title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: "Wordt men geroepen in het geval als het kind in zulk een ligging van den fluit, tot in het bekkenhol ingezakt is, alzoo dat men hetzelfde niet meer in de baarmoeder kan terugbrengen, zoo laat men het kind aan den buik buiten komen; maar dan moet men het van den buik ter zijde en achterwaarts naar het heiligbeen toe keeren. De derde en vierde ligging van den fluit is, als het kind met den fluit zijdelings inzakt; dat is als de eene bil op het schaambeen, en de andere op de uitlopers van het heiligbeen ligt, en hierdoor des. Deze ligging kent men bijzonderlijk aan de platschende teeldeelen, en de opening van den endeldarm aan. Als het kind reeds met den buik tegen een der darmbeenderen gekeerd is, kan men zeer gemakkelijk met de vlakke hand den fluit van hetzelfde opligten; de voeten naar beneden brengen, en het kind geheel met den buik naar het heiligbeen keeren; maar men moet wel letten, om het van de zijde des buiks, en niet van de zijde des rug omtedragen, men zou hierdoor een te grooten weg maken. En latsten is ten opzichte van de geboorte van den fluit nog in aanmerking te nemen, het geval als de fluit inzakt, en de baarmoeder scheef ligt: hier voelt men maar één bil: in dit geval is niet anders te doen, dan het kind ten eersten met de voeten naar buiten te brengen. Als een kind met één of beide de knieën in den baarmoedersmond ter geboorte inzakt, dan is er een knie-geboorte te verwachten: het water is in dit geval flap; men voelt in hetzelfde één of twee stompene delen van het kind: na het breken van het water kan men deze delen eerst door het gevoel recht kennen; de knieën hebben de meeste overeenkomst met den elleboog, des-daar moet men de knie-geboorte van de elleboogs-geboorte wel onderscheiden. De eerste kan men in den beginne aan de Natuur overlaten, als het kind wel staat, ’t welke men daar tegen nooit bij die van den elleboog kan doen. De knie is niet zo puntig, als de elleboog, en men vindt aan dezen de beweeglijke knieschijf: brengt men de hand nog hoger, dan zal men tot aan den stuit en aan de uitwendige teeldeelen van het kind komen. Het kind kan met de knie de zelfde vier liggingen aanvaarden, als met de voeten: zo men de knie naar beneden trekt, wordt het een voet-geboorte, welke de zelfde behandeling vereist, gelijk wij in de volgende afdeeling zullen zien. Soms neemt men waar, dat al heeft men alle twee de voeten naar beneden gebracht, dat een van de -zelven korter dan de andere schijnt te zijn; al kan dit natuurlijk zijn, is ’t echter duizend keer tegen aan het gebrek, dat het kind met de korte voet door de navelfustreng gevangen is: hier moet men des niet met geweld aan de korte schijnnende voet, of aan het geheele kind trekken; want daardoor zoude men, met de streng, aan de navel van het kind trekken, en de navelfustreng af-, of de moederkoek los scheuren, of men breekt het gevangen been; men moet velder in dit geval de navelfustreng naar het kind toe halen, om het gevangen been of de voet, of als dit niet meer te doen is, en men met de schaar daar tussen kan komen, moet men de navelfustreng stuk knippen, en het kind scheuren, ver genoeg naar buiten haalen, om de streng te binden: kan dit niet gedaan worden, zoo moet men de einden zoo lang laten dicht houden, tot men ze binden kan. De Voet-geboorte. Een kind met één of beide de voeten in de baarmoedermond zakt, wordt een voet-geboorte van de voeten genoemd: het kind kan bij het inzakken der voeten, een viervouwige ligging hebben: het kan met de voorzijde van het lichaam naar het heiligbeen, naar het schaambeen, of tegen één der darmbeenderen gekeerd zijn. In het eerste geval is ’t een natuurlijke, en in de andere drie gevallen een tegengestelde geboorte. De tekens, dat het kind met de voeten in de mond van de baarmoeder zakt, zijn de volgende: 1) De wee een verwijden de baarmoedermond zeer langzaam. 2) Het water groeit niet in de rondte, maar in de langte, worstvormig, en flap. 3) In de vliesvormige blaas voelt men niet de bolvormige hardigheid van het hoofd, maar alleen maar kleine leden. 4) Breekt het water, dan ontlast zich allengs een grote hoeveelheid van hetzelve. 5) Eindelijk kan men de voeten van de handen onderscheiden, om dat de grote tenen met de anderen in een rei, en niet van de zijde afstaan, zo als de duim van de overige vingers. Niet minder kan men door middel van de hiel en enkelklauwen, de voeten van de moeder onderscheiden. Als men nu gevolglijk uit deze tekens op, kind met de voeten naar beneden is, en voelt men dat de baarmoedersmond genoeg verwid is, zoo neemt men ten eerste de geboorte door de hand volgend, dat het water niet weg vloeit, en het kind alzoo droog; liggen blijft, waarbij de geboorte moeilijker is. Hierom is het ook, dat men de geboorte niet aan de natuur moet overlaten, zo anders het bekken niet te nauw is. Heeft men nu de baarnde Vrouw dwars over het bed gelegd, en is de hand binnen de mond der baarmoeder