title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: Alhoewel in enkele aangegeven waarnemingen van Overbevruchtingen, bedrog, of misleiding ontdekt zijn; alhoewel enkele Schrijvers tweelingen hebben willen zien geboren worden, van welken het een kind enige dagen of weken na het andere geboren werd, en die gevallen niet behoorend van een overbevruchting onderscheiden hebben; alhoewel men uit de ongelijke grootte van twee tegelijk geborenen kinderen geen bewijzen van overbevruchting kan trekken, zo hebben echter andere Schrijvers, ingevolgens nadere en nauwkeurigere waarnemingen, buiten twijfel geplaatst, dat de overbevruchting misschelijk is. Deze mogelijkheid is ondertussen verfchillend: ten eerst bevestigen vele waarnemingen, dat vrouwen, welken in het hol der baarmoeder vele jaren lang, een gestorven en verhard, in een gerammelde veranderd kind bij zich gedragen hebben, en echter na die tijd, verzekerdelijke maal op nieuw bevrucht, en van volledige kinderen verlost zijn geworden — ten tweeden, hebben verscheidene Ontleedkundigen, in het lichaam twee baarmoeders, of ook diverse baarmoeders verdeeld gevonden: ook in dit geval is een dubbele bevruchting mogelijk, alzo zulk in het eene, en na eenige maanden moeder kan ontvangen — ten derden heeft men waargenomen, dat enkele vrouwen in de reeds bevruchte baarmoeder nogmaals bevrucht zijn geworden: (dit echter behoort zekerlijk tot de aard van de zaak, want in de tijd dat het eerste bevruchte ei de holte der baarmoeder niet geheel vervult; (maar hoe kleiner de vrucht is, des te kleiner is ook de ruimte in de baarmoeder,) is een tweede bevruchting mogelijk, zonderlijk daarbij vrouwen welken reeds gebaard hebben, de mond der baarmoeder niet geheel dicht gefloten is: men kan het levenskundige in deze al dan niet, echter zeker dat er voorbeelden genoeg zijn, welken die overbevruchting bewijzen. Een vrouw in twee holten der baarmoeder in twee verschillende gevallen nu is de omstandigheid dat in een geval het ei in de een, en in het andere geval het ei in de andere hol van de baarmoeder veel dingen in eenzelfde bijzitting. Als men zou kunnen weten, en bekrachtigen, hoe een nieuw hypnerese aanleiding geeven: het kon in een geval te gelijk bevrucht worden, en van weer een andere morgen, of wel na eenige weken of maanden, in de baarmoeder overgaan. Wat in dit geval de teeldeelen zelf betreft, men kan aan dezelfde de eerste bevruchting niet onderkennen; maar al zij de geboorte van het eerste kind volbracht, en al vijlen de buik niet samen, al was de moederkoek ook tegenwoordig, al was er ook geen weerstand meer, en al gevoelde de verloskunde zich zeer wel, zou men toch het verdere beloop der zaak, aan de natuur alleen moeten overlaten. Alle deze ziekten der baarmoeder, moeten door een Verloskundige van een ware zwangerschap onderzocht worden, opdat de Geneeskundige niet een levend kind, in de plaats van een mola afduive. De water- en trommelzucht der baarmoeder, deknobachtige opzwelling, de vleeschproppen, en de verhardingen in de baarmoeder, moeten naar de regels der Geneeskunde en Heelkunde gekend en behandeld worden: in de Vroedkunde behandel ik de mola alleenlijk, om dat niet zelden de hand des Vroedmeesters daarbij noodig is. De mola is een onregelmatige, sponsachtige, vleesklomp, in welke soms water of bloed, maar soms - een kleine vrucht voorhanden is. Men treft er ook aan, die uit een kleintje waterblaasje bestaan, en de gedaante van een druiventros hebben (de Hoogleraar Bonn, bezit een moederkoek van deze gedaante). Die mola's, welke bevrucht zijn, ontstaan altijd door een bevruchting, na welke een gevormd ei, uit wat oorzaak het dan ook mag zijn, bedorven wordt; of ook, gelijk men waargenomen heeft, uit een na de geboorte teruggeblevene ontijdige nageboorte: ook zijn de vrouwen, welke den bijstap tijdens zij de maandstonden hebben, of terstond na de verlossing, wanneer zij de kraamzuivering nog hebben, toelaatbaar, in geval ze ontvangen, aan zulk een mola blootgesteld. De verwonding van een moela, wordt verdeeld in een-vouwige, en in vermengde; de eenvouwige verwonding van een moela is, alszelfs alleen, de vermengde, als zij tegelijk met een waar kind in de baarmoeder tegengevonden is. De tekens van eenvouwige moelaten zijn onzeker, om dat zij in den eersten tijd, dezelfde zijn met die eener ware zwangerheid: in geval van zulk een moela, groeit de vrouwen buik en borsten aan; doch in de derde maand, wordt de zaak eenigzins duidelijker; men neemt waar, dat de buik, omstreeks die tijd, meer opzet, en grooter wordt, dan in een ware zwangerheid; en niet tegengestelend de buik zoo groot zij, gevoelt de vrouw echter geen beweeglijkheid der vrucht; ook blijkt dat de zwelling des buiks, als ’t ware, driehoekig is, en zodan men dezelfde een weinig drukt, klaagt de vrouw over pijn: zij is vroeger altijd zwak ter been. Daar nu een moela zich zelden boven de vier maanden in de baarmoeder opdoet, en zich gemeenlijk met ware weeën, en met eenen sterkken bloedvloed, laat vallen, zodan moet men het gehele werk, tot den behoeflijkken tijd, aan de Natuur alleen overlaten; en deze, voor den tijd, noch met innerlijke afstroomende middelen, noch met uitwendige handgrepen beïnvloeden; want beiden zouden vergeefs aangewend worden, ja schadelijk. Nu een moela