title: Staat- en aardrijkskundige Beschrijvin van het koningrijk der Nederlanden of der XVII. nederlandsche Provincien, het Groot-hertogdom Luxemburg : Met eene geheel nieuwe Kaart
creator: Kampen, Nicolaas G. van
text: (Dit ligt op den linker oever der Maze , boven Luik.') Men heeft er: Huy of Hoei, eene ftad in een aangenaain dal aan de Maas , over welke eene fchoone brug geleidt. Zij drijft veel handel in de voortbrengfelen der oiuftreken , na- melijk ijzer , aluin , fteenen , fteenkalk , zwavel , fteenkolen , wijn en koren : een gedeelte daarvan wordt hier in fabrie- kcn bewerkt , en men vindt vooral vele fmederijen en pa- piermolens. Er is 00k eene minerale bron. De ftad, die door de verfcheidene armen van het riviertje Hoyoux, dat hier in de Maas vale , in vele armen gefplitst wordt , telt 6380 inwoners, en had voorheen veertien kerfpelkerken , eene Abdij , benevens zeventien kloosters , behalven de ka- pellen. Zij heeft verfcheidene voorfteden. In de Neder- landsche oorlogen heeft deze plaats veel geleden, doch in 1715 zijn hare vestingwerken gefloopt. Amay met 2300, en Couthuin-Reppe met 1900 inwoners. 4. DISTRIKT OF ARRONDISSEMENT WAREMME. tVaremme heeft met de onderhoorigheden 1300 inwoners. Landen , aan de Zuidbrabandsche grenzen, een ftadje met doo inwoners, dat men voor de oudftc ftad van Braband houdt, waartoe zij voormaals behoorde, en waar 00k eersc het Evangelie in dat Hertogdom zou verkondigd zijn. pe- pijn van Landen , de ftamvader van karel den Grooten , was hier geboren. Ecrtijds was zij zeer aanzienlijk, doch is nu geheel vervallen. Zij is bekend door twee veldflagen , tusfehen die plaats en Neenvinden , eene eeuw na elkander voorgevallen : de eerfte in 1693, waarin de Framchen on- der den Hertog van Luxemburg de Bondgenooten onder K 5 Ko- Digitized by Google 1 54 BESCHRJJVING DER NEDERLANDEN. Konmg willem III., Prinfe van Oranje, terugdreven: de tweede op den 21. Maart 1793» toen de Bondgenooten onder den Prins van Coburg den Framchen het veld en ver- volgens geheel Belgie deden ruimen. Avermn met 350, en Hannoye met 940 inwoners, twee kleine plaatsjes, waarvan het laatfte 00k voorheen tot Bra- band behoorde. 1 De Digitized by Google VLA ANDEREN. 15 5 \ De beide Provincien Oost~ en West - Viaanderen maken te zamen het meerendeel uit van het Graaf- fchap Viaanderen , weleer het grootfte, aanzienlijk- lle, en rijkfte der Christenheid, en nog een der meest bevolkte en welvarendfie landen van Europa. Het bevatte namelijk de geheele ftreek tusfchen de Wester T Schelde , die het van Zeeland affclieidde , Br ab and , Henegouven , Artois , en de Noordzee , tcr uitgeftrektheid van 25 uren van het Noorden naar het Zuidep, en van ao van het Westen naar het Dosten. Hiervan echter heeft Frankrijk in de jaren 1659, 1660, 1667, 1668 en in den oorlog vdör 1678 een aanraerkeiijk gedeelte afgefcheurd, waarvan Rijssel en Duitikerken de voornaamfte fte« den zijn, en ’t welk, onder een mcer of min af- zonderlijk beftuur, aan de Fransche kroone gehecht bleef, tot het door de groote omwenteling der acht- tiende eeuw met den herfmolten Franschcn Staat (volgens de toenmalige beginfelen van vemietiging van al wat Provinciaal was) volftrekt &n werd , en zijne. afzonderlijke vertegenwoordiging verloor. Aan de noordzijde had Viaanderen 00k aan den Staat der Vercenigde Nederlanden in den Munstcrschen vrcde (1648) een kleiner ftuk moeten afftaan. Het over- fchietende (met uitzondering van het bij Henegouwen gevoegde Doornik') of de voormaligc Departementen der S~ Digitized by Google iS6 beschrijving der nederlanden. der Schelde en Leye maakt de tegenwoordige twee Provincien Oost- en IVest- Viaanderen uit. Wij zul- len derzelver lucht- en grondgefteldheid , voortbreng- felen, volksaard en Iotgevallen, uit hoofde van de overeenkomst , hier gezamenlijk vermelden. De lucht is in Oost-Vlaanderen zeer gezond: in IVest-Vlaandcren meer met zeedampen bezwangerd, en doet uit dien hoofde , längs de zeekust , wcl eens koortfen ontftaan, die vooral den vreemdeling noodlottig zijn. — De grond is over ’t algemeen laag en vlak , en heeft genoegzaam geene bergen , dan die nattiurliike befchutting tegen de vvoede der golven , de duinen, welke Viaanderen , fchoon even als Holland lager dan de zee , volkomen tegen hare feilte beroeringen beveiligt. Van deze borstwerin- gen , door de Voorzienighcid aan die gewesten ge- fehonken , zullen wij bij Holland nader handelen. Viaanderen wordt door twee aanzienlijke riyieren doorfneden. De Schelde hehben wij boven in de algetneene inlei ding befchouwd. De Lijs of Leije komt uit Frankrijk , maakt tusfehen Armentiires en Meenen de grenzen van dit Koningrijk uit, en flroomt vervolgens längs Kortrijk en Dcinse der Schelde te gemoet, die, uit het Doorniksche geko- men , een’ tijd lang in eene bijna gelijke rigting met de Lijs vloeit, haar bij Gent opneemt, zieh dan oostwaarts vvendt , en bij Dendermonde met de klei- ne rivier Dender , uit Henegouwen körnende, ver- eenigt , en alsdan weder noordwaarts vloeijendc , de grenzen met de Pfovincie Antwerpen uitmaakt, tot zij bij Zandvliet Zceland binnentreedt. De- Digitized by Google V L A A N D E R E N. 157 f Deze landen hebben geen houtgewas van aanbe- lang, behalven het Nieperwoud , in het Zuiden van West-Vlaandcfen. Rijk daarentegen , boven alle be- fchrijving, is de grond, aan menigerlei uitftekende voortbrengfelen , vooral naar den zeekant en ora- trent de Fransche grenzen , zoo als : granen van al- lerlei foorten (tarwe , rogge , haver , garst en boek- weit) (*) , hop , welke tot het uitmuntende bier ge- bruikt wordt, vruchtboomen , waaronder men in de zestiende eeuw 00k fijne vruchten , zoo als citroe- nen en oranjeappelen telde (f) , heerlijk vlas , waar- van men het fijnfte linnen der wereld vervaardigt (er zijn veifcheidene plaatfen in Vlaandtrcn , waar wekclijks 600 ftuks linnen, behalven het graan en vlas, verkocht worden), hennip, meekrap, kool- of raapzaad (Fr. du colzat ), een gewigtig artikel van landbouw en uitvoer, enz. Uit het dierenrijk vindt het rundvee een uitnemend voedfel in de hcer- lijke weilanden , en geeft daarvoor beste boter en kaas, vooral omftreeks V turne, en Dixmuiden, die flechts voor de Hollandschc onderdoet, 00k wordt het vee, van elders aangebragt, daar in weinige maanden zeer vet. Ook de schapen tieren er uit- nemend, gevende fomtijds drie, ja wel eens vijf, zes (*) Het getal der Nederlandsche mudden, die m de 65 of 70,000 bunders van die land worden voortgebragt , be- draagt 2,200,000 of 2,400,000, waarvan een millioen mud- den uirgevoerd wordt. (t) Zie Atlas van blaauw, Amsterdam, 1663. Vol. IV. p. 30. Digitized by Google i58 BESCHR1JVING DER NEDERLANDEN. zes en zeven jongen in tldne dragt. De paarden zij n van mindere waarde , en Hechts voor den ploeg of tot trekken gefchikt. De vischvangst is er over- vloedig. Gebrek aan hout wordt door de turf vei> goed, die men in de Noorderdeelen vindt. De ligging des lands aan de zee en twee bevaar- barc rivieren tusfchen Duitschland , Frankrijk en Engeland , gaf reeds vroeg een zeer goed vertier aan alle die voortbrengfelen , en heeft den Vlaam- schen handcl bij uitftek begunftigd. Reeds boven hebben wij Brügge , als de oudße der groote Nc- derlandsche koopfteden, de voorloopfler van Ant- werpen en Amsterdam , befchouwd. Thans ver- vangt bet aan zee gelegene Ostende hare plaats on- der de handelfteden , doch heeft die oude grootheid nimmer bereikt. Gent , fchoon ook veel koophan- del drijvende, was meer beroemd door hare uitfte- kende fabrieken , vooral van wolle- en linnegoede- ren, later, onder het Fransche beheer, van ka- toen. De linnen -fabriek en handel bloeit nog in Viaanderen ongemeen. Men voert van daar raap- olie , hop , boter , *kaas ; en als bereide Rolfen lin- nen, katoenen, kanten, wolle goederen, zeildoek, enz. uit. Het is dus niet te verwonderen, dat de wel- vaart der ingezetenen in de middeleeuwen een’ hoogen trap bereikte. Een Register, in de zevcn- tiende eeuw te IJperen bewaard, toont aan, dat, terwijl de rijkfte der andere Provincien aan karel den Stauten tegen het einde der vijftiende eeuw 12, Digitized by Google V L A A N D E R E N. 159 ia, 13, 14 en 17000 Livres opbragten, Vlaande- ren alleen hem 42, 390 Livres gaf (*). l. guic- ciardini telde daar in de zestiende eeuw 62 zoo bemuurde als onbemuurde fteden, en 1154 dorpen, Zelfs in zijn verval, onder de Spaansche regdring, gaf dit gewest bij den vreemdeling nog den naam aan de heroverde Provincien , gelijk Holland aan de onafhankelijke. — Het waren Vlamingcn , die zieh in de kruistogten onderfcheidden , wier Graaf in den jare 1204 Konstantinopel , de hoofdftad des Oos - (*) Zie liier de geheele opgave , gelijk men die vindt in den Atlas bij blaauw , in 1662 uitgekomen. Lat. Tekst, Vol. IV. p. 3«- Belastingen. Livres coumois. Bourgotidie (met Franche Comtf)  Groningen en Overijssel kon niet gefproken worden, daar die landen toen nog afzonderlijke Heeren hadden. Men ziet uic deze opgave den naar even- redigheid geringen bloei van Holland (minder zelfs dan Ar- tois') en de fchaarsheid van het geld (in 1475 , zeventien ja- ren vöör de ontdekking van America). Digitized by Google 1 (So BESCHRIJVING DER NEDERLANDEN. Oosterschen Rijks, verovcrde, en zieh daarin tot Kcizcr deed kroonen; Vlamingen , die alleen te meermalen aan het raagtige Frankrijk tegenfiand boden , en deszelfs legers verfloegen; Vlamingen eindelijk, die der Nederduitschc taal voor het eerst (omftreeks 1300) zekere zelfTiandigheid gaven, waarin de Holländers hen echter drie eeuwen later verre vooruit ftreefden. marchant zeide in de zestiende eeuw van de Vlamingen: Zij zijn gemengd uit Duitsche deftig- heid en Fransche levendigheid , kunnen noch vpl- flagene flavernij, noch vrijheid verdragen; zijn oet en keurig in bouworde en kleeding, vooruitziende in ’t bezorgen van leeftogt, bekwaain in het leeren van vaderlandfche en uitheemfehe fpraken, bedre- ven in künden, zoo als fchilder- en beeldhouvv- kunst, muzijk, en 00k in den landbouw. — De hoofdtrekken van dit tafereel vindt men nog in Viaanderen , fchoon de langdurige Spaansche heer- fchappij, waarin de monnikengeest ruim fpel had, de fcherpte van vele omtrekken heefc doen verflaau- wen. Nog is de Vlaamsche landman zedelijk en godsdienfiig (fchoon niet zonder mengfel van bijgc- loof), eenvoudig en goedhartig, werkzaatn, doch minder woelziek en dapper dan in vorige dagen. Volharding , vlijt en bedaardheid hebben de Vlamin- gen boven de vluggere Brabanders vooruit. Van den bewoner der kleinere fteden (die met den landman meest nog Vlaamsch , een’ zijtak van het Nedcr - duitsch , fpreekt) geldt deze zelfdc karakterfchets ; die Digitized by Google V L A A N D E R E N. 161 die der grootere (ten minfte uit de hoogere klas- fen) hebben met de Fransche taal ook een goed gedeelte der Franschc zeden aangenomen. — De vrouwen onderfcheiden zieh door arbeidzaamheid en gehardheid. Den oorfprong van het GraafTehap van Vlaande - ren