title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Zou jammer zijn, indien er twee stallen meegenomen werden. Te hard van stal, te laat van stal, als een oud paard van stal. (Zie PAARD.) Het zien kost eerlijk betaald, als een paard van stal. (Zie HUUR.) Iemand is op de krengenstal geraakt. (Zie KRENG.) Men vindt meestal eenig vreemd haartje bij zich op stal. (Zie HAAR.) Het vee op stal gezet, in de kuip staat. (Hy Kracht pensioen.) Besef ik vindt overal; Maar de beste bijenstaan op stal. (Zie HULP.) Op stal zetten. [Dat is: afdanken.] Iemand op den stal te laat, als het paard (of: de...) gestolen is. (Zie KOR.) Geen spek zoeken in het nest van den hond, worten in den hondenstal. (Zie HOND.) De koe in den stal. (Zie Kor.) Het meel heeft geen stal. (Zie MAL.) De wolf heeft de schapen gegeten. (ZIE SCHAAP.) Bij soort op enen stal. (Zie soort.) Een paardenrij naar stal. (Zie PAARD.) Kwaai paarden dienen op eigen stal niet. (Zie AARD.) Een maat of vrouw zonder gebreken zal enig bed wel altijd leeg zien. (Zie BED.) Zijn in een warmen stal. (Zie HOUT.) Als staat op de klink. (Zie KLINK.) En ga samen te stal staan. Rust is, komt staan bij. 6 is: waar men zaken aanreikt, die nog al bijval vinden, daar komen steeds meerderen hun begeerte toonen, om mee te doen. De Bucht tot navolging merkt sterk, Konina zegt ) keerlijk den voorsprong van dit spreekwoord: "In de Rivieren de Maas, de Waal en de Rijn t men in overvloed zeker vischje, veel naar eenen aan gelijkende, dat men Priknoemt. Voor de Prikken-visserij bezigt men van tenen gevlochten korven of tuiken. In Augustus, wanneer deze visserij begint, doet de Visscher 70 of 80 Prikken in eenen korf, maakt enige ledige korven aan den eerstgenoemden vast, en legt dezelve gezamenlijk, aan een anker, onder water. De gevulde korf heet het Stel; door hetzelfde verleidt andere, welke zich in de overige ledige korven verzamelen, en nieuwe Stallen vormen, zoodat daar, alwaar Stal is, Stal bij komt.” TAM. De appel valt niet ver van de stam. (Zie APPEL.) De oude stam is te stram. 7 De takken groeien naar de stam. 8 Van de grofste stammen krijgt men de fijnste vruchten. Zij is uit de stam Levi. (Zie LEVI.) STAMELAAR, De een stamelaar verstaat de ander wel, 9 (Zie de Bijlage.) Men moet een' stamelaar niet na praten. Wil geen stamelaars vertrouwen, En de witte kleuren schouwen. (Zie KLEED.) STAMPER. Dat is een' eene omgekeerde klok, zei Michiel oom, en bij zag een' stamper in den vijzel staan. (Zie KLOK.) STAND. Daar, waar men is in goeden stand, Daar is almede ons vaderland. 10 Een arme stand geeft een rijk verstand. Eene liefde, die vlamt, eer dat ze brandt, kan niet lang staud houden. (Zie LIEFDE.) Een lage waterstand Geeft vruchtbaar land. (Zie un Een pand Op hand Grijpt stand. (Zie HAND.) Geene goede trouw houdtstand, wanneer men over &ene zaak tweemaal manen moet. Il ‘ Hij maakt een standje. Neem geen ding ter hand, Of breng het in zijn’ and: (Zie DING.) Niemand leeft naar zijnen stand. ]2 Niemand van zoo goeden stand, Of hij heeft een’ wolven-tand. Elk heeft 7 gebreken, men vindt geen volmaakt mensch.) STANDAARD. Onder den standaard maakt men de beste kapitei- nen. (Zie KAPITEIN.) STANDBEELD. Hij staat daar als een stundbeeld. STANG, Hij loopt met de lijmstang. (Zie LIJM.) Hij rijdt het paard op de stang. (Zie PAARD.) Hij wordt op de stang gereden. [Men zit hem achter de vodden.) STANK. De stank verdwijnt zoo gezwind, als een veest in de kerk: daar heeft ze de ruimte van neusgaten. (Zie GATEN.) ILL 154, 6 Koning bi. 8, dam bI.11, 5. Adag. Thesaurus bl.23. Meijer DL en, 7 Ostabl. 451. Sel. Prov. b1.98. Modderman bl. bl. 40. WB. 131. 10 Cats bl. 483. ur 8 Bogasert bl. 64. 11 v. Hasselt bl. 4. Mm. 9 Campen bl.87. de Bruno bl. 4299. Adag.qua- 12 Gruterus LI. bl. 168. STANK. 500 Hij maakt er veel stanks van. 1 Hij slacht den duivel: hij vertrekt met stank. (Zie DUIVEL.) oe loozer kruid, hoe boozer stank. (Zie Kru1n.) Met stank beloond worden. Rook, stank en een kwaad wijf drijven den man uit zijn huis. (Zie HuIs. Stront voor (of: Stank Voor) dank. (Zie DANK.) Wat stank is dat: men zou er den kanker van in den neus krijgen. (Zie KANKER.) Wie de schaamte doorgebeten heeft, is met schande vervuld, en moet met stank scheiden. (Zie SCHAAMTE.) STAP. Als gij den wolf ziet, zoek niet meer naar zijne voetstappen. Dat is een stap nader tot den vrede. Dat kost hem veel voetstappen. De vrome voetstappen mag men wel navolgen. De Den van den meester benadeelen geen kwade stap, zonder meer, is genoeg, om een laken flesch te breken. (Zie FLESCH.) Hij doet verkeerde stappen. Hij heeft den grooten stap gedaan. Dat wil zeggen: hij heeft den overtocht gemaakt van hier tot en met manden voetstappen drukken (of: volgen, ook wel: in iemands voetstappen treden). Lange stappen korten den weg. Men wil altijd een’ stap hooger klimmen. Wacht u voor den eersten stap. STAPEL. Daar is de stapel der boeven. (Zie BOEF.) Dat is de stapel van alle ongeluk. (Zie ONGELUK.) Daar is wat op stapel. Stapel, zegt WINSLOOTEN, „Detecteerd, uit zijn eigen kracht: een plaats, daar iets gestapeld of opgehooid of geplaatst kan worden,” en volgens V. LENNEP het de „naam der vereniging van stijlen, waar een schip in aanbouw op rust.” De spreekwijze is aldus aan den scheepsbouw ontleend. Tulman zegt, dat „men dat toepast op iets, dat naar negen maanden moet en.” Dat gelijkt wel naar het geraamte van een walvisch, zei stommelend Gijs, en hij zag een schip op stapel staan. (Zie GERAAMTE.) Het is van stapel geloopen. Hij heeft het op stapel gezet. STATIG. Statig en drentig zijn. (Zie DRENTIG.) STATUTEN. Hij zal nimmer ordinantie of statuten maken. (Zie ORDINANTIE.) STAVOREN. De verweide (of: welige) kinderen van Stavoren, (Zie KIND.) Tv. Eijk1.bL 181 Stavoren moet men in Stavoren zoeken. 