title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: 5. In so many years, the account in Gebreecke became broken, d'en den anderen te bedwingen, oft anderszins, verschoot van twee tot twee jaar, rekenscnetingen te doen, zoals vooreen gesagd is: Zo moeten zij, zo goed bij de Verdrag en Macht van de Wezens, en elk van hun, als bij het Gericht daar toe gebracht worden. 6. Tot welken einde, en op dat het Gericht sekerheids raad zou weten, hoe die Rekeningen als Momboirs moeten worden gedaan, Zullen van nu voortaan op den Proocol der Momboirs aan te nemen en te ondertekenen, en wanneer zij den Inventaris overgeleverd hebben, en dat voorzien hun Rekeningen hebben te doen. 7. En zodanano op den gestelten tijd niet gebeurt, zodanano zijn die Momboirs gelijk te houden, als zij Rekeningen doen zullen, de zelfde te stellen en te verdelingen van twee tot twee jaar, dat de Wezens goed te doen den Interest of Renten van de pennningen, die zij op elke reis bij sloten van Rekeningen schuldig werden zouden geweest, zo verre die Rekeningen op hun tijd waren gedaan. 8. De welke plaats heeft, 't zij dat als zulke sloten spraken en kwamen van Hoofd-zonoom of van Interesse voorbeheld waren: Er zijn gaten in de Kroon, im Düfflanbe, Meist af of mit einigen Madden in aanvall, bergt, tsd V. u. n. 4. 5. 6. Gebroken, Sanbrecht, tyl 1. Zie 4. 5. 5. 579. 9. Welverstaande, dat so verre als het slot van Rekeningen komt van penningen bij de Momboirs ontfangen, die ze in hun koopmanschap hebben, bekeerd, oft daar raad ze anderszins hun profijt hebben gedaan, zonder oorlog van den Gerichte, ze daarvan van Interesse zullen geven tegens den pennik twaalf. 10. Die Momboirs zijn gehouden Rekeningen te doen, niet alleen van hetgene ze hebben ontfangen, oft door hun bedrog niet en is bewaard, oft tot profijt van de Weesen te beuren, maar ook van hetgene ze grof ongelukkig versuimen of veronachtzamen hebben tot oorzaak van de Weesen te breken. 11. Maar oft die Momboirs ter oorsaak van de partijen ofte penningen die ze niet en hebben ontfangen, en hun nog steeds in het doen van hun Rekeningen ten laste worden gelag, als van wegen hun versuim, met eenigen Interes, behoren belast te worden, hetzelfde wordt gesteld en verhoed tot erkenning des Gerichts. 12. Welk Gericht aanzicht zal nemen, oft die versuimtenissen groot en merkelijk is, oft niet, en zodoende die is, en zal in alle gevallen denzelfde Interes niet hoger nemen dan op Rentebet, en daar onder zonder interesse op. Interesse te rekenen : 't was voor verdeler oft vervolgende van Rekening oft anderszins. Die moeten we zijnde personen met ere, staande tot goeden na een ende faeroe, zullen in rekening gepasseert worden alle partijen van uitgeven, bedraegend onder die acht guldens, mits diezelfde met Eide bewerende des versocht zijnde, zonder der af ander bewijs behoeven te doen. Soo verre men nog litanie den Momboirs anders tonde, oft dat de partij als onbetaald aan de Weesen gehouden wordt gezien, oft dat er betaling van Renthe ware, zoodanig zijn zij gehouden daarvoor te verantwoorden en de betaling te houden, zonder last oft kost van de Weesen. Als bij den Momboirs in den naam van de Weesen enige processen gevoerd worden, zy als Aanleggers ofte Verweerders, zonder voorweten ofte consent van den Greffier, en dat zij in de kosten verdamd worden, en zullen zij die in gevoerde Rekening kunnen stellen, maar zullen diezelfde dragen, alwaar ook dat zij in de calidad van Momboirs verdamd waren. Naer dat die vermomboirde personen uit de Momboirie zijn geschieden oft mondigh geworden, zijn die Momboirs ook aan hun gehouden in bijweten van twee van de naaste Vrunden, zijnde Mans persoonen boven de vijf en twintig jaaren, over te geven die Rekeningen bij hun van te voorheen gedaan, om die op een nieuws toversien, en daar tegen te zeggen dat hun goed dacht. Wel verstaan, dat die Weesen al dan niet in de debatten mogen trekken ofte strijdbaar maken, die partijen. jo5j £ie $tt?eij%ige fRedtnunaiablaat befreit nie *6it einer OJeneralredjnung^ablage beim (fnbe ber SBonnunbfdjaft. l'efctere wirb im Allgemeinen nad) ben Siegel» be* ro* mifchen SHecf/ted (f. n. 19.) bei ber actio de rationi- bus dislrahendis bewerffleHigt Digitized by Google Ocfoemfdjeä 2ant>red)t. l. Zk. 4. §. 5, 581 die op't bescheydt inet de selve Reeckeninge van te voorens overgegeven, de welcke naermaels verlooren solde mögen zijn, ofte op de kennelijckheyt der selver doeninaels zijn gepasseert : Ten waere dat sy't contrarie van den inhalt der selver par- tyen konden bewijsen. 18. Maar als de Mooren van voorneem geen Rekeningen gedaan en hebben, in de manieren hier voor, verhalen, 't is van de geheele tijd of deel van de zelfde, dat ze Mooren zijn geweest, zo zijn ze gehouden da er van aan de Weesen volkomen Rekeningen te doen, en hebben ze tot bewijs, oft rechtverdediging de zelfde naer Land en gericht Recht van noode is, oft by gebreke van sukkulans, moeten ze zelf de Weesen goed doen. 19. Zo lang en ter tijd toe dat de Weesen de Rekeningen van de Mooren niet en hebben gehad, om die na te zien en te ondervragen, als voor gesproken, en mogen die Mooren wegens de zelfde Rekeningen, noch van de administratie ofte onderwinning van de Mooren met die Weesen in geen accoord ofte verdrag komen, noch van hun afscheiding oft ontlastingen nemen, en oft ze het zelf hadden. 10. Als die weesen op de Rekeningen van Mooren niet en vinden te zeggen, zo zijn ze gehouden hun te geven volkomen beschrijving van ontlastingen van de Mooren en onderwinning van de zelfde, daarbij ze hun bedankten van hun deel, zorg en last van de Mooren, en verklaren dat ze van hun derwegenaan ofte daarmee niet en weten, zullen, noch en begeeren te klagen, maar hun daaraan van tevallen ontslaan. 11. Alle Rekeningen van de Mooren, en die quotatien oft andere beschrijvingen daartoe dienende, wie ook de quotatien oft d'aequitén, van ontlastingen van de Mooren, worden gedaan en gegeven oft bekend tot koste van de weesen en andere vermomborde personen, en niet van de Mooren. Alle Momboirs mogen genieten van wegen hunne zorg, moedigen ende lasten van den ontzag en onderwindt. Digitale verwerking door Google. 582 ©efoernstige wat ligt bij de stentor. Fysiek 1. Sit. 4. 5.6. van Hueren, Renthe, en andere jaarlijkse inkomsten den twintigsten penning, en van andere schulden die zij in gebeurt en ontvangen zullen hebben, den zesigsten penning. Als van afgelichte beurt-penningen van Ren Theo, ofte gereedde penningen in den Sterf-huis bevonden, ofte gereedde penningen in eenige Rekening gebracht, hervkomt van verkochte Erf-goederen, daarvan en zullen die Momboirs geen loon oft salaris hebben. Als die bedien in ge van de Momboirie te zeer zware lastig valt, oft dat die Momboirs daarom ofte om andere oorzaken voor de Weesen buiten hunne woonplaats moeten reizen, oft andere bijzondere verlet ofte versavelmissen zouden lyden, zal in dem val bij den Gerichte daarin nae gelegenheid van de saekelus en gesteltenissen van de Weesen versien worden. Van gelijkke als die saecken van de Weesen dat verheissen, mogen die Momboirs met belefting van den Greffier ofte Rentmeester stellen, die voor den loon zo hem bij den Gerichte zal toegelaten worden, de saecken van de Weesen oft andere vermomboirde personen zal helpen bestuurt en voortdringen, alles nogal tot perijkel en last van de Momboirs. Des blijven die Momboirs in hun geheel om hunnen gewoonlijke loon van de Momboirie tegen in, al oft geen Rentmeester tot nieuw loon en, waar er gesteld ofte bevonden werd dat den Rentmeester zich niet behoorlijk, getrouwlijk en wel in zijne administratie ofte bewind en had gequeten, mogen daar op nemen hun verhaal. § 6. Schuld ter eindde tachtiger jaart van Momboirs aan de Weesen, en van Weesen aan de Momboirs, en betaling derzelfde. Als den dienst ofte bediening van die Momboirs bij te diensten ofte bedieningen van de Weesen, en van de Weesen aan de Momboirs. En betaling van dezelfde. Als de dienst ofte bediening van die Momboirs bij te diensten ofte bedieningen van de Weesen, en van de Weesen aan de Momboirs. En betaling van dezelfde. Als de dienst ofte bediening van die Momboirs bij te diensten ofte bedieningen van de Weesen, en van de Weesen aan de Momboirs. En betaling van dezelfde. Officiële gebreidelde. XftLt. Sit. 4. 5.6. 583. Testamente oft 't Gericht niet en is verdacht, soo is elk van de Momboirs in solidum ofte een voor al gehouden te verantwoorden van de Momboirie, en alle de tachtiger jaart daaruit sprakende, en de zegen goed te doen, doch met die onderscheid en op den voet hier naer volgende. Als te weten: dat soo wanneer alle de Momboirs de behandeling van der Weesen zaken ofte goederen, gelijk hebben gehad, ofte ook eenige van hun met last en volmacht van andere, 't zy wegen hunne gemeene, ofte hun volmachtige handel ofte onderwijk, zij al en elk van hoon gehouden zijn, en daarvoor of 'samen of elk in't bijzonder, een voor al aangesproken en geexecuteerd ofte gebracht moeten worden, zonder dat de Weesen tot enige verdeeling zijn gehouden. Maar als een ofte eenige van de Momboirs hun alleen den handel ofte bewind der Weesen ofte vermomboirde personen goederen onderwonden hebben, zonder dat de anderen hun des hebben gemoeyt ofte daar toe last gegeven, laatende allenlijk de Mede Momboir ofte Momboirs daar mee geworden, soo zijn die andere Momboirs die de handelingen der goederen niet en hebben gehad, der wegen en van de tachtiger jaart daaruit sprakende, niet gehouden ofte pandbaar, dan in subsidium, ofte tot onderstand en behulp, bij gebrek van verhaal op de andere. 4. D'welck wort verstaen, niet alleen als de Momboir ber (Sontutore* gu bem tywiUen unb unteremanber. £ad hier eninnrfefte »erbärtnig ift gan; einfach fo(# genbe*: ffab bie ©efcMfte gerichtlich **** im fcetfa* mente unter mehrere SBorinünber nethetlt # fo haftet jeber innerhalb feine* ©efchäfttf reife*; haben ffc fetbfl bie ©efchäfte unter ficf> »ertbeift, fo haften fie in so- lid um ; bat Ciner beftimmte ©efchafte für fich, ohne»uf# trag ber Uebrigen, übernommen , fo haftet er für feine SBernjaltung allein, bie anbern in subsidium. r©;) 6* ftnbet ffch in ber hier gegebenen SBorfchrift nur eine ÜiBiebcrbofung ber allgemeinen ©runbfä&e t>on ber folibarifchen $erbinb(ichfett mehrerer Sdjulbner in IV. 8. §. 1. n. 8. Digitized by Google 584 ©elbernfdjeS Smtbrecfct. £$1 !/ Sit. 4. $. 6. oft Momboirs, die de handelioge oft onderwint van de Mom- boirie bebben gebadt, geen raiddel en bebben om die tacbter- beyt te betalen , maer oock als sy raet der wooninge op an- dere plaetsen zija vertrockeo , soo dat bet vervolgb tegens buo te vergeefs ofte moeyelijck solde fcijo, Ende daerom dh> gen alsdan de M edemomboirs daer voor elck int gebeel, ende een voor al aeogesproken ende gepandt werden , sonder dat bun dexceptie van divisie ende excussie, oft van verdeylinge ende, voorpandinge van de andere kan belpen ioo). 5. Ende oft de Weesen bund vervolgt tegen alle de Momboirs, oft den genen van bund, die de bandelinge beben, gebadt, gedaan hadden, ende met der daet niet en konden voldaan worden, overmits dat men niet en bevind, dat sy ten tyde van het vervolgh oft van den Vonnissen, by de weesen verkregen, ende drie maand daer na de middel oft macht beben gehadt om te betalen: Soo mogen die Weesen ook alsdan tot beulpe oft onderstand bau verbaal nemen tegen die andere Momboirs, als vooren. Als de eerste ende andere compagnie van de Momboirie bestaat, gebaad, ende de eenen Momboirie eenige zakken in 't bijzonder gedaan, zonder wil en weten van de anderen, daarvoor is hij geschreven all een te verantwoorden, zonder dat de eenen die het niet hebben gedaan, delen wegen is gebaad, dan in subsidium, oft tot hulp, in de manieren hier naer volgende, Soo wanneer de Momboirs in 't gemeen iets verzuimt hebben, 't zij dat zij hun administratie ofte handelingen van de Momboirie ondergaan hebben of niet, daarvoor zijn zij zamen en elk een voor al gehouden en pandbaar, Over formeel, meerere formeel, ben ik tegenover, wanneer feine gerichte stukken hing boven de rechterlijke macht is, — afdeling,urge feiner stukken. Sec. 8. f. n. 13.14. Rechter, die over een bepaald formeel, aan bepaalde deel ervan is getreden, bij het vertrekken overgenomen het, heeft voor de goede opslag van de stukken van smid, voormalige borgsten al, na V. 2. n. 7, Digitale door Google Gelbemachtigt aanbrengen. X. U. Sit. 4. 56. 585 Als zij gelijkzo samen in 't gedaan ofte gehandeld hebben, zonder dat de een hen daar af meer kan ontlasten dan de ander, als toekomstige al door gemeene schuld, en onachtzaamheid: Beiden hun verhaal tegen hunne Mede-Momboirs voor hun aandeel. Als 't dat de Momboirs een voor al gehouden en verantwoordelijk zijn, in de manieren hier voor verhaald, zo wanneer niettemin blijkt ofte bewijzen wordt, dat zij ofte eenige van hun van der weesen schade ontschuldig zijn, oft dat zij daar toe geen oorzaak bebben gegeven, is 't zij bij onderwindt, ofte verzuimlijkeid, zo zijn zij derwegen geensints gehouden. 9. De Weesen om hun verbaal op elk van de Momboirs een voor al te hebben, dat zij bij verkiesingen van de een voor de ander of bij manier van behulp, of tot onderscheid, volgende het gene hier vooren is gesagt, zijn gehouden hun al te samen binnen jaars na de eindigen van de Momboirie te recht te betrekken, als zij voor de hand en onder den Gerichte van de belaste Momboirie gezeten zijn, of wel den genen van hun lijdelen, die de onderwint heeft gehad, als die andere Momboirs dat op hun perijkel begeert (109). 10. Des zijn alsdan de andere Momboirs gehouden te verklaren, en van hun Acte ofte beschrijving te geven, dat het gene dat tegens als zulke aangesprokene Momboir ofte Momboirs gewest zal, gehouden zal worden, als of met tegens hun elk en een voor al waere gewest, en dat zij bij gebrek van middel van voldoening gevonden te worden op de genen die de onderwint gehad hebben, daarvoor geexecuteert ofte gepandt zullen mogen worden. 11. En of de Weesen als sulcken vervolging tegens die Momboirs niet en hadden gedaan, maar dat zij daarin versuchte waren gewest, of met hun oogluiking had moeten gedaan, en dat ondertussen eenige van hun waren gebroken, of tot armoede gekomen, zo dat zij hun schuld niet en konden voldoen, 't zelfde zal zijn tot perijkel en schade van de Weesen en niet van de Momboirs, die alsdan met hun aandeel moeten volstaan (10). Als een Moment aan de Weesen, uit kracht van Vonnissen, dat betaalt of voldoet, daarin heeft hij tot beweep onderstand is gehouden, oft dat daarvan bij zijn Metmomboirs het perkiekel mee gedragen moet worden, Zo heeft bij der wegen zijn verhaal, op den genen die daarvoor eerst was gehouden, oft op elk van de Metmomboirs voor hem aandeel bij wegen van Executie, al oft hij cessie of overgiving van de Weesen Recht en vonnissen had verkregen. En de oft daar enige van onbetaalbaar, oft onmogelijk om te betalen waren geworden, Zo moet bet gebrek int gemene gedragen worden, tussen die Momboirs die betaalbaar gebleven zijn, zonder dat een meer gehouden is daarvan te dragen of te betalen als de andere. Beheltelijkt hun verhaal op hunne Metmomboirs, wiens deel zij onder hun moeten verdelen, als bij tot beteren staat en middel zal zijn gekomen. De Momboir die wegen zijn handelingen, bewijzen of bedieningen van de Momboirie, bij zijn Rekening of anderszins aan de Weesen schuldig of ten achteren blijft, is gehouden zelf hun aanschuldig te voldoen, zonder hem daar tegen bij cessie of overgiving van zijn goederen, noch bij arrestatie of verkrijging van dag van betaalning te mogen behelpen in. i5. Ende oft geviel dat die Weesen oft vermomboirde persoonen den Momboir sclver schuldigh bleven, moeten hem sulck oock sonder vertreck opleggen ende betalen, ende offer questie oft geschil viele, wie te vooren ofte ten achteren no) Sfnafog tfl ber gall: toenn ber ßrebitor bei einer Sab* (uttgöanroetfuna, bem angetpiefenen «Stfuitfcncr auö freiem eintrieb (Srebit gegeben bat iinb berfefbe atitt* Icrroerte infofoent flenjofben tfl, fo bat er feinen Diegreß an ben erflen ®d)u(bner »erlorew, nad> IV. 9. n. Ii, 12. in) „Bnevc'vao Rcspijt" unb „Brievc van Cessie" finb bei feldjen ©djulben auäbrücfltcr) unnifä§ia erttärt in IV. io. n. 12. «nb IV. 11. n. 9. Digitized by Google ©efoernfcM 2anbred)t. Xty. 1. Xit 4. §. 