ook weerom. (Zie BOER.) Het ene soppen is een gemeene spijs. (Zie PAAP.) Rook, stank en een kwaad wijf drijven de man uit zijn huis. (Zie HUIS.) A welk een mooi wijf heb je. (Zie SCHIPPER. Tabak en papenwijven is gemeen mans voer. (Zie Te veel bedrijf is werk van wijven. (Zie BEDRIJF.) Campen bl. 13, Gheurtz bl. 56. Ontst bl. 500. Bognert bl. 56. 33 Maart. Gruterus I. bl. 183, Cats bl. 459, 318, WIJN. Trek ik een grooten prijs, zei Jantje van der Lit, Dan steek ik door de vreugd van nacht mijn wijf aan ’t spit. (Zie JANTIE VAN DER LIT.) Truydeman en zijn wijf. (Zie TRUYDEMAN.) Twee hanen in één huis, De kat met de muis, Een oud man en een jong wijf Geeft eeuwig gekijf. (Zie GEKIJF.) Wanneer een ding uit liefde geschiedt, dan is het wel, zei Jan Paddebaard, en hij begon zijn wijf van boven tot onder te bekijken. (Zie DING. Wanneer een wijf begint te dwazen: Vergeef haar, of anders moet ze razen. Wat voordeel kan het doen, als het luchtje wijf eens vroeg opstaat! (Zie VOORDEEL.) Wel fijat, alle dingen is goed, zei de Bremer, en hij zag zijn wijfs poppenkast door de curtain. (Zie BREMER.) Welk een morsig varken van een wijf! (Zie VAR- KEN. Wie biedt er geld voor? vroeg Goosen, en hij bracht zijn wijf op het erf. (Zie ERF.) Wie een oud huis heeft te graven, En een jong wijf heeft te plezieren, En de klok moet u aanzeggen, Wanneer heeft die gedaan? (Zie HUIS.) Wie preken wil horen, Die sla een kwaad wijf aan de oren; Hij geeft haar vrij een en slag, Zoo hoort hij predken al de dag. (Zie DAG.) Wie zijn wijf verliest en vijf kinderen: het is jammer van het geld. (Zie GELD.) Wijfje, kom in huis, of ik zoen je op de voor. (Zie HUIS.) Wijfje, kom in huis, of ik zoen je op de lip. (Zie HUIS.) Wijfje, kom in huis, of ik zoen je op de kop. (Zie HUIS.) Wijfje, kom in huis, of ik zoen je op de neus. (Zie HUIS.) Wijfje, kom in huis, of ik zoen je op de billen. (Zie HUIS.) Wijfje, kom in huis, of ik zoen je op de achterkant van de oor. (Zie HUIS.) Wijf, voer, arm voer. (Zie VOEDER.) Wijf, voer, scha voer: Klaasje, houd je vast. (Zie KLAAS.) Wijf, voer, scha voer: man's hand liegt er niet om. (Zie HAND.) Zijn wijf heeft hem zijn spieren krom gemaakt. (Zie SPIL.) Zij zijn op hun voordeel uit als de Enkhuizen wijven. (Zie ENKHUIZEN.) Zoo als de oude wijven, zei Maarten, als men haar met een vinger aan de aars krabt, beschoot ze de gehele vuist tot dankbaarheid. (Zie AARS.) Zoo 't wijf met de ogen gluurt, en met haar ganzen draait, Is 't wonder, zoo ze niet met ander garen naait. (Zie GANG.) WIJKWISPEL. Een haar maakt geen' Uit DENKwel. (Zie HAAR.) IJL. Alle dingen duren een tijd. (Zie DING.) De lage stijl staat lange tijd. (Zie STIJL.) Men moet ijlen met tijd. (Zie TIJD.) Bad is met grote haast voortgaan, een tijd zijn ogenblikken. Het spreekt dus zooveel als: Haast u langzaam. (Zie TIJD.) Sterf een tijd, Gij verliest een mile. (Zie MIET.) Wijd. Als de dronkaard valt, mag hij het den wijn niet wijten. (Zie DRONKAARD.) Als de hond blaft, dan mag men wel een glas wijn drinken. (Zie GLAS.) Als de neus jeukt, zal men drek ruiken of wijn drinken. (Zie DREK.) Als de wijn is ingeschonken, moet men hem uitdrinken. Als de wijn in gaat, gaat de wijsheid uit. Als de wijn in het vat te wild is, moet men ze met de water-roedervisje gezen. (Zie ROEDE.) Als de wijn is in den man, is de wijsheid in de kan. (Zie KAN.) Als de wijn nederzinkt, de woorden zwemmen boven. Als ’t vat niet wel wordtgeschreven, de wijn wordt vast of hij verzuurt. (Zie VAT.) ’s Avonds most, en ’s morgens wijn, Ten eere van Sint Martijn. (Zie