9 Hij beeft eene drooge stee in den hales. (Ziemä Verandering van stede Verandert niemands Hij kent geene stegen voor straten, 10 (Z Bijlage.) Men moet onderscheid maken tusschen stegen. (Zie ONDERSOHEID.) Dat houdt geen? steek. 11 Dat is een steek,, al bloedt ze niet. 12 Dat is een steek boven water. 13 Dat is een steek onder water. 14 10 Onts bl. 469. Sartorlus pr. II. 35, VII. 62. Tuin- man bl. 79, 1. bl. 136, Jul 7. Sermoen bl. 56. v. Waesberge Prijen bl. 53. v. Eijk III. bl. 95. 13 v. Eijk I. nal. bl. 33. Modderman bl. 108. de Jager X. Bifdr. b1.27-38. 14 Ererts BI. 838. 7. BUk I. nel. NL | STERN Wanneer het noodig is, om cene 30 vinden, dat men er nog naar zoekt, .. er reeds bij of in is, ts er weinig degelgi te denken. Stavoren moet men in Sa zoeken, nil dus zeggen: de oude luister dwenen, slechts eene schadumw bleef er vond malige grootheid. Om welke reden men di Stavoren zegt, zie men bij de verklaring het vorige spreekwoord.] STEDE. STEEG Dat niets getuigt: hij weet zich niet te kennen, en kent de bijzondere gelegenheden de aanleiding eener zaak, af wel: zijne menschen niet te onderscheiden. Om toegang voor paarden en wagens te maken, werden de voornaamste eenen van een stad gevloerd, of met asfalt, dat is: bestraat, en kregen zij daarom de naam van straten. Dwars afleidende toegangen van de straten werden steegens genoemd. Bij de verschillende opeenvolgende zettingen der steden zijn deze betekenis straat en steeg niet altijd in acht genomen, maar dikwijks met elkaar verward, zodat er steden in ons vaderland gevonden kunnen waar de stegen straten, en de straten steegen zijn. Toen ook kende men geen stegen straten. STEEK. [v. Eerste] zegt van deze spreekwijze: roept aan boord van een schip, als het anker gelig wordt, en de steek of knoop het touw, naarmede het aan de ring van het anker vast is, door het water heen zichtbaar wordt, den kapitein toe: hij is de steek boven water! Zoo lang echter de steek niet gezien kan worden, is men wijfelachtig, of het anker wel klaar is; maar nog twijfelachtig, of niet, zoo als soms beurt, het touw om de armen (ook wel en bladen van het anker genoemd) of den kerstok geraukt is, en dus, zoo als men een onklaar anker heeft. Hierom bespreekt het genoemde spreekwoord van een schip aan iemand geven, die zo fijn en zelf dubbelzinnig of twijfelachtig kan zijn opgenomen. Het omgekeerde geval heet aan boord van een schip te zitten, als men zegt: dat is een steek boven water. Een ziet, dat men onmiddellijk voelen kan. (Zie: oog.) Vastelier, die geen knoop in de draad legt, Het is een steek. (Zie: DRAAD.) Zie van de tong is erger dan die van een sas. Trouwe arbeider moet de trouwe arbeider niet in de steek laten. (Zie: ARBEIDER.) Lang leert, die veel leert, zei de mooie breier, en zij wist uit te rekenen, hoeveel steken er in een paar kousen gaan. (Zie: BREISTER.) Als naald, eer gij naait, Anders is de steek niet. (Zie: NAALD.) Een ongelukkige steek is haast gedaan, zei de lerre, en hij had zijn matras onder de knie gelegd. (Zie: KNIE.) Steek op zijn tijd voorkomt negen andere. (De goede huissvrouwe maakt in tijds verloren kleederen weer heel.) Zondags steek Duurt geen week. Als een steekje aan loopt, waar een elleboog over heen. Geeen goede breier, of ze laat wel eens een stuk vallen. (Zie: BREISTER.) Steek door den neus kunnen zien. (Zie: NEUS.) Staat een steek gebleven. Mocht een doodsteek in zijn hart. (Zie: Dood.) Keeft den zonnesteek. Een zeker soort voor krankzinnigheid, ten gevolge van de heete zonnestralen, die op het hoofd hebben; waarvoor men, tussen ekkringen, groot gevaar loopt, indien men blootshoofds zich aan de zonnestralen blootstelt.) Keeft vrij houwen en steek. (Zie: HOUW.) Een warm, die niet een steek ziet. (Zie: ARME.) Ik klapte hem in de steek. (Zie: HOUW.) Ik zeg niet: een steek, maar: een stok. Ik zie, die niet bloeden, doen meestal meer pijn den de ander. (Zie: PIJN.) Het vrouwtje klaapt, verliest zij een steekje. Als met uw gaafjesteken: de drie maken negen punten. (Zie: GAFFEL.) Gel, ik steek op steek. Ik zag wel een enkel steekje laten vallen. STEEL. dingen hebben een handpalm, en de koekega een steel. (Zie DING.) Of de bijl gebleven is, wat is er aan gelegen, of ook den steel kwijt raakt? (Zie BIJL.) De man te veel van koek heeft, beloofd de ton niet altijd de pan bij den steel te houden. (Zie KOEK.) Of geen pijpensteel waard. (Zie PIJP.) Appeltjes hebben gouden stelen. (Zie APPEL.) De pen bij den steel heeft, keert ze, zoo hij (Zie VAN.) Veel stelen wil met ere, moet een lepelmaker vóórden. (Zie EER.) Als malle Jan, die moedig op een' bezemsteel veerde, en gij valt niet hoog. (Zie BEZEM.) P. Moltermaat 1.86. Hartebouade Tijd 38. De Selena 33. 