title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: VOORAPSPRAAK^ De Psalm, waarvan wij daareven een gedeelte zotigen, is een dicbtstuk van david, door hem gemaakt waarschijn- lijk bij gelegenheid dat de Heere hem verhoord, — van zijne vijanden verlost, — het draagbaar heiligdom op Sion gevestigd,— en de belofte van den Messias gedaan had, naar 2 Sara. VH: 1 — 29. Deze gedachte wordtdoor deszelfs inhoud merkelijk bevestigd. Immers had david toen vele blijkbare proeven van Gods goedheid en waar- heid ondervonden, (vs. 2,3) — doorslaande blljken van gebeds-verbooring hadden zijn hart verblijd en gesterkt, (vs. 3) ook had bij toen zulke redenen uit Gods mond gehoord , welke hem grond gaven om te verwachten , dat vorsten en volken eens den Heere kennen en eerbiedigen zouden , (vs. 4,5) — en levens had bij , door dat een en ander , ook grond ontvangen , ora vertrouwend te bo- pen, dat de Heere het voortaan met hem vsrel maken, hem redden, verzorgen, bewaren en het begonnen beils- werk voortzetten en voltooijen zoude , (vs. 7 , 8.) David verklaart das , in dezen Psalm , voor den Heere zijn geheiligd voornemen, om de kennelijke proeven van Gods goedheid en waarheid dankbaar te erkennen , en be- tuigt, dat bij zieh voortaan, in alle omstandigheden , op den Heere en zijnen magtigen bijstand zoude vertaten. In het opgezongene gedeelte dezes Psalms meldt de dichter zijne eigene bevinding van des Heeren reddende goedheid, magt en trouw, tot bemoediging en troost van 10« /aar. No. 6. 7 Digitized by Google 86 andere eilendigen, zeggende: »als ik wandel in het mid- den der benaauwdheid , niaakt Gij, ö Heere I mij levend; uwe regterhand behoudt mij, en uwe band strekt Gij uit tegen den toorn mijner vijanden ," om die te bedwin- gen te mijner redding en bescherming. En even zljn zoo al de paden des Heeren goedertierenheid en waarheid, voor hen, die zijn verbond en zijne getuigenissen bewa- ren. Zij, hoe ellendig en nooddruftig, hoe bedrukt en bedroefd zij somtijds ook wezen mögen, worden op des Heeren tijd, naar zijn welbebagen, door Hem levend ge- maakt, verruimd, verkwikt, verblijd en gered, zoodatzij te zijner eer ook nog blijmoedig en dankbaar zullen zingen van de wegen des Heeren. Het is waar, wanneer zij op des Heeren grooth'eid en heerlijkheid, en tevens, buiten den Middelaar om , op banne eigene geringheid en onwaardigheid zien, dan zul- len zij al ligtelijk twijfelmoedig zeggen: »wie zal onsbet goede doen zien? bet Staat met ons hopeloos." Maar, 61 hoe bemoedigend en vertroostend is het, dat 6od,diezoo oneindig groot en heerlijk is, echter naar den rijkdom zijner genade in ghbistcs, op gebrokenen en verslagenen van hart, op zijn bedrukt, arm en ellendig volk, inUefde, te hunner redding en behoudenis, wil nederzien; Hij slaat toch, schoon oneindig hoog, op hen het oog, die nedrig knielen, doch tevens is hetgene wij zongeu waar- schuwend en ontzettend bedreigend voor den hoovaardigen zondaar, die op zijne wijsheid, deugd en kracht vertrouwt; immers ziet, daaren tegen die hooge God van ver met gram- schap aan, den ijd'len waan der trotsche zielen. Deze tweeledige waarheid wilde ik thans , onder opzien tot Gods zegen, met u overdenken. Bidden we vooraf kortelijk om denzelven ! TEKST : 2 Sam. XXII : 28. »Gij verlost het bedrükte volk; maar uwe oogen zun tegen m hoogen, gij zült hen vernederen.'* Uit het eerste vers van het tekst-hoofdstuk vernemen wij dat wij hier vermeld vinden een zeer merkwaardig dank- Digitized by Google 87 lied van david^ Israäls koning, voor de v^rlossing, aan hem verleend. Hlj sprak de woorden dezes lieds voor den Heere, om Hern te verhoogen. Trouwens, groote en bui- tengewone verlossingen en uitreddingen vorderen opzette- lijk en welbedachte proeven van dankerkentenis aan den Heere; wanneer de verloste inziet de grootheid vanfaetge- vaar, waarin hij zieh heeft bevonden, alsmede zijne on- waardigheid, om daaruit geholpen le vvrorden, —. en des Heeren raagt, goedheid en trouw, welke hem desniettegen- staande ondersteunden , bewaarden en eindelijk uithielpen, dan is hij geheel dankbaarheid, immers hlj wenscht die, door de.genade te zijn, en schuilt met zijn gebrek in den Borg, die God volmaakt gedankt heeft; hij zegt dan daar niet ZOO raaar wat heen, maar hij spreekt bedaardelijk , met een verwarmd hart, woorden des lieds van lofen dank aan den Heere; Hem, Hem alleen, hoevele verpligling hij ook aan raiddeioorzaken , als zoodanigen, möge hebben, erkent hij plegtig voor zijnen Redder. Dit zal ook het geval zijn van hen, die den Heere jezus gqristvs toebe- hooren, als Hij hen eens (en dit zal toch eens ontwijfel- baar zeker geteuren) uit de band van al hunne vijanden , ook van de grootsten en voornaamsten , die het hun het bangst maakten, de V4rereld,denduivelen hetvleesch, zal hebben verlost; te dien dage, in die geheele eeuwigheid, welke na den tijd huns lijdens en strijds volgen zal , zal danken, den Heere, hunnen God danken, hun hoofdwerk uitmaken; zij zullen dan de woorden des nieuwen lieds, (naar Openb, V : 9 , 10 en 12) zingen: »Hem, die ons heeft lief gehad, — die voor