AVOND.) De meijers tappen wijn, De burgemeesters koornkooplieden, En deschepens bakken brood, Daar is de gemeente in grooten nood. (Zie BROOD.) Er verdrinken er meer in wijn- (of: jenever-) flesch (of: glas) dan in de zee. (Zie FLESCH.) Worden geen onzaligen met wijn begoten. (Zie ONZALIG.) Dat bier (of: Die wijn) volgt den tap. (Zie BIER.) Dat doet de smaak niet, dat men zoo lief water drinkt als wijn. (Zie SMaAK.) Dat is een bitter zoopje, zei Krelis de boer, en hij dronk alsemijl. (Zie ALSEM.) Dat is een schoon voer wijn, zei dronken Klansje, bij zag een vaatje van vier kroon door een vergrootglas. (Zie KLAAS.) Dat is goed krotensop, zei Evert, en hij dronk 'fooden aangenomen wijn. (Zie EVERT.) Dat is zooveel als een roemer wijn voor een nat. (Zie NATHALIE.) De een tapt het wijntje, en de ander drinkt ervan. De heilzame wijn ontsteekt, of: verheugt, zoveel harten. (Zie HART.) De misdaad is kwaad, maar de wijn is goed. (Zie MISDAAD.) De sleutel van de wijnkelder aan de dronkaard is te vertrouwen. (Zie DRONKAARD.) Wijn kent men aan de smaak, het brood aan de kleur. (Zie BROOD.) Den aan of: lekkere tand uit te trekken. (Zie TAND.) De olie is best in het begin, en de honig op het einde, maar in het midden dient de wijn. (Zie BEGIN.) De pers wil winnen. (Zie PERS.) Der vrouwen liefde is al de wijn, Die ligt verankerd in azijn. (Zie AZIJN.) De studenten drinken wijn, Het water is voor boeren, Daarvoor spreken zij Latijn, Waar dienomperds nog op loeren. (Zie BOER.) Vrucht eist water, de perzik wijn. (Zie PERZIK.) Wijn en de vrouwen zijn gevaarlijke klippen. (Zie KLIIP.) Wijn heeft een open mond en korten adem. (Zie ADEM.) De wijn heeft geen schrijn. (Zie SCHRIJN.) De wijn heeft gepokt en gemazeld. (Zie MAZELEN.) Wijn in het lijf, het hart in de mond. (Zie HART.) De wijn is aangezet. De wijn is onbeschaamd: hij gaat zonder broek of hemd. (Zie BROEK.) De wijn is soms zo goed niet als die moer. (Zie MOER.) De wijn is voor de koeien niet gewassen. (Zie KOE.) De wijn maakt mal, maar weert de gal. (Zie GAL.) De wijn smaakt altijd naar de stok, (Zie STOK.) De wijn smaakt beter, als naardat het zilver is. (Zie de Bijlage.) De wijn verpest de menschen geest. (Zie BEEST.) De wijn wil getemperd zijn. (Wachte zich voor wijn en paa; haring mag wel ’t derde zijn. (Zie HARING.) Die water drinkt, heeft geen wijn te betalen. (Zie WATER.) Die wijn drinken zonder smaak, doen een onbesuisde zaak. (Zie SMAAK.) Die wijn is goed van smaak. (Zie SMAAK.) Die wijn smaakt naar meer. Die wijn voert, die wijn drinkt. Die zich niet verheugt in mooie vrouwen of goede wijn, die moet kwaad van aard zijn. (Zie NATUUR.) Dominees komen om je wijn, en officieren om je dochters. (Zie DOCHTER.) Door wijn, door vrouwen en door spel wordt de man al lachend arm. (Zie MAN.) Drink rood wijn, gij zult er de waarheid naar krijgen. (Zie WAAR.) Droesem is nog goede wijn, zolang die van een liefde hand voortkomt. (Zie DROESEM.) Drup-wijn is beter dan druk-wijn. Dat is: acht eene natuurlijke zaak boven de kunstmatige. De nijn, die uit natuurlijke oorzaken uit de vrucht druipt, is beter dan die, welke met geweld daaruit gedrukt wordt. Een gastmaal zonder wijn is eene toverlantaarn zonder kaars. (Zie GAST.) Een jonge vrouw en oude wijn: Die zijn bekwaam tot vrolijk zijn. (Zie VROLIK.) Een kind, dat met wijn wordt opgevoed, eene vrouw, die Latijn spreekt, en eene zon, die te vroeg schijnt, maken zelden eene goede rekening. (Zie KIND.) Een pintje wijn en een mengsel azijn. (Zie AZIJN.) Een mooie vrouw en zoete wijn, Die zijn vol