gebracht, dan vat men beide de voeten boven de enkelklauwen, zodanig, dat de middenvinger tussen de voeten van het kind geplaatst zij, en dan trekt men het kind tot aan de kuiten uit de scherd. Staan nu de techniek van de voet naar het heilige been, en de hiel naar het schaambeen der moeder gekeerd, dan is dit een teken dat het kind op den buik, en met het aangezicht naar achteren ligt; en dit is een natuurlijke geboorte der voeten. Deze ligging is het, waarin men het kind vervolgens, tot over de knie, uit de schaam kan trekken. Men bedekt de voeten alsdan met warme doeken en trekt hetzelfde dan aan de zijde tot over de billen naar buiten: als men trekt draait men het kind, als ’t ware, in de rondte; doch zodanig, dat men altijd de vingers om. De buik en de borst van het kind, en de duim op de wervels geplaatst heeft; dusdanig kar ik men hetzelfde veelal gemaklijk, tot op de armen en het hoofd na toe, uiteinde, haalen. In zoverre ja is het uit halen gemaklijk; in zoverre verplicht de Natuur zelve het meestal wit, als men de geboorte aan haar over laat; maar is de baas van het hoofd tot in het bekkenhol gekomen, dan is het het bedenkelijke tijdstip waarin het leven des kinds in gevaar is, vermits de Natuur zeer zelden, en niet dan na een lange tijd, het hoofd verlost: hier van daar is het dat de kunst behulpzaam moet zijn, om het nog vastzittend hoofd te verlossen, en het leven van het kind aan het gevaar te onttrekken. Het hoofd van het kind kan met de kin onder of boven de uitpuiling, of de voorberg van het heiligbeen geplaatst zijn: in het eerst geval zal het achterhoofd van boven de schaambeenderen, en in het tweede tegen de schaambeenderen staan. In het eerste geval kan men het hoofd des kinds, door sterk te trekken, gemakkelijk afscheuren; maar in het tweede geval gaat het hoofd door het sterk trekken dik. wijls beneden in het bekkenhol; in beide gevallen moet men niet geweldig trekken, zodat het hoofd niet gemakkelijk wil volgen ;- maar men moet te vooren de armen eerst losmaken, en dan kan het hoofd gemakkelijk naar buiten gebracht worden, Br Men brengt de hand opzijde, langs het hoofd des kinds, om hoog in het bekken, tot boven den elleboog van het kind; dan drukt men aldaar de arm over het aangezicht, naar de tegenoverliggende zijde van het bekken, en brengt de zelve, in een cirkel, voor bij het aangezicht naar beneden, naar de borst, en vervolgens naar buiten. S Bragte de arm van het kind niet zijdelings en binnenwaarts, maar van het voorste gedeelte van het bekken recht naar achteren, tegen het heiligbeen, zodat men de zelve niet breekt. Er is nog waardevol aan te merken, dat men altijd die arm moet trachten los te maken, die naast aan de endeldarm der moeder ligt; want men trekt het hoofd van het kind altijd wat schuin in het bekkenhol, in die vogen dat de een arm wat nader bij den endeldarm ligT, en op die zijde kan men het gemakkelijkst naar binnen komen, Heeft men nu een arm losgemaakt, dan kan men op de andere zijde gemakkelijker naar de andere arm komen, om ook deze, even als de eerst, los te maken. Als men op gezegde wijze de armen uitgehaald heeft, zodan kan men beproeven, om door een zachte drukking op de schouders, het hoofd naar buiten te buigen; kan dit nog niet, zodan moet men niet meer trekken, maar dat deel op de volgende wijze uit haalen. Wij hebben reeds gezegd, dat het hoofd met het onderste gedeelte, boven of onder den voorberg kan vastzitten: in het eerste geval brengt men de vlakke hand over den hals van het kind, en tusschen het heiligbeen tot onder den kin; daarin drukt men omhoog, zo dat men met twee vingers in den mond van het kind kan komen; door die twee vingers brengt men de onderkaak onder de uitpuiking of voorberg van het heiligbeen, en dan tracht men enige vingers of den nek van het kind te brengen, om denzelfde naar onder te dwingen, ten einde het achterhoofd van de schaambeenderen in het bekken te drukken. Is het hoofd reeds in het hol van het heiligbeen geplaatst, zoo kan de vrouw met de weemoedige vreugde verklaren: nu brengt men de vingers op nieuw in den mond; tenslotte het hoofd van de bilnaad naar het schaambeen, en voorts uit de scheide geheel naar buiten. Het optrekken van het hoofd in een rechte lijn, waarbij men het lichaam van het kind boven de schouders trekt, is zelden toereikend, om het hoofd naar buiten te brengen, al trekt men ten gelijken tijde met de een hand aan de onderkaak; maar men moet daartoe de volgende handgrepen gebruiken: men laat namelijk het al geboren hoofd van het kind door een helpende hand vasthouden; dan trekt en drukt de Vroedmeester het hoofd nu eens omhoog naar de schaambeenderen, om de onderkaak en het aangezicht naar beneden te brengen; dan drukt hij weer met de duim het achterhoofd van het kind. Kinderen die sterven in de schoenen, of die moeilijk opgenomen worden, hebben vaak een abnormale lichaamspositie. Hun lichaam is verkort, het schaambeen is naar het heiligbeen gedraaid, zodat het lichaam een sikcenvorm heeft. Het hoofd wordt door de vingers iets opzij geschoven, waardoor de mond niet goed sluit en de luchtpijnen belemmerd zijn. Dit soort schaambeenderen naar het heiligbeen, zodat hetzelfde meer van het schaambeen verwijderd is: dit op- en neer-beweeg van het hoofd helpt veel, gelijk ik dikwijks waargenomen heb, en meer dan het sterke trekken in een rechte lijn: maar als de onderkaak van het kind, boven het hol van het heiligbeen op ligt, en niet door de vingers daarvan afgebracht kan worden, zo zoeft men het hele hoofd opzij te brengen, zodanig dat de onderkaak met het aangezicht tegen de rand van het darmbeen gekeerd ligt. In deze zijdeligheid van het aangezicht kan het hoofd dikwijks buiten het bekken gebracht worden, om dat het brede gedeelte van het hoofd in de grootste diameter van het bekken komt te liggen. Bijzonder gemakkelijk scheurt men het hoofd van een dood en reeds half verrot kind af; ook hoofden van gezonde kinderen, waaraan lang en hard getrokken is, hangen dikwijks alleenlijk door de huid nog aan de hals vast; dit kan de kundige Vroedmeester gebeuren, en daarna moet men niet veel aan de onderkaak van half verrotte hoofden trekken; want daardoor scheurt men dezelfde stukkend of geheel af; men moet bij deze hoofden de vingers tot in de oogholten, of is het mogelijk, (omdat verrotte hoofden week zijn, en zich gemakkelijk laten drukken,) de vlakke hand tot over de kruin van het hoofd brengen en het neerdrukken; dusdanig scheurt men hoofd zekerlijk niet af, bijzonderlijk als men van achteren, boven den hals, de kracht om naar te drukken aanbrengt. Maar zodanig is het hoofd bovenmatig groot, monstereus, of waterzuchtig, dan is ’t formeel onmogelijk om hetzelfde, zonger ’t van den hals af te scheuren, naar buiten te brengen : in dergelijke gevallen moet men dan, als ’t kind nog leeft, de tang onder deszelfs lijf aan het hoofd leggen, en met dezelve het hoofd trachten uit te halen : maar weet men zeker dat het kind dood is, dan moet men met het Dermapatorium een opening maken, om de hersenen uit het hoofd te ontlasten, alzoo dat hetzelfde kleiner wordt; als dan kan het hoofd gemakkelijk worden verwijderd, ’t zii met de hand of met de haak, die men in de opening, of in de geopende opening aan het achterhoofd zet, gelijk wij bij het spreken over de operatie zullen verklaan. Mijn blijft nog aan te tekenen dat men, bij alle geboorten van voeten, niet vergeet ten eersten den navelstreng naar het kind toe te halen, zodra hetzelfde tot over den buik bijen de schenen der moeder gebracht is anders zoude de streng breeken. Dit zelfde is noodig, als de streng tussen de beenen van het kind doorgaat; hier trekt men dezelfde naar de navel van het kind, alzoo dat men de voet van het kind daar kan uitbrengen. GRONDBEGINSELEN 266. Er is nog een natuurlijke geboorte der voeten, als dezelven naamlijk beiden inzakken, en het kind op den buik ligt: doch vindt men dat het alzoo inzakt, dat de buik niet naar de lendenwervelen maar naar het schaambeen gekeerd is, of tegen aan der darmbeenderen, dan moet men het niet in deze ligging naar buiten brengen, maar hetzelfde eerst op den buik wenden, alzoo dat, in het eerste geval, de onderkaak zich niet op het schaambeen vastzet, en, in het tweede geval, dat het kind niet met zijn schouders tussen de uitpuiking of den voorberg van het heilig- en schaambeen beklemd raakt. Dat het kind op den rug ligt, weet men, als de voeten die men uit de schede gebracht heeft zoodanig liggen, dat de teenen naar het schaambeen, en de hiel naar het heiligbeen gekeerd is. In dit geval kan het kind maar tot aan het hoofd geboren worden; dan gaat de onderkaak op den bovenrand der schaambeenderen zitten, en men zoude door te trekken het hoofd veeleer afhalen, dan hetzelfde in deze ligging naar buiten brengen; wanneer het niet zeer klein is. Heeft men nu de voeten uit de schede gebracht, dan trekt men dezelven niet meer naar zich; maar men vat het eene been boven de knie, en buigt het over het andere heen; op deze wijs kan men het kind dikwijks gemaklijk van den rug op den buik brengen; maar men moet altijd dien voet over den anderen trachten heen te brengen, die het verste van den endeldarm is, dat is, die het naaste bij het schaambeen ligt; want meestal heeft het kind een schuinligging naar een zijde van het bekken, en hierdoor wordt het omdraaien gemakkelijker. Maar ligt het kind in een rechte lijn van het bekken, dan is het om 't even, of men den rechter, dan den linker voet ombuigt: heeft men het kind nu van den rug op den buik gelegd, zoo vervolmaakt men de geboorte, als boven gezegd is. Is het kind, door een onverstandelijke Vroedvrouw, reeds tot aan het bekken, tot de lendenen, of tot de borst uitgehaald, dan is het omdraaien van den rug op den buik zooo mogelijk als gevaarlijk; want is men niet voorzichtig, dan kan men de dijen of wervellen van het kind ontwrichten, afbreken, of de borst indrukken, en het kind echter niet naar buiten brengen: des is het een hoofdregel, dat men de voeten nooit te verre uit de schede moet haalen, als de teenen naar boven gekeerd staan. Wanneer het kind tot aan de lendenen geboren is, dan legt men de eene hand op de lendenwervelen, de andere onder den buik, en probeert alzoo het om- en om te draaien. Is het kind tot aan de borst geboren, dan is dit omdraaien nog minder mogelijk, en alzoo te gelijk veel gevaarlijker; want drukt men het kind de borst in, dan sterft het; en wordt het levendig geboren, dan spuwt het bloed, en kan geen ademhaalen, maar ademt gelijk een stervend mens; ja als men de borst draait, terwijl het hoofd en de armen reeds in de ingang van het bekken zijn, dan draait men het kind lichtelijk den hals om. "Dus is 't het beste dat men in dit geval, als het kind naamlijk tot aan den hals in het bekken is, tracht tussen het aangezicht van hetzelfde en het schaambeen een arm los te maken, en niet te halen. Heeft men nu een arm naar buiten gebracht, dan brengt men de hand op de andere zijde, ter losmaking van den anderen arm, ook in de scheide. Na dat, ten laatsten, de armen gelijk losgemaakt zijn, brengt men den kin van de schaambeenderen af en naar de zijde. Men brengt de vlakke hand zolang de zijde van het hoofd des kinds het geheele aangezicht van het kind en eenige vingers op. Zodanig dat men het schaambeen naar een der darmbeenderen keert; tegelijk laat men het lichaam van 't kind op dezelfde zijde draaien, waar het aangezicht naar toe staat: in deze zijdeligge ligging brengt men twee vingers in de mond van het kind, of van buiten op de bovenkaak; en zo helpt men het hoofd, naar onderen door te drukken, dewijl men tevens aan het lichaam van 't kind trekt; want het is juist niet noodig, dat men het aangezicht naar het heiligbeen brengt, en ook niet dat men altijd eerst alle twee de armen losmaakt. Bij de zijdelingse voet-geboorte, dat is als het kind met de voeten zoodanig inzakt, dat de teenen naar de darmbeenderen, en de hiel naar het tegenoverstaande gekeerd is, dan ligt hetzelfde ook op een zijde in het bekken: in deze ligging kan men het kind in 't geheel niet uithaalen: het hoofd op zittend zelfzaande ge makkelijk doorgaan, maar de schouders gaan tusschen het schaambeen en den voorberg van het heiligbeen vastzitten: in dit geval beproeft men om den eenen schouder met het hoofd aan zijde in het bekkenhol te drukken, en het alzoo naar buiten te brengen. Er zijn ook geboorten der voeten waarbij maar één voet inzakt: hier moet men den tweeden voet zoeken, om dat het gevaarlijk is het kind aan den eenen voet te trekken; want men uitrecht of breekt het been, of men veroorzaakt een afwijking van het kraakbeenig aangroefsel, van het boveneinde des beens: men heeft ook voorzichtigheid, door de onvoorzichtigheid van aan den énen voet te trekken, het been of de voet afgezet. Niet altijd vindt men den tweeden voet zoo gemakkelijk als men wel denkt, om dat dit been en voet soms tijds zoo stijf aan den buik van het kind ingeperst is, dat men het niet voelt, maar dikwijks met de hand daarover heen gaat, bijzonderlijk als de werkende hand door den langen arbeid verhit, krachtloos is geworden, zonder enig gevoel. De mislukking, waardoor enige Vroedvrouwen soms uren lang naar den tweeden voet gezocht en denzelfde niet gevonden hebben, bestond daarin, dat zij de hand aan den buitenkant van het been binnenbrachten. VOORDEKUNDE #9 Als men het kind aan de eerstgevonden voet te ver in het bekken brengt, vooral als het bekken wat nauw of het kind zeer groot is, kan men vaak onmogelijk de tweede voet buiten brengen: in dit geval moet men het kind met het gehele lichaam wat terug in de baarmoeder dringen; dan heeft men meer ruimte om tot de andere voet te komen, en die buiten te brengen. De tweede voet kan ook van achteren tegen de rug aanliggen, want de gewrichten en banden van het kind in het moeders lichaam zijn zo flexibel, dat men ieder vanzelf in alle vormen kan buigen en draaien, wat bij een geboren kind zonder ontwrichting niet kan gebeuren; om dus met zekerheid de tweede voet te vinden, brengt men de vlakke hand aan de zijde van de voeten teen, laat het been tot aan de teeldeelen van het kind: hier zal men zekerlijk ontdekken waar het andere been en de voet liggen, die men dan naar beneden brengt, en alzo de geboorte daaraf. De zwangerheid buiten het hol der baarmoeder. Volgens de gewone wetten der Natuur, wordt een bevrucht ei in de baarmoeder overgebracht, aldaar vast gehecht, en tot op de tijd der geboorte bewaard: intussen blijft het bevruchte ei soms in een der eiersten, in een der trompetten, in de schafts deel of buiten de baarmoeder in de buikholte liggen, en zet zich aldaar tot een zekere grootte uit. Deze ongelukkige ontvanging noemt men een tegen-natuurlijke bevruchting, en is altijd twijfelachtig voor moeder en kind. De kennis van deze tegengestelde bevruchting en zwangerheid is in de eerste helft van de draagtoon heel onzekere, haar waarzijnlijkeheid veronderstelt men door de volgende verschijnselen: 1) De buik zet snel op de ene zijde uit. 2) In deze uitgezette zijde des buiks, wordt de beweging der vrucht gevoeld, en nog beter en duidelijker kan men dezelfde door de bekleedingsvezel van den buik voelen. 