ons als een lam ter verzoening is geslagt , — die ons gekocht heeft met zijn bloed, — die ons van onze zonden gewasschen heeft in zijn bloed , — en ons Gode gemaakt heeft tot koningen en priesters, Hem zij de kracht, en de rijkdom, en wijs- heid, en sterkte, eneer, enheerlijkheid, en dankzegging , in alle eeuwigheid I Het hart van david tot overloopens toe vol van gevoelens van dankbaarheid , giet zieh (vs. Van het 4 tot het 18 vers vermeldt hij zijne dure ver- pligting tot des Heeren lof, door aanwijzingin welkeenen dringenden nood hij zieh had bevonden, en hoe de Heere hem op het ootraoedig gebed, wonderlijk en grootgunstig gered had. Hij wist alzoo proefondervindelijk , dat voor den Heere geen nood te groot en geene banden te sterk en te knellend zijn kunnen , om zijne gunstgenooten daar- uit te redden; baren des doods worden effen; — beken be- LiALS droogen uit: — banden der hei breken los; — strik- ken des verderfs worden ontknoopt, als de Heere ter hul- pe opstaat, en, is het des Heeren welbehagelijke tijd om zieh te wenden tot het gebed desgenen, die ganschelijk ontbloot is, dan Staat Hem de geheele natuur ter dienst, om dien bedrukten eilendigen te verlossen. Maar waarin was de reden dier heugelijke uitkomst van zaken gelegen? Niet in david, maar buiten hem, in den Heere zijnen God. Hij erkent dit zelf , vs. 19 — 29, betui- gende, dat, schoon hij onschuldig was en zijne god vrucht geitadig werd beloond, de Heere hem had ondersteund, in de ruimte gevoerd en verlost en dat Hij alleen zijne duisternis had doen opklaren. Die hooge en heerlijke God openbaart ook steeds allerwege zijne vergeldende regtvaar- digheid, houdende zieh bij den goedertierene, goedertieren — bij den opregte, opregt — bij den reine, rein — maar bij den verkeerde verdraaid of een tegenstander. Aldus ziet Digitized by Google 89 Hij gunstig op den nederige, maar den verhevene kent Hij van verre, of naar mijnen tekst: Hij verlost het be- drukte volk, maar zijne oogen zijn legen de hoogen , Hij zal hen vernederen, Deze woorden thans met u willende overwegen, zal ik Eerst dezelve, door eene körte ontwikkeling , in het noodige licht trachten te stellen. Dan hare vvaarheid en strekking u aantoonen ; en Eindelijk van het behandelde een toepasselijk gebruik maken. I. Wat den tekst aangaat : dezelve behelst in zieh een tweederlei getuigenis, waarvan het een aangenaam enbe- moedigend, en het ander ontzettend en bedreigend is. Eerst getuigt david van den Heere, Jehovah, Gij ver- lost het bedrukte volk. Het woord volk wordt doorgaans gebruikt , in het gemeen , van eene noienigte menschen , welke, met onderwerping aan dezelfde wetten en regering, zieh tot ööne Maatschappij hebben vereenigd, enraetelkan- der ook dezelfde voorregten deelachtig zijn; mRdir in het bij- zonder wordt hetzelve in de Heilige Schrift gebezigd van het oude volk van Israel, in onderscheiding van de overi- ge volken der aarde, welke onder den naara van Heide- nen, met een ander woord aangeduid, bekend staan. De Heere had jakobs nageslacht tot zijn bijzonder volk afge- zonderd en aangenomen, en onder hetzelve een Godsrijk opgerigt ; doch niet elk lid van dat volk deelde in de ze- geningen van het verbond der genade , maar alleen zij , die de Heere, uit vrije ontferming, in hetzelve opnara. Op dezen , in de laatstgenoerade betrekking , wordt hier zeker allerb ijzonderst gezien , en zij komen hier voor als een volk, hetwelk den Heere tot zijncn God en Koriing heeft , — hetwelk Hij van eeuwigheid in liefde heeft ge- kend , — dat Hij in den tijd vergadert en afzondert , — waarover Hij zijne genade uitbreidt, — hetzelve verzorgt, beschut en bewaart , — en het eindelijk in den hemel overvoert. Deze tochzijn een volk, eene menigte menschen, met elkander ten naauwste vereenigd , — zij ontvangen wezenlijk eenerlei hart en weg, — staan allen onder de regering van Hem, die hun door Israels God ten Hoofd, Digitized by Google 90 Heere en Koning is gegeven, — zij leven onder 2ijne mag- tige bescherraing , — zij zijn verbonden tot dezelfde wet- ten, — en zij deelen in de voorregten engocderen van dat Koningrijk. Dit Volk wordt met het hoogste regt welgelnkzalig ge- noemd. Doch desnietlegenstaande heeft het vele tegenspoe- den en droefenissen , veel lijden en strijden te verduren. Als zoodanig komt het hier, in mijnen tekst, ook voor, daar het nader beschreven wordt als het bedrukte volk, Het Hebreeuwsche woord , door bedrukte overgezet , statu t af van een grondwoord, dat oorspronkelijk wegvloeijeii beteekent, en gebruikt wordt van het wegvloeijen der krachten en het wegvloeijen der goederen, naar welk twee- ledig gebruik bei of eenen zwakke en kranke, of eenen arme beteekent; het wordt uit dien hoofde vertaald door een verdrukte, (Ps. CH : 1) een arme, (Jes. LXVI : 2) eu dikwijls door een ellendige, (bijv. Ps. LXXU: 4); en dit laatste woord drukt voUedig de kracht der beteekenis van het grondwoord uit, omdat zwakheid , krankheid , verdruk- king en arraoede ieraand ellendig maken. Dit woord- is derhalve zeer gepast om den gewonen Staaten de gesteldheid van dat gemeide volk