heeft men, bijna gelijktijdig met dar van Hol- land (volgens het oudfte gevoelen) , in den jare 863 te zoeken, wanneer boodewjjn met den ijze- ren arm door Koning karel den Kalen van Frank- rijk met die waardigheid beleend werd. Na eene menigte omwentelingen en bloedige veranderingen van Heer (in die duistere tijden zoo gemeen) kwam het land, door de keuze der ingezetenen, in den jare 1149 aan dirk van den Elzas , en daarop aan zijnen zoon filips, na wiens dood het GraafTehap Artois voor het eerst door Frankrijk van Viaan- deren werd afgefcheurd. Zijne zuster margareet trouwde met den Graaf van Henegouwen , de eeni- ge nog overgeblevene vvettige fpruit der Vlaamsche Graven uit het oude Huis. Twee huweüjken der Gravin margareet (de Zw arte bijgenaamd) be- rokkenden in het midden der dertiende eeuw veel burgertwist en onheil aan Viaanderen , en fcheidden Viaanderen en Henegowwen weder van elkander, van welke gewesten het laatfte aan het Huis van aves- nes, margareet’s eerften man, en het tweede aan guy van dampierre , hären zoon uit het twee- de bedde , verviel. Laatstgemelde trachtte zieh voor het verlies van Henegouwen door veroveringen in L Zee- Digitized by Google *6q BESCUR1JVING DER NEDERLANDEN. Zedattd , hotwelk hij zieh geheel, en in Holland , dat hg zieh grootendeels onderwierp, fchadeloos te Hellen, doch fpoedig keerde de kans: de brave witte van haamstede bevrijdde Holland ; de vereenigde Hollandsche en Fransche vloten verdre- hen den vgand uit Zeeland; de Frahschman nam Je lande Rijssel en Douai ; guy zelf raakte gevan- gen, en ftierf in 1304 in hechtenis te Compiegne. -güy’s achterkleinzoon , lodewijk van male , be- kwatfi in zijne minderjarigheid weder het gebied •over Artois , en vele landen in Frankrijk; hij liet eene dachtet na, die met filips L, Hertog van Bourgondil , huwde. Door haar kwam Viaanderen dus aan het Bourgotidische Huis, waaronder het ten top van magt, rijkdom en aanzien klom, voorna- melijk onder filips den Goeden en karel den Stauten , omtrent het midden der vijftiende eeuw. Onder hen werden de meeste Nederlanden veree- nigd, welke vereeniging karel V., erfgenaam van Spanfe en Oostenrijk9 voltooide. De verdere lot- gevallen van Viaanderen zijn dezelfde met die der andere Belgische Provincien. De oude Regdringsvorm van Viaanderen kwam 00k met die der overige gewesten overeen. De Staten van het gewest beftonden uit de Geest e- ■üjkheid (de Bisfchoppen van Gent , Brügge en IJperen, benevens eenige Abten en kapittelker- ken), en fommige steden met het Vrije van Brügge. ~~ Onder de bijzondere wetten en ge- bruiken der Provincien was deze merkwaardig , . : ' dat Digitized by Google VLAANDEREN. 163 dat onechte kinderen, zelfs van Priesters , van de moeder erven mogten, en daarentegen een eigen zoon of broeder, di? geen burger -was , een tien- de gedeelte van de erfenis zijns vaders of broeders nioest misfen. L a VII. Digitized by Google i64 BESCHRIJVING DER NEDERLANDEN. VII. DE PROVINCIE OOST-VLAANDEREN. Deze Provincie grenst ten Noorden aan het onder Zeeland behoorende Staats -Viaander en , ten Oos* ten aan Antwerpen en Zuid - Braband , ten Zuiden aan Iienegouwen , en ten Westen aan West - Vlaan- deren. Zij is ongemeen fterk bevolkt naar mate der uitgebreidheid , en zendt tien Afgevaardigden tot de Staten - Generaal , het grootfte getal van eenige Provincie, met uitzondering van Holland . De Pro- vincie (of eigenlijk het platte land) is verdeeld in zes Districten. I. HET DISTRICT GENT. Gent, Fr. Gand, Lat. Gandavum , reeds in de zevende eeuw aanwezig, een ond BurggraafTchap , in 1046 ver- groot, in 1119 met rauren voorzien, naderhand de hoofd- ftad van l’laanderen , in omtrek gewis de grootfte van BcU gie, en eene der aanzienlijkfte van Europa, zijnde zeven Italiaansche mijlen, of 45,640 voeten (derdehalf uur) in den omtrek binnen de muren, en een in de grootfte leng- te; het is er echter verre af, dat deze geheete ruirate, gelijk van ouds, zon bebouwd zijn; men vindt er zeer vele opene plekken , boomgaarden en blecken in. Zij be- ftaat uit 26 kleine eilanden, even als in de Hollandscke fteden door grachten gemaakt , waarover thans 70 of 80 bruggen zijn. De Lijs of Leije is in de ftad breeder dan de Schelde, waarmede zij zieh in dezelve vereenigt. Men heeft hier geene ophaalbruggen , zoo ak in Holland, maar v draai- Digitized by Google OOST-VLAANDEREN. 165 draaibruggen , hetwelk allezins gemakkelijker en doelraatiger is. Het geal der huizen begrootte men eertijds op 35,000 , en dat der inwoners tegenwoordig op 71,600. In 1813 telde men flechcs 55,161: dus is de bevolking onder het Nederlandsch beftuur in veertien jaren' 16,000 zielen ver- meerderd. Er zijn dertien markten, onder welken de Vrijdagtmarkt , de Kouter , met groene boomen beplant, en met fchoone gebouwen omringd , tot wandelplaats voor de groote wereld dienende, de Korenmarkt, het St. Pie- tersplein , bet plein van ’t groote kanon , enz. uitmunten. — Van het St. Pietersplein, op eene hoogte te midden der ftad , heeft men een uitftekend gezigt op bleekvelden , daar achter op een ander gedeelte der ftad , verfcheidene ker- ken, en in ’t verfte verfchiet weder op bouwlanden. Dit plein, na dat te St. Nicolaas het grootfte der zuidelijke Nederlanden , ftaat op de plaats der geliechte St. Pieters - Abdij. — Gent behoorde in de negende eeuw tot Braband, was daarna, beurtelings met Brügge, de zetel der Vlaam- sehe G raven ; en als de hoofdfead van het destijds bloei. jendfte htnd van Europa, als