34, = Oeerte Di, m, bl. 10, S y 4 Wimsooten bl. OR, 5 Gales bl. 36, Everis bl, 818. v. Waesberge Wijn STEEN. Het 2 met den langen steel trekken. (Zie BIJL. Het breedste eind moet nog volgen, zei besje, toen zij den steel van de koekpan ontlast had. (Zie BESJIE.) Het is alles tot een lepelsteel toe verkocht. (Zie LEPEL.) Het is zoo waar, als dat de hond de bijl op en den steel voor staart achteruit stak. (Zie BIJL.) Hij weet staart noch steel, waar ’t gebleven is. (Zie STAART.) Hij werpt de bijl naar den steel. (Zie BIJL.) Hij wint op een eerlijke wijze met stelen den kost. (Zie KOST.) Houd de pan bij den steel. (Zie PAN.) Kijk, kijk, twee knollen aan één steel, zei de mof, en hij zag een' boutkogel. (Zie BOUT.) Men behoef de roos op den steel niet te laten verwelken. (Zie ROOS.) Men kan een' bezemsteel ook wel mooi aankleden. Men moet den steel niet naar de bijl werpen. (Zie BEZEM.) Men moet zien, hoe de vork (of: hark) in (of: aan) den steel zit. (Zie HARK.) Zoo had men den steel naar den borstel gesmeten. (Zie BORSTEL.) TEEN. Het is zoo recht als de weg naar Steen. De weg van Lellens naar Stedum of Steen, beide Groningsche en, maken een groote bocht. Van daar gebruikt men dit spreekwoord, spotiender wijze, voor hetgeen zeer krom is.) STEEN. Aan den toetssteen proeft men het goud. (Zie GOUDE.) Als de steenen verdubbeld worden, dan komt Mozes, om te verlossen. (Zie MOZES.) Als er zulke steenen in de straat lagen, ging ik nimmer te bed. (Zie BED.) Als iemand rijk wordt, laat hij zich zien gelijk het goud op den toetssteen. (Zie GOUDE.) Als men een hond wil smijten, vindt men liegen een steen. (Zie HOND.) Al zou de onderste steen boven staan. Dat is wit op het steentje. Men zegt dit, wanneer er kans is, dat ons gelukkig verloopt. Mogelijk doelt men hier op den witte rechtssteen. In vroegere tijden, in ons vaderland, op verschillende plaatsen, de gewoonte, om de witvoering der vonnissen op een steen te doen plaats hebben. Elk der rechtsgeletterde standen bediende zich, tot uitvoering van zijn eigen vonnis, van verschillend gekleurde steenen. De steen der geestelijken was rood, die der edelen wit, en die der poorters blauw. Daar kan niets af dan smut van steenen kannen. (Zie KAN.) Daar wordt een oud wijf van den steen gesneden. [Men geeft dit als antwoord aan nieuwsgierigen op de vraag: wat is er te doen?] Dan zijn er wel meer steenen op hem te werpen. Dan zouden de steenen spreken. (Zie Bijbel.) Gelijk het spreekwoord: Waar de mensen zwijgen, moeten de steenen spreken, ontleend is aan Luk. xix : 40. Dat is een hoeksteen, om op te bouwen. (Zie HOEK.) Dat is geen molensteen-werk. (Zie MOLEN.) Dat is niet al mis, zei de jongen, en hij wierp een steen voorbij de hond, maar tegen de scheenen van zijne stiefmoeder. (Zie HOND.) De hond bijt de steen, en niet die hem werpt. (Zie HOND.) De liefde bekruipt soms een hart van steen. (Zie HART.) De steenen zijn te koud, waarover zij gaat. (Zie geen woord.) De steenen zouden hem tegen het hoofd springen. (Zie geen woord.) De steen is in den mortel gevallen. (Zie MORTEL.) De steen is van het graf gewenteld. (Zie GRAF.) De vromen kunnen geen gebrek lijden, al zouden de steenen brood eten, zei Kors Jansz; hij verkocht zijn baars, en verzoop het geld. (Zie BAARS.) Dezelfde steen zou hem ook kunnen treffen. Die een glazen huis bewoont, moet geen steenen op zíns buurmans dak werpen. (Zie BUURMAN.) Die gerust slaapt, ligt zacht op steenen. (Geen woord.) Eene goede ziel weet van alle steenen brood te maken. (Zie BROOD.) Eenen wans met rood haar, een vrouw met eenen baard: groet ze over vier mijlen ver of lang, met drie steenen in de hand. (Zie BAARD.) Eenen rogg voor steenen zenden. (Zie ROGG.) Een ezeltje stoot zich geen twee malen aan den steen. (Zie EZEL.) Een geworpen steen, een afgeschoten pijl en een woord zijn niet te herroepen. (Zie PIJL.) Een goed metselaar verwerpt geen steen. (Zie METSELAAR.) Een groote (of: zware) steen is kwaad ver te werpen. Een koets vol goud, een kar vol steenen, Dat zal hiernamaals zijn al eens. (Zie GOUD.) Een molensteen is kwalijk ver te werpen. (Zie MOLEN.) Een rollende steen gaart geen mos. (Zie MOS.) Een steenen hart zou ervan breken (of: zich erbarmen). (Zie HART.) Een steen kan alleen geen meel malen. (Zie MEEL.) Eigen baat is de toetssteen der menschen. (Zie EIGENBAAT.) Er valt een steen van mijn hart. (Zie HART.) Er zijn steenen te over op hem te werpen. Gij hebt een' steen gezaaid. (Zie de Bijlage.) Heet ijzer en molensteenen moet men laten liggen. (Zie IJZER.) Het is een steenen Roland. (Zie RORLAND.) Het moet wel een goed metselaar wezen, die met een bedorven troffel allerlei steenen in zijn werk kan voegen. (Zie METSELAAR.) Het valt op een' heeten steen (of: op gloeijend ijzer). (Zie IJZER.) Het viel mij op het hart, koud als een stuk ijs. (Zie HART.) Het vriest steen en been (of: steenen dik). (Zie BEENDEREN.) Het was, of ik door de steenen zonk. Het water holt een aarden steen, En dat maar een drup alleen. (Zie AARDE.) Het zijn geen steenen. (Men zegt dit van mensen, die zich erg kwetsbaar laten vereren.) Hij bijt gelijk de hond naar af den steen, (HOND.) Hij diende wel door een molensteen te kijken, een gat in zijn. (Zie GATEN.) Hij durft geen steenen bloot koopen. Hij eet