eigenaardig uit te drukken. Dat volk toch, hetwelk zijnc zonde en zondigen aard, zljne strafschuldigheid en krachteloosheid in zieh zelven leerde kennen, beschouwt zieh als door de zonde van alle kracht ten goede verstoken, en wordt daardoor aangedaan, bedrukt en ellendig. Bedrukt is dat volk ook wegens de jammeren en eilenden, de moeite en het verdriet , de ver- zoekingen en verleidingen , de smarten en wederwaardig- heden dezes levens, welke het, in dit leven, als andere menschen moet ondervinden, j'al dikwijls meer en gevoe- liger dan die, daar de tegenspoeden des regtvaardigen nie! zelden vele zijn. Bedrukt en ter neÄrgebogen is dat volk en elk van deszelfs leden, wegens de hem eigene blind- heid, zwakheid, verdorvenheid , dwaalzucht en gedurig afdwalen. Bedrukt ook en neÄrgebogen onder de krachti- ge band Gods, wanneer Hij hun ter beproeving, oefening of kaslljding, rampen en wederwaardigheden toezendt. Bedrukt is dat volk meermalen wegens en in den strijd , tegen den duivel, de wereld en het vleesch. Dus bedrukt is het insgelijks bij zijne twijfelmoedigheid, aanvechtin- gen, duisternis, ongeloof en verlating van Gods gunst. Digitized by Google 91 Vooral is dat ellendig en arm volk gedurig zeer bedrukt , oiudat het in zieh bevindt een broeinest van kwade ge- dachten en zondige bewegingen, die de ziel overrompelen en legen wil en dank uit zijn binnenste oprijzen; — oni- dat het in zieh gewaar wordt eene groote kracht der ver- dorvenheid, welke hen menigmaal overmogt en voorhaar geweld deed zwichten, zoodat zij wel eens door dezelve worden gevangen genomen; (Rom. VII: 25) voorts omdat zij in zieh ontwaren eene aanhoudende verhindering en bezoedeling van het goede, hetwelk zij, begeerig zijnde om den Heere welbehagelijk te zijn, (2 Cor. V : 9) gaarne steeds volmaakt wilden doen; doch dit mag hun niet ge- heuren, de zonde is hun in den weg, en besmet]zelfs hunne beste daden, — en eindelijk omdat zij allen eneen iegelijk hunner in zieh bevinden, dat zij gedurig struike- len in vele woorden en daden, hoezeer zij daartegen ook op hunne hoede zijn. Over dat alles, en nog veel meer, dat ligtelijk te uoemen was, is dat volk, met innige smart, zeer gevoelig aangedaan , en wordt dus met reden het be- drukte volk geheelen. Doch hoe vol van gevaren , nooden en behoeften en hoe bedrukt wegens in- en uitwendige bezwaren en eilenden dat volk möge wezen, het wordt gered: Gij , zegt david tot den Heere, verlost het bedrukte volk. Verlassen zegt in het gemeen, iemand vrijmaken van of redden uit eenig kwaad, dat hem dreigt of drukt, van welk eene natuur dat ook zijn, en op welk eene wijzezulks geschieden mö- ge. In het bijzonder geeft het hier te kenneu, dat de Heere aan zijn bedrukt, arm en ellendig volk, dat uit de be- naauwdheid tot Hem zucht en roept, zijne beloften van hulp, heil, redding en behoudenis vervult; — dat Hij in ontferming er op nederziende, hetzelve ingunstgadeslaat, zijne nooden afwendt, de gevaren doet wijken, de be- geerten vervult, in de behoeften voorziet, de banden ver- breekt, den druk verligt, ja geheel opheft, en dat beide naar ligchaam en ziel, door ligchamelijke niet alleen, maar vooral ook door geestelijke verlossingen het hart en den mond vervullende met zijne vreugd. In beide deze opzig- ten bedoelde david het voorzeker, wanneer hij hier tot God zegt: »Gij verlost het bedrukte volk," doch tevens niet anders dan met een uitzigt op verzoenende en heili- gende genade in den Messias , ter vergeving en wegneming Digitized by Google 92 der zondeschuld, ter genezing van het bederf, ler heeling van het gebroken hart en ter vereeniging van hetzelve tot de vrees van zijnen naam. Immers mögen wij van da- viD niet vooronderstellen , dat hij eene andere dan Gode- waardige verlossing heeft bedoeld. Het Hebreeuwsche woord, door hem hier gebezigd, (waarvan de naam jezüs mede is afgeleid,) kan ons ook in die gedachte versterken. Ver- losser is des Heeren naam, verlossen zijn werk, eer en lust. Hij, die magtige, goedertierene en getrouwe Gad kan , wil en zal zijn bedrukte volk zeker verlossen ; doch Hij doet dit steeds op zijnen tijd, in eenen Hembetamen- den weg , uit vrije gunst, door tusschenkomst en op grond van een geldend rantsoen, dat nu door zijnen Zoon is opgebragt. Bij dit aangenaam en bemoedigend getuigenis voegtnA- viD nog een ander , dat ontzettend en bedreigend is , zeg- gende: maar , das in tegensteliing met het vorige, uwe oogen zijn legen de hoogen, Gij zult hen vernederen. De voorwerpen van des Heeren heilig en regtvaardig misnoegen zijn hier de hoogen. Het oorspronkelijk woord wordt gebruikt van alles, wat hoog is, als bergen, heu- velen , de vlugt der arenden , den hemel , en wat dies meer is ; en in overdragtelijken zin ook van menschen , om er hoogmoedigen , hoovaardigen door aan te duiden. De Heilige Schrift omschrijft hen als hoogen van hart, (Spr. XVI : 5) en hoogen van oogen , (Ps. Gl : 5) die spre- ken uit de hoogte , (Ps. LXXIII : 8) en trotschelijk zieh verheffen boven en aankanten tegen anderen , vooral tegen dat neörgebogen en bedrukte volk, ja zelfs »strekken zij