title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: ; rem N kokım $, N TE FR er Ay ARE dr AA 6 ) Y y Galsanta Kur ET na GRONDBEGINSELEN DER VROEDKUNDE: + JOSEPH JACOB PLENCK:S Doöer der Heelkunde, Hoogleeraar der Ontleed- Heel- en Verloskunde enz. ve Weenen. SIT HET H00GDUITSCH VERTAALD, DOOR ce HE BRINK! HEELMEESTER se AMSTELDAM, TE AMSTELDAM, BIJ Bir ;E DIWE 380oLr A + - x Ku mh MIJNEN VERDIENSTELTIJKEN BIETER DAR, DEN HO0G GELKERDEN HEERE AN DER E.AsS Bone HOOGLEERAAR DER ONTLEED- HEEL- EN VERLOS-KUNDE AAN DE DOORLUCHTIGE SCHOOLE TEAMSTERDAM; L I D VAN VERSCHEIDEN GELEERDE MAATSECHAD. BI EN: | | un AAN MIJjNEN ALTIJD TOEGENEGENE VRIEND, DEN GELEERDEN EN ZEER ER- VAREN HEERE, DEN HEERE; EVERHARD PIETER SWAGERMAN, HEELMEESTER VAN DE NEDERDUIT.- SCHE GEREFORMEERDE DIACONIE TER GEMELDE STEDE.. E + LID VAN VERSCHEIDEN GELEERDE MAATSCHArDHEN,; WORDT DIT WERK > EERBIEDIGE HOOGACHTING VOOR ZIJNE VERDIENSTEN TOEGEWID, DOOR .DEN VERTAALER VOORREDE D. grootjte en beste ondernsemingen van u Siaat, zim zekerlüjk die, welken de naauwfte Berrekking hebben op de middelen , dienende het getal zijner Burgeren en Inwooneren te vermeerderen: dat doel wordt bereikt , wanneer het geral der jaarlijks leevend geborenen het. getal der geflorvenen te boven gaaı;, dan, hoe lange was niet de Staat ongeyoelig omtrent deeze grondwaarheid ? yoornaam- lijk vergat men tot het bereiken van dat doel de Vroed- kunde: getuigen daaryan het yerbazend groot” getal der dood-geborene kinderen , en de jaarlijks , onder de verlos. fing, zij troonde moeders - hoe noodzakelijk is derhalve niet - het oprichten van een openbare Leer school der Verloskunde geworden ! welke een schrikverwekkend gezicht is als een baarnden vrouw, op het vogenblik, dat zij, zich tegen alle pijnen der geboorte van haar evenbeeld aangekant hebbende, en door een kind verblijd zijnde, dat zij, met het ziele al reeds in levensgevaar geweest zijnde, door ongeval van de toegebrachte hulp of uit gebrek aan er- varing in de Verloskunde, dat zij, zeg ik, met dit naauwlijks geborenen Mensch-Natuur den laatsten tol moet betalen. Len - welke een gewichtige omstandigheid, daar het leven van twee, en dikwijks van nog meer mensen, in de onbekwaamheid van een domme Vroedvrouw berust! De werktuigen der Vroedkunde zelf, waren in de handen van de meeste onzer Voorouders, als de dolk in de hand van een gek. VOORRAAD DIE eens krankzinnigen; het grootste gedeelte van hun nageblevene werken, door de uittrekkende hand schaamt, de helpende lehringer, de kunst verachting, en de onwetende aanbracht - Ondertussen heeft de Vroedkunde in ons Vaderland een geheel nieuwe verandering ondergaan: