title: Brieven aan zijn broeder; uitgegeven en toegelicht door zijn schoonzuster, J. van Gogh-Bonger
creator: Gogh, Vincent van, 1853-1890
text: Enfin, schrijf mij spoedig, ik zou voor mijn pleizier liever iets anders schilderen, maar wat praktisch nut betreft is het niet te ontwijken. Met een handdruk, t. a t. Vincent. Het is juist omdat apres tout ik nut van mijn naar Antwerpen gaan meen te hebben, dat ik geloof wij recht door moeten gaan. 458 Waarde Theo, Ik schrijf U nog een keer, omdat mijn tijd hier in elk geval haast om is, en dezer dagen ik terug moet. De tijd van buiten kunnen werken zal met de minste verandering van weer er kunnen wezen, en dus als het moest en gij per se het wilt, zou ik althans niet ge- heel vruchteloos in Brabant zijn. Doch wat daar ook van zij, ik blijf steeds U animeeren, liever door te zetten met het plan van Cormon, en hetgeen ik voor mij daaraan zoo gaarne zou willen laten vooraf gaan, nog een tijd antiek blijven teekenen. Het begint verbeeld ik me, wat te vorderen met mijn gezondheid, 642 in zoover dat ik mijn voedsel iets beter begin te kunnen verdragen. Maar het blijft steeds toch twijfelachtig, en den eenen dag ongelijk aan den anderen. Ik heb weer een teekening klaar van antiek, en sedert ik U schreef de leeraar indirekt zieh had uitgelaten, dat hij het zoo bar niet had gemeend, heb ik niets meer met hem gehad en zelfs zeide hij dat mijn teekening vandaag haast geen verandering noodig had van proportie, en in ’t geheel geen van toon. Dus ik zou haast durven hopen dat ik met Cormon, hoe hij ook zij, het ook wel schipperen zal, en dat geeft mij des te meer ’t verlangen er te zijn. Enfin. Als het mij wat meeloopt met mijn gezondheid, hoop ik wel te vorderen van ’t jaar. Ik blijf ook steeds meenen, dat er nog wel wat te doen te vinden is, al is het in dat opzicht mij niet voorspoedig gegaan. Doch mijn tijd is ook erg ingenomen door het werk aan de aka- demie. Naar wat ik hoor van ’t geen lui eventueel verkoopen, is dat telkens portret. Er moet een mooie tentoonstelling van im- pressionisten zijn in Brussel. Ziet ge, sedert ik hier gezien en gehoord heb van andere lui die op figuur zieh concentreeren, hoe zij het aanlegden — en weet het zijn allen zulken die meer te verteren hebben dan ik — dan heb- ben zij steeds zieh van de modellen op een of ander atelier in stad bediend. Juist terwille van de kosten. En tevens heeft men op die manier connectie, en ziet men anderen werken. En nu onwillekeurig kom ik telkens op ’t idee, wij misschien reeds wel twee of twee en een half jaar eer dezen maatregel had- den dienen te nemen, reden te meer het ditmaal niet op den langen weg te schuiven. Antwerpen is mij goed bevallen — apres tout. Natuurlijk wou ik dat ik er gekomen was met die ondervinding ervan, die ik nu weet op ’t moment ik er vandaan ga. Maar als dat kon waren de dingen makkelijker, en men begint met overal er groen in te körnen. Ik hoop echter wel na tijd en wijle Antwerpen terug te zien, want er is iets vrijs en artistieks in het leven hier als men het zoekt, wellicht meer dan elders. Verder men ziet er allerlei lui, Engelschen, Franschen, Duit- schers, Beigen en dat geeft afwisseling. Als er een stad is die op Parijs lijkt, dan is het veeleer Antwerpen dan Brussel in alle dingen, vooreerst omdat het een centrum is voor lui van alle nationaliteiten, tweedens terwille van de zaken, 643 en derdens terwille van dat er animo is en men er zieh amuseert. Als de cursus aan de akademie doorging, dan zou ik ook graag nog blijven, maar ongelukkig is daar voor Mei niets meer dan de concours en de dagklas voor antiek, en raken ook die op zijn eind. En nu heb ik Antwerpen zeker niet in zijn fleur gezien, want naar men algemeen hoort, is het er anders nog veel