tegen God hunne band uit, en stellen zieh geweldelijk aan legen den Almagtige." (Job XV : 25.) Deze hoovaardig- heid is eene zeer booze gesteldheid des menschen , voort- komende uit den verdorven aard, hem van de geboorte af aan eigen, en veroorzaakt »door den val en ongehoor- zaamheid onzer eerste voorouders , adam en eva , in het paradijs," die door hoogmoedigheid en zelfverhefflng , ge- lijk de gevallene engelen , van God afvielen. Deze hoog- heid des harten is den Heere een gruwel, (Spr. XVI: 5) en eene gestadig wellende bron van vele en velerlei zon- den ; zij is werkzaam , en ontdekt zieh in het burgerlijke onder menschen van allerlei stand, kunne, geslacht en leeftijd , in woorden-, sprekende uit de hoogte , — in hou- Digitized by Google 93 ding, gelaat en gebaren, gelijk te zien is in de Joden, (Micha II : 3) en den Farizeer, (Luc. XVIII : 11) — ook in kiiis en huisraad , in kleeding en leefwijze , gelijk dit uit Gods woord en de dagelijksche ervaring genoeg l)e- kend is, En in het godsdienstige verbündt en verbijstert de hoovaardij den mensch geheel, zoodat hij als simojv, volgens Hand. VIII : 9, van zieh zelven denkt en zegt: dat hij wat groots is ; zij vervoert hem tot allerlei dwa- ling; en doet hoog denken en opgeven van zijne werken, en daai'op vertroüw^en , terwijl hij anderen niets acht; d^nk slechls aan den Farizeer, zoo even gemeld; ja niet «elden doet zt) hein wanen, wijs te zljn boVen anderen, ook Äeifs boven hetgene in Gods woord geschreven is. De hoovaardige acht zieh alles waardig en tot alles bekwaäm; — wil zieh gaarne verheffen boven anderen , doch ongaarne buigen onder hen; — hij wil van allen ontzien en geeerd worden, maar zelf niemand ontzien of eeren ; zijne hoo- vaardij verbündt hem omtrent zieh zelven; maakt hera tot een verachter en onderdnikker van zijn* evenmensch; (Ps. XXXIV : 17.) Het gceft dus te kennen dat de Heere zelf legen hen misnoegd is, hun wederstand biedt , zieh legen Digitized by Google 94 hen aankant , en betoont hun wederpartljder te zijn , door hen« ien blijk van zijn heilig misnoegen , te tüchtigen of te straffen. Zij mögen meermalen , door hooge gedach- ten van zieh zelven verblind, zieh inbeeiden dat zij regt- vaardig zijn en bij God in gunst staan ; het mag hon hier als die hoogen , van >velke Psalm LXXIII gesproken wordi, veelal voorspoedig gaan : hunne inbeelding is ongegrond en ijdel ; de Dichter zegt immers in mijnen tekst tot den Heere: •Gij zult hen vernecleren" DU doet de Heere, wan- neer Hij paal en perk stelt aan de verheiSngen dier hoo- gen , en bannen hoogmoed fnuikt; — v^anneer Hij hunne hoogten ter neder werpt en omkeert ; — hun hetgene , waar- op zij zieh verhoovaardigen , ontneemt ; als Hij hen , bij het berooven van hunne eer, aanzien en vermögen, ook aan verachting en beßchimping blootstelt en overgeeÜ; — als Hij die boogen, die het hoofd dus opstaken, met zulke oordeelen bezoekt, dat i&ij faet buigen en hangen laten van benaauwdheid en Mreedom des harten ; — Hij vernedert hen, wanneer Hij, die hooger is, dan die hoogen, in hunne trotsche ontwerpen blaast , die verijdelt en yerstrooit , en hen, in hunne pogingen en ondernemingen teleur stelt; — wanneer Hij tegen hunne gebeden rookt, zijne zegeningen hun onthoudt, en hen onder de dienstbaarheid van anderen brengt; — insgelijks doet de Heere dat, als Hij hen zetop gladde plaatsen en daarop, in een oogenblik,. doet valleA in verwroesting ; — . en eindalijk, zoo zij fiiet tot ootmoed, boetvaardigheid en bekeering komen , als Hij die hoovaar- digen met al hunne gewaande wijsheid, deugd, kracht en waardigheid, in zijnen toorn van de aarde viregneemt, hen doet vergaan , en , al waren zij zelfs tot den hemel toe verhoogd , tot de hei toe nederstoot , om tot straf te lijden het eeuwig verderf van het aangezigt des Heeren en van de heerlijkheid zijner sterkte. Hierbij moeten wij intusschen opmerken, datheteerste lid van dit getuigenis gesteld wordt in den t^enwoordigen tijd: »uwe oogen zijn tegen de hoogen''; en het andere in den toekom enden : »Gij zult hen vernederen," gewis, om aan te wijzen, dat de Heere steeds een heilig misnoegen heeft tegen de hoovaardigen , en dat ook wel meermalen in dit leven, dadelijk aan hen betoont; doch dat, zoo hier in dit leven, door zijne goedertierenheid , verdraagzaamheid en langmoedigheid , die hoogen lang worden gedragen , ge- Digitized by Google 9S spaard en be^unstigd, God hen loch, op zyneu tijd.zeker vernederen zal. Eo dit Itan de hooge en verhevene God, die in de hoogte woont door zijne al vermögende band , — ook wil Hij dat doen, naar ziJne heiligheid en regtvaardig- heid, dewijl de hoovaardij voor den Heere eene slrafwaar- dige en afschuwelijke zonde, ja! een gruwel is, — en Hlj zal bei ook zeker doen , want de mond des Heeren , die waarachtig is en niet liegen kan , heeft het gesproken. (Jes. XXVI: ö. Ezech. XXI: 26. 