klein, middenmaatig, en groot is, zal ook het verlosfing van dezelfde, mogelijk of gemaklijker zijn. EENNA: Men moet zich in deze meestal beperken bij de sterkte van den bloedvloed, welke altijd tegenwoordig is: deze vordert de hoogste oplettendheid; daarom moet men bij de verlosfing van moelaten, die met een bloedvloed vergezeld gaan, al aanstonds, uitwendig gebruik maken van omwikkelingen met koud water. Voor het Overige moet een vrouw, na de verlosking van dit lichaam, zich even als een kraamvrouw gedragen. Bij de geboorte van een vermengde moed, als naamlijk met dezelfde een kind tegenwoordig is, heeft men nog geen onfeilbare tekenen, welke zulk een bezwangerschap aanwijzen; want de grotere opzetting van den buik, waarbij de vrucht zich echter niet zo levendig beweegt, wanneer men de bezwangerde op een bijzondere plaats des lichaams bevoelt, is zeer vals. Ik heb tweemaal gelegenheid gehad om bij de verlosking van een kind tegenwoordig te zijn; en in beide gevallen waren er kleine weeën, met een middenmaatige bloedvloek tegenwoordig: de bloeding stilde ik, door invoerige en uitwendige middelen en liet voorzover de moed aan de Natuur over: na gestelde bloeding, ontlastte zich uit den baarmoeder, eenige dagen lang, met een grove hoeveelheid stinkend vocht: bij de ene lijderes ontstond op den tweede, bij de andere op den vijfde dag, na de geboorte weeën, door welke een tamelijke boete naar buiten werd gedreven: Professor Lebmacher heeft mij verhaald, dat hij voor eenige jaren, een moed van verfelde ponden zwaar, en van een druifvormige gedaante, door een toegediend purgeermiddel, op den zevende dag, na de natuurlijke geboorte van een kind, gelukkig heeft afgedreven. De beste aanwijzing heeft men des-aanvangs, als de geboorte voorbij is, en de moeder voor het kind, hetwelk evenwel zelden, of na het kind, hetwelk meer geschept, uit de baarmoeder komt. Behalven deeze tweeärleie verlosfing van eene 0/2 , ont- moet men fomtijds nog eene derde, ik meen de geboorte van een valfche 20/2 , naamlijk wanneer een vaste, flin- kende bloedklomp ontlast wordt, zonder dat eene voor- afgegaane bevruchting plaats heeft; doch daarvan zal, in het leerfluk var de ziekte der bezwangerden , meer gezegd worden. EINDE VAN HET EERSTE DEEL. a DER VROEDKUNDE ARWREEDE DER @ Ha keerfiuk yan de Zwaare- en tegennatuurlijke geboorte: GRONDBEGINSELEN ae 2 ver DEU NS D Van de. zwaare en tegennatuurlijke gebvorte in ’ algemeen. NV. de vroegite tijden äf hebben de Schrijvers de ge boorte in twee foorten verdeeld ; naamlijk in eene natuur- Jijke ‚en ‚eene tegennatuurlijke : de natuurlijke geboorte ‚wordt verdeeld in eene ligte, en kene zwaare. Voords kan eene geboorte tijdig, ontijdig; Vrosgtij Us, of Overtijdiß Weeze, . u. 1urur see 4. De volgende omftandigheden bepaaleh het verfchil Ueezer benaamingen. ee ne Eene ligte natuurlijke geboorte, wordt die geeie ge noemd ; waarbij het kind, naa negen zonne-maanden 5 zonder eenige kunst-hulp; van zelf, gemaklijk, en in den tijd van zes of agt uuren geboten, wordt. Tot deze natuurlijke geboorte zijn drie dingen noodzakelijk; namelijk het geheel verloop van den bepaalden tijd der zwangerschap; de gemakkelijkheid der geboorte zelf, waarbij noch het kind, noch de moeder, iets meer lijden, dan gewoonlijk; en eindelijk de gewoonte during der geboorte, welke men om precies op die periode boven gemelde tijd bepalen kan. Heeft de geboorte vóór de zevende maand plaats, dan wordt zij ontijdig, of prenataal genoemd; heeft de geboorte tussen de zevende en voor het einde van de negende maand plaats, dan is zij een vroegtijdige; en na de negende maand, dan is zij een overtijdige geboorte. Als het kind, wel natuurlijk, doch niet liggend in de tijd maar langzaam en onverboden bijzondere toevallen, geboren wordt, heeft er een ongevulde geboorte plaats; als een natuurlijke ge: Doch kan een kind niet door de Natuur, maar moet het door de kunst, dat is door een ketering of door middel van instrumenten, geboren worden, zoo wordt dit een tegennatuurlijke geboorte genoemd. Roeder noemt deze geboorte, met recht, de kunstige; alzoo blijkt hieruit, dat wel alle tegennatuurlijke geboorten zware, maar dat niet alle zware geboorten tegengenummerlijk zijn. Zal een geboorte zich natuurlijk en gemakkelijk voltrekken, zoo is 't noodig, dat noch in de baarmoeder vrouw, noch aan het kind, noch aan die delen welke tot het kind behoren, enig gebrek te vinden zij, en dat ook nog door de Vroedvrouw, noch door den Vroedmeester een misplicht begaan worden, er kan derhalve een zware geboorte, of een geheel tegengenummerlijke veroorzaakt worden, door een gebrek aan de baarmoeder vrouw. O, er zijn vele oorzaken zij, welken, ten opzichte van de barbaren, de geboorte zwaar of tegennatuurlijk kunnen maken. Kan men deze echter, met recht, onder de volgende klassen brengen? Als 1) een gebrek plaats heeft in het bekken, 2) een kleinheids afwijking van de lippen der schaam, 3) een onvolledigheid in de scheiding, 4) een verkeerde vorm van de lippen van de baarmoeder, 5) een onvolledigheid in de schede, of 6) in de delen naast de baarmoeder liggende, of 7) in de weeen, of 8) aan de krachten. Wij zullen deze gebreken ieder op zichzelf aanleidingen. De gebreken van het bekken. Als de beenige weg, waardoor het kind uit de baarmoeder moet