heimelijk venijn. (Zie VENIJN.) Eens wijn, en dan geen bier meer. (Zie BIER.) Eet gij salade zonder wijn, Gij zijt in nood, om ziek te zijn. (Zie NOOD.) Er zijn weinig jongen, die het de oude verbeteren zullen, zei de paap, en men vroeg hem, of hij van den nieuwen of ouden rijnschen wijn wilde drinken. (Zie JONG.) Gebruik rooden wijn en boterbanket, dan behoeft gij geen borden te wassen. (Zie BANKET.) Geen beter wijn dan gegeven. Geen wijn, die zijn moer niet heeft. (Zie MOER.) Geen wijn zonder droesem. (Zie DROESEM.) Bartolius so. 111.78. Mergh bl... Winschooten bl. 361. v. Alkemade db). 163. Tuinman I. bl. 973. Gruterns III. bl. 146. Wijn. Gij zult eer wijn drinken dan ik, 1 Men zegt dit, wanneer iemand ons voor is in de mededeeling eener belangrijke en aanwijsbare tijding. Goed bier is beter dan slechte wijn. (Zie BIER.) Groeten wijn te drinken, is geen kunst. (Zie KUNST.) Goede wijn behoeft geen krans. (Zie KRANS.) Goede wijn maakt vrouwen blij. (Zie VROUWEN.) Goede wijn, goed paard. (Zie PAARD.) Goede wijn maakt lichte reizen. (Zie REIS.) Goede wijn roept zichzelf uit. Goede wijn verjeugdigt de mens. (Zie MENS.) Groen hout, heet brood en nieuwe wijn: Dat kan voor het huis niet dienstig zijn. (Zie BROOD.) Grote beuzelingen: men behoeft geen uithangbord, daar goede wijn te koop is. (Zie BEUZELING.) Het gaat tegen de regel, zich dronken te maken van zijn eigen wijn. (Zie REGEL.) Het Heidelbergsche wijnvat. (Zie HEIDELBERG.) Het is een scheve rode-wijns neus. (Zie NEUS.) Het is een wrange hond, zei de boer, en hij dronk bij vergissing een flesch wijnazijn voor rijnen leeg. (Zie AZIJN.) Het is geen wijn van Alicante, maar van alle kanten. (Zie ALICANTE.) Het is Johannes, Johannes, Zolang er wijn in de kan is; Maar als de wijn uit is, Dan zeggen ze, dat Jan een guit is. (Zie GUIT.) Het is te vergeefs, het zwikje afgesneden, als het volle vat in deel-wijn veranderd is. (Zie VAT.) Het is wijn van den oor. (Zie OOR.) Het is wijn uit juffrouw Eenarm. (Zie EEN-ARM.) Het vat riekt naar den wijn, die erin zit. (Zie var.) Het water dringt tot tranen, maar de wijn doet zingen, dansen en springen. (Zie WATER.) Het water neemt de kracht van den wijn weg. (Zie KRAAGH.) Hij begeert niets dan het wijnvat vol en de kamelier dronken. (Zie KAMENIER.) Hij betaalt den wijn, en de vrienden zuipen hem uit. (Zie VRIEND.) Hij doet water in z'n wijn. (Zie WATER.) Hij gelijkt Bileams ezeltje, dat wijn draagt, en zit dan water te drinken. (Zie BILEAM.) Hij heeft den wijn in het hoofd (of: De wijn is in het hoofd geslagen). (Zie HOOFD.) Hij heeft meer olie in de lamp verbrand dan wijn gedronken. (Zie LAMP.) Hij is blij dat hij het water gezien heeft, waaruit men den schoonen rijnschen wijn brouwt. (Zie BLIJ.) Hij is dronkener dan een wijnsop. (Zie SOPS.) Hij is een goed wijnpries. (Zie PROEIER.) Hij is zoo goed als wijn en brood. (Zie BROOD.) Hij kan een zak met wijn vullen. Hij mag zijn wijntje wel droog. Hij wascht den wijn, en spoelt de glazen. (Zie GLAS.) Hij zit op witte wijn en tulband. (Zie TULBAND.) Hij zou hem wel verkoopen en leveren, en laten hem veel van den wijnkoop drinken. (Zie KOOP.) Iemand een vat wijns gelaarsd en gespoord vereert. (Zie LAARS.) Ik heb geen smaak in die wijn, zei Flip, en de Flesch was leeg. (Zie FLESCH.) Ik houd mij aan den wijnkoop. (Zie KOOP.) In den wijn is de waarheid. (Zie WAARHEID.) In den wijn kan geen ding geheim blijven. (Zie DING.) In geld, in vrouwen en in wijn is deugd en maar ook venijn. (Zie DEUGD.) In vijf dingen is vreugd: lange maaltijden, jong vlees, oude