1 Pet V: ß.) IL \ Na deze gegevene v<5rklaring van beide die getnigenissen in den tekst, zal ik n nu, in bei tweede deel mijnerrede, de waarbeid dier geluigenissen aantoonen, nevens bare strekking. Het getuigenis, dat de dicbter hier, van den Heere, het hoogverbeven onderwerp van zijnen dankzang, bet eerste aflegt is zeer waaracbtig ; al de eeuwen geven getuigenis aan deze waarbeid , dat de Heere het bedrukte volk ver- lost. Ik zal dit nn kortelijk bevvijzen. De Heere had hagars verdrukking aangehoord, (Gen. XVI: 11) LEAS verdrakking aangezien, (Gen. XXIX: 52) jAK^es «Uende en den arbeid zijner banden aangezien, (Gen. XXXI: 42) en hem geantwoord in den dag der benaauwd- heid, (Gen. XXXV: 5.) Jozbf al zijne moeite doen ver- geten , (Gen. XLI: 51) en hem zeer veriioogd. (Gen. XLV: 8.) Hij had aan de bedrukte naomi eenen losser en verkwikker der ziel gegeven, (Ruth IV: 14, 15) aan de weenende hanna gei- dacht, (1 Sam. I: 19) — den moedeloozen elia uit izebbls moordzuchtig« banden gered, (1 Kon. XIX) — eenen daniöl gered uit den leeuwenkuil , — eenen paülüs uit zoo grooten nood en dood verlost I welke opgerigte teekenen en door* slaatrde blljken; dat de Heere het bedrukte volk verlost, treft men aan in de geschiedenis van het joodsehe volk , niet alleen in deszelfs uitleiding uit Egypte , niaar ook in zijne ballingschap, (men herinnere zieh alleen de geschie- denis van ESTHER,) en in de wonderlijke verlossing en wederbrenging van dat volk uit Babel in hun vaderlandl De wonderdadige bewaring en verlossing van dien bedrukten SADRAGH , MESAGH en AfiED-NEGO , Uit den zcveumaal beeter dan gewoonlijk gestookten oven, roept dit ons ook luide Digitized by Google 96 loe. Geheel de levens^hislorie van danicl , van david, eii, bij uitnemendheid , die van job , bevestigt dit insgelijks. Teregt mögt hanna zingen: (1 Sana. II: 7, 8) »de Heere maakt arm en maakt rijk ; Hij vernedert, ook verhoogt Hij. Hij verheft den geringen uit het stof, en den nood- druftigen verhoogt Hij." Ook »avid mögt juichen: »de Heere is nabij de gebrokenen van harte, Hij behoudt de verslagenen van geest. Vele zijn de tegenspoeden der regt- vaardigen, maar uit die alle redt lien de Heere; (Ps. XXXIV: 19, 20) de Heere doet den verdrukten regt, — maakt de gevangenen los, — en rigt de gebogenen op/' (Ps. CXLVI : 7 , 8.) Zijne eigene ondervinding had dat overtuigend bewezen en dankbaar doen betuigen : door uw verootmoedigen hebt Gij mij groot gemaakt." (2 Sam. XXII: 36. Men zie ook Ps. CXXXVHI: 7.) Het is ZOO, niet altijd is deze verlossing der bedrukien in de wereld zoo zigtbaar; en dit brengtweleensde azafs tot twijfelmoedigheid : maar in het heiligdom ingeleid , en op het einde merkende, blijkt hun echter klaarlijk, dat deze waarheid loch bare volle kracht behoudt , oin- dat de bedrukten, die des Heeren eigendom zijn, een- maal , bij den dood , zeker en heerlijk verlost worden. En zoude men niet mögen denken, dal de Heere, bij :wieii het naar 2 Thess. I: 6, 7 regt is, verdrukking te verr gelden dengenen , die verdrukken , en hun , die verdrukt worden , verkwikking , dit doen kan en ook dikwijls doet op eene wijs en längs eenen weg, dien wij niet weten, of ook aan de onschuldig verdrukten , in de eeuwigheid , eenige vergoeding doen zal ? Dit welgegrond getuigenis van david moet opwekken tot des Heeren lof: Wanneer immers de Heere de wee- klagl verändert in eene rei, — den zak ontbindt, — en met blijdschap omgordt, dan is dal, opdat onze eer Hem Psalra-zinge en niet zwijge, (Ps. XXX: 12.) De bevrij- den des Heeren , die Hij van de wederpartijders gered heeft, moeten Hem, daar Hij goed is, loven." (Ps. CVJI: 1, 2.) Die verlossing des bedrukten is eene stof om den Heere te zingen en Hem te prijzen. (Jer. XX:13.) Voorts moet dit getuigenis opwekken tot des Heeren vreeze: »ont- zie Hem loch, 6 Israeli wordt er gezegd, (Ps. XXII: 24, 25) want Hij heeft niet veracht noch verfoeid de ver- drukking des verdrukten, maar Hij heeft gehoord, als Digitized by Google 97 die tot Hein riep/' — Het raoet daarenboven opwekken tot verirouwen ap den Meere en hoop op Hern, Israel hope op den Heere ; want bij Heni is ^ele verlossing I (Ps. GXXX: 7.) Zijn Verlosser is sterk ; Heere der heirscharen is zijn naara. (Jer. L: 34.) Die bedrukte schaar overwege en houde vast door het geloof aan dien schat van beloflen, haar gedaan Jes. [<IX, door baren Heere, Hoofden Heiland, viriens karakter het is »den nooddrufligen te redden , die daar roept; mitsgaders den ellendigen, en diegeenenbelper heeft; ja, den armen en nooddrufligen te verschoonen, en de zielen der nooddruftigen te verlossen", is zijn ambt en zijn lust, (Ps. LXXH: 12—14.) Hij gaf er bewijs van in zijne omwandeling op aarde, en, in zijn verlossend ver- mögen , is Hij aan het kruis lasterlijk «bespot, en wilde Hij zieh aelven niet verloss^,-op dät Hij de zijtienzoude kunnen verlössen. — Het bedrukte volk sterke zieh in den Heere: »want de nooddruftige zal niet voor altoos vergeten worden, noch de verwachting der ellendigen in eeuwigheid verloren zijn;" (Ps. IX: 19) — het pleite veel in het ootmoedig gebed, (want in dien weg schenkt de Heere verlossing, Ps. Maar de beschouwing van des dichters andere getuige- nis in mijnen tekst, levert daarentegen een geheel ander gezigt op ; zij raaakt desniettemin den Heere, in het wel- gesteld