6. 587 waere, solde alsdan d'een den anderen versekeringe oft handt- vuldinge moeten doen , naer dat de gelegcntheyt van de saecke voor d'een oft d ander klaerer ende waerscbijnlijcker solde zijn. 16. Nietterain al en waerder geen sekerheydt gesteh, soo syn evcnwel die goederen van de Momboirs ende Weesen ten beyden zyden by stilswijgende pandtschap generalijck ver- plicbt , voor des eens oft des anders taebterheydt , om daer op voor andere C red i teuren hun verbael te hebben, volgende't gene hier naer onder de Tytels van Pantschap , ende van preferentie oft voordeel van de Crediteuren wordt gesagbt. 17. Int gene daer inne de Momboirs gebalden zijn, *t zy van clare penniogen , oft van't gene sy by bedrogh ofte grove onachlsaemheydt versuymt hebben, daer voor mögen hunne Erf-genamen oock aengesproken worden , Maer voor geringe oft daegelijcxe ende gemeyne versuymenissen oft on- achtsaemheydt , en zijn d'Erffgenaemen nict gebalden , ten waere dat de Momboirs daer af proGjt hadden gehadt , oft dat sy binnen hun leven daer voor Gerichtelijck waeren aen- gesproken 112). Als jemand ist gemacht. Übermorgen van seine. 1. 38gr. STIM. 103. 2. 2. der Fehler genannte Überformung ist feine andere 3. Versaison als etwa durch Toto honorarius bedürftig. Seitdem, bei diesem hier besprochenen Gesetz, be$ Überformung ganz diesem Sub, eine Hülf in L46, §. 6. 3. die admin. tut. Li« §. 15. die tut. et rat. distr. für ben tutor honorarius lautet. Sind eine ber t> o r mit abgestritten be$ gemeinen Betrugen Steuer ist habet nicht zu benennen. 2. Zutaten, finden aber bei Gefördert werden Städten bte beispielsweise Überformungsfähigkeit in so weit, all c$ eine Überaufnahme ber öertduer annimmt, aber infert Sanbrüster Fiyat toeber einen allgemeinen Tarnen, bte Sinnrefung ung M öertduer o beim suppttenroesfen Sitt ha gegeben, noch tragen eine familiäre Begegnung Darstellung barstber. Gegenbewegung lässt fiel über bte Schattengeschäft be$ Orient bei der Überformung auch beim einzelnen Stücken: 1. bei betreffende Kinder Fiyat bte Überleitung. Ganberecht. Styl.l. Zit 4. §.6. Eigenes oder andere Kinder, Ende der Söhne noch einige andere Mombourns sind gesiegt: Soo wird den Übermombourn allein über die Überformung; btezelfte Preis (TA) barm auf: bei bte die Überformung in gewissen Gegenständen als fest angelegt, so ist das all bei, (5) ut w 1 1 1 ig u ng u nb Sform nun ng be$ Gerüchten („consent, decree, bijweegen, rat, advis, goed denken, bewilligen") geblieben, ohne welche ihre Einwilligung notwendig ist. Die Befugnis: a. in betreff persönlicher Angelegenheiten, M Pupillensachen, f. §. 4. b, Zit. n. 4. 6. 8. 9. b. als und einen Tod, was bte die Verwendung des Rechts, betrifft, f. g. 95- §.4. biese Zit. n. 10. 20. 23. 30. 33. 36. 39. 48. n. 2. 12. 15. 24.; 2. tiefer ffiinwtfligung gebt in ber SRegel eine gt« r i d) 1 1 1 d) c Unter fuetyung, ba$ 3ntcrcfl"e fce$ 9>upttten berrejfeub, »orattS (<5. §.4. n. 25.); 3. bagegen — unb hierin liegt eine 2lbmeid)ung »on ber beutfd)en £)benwrmunbfd)aft — ift eine f?er# autwortl id) teit bed ®ertd)te$, mtfjt einmal eine ftibftbiaire, nirgenbö andgefprodjen , tuclmcbr gtefyt baö ®erid)t unb bie ^uptlfcn bte SBormün* ber allein $ur Verantwortung (§. 6. n. 1.). gar ber JDber&ormunb ifl itnucrantwortfid) , nad) n. 19. b. §. dine anbere (Jigentbümttcfjfcit be$ £anbrccrjte$ babei tft: baß neben bem ©eriebte bie Söerwanbten be$ ^upiffen alö fränbige91uf|t(f)rer ber ^ornutnber con> fttrriren. <5te l)aben ineift biefefben gunf ticttcic , wie baä ©en'cf)t , unb bifben gewifiermaßen mit bcefm Criite 93eborbc für ba$ Sittereffe ber ^upiffen unb jur (Sontroflc ber ^ormünber, dou welchen alle wichtigeren $anbfungen ber festeren geleitet werben: etne üoliftjiu bige Sluitaberitng an ben Familienrat b beö beute gen franjefifdjen unb be$ ad)ten alten beutfeben 9iea> reö. 3u fofgenben Steifen, — überall biefelben, wo auef) ba$ ©eridjt $uge$ogen werben mu§ , — ift bie Dajmifd)enfunft ber ä$crroanbteu »orgefcrjriebcn : §. 4. n. 4. 6. 8. 9. 10. 30. 36. 48.; §. 5. n. 1. 2. 16. 2)aö ©ertebt tritt nur bei weniger wid)tigeu 33erfugun> gen, wefdje bie (Enbflanj beö ^upittarüermögenö nid)t angreifen, aücin b. t). obnc bie SSerwaubten auf. £er 2Birfuttg$fretd ber fefcteru lajjt ffcf> barnarfj im tfiiijel* Digitizcd by Ooo ©etoernfäed Sattbrec^t. Xty. 1. Sit. 5. n. 1. 589 rerstaen te wesen Toesiender op de Momboirs, op dat sy bunne bandelinge wel ende te rechte doen , hun als goede ende getrouwe Momboirs dragen ende quijten , sonder hem anderssints de handelinge van de goederen te derven onder- winden. 