eene fabriekftad van den eer- ften rang , die 00k nog andere akken van beftaan , b. v. bierbrouwerijen , in overvloed had, zoo rijk en bevolkt, dat zij te meerraalen allddn aan Köningen en Keizers de fpits durfde bieden. Hare groote voorregten , en bijna re- publikeinfche regdringsvorm maakten haar 00k voor hare eigene Landsheeren niet weinig geducht , en dikwerf woe- lig en oproerig. In 1297 verdreef zij een Engelsch leger van 24,000 man onder eduard I. Onder lodewuk van male, in het jaar 1381, bezat zij tnchtigduizend man (tusfehen de vijftien en zestig jaren), en bragt er zestig- duizend onder den beroeraden brouwer artevelle tegen de- zen Graaf en de Framchen te velde, die echter bij Kort- L 3 rijk \ Digitized by Google 1 66 BESCHRIJV1NG DER NEDERLANDEN. rijk eene volkomene overwinning op de Gentenaars behaal- den. De losbandigheid was toen zoo groot, dat er veeU vuldige moorden gefchiedden. Tegen Keizer karel V., fchoon hunnen ftadgenoot, ftonden de ingezetenen in 1539 op; doch werden het volgende jaar door hem t’onderge- bragt, met verlies van een groot deel hunner regten en vrijheden. In den Nederlandschen opftand tegen Spanje fpeel- den de imbyze’s en anderen (na de bevrediging der Neder - landen onderling, die in 1576 alhier gefloten werd, en de uitdrijving der Spanjaarden bedoelde) hier de woedende re- volutionnaire partij, wier buitenfporigheden in 1585 de onder- Werping der ftad aan Spanje ten gevolge hadden. In het jaar 1814 heeft hier 00k eene vredehandeiing tusfchen de En- ge Ische en Americaansche gevolmagtigden plaats gehad. In 1 677, 1708, 1745, 1793, 1794 en 1814 werd de ftad door de Frattschett ingenomen. De ligging der fcad , in een bij uitfcek vruchtbaar oord , is zeer aangenaam , en voordeelig voor den koophandel , aan de drie rivieren Schelde , Lijs of Leije , en Moere, alsmede aan de Idere , of het oude kanaal tusfchen hier en de Noordzee , gegraven in 1228. Ook naar Brügge en Ostende west- en Sas van Gent noordwaarts geleiden kanalen (er is thans een zee- haven) , en de welvaarr der ftad , zoo wel door fabrieken , als door de federt 1817 opgerigte Hoogefchool, is niet twijfelachtig, en zigtbaar aan de nieuw opgerigte fraaije gebouwen en de algemeene levendigheid. De Hoogefchool heeft een heerlijk gebouw, hetwelk teregt den naam van Paleis draagt, en waarin vooral de groote gehoorzaal be- wondering verdient. De heerlijke Gentsche kruidcuin, na den Leydschen de grootfte en rijkfte der Nederlanden , ftaat ten algemeenen gebruike open. Fraai is ook het gebouw en de inrigting der bibliotheek. — De Brabandsche ftraat , de gewone weg der postkoetfen naar Brussel , is federt eeni- Digitized by Google OOST-VLAANDEREN. 167 eenige jaren 00k geheel vemieuwd , verbreed en met fchoo- ne, naar ddn model gebouwde huizen opgecrokken. Gent is te groot voor eene vesting, hoewel he: menigmaal be- legerd is; maar het kasteel, in 1540 door karel V. ter breideling der Gentenaart gefticht, diende hetzelve eerrijds tot verfterking. In het volgende jaar zal de citadel voltooid zijn , liggende aan de zuid- of Framche zijde. Het ouderwet- fche Gravenkasteel diende eertijd* tot vergaderplaats voor hec Hof en den Raad van Viaanderen. In het Prinfenhof werd karel V. in 1 500 geboren. Men wijst nog die plaats , tbans eene bmnenpoort door arme huisgezinnen bewoond , in welke nog tot 1794 de wieg diens Keizers bewaard, doch toen door de Franschen werd medegevoerd. Van dir huis tot de hoofdkerk , eene ruitnte van meef dan een kwartier nars , werd bij den doop van dien Vorst de ftraat met tapijtei* belegd. Het ftadhuis is een echt Gotfäsch gebouw ; de eene zijde van hetzelve is in 1481 gedieht, de tweede in 1600 begonnen, en twintig jaren later voltooid. Alliier ziet meir het fchoone tafereel van van bree: willem I. tutschenbt- I tuende voor de Roomtchgezinden te Gent tegen de Demagoge ti imbyze en rjjhove: en bewondert het zoo wel om de meesterlijke uitvoering, als inzonderheid om het gelukkige en menschkundige denkbeeid der plaatfing juisc hier ter fle- de. Van den toren, meer dan driehonderd trappen hoog, heeft men een aangenaam uitzigt over de ftad en het oord; boven denzelven prijkt een vergulde draak. De groote hoofdkerk, even als die te Haarlem aan St. bavo gewijd, ligt bijna midden in de ftad, heeft een’ fcompen toren en vele verfierfelen. In het hooger liggende koor , ’t welk men met verfcheidene trappen opgaat , en waarvan de vloer zwart manner is , terwijl de pilaren van wit mar- mer zijn, ziet men in eenige rijke zijkapellen de graftom- ben van verfcheidene Bisfchoppen. De altaren zijn ten L 4 dee» K)igitized by Google 168 BESCHRIJVING DER NEDERLANDEN. deele zeer prächtig. Van fchilderijen heeft men geene bij- zoodere (hikken , behalve enkeide der gebroeders van evck. Ook is er nog eene onderaardfche kerk, oudqjds waar- fchijnlijk tot begraafplaats gediend hebbende. De bavo’s- kerk was onder de Framchen van robespierre tot afbraak beftemd. Niet ver van deze zijn de St. Michiels- en St. Nicolaas - kerken , in den omtrek van de korenmarkt. De eerfte werd voorbeen door de Framchen als tempel der Rede misbruikt , waarvan de fatfoenlijkfte en fchoonfte meisjes van Cent tot priesteresfen moesten dienen (eene beftierf het). Zij bevat thans eene kruifiging van van duck, en eene kruisvinding van paelinck, een’ hedendaagfchen fchilder. In de St. PietersA cerk, in een’ edelen ftijl gebouwd, met eene fraaije koepel, ziet men eene opwekking van laza- Rüs, en een zegepraal van