visch, een schoon vrouwtje en wijn op tafel. (Zie DING.) Job had zulken lekkere wijn niet. (Zie JOB.) Is bier te veel, drink dan vooral geen wijn. (Zie BIER.) Kleine wijnen vallen liggend. [Men gebruikt dit spreekwoord, om aan te sporen, een begonnen werk met voort te zetten, en niet ten halve te laten.] Koorn zonder gras is als wijn zonder vat. (Zie GRAS.) Korte lens, lange wijnoogst. (Zie OOGST.) Koude wijn maakt warm bloed. (Zie BLOED.) Liever bij de wijnkan dan bij de bruid gezeten: wel te kussen, en mij wel te eten. (Zie BRUID.) Men kan den wijn niet naar het fust boonen. (Zie FUST.) Men kan geen reinen wijn uit een onrein vat tappen. (Zie ONHOOFD.) Men kan geen wijn opdoen zonderglas. (Zie GLAS.) Men kan niet alleen leven van water en wijn. (Zie WATER.) Men kent de vrouw niet aan haar rokje, noch wijn aan het zwikje. (Zie ROK.) Men kent zoo min den man aan den hoed, als wijn aan het vat. (Zie HOED.) Men moet geen alsem in den wijn mengen. (Zie ALESM.) Men moet niet eer wijn drinken, dan wanneer ratten op zolder loopen. (Zie RAT.) Met den wijn komt de barmhartigheid. (Zie HARTIGHEID.) Met die mond moet gij wijn drinken. (Zie wijn) Na de pension zal men wijn drinken. (Zie pension) Na Sint Maarten is alle goede most goed. (Zie most) Neem brood van een dag, meel van een week (maand) en wijn van een jaar. (Zie brood) Nooch ik, noch de wijn. (Zie wijn) Nu heb ik het Heidelbergsche vat gezien, zei de heer, en hij zag een voeder wijn van stoop. (Zie Heidelbergsche) Olie, wijn en een oud vriend is goede provisie, zadelijk kijf-wijn. Ongelijke wijn is kijf-wijn. Ongelijke, ongelegen, daarom ougelijke wijn, slechte, vervalschte wijn, onpasselijk, dat is hier: die min of meer kenbaar maakt; en dan komt het kijven. Het woord zegt dus, dat het overmatig gebruik van onzuivere wijn de mensch maakt. Op Sint Maarten Vuur en warme wijn! (Zie Sint Maarten.) WIN. Oude vrienden, oude wijn en oude geld prees men reeds ven ouds. (Zie GELD.) Peren zonder wijn zijn venijven. (Zie PRER.) Plomp verstand houdt vast, zei Plompardus, en hij zette zich aan een wijnglas vast, toen hij onder de tafel viel. (Zie GLAS.) Schoonheid, de taart van deugd, is als verwilde wijn. (Zie DEUGD.) Slechte wijn, slecht Latijn. (Zie LATIJN.) Tijdens de winter bij het vuur, tijdens de zomer bij wijn of bier, (Zie BIER.) Tussen de bedrijven likt men aan het glaasje (of: drinkt men een glaasje wijn). (Zie BEDRIJF.) Van den zoetsten wijn komt de felste azijn (of: Goede wijn maakt goeden azijn). (Zie AZIJN.) Vang ons de kleine vossen, die de wijnbergen bederven. (Zie BERG.) Veranderd brood en oude wijn is voor gezonden medicijn. (Zie BROOD.) Verschaalde wijn is kwalijk water waard. (Zie WATER.) Vraagt gij den waard naar zijn wijn: Gewis, hij zal de beste zijn. (Zie WAARD.) Vroeg aan den wijn, maakt spaarlijk rijk. (Zie RIJK.) Vroeg te wijn, vroeg bedorven; Vroeg dronkaard, vroeg gestorven. (Zie DRONKAARD.) Vrouwen, wijn en paarden: dat is koopmanschap van tarra (ook wel: onbetrouwbare) waar. (Zie KOOP.) Wacht u voor het zuur van zoeten wijn. (De toorn van een zachtmoedig mensch is zeer te vrezen.) Water in wijn is een goede drank in den zomer. (Zie DRANK.) Wat belt een vat wijn, als het niet ontstoken wordt! (Zie VAT.) Wie zou spel, boccaanschap, toorn en wijn niet verblinden? (Zie BOELSCHAP.) Wijn drinken, en met de flessen betalen. (Zie FLESS.) Wijn drinkt, Wijn klinkt. (Zie de Bijlage.) [Dat is: wie voor een zaak te boek staat, dien komt men erom lastig vallen. Die wijn drinkt, krijgt wel gasten, om met hen te klanken. 