19. Welcken volgende zyn alsmede Overmomborsk te sakken van de handelinge ende bewind van de Momborie niet gebalden te verantwoorden, ten ware dat op de Momborie geen verbaal en ware, ende dat sy in gebrekk zijn geweest op den handel en onderwinds van de Momborie goede toesicht te nemen, ende daarin gebrekk vindende deszelfde te doen afstellen, ende de Weesen van een ander bequamen Mombori te versien. VYFDEN TYTEL Van ongehylickde Vrouwen. Ongehylickde Vrouw-personen geen Coop-Vrouwen zijnde, als zijn sy Weduwen ofte minderjarig, en mogen geen schadelyke verbintenissen, bekentenissen, ofte andere Contracten doen ofte aangaan, noch ook volmacht geven om. Ius est beit munhum in substantia legatum. De volmachten berusten bij de bestuurder van de Momborie. De overeenkomst tussen de Curator en de geslachtsleven, is als in andere contracten, dat een Maagd een bepaald laken accepteert, wordt aanvaard, zoals in andere gevallen: een Mogelijkheid tot aanvaarden. De Curator van het geslacht treedt bij gericht aan de onderhandelingen naast de ongehuwelijks persoonen op. Hierdoor kunnen alle Schremsbewegingen en ook zijn autoriteit ter tafel gaan; de voorwaarde is wel dat de geslachtsleven bij gericht staat, dat het beoogde laken bij de huwelijksovereenkomst wordt opgegeven. De rechtbank beveelt aan de jonge vrouwen om de schadelyke verbintenissen en contracten niet te doen, en ook geen volmachten te geven. Digitized by Google De wet geeft aan dat jonge mensen, die worden onthuld, de verbintenissen, bekentenissen, en andere contracten kunnen terugtrekken, en daarvan scheyden. Het Schepen en het Gericht moeten de verbintenissen, bekentenissen, en contracten herroepen wanneer de onderhandelingen door gebrek aan sukkemente zijn gebeurd. 3. Des zijn die Vrouwen in zulke gevallen gehouden weer te geven, alle 't geen sy daarbij bekent heeft bekken, ontfangen en genoten te zwaar: ten ware dat sy dem niet tegenstaande bereid waren den Eydt te doen, zulk niet ontvangen te hebben, in welke gevallen men noch altijd hun 'tzelfde zal kunnen overtuigen, en alsdan syn verhaal hebben. 3. Ongebrinkte Vrouwe-personen, willen eenige Contracten of verbintenis gerichtelijk bekennen of verwerdpen, moeten daarvoor versien worden met eenen Moment, die welke bij haar gekozen zijnde, op haar verzoek, daarvoor bij den Gerichte wordt bestedigd: ten zwaar dat het Gerichte oorsaak heeft om 't zelf af te slagen. 4. En met zulke Momenten kunnen ongebrinkte Vrouwe-personen alle soorten Contracten aanvangen, gelijk als Maan personen waren, zonder dat die Momenten alsdan geacht, gehouden of gewoon zijn eenigen Eydt te doen, ofte wegen zulke Contracten in 't minste zijn gehouden. 5. Zo wanneer Vrouwen - personen hunzelf of hun goederen, voor eens anders schuld willen verbinden, alsdan is niet genoeg, dat zij in de manieren voorgestaan van Moment versien worden, maar is daar en boven van nood, dat zij eerst met voorgaande onderscheid van den Gerichte daarvoor werden geautoriseerd of gemachtigd. 6. Niettemin al ware dat een ongebrinkte Vrouw eenige Contract had aangetoond, welke voor Schepenen niet en waar zijn bekend als voor, ofte daarin zij bij gebrek van autorisatie niet gehouden en waar, en dat zij nog altijd 't zelf met de daad voldeden, zo en zouden zij namelijk daarvoor af niet kunnen wijken noch weerhalen, 't gene zij eens goedwillig had betaald tot voldoening van dezelfde. 7. Hylicxe voorwaarden ofte Contracten van Vrouwen-personen, syn van weerden, al en syn die niet voor Schepenen gepasseerd ofte bekend: Behelstlijck dat, wanneer die Vrouwen onder hun jaar zijn, diezelfde bijlichte voorwaarden moeten worden gemaakt met wil en ten overstaan van de Aide, Momboirs, ofte naaste Verwachten, oft in plaats van hun eenige van de Gericht daar toe te stellen, zoodanig hier bevooruitslagen noch is gesagt. 8. Item ongehylickte Vrouwen, als zij wereldlijk ofte Weduwen zijn, mogen hare Erfgoederen verpachten ofte verhuren, die jaarlijkse Inkomsten daarvan, en van hare Kenten ontfangen, daarvan quitantie en handschriften geven, en anderszins met diezelfde Inkomsten en Renten en alle hunne andere gereede goederen doen, en die laten brengen, en vervreemdende, daar enz. enz. haar dat gelegenheids volgens haar dat gelegenheid, zonder dat van nood is daarom voor Schepenen te komen. 9. Dergelijk ook plaatsen grijpt, als waar dat die Vrouwen-personen diezelfde gereede goederen zoude weggeven bij manier van gift, Behelstlijck dat zij hetzelfde doen staandvoets, ofte bij daadelijke overlevering van hetgene dat gegeven wordt, en niet aaneen bij gelofte ofte verbintenis, want in die gevalle zouden die moeten geschieden voor Schepenen, in de manieren hierboven vernoemd, om die Gerichtelijk te kunnen hensen. 10. Van gelycken mögen ongehylickde Vrouwen mun- digh ofte Weduwen zijnde , by coop , ingeldinge oft anders« sints handelen , 't gene dat tot hare Kleedingc , Reedinge ende Huys-haldinge behoort, ende zijn gehalden ende mögen daer van hnn handischrift geven , ende tiyt krachte der sel- ver oft anderssints met Rechte tot betaelinge bedwongen wer- den, ofte die schblt Gerichtlijck bekent were. 1 1 . Ongehylickde Vrouwen , die dagelicx op hunnen naem ingelden ende nyt vercoopen , mögen allerhande Coop- manschappen doen, ende derwegen van hunnen handel bürge blijven , handtschriften geven, ende anderssints haer verbin- den, sonder Momboir, ende voirls alles doen den selven hun- nen handel aengaende, dat een Man doen magh. 11. Maer ongehylickde Vrouwen al doen sy Coopman- schappen, en mögen buyten hunnen handel gecne Bürge wer- den, noch oock eenige opdraghten ofte verbintelmse van Erflf- Digitized öOT ©etoernfcfc* Zant>ted)t. £$1.2. Zit t. n.l.a. goederen doeo , dan Gcrichtlijck ende met eenen Momboir , als boven, om daer uyt öft des halven bestendelick met Recht aengesprokcn te mögen werden. r ■ * ■ TWEED E DEEL. Van verscheyde gedaente oft gesteltenisse van Goederen, Lasten ende Servituten oft dienstbaerheyden daer op kommende. EERSTEN TYTEL Van verscheydenheyt van goederen. i. Die goederen werden naer Landt- recht gedeylt in ruerlicke ende onruerlicke, ofte haeffelicke ende Erffelicke, ende onder d'een ende d'ander Sorten van dien, werden be- grepen allerhande Gerechtigheyden, als Schulden, Actien ofte Gerichtlicke klachten, Renten, Tinsen, Erfpachten ende meer andere, volgende't geue onder den Tytel van Rechten van gehylickde persoonen, naerder is gesaght, ten waere dat klaer- lick bleke oft verstaen konde werden , dat sprekende van ruerlicke oft onruerlicke goederen, die meyninge anders waer geweest n5). a. Donruerliche oft Erffeliche goederen werden voorts nach Landrecht by zweiderbande maniere verdeilt. Als in den ersten in aengestorben oft Patrimonial, und in angewonnen oft geworvene goederen, 't zy dat die selbe gewonnen n 5) §gr. ob. I. 2. 