pap met vuursteenen. (Zie PAP.) Hij gooit met steenen. Hij heeft den eersten steen gelegd. Men gebruikt deze spreekwijze voor zelden verlopen.) Hij heeft den ring, maar niet den steek, (RING.) Hij heeft den steen gevonden, hem ontbreekt dan de ring. (Zie RING.) Hij heeft het brood in de een hand — en den stok in de andere. (Zie BROOD.) Hij heeft van zijn hart een steen gemaakt. (HART.) Hij is een steen des aanstoots. (Zie AANSTOOT.) Hij is getrouwd achter den steen. Dat wil zeggen: hij leeft in een verbonden of vereniging. Steen is mogelijk voor grenssteen. Hij is zoo hard als een steen. Hij kan de kleine steentjes niet zien. [Dat komt, omdat hij dronken is.] Hij kan niets laten liggen dan gloeiend heet molensteenen. (Zie IJZER.) Hij klaagt (of: zweert) steen en been. (Zie KLEDEREN.) Hij liegt, dat de steenen zweeten. Hij meent, dat hem de straatsteenen (of: dat aanzien. (Zie HUIS.) Hij raapt steenen. (Zie KLOOT.) Hij rolde als een kloot, en viel als een steen. (KLOOT.) Hij sprak als de steenen van onden. (Zie MORDEN.) Hij sprak niet meer dan die stok (dat blok, die steenen). (Zie BLOK.) Hij stoot zich aan een steen. Hij werpt den eersten steen op hem. [Dat wil zeggen: hij is de aanklager. In Israëlische staat moest deze den eersten werpen op den misdadiger, die gestenigd worden. Hij wil de molensteenen leeren zwemmen. MOLEN. Hij zoekt den steen der wijzen. Door het zoeken van den steen der wijzen ook wel: filosofische steen, verificatie goud zoeken. Daarom past men het woord toe op de persoon, die in zijn zeer onschuldig lijkt tot stand te brengen, of op die een hersenschim najaagt. Ernst en Luime bij 59. Bankier-Pascha Bogsert bij 45, j 8 Winschoten bij 273. Tullemann bij N. 34, E 120. 5 ging weg (of: viel) als een baksteen. 1 Zou het wel aan de straatsteenen willen klagen. Zou wel straatsteenen verteren. 2 (Zie de Bijlage.) Zou zij ineens diamanten tot Amersfoortse steenen en. (Zie AMERSFOORT.) Je rein maakt gehakt, heeft nog steeds steenen vinden. 3 (Zie de Bijlage.) Eten door steenen muren. (Zie HONGER.) Ben zo koud als een steen. Vertrouw je niets dan molensteenen, en die amperwel op hun kant. (Zie KANT.) Zal daar gaan, al regende het vorkijzers (of: steenen). (Zie IJZER.) Praat ik huizen, dan heb ik steen; koop ik vlees, dan heb ik been; doch koop ik van die dingen af, dan heb ik wat, zei Pieter Slokkop. (Zie BEENEN.) Kan geen keisteen het vel afstroopen. (Zie KER.) Kan wel een keisteen (of: koolstroom) koken, dat is sop goed. (Zie KEG.) Mag hem wel met een warmen steen te bed pen. (Zie BED.) Moet den steen uit den weg leggen, opdat er Bemard over valt (of: zich aan stoot). 4 Zal hem een briefje afgeven op steenen Roel. (Zie BRIEF.) Moeite krijgt men vuur uit eenen steen. (Zie EIER. Maria Lichtmis valt er in Westfalen een heet water. (Zie MARIA LICHTMIS.) Een steen, nooit betred ik alleen. (Dit spreekwoord wordt in de mond eener TOR ale, die zich altijd in zwangertoe-stand bevindt. De steen, die zij nooit alleen begeeft, is de drempel der kerk, waarhechts zich met haar kind ten doop begeeft.) Matthijs Breekt het ijs (of: Werpt de eersten in ’t ijs). (Zie 138.) Kogels vliegen door muren worden door de kogels verbrijzeld, aarden wallen worden daardoor versterkt. (Zie AARDE.) Er zijn steenen die nooit malen, zelden goed (zuiver, of: in). Eenmaal over denzelfden steen struikelen. Er viel een steen uit de hemel, hij zou mij op het hoofd vallen. (Zie HEMEL.) Dat is hem zijn de steenen daar te heet. Ik ga niet daarheen, omdat hij be- STEK. (Werpt geen’ steen, maar eene veer in de lach. (Zie KANT.)) Zij is bekwamer om het pak der liefde, dan om molensteenen te dragen. (Zie BEKWAAM.) Zij mag wel op een blauw steentje watten. (Men bedoelt hier waarschijnlijk de blauwe rechtersteen. Zijn ogen met straatsteenen droogen. (Zie OOG.) Zijn hart is bezwaard, alsof het tusschen twee molensteenen lag. (Zie HART.) Zij schuurde haar billen met baksteen als zindelijke Neeltje. (Zie S.) Zo als je wel zegt: eet je boter, je... geen molensteenen. (Zie BOTER.) Hij heeft veel steentjes geloosd. Dat is er een zonder steen, zei de bagijn (of: de duivel), en zij (hij) slikte een slak door voor een pruim. (Zie BAGIJN.) Dat is geen kersenaam waard. (Zie KERSEN.) Het is kwaad kersen eten met de grooten; want zij tasten naar de rijpste, en gooien met de steenen. (Zie GROOTE.) STEENBOK. Het is een sprong van een steenbok. (Zie SPRONG.) STRENGING. Zij hebben een welgevallen in de samenvering van Stephanus. STERNKOLEN. Zenden geen steenkoolen naar Newcastle. (Zie NEw- CASTLE.) STEENROTS. Giften en gaven breken zelfs de steenrotsen. (Zie GAAF.) Op steenrotsen is ’t kwaad haver zaaien. (Zie HAVER.) STEENWIJK, Men zal u tot Steenwijk zenden. (Dat is: u zult hard behandeld worden. De naam der Overijsselse stad Steenwijk klinkt nog al rotsachtig; daarom wordt hier met die naam gespeeld. In gelijken zin zegt men: Gij zult ijzer en stokvisch eten.) STEEG. Hij weet het nog niet, hoor ik zeggen. (Zie HEE.) STEIGER. Het loopt op den donkeren Steiger. Men zegt dit te Dordrecht waar een slecht gaand koroline is. Op den donkeren Steiger, de naam eener overdekte brug aldaar, heeft men wrees dat hem enig onheil zal overkomen.) Suikerhart is geen steen; niet afstaan is een tekort. (Zie HART.) Avanceer, zei Steinmeijer, en toen gooide hij zijn partij door de mensen zwijgen, moeten de steenen vrouw en de trappen. Apreken. (Zie MENSCH.) STEK. Die ziet wel andere lieden stekjes, maar niet zijn eigen balk. (Zie BALK.) Die een steen niet alleen opheffen kan, die zal hem van stek af aan beginnen. Zo ook weer laten liggen. (Zie de Bijlage.) Voet bij stek (of: stuk) houden (of: zetten). (Zij weten wel, van welken kant de wind waait, TWIRSCHOOREN. TUINMAN EN BIJLDERDIJK natuurlijk geen uurwerk.) STEINMEIJER. B Winschooten bl. 254. v. Waesberge WYN bl. 12. Bervilius bl. 920, Gruterus TI. bl. 151. Meljer bl. 77. N Gampen bl. 7. 