oog, even beminnens- en lofwaardig; ook is zij even zeker, als de eerste. — AI vroeg in den ochtend- stond der wereld , waren de engelen , die hun beginsel niet bewaard hadden, en na hen, onze eerste voorouders, ontzettende getuigen , dat des Heeren oogen zijn legen de hoogen , en dat Hij die vernedert. Jozeps broeders , pha- RAO , KORAH , DATHAN OU ABIRAM , SAUL , GOLIATH , RABSAKE , Digitized by Google 98 HAMAN^ NBBDKADNBZAR 9 CD zooveel andere vernederde hoc- gen, als er geweest zijn, roepen ons die waarheid, als het wäre, laidkeels toe., Waar het oog zieh wendt in de gewijde geschiedenis » overal onidekt het opgerigte ge* denkteekenen , ter waarschuwing tegen de hoovaardij , ea ter bedreiging van allen» die hoog van oogen enhart,ook hoog denken van zieh zelven, en uit de hoogte spreken. Geheele volken ondervonden de blijken van des Heeren heilig misnoegen tegen den hoogmoed. Immers, boe waren des Heeren oogen teg^n ästaSl ^ wannter-jiet trotsdieU|k 'haa^ delde, en hoe werd betze)ve*4iesweg^ vcftrnedeM, ja vwr> pletterdi (Deut. 1 : 43.) En vvdke gedüchle oordeeleri werden aan dat volk bedreigd, ter oorzaak van'zgnen hoogmoed , en vervolgens ook aan hetzelve uitgevoerd ! fJes. II : 3 en IX : 8.) Babel» dat werktuig vm fiofe oor- aeelen over zijn volk , is om den boogmoed vemed^ en ter helle toe nedergestooten. (Jes. XIV : 11 — 15.) Mo ab insgelijks. (Jer. XLVIH : 29.) Ook assür. (Jes. X : 12.— Ezecb. XXXI : 32.) Ja, zelfs onder de godvruchtigen ont- breekt het geenszins aan voorbeelden ter bevesiiging dezer waarheid ; als oavid uit hoogmoed het volk telt , onder- vindt bij spoedig op de gedachtste wijze dat des Heeren oogen tegen bem waren, en bij door Hem diep vernederd werd. (2 Sam. XXIV.) Wanneer het hart van msKu ver- heven werd, kwam er groote toonrigbeid over hena. (2 Chron. XXXII : 25.) En, om geene voorbeelden iMer te noemen, want de tljd zoude mij ontbreken , welke treu- rige gevolgen had de zelfverheffing van pbtbus voor bem ! Geen wonder. Hoogmoed is een groot en bespottelijk kwaad , eene steeds opwellende bron van ongeregtigbeid. Treu- wens, de mensch, uit stof door God voortgebragt , van Hem in alles , wat bij is en heeft , volstrekt afhankelijk , door de zonde zoozeer bedorven en walgelijk in de oogen zijner heiligheid, begaat door hoogmoed den stärksten dp- ^tand tegen God, en zoekt.Hem in de daad te everiai^n , of van zijnen troon te stooten ; welke boosheid I maar ook welke dwaasheid ! Dwazer nog dan wanneer een kind , dat zonder de moederlijke hulp niet gaan of staan kan , zieh tegen een' sterke en welgewapende krijgsman zoude wil- len verzetten. Immers, wat zijn die hoogen bij dienon- eindig hoogen en verheven God, die in de hoogte woont, vergelekenl — De Heilige Schrift bevestigt daarom deze Digitized by Google 99 waarheid zeer nadrukkelijk ; danishet: »die hoog van hart is, is den Heere een gruwel, hij heeft de verbreking en den val te dachten.'* (Spr. XVI ; 5, 18.) »Hij, die hoo- ger is dan de boogen , neemt er acht op." (Pred. V : 7.) En »Hij is magtig te vernederen degenen, die in hoog- iDoed vvandelen." (Dan. IV : 37.) Dan weder, »de Heere vergeldt overvloedig dengenen , die hoograoed bedrijft." (Ps. XXXI : 24.) Hier leest men: »de Heere scheldt de vervloekte hoovaardigen. (Ps. CXIX: 21.) En, »Hij kent de verhevenen van verre.*' (Ps. CXXXVIII : 6.) Daar we- der: »Het huis der hoovaardigen zal de Heere afrnkken/' (Spr. XV : 25.) En, »6od wederstaat de hoovaardigen.*' Jac. IV : 6.) De Schrift geeft daarom ook zulke nadruk- kelijke afmaningen van dat kwaad ; 6od waarschawde zijnr Volk ferael daaptegefi/'Z(lot«rA8lig;l (Deut. VIII : 17.) Job herinnert den hoogmoedigen , dat Gods oogen op hunne wegen zijn, en dat zij na eene körte verheffing zullen nedergestooten worden. (Job XXIV: 25, 24.) En hoe ern- stig, om niet meer te noeraen, is de Apostel paulus te- gen hooggevoelendheid vermanende, Rom. XI: 20. — Hij zelf had, om daarvoor bewaard te worden , een' scherpen doorn in het vleesch gekregen, opdat hij zieh niet zoude verheffen. (2 Cor. De strekking ook van deze waarheid valt ons van zelf IQ het oog. Ik zal evenwel , om dezelve u aan te toonen , iets daarvan opgeven. Zij moet den hoovaardigen een* af- schrik geven van de hoovaardij ; — Zij geeft dengenen , die doop Gods genade van een anderen Geest worden ge- dreven , grond om op den Heere te hopen, die niet aan- ziet, dat voor oogen is; en, om bij het opmerken van hare vervuUing, met hanna (2 Sam. II : 8) en maria Luc. 1 : 46 — 55) deswege den Heere te loven ; — zij moet Digitized by Google 100 hem aansporen om veel te biddcn : »houd niij , 6 Heere ! terug van tralschheden , laat dezelve niel over mij heer- schen;" (Ps. XIX : 14) an ora door des Heeren genade daarnaar te staan, dat Hij met dayid kan zeggen: »niijn hart is niet verheven , en niijne oogen zijn niet hoog!'