5. 4. (©. 531) Stumm. 39. Digitized by Google Daselbst unter Geschäftsbücher. Zt. Q. Xit.i. n.3. 4. 593. oftest geworren zijo, stände den Ehestant van Man und Frau, oder daer buiten, 't waren vor oft nach dato van dien, waarvan die verschiedene Gerechtigkeit, 't zy in t scheyden van den beide zwischen een langstlebende und die Erben van den ersten aefflige, oft in versterfensissen zwischen die Blutsverwanten, unter den Titel Hechten van gehylickte Personen, und den Titel van wettige versterfensissen is verhalet 116). Ten anderen werden die onruerliche goederen deelt in Vrye, Eigen, Schepenen oft Allodial, und in Hof-hörige goederen, daer van die vrye eigen goederen van geen Gront-heeren werden gehouden, und überaus vryelijk verhandelt, vervremd und belast mögen werden, ohne daer toe jemand als Gront-heeren belastet te gesinnen, und angehende die Hof-hörige goederen, als zijn Leenen, Lijfgegewinn, Kurmoedige, Tins und Erfpacht goederen, die worden van den Grondheer ontfangen und gehalten, und en mögen ohne sein belasting te versuchen, und bem van seine gerechtigkeit te vernüegen nicht verband tippicht, verzet oft belast werden 118). Dat men in de gemenee segt, dat besit van onruerliche goederen voortgegaat van onroerliche goederen. 118) 3Me ©fiter finb fjter uttterfd)teben nadj ben etgentfyfim* liefern gönnen ifyre* *8efft3red)te$. ©runbetntbetlung ifl bie CintyetlKUg in freie <8iiter,b. f). in foldje, bie tn feinem gutStjerrlidien 9Reru$ (leben , unb unfreie (£aten*bofbbrige ©üter) , bte in einem folcfyen^ tfletut (leben, gur bie unfreien ©uter giebt e$ mehrere gor* men be$ tBe(t$red)te$. £ie oben genannten bejtefyen f!d) mit $u$nat)me ber Sebnä&erbinbung auf 39 a u r e n* guter. Dtefe würben meifl fcon (Sigenbeljbrigen vefeffen. 9iatnentlid) futb in ber fRc$d bie tfetbge* . toinnäamb furmbbigen ®üter in ben jpänben ber leibeigenen geliefert. &te 3 Cat $g.u t er (aurf> ^aeten* guter auöfd)lieg!io> genannt) unb <£rbpa(fytgüter faraeii jnetft .b.fi. nid** #, («beigenen Sauren nor.. ©. Coninx Praceog. jur.. |Jt *4.$papjneit 23eitr. IL ©. 384 ff. 9?&<iii. Ctnbcc^u IL 33 Digitized by Google 594 ©elDcrnfc^eö 8ttnbre*t. 2. Zit. 1. n. 5.6. lijcke goederen , sonder Heer ende Hof geen bcsit en is *f heeft dit verstandt : dat alsulck besit, geen recht van Ey- gendom , Pantschap , oft andere erffelicke gercchtigheyt en geeft, al hadde der Besitter oft sijn Voorsaten daer toe wet- tigen Titul , 't zy van coop, giffte , verbintenisse oft andere dergelyckc , bequachi zijnde om recht tc geven , maer dat daer en boven daer toe van nooden is, wettige opdraght, verbintenisse oft ei ffvestinge voor Heer oft sijnen Officier ende Gerichts - luyden , 't zy Leen mannen oft Laeten i ig) alst Hoff* hoorige goederen zijn , oft voor Scholtis , Richter oft Voogt, ende Schepcnen alst vrye eygene oft Schepenen goe- deren zijn iio). 5. Der gestalt, dat so oft so lange het dadelijk bezit, en gebruk niet en is bevestigd bij wettige Erfdocumenten oft Opdraght, oft anderszins so men dat voor Heer en Hof gewoon is te doen, tot die beseten goederen alijd open staat tot recht van vervolging en beschuldiging, 't zy voor de Heer oft die naaste Verwandten, en dat die eerst daar in ter goeder trouwen geërfd is, 't zy bij de voorgaande Eigenaar, oft zijn Erfgenamen, oft die eerste daar van Wettelijke verbintenis heeft, voor gaat de anderen en het beste recht heeft. 6. Welck niettemin al te verstaan is, ten ware dat pen in zulke bezit, so lange tijd waren geweest, dat zelf genoeg waren tot Lands rechtelijke oft gewoonlijke verwijlende en verloop van tijd, om daar mee volkomen eigendom van het goed te verkrijgen: Want solden alsdan als zulk bezit ook zonder Heer en Hof, van gelijke kracht. 7. Hierbij wordt aangeduid de overeenkomstige regels die in de wetgeving van de verschillende landen voor verschillende soorten goederen gelden, met name in relatie tot verwijlende termijnen, zijn opgenomen in de wet. 8. Het is overigens een algemeen bekend feit dat zoveel als mogelijk sprake is van een langdurig bezit, dat kan aanleiding geven tot de conclusie dat er aldaar volledige eigendom is verkregen. 9. Hierbij kan onder andere worden gedoeld op de regels die in sommige landen gelden ten aanzien van de zogenoemde 'verjaring' van rechten. 10. Dit betekent dat als een bepaald recht niet binnen een bepaald tijdvak is aangebracht, dat recht geautomatiseerd is vervallen. 11. Dit mechanisme van verjaring kan een rol spelen bij de beoordeling van de vraag of er aldaar volledige eigendom is verkregen. 12. Het is echter afhankelijk van de specifieke omstandigheden van het geval of en in welke mate dit mechanisme van verjaring van rechten kan worden toegepast. 