uitgaan, geen behoorlijke grootte heeft, naar gelang van de groote, en de gedaante van het kinderhoofd, zóò wordt de geboorte over ’t geheel zwaar en langzaam, ja, ’t wordt soms onmogelijk, dezelfde langs den natuurlijken weg te doen daarftellen: over het geheel zijn de gebreken der harde deelen van meer aanbelang, dan die der zachte deelen; om dat de lichaamsgedeelten zich nog verwiden, noch laten samendrukken, ’t welke de krachten, ook in ’den hoogsten graad, gedogen. De bedoelde veranderingen kunnen in de ingang of uitgang van het bekkenhol plaats hebben, of in beiden tegelijk; echter heeft men meestal waargenomen, dat als het aan ’t een deel in de nauwte hapert, zo hapert het in het andere deel aan de wijdte, en zo ook omgekeerd. Bij een nauwkeurig onderzoek der oorzaken vindt men dat de Engelse ziekte, gemeenlijk tot deze gebreken aanleiding geeft, dewijl men dezelve zeldzaam in het "natuurlijk maaksel" vindt, of het is door een van buiten aangebrachte geweld veroorzaakt; wij zullen deze gebreken van het bekkenhol alleen onderzoeken, ik breng daartoe de volgende: 1) De nauwte van het bekken aan de ingang. 2) — O — aan de uitgang. 3) De mismaaktheid. 4) De onbeweeglijkheid van het schaambeen. 5) De hardheid der kraakbeenderen. 6) De overmaatige wijdte van het bekken. 7) Het te weinig naar binnen gebogen heiligbeen, 8) De te grote beweeglijkheid van het bekken: Alle deze gebreken worden bij de Vroedvrouwe waargenomen door een nauwkeurig onderzoek, zowel wel als door de kwakkelijke gevolgen van een geboorte; GRONDBEGINSELEN ver De nauwte van het bekken, aan dessen ingang, of de vagina opening. Re. A Als het hol van het bekken, door hetwelk een kind anders bevindelijk ter wereld gebracht wordt, voor hetzelfde te nauw is, vertrekt zulks tot een der grootste hinderpalen in de geboorte; deze nauwte ontstaat meest door de voorberg des heiligbeens, of door dat de schaambeenderen te sterk in den as van het bekken inbuigen, of ook door een gezwel desser beenen — men kent gemelde nauwte, door een onderzoek met de hand: om hierbij zeker te zijn, kan men gebruik maken van den Siein-fen Pelvimeeter. ET ETRRENE Als dus het kinderhoofd zijn natuurlijke grootte heeft, en de ingang (of de bovenste opening) van het bekken niet natuurlijk breed is; zoo ontstaat daardoor een zware, en soms voor de Natuur onmogelijke geboorte, om dat een Natuurlijk groot hoofd zich door een te klein bekken niet laat doorpassen, maar in hetzelfde beklemd wordt, en zitten blijft. In geval van zulk een bekleining neemt men in de Vroedkunde verscheidene middelen ter hand, en welke bevonden zijn van een goede uitwerking te zijn : zij zijn de volgende: 1) Het gebruik van den hefbeom: 2) het gebruik der tangen: 3) het doorschijnken van 't kraakbeen tussen de schaambeenderen: 4) de keizerlijke snede: 5) de doorbooring der bekkencelsbeenderen. “In ons eerste deel is reeds gezegd, dat tot een natuurlijke geboorte, de bovenste opening van een welgemakke bakken, van het eenste darmbeen tot het andere, vijf Parijse duimen breed moet zijn, en dat de rechte lijn, van de voorberg des heiligen beens, tot den rand van het schaambeenbeenderen, vier duimen moet bedragen.” Men heeft verschillende graden van deze vernauwing waargenomen: er zijn bekkens gevonden van 335, 342, 2,9, 2%, 24, 2, 2, 1, en 13 duim in deze afmetingen; deze gevallen zullen wij wat nader beschouwen. VROEDKUNDE 19 1) Als de rechte afmeting van voor naar achteren 33 Parijse duimen bedraagt, zodanig gaat de geboorte wel wat langzaam; maar het kind blijft echter in leven en het kan met de hefboom geholpen worden. 2) Is die afmeting van voor naar achteren 34 duim; en wordt de geboorte aan de Natuur overgelaten, dan sterft het kind; doch wanneer in dit geval, ten rechten tijde, gebruik gemaakt wordt van de tangen, dan kan het kind levensveerter wereld komen. 3) Eene rechte afmeting van voor naar achteren, van 32 duim veroorzaakt door de Natuur een onmogelijke geboorte, echter kan de dode vrucht met de tangen gehaald worden; daarom moet als dan, bij een nog levendig kind, de doorklieving van het schaambeenderen ter hand genomen worden: bij een dode kind kan men gebruik maken van het Derforatorium. 4) Eene rechte afmeting van voor naar achteren van 9, 24, 24, en 24 duimen; veroorzaakt de Natuur en de tangen een onmogelijke geboorte; daarom vordert de levende vrucht, de keizerlijke inzet, en een dode kind het Derforatorium. 5) Bij een rechte afmeting van voor naar achteren van twee duimen, vordert het levendige kind ook wel de keizerlijke inzet; doch bij een dode kind kan men als dan met het Derforatorium niets verrichten. 