geanimeerder, en zijn er nu twee crisissen tegelijk die drukken, vooreerst de algemeene en dan de naweeen van de tentoonstelling nog boven- dien, in den vorm van talrijke frauduleuse of gewone bankroeten. Denk er nog eens goed over, of we niet een combinatie kunnen vinden die ’t mogelijk make, ik reeds voor Juni in Parijs zij. Ik zou het zoo gaarne willen, omdat ik geloof, dat het voor zoo- veel dingen beter wäre, die ik U reeds noemde. Waar ik nog wel bij mag zeggen, dat wij, dunkt me, zooveel beter overleggen kunnen, wat het nemen van een atelier tegen Juni betreft, indien wij reeds van te voren beiden in Parijs waren en poolshoogte konden nemen van voor of tegen. Enfin. Schrijf me weer spoedig, met een handdruk, t. a t. Vincent. 644 I N H O U D TWEEDE DEEL Verblijf in den Haag. Vervolg. Brief 240 — 322 Pag. 1 Aquarel mijnwerkersvrouwen. Brief 241 9 Eerste lithographie. Brief 243 ,, 13 Lithographie Sorrow. Brief 244 16 Lithographie Spitter en Koffiedrinker. Brief 246. 20 Teekening Oude man bij den haard. Brief 247 22 Lithographie Oude man. Brief 248 26 Plan van reproducties voor het volk. Brief 249 31 Teekening Zaaier en Maaier. Brief 251 42 Over de Graphic. Brief 252 46 Teekening Oude man die in den bijbel leest en Benedicite. Brief 253 53 Koppen van Weesmannen. Brief 254 56 Over Michelet en Michel. Brief 266 88 Over Quasimodo en Thijs Maris. Brief 268 98 Schetsjes met bergkrijt. Brief 270 104 Schetsje Soepverkooper. Brief 271 106 Nog eens Soepverkooper. Brief 272 110 Bezoek bij van der Weele. Brief 274 115 Over Wisselingh en bezoek aan v. d. Weele. Brief 275 119 Kijkje op de besneeuwde werf. Brief 276 124 Bezoek van v. Rappard. Brief 285 152 Bezoek aan v. Rappard. Brief 286 154 Teekening Turfspitters. Brief 287 ,, 157 Teekening Zandgravers in het duin. Brief 288 159 Schets van de Mestvaalt. Brief 289 165 Steenkolenladers. Brief 293 173 Studies Aardappeloogst. Brief 295 18 1 Over de Bock. Brief 298 192 Onkruidverbranders. Brief 299 196 Marinestudies. Brief 304 „ 216 Schetsen van de zee bij Loosduinen. Brief 307 227 Over Theo ’s bezoek. Brief 312 ,, 242 Plan van verhuizing. Brief 314 Pag. 249 Studies uit het bosch. Brief 317 ,, 265 Bezoek van v. d. Weele en Wisselingh. Brief 318.. „ 267 Verblijf in Drenthe. September — November 1883. Brief 323 — 343 „ 281 Schets van het kerkhofje en over Liebermanr). Brief 325 288 Over de zaak Goupil. Brief 332 „ 313 Over het Schilder worden van Theo. Brief 333 .... ,. 321 Over hun beider physionomie. Brief 338 ,, 341 Tocht naar Zweeloo. Brief 340 „ 351 Verblijf te Nuenen. December 1883 — November 1885. Brief 344—435 366 Aquarellen van Wevers en Houtverkooping. Brief 351. ,, 383 Geschilderde studies van Weversinterieurs. Brief 355. „ 389 Penteekeningen van Wevers. Brief 357 ,. 390 Nieuw atelier. Brief 368 ,, 410 Bezoek van v. Rappard. Brief 369 ,, 412 Charles Blanc over Delacroix. Brief 370 ,, 413 Studies van ossenkarren. Brief 373 „ 422 Decoratie voor Hermans te Eindhoven. Brief 374.. ,, 424 Tweede bezoek van v. Rappard. Brief 382 ,, 440 Studie van den watermolen te Gennep. Brief 385 . . „ 447 Eerste brief na vader’s dood. Brief 397 ,, 468 Plan voor de Aardappeleters. Brief 398 472 Plan voor lithographie. Brief 400 ,, 476 Over kleurwetten. Brief 401 ,, 479 Lithographie Aardappeleters. Brief 402 ,, 481 Over het schilderij Aardappeleters. Brief 404 ,, 486 Over Germinal. Brief 409 504 Schilderij Boerenkerkhof. Brief 41 1 ,, 509 Bezoek van Wenckebach. Brief 415 ,, 517 Over figuren in actie. Brief 418 ,, 523 Theo ’s bezoek. Brief 419 ,, 531 Stillevens. Brief 424 537 Bezoek aan Amsterdam. Brief 426 539 Over complementaire kleuren. Brief 428 ,, 549 Stilleven met Bijbel. Brief 429 558 Verblijf te Antwerpen. November 1885 — Februari 1886. Brief 436—458 574. 