* (Ps. CXXXI : 1.) — Deze waarheid moet hem ook slrek- ken ter opwekking, om legen deze ligt omringende zonde te waken en in den strljd te staan ; en hiertoe door het geioof vast te kleven aan, en kracht te zoeken bij den nedertgen en oolmoedigen, en om de> zonde des boo^moeds, als Borg zoo diep vernederden -jbzvs ; — de^e #barheid heeft hij , vooral ock in zijnen geestelijken stand ondcr het oog te houden. Immers, zoo menigmaal als hij in de houding van een Parizeer , en niet in de gestalle des toi- lenaars, voor God verschijnt op eenigen anderen grond, dan 6ods vrije verklaring in het Evangelie , — zoo menigmaal als hij , buiten de geregtigheid van christus , of nevens dezelve, eenigen anderen grond, om voor God te bestaan , wil leggen, — zoo menigmaal als hij, in eigene kracht, zonder door ootmoedig en armoedig geioof aan den Heere jBzus vast te houden, eenige zonde wil bestrijden , eenige verzoeking tegensland bied^n , of eenigen voorlgang in hei- ligheid poogt te maken , hij zal door de treurige onder- vinding gewaar worden , dat des Heeren oog tegen hem is, en dat Hij hem vernedert , ja wel eens zoo vernedert , dat hij tot een* openbaren aanstoot en ergernis wordt. HL Laat ons mi van het behandelde een toepasselijk gc- bruik voor ons zelven maken. Digitized by Google 101 Wat dunkt u^ M. H.1 moeten wij niet, al is het in strijd met het oordeel der wereld, dat bedrukte volk, hei* welk God zoekt en door Hern verlost wordt, eindeloos gelukkig achten boven die hoogen« tegen welke des Heeren oogen zljn, en die door Hera zuUen vernederd worden ? ZiJ verschillen hemelsbreed nie! alleen in hun bestaan en gesleldbeid, maar ook in hun gedrag en des- zelfs uitkomst. Maar tot wie van dezen denkt glj te be- hooren ? Hieraan ligt ons zeer gelegen en daarom is ons een naauwkearig zelfonderzoek hieromtrent allezins noo- dig. Laat mij dan u en mij zelven ter ontdekking mögen vragen : behoort glj tot die gelukkigen, die door den Heere worden verlost? Hebt gij dan ook u zelven leeren ken- nen, als arm, ellendig, zondig, schuldig,, magteloos en strafwaardig , zoodat daardoor uwe hoovaardij werd ge- fnuikt en gij deswege ootmoedig en bedrukt zijt gewor- den? Werd uw hart bezwaard en uw geweten züchtend onder den last der zonden? Leerdet gij bedrukt gaan onder bezoekingen en kastijdingen van de slaande hand des Heeren? Zaagt gij immer levendig (xods oppergezag over alles, zoo dat gij u daaraan wildet onderwerpen, uit gevoel van verpligling aan God en van volstrekte afhan- kelljkheid van Hern ? Hebt gij ooit regt iets van *s Hee- ren hoogheid, heerlijkheid en andere volmaaktheden leeren zien, en daarbij uwe eigene geringheid, verderf, straf- waardigheid, behoefte en onwaardigheid levendig in het oog gekregen , zoo dat gij , in plaats van hoog te denken van u zelven en van eigene waardigheid, deugd en kracht^ gaarne voor God wildet erkennen , dat gij een gering en nietig mensch, — een verdorven, ondankbaar, magteloos, onwaardig en ellendig zondaar zijt; — dat gij alle eigene waardigheid en Verdienste, waarop uw verdorven hart zieh meermalen wilde verhoovaardigen , verloochent; — dat gij alles, wat gij zijt en hebt, u uit loutere goedheid van God gegeven is, en dat Hern alleen ook alle eer daarvoor loekomt; dat gij niet naar hooge dingen trach- ten , maar u tot de nederigen voegen will; — dat gij in Gods vrijmagtige bedeeling betaust, en daarmede vereenigd en tevreden zijt, althans dit zoo betamelijk acht; -r- dat gij handelbaar en zachtmoedig zijt, en u, aan het welbe- hagen Gods onderwerpende, stell als leem in de hand des pottebakkers ; — dat gij wenscht en meermalen bidl, dat Digitized by Google 102 de Heere zelf u ootmoedig en nederig van hart make; — en dat gij daarin uwe eer en zaligheid stell , dat gij God in alles moogt kennen , dienen en verheerlijken , — an- deren uitnemender acht dan u zelven, — het u niet te laag rekent, door den eenvoudigsten Christen geleerd, bestuurd en opgewekt te worden; — het aangedaan on- gelijk grootmoedig wil verdragen, — Gode de wraak overlaat — en uwe bescheidenheid aan alle menschen te laten bekend worden? Gelukkig zij, die daarvan iets kennen en op deze vra- gen eenigermate bevestigend kunnen antwoorden. Zlj immers moeten op die vragen verstommen, die den hoogmoed des harten raet hunne oogen vertoonen, — zij ook, die hunne hoovaardij met den mond als uitbazui- nen, wanneer zij uit de hoogte zeer opgeblazene dingen spreken , (Jud. vs. 16) die de inbeeldingen des harten zelfs nog te boven gaan, (Ps. LXXIII: 7) ja roemen in hunnen hoogmoed, (Jac. IV: 16) — die hunne hoovaar- digheid openbaren , als berodes en bernige, in gewaad en kleeding, of als hiskia, (Jes. XXIX: 2) hunne pracht en praal vertoonen in huis en huisraad, in goud, zilver en andere dingen meer, — die wijs zljn in hunne eigene oogen, leven naar hunnen eigenen zin en wil, en sleu- nen op eigene wijsheid, deugd en kracht, — die zieh zelven hoog en anderen gering of wel niets achten , — die zieh aan dat bedrukte volk, dat (Zeph. III: 12) eilen- dig en arm genoemd wordt, stooten, daar laag op ne- derzien, ja dat verdrukken, — die, de hoogheid des Heeren niet aanziende , zeggen : wie is Heer over ons, dat wij Hem zouden gehoorzamen ! — die het verre be- neden zieh achten met Gods volk bedrukt. te zijn, envrier fatsoen niet duldt, een medgezel te zljn van