13. Bovendien is het ook mogelijk dat er andere factoren van belang zijn, bijvoorbeeld de situatie van de verschillende partijen, om te bepalen of er aldaar volledige eigendom is verkregen. 7. Des niettegen, al waar dat jaarlijk eenig goed, zonder Heer en Hof, den tijd van gewoonlijk verwijsing of prescriptie had beseten, sollte der Heer als hetzelfde tot zijn kennis sollte zijn gekomen, zijn recht op den Besitter voor den toekomstende tijd mag vervolgen, en hem als Heer doen bekennen, en op zijn boek doen aantonen, en hem voortaan tot het geniale dat na de goederen ten behove staat, doen betalen of volbrengen (12a). 8. En om daar toe te geraken, mag de Heer al tijd al zulk goed aanleggen, of zijn hand daarop leggen, 't zy voor of na de datum van die tijd van verwijling, maar als daar tegen gerichtelijk steun of weerzeggeling wordt gegeven, bij de Besitter, of dat bij de Heer het Recht biedt, zo moet de Heer die hand wederom opheffen en daarvan doen, tot dat hij Vonnis tot zijn Voordeel heeft verkregen. 9. Ten anderen wordt het besitten zonder Hof en Heer vrijelijk beschouwd, en gehouden, tot zulkere meening, dat als bij de Heer of zijn Gerichtshulden daar in niet en is geërft, of op des Heeren boek als Erfopvolger bekend, de Besitter hem met zulkend besit nog tegen de Heer ter saekle van zijn rechtsgerechtigheid, noch tegen iemand anders, die bij Hof en Heer op voorgaande wetgevinge Titel daar in is geërft en kan behulp worden, om in hetzelfde besit met recht gehouden te worden, dan weet om daar te blijven tot dat hij met recht daar uit gesteld is (13). Als velen Personen als naaste Erfgenamen den Heer daarvan *t goedt, Hoff-hoorig is, hebben bekend oft Dieser Schrift 9. 10. 11. 12. beltet auf die Änderung an Surrogat ber 3nte(Wur gebraust wurde. Digitized by Google ©ctöernfcfKö 8ant>rec&t. S1&1.2. Xit.\. n.tl— 13. van hem begeert hebben bekend en ontslagen te worden, mits betalend de Gerechtigheid daar toe staande (delen Heer niemand en magh weigeren, sonder achterdeel van iemand anders Gerechtigheid, en oft hy't weigerde, zal zelf voor gedaan gehouden worden) zoo wordt in het natuurlijk bezit en gebruik gehouden niet der den Heer eerst gekend oft aangesocht bezet, maar der die possessie en gebruik van hun eerst aanwezig bezet, 124. Ende oft het bezit en gebruik van eenig goed bij een persoon wettelijk waar aanwevig of vermocht, dat is aan oft in bij zijn waarzijheid van den die naar Landsgewoon zijn daarover te staan, en bij den andere niet, maar dat hy't zelf zonder zijn overstaan oft zonder hun daar toe tausuecken had aanwevig, zal daarin gehouden die wettelijk daar in is gekomen, of die daar toe wettelijk aanwezig bezet heeft gedaan, al is het dat der andere hem eerst niet in die daad daar in gesteld bezet, en en magh bij den anderen daar uit niet gesteld, gestuurd noch belet worden. Doch duurt het bezit en gebruik van den genen der eenig goed eerst, als Erfgenaam, bezet aanwevig, 't zy Gerichtelijk oft zonder Gericht, niet langer dat tot dat bij kennis van de zaak bevonden is, waar daar toe, als waarschijnlijk naaste Erfgenaam oft Erfvolger, recht is. Want wordt derselvers daar in gehouden totdat alle anderen, al hebben zij ook den Heer eerst bekend, volgende het gemene Land recht daar bij der dode den levendige bekleeft oft in zijn bezit stelt. 13. De rood der Erfgenaam oft Erfvolger den Heer daar van ook kennen, als eer bij tot vervolging van het bezit en gebruik met recht mag komen. Want gelijk gezegd is: Bezit zonder Hoofd oft Heer en is geen bezit, en over sukkescen mag men noch als Veysscher, noch als Verweerder, zich daar mee behelpen, voor en als eer der Heer is bekend. 124) gr. III. 2. §. i. n. 18. 125) festeste Recht is in IV. 3. §. 3. 126) §gr. III. 7. §. 6. n. 3. Digitale uitgave van Gesbernus Sambucus. Jeugd en Ziekte. Zie 2. Zie 2. §. I. S97 Ten waere om hem zelf daar in te doen houden tegen daat een afnemende, stuiverissen oft beletsel, volgend naar genaander den Titel van Vervolger van zijn eigen goed is gezegd. TWEEDEN TIJTEL Van Renten §. 1. Verschillende manieren oft gestaltingen van Renten, en het recht daarvoor staande. Bij Erf-gift kunnen men zo veel onlosbare Renten of Tinsen bespreken en bekennen, als de Erf-gifter en Erf-nemer believen, en als zulke Renten en Tinsen en magh raken niet afquijten, dan bij wilde en toelating van de Erf-gifter oft recht daarvoor hebbende, alwaar ent ook Lijf-renten. Alle Renten by Erfgiften, oft ook om malkan derentegenschappen Erfgoederen te vergelijken, by scheiding en andere toepassingen van renten. Deze renten, zoals ook om malkan derentegenschappen Erfgoederen te vergelijken, by scheiding en andere toepassingen van renten. De rente by een herkomstbare rente is evenwel te vergelijken met andere renten, by scheiding en andere toepassingen van renten. Dit is een belangrijke voorwaarde voor de vergelijking van renten. Een rente is een regeling waarbij een persoon een regelmatige betaling ontvangt uit een fonds of andere beleggingsproduct. Er zijn verschillende soorten renten, zoals leibrenten, wijnrenten, staatsrenten en renten op leen-goederen. Men mag in Erfgiften, scheiding en deliberaties onderspreken, dat men de Renten daarbij bekend, in al, ofte in deel zal moeten quijten, ten tijde daarbij komt, en is atsdan sulke schuld eigenlijke geen Rente, maar een schatkSchuld, daaraf de Schuldenaar de heftige pogingen met den besproken verloopen, 't zijnen tijde schuldbewust is te betalen, of daar