28 Juni. Graterus I. bl. 114. Win 38. Tuinman I. bl. 178. 2 Juni 53. 18 Winschooten bl. 131. 6 Servilius bl. 258°. Zegerus bl. 55. Idinau bl.191. Graterus II. bl. 164. de Brune bl. 139, 304, 306, Mergk bl. Tuinman II. bl. 17. Wijsheid bl. 140. Meijer dl. 94. 7 Bartolus pr. V. @. 8 Idinau bl. 176. 9 Campen bl. 37. Meijer bl. 18. 10 Winschooten bl. 145. 11 Sartorius sec. Vl. 64. 12 Winschooten bl. 308. v. Alkmade bl. 86, 147. 13 Tuinman I. bl.38,268. Evere bl. 387. v. Waesberghe Frijnen bl. 60. Bogaert bl. 80,96. Beekbergen bl. 86. STEK. hebben voor deze spreekwijze elk een verschillende afleiding, tusschen welke ik niet weet te kiezen; de onderscheiden meening kan echter wel daarin liggen, dat de eerste stuk, de tweede stek en de derde stek wil gelezen hebben, ofschoon ik meen, dat deze drie woorden hier van gelijke betekenis zijn. WINSCHOOTEN zegt: „Voet bij ’t stuk zetten beide eigenlijk: de voet zetten bij het geschut; en democratisch als een teken van onversaagdheid gerekend werd, zoo dagde de een konstaabel de ander wel eens uit, zeggend: zoo je een braaf karvel zijt, en moed en couragie hebt, maak niet veel praat! maar zet voet bij ’t stuk! Remeld ook oneigenlijk genomen werd voor zijn woord gestand en, bewijzen met daad, dat men gesproken heeft.” Tuinman zegt Voet bij stek zetten genomen te zijn van die in tweegevecht voet tegen voet zeiden, en niet te rugwijken van het voorgeschreven perk; gelijk zo de Latijnen zeggen: calcatum pede pugnare. ’t Wordt overgebracht tot iemand, die stand houd en niet deinst in eenige zaak.” BILDERDIJK, in zijn Aant. op c. HUYGENS’ Koren-bloemen, v. bl. 258, noemt "Voet bij stek" een gebruiklijke uitdrukking, maar thans van onzekere meening. Het is: den voet bij het paaltje zetten, om den grond recht vast te maken, dat het, vers ingestoken zijnde, niet omgestoten, en de landscheiding dus niet onzeker worden. STEKEL. Die distels zaait, zal stekels maaijen, (Zie DISTEL.) Waar geen mol wroet en geen stekel bloeit, Is ’t ook niet, waar veel bijzonders groeit. (Zie MOL.) Een egel draagt het lijf vol stekels; ’tis geen wonder: hij brengt ze zelf voort. (Zie EGEL.) STEKELVARKEN. Het is een stekelvarken. Een stekelvarken steekt, bij de minste aanraking, zijn pennen uit: 200 valt ook de waanzin wit bij enig verzet tegen zijn wetenschap. Daarom gebruikt men deze spreekwijze van te-maand, die zich slag op slag met scherpe zeden wreekt. Ook de beide volgende spreekwoorden drukken eenzelfde denkbeeld uit. Hij is zoo knorrig als een oud stekelvarken. Hij rijdt op een stekelvarken. STEKER. Hij is een goede steker onder de hennen. (Zie HEN.) STEL. Daar goed stel is, komt wel goede vogel. Dat gaat over stel. Het geschiedde op stel en sprong. (Zie SPRONG.) Iemand van zijn stel helpen. Ik ben nog niet op stel. (Stel - verzet tegenover.) STELER. De heler is zoo goed als (of: niet beter dan) de steler. (Zie de Bijlage.) Waren er geen helers, Dan waren geen stelers. Als het spel op stelten is, maakt men wel eenig gebruik van een soepkom. (Zie KONING.) Al zou de duivel op stelten rijden. (Zie PURE) Dan beginnen de dubbeltjes op stelten te springen. (Zie DUBBELTJE.) Dat is een schepsel met lange benen, zei de boer, en hij zag een aap op stelten. (Zie AAP.) Die loopt nog op de laatste stelten. Eer zou hij een koe op stelten doen gaan. (Zie KO.) Het huis (Hij, of: De wereld) rijdt op stelten. Het gaat er op stelten. (Zie HUIS.) Hij klotst met zijn stelten. Hij springt aanstonds op zijn stelten. [Men gebruikt dit spreekwoord van iemand die eens anderen handelingen tot in het ommenna navolgt.) Hoe dan ook gesteld, het is beter dan op stelten. Men geloopt nu niet meer, dat de koeien te deburen op stelten loopen. (Zie KOE.) Noodwet kreupelen opstelten gaan. (Zie KREUPEL.) Wat helpt het, op stelten te gaan, als men veel stemmen tegen heeft? Beter de eerste stem in Capua dan de tweede bij Rome. (Zie CAPUA.) Bij Jakobs stem moeten geen Ezau’s handen zijn. (Zie EZAU.) Dat klinkt als een klok. (of: Hij heeft een klok als stem.) (Zie KLOK.) De meeste stemmen gelden (of: dragen het gewicht.) De paus wordt bij stemmen aangesteld, met geweld, en de koning door de natuur. (GEWELD.) Des volks stem is Gods stem. (Zie GOD.) Hetgeen iedereen gelden zal, daar moet elk stem toe geven. Het is in de woestijn gepredikt (of: Het stem des roependen in de woestijn). (Zie ROEP.) Hij heeft al de stemmen gehad. Hij heeft altijd de bovenstem. Hij heeft eene roggebroods stem. (Zie BROOD.] Hij heeft eens engels wieken, maar cens de stem. (Zie DUIVEL.) Hij beeft ook eene stem (of: een woord) in kt pittel. (Zie KAPITTEL. Hij verheft zijne stem als een bok,, die we zijn’ aare heeft, zei Govert Wijsneus, es! hoorde den Haagschen omroeper schree (Zie AARS.) Houd uw stem Buiten klem. (Zie KLEM.) Niets voor eene levende stem. 12 Uwe stem zal het wegdragen. 