den Roomschen Godsdtenst , bei- de door Rübsens. Hier is een Bisdom, door Paus pauujs III. op verzoek van filips II. gefticht , benevens verfcbei- dene regtbanken, een Lyceum , eene fchilder-, teeken- en muziek - academie , een kruid- en koninklijk letterkundig Genootfchap , de Maatfchappij Rhetorica, en een Departe. ment der Maatfchappij tot Nut van'j Algemeen. In 1820 had hier de tentoonftelling der voorwerpen van inlandfche nüverheid plaats. De Gentsche handel en fabrieken , vooral de weverijen, waren voonnaals ongelijk aanzienlijker , dnn thans; echter zijn van beiden nog aanmerkelijke fporen overig. Over Sas van Cent wordt de handel met Holland, waarheen verfchei- dene beurtfchepen varen, en thans ook , door de verwij- dmg van dit kanaal, de zeehandel gedreven. De Schelde geleidt naar Antwerpen , de Lijs naar Kortrijk en de Fron- sehe grenzen. Voornamelijk beftaat het vertier in transito of doorvoer. De fabrieken vervaardigen en bleeken nog het uitftekende Flaamscke linnen, kanten en garens, artikelen, die Digitized by Google OOST-VLAANDEREN. 169 die door geheel Europa , en zelfs tot in America vervoerd worden , katoenen goederen in groote menigte , voorts lakens, andere wollen- en z\jden raanufacturen , fchoon in mindere hoeveelheid, zeildoek, pasfement; men heeft leer- looijerijen , enz. De Enge/sche oorlog tegen Nederland in 1781 was zeer voordeelig voor den Getuschen handel, doch de lange (luiting der zee van 1794 tot 1814 bragt denzel- ven , gelijk overal , een’ zwaren flag toe. Daarentegen zijn de voomaamfte fabrieken onder de Fransche regdring als mec een nieuw leven bezield geworden. Te Gent is de Nederduitsche taal nog meer in gebrnik , dan naar evenredigheid in de Brabandscke fteden ; 00k vindc men bij velen liefhebberij voor derzelver beoefening, b!ij- kens de federt de hereeniging der gewesten uitgekomeue gefchriften en dichtftukken. Gavre , een ftadje met den titel van Prinsdom, hetwelk aan den beroemden Graaf van Egtnond in de zestiende eeuw toebehoorde. Het Gentsche District is rijk aan de fchoonfte dorpen en vlekken, te veel om alle te melden, en van welke wij Hechts Aaltre met ruhn 4200 , Cruys/mtem mec 4890 , Dis- ielberge met 2500, Gentbrugge mec 1000, Evergem met 7650, Hansbeke met 2580, Heusden met 1850, Knesse/are inet 3450, Loochristi met 3400, Lootenkulle met 2750, Lo- vcndeghem met 4370, Meckelen met 2100 x Meer endri met 2570, Meerlebeke met 2200, Meyghem met n$o, Moer- beke met 3450, Nazareth met 4670, Nevele met 3500, 0!sene met 1700, Oostakker met 4400, Oosterzele met 2570 , Pctteghem of Peteghcm met nöo, Poucques mec 1200, Saf- j'elare met 2600 , Sche/dewindeke met 2000 , Seevergem met 139° 5 Seveneeken met 2270, Sleydingeu met 5600 , Somer- gem met 7200, Swijnaarde met 1660, Tronchienne of Dün- gen met 4670, Ursel met 2150 , Vijnckt met 1950, IVach- L 5 te - i7o BESCHRIJVING DER NEDERLANDEN. tebeke tnet 3500, fVaanshoet met 5660, fVijnkel met 1550, en Zulte met 1540 inwoners, opnoemen. 3. HET DISTR1CT EECLOO. Dit heeft de groote vlekken en dorpen : Eecloo met fabrie- ken en 7620 inwoners, Auenede met 3600, en Boekhout met 1670, Ertveld met 2900, Maldeghm met 5550, Ade- gem met 3360, Bauevelde met 3400, St. Laurent met 2570, Oost-Eecloo met 1700, IVatervliet met 1700, en Zel- zate met 2950 inwoners. Middelburg in Flaanderen , met 700 zielen , bij het oude kanaal , dat van Gent naar Brügge leidt, behoorde voormaals onder het Vrije van Brügge. Het werd in IÄ17 tot een Graaflchap verheven, en drangt den naam van Middelburg , als hebbende voormaals van een klooster in de hoofdftad van Zeeland afgehangen. 3. 4. DE DISTRICTEN OUDENAARDEN EN AALST. Deze maken te zamen het zuidoostelijk gedeelte der Provincie aan de grenzen van Zuidbraband en Hcficgouwcn uit, en behoorden oudtijds onder het D uit sehe Rijk, niet onder Frankrijk. Oudenaarden, Fr. Audenarde , eene ftad aan de Schelde , tusfehen Doornik, waarvan zij zeven, en Gent, waarvan zij vijf uren verwijderd is. Eertijds was hier een dubbel regtsgebied, namelijk dat der ftadsregdring en van den Ba- rem de pamele, die midden in de (lad eene bargt had. Ook deze plaats deelde rijkelijk in de oorlogsrampen , waar- van het zuidelijk Flaanderen zoo dikwerf het tooneel was. In 1581 werd zij door Alexander farnese, Prins van Parma, ingenomen, doch van plundering verfchoond uit hoofde zijner moeder, Margaretha van Parma, onechte doch rer van karei. V. en Landvoogdesfe der Nederlanden , die hier in 1521 geboren werd. In 1658 en 1667 werd zij Digitized by Google OOST-VLAANDER.EN. 17» zij door de Franschen, in 1674 door Prins willem III. belegerd , en in 1684 door de Framchen op nieuws , zon- der oorlogsverklaring , allergeweldigst gebombardeerd , hoe- wel vruchteloos. In 1708 werd hier omftreeks een zware flag geleverd , waarin Prins eucenius , marlborough en j. w. friso de Framchen onder den Hertog van Bourgondie geheel en al veriloegen , en hnn ruim 5000 gevangenen ontnamen. De Framchen bemagtigden haar weder in 1745 en deden toen de werken flechten. De ftad, die 4750 in- woners heeft , ligt zeer laag in eene vlakte , die ten Zui- den door den Kerselaarberg befloten wordt, en ftaat dus veel aan overftrootningen der rivier bloot, doch heeft 00k fchoone weilanden. Het in 1626 gebouwde ftadhuis is van buiten in een’ flechten Got hi sehen fmaak met fieraden over- laden. Er is hier eene kleine Hervormde gemeente te midden der Roomsche. Deinse , een ftadje aan de Leije , met 3300 zielen, het- welk voorheen