naer, als den Rentehouder dat bevalt. Scheiding van goederen is een proces waarbij de gemeenschappelijke goederen tussen een man en een vrouw of tussen meer dan twee personen worden verdeeld. Het doel van scheiding van goederen is om de gemeenschap te ontbinden en de verschillende eigendomsrechtelijke positie van de betrokken personen vast te leggen. Deliberaties zijn onderhandelingen tussen twee of meer personen met als doel een conflict op te lossen of een besluit te nemen. Deliberaties kunnen bijvoorbeeld voorkomen bij een huwelijksscheiding, als er te maken is met de verdeling van goederen of als er een geschil moet worden opgelost tussen de ex-partners. Renten zijn een belangrijke bron van inkomsten, vooral voor ouderen die geen andere inkomensbronnen meer hebben. Daarom is het belangrijk dat renten, zowel die op Erfgiften als die op andere goederen, correct en volledig worden betaald. Scheiding van goederen en deliberaties kunnen helpen bij het oplossen van conflicten rond renten en andere financiële zaken, zodat iedereen zijn recht krijgt en geen onevenwichtige belastingsystemen bestaan. Desgelijk mag men bij Erfgenamen, scheidingen en deelingen bespreken, dat men die Rente daarbij bekend, maggen quittecten den pennings zestien, achtien, twintig, vierentwintig of meer, zodat partijen des bij die Erfgenamen oft scheidingen en deelingen een kunnen worden, maar niet minder dan den pennings zestien. Alle Renten en Tijnsen bij Giften, Testamenten, ofte andere voorkeursten willen gegeven, tot wat eind en uit wat oorzaak dat betreffend is, zijn quitbaar den pennings zestienden. Der Lauprgrunderfaßt beo ttenrenfaßad is bij deze Unto. Barbar feit ber Lauprenten. So dat begint die aber nur auf den Laugbiger, b. J. dat on besem bij Lauprenten tuft gefundt wordt verben willen, ber Schulden ver bij egen immer abgelieferd worden. Lauprenten barst liest ber Lauprgrundrenten die ein gar barer Lauprenten bedeuten, zolen eine Lauprenten geschehen. Zand Lauprenten findet bei einer abweidenden Lauprgebrauch: unlösbare Renten nennt eis bijgenommen, spefijl and ein Laupschuld einsteigen abgelieferd barst, lösbare Renten, bie Laupschuld finden; erben Lauprenten. Lauprenten bei besetzten Verbotengetzen (n. 1. b. §.); festerer Lauprenten bei auf Setznen gesetzten Renten (n. 2. b. §. §.3. n. 2.), bei Lauprenten (§.3. n. 1). Zu übergehen bei der Abstammung, nennt auch jene besagten unlösten Diensten, bei auf dem festgesetzten Verfahren (wovon jeder bei mehr, aber lösbare bei auf einem Laup(Ein richtungen. 6. Wel verstaande dat, zowel wanneer die Testamenten, Brieven, ofte beschrijven daar aan gemaakt, uitgedrukt zijn met brengende, dat die onlosbaar, ofte tot hoger prijs te losse zijn, alsdan men daar in zou hebben te volgen de inhoud derzelfde brieven. 7. Men mag geen Erfdiensten met geld noch anderszijnde van nieuws koopen of doen bekennen, op Huizen ofte andere Erven, dan losbaar tegen de penningswaar, Zestien, ten minsten, en Lijfrente op een Lijf, den penningswaar Acht, en op twee Lijven den penningswaar Tien, mits daarvoor ten zelfde prijs zonder bedrog of gevaar betalend. 8. Maar Renten van tevoren bekend, die mag men koopen, 't zy bij Gerichte uitspraken, uit de hand, ofte anderszijnde voor zulke prijzen als partijen kunnen overkomen, al is 't onder de hoofdsom, daarvoor die verliezen en bekend zijn geweest. 9. Zoo wanneer enige nieuwe Rente is gekocht en bekend onder de geboorteloon prijs, die is voor zo veel deze clausule aantrekt van onweten, en volgt alsdan de uitgelder altijd, mits gevende jaarlijk, den penningswaar zestien, en badde hij immadelijk enig verloop hoger betaald, zou komen in minderheden van de hoofdsomme. 10. Insgelijk en mag geen Rente bekend worden, waarvan enige toekomende verloop in de hoofdsomme begrepen is, en oft 'tzelfde met de daad geschiedt, zal 'tzelfde geschieden. 11. Der 3e regel bij de rentebronne, sterft op 6 % procent; bij de rentebronne op 12 %, respektief 10 procent lager. Hierbij een addendum, dat vervolgens moet worden overgetranscribeerd, zoals boven, §. 186, vermeldt en bijgevoegd preus. De rentebronne wordt herhaald, 1779. 600 gelten voor een gelubde aanbesteding, £$I.S. Sit. 2. §. 1. De lente, bij geschat is, met nog zoveel van het gene geteld is, verkooren, tot profit van den Heer en der Armen. Item, men mag geen Renten met geld koopen om daarvoor jaarlijk te ontvangen Koorn, Wijn, Olijven, of andere Vruchten, of Gewassen, nog ook Beesten, Boter, Zout, Hout, Vlas, of andere Waaren, van wat Wezens of gesteltenissen die solden mogen zijn, en of die met der dag worden bekend, zal den Rentgever volstaan, met betalende den penning zestien in geld. En had de Cooper der Renten immadelijk eensige verschenen pachten of verlopen van alsulke Vruchten of Waaren ontfangen, daarvan die waarde meer solden belopen, dan het geoorloopt verloop, tegen den penning Zestien, tot zes solden komen tot vermindering van het kapitaal, of heusf som van de Rente, als voor. Item, men mag geen Renten koopen met waar of Coopmanschappen, en of het geschieden, zo is de bekendheid van de Rente ook niet rechtloos, en van onweten, alwaar dat de inhoud van den Brief anders meegebracht. Te weten, dat dezelfde Coopmanschappen geschat waren, tot hun rechtvaardige prijs, daarvoor die Schuldner te vreeden waren, die vervolgens te aanvechten, en denzelfde prijs gerechtvaardigd op te leggen, en te betalen. 