6) Eene rechte afmeting van voor naar achteren van 12, of 13 duim, maakt bij een levende, als bij een dode vrucht, de geboorte onmogelijk; daarom wordt in beide gevallen, de keizerlijke inzet noodzakelijk, om dat noch met het perforatorium, noch met het uithalen der vrucht, in zulk een nauw bekken, iets te verrichten is. Moet je die bovengemelde handgrepen in aanmerking komen; zeldzaam evenwel heeft men waargenomen, dat de diverfiteit afmeeting varieert van het eene tot het andere, daarom was het eene tot het andere te naauw was; heeft ondertussen een vrouw daar aangetrokken, zoo moet zij, door middel van het doorbreken der schaambeenderen, gered worden. Ziet men dat een te nauw bekken, een veel zwaardere verlosing veroorzaakt, dan een te groot hoofd van het kind; het laatste kan door middel van die instrumenten te gemoed komen worden: maar een bekken dat te nauw is, maakt het gebruik van die instrumenten veelal onmogelijk, waardoor men de hele geboorte aan de Natuur moet overlaten; doch meestal sterft de moeder en het kind onder de verlosing; of het kind, gaand naar verloop van eenigen tijd, in de baarmoeder tot bederf over; want de voorbeelden dat een kind in de baarmoeder verhard is, zonder nadeel voor de moeder, zijn zeer weinig: bijzonderlijk als de mond van de baarmoeder door de weeën geopend is; de vliezen gebroken, zijn, en de ruimte in de baarmoeder kan indringen. De nauwte van het bekken aan de uitgang of onderste opening. Aan de uitgang of onderste opening van het bekken is, zo is de geboorte, voor moeder en kind, eveneens voor de Vroedmeester gemakkelijk. De onderste opening van een welgeveld bekken, moet van het staartbeen, tot onder de boog van de schaambeenderen vier duimen breed zijn: diezelfde breedte moet ook varieren over het een zitbeen tot het andere plaats hebben; en, deze afmeeting van breedte hier niet aanwezig, zo is de uitgang van het bekken te nauw, en het hoofd van het kind zal min of meer klemmen, naar mate hetzelfde min of meer van deze breedte afwijkt. VROEDKUNDE Die wijdte,.neemt men waar , of door de hand, of door gebruik te maaken van den ‚pelvimeter : de 00T. -zanken van deeze naauwte van het bekken in den uit« gang zijn verfchillende: zij kunnen weezen. & De knobbels der zitbeenderen. ©) Als de punt des heiligbeens met het ftaartbeen te lang of onbeweegelijk is. 3) Als de.baog der fchaambeenderen te veel naar bin- nen, tegen den as der onderfte opening uitpuilt; of 4) Als op de gemelde beenderen, beengezwellen zijn. Maar daar men hier ligter tot het hoofd kan komen, dan dat hetzelve in de bovenfte opening beklemd geraak- te, zoo is ook deeze 'geboorte niet zoo moejelijk ,.dan ‚de eerstgemelde; en men heeft verfcheiden handgreepen noodig, naar gelang van den graad der naauwte van het bekken aan den uitgang. Is het ftaartbeen te lang, zoo kan hetzelve bijna een duim ver terug gedrukt worden :; of men kan niet. het Roonkuyfiaanfche inftrument ‚of met de tang ‚er bijkomen; of zo dat niet hielpe, en het kind nog leefde, zoude men tot het doorklieven van de fchaainbeenderen moeten oyergaan ; maar is het kind dood, zoo kan men het hoofd van de hersfenen ontlasten. - „Somtijds vindt men ook gelegenheid om met 'twee . Yingers in den mond van het kindtekomen, en, door deeze handgreep, het hoofd „ vervölgends het geheele kind, door den uitgang uithaalen ; echter hoede men zig ‚ 00k van, door deeze handgreep, de bilnaad intefcheuren: om die reden zijn de andere voorgenoemde handgree- pen zekerder, Het terugdrukken van het fLıartbeen kan, of door de fchede, of door den endeldarm 'sgedaan worden. „Wil men het ftaartbeen terugdrukken, Zoo moet men twee vingers, tusfchen het voorhoofd des kinds en het ftaartbeen, in de fchede brengen; zoo dat men met der, Mr 4 183 GRONDBEGINSELENIHK. Stig vari den vinger, tegen het staartbeen, en met de vlakke hand en vingers, tegen het voorhoofd des kinds kan drukken: en op dusdanige wijs kan men ten gelijken tijde, het staartbeen der vrouw terug drukken, om alzoo het hoofd naar buiten te brengen: men moet voorzichtig zijn, van op deze wijs de bilnaad niet intcheuren. Zonderling is het, dat door het terugdrukken van het staartbeen pijn wegens veroorzaakt worden, hetwelk hier zeer goed verbetien kan worden. Er is een beperking voor de mismaaktleidende vrouwen, wier bekken op verschillende wijzen mismak is: soms heeft de voorberg des heiligbeens te ver in het bekkenhol uit; bij anderen zijn de schaamboogen; of de bovenste rand derzelven, in plaats van buiten, naar binnen, gebogen; ook staan bij eenigen de zitbeenderen te veel naar binnen; bij anderen is het heiligbeen met het staartbeen te veel, of te weinig gebogen, en soms is het geheele bekken, als 't ware, samengedrukt, of geheel scheef gedrukt; hiertoe behoren derhalve de samengedrukte, of scheeve bekkens. Alle deze gebreken maken, of den in- of den uitgang, of het geheele bekkenhol, te nauw: de hulp is derhalve dezelfde, welke voor een te nauw bekken aan den in- of uitgang is opgegeven. Men neemt deze mismaaktheid van het bekken, meestal waar: bij vrouwen die, in hun jeugd, de Engelse ziekte gehad hebben: al schijnt het dat zij van deze ziekte genezen zijn, zij hebben echter een mismaktheid in het bekken overgehouden. De onbeweegelijkheid van het staartbeen. Aan de wervelbeenderen van het staartbeen merken elkaar, of meren de punt van het heiligbeen verbinden zijn, zodanig maakt het staartbeen, met het heiligbeen of eenen scherpen of eenen rechten hoek, welke de rechte afwijking van vooren naar achteren, in de uitgang, te klein maakt, en geologisch kan de noodzakelijke terugdrukking van het staartbeen, bij de uitgang van het hoofd van het kind, niet geschieden: men vermoedt dit gebrek bij vrouwen, die zeer oud, naamlijk over de veertig jaar, of ook nog ouder, trouwen. De gewone hulp in dit geval bestaat hierin, dat men het hoofd met de vinger, of met de hefboom naar vooren onder de schaambeensboog, en het staartbeen, als ’t mogelijk