bevestigd was, en goeden handel in lijn- waden drijft. Geersbergen of Gerardsbergen , Fr. Grammont , op een’ heuvel aan de Dcnder , die uit Henegouwen komt , vier uren van Oude- naarden , en even zoo verre van Aalst. Dit ftadje is reeds oud , ontving in 1068 ftadsregten, en werd in 1368, ter gele- genheid van een’ opftand tegen den Graaf, ftormenderhand ingenomen, verwoest, en bijna uitgemoord, zoo dat er meer dan 5000 menfehen omkwamen. Het herftelde zieh echter, en was voorheen beroemder dan thans, wegens wollen tapijten en andere goederen. Men vindt er nog eene papiermakerij ; het handelt in linnen en tabak , en telt 7060 inwoners. Ninove , aan dezelfde rivier , een ftadje ten halven wege tusfehen Brussel en Oudenaardcn , twee uren van Aalst, werd in 1194 bemuurd, doch verkreeg eerst in 1339 ftads- reg. 1 Digitized by Google 17» BESCHRIJVING DER NEDERLANDEN. regten. Het was vroeger eene onafhankelijke Heerlijkheid. De inwoners, ten getale van 3900, generen zieh meest van het linnenweven. Aalst, Fr. Alost , mede aan de Dender, weleer de hoofd- ftad van het Keiserlijk Viaanderen , dus genoemd, om des- zelfs afhankelijkheid van het Duitsche Rijk, gelijk fixest- en Noordelijk Viaanderen van Frankrijk afhiog, van welke leenroerigheid het bij den Madridschen en Ramerijkschen vrede van 1526 en 1529 bevrijd werd. Aalst is twee uren van Lendermondei de vestingwerken werden in 1667 ge- liecht. De (lad brandde in 1360, en de St. Martijns- kerk in 1605 bijna geheel af, en is federt, doch kleiner, her- fteld. dirk martin, die het eerst de verbeterde druk- kunst nie Duitschland herwaarts bragt, was een vriend van erasmus, die een graflchrift op hem vervaardigde, ’t welk men in het oude klooster der fVilhelmijnen ziet. In den omtrek van Aalst groeit veel hop. De ftad ligt fchilder- achtig aan den voet van een’ heuvel, op den vierfprong van twee ftraatwegen ; den een’ van Brussel naar Gent , den ander’ van Dendermonde naar Ninove , enz. — Zij heeft 12,700 inwoners. Onder de vlekken en dorpen van deze Districten munten nit: Maria Oudenhove met 2000, Appcltere - Eychem met 1250, Berchem met 1900, Deftinge met 1470, Lender- houtem met 3100, Denderleeuw met 1790, Denderwindeke met 2680, Elsegem met 1800, Erembodegem met 2810, Erwtegem met 1740, St. Liwin-Elsche met 2020, Etichove met 2630, Eyne met 2400, Haclteft met 2930, St. Lievin- Houtcm met 1 320 , Hcrzeele met 1 600 , Maria Hoorenbeke (vvaar een aantnl Protestanten wonen , die vroeger met de gemeente van Gent vereenigd waren) met 1850, Huyssem met 4000, Kerkxken met 1050, St, Maria Uerde met 1600 , St. Martens Lierde met 1050, Meerbeek met 2200, Melden met «1 Digitized by Google OOS T-V LA AN DE REN. *73 met 1700, Nedcrbrakel met 3840, Nukerke met 3650, Op- brakel met 2170, Oultre met 1480, Overboulare met 1350, Oijcke met 1200, Peteghem met 2230, Quaremont met 1800, Ruijen met 1460, Santbergen met 1180, Sarlar- dihgen met 1480, Schorisse met 2940, Sotteghem met 1750, Strijpen met 1300, Sijngem met 2500, Velsique met 2400, Viane met 1260, fVelden met 1360, IVelle met 1100, Vlterzede met 1630, IVaamumter met 4630, en Rome , Renette of Renaix , met 11,480 inwoners, een fraai kasteel, drie kerken en linnenhandel. 5. het district dendermonde. (Ten zuiden der Schelde.') Dendermonde, Fr. Termonde , eene kleine ftad, dns ge- noemd naar den uitioop der Dender in de Schelde , ligt aan- genaam tusfchen vrnchtbare weilanden, koren- en vlasvel- den, te midden der annzienlijkfte fteden des lands, zoo als Gent , Antwerpen , Mechelen en Brustei, van welke zij om- trent zes uren is afgelegen , en is fterk door hare fluizen , die in geval van nood her geheele omliggende land kunnen doen overftroomen , zoo dat van haar bezit de gemeenfehap tusfchen Gent en Antwerpen afhangt. Er is eene brug over de Schelde, en een bmggenhoofd aan de overzijde. parma liet .op de punt tusfchen de Dender en de Schelde in 1584 een kasteel aanleggen. Deze ftad, die met hären omtrek oudtijds eene vrije Heerlijkheid was , werd in de veerden- de eeuw met het overige Viaanderen vereenigd, en van 1715 tot 1782 door eene gemengde Oostenrijksche en Staat- fche bezetung verdedigd. In 1706 werd zij gebombar- deerd , en , uit hoofde der droogte , die de fluizen belette te werken , door de Engelschen ingenomen. Eene vroegere belegering der Franschen, onder lodewijk XIV. zelve, in 166p, had zij afgeflagen. In 1607 werden hier vele Rö- mern- Digitized by Google 174 BESCHR.IJVING DER NEDERLANDEN. meinichc gouden munten gevonden. Zij handelt veel in vlas, heeft eene katoendrukkerij , papierhandel, en 6700 inwoners. Dendermonde had ouddjds vele voorregten, on- der anderen van eene fchuilplaats aan misdadigers (mits geene muiters, roovers, brandftichters en vrouwenfchen- ders zijnde) te verleenen; voorcs dat geen burger, die borg ftelde, om fchuld mögt vastgezet worden, dat hier geene verbeurdverklaring van goederen gold, dan tegen ftaatsberoerders , en dat men de fchuldenaars de drie eerfte dagen der week niet mögt dringen tot betaling. De voor- naamfte plaatfen in dit District zijn verder Hamme met 8130, Wetteren met 7900, IVtchclcn met 3500, en Zeit met de onderhoorigheden 9580 inwoners. 