3) De maandelijkse bloedontlasting neemt men zelden waar, en de overige waarzijnlijke verschijnselen der zwangerheid zijn ook tegenwoordig. 4) De uitzetting van den buik is in dergelijke zwangerheden lastig en pijnlijk. Het beste verschijnsel vindt men echter in de onveranderlijkheid van den baarmoedersmond: deze blijft in de hele zwangerheid hard, langgerekt, open en puntig, als hij buiten de zwangerheid is. Nadat de geboorte, dan onstaat er afwisselende val- of stuiptrekkingen, staande welken de mond der baarmoeder onveranderlijk blijft, er vloeit geen bloed, gemengd met Nijm uit de schede; in den mond der baarmoeder voelt men geen groeiing van het water, ook niet van het hoofd of enig ander deel des kinds; de weeën zijn zoo sterk als of het gezwel wilde openbarsten; soms wordt er een sterk beweging der vrucht gevoeld, en de moeder en omstaanders hooren soms een inwendige breking van ’t gezwel; nu bedaart de weeën op eens, de vrouw wordt krachtloos, valt in onmacht, of sterft onverwacht. Niet altijd echter is de uitgang van de bevruchting in den buik zoo ongelukkig: de levendige en grote vruchtpersonen hebben deze gevaarlijke zwangerheid dikwijks alzoo doen eindigen: als de vrucht in de eerste maanden, wanneer dezelfde nog klein en rustig is, sterft, dan heeft de Natuur zich dikwijls, door een wonderlijke verandering, gered. Gelijk het kennen en de uitgang van de zwangerheid in de buikholte twijfelachtig zijn, zoo is ook de hulp onbepaald: wij zullen den uitgang of de eindiging van deze zwangerheid in vier vormen van gevallen onderscheiden, waarvan het eerste is, als het kind, onder de vleugelte . . . . SROEDKUNDE a7 toevallen, zijn bewaarplaats breekt het tweede, als ’t kind, zonder enige toeval, in zijn bewaarplaats verhardt; het derde, als zich een waterzucht in den buik ontwikkelt, en het vierde geval is, als het kind verrot, en dan een etterzak en ontlasting in of door den en-deldarm, of aan het onderste gedeelte van den buk plaats heeft. In het eerste geval, als men uit alle verschijnselen befluit, dat het kind zijn ei gebroken heeft, en in de buikholte vergeten is, dan is er geen ander middel ter wereld overig, als de Keizerlijke snede: deze is in dit geval niet zoo gevaarlijk, om dat men hier alleen zich de buikbekleedvelden behoeft te openen, zonder de baarmoeder te beschadigen: in het losmaken van den koek ligt echter de grootste zwaarheid; evenwel is het beter een onzeker middel te beproeven, dan de baarmoedersvrouw aan den zekeren dood over te geven. In het tweede geval, als het kind zich met zijn aanhoorige delen verband, naamelijk als de weeën en beweging van het kind zich allengs verliezen; als zich geen teken van het scheuren van het eiland, geen tekens van ontfeeking der ingewanden opdoen, in dit geval kan geen hulp toegebracht worden; zij is ook niet noodzakelijk: er zijn voorbeelden dat dergelijke vrouwen haar gehele leven door, zulke verharde kinderen ingehaalde, gezwollen buik omgedragen hebben, en welzonder enige hinder. In deze toestand is 't alzoo beter alles aan de gevolgen over te laten, dan bij een onzekere operatie hulp te zoeken; ja men heeft waargenomen, dat dergelijke vrouwen in deze tijd eenige maal in de baarmoeder bevrucht zijn geworden, en gelukkiglijk verlost zijn. Het derde geval van buikbevruchting is een door het drukken van het kind veroorzaakte verzameling van etter: dit gezwel wordt aan zijn eigen verfoeiingen gekend: soms opent het zich zelf, en de beentjes van het kind dringen dan wel in de opening van hetzelfde; men heeft het varken onderen en terzijde aan de buik, en aan de eileitscrot waargenomen: het moet behoorend verwijden worden, en het kind, met de daartoe dienende instrumenten in stukken of, is het mogelijk, geheel uitgebracht worden; daar moet men de zweer zuiveren en tot genezing brengen: wordt de zweer niet op de een of andere wijze geopend, dan sterft de vrouw aan het koud vuur, of aan een uitsterven in een flegmistische ziekte. Het vierde geval is, als de vochtige vorm het ei zoodanig ophoopt dat er een watergezwel uit ontspringt: men kan in den beginnen het water door de paraventschuif ontlasten; echter is het beter terstond een genoegzaam verwijden in het gezwel te maken, ten einde het kind geheel naar buiten te kunnen brengen, als men namelijk in 't zekere overtuigd is, dat er een bevruchting in den buik plaats heeft. Voor het overige is nog aan te merken, dat men niet tot deze bevruchting moet rekenen, het geval als een kind door het scheuren der baarmoeder in de buikholte valt; daarvan hebben wij reeds gesproken. De geboorte door den endeldarm Ook de vele tegen natuurlijke geboorten heeft men ook enige gevallen, waarin vrouwen door den endeldarm gelukkig verlost hebben : men heeft twee ernstige foorten daarvan waargenomen, naamlijk dat kinderen heel of ook reeds verrot door denzelfde zijn uitgekomen : als men derhalve weet dat een vrouw zwanger is, en er zich, aandachtig de weeen, in den endeldarm een VER. O5B DK U: N - DIE, 973 een groot bolrond lichaam laat ontdekken, dan is dit een teken, dat de vrouw door den endeldarm zal verlosen: van dergelijk een geboorte, kunnen verschijnen den oorzaken wezen: de schede kan samen gegroeid zijn, of de schede kan haar opening in den endeldarm hebben; men moet desche de schede hier verwijden, of den uitpuilenden ronden bal in den endeldarm; door een lange insijding, openen, en uit deze opening van den endeldarm, het kind naar buiten brengen; maar willen de beenderen van een verrot kind door een ettergezwel uit den endeldarm naar buiten komen, dan moet men den weg daartoe openen, en de zwelling zoo wel van binnen als van buiten door antiseptische middelen genezen. Over de instrumentale operatie, in de Vroedkunde „in het algemeen. Dit ten allen tijde waargenomen ongelijkheid of te baarnen, de verschrikkelijke toevallen daarmee verbonden, hebben het menschelijke hart, door een aangeboren medelijden, van de vroegste tijden af, aangestocht tot herdenken van vergeten werktuigen, welke de Natuur ontdekt hadden; wanneer de beste daar toe dienstbare middelen, en de kunstigste hand onvermogend waren. Doch juist ook hier is het, waar het naar uitvindende verstand de mens wel het meest gedwaald heeft: het getal der vroedkundige instrumenten is verbazingwekkend vermengd: het gebruik en de tijd hebben het grootste deel van dezelfde als volstrekt gevaarlijk, anderen als onbruikbaar, weren anderen onwetend, en de meesten derzelven zullen in vervolg, tot een gedachtenis van schrik, gaan tot ere van hunnen uitvinder verstreken. Men werd reeds gewoon de bedoelde doodlijke ijzers in de ingewanden der menschlijke vruchtenslag te brengen; men kende in de barbaarse tijden geen gemaklijker hulp, dan de jammerlijke stuksnijding der ongelukkige wichtjes; zij werden de slachtoffers der eenvoudigheid en blindheid van de eeuw waarin zij werden geboren. Het is hier de plaats niet, om een lijst te geven der uitgevonden instrumenten voor de Vroedkunde, dezelven stukswijze te beschouwen, te verdoemen, of met lof te kroonen, dat was eens het werk van een van onze grootste Vroedkundigen, de beroemde KRANZ, wiens werken voor altijd der ware geleerdheid ten ere zullen verstreken: men kan alle operaties in de Vroedkunde onder de volgende afdeelingen brengen, als daar is, 1) Het gebruik van den Roomhuisapparaat. 2) ——— der tangen. 3) Het ontlasten der hersenen. 4) — ——— van de ingewanden der borst. 5) Het naar buiten brengen van een afgebroken hoofd. 6) — u — van cen vader ’t hoofd afgefeurd tronk. _ Het klieven van het kraakbeen der schaambeenderen, 8) De buik-faam. 9) Keizerlijke faam. Van de ontelbare menigte instrumenten hiertoe gebruikelijk, heb ik, door veelvuldige ondervinding, alleenlijk vijf als noodig, nuttig, en in alle gevallen toe- reikend bevonden te zijn: Zij zijn 1) de Hefboom, 2) de Tang, 3) het Perforatorium, 4) de Stompe haak, 5) de Beentang, Zie als men dezelve hier achter afgebeeld ziet: het gebruik en de werking van ieder deze instrumenten, zullen wij in de daartoe behoorende operatie aantonen. Tot 't algemeen is omtrent het gebruik der instrumenten aantekeningen, dat men zich nooit van de zelve moet bedienen, als men de verlossing door de hand kan verlichten; dat men altoos, als nood het gebruik der instrumenten vordert, de stompen voor de snijden den voorrang geeft; dat men alvorens de operatie te doen, wel moet overleggen, of het kind dood dan nog levendig is, en of de baarmoeder vrouw nog in staat is de operatie door te stand, en eindelijk, of de operatie ten eerste moet gedaan worden, dan of dezelve uitstel kan gedoogen; welke plaatsing de baarmoeder vrouw en de Vroedmeester moeten nemen, enz. dit alles moet vooraf, gelijk gezegd is, wel aandachtig overwogen worden. De voorrang der hand-operatie boven die der instrumenten, en de voorrang der stompen boven de scherpe werktuigen, vallen van zelf in ’t oog, om dat men door de handen en door de stompen werktuigen niet zoo licht de moeder, het kind, of zichzelf kan beschadigen, als door de scherpe werktuigen. De tekens of een kind nog leeft, dan of het dood is, moeten bij sommige kunstbewerkingen met zekerheid bepaald worden; wij hebben dezelfde in de afdeeling van de geboorte van een dood kind opgegeven. Of een barbende vrouw nog in staat is de operatie door te staan, hangt af van de krachten der vrouw zelf, ook van de staat der baarmoeder: als de vrouw bij krachten is; als de pols gelijk, zacht, en matig vol is; als de tong vochtig en rood is; als het ademhalen gemakkelijk geschiedt; als het aangezicht en de ledematen hun natuurlijke warmte hebben; als de stam helder en duidelijk is en het gelaat zich blijmoedig vertoont, en er geen nerfachtigheid plaats heeft, dan