is, gelijk in de voorige afdeeling geleerd is, terugdrukt; of men trekt het hoofd met de tang naar buiten; en hoewel men als zeker kan stellen, dat bij dit uithaalen het staartbeen gebroken of verplaatst wordt, zo is echter, daar die breuk niet zoo gevaarlijk is, als het doorklieven der schaambeenderen, die wijze ook meer aantrekkelijk, dan gezegde operatie. Den Heelmeesteren zij hier alle mogelijke oplettendheid aanbevolen; daar men naamlijk heeft waargenomen, dat als het schaambeen gebroken of verplaatst is, en niet weer hersteld wordt, dat als dan de vrouwen, na de verlossing, mank gaan. Over de kardigheid der kraakbeenderen en banden van het bekken. In de lichamen der vrouwen, welke in de zwangerschap gestorven zijn, kan men klaarblijkelijk waarneemen, dat de wonderlijke Natuur reeds in de laatste maanden der zwangerschap, de kraakbeenderen, welke de schaam- en ongenoemde beenderen, met het heiligbeen, samenvoegen, weeker, slapper, en meer uitgezet maakt: dit uitzetten der tusschen de beenderen liggende kraakbeenderen, drukt alzoo den ingang, en tevens het geheele bekkenholk aanmerkelijk, ja soms, bij onmogelijke geboorten, scheel vandaan. De zwaarte der zwangere lichaam, en het ingaan, van ’t hoofd, zijn gelijk aan de werking van een wig waarbij het verwijden des bekkens onder de geboorte; nog sterker voordgaat: de pijn die, op het einde der zwangerschap, aan de kraakbeenige vereniging der schaam- en ongenoemde beenderen gevoeld worden, ontstaat, voor het grootste gedeelte, door dit verwijden van het bekken. Als deze kraakbeenen van het bekken door ouderdom, of ter oorzaak van een ziekte ziekte, of uit welke oorzaak het zoude mogen wezen, te breken of verplaten, is, en niet weer hersteld wordt, dat als dan de vrouwen, na de verlossing, mank gaan. deren en banden van het bekken verflapt heeft, dat zeg ik, de beenderen van het bekken, zoo wel de schaambeenderen, en, van achteren de ongenaamde beenderen, van het heiligbeen, geheel afwijken, en zó beweegelijk worden, als of zij gebroken waren: het verwijken der kraakbeenderen aan de schaambeenderen veroorzaakt grote pijn, en in de beweeglijkheid, deze beenderen het onvermogen om te gaan, of rechtop te staan; dit is de tekens voor de Vroedvrouw, dat deze beenderen verwijken zijn: In dit geval moet men geërgerd tijd verzuimen, maar, terstond naar de geboorte, door een goed en vast verband, de bekkenbeenderen aan elkaar, het verband met, versterkende middelen nat houden, en de vrouw, zoo lang mogelijk, laten rusten; wanneer voorbij de kraamzuivering opgehouden is, maken men gebruik van koude baden: verzuimt men deze, blijven de vrouwen jaaren lang in die ellendige toestand. Overmatige wijdte van het bekken, het bekken kan, of in zijn gehele holte, of alleenlijk in zijn in- of uitgang te wijd zijn: is het aan de ingang te wijd, zo neemt men waar, dat de voorberg des heiligbeens te verre teruggenomen, of dat het schaambeen te veel naar buiten gebogen is. Uit dit gebrek ontstaat gemeenlijk een onvolkomenheid in de baarmoeder, en in de zwangerheid geeft het de meeste gelegenheid tot een ombuiging van dezelfde. Maar begint de verlossing, zoo gaat in het begin het hoofd wel gemakkelijk in het bekkenhol, maar eindelijk maakt het de geboorte langzamer en mogelijk; daar de ondervinding leert, dat de uitgang van het bekken zoo veel nauwer, dan derzelve ingang wijder is. De te zeer wijdte van het bekken, in deszelfs uitgang, heeft zijnen oorsprong daarin, dat de boog der schaambeenderen, of de zitbeens knobbels te ver van elkander afstaan, of het heiligbeen met het staartbeen te veel teruggebogen is; of dat het staartbeen te bewegelijk is; in dit geval gaat de geboorte, in den beginne wel wat langzaam, maar het einde derzelfde is des te schielijker, om dat hier de uitgang wijder is dan de ingang te voren te nauw was. Maar is het geheele bekkenhol te wijd, zoo is dit een gebrek in het Natuurlijk maaksel van ’t lichaam: men zoude niet gelooven, zoo de ondervinding het niet bevestigde, dat zulk een geval van een te wijd bekken, een zware geboorte kan veroorzaken; meestal. rijgen de vrouwen ; welken van. natuure een wijd bek- ken lebben, door geringe oorzaaken, eene volkomene tit- zakking van de baarınoeder, en waar zulks niet ftaande de zwangerheid gebeurt, heeft het echter eenige tijd daar- näa plaats ; dan, als de eerfte weeen,; bijzonderlijk zoo dezelven hevig zijn, en in eene opgerichte plaatfing, inden ftoel verarbeid worden, zakken de mond en hals der baar+ moeder met het hoofd des kinds, diep in het hol van ’t bekken ne£r , alvoorens de baarmoedersmond zig nog ver: wijd heeft. _ | yi R Men heeft bij een alte wijd bekken waargenomen;; dat de baarmoedersmond zig eerst buiten de, lippen def fchamelheid geopend heeft : wanneer men in dit seval het ondeifte gedeelte der baarmoeder zig door den in: gang; of; zoo de witzakking volkomen is; ook door den vitgang begeeft, en dezelve aangedrukt wordt; zal het verwiiden van den baarmoedersmond langZaam, pijnlijk; en gevaarlijk weezen ; doch altoos heeft men ecne fehie- lijke geboorte te verwachten, die voor moeder en kind ge+ vaarlijk kan worden; de baarmoedersmond wordt naamlijk {poedig verwijd, en kan daardoor infcheuren, en de vrucht ‘önverwachts met het water; op dengrond vallen,denavel- ftreng breeken ‚of den moederkoek met geweld losrukken, waardoor verfeheiden ongelukken kunnen ontftaan,, welken wij ineenige volgende afdeelingen nader zullenbefchouwen; Wanneer men voelt, dat een alte wijd bekken aanwee- zig is, moet men de vrouw; Op het bed liggende ver- josfen: (derhalven weder een voordeel om die wijze tef händ te neemen:) als ’tmogelijk is, moet men ten eerften de vliezen breeken, om een weınıg van het water te ont= lasten : de lijderes moet niet persfen, en ftaande iedere vlaag moet men met de hand, welke men daartoe in het bekken gebragt heeft, den baarmoedersmond terug; en omhoog houden, tot dat dezelve zig verwijd heeft, en het hoofd des kinds in het hol van’ bekken flaat: tegen VROÖOBRDKEUNDE. 