hen, die ootmoedig en smeekende den Heere zoeken, — en die in hunne eigene schatting rijk en verrijkt zijnde, niet weten, dat zij arm, ellendig, jammerlijk, blind en naakt zijn, en daarom niet willen noch kunnen ge- loof geven aan de vernederende waarheden van Gods woord , als daar zijn , des menschen volslagen bederf in ADAM, de noodzakelijkheid der wedergeboorte , de regt- Digitized by Google 103 vaardiging des zondaars voor God , om niet , uit genade , (dus zonder de werken,) door de verlossing, die in chris- Tüs JEzus is, de heiligmaking als het werk des H. Geestes, en andere leerstukken meer : maar die daarentegen zieh gaarne vereenigen met de leer en beginselen vandengeest dezer eeuw, sprekende van des menschen zelfverbetering en zelfvolmaking, van verlichting, kracht, deugd enwaar- digheid, en wat dies meer is. 6! Gij allen, die nog aldus bestaat en werkzaam zijt, hoe beklagelijk, ellendig en gevaariijk is deze uw toe- stand I Gij misleidt en bedriegt u zelven metvalscheover- leggingen, meenende iets, jal wat groots, te zijn, daar gij niets zijt, en wanende rijk en verrijkt te zijn en geens dings gebrek te hebben; terwijl gij niet weet, dat gij ellendig , arm , jammerlijk , blind en naakt zijt. Uw be- staan en gedrag is regtstreeks strljdig met het Evangelie. Gij kunt immers vrlje genade voor u niet noodig, begeer- lijk, dierbaar en gepast achten. Christus wordt u ijdel en gij vervalt dus blijvende noodwendig van de genade. Die achter jezus wil komen, moet zieh zelven verlooche- nen en nederigheid des harten van Hern leeren. Die in hunne eigene oogen hoog zijn, moeten ootmoedig en ne- derig , en die rljken eerst arm worden , om wäre hoog- heid .en rijkdom te verkrijgen. De hooge God, die heilig, regtvaardig en almagtig is, zal zieh u tot eenetegenpartij stellen , — zijne oogen zijn tegen u , — en Hij zal u , op zijnen tijd, voorzeker gedacht vernederen, zoo gij u niet bekeert. Och of gij dit, terwijl het nog het heden der genade, de welaangename tijd en de dag der zaligheid is, regt mögt hooren, opmerken, en ter harte nemenl Nu nog wordt gij , van 's Heeren wege , bedreigd , bestraft , ge- waarschuwd, vermaand en opgewekt. Hoe zult gij ont- vlieden , zoo gij daarop geen acht neemt ? Heden dus , terwijl gij nog zijne stem hoort, zoo verhardt uwe har- ten niet! Zijt gij overtuigd van zonde , en verslagen ja diep be- drukt door het besef van uwe schuld en eilende, zoo dat gij heilbegeerig vraagt: Wat moet ik doen om zalig te worden ? Ten antwoord daarop zogt u het onfeilbaar Evangelie: vernedert u voor den Heere, en Hij zal u ver- hoogen. (Jac. IV: 10.) Doet dit onverwijld, eer Hij u Digitized by Google 104 vernedere; immers Hij wederslaat de hoovaardigen, (vs. 6.) Doet dit diep ootmoedig, als de Tolleoaar, die zijaeoogen niet durfde opheffen naar den hemei, maar bedrukt zljnde, op zijne borst sloeg, zeggende: ö GodI wees mlj zondaar genadig I Bij een levendig besef van uw bederf, schuld, geringheid en onwaardigheid , zal davids gevoelen en be- tuiging, (Ps. CXXXI: 1) ook wel bij u plaats vinden: »mijne oogen zijn niet hoog en mijn hart is niet verhe- ven." Dan zult gij ook niet uit de hoogte, niaar als een arme smeekingen spreken, en uit de diepte tot den Heere roepen. Dan moet en zal ook wel eigene wijsheid, deugd, kracht, waardigheid en Verdienste worden verloochend. Dan zult gij niet meer als deFarizeer, met verachling van anderen, op u zelven vertrouwen, en hooggevoelende zijn ; maar vreezen. Dan zult gij niet naar hooge dingen staan; maar u liever bij dat bedrukte volk , bij de nederigen , willen voegen. Dan zult gij bij de rampen en kastijdingen, die u treffen , den hoogen 6od , alsof u ongelijk was aan- gedaan , niet meer van onregt beschuldigen ; maar veel lie- ver uitroepen : Hij doet ons niet naar onze zonden. Laat vooral uw hart zieh vernederen in berouw over uwe zonden, in belijdenis van dezelve, in boetvaardigheid en ootmoe- dige smeeking ora vergeving en verlossing. Deze is voor u nog te verkrijgen, doch niet bij eenig schepsel, en even- min door goud of zilver, of door eigene wijsheid, deugd, kracht , waardigheid en Verdienste ; maar eeniglijk door het bloed van Gods Zoon, die verlossiog heeft le weeg ge- bragt, in en door wien de hooge God het bedrukte volk verlost. Zijt gij in twijfel, of gij wel tot dat in waarheid be- drukte volk, dat door God verlost wordt, behoort. Doch Indien de zoo even gemeide dingen waarlijk eenigermate bij u plaats hebben, dan zijn dezelve u daarvan kenmer- ken en blijkbewljzen : immers vleesch noch bloed heeft u die dingen geopenbaard, maar de Vader, die in dehe- melen is, door zijnen Geest. — Zegt gij bedrukt: ik ben die verlossing onwaardig, de Heere zegt: »Ik doe het niet om uwentwil," gij hebt het in het minste zelfs niet ver- diend: maar Ik doe het uit loutere genade , om de eer van mijnen heiligen naam." Of haart het u bedenking, dat gij te zondig zijt, de Ontfermer roept u loe : »al waren uwe zonden al» scharlaken , zij zuUen wit worden als sneeuw ; al waren Digitized by Google lOB zij rood als karinozijn , zij zuUen worden als wilte wol. 