heeft de barbende vrouw genoeg krachten: gevoelt zij geen brandende hitte in de baarmoeder; kan zij het drukken en betasten verdragen; gevoelt de teeldeklen en de baarmoeder de binnen gebrachte hand of de instrumenten des Vroedmeesters, en weent de vrouw bij een kleine verwijding van den baarmoeder? Maar neemt de ZRE waar, dat de teeldeklen en de plooien der schedek sterk zwellen; volgt, na een koude en niets, een koorts, met een harde en g schwindende pols, en grote krachtloosheid; is de tong met een bruine slijm bedekt, en is het drukken van buiten op den buik zeer pijnlijk, zodat de barbende vrouw niet zonder grote angstvalligheid tot het onderfnaam kan befluiten; is elke van de weeën kort, maar hevig, dan is de baarmoeder ontstoken. In dit geval moet men, nog voor de operatie, gebruik maken van aderlatingen, en uitwendige spoedingen, met azijn van goudglazuur en water, (aqua vegeto mineralis) op den buik te leggen, amandelmelk of gortwater, enz. in een grote hoevechtheid te laten drinken, en dan tot de operatie overgaan. Maar ook in een beginnende versterkte vorm van de baarmoeder, moet men de baarnde vrouw niet onverloren laten sterven: bijzonderlijk als men uit de verfoeitseigenschappen kan befluiten dat het kind nog leeft. Men kent de versterkte vorm van de baarmoeder, als na de voorgegane tekens van ontsteking, of ook zonder dezelfde, de weeën en de pijn geheel ophouden, en als er een lijkachtige flank uit de baarmoeder komt; vervolgens aan de ongevoeligheid en koude der teeldeelen, en der baarmoeder, zodanig dat de vrouw de operatie wel met enig gevoel, maar echter met groot geduld ondergaat en doortastt; aan een zachten, maar elastische opgezette buik; als alle leden mat en als gelagen zijn; als de pols koortsaan, maar klein is; als de tong bruin wordt; als het naar buiten gebrachte kind en de nageboorte zwart en verrot is; als na de verlosking weinig of geheel geen bloed meer vloeit. Ook bij deze ongunstige verfoeitseigenschappen heeft men soms nog het geluk gehad, van na de verlosking, de vrouw, door sterkende, verkwikkende, en roerende tegenstandende middelen te behouden. Maar, daar is geene hoop, als bij de voorgaande kens, de buik allengskest, zonder pijn, heel hoog opzittend, welzachtig, maar een rottig, kraakgeluid gezwel vormend. VROEDKUNDE. Als de teeldeelen ijskoud en ongevoelig worden; als zich uit dezelven een stinkend vocht ontlast; als de vrouw aan den ruggraat pijn voelt, en ook niet op den rug liggen kan; als de onderste ledemdezen lam, en de pis en dunne ontlasting zonder gevoel ontlast worden; als de adem korter wordt; als de pols klein, allengsken flauw, tenen laatsten uitzettend wordt en beeft; als eene bijzondere kalmte des gemoeds plaats heeft; als de lijdens zich over niets meer beklaagt, naar niets meer vraagt, hoewel zij ook tot haar dood toe van alles bewust zal zijn: het vrijwillige braakken van een groene of zwarte stof; de hik; het geluid gevend neerzinken van het drinken - verfchrikkelijke oogen; met wijd opengestane pupillen, die voor het felle licht onbeweeglijk blijven, bleke lippen; krampachtige beweging, bezwijming, het koude zweet op ’t voorhoofd, de koude van het aangezicht en der ledemdeelen, geven de Vroedmeester onwederzeggelijk te kennen, dat de barbarend vrouw zich door een gehele versterfving reeds op den boord des grafs bevindt. De Vroedmeester moet deze ongelukkige niet meer aanraken, om de kunst geen schande te doen ondergaan; de stervende lijderes de laatste oogenblikken van haar leven niet ondraaglijk te maken, en aldus een leven verkorten, op de behoudenis van ’t welke geen hoop meer overig is. Of in de andere overige gevallen de operatie moet worden gedaan, dan of deze nog uitstel kan lijden, moet de Vroedmeester uit de gevoeldeheid der omstandigheden, uit de krachten, en uit de gevoeldeheid der baarmoeder en der vrouw zelf opmaken; de dringende toevallen, als een hevige bloeding, de ontsteking van de baarmoeder, de inscheuring vanzelfde, enz., dulden geen uitstel: maar een bekneld hoofd met goede omstandigheden ten opzichte der moeder, en de tegenwoordigheid van sterke weerstand, veroorloven met de operatie nog te toeven: als het kind nog leeft, kan men de heren niet ontlasten, ’t welk wij bij ieder operatie afzonderlijk zullen aantonen. De plaatsetting eener baarnde vrouw tot de operatie is dezelfde welke bij het keeren wordt in acht genomen: de hefboom alleen kan in de gewone ligging gebruikt worden; maar alle de andere instrumentale operaties moeten geschieden of in het kunstige bed of op een gewoon bed, midden de vrouw er dwars over liggen: deze liggingen heb ik in het spreken over de keering al beschreven. Bij het in- en uitbrengen der instrumenten in het lichaam der baarnde vrouw, is ’t een hoofdregel, dat, als de ene hand binnen gebracht is, de andere het instrument op die hand naar binnen stuwt: het instrument moet van de bedoelde hand niet afgaan. Dans zal ik de kunstregels van iedere operatie afzonderlijk