17 de fläpte var den baarmoederen.derzelver BE ; get inen een weinig tft; cinamomi;; uitwendig maa sh nn gebruik van koud water met aziin— naa de. geboorte moeten zulke vrouwen langer het bed houden dan anderen, Dyer her te weinig gebogen heiligbeen. 2 | sin Sert de Kay Di gebrek van.’t bekken ,. hetweik door de miceste Schrjjvers voorbij gegaan is, "heeft fomtijds kwaade ge volgen: als het heiligbeen it cene rechte lijn , naar bene» den, in het. Het is in deze omstandigheid een vluchtig gebruik, met de vinger in de endeldarm der lijderes te, welke daarvoor altijd openstaat, te gaan, om het hoofd des kinds naar voor te drukken; want men heeft waargenomen, dat door dit drukken ontsteking, zweeren, en pijnpijzen; in de endeldarm ontstaan, waardoor de darm zich als dan, op een zeer onaangenaam wijze, zowel uit de scherd, als uit den gezegden darm ontlast; maar als het hoofd geheel op de bilnaad staat, dan is het mogelijk, om tussen die beiden door, de vinger in te brengen, zonder de bilnaad intepercen: in dit geval, derhalve, moet men het hoofd van de bilnaad door de endeldarm, zachtjes naar voor trachten te drukken, terwijl men tevens, van buiten, de bilnaad ophoudt en tegenhoudt, en de geboorte, als het ware, over de hand laat gaan. De allergrootste beweeglijkheid des flaartbeens Als het staartbeen te beweeglijk is; wordt de bilnaad meer dan gewoonlijk, door het hoofd des kinds, naar achteren gedrukt, en kan dus ook ligtelijk ingescheurd worden: In dit geval moet men zich van de handgrepen bedienen, welke in de laatste voorgaande afdeeling zijn voorgesteld. Gebreken aan de lippen der schaamelijkheid Eerste kraamende vrouwen kan men duidelijk waarnemen, dat de lippen der schaamelijkheid, van buiten, in grootte afneemen, naar mate de scherd door het hoofd des kinds vandaan wijkt; dewijl zij door het verwijden der scherd naar binnen worden getrokken: alzo is het te begrijpen, waarom een zwelling der lippen der schaamelijkheid mogelijke maakt; en langzaam doet voortgaan. 3. Deze gebreken zijn wel niet van zoveel aanbelang als de voorgaande en de nog volgende; echter is het niet zeldzaam, dat zij, gelijk gezegd is, een natuurlijke geboorte zwaarder en trager maken: de Vroedmeester moet de lijderes, alleenlijk om der kwade gevolgen willen, in het kraambed nauwkeurig in het oog houden. BR De gebreken der schaamlippen zijn: 1. Het watergezwel: 2. Het bloedgezwel. 3. Het onvoldoende gezwel. 4. De stijfheid der teeldeelen. Het watergezwel der schaamlippen. Dit is een vergissing en niet te corrigeren, aangezien het een vervanging is van een woord dat niet voorkomt in het origineel. Zelden heeft men bij een waterzuchtige vrouw, reeds in de laatste maanden der zwangerheid, opzetting van de grote en kleine schaamlippen, ter hoogte van eenige duimen, waargenomen. Dit gezwel is de zwangeren in het zaanzoo hinderlijk, dat sommigen vele weken voor de geboorte reeds het bed moeten houden, om dat zij hun beenen niet genoeg kunnen bewegen. Men moet dit gezwel in de eerste plaats door sterke verdrikkingende middelen trachten te verdrijven; bijvoorbeeld: door het aanbrengen van een zinken of ijzeren plaatje, zodat de verdrikking en de verdrijving van het aanwezige vocht droppelsvrij zal zijn. De gemaakte verdikkingen moeten worden gehinderd, zodat het kwetsen door de verlosking, het zwellende deel tot een verfverwying van de lippen zal overgaan. In het achterste gedeelte is dit schaamlippenfalen, door de verdikkingen, maar voor een korten tijd; want aldra genezen zij, en dan ontsnapt fijnelijk een nieuwe zwelling. Hier van daar dat de verdikkingen eenige keer herhaald moeten worden. Onderstommen heb ik mij, in dit geval, zeer wel bevonden, bij het aanwenden van een dampbad. LEVRET en de beroemde van SWIETEN hebben tegen het watergezwel der lippen aangeraden, het leggen van een plastic le_PROPLEGER fiet FIEGPLEISTER, gedeeltelijk op de lippen en gedeeltelijk tot aan het midden der tengels: wanneer de vrouwen dit willen toelaten, kan men op zulk een wijze, het water spoediger ontlasten, dan door insnijdingen, welken, gelijk reeds gezegd is, altijd fchielijk genezen, en zelden worden de groote en kleine lippen met de schade, door het in ’t celvleesweefsel verstoorte bloed, blauw, gezwollen, pijnlijk en hard, zodanig dat zij, om te spreken, twee kleine met bloed opgevulde bladeren schijnen te zijn: dit veroorzaakt ook een zeer pijnlijke en zware geboorte; en zodan de lijderes de weeën met enig geweld verarbeidt, scheurt dikwijls de schade en de kleine lippen, waardoor een doodlijke bloeding veroorzaakt kan worden: de