6. HET DISTRICT ST. NICOLAAS. Het Land van Waas maakt een’ vooruitfpringen- den hoek tusfchen de Schelde , die hetzelve , van Gern af oostwaarts loopende, en bij Dendermonde zieh noordwaarts keerende, ten Zuiden en Oosten befpoelt, en het voormalige Staats - Viaanderen , ’t welk thans met Zeeland vereenigd is. Hetzelve was voormaals leenroerig van de Graven van Hol- land en Zeeland , doch moest Graaf floris HI. in 1163, na een’ flag in welken hij gevangen werd, dit oppergebied aan de Graven van Viaanderen af- ftaan. Voormaals was het eene barre heide, doch federt een kanaal, door parma ter gelegenheid van de belegering van Antwerpen aldaar gegraven, is men begonnen het te bebouwen, en thans is het niet alleen het best bebouwde , maar 00k waarfchijn- lijk het fterkst bevolkte gedeelte van Europa. Het land wordt niet zoozeer beploegd als omgefpit. Het is Digitized by Google OOS T- VLA AN DEREN. *75 is doorgaans vruchtbaar in het beste koren en wei- land, hennip, lijnzaad en vlas, waaruit men de voortreffelijke Vlaamsche linnens bereidt. Ook al- lerlei fabrieken vindt men hier bij den welvarenden landbewoner, zoo als katoenen ftoffen, linnens, beddetijk , zeitdoek, hoeden, enz. De voornaamfte plaatfen zijn: Rupdmonde , met Poortgoed 2400 zielen teilende, tegenover den uitloop der Rüpel in de Schelde , weleer een Graaf- fchap, is de geboorteplaats van den beroemden aardrijks- kundigen gerard mercator. Het kasteel alhier diende weleer tot ftaatsgevangenis. Beveren , een groot vlek met 5300 inwoners, is de hoofd- plaats eener Baronnie , die aan het beroemde Huis van Arem- berg en aarschot behoort. St. Nicolaas , de voornaamfte plaats in het land van Waas , is thans eene welvarende ftad, op wier jaarmarkt fterk in vlas en koren gehandeld wordt. Men rekent dat er van de vier perfonen, waaruit een huisgezin beftaat, drie hun beftaan in het vlas vinden. Het groote marktplein is het ruimfte der Nederlanden. De bevolking bedraagt 14,670. IVracene , eene groote gemeente, met 5180 zielen. Lokeren , met 15,400 inwoners bevolkt, heeft nagenoeg dezelfde middelen van beftaan , vooral den korenhandel. Tempsche, Fr. Tamise, is mede een zeer aanzienlijb vlek met 6580 inwoners. Te Nieuwkerkets (met 2100 inwoners) was ouder het Oostenrijksche beftuur eene wiskundige fchool. i76 BESCHRIJV1NG DER NEDERLANDEN. VJII. DE PROVINCIE WEST-VLAANDEREN. Dit gewest (voormaals het Departement der Leije') maakt een’ onregeltnatigen driehoek uit , waarvan de noorderpunt bij Staats-Vlaanderen de zee raakt , ter- wijl de eene zijde ten Zuiden (fchoon met verfchei- dene uithoeken) op Frankrijk , die ten Oosten op Oost-Vlaandcren , en die ten Westen op de Noord- zee rust. Het zendt (even als Zuid-Braband en Henegouwcn) acht leden ter Statenvergadering, en heeft, volgens de allemieuwfte telling, 580,000 in- woners ; zijnde het getal der geborenen in twee ja« ren 11,885 raeer geweest dan der overledenen. i Het platte land van West - Viaanderen is in acht Districten verdeeld, te zamen tweehonderd drieen- dertig gemeenten uitmakende, en naar de voor- naamfte fteden genoemd. I. HET DISTRICT BRÜGGE. Brügge , Fr. Bruges , de hoofdplaats, eene aloude en groote ftad, acht uren westwaarts van Gent, drie oost- waarts van de zee, vier van Oostende, acht noordwaarts van Kortrijk, en even verre zuidwaarts van Vlissingen. Haren naam leidt men van de vele bruggen over de grachten af. Vele kanalen geleiden van hier naar Gent , Oostende, Dam- me, Sluis, Nieuwpoort , Feurne , IJperen en Duinkerken , waarheen men des zomers op denen dag in zeer gemakke- lijke en met al het benoodigde en gerijfelijke voorziene volksfchuiten , bergics ( ’ karges ) genaamd, kan komen. Het ka- Digitized by Google WES T-VLA ANDEREN. 177 \ kanaal naar Oostende is in 1665 voor de grootfte koopvaar- dijfchepen bekwaam gemaakt, en in den jare 1728 nog ver- diept en verwijd. Bronnen of rivieren zijn er niet; de fchepen kunnen uit« zee door de fluizen der kanalen tot aan de ftad komen. Brügge was in de dertiende en veertiende eeuwen de grootfte koopftad in het Noorden van Europa * en behoorde tot het Hanzeatische verbond. Viaanderen en geheel Belgie, ja Frankrijk en de Rhijnlanden fleten längs deze ftad hunne goederen, en de rijkdom en weelde liegen er ten top, te meer, naardien het prächtige en wellustige Hof der Vtaamsche Graven aldaar langen- tijd gevestigd was. Doch even als te Gent ftrekte de overmoed der burgerij , uit overdadige welvaart geboren , der ftad ten verderve. In het jaar 1488 namen zij in hunne ftad den Aartshertog MAi ximiuaan , zoon des Keizers , vader van hunnen landsheer , gevangen , en onthoofdden een van deszelfs vrienden en aan- hangeren , verzoekende hulp bij den Koning van Frankrijk , den Hertog van Gelder en de Getitenaars, dan eindelijk wer- den zij tot onderwerping genoodzaakt, doordien de Keizer met een leger zijn’ zoon ter hulp kwam. Toen werden er zesenvijftig perfonen ter dood veroordeeld, en nog een grooter aantal gebannen; 00k moest de ftad zware fommea betalen , en verloor hare voorregten. Sedert verhuisde de handel grootendeels uit Viaanderen naar Braband, met name naar Antwerpen. De herwiuning door de Spanjaardcn (1585) vernielde hären handel geheel. Desniettemin vindt men te Brügge nog overblij fielen der vorige welvaart. Men vindt er bombazijn- , fergie- , badlaken- , flanel- , cotonetten- , gin- gams-, fayhten-, leder-, kemelshair- en vooral kant- fabrieken; 00k bereidt men er zeep, raffineert fuiker, enz. In 175 6 deed zij nog aauzoek om eene vrije haven te hebben, hetwelk haar echter, ten behoeve van Oosten- de , geweigerd werd , welke ftad een klein gedeelte van M den > Digitized by Google 17« BESCIIRIJVING DER NEDERLANDEN. den ouden Handel van Brügge heeft aan zieh getrokken. Nogtans geniet laatstgemelde (lad nog veei binnenlandsch vertier, en ook nog eenigen zeehandel. Vdör 1794 werd van hier ook ten bafing gevaren. „ De ftad, welke 38,980 inwoners telt, is eirond, en met een’ dubbeleil muur en graebt omringd ; zij heeft anderhalf nur in den omtrek. De buizen zijn meest van eene onder- wetfehe bouworde. Op bet Prinfenhof, het oude verbiijf van fommige Hertogen van Bourgondie, Graven van Flaan- derett, is FitiPs de Schone , vader van karel V., geboren, Brügge heeft nog zeven Parochiekerken , onder welke die van St. Salvator thans tot hoofd- of cathedrale kerk dient , nadat de elgenlijke hoofdkerk benevens het paleis van den Bisfchop onder de Fransche regdring afgebroken of tot an- dere einden gebrnikt zijn. De twee merkwaardigfte kerken zijn de Vrouwenkerk en die van St. donatus , patroon van Brügge, ook (onder de JezuTteti) aan ignatius lotola ge- Wijd , gelijk zij onder de Framchen voor tempel der rede diende : twee zonderlinge uiterften ! — De hooge toren der Lieve Vrouwckerk dient aan de fchippers in zee tot ver ken- nin g. In die kerk zijn de graffteden van Hertog karel den Stmten , en maria van Bourgondie. De vader ligt daar in Vergolde wapenrusting op het grafgefteente : zijn heim en handfehoen, benevens een’ hond, zinnebeeid der getrouw- beid , liggen aan zijne voeten. Achter op den zark ftaat ra- re l’s afkomst , noodlottige dood en de gefchiedenis van dit gedenkfhik befchreven , hetwelk door karel V. is opgerigt. Rondom ftaan , mede vergold en in kleuren , de wapens van alle de Provincien , door kaRel bezeten. Het gedenkftuk van maria is naast.dat haars vaders, van dezelfde ftof en ook met de wa- pens, doch met opfchriften in Gothische letters. In deze kerk is oök eene Madonna in inarmer, zoo ’t heet van michel angelo. — Het ftadhuis , in 1 376 begonnen , is een Co- Digitized by Googl WEST-VLA ANDEREN, 179 Gothisch gebonw; de fieraden en ftandbeelden der oude G ra- ven , die buicen in de nisfen ftonden , zijn door de Flan- schen verbrijzeld. Aan de andere zijde van het Vierkant , waarvan de eene door dit gebouw en de afgebrokene boofd- kerk gevormd is , ftaat het fraaije palais de justice , voor de regtszittingen gefchikt, en waar de Maatfchappij van Letter- kunde vergadert. Brügge bezit een fraai klokkefpel , op den hoogen toren der zoutha/le. In het uitinuntend ingerigt St. Jans - hospitaal vertoont men Qn de Regentenkamer) een mcrkwaardig ftuk , de geboorte des Zaligmakers , van den fchilder der vijftiende eeuw, emmeling , leerling van jan van eyck , en die om zijne kunst niet minder dan om ztjne los- bandigheid bekend is. Hij is in dit hospitaal overleden. jan van eyck, uitvinder der olieverw, en simon stevin, de groote wis- en werktuigkundige , en leermeester van Prin? Maurits , waren beide Bruggenaars. In den doop van Christus , een ftuk in de Academie der schoone kunsten alhier voorhanden , ook van emmeling , ver- toont zieh nog hetzelfde gebrek aan perfpectief, als in het eerstgemelde ftuk. Men vindt in die Academie ook de ontmoeting van jacob en ezau , door rubbens , het portrec van dien grooten fchilder door hem zelve, dat van jan van eyck, deszelfs zuster (143 9) en een Christus - boofd , het eerfte voorcbrengfel der fchilderkunst met olieverw (1420). Brügge heeft zes poorten. Hier ter ftede werd in 1430 door filips I. of den Goeden de beroemde orde van het Gulden Vlies gefticht , die thans door Oostenrijk en Spanje beide wordt uitgedeeld. De papieren enz. der orde zijn te fVeenen. Brügge bleef, in den Spaanschen oorlog, van 1578 tot 1584 aan de Staatsche partij getrouw, doch voegde zieh toen bij parma. In 1704 befchoten haar de Hol- länders, in 1706 viel jjij in handen der bondgenooten , en federt viermaal (1708, 1745, 1792 en 1794) in die der M a Frau - 180 BESCIIR1JVING DER NEDERLANDEN. Frame hm. Zij heeft een Atheneum en eene openbare br- bliotheek, die zeer veei te wenfehen overlaat. Het Vrije van Brügge was voormaals eene uit- geRrektheid van zeven uren rondom de Rad. De v oörfprong van dezen naam moet men in de middel- eeuwen zoeken, toen de Reden Gent en Brügge door overmaat van magt en rijkdom, de rol der Edelen begonnen te fpelen, en het platte land te verdrukken , ’t welk echter het juk afwierp , en zieh onder de onmiddellijke befcherming der Graven Rel- de , die aan deze landRreek (beRaande , behalve de zevenentwintig ambten en negentig vlekken en dor- den , uit de Reden en Radjes Damme , Middelburg m Viaanderen , Oostetidt , Nieuwpoort en Dixmui- den) volkomen eigen regt, en zitting in de Stuten* van Viaanderen toeflonden, waarvan zij het vierde Iid uhmaakte. Damme, een piaatsje in t r89 door de Holländers nange- tegd,in 1213 vemield, en in 1238 herfteld en bemuurd aan de vaart tnsfehen Brügge en Sluis , en aan hec oude kanaal , dat naar Genf teidt , met 800 inwoners. Blankenberg, een vlek aan zee, waar voormaals eene fcbans was, twee uren van Brügge, van waar een ftraatweg herwaarts leide , met 1650 inwoners. De vischvangst is- hier aanzienlijk , en men baadc er zieh veel in zee, Aerdrijcke met 2180, Beerr.em en Gevants met 2550, Dudzeele met 1550, Jabbeke met 1250, Leffmge met 1370, Lisseweghe met 1140, Lophem met 1 t8o, Moerkerke met 2340, Oedelm met 3480, Oostkamp met 3330, Rudder- roerde met 3000, St. Andri of St. Andries met bijna 1000, St. Kruis met 1300, Sijsseele met 1500, en Zedelghem met Digitized by Google WEST-VLAANDEREN. x8i met 2000 inwoners zijn verder de voornaamfce plaatfen van •die District. a. HET DISTRICT OOSTENDE. 