verklaaren. Over het gebruik van den Roombekuifiaanfchen hef boom. Het instrument, hier achter afgebeeld, wordt mesboom van Roombekuiven genoemd: de verdoemde zucht naar goud heeft reeds voor honderd jaren dit nuttige werktuig, aan het welzijn der barriende vrouw in ’t algemeen onttrokken. De uitvinding van hetzelfde heeft men te danken aan wijlen de Heer en Amberlin, een beroemd Vroedmeester in Engeland, die, en met hem zijn drie zonen, welke ook Vroedmeesters waren, dit werktuig langer dan 60 jaren verborgen gehouden heeft; vervolgens werd het bekend bij sommige Vroedmeesters die er dezelfde schandelijke geheim kraamery mee dreef, daar zij het niet verkochten dan voor groote geldsommen, en onder belofte van een eeuwig stilzwijgen. Te Amsterdam is ROGIER VAN ROONHUYSEN, door middel van datzelfde werktuig, zijn roem verworven. De erfgenamen van deze hebben het voor veel geld verkocht aan J. FISCHER, en HUGO VAN DE POLL, twee plaats Geneesheeren ter gemelde plaat, en die twee oprechte mensenvrienden maakten laat openlijk bekend, tevens met een verklaring van deszelfs gebruik. Het instrument bestaat in een hefboom van de eerste soort, die aan een einde wat gebogen is: Roonhuyzen en zijne opvolgers, hebben hetzelfde gebracht met hondenleer bekleed; doch dat maakt het zondernoodzaakelijkheid dikker, en alzoo onbekwaamer om langzaam te gaan grof hoofd inneren gebracht te worden: hierom heb ik mij altijd van den onbekleeden hefboom bediend, doch hem tevens voor het gebruik, in warm water gelegd, om de koude van het ijzer te verdrijven; vroeger heb ik hem met pomade besmeerd om hem des te gladder te maken. Het voornaamste gebruik van dit instrument heeft plaats in het geval van een in den in- of uitgang van het bekken beklemd hoofd; wanneer namelijk 1) de rechte lijn van het bekken maar 3% of 3 duim wijd is; 2) als de grootte van het hoofd 5 duim meer is, 3) als de wensel te zwak zijn, en een lange duurige, en moeilijke geboorte veroorzaaken, en 4) als het hoofd te veel naar de bilnaad ligt: door den hefboom voorkomt men in dit geval het inscheuren. Men bedient zich in datzelfde geval van dit instrument op de volgende wijze. Men legt de vrouw op het zoogenaamde korte bed, of in den geboortestoel, en brengt de met vet be smeerd linkerhand in de schede, tussen het bekken, en de zijde van het hoofd: vervolgens brengt men het instrument op de vingers van die hand, met de holle vlakte naar het hoofd gekeerd, met naar binnen; men gaat verder van terzijde over het hoofd, onder de ichaambeenderen, zodat het instrument zich aan het nederdaalende gedeelte van dit been en het achterhoofd bevindt; nu brengt men het geheel over de volgende oppervlakte van het achterhoofdsbeen, tot aan den nek; zodat dat het geheele achterhoofd zich in de holte van het instrument bevindt, en dat is juist het deel welke de kracht van het werktuig het best kan tegenstaan - de binnengebrachte hand haalt men nu weer naar buiten, en men klemt met het middengedeelte van 't werktuig, met de hand naast deze hand; tegen het zijdelijke en onderste gedeelte van het schaambeen, hetwelk het steunpunt moet zijn: hierop drukt men hetzelfde aan het hoofd van het kind, door dat men het andere einde, dat buiten is, met de hand oplost; en alzodanig het hoofd te gelijk neerdrukt. Bruike van het kortbed, waarvan men gewoon is zich in dit geval te bedienen; ik zeg aan de kraammeister, ten einde haar zo veel mogelijk gerust te stellen, dat ik haar dus plaats, alleen om haar niet volledig vlaaien op te wakkeren, en door deze opwinding haar te verplichten, en met meer gemak te kunnen verlossen. Zo draag ik hier naar geen weerstand komen, dring ik de holle zijde naar het hoofd van het kind gekeerd langs, de binnenkant van de schep, op een onmerkbare wijze, zo ver mogelijk van mij verwijderd, in- en uitwaarts, en wel aan die zijde waar ik den meeste tegenstand gewaar worden, gelukt mij dit niet zo verre, dat ik enige gedeelte van het hoofd in de holte van dit werktuig kan leiten als dan haal ik den hefboom zachtjes terug, en breng hem weer binnen met dezelfde zijde, naar den kant van de schep gekeerd, (dus met de holle zijde), maar ik bedien mij daarvan maar alleenlijk tot hermaakten van veel meer ruimte, als genoeg is om het werktuig, wederom terug gehaald zijnde, andermaal op de eerstgenoemde wijze in te brengen. Het werkpunt van den hefboom behaakelijk geplaatst zijnde, is er geen daaraan weer als het bij een geringe poging tot opligting houdt, ligt ik het beweegpunt meerder op, en oefen hierbij nooit meer kracht dan of ik een stek vlang wilde veroorzaaken, laat ik vervolgens tijdelijk het beweegpunt zakken, zo om dat zulks meeholpt ter ontdekking, als om dat het de vrouw dochter gelooven dat de vlang afgebroken is, pak ik soms verlaat ik het werkpunt, als het lijkt alsof ik ga door enkele voordeel kan aanbrengen, ik druk na dit alles een klik, op voorgemelde wijze, dat is te zeggen, druk ik het werkpunt van den hefboom zachtjes op. 