gekneusde delen gaan daarop liggend tot versterfing over, of laten, na de geboorte, kwaadaardige zweers achter. Hierom moet men bij volbloedige nog voor de verschroming, de aderlatting niet verzuimen, en gebruik maken van stroovingen met azijn en water, waarin eenig ammonium is opgelost, op de gezwollen delen: zo de zwelling naar deze hulpmiddelen niet afneert, moet men het kind keeren en naar buiten brengen; doch tevens met de voormelde stoving, zodanig wel vlaard als na de geboorte, aanhouden. De ontscheiding der schaamlippen, Bij zware en lange aanhoudende geboorten, ontscheiding dikwijks, niet alleenlijk de groote en kleine lippen, maar zelfs ook de vliezige plooien der schade, Deze opgezwolene delen verhinderen meestal het hoofd in den uitgang, en veroorzaaken veel pijn; zij worden geheel droog, en heet, en de geboorte wordt daardoor mogelijk en langzaamer; dikwijls volgt deze ontscheiding, na de geboorte, versterfing. Men moet in dat geval ten eersten aanleunen, en antiflogistische middelen toedienen; van buiten een wekkende gortpap, met azijn van goudglazig, op de ontstoken deelen leggen, en de schede van binnen met olie drenvenden. De schelijkheid der uitwendige teeldeelen, bij de eerstkraamenden, en die reeds tamelijk bejaard zijn, of welken, na haar veertigste jaar, voor de eerste maal bevrucht zijn, worden, zoo wel alle de teeldeelen, als mede de baarmoedersmond, de schede, de bilnaad en de heiligs- en zitbeens-banden, bevonden eenigzins schelijk te zijn; hierom hebben deze vrouwen ook altijd een langzamer en moeilijker verlosking, dan anderen: in dit geval moet men gebruik maken van halve baden, en van het dampbad, voordat het onderlijf dikwijks smezen, en olie in de schede inspuiten: inwendig geeft men middelen, bereid uit hennepzaad, kliswortel of amandelmelk; men moet voorzichtig in dit geval met taai geduld de werking der Natuur afwachten. Gebreken der Schede. De gebreken der schede zijn van veel meer aanbelang; dan die der schaamlippen; echter worden deze dikwijls, door de natuurlijke werking, geheel wonderlijk overwonnen: wij tellen onder de gebreken der schede, de volgende: 1) De tegennatuurlijke vernauwing der schede, 2) Het samen groeien derzelfde, 3) De tegenwoordigheid van het maagdenvlies, of een tegennatuurlijke huid, 4) De inzakking der schede, 5) De schedebreuk, 6) De onvreemdheid der schede, 7) De pijnlijke zweerven derzelfde, 8) Haar droogheid, 9) De krampachtige samen trekking der schede, 10) De schede die zich in den endeldarm opent, 11) Die welke vlak onder de navel haar opening heeft. E: zijn vrouwen bij welken de schede, van de geboorte af aan; wegens zekere gebreken in de vorming, soms door lidtekenen en verhardingen, welken na een zweer of een incisie ontstaan zijn, zoo nauw is geworden, dat men niet eens een vinger in dezelfde kan inbrengen; en echter hebben zulke vrouwen, niet tegengestrand het manlijk lid in geen bijstand naar binnen gebracht, kunnen worden, alleenlijk door de beïntering van het manlijke teeloogje op de buitenste teelanden der vrouw, ontvangen. Ik was bij zulk een geboorte tegenwoordig, en heb ondervonden dat de wonderlijke natuurkracht, in een tijd van achtien uren, de schede, zonder enige beletsel, gelukkiglijk verwijdde, en de geboorte uitschraafde. Mischien is de Schrijver hierdoor misleid geworden. Hoe nauw de schede moge zijn, laat zij echter, wegens haar uitzettend vermogen, nog altijd op een verwijding hoopën. Men vindt in de verhandelingen van de Academie der Wetenschappen, te Parijs, dat een vrouw, die reeds tien jaaren getrouwd geweest was, zulk een nauwe opening van de schede had, dat men er nauwelijks een pennefchaft konde inbrengen: deze vrouw gevoelde, ten tijde dat de maandstroom vloeide, welke zich niet behoorlijk kon ontlasten, een pijnlijke spanning: eindelijk werd zij, na elf jaar tijds zwanger: haar geboortemeester meende dat zij nooit zoude baren, en onverhoedens begon haar schede zich, in de vijfde maand, te verwijden, en bleef vervolgens verwijd, tot zij, op het laatste, de natuurlijke wijdte had, en de vrouw gelukkiglijk verloste. In het geval, door mij zelf waargenomen, was het den man, in drie jaaren lang, niet mogelijk geweest, zijn vrouw, om reden dat haar schede te nauw was, op de algemene wijze te bevallen: ik vond, bij mijn komst, de schede zoo nauw, dat noch ik, noch de vroedvrouw, een vinger in dezelfde konde inbrengen en echter verwijdde zij zich gelukkiglijk door den aandrang van het hoofd des kinds, in den tijd van korte achttien uren. Ook de lichaamsdeeltjes en andere excessen der schede, hebben enige bezoekers der Vroedkunde toegevallen, een aanwijzing tot de keizerlijke snelheid te wezen: VADER Zegt, dat men die snelheid met goed gevolg gegeven heeft aan een vrouw, waarbij de snelheid, na een ver Zwering, Zoo vol van bloed was geworden, dat men, niet zonder moeite, de top van de vingers naar binnen kon brengen: GUILEMAN heeft, in een dergelijk geval, die snelheid met het beste gevolg gegeven. „Ik maakte,” zegt hij, „een infusie, en hierop werd de verwijdingspijpel zo gelukkig aangebracht, dat alle lichaamsdeeltjes uitgerekt werden, en de vrouw, na drie uren daarna, gemakkelijk verloste.” Langduurige zwangerschappen, groeiende buiken, de vormen geheel, of ook wel voor een gedeelte, namen die gebrek