13 10 v. Hassit bl. 6. 31 Bartorlus pr. VI. 38. 18 Graterus 111. bL. 168. 13 Bartorius tert. IX. 21. WENPEL. STEMPEL. b- van den regten stempel. siempel is erop. [Zij is Dover de jaren, om te huwen. Men secmt daarvoor het getal van achtentwintig ja- ren aan, omdat het muntstuk de Achtentwintig een’ stempel droeg.] is wel van den ouden stempel. 5 5 van denzelfden (0f: een’ anderen) stempel, 1 drak mijnen stempel daar niet op. van zulk eenen stempel niet, zei Grietje, zj zag een’ dief brandmerken. (Zie DIEF.) veet niet, van welken stempel hij is. TENG. ee de steng kan komen, zal de vlag wel krij- kat ziine stengen schieten. 8 wart mei eene geschoten steng. 4 STEPHANUS. bebben een welgevallen in de steeniging van Mepkanus. (Zie Bone) T ER. Voorwoord en sterren worden wel in het water gegrepen; meer zij zijn altijd aan de hemel. (Zie ster, dicht bij de maan, kondigt wel eens storm. (Zie MAAN.) Schiet een ster. Men zegt dit bij de onverwachte wending van zaak, en bepaaldelijk in het spel, als men goed in zijn kaart ziet, vroeger niet opgeleverd. Een ster van de eerste grootte, (Zie GROOTTE.) Keert het voor zijn ster. Men past dit op de dronkaard toe. Dat men naar de sterren gewiezen wordt, blijkt uit een ander tot dit hoorend spreekwoord: Men laat hem naar de sterren kijken. Voorzeker een mooie ster aan de hemel, niet aan zijn verdiensten, maar aan zijn ster verschuldigd. (Zie GELUK.) Zie naar de maan, of er ook sterren uit vallen. (Zie MAAN.) Bare de maan, en pluk sterren. (Zie MAAN.) Kijk hem naar de sterren kijken. Schoon weer. (Zie LICHT.) Mals sterren. STERFTE. Sterfte komt in de stal, gaat ze gemeenlijkmaal. (Zie STAL.) Merkste stopt de zwakke in de zak. Meest verdraagt, is de sterkste. Zet gaauw (hoorbaar sterk) is, moet slim zijn. (Zie WIE.) Zich met zijn sterker vergezelt, wordt van hem de zak gestoken. Dun rijker geeft, zijn wijzer leert en zijn sterker graag. (Zie RIJK.) Kam met mosterd, dan wordt gij sterk. (Zie HAM.) Hielp de sterkste. (Zie GOD.) W. 58 Brefst M. 216. 6 Sancho-Panza bi. 42. N. v. Alkemade Bi. 5. 7 v. Wassberge Wyja db. 18. MENSCH Winschooten bi. 230, 208. 8 Oheurtz bi. 80. u. 9 Sest Prov. 30. 305 Het is kwaad met sterker worstelen; want men geraakt lichtelijk onder, en kwalijk weer boven. Hij is de sterkste, die de overhand heeft. (Zie OVERHAND.) Hij is sterk, die ter neder slaat; Maar sterker is hij, die weer opstaat. Hij was de sterkste; want hij heeft de slagen t'huis Bebracht. (Zie AVIS.) Niemand zoo sterk, of men vindt nog sterker. Wie voor zijn 20°. jaar niet zuiver is, voor zijn 30°. jaar niet sterk, voor zijn 40°. jaar niet verstondig, en voor zijn 50°. jaar niet rijk, aan die is al snel hoop verloren. (Zie HOOP.) Het sterkste zal ons eerst begeven. Magtig is sterk. (Zie MAGTIG.) KRACHT. Eendachtig is der steden sterkte. (Zie EENDRAGT.) Geen meerder sterkte, dan zichzelf te overwinnen. List is beter dan sterkte, (Zie LIST.) Oudelieden zullen hun kracht zoeken in de kantjes, in weike bedden en achter den oven. (Zie BED.) Wanneer een paard zijn kracht wist, deed het geen man goed. (Zie MAN.) Zoetheid heeft de meeste kracht. STERKWATER. Die staat op sterkwater. (Men zegt dit van personen of zaken, die voor goed ter zijde gesteld zijn.) Hij zet zijn lichaam op sterkwater. (Zie Lichaam.) STERRENIJKER. De aarde is gerezen of de hemel is gedaald, zei de sterrenkijker, en men had hem een meiblad onder zijn stoel gelegd. (Zie AARDE.) Stond dat aangezicht aan het hemel, men vond geen sterrenkijkers meer. (Zie AANGEZICHT.) STERVELING. Niets is onder sterfelingen duurzaam. STEUN. Dat is hem een goede rugsteun. (Zie RUG.) Eigen beenen zijn de beste steun. (Zie BEENEN.) Het gehele huis staat (er: rust) op hem (of: Hij is de steun van het geheele huisgezin). (Zie GEZIN.) STEUR. Dat is een mooie steur, zei Aart, en hij haalde een puitaal op. (Zie AAL.) Het is kampsteur, (Zie KAMPEN.) Met den steur van den wind leven. (Zie WIND.) STEVEL. Dat is een vijand, die meer stevels dan schoenen versleten heeft. (Zie SCHOEN.) Toen hij ruiter wilde worden, had hij geen paard, — toen bij een paard vond, ontbraken hem stevels en sporen, — en toen hij alles had, was er courage: 't gaat hem als Matthijs van Denen. (Zie COURAGE.) STEVEN. De fok op den steven. (Zie FOK.) De steven geraakt onder water. Het is een regte kromsteven. (Zie KROMSTEVEN.) STEVEN. Een kromsteven, zegt men bij WINSCHOOTEN, werd ook gesproken van een vreemdeling, die onze taal niet wel kan uitspreken, als men zei: hij is maar een regte kromsteven; misschien daarom, om dat gelijk de kromsteven niet begrijpt en zin heeft, om te zetten, als die vaartuigen, die regte stevenen hebben, ook de kromtongen niet begrijpen en zijn, als die onze taal wel uitspreken. Hij hangt over steven. (Zie HANGEN.) Hij komt bekaamd uit, die een vreemd vuur nastuurt, zonder te weten, wat land er voor steven is. (Zie LAND.) Hij wendt den steven. (Zie WENDEN.) Iemand op den steven draaien. (Zie DRAAIEN.) Op steven loopen. Men zegt dit, wanneer men iemand op straat over een of andere zaak aanspreekt, en niet bij hem aan huis gaat. De zware, recht opstaande houten, voor en achter aan de kiel van een schip, en die dienen om het schip stevigheid te geven, en het te doen vooruit gaan, worden steven genoemd. Daarom heet stevenen: zich ergens heen begeven. Ze zijn steven met iemand houden. Steven van der Klok is een tweede Steven van der Klok. Steven van der Klok, een schoolmeester van den oude stempel, vereenigde, op zijn dorp, in zijn persoon, allerlei bijzaken. Daarom is deze spreekwijze toegepast op den persoon, die van alles weet. Sticht. De meisjes uit het Sticht Zijn lui, lekker en ligt. (Zie MEISJE.) Geen Stichts-man, maar lichts man. (Zie MAN.) Lui, lekker en ligt Zijn de drie voornaamste deugden van het hoovaardige Sticht. (Zie DEUGD.) Stiefmoedig, Dat is niet al mis, zei de jongen, en hij wierp een steentje voorbij de hond, maar tegen de scheenbenen van zijn stiefmoeder. (Zie HOND.) De tegenspoed is onze moeder, maar de voorspoed is onze stiefmoeder. (Zie MOEDER.) Die ene stiefmoeder heeft, Mag rouwen, zolang hij leeft. Hij schrijft op zijn stiefmoeders graf. (Zie GRAF.) Klaag het over je stiefmoeder. Men is er stiefmoederlijk bedeeld. Men is geen stiefmoeder voor zijn eigen buik. (Zie BUIK.) Stiefmoeder is een kwere naam; nogtans kan ze wel goed zijn. (Zie NAAM.) Stiefmoeder, stiefvader. Stiefvader, stiefakker. (Zie STIEFMOEDER.) TIER. Daar heb ik niet mee te doen, zei de man binnen. 4 v.d. Hulet bl. 16, &amp; Mots bi. 07. 6 Gheurtz U. ©. 7 v. Hasselt bl. 14. 306 Beter in stilte gedreven, dan van harden wij 8 Prow. seriosa bl. 16. Campen bl. 13, 76. 9 v. Klik LI. nal. bl. 47, de Jager Bijdr. bl. 118, 10 Winsehooten bi. 168, 867. Tuinman I. bi. 387, nal. bl. 3, 11. Folij.&amp; v. Eik IL. nal. bl. 47. de Jager Bijdr. bi. 113. STINK den muur tegen den man buiten den muur, er een dolle stier aan kwam zetten. (Zie wat Dat een zoet kalfje is geweest, Wordt wel een van elk gevreeën. (Zie KALF.) Die stier heeft zijn' aars alomgeworpen. (Zie Drijf een' var naar Montpellier; Komt hij hij blijft een stier. (Zie MONTPELLIER.) Er is een vreemde stier in de wei geweest. 9 Hij heeft een' kop als een stier. (Zie Kor. Hij heeft het land als een stier (of: als stieren). (Zie LAND. Hij ziet als een stier, die stoten wil. 10 Woedende stieren moet men niet bij de vatten. (Zie HOREN.) STIJF. Hij is stijf in den bek. (Zie BEK.) STIJFSEL. Heerlijke stijfsel, Jannetje! maar hier is wat b (Zie JANNETJE.) Men moet geen zeep voor boter, geen stijfsel rijst verkoopen. (Zie BOTER.) Wij zullen hem het stijfsel wel haast onder uit zakken. STIJL. Eene stijl is twintig, en toch telt de boer negentien voor twintig. (Zie BOER.) STIJL. De lage stijlen Staan lange tijd. 11 Hij is de stijl van het huis. (Zie huis.) Hij loopt met zijn hoofd tegen den muur (of: (Zie HOOFD.) Naardat de aard is van uw kind, Zie, dat hij een' stijl verzint. (Zie AARD.) STIL. Stilje zal een' paardenbeest hebben. (Zie paarden.) STIL. Hij is zoo stil, of hij opium gegeten had. OPIUM.) Stil en bestendig, maar de knepen inwendig. BESTENDIG.) Het slimste, dat men vindt, is stil en in de (Zie SLIM.) Regen, stil en in de wind is 't ergste voor men vindt. (Zie REGEN.) STILTE. gelegd. im en moet zijn' staat niet te hoog Hij is ervan in de stilte. In de stilte zien wij, hoe de zaken gaan bij 't gedruisch, hoe ze gaan. (Zie GEDRUK.) Na groote stilte, groot onweer. (Zie ONWEER.) Na storm volgt stilte, Stilte voorzegt storm. Zij pelt hare grutjes in stilte. (Zie GRUTTE.) STINKER. Dat zal een geweldigen stinker geven. Hij liet er zijn stinker zitten. Hij valt met zijn stinker overal maar neer. 11 Onte B. 504, 13 de Brune bl. 384, 413, 13 Winsobooten bl. 293, 14 Tainman I. bl. 331. STOEL. STOEL, ham stoelen en banken, totdat men zelf kan gaan. (Zie BAM) Als het wel lukt, zal ik van den stoel vallen, Wat men in zijn beurs steekt, stouwt men onder geen stoelen of banken. (Zie BANK.) de aarde is gerezen of de hemel is gedaald, zei de sterrenkijker, en men had hem een meiblad onder zijn stoel gelegd. (Zie AARDE.) Wie een Jood bedriegt, zal een stoel in de bemeling hebben. (Zie HEMEL.) Bij tafels op twee stoelen wil zitten, raakt onder- wijl op den grond. (Zie GROND.) Een gebroken been en eerbare vrouwen Moeten stoel en kamer houden (of: moeten het huis bewaren). (Zie BEENEN.) Een losser man, dan die op twee stoelen zit. (Zie MAR.) Het wapen van Brugge: een ezel in een leun stoel. (Zie AANSE) Het wordt elk niet gemakkelijk op zijn stoeltje aan huis gebracht. (Zie HUIS.) In met stoel en tafel. Daarmee zet hij zijn huishouding op. En geeft er dus door te kennen, dat de voorzichtigten niet zeer schilterend zijn. In gelijksoortige zin zegt men: Geen blind mens kan er pot of pan in stukken slaan als een blind paard zou daar geen schade doen. Zo is iemand zo dronken als een stoel. Deze Zeeuwse spreekwijze gebruikt men van een mens die vol is. Het wordt een wipstoel gezegd zijn; want de wagter aan van den Masturst gelijkt wel naar diens beverogen, die kraauwt den stoel voor zijn aars. En laat zich dienen tot onder zijn stoel. Die meende daardoor een stoel in den hemel te verdienen. Preekt voor stoelen en banken. Vliegt van schrik over stoelen en banken. Zit lang, die een ander van den stoel