der scheint onoverwinnelijk te zijn, en daarom de verlossing onmogelijk te maken; echter zijn er voorbeelden, dat of de kunst, of ook alleenlijk de Natuur, de geboorte, in dit geval, zonder de keizerlijke snede daargesteld heeft. De Heer DE LA morte werd geroepen bij een samengroeide scheide, die de geboorte tegenstond; na dat de tegenstander doorgekneden waren, en met de veezel van de matrice niets verricht kon worden, werd hij gedwongen, de geheele celachtigheid, die het samengroeien had veroorzaakt, weg te nemen: een kwartier uur na deze kunstbewerking, werd de vrouw verlost = na verloop van drie maanden was zij weer zwanger, en verloste, ten behoorlijken tijde, zeer gelukkig; ZIBMACHER heeft bij een baarend vrouw, de scheide, in derzelver midden, een duim breed samengroeid gezien; het scheen als of het kind door de opening van den endeldarm wilde uitkomen; dan, het samengroeien der scheide werd doorgekneden, en de vrouw verloste gelukkig — Zeer gemakkelijk kan dit van den scheiden gedaan worden, als alleenlijk de lippen, of het onderste gedeelte der Scheide, samengroeid zijn: dit had men bij die vrouw, van welken HAR vijfprecht, moeten beproeven. De juistheid van het manschested. Soms gebeurt het, dat het maagdenvlies of al het vlees, zo goed als, of al te flauw is, en derhalve onder de bijflaap, al waar de vrouw bevrucht, niet breekt: wanneer in dit geval de tijd der verlossing daar is, kan men met het bloote oog zien, dat zich een vlies, halfmaansvorm, over de kruin des hoofds zeer sterkt spant, en alzo de geboorte verhinderd: zeker heelmeester, voor wiens getuigenis ik belast ben, heeft mij verzekerd, dat hij bij een baarrend vrouw, een bijna kraakbeenig maagdenvlies heeft waargenomen; een vlies, hetwelke het hoofd des kinds tegenhield, alzoo dat hij nauwlijks in staat was, hetzelfde met een schaar door te knippen. Dit gebrek der schede, moet derhalve door een doorzijding verholpen worden. Het vleeschgezwel der schede. Wanneer voor het begin der geboorte een vleeschprop, of enige over vullig vleeschgezwel, in de holte der schede aanwezig is, moet hetzelfde, nog voor de geboorte, of door afbinding, of door enige doorsnijding, weggenomen worden, op dat het bedoelde gezwel het hoofd des kinds, voorkomend de geboorte, niet tegenhoudt. Het uitzakken der schede. Als een gedeelte van het binnenste vlies der schede, of als hetzelfde geheel, door welke oorzaak ook, buiten de schamelheid geperst wordt, kan de verlossing, door dit gebrek, wel niet tegengehouden worden; maar als men tijdens de geboorte het uitgezakte deel der schede niet tegenhoudt, zo word hetzelfde tussen 't hoofd des kinds en den uitgang, of de onderste opening van het bekken, gekneld, waardoor aan het buiten geraakte deel ontsteking, verweking, en versterving kan ontstaan: toevallen welken tot een lang duurig kraambed aanleiding geven. De Vroedkundige helper moet hierom in het begin van de verlosking zorg dragen, dat het uitgezakte deel der schede, met twee vingers van een helpende hand, staat tegen iedere vlaag, zolang teruggehouden wordt, tot het hoofd van het kind zich juist bevindt, op de uitzakking. De schedebraak. Soms gebeurt het, dat bij bevallende vrouwen, de volle pisblaas door de zwangere baarmoeder gedrukt wordt; dat deze geheel in de schede uitpuilt, en den weg tot de geboorte verhinderd; men moet derhalve altijd zorgen voor de ontlasting van de pis, en deze door middel van een katheter laten uitlopen, opdat niet de pisblaas onder de geboortekracht, hetwelk een doodlijk toeval is. Op gelijke wijze kan de opgehoopte drekstof ook de endeldarm uitzetten, en de geboorte verhinderen, als namelijk dit opzetten in de schede uitpuilt: in dit geval moet men vooral zorgen, dat de opgehoopte drekstof, door middel van clysteren, weekgemaakt en uitgevogen wordt. De ontsteking van de Schede. Als aan de pijnlijke vleugels der schede alleen, of wel, tegelijk met de schaamlippen ontstoken wordt, wordt daardoor den weg tot de geboorte afgebroken; hiertoe zijn de aderlaten, en de gepaste geneesmiddelen noodig: in de ontstokene schede kan men een lauw warm afkooksel van den heemstewortel inspuiten. De pijnlijke zweren der schede. Vrouwen wier teeldeelen met het venerische gift bezaaid zijn, hebben voorzeker een ongekende zware geboorte, te verwachten, wanneer de schede met vele zweren en condylomen bezet is, dewijl die deelen als dan, zonder sterke pijn, geen groote verwijding, toeleiten. Vrouwen die een zware geboorte verwachten, willen de weeën niet recht verarbeiten, en daardoor verlengen zij de geboorte: ook in dit geval moet men gebruik maken van olieachtige inspuitingen, en door een dampbad de schede flapperen. trachten te maaken; voords moet men, zulke vrou-, wen, tot, haare ftraf, aanzetten, de weeän fterk te vera arbeiden. - De droogheid der [chede, U: de flijmklieren van den baarmoedersmond en der. chede, wordt op het einde der zwangerheid , eene. groote hoeveelheid van fljjm, voornaamlijk ftaande de geboorte,, afgefcheiden. Die flijm maakt alle deelen zacht en glibberig, en ver: hindert het wrijven, *t welk door het’ hoofd des kinds veroorzaakt zoude kunnen worden. ordt die flijm niet in de gewoonlijke hoeveelheid afgefcheiden , of wotdt dezelve door het te dikmaals onderflaan met de hand afgeveegd, zoo wordt de fchede. 