zit. Zit op een schopstoel. Zou een koning uit zijn stoel praten. Maakt iemand een stoel zetten. Iemand van zijn stoel praten. Wil het onder de stoelen of banken steken. Zitten twee stoelen tevels zitten. Twee stoelen in de asch zitten. Tussen twee stoelen valt de aars op de aarde. Viel de hemel, dan bleef er nergens een stoel staan. Zal men zulke gasten nog een stoel met een kussen zetten? Zet een kikvorsch op een stoel, Hij wil weer naar huis. 9 Tuioman I, nal. bl. 18. STOFFADE. den modderpoel. (Zie KIKVORSCH.) Ze zitten niet op een stoel. [Ze kunnen niet met elkaar overweg.] STOER. Hij loopt achter een stoepje. [Stoep is de oude benaming voor stadssoldaat, thans als scheldnaam gebezigd voor den vesting-artillerist.) Het is nu buurman over den tuin, dan buurman over de stoep. (Zie BUURMAN.) Hij is van geen enkele hoge stoep gevallen. [Hij is van geen enkele aanzienlijke afkomst.] Hij loopt er de stoep plat. Hij mocht wel eens een koets op de stoep leegen. (Zie KOETS.) Men moet niet eens andermans stoep schoon maken, voordat de onze rein is. (Zie MAN.) Wijfje, ga in huis, of ik zoen je op de stoep. (Zie HUIS. STOETHASPEL, Dat is een rare stoethaspel. TOF. Als Januarij stof maakt, dan groeit het koren als een eikenboom. (Zie BOOM.) Daar de heeren rijden, stuift het stof; — daar de bedelaars dansen, stuiven de lappen. (Zie BEDELAAR.) Daar oude wijven dansen, gaat veel stof op. Die gisteren lag in ’t stof, is heden heer van ’t hof. (Zie GISTEREN.) Een kleine stofregen schaadt bem niet. (Zie REGEN.) Een zoen is maar stof; Die ze niet hebben wil, veegt hem maar af. Hij maakt zich uit het stof. Laat het komen, al was het zoo dicht als stofregen. (Zie REGEN.) Stofregen en klikschulden dringen door. (Zie REGEN.) Stof zal de slangen brood zijn. (Zie BROOD.) Vandaag Konijn mooi weer of. (Zie NOORDEN. Veel na is maar stof. (Zie AFGEPOF.) Zaai in ’t stof, en gij zult het op een hoopje vinden. Zo klein malen als stof. 9 De hoovaardij schuilt zoowel in wollen laken als in zijden stoften; maar schaamte niet deksel te hebben. (Zie DEKSEL.) Die bij nacht in geelgieters stoffen werken, kunnen naar geen muskus ruiken. (Zie GEELGIETER.) Een nieuw huis is maar de eene helft; vele stoffen komen voor den huurder. (Zie HELFT.) Het moet in tijds naturen, dat van goede stof opgeleid is. (Zie NATUUR.) Hij is kort van stof. 10 Ik kan hen stof geven. 11 Zij leveren elkaar stof. 12 STOFFEL. Ik weet, van wat stoffel gij zijt. 10 v. Moerbeek bl. 70. 11 Gechreuzt bl. 43. Bartolus pr. 111. 93. 12 Tuinman 11. bl. 146. STOFFEL. STOFFEL. Daar is doorzichtig in, zei Stoffel, en hij keek door eene plank met een gat. (Zie DOORZICHT.) Eens Stoffeltje, altijd Stoffeltje. STOFFER. Groote stoffers zijn leugen-stoffers. (Zie LEUGEN.) de straat met den stoffer. Men zegt dit van een overdreven ziedend vrouwtje. Alle gekheid op een stokje (of: einde). Gas EINDE.) Alles met maten, zei Flip de hondenslager, en hij mat de stokslagen met de el uit. (Zie EL.) Als een stok naar de hoogte, als een stok naar de laagte. (Zie HOOGTE.) Daar de stok valt. Dat is de stok niet, daar men het water over draagt. Dat zeilt over kuiken en stokken. (Zie FUIK.) De jeugd wil eruit, zei besje, en zij reed op een bezemstok (of: ophouwe, ook wel: en zij sprong over een strootje). (Zie SPRONG.) De ouderdom zal men eeren, al zou men ze ook met stokken slaan. (Zie OUDERDOM.) De stok brengt vrede. De stok staat achter de deur. (Zie DEUR.) Deugd is de beste stok. (Zie DEUGD.) De wijze gelooft de redenen, de dwaas gelooft den stok. (Zie DWAAS.) Die boonen heeft, zal wel duiven lokken, zei de kogel, en hij had er twee opstok. (Zie BOON.) Die een hond wil slaan, kan wel een stok vinden. (Zie HOND.) Die van den hond zijn kompeer maakt, durft geen stok meer dragen. (Zie KOMPEER.) Die vogels wil vangen, moet ze niet verschrikken (of: schuwen maken, ook wel: moet er met geen stokken onder slaan). Eilieve! geef hem toch een stok, dat hij de kooplieden afkeert. (Zie KOOPMAN.) Er is een spaak (of: een stok) in het wiel gestoken. (Zie SPAAK.) Het is alsof hij een bezem ingeslikt heeft, terwijl de stok is blijven steken. (Zie BEZEM.) Het is een stok met stroont: men weet niet, hoe hem aan te pakken. Het kostbare been, dat ter stokroos gaat. (Zie BEENEN.) Het loopt daar hoog op stok. (5) De stok is hier genoemd de kerfstok, evenals in het spreekwoord: Zijne dienst loopt al hoog op stok. Waar het hoog op stok loopt, daar is veel te betalen. Het vaandel blijft bij de stok: al wat eraf valt, zijn vodden. Het vloeit als een fontein uit een' bezemstok. (Zie BEZEM.) Het willen zit in de bezemstok. (Zie BEZEM.) Het zal er honden, zei Teunis, en het regende destokslagen. (Zie NOND.) Het zijn niet allemaal apostelen, die wandelstokken dragen. (Zie APOSTEL.) Zij v. Sartorius soc. I. 41. Tullemann II. bl. 213, Mostert bl. 77. de Brune bl. 17, 18, 349. Harrebomde 71/4 bl. 288. Mots bl. 77. v. Nyenborgh bl. 183, bl. 110. Bancho-Panca bl. 5. 308 Met een' kromme stok een' rechte slag geven. (7) Barrebomde Kind bl. 185. de Brune bl. 878. Sancho-Panca bl. 33. Bogaert Gheurts bl. 39. de Brune bl. 468. Sartorius asc. Hij deelt den afslag met stokken niet. (Zie Hij draagt de stok, waarmee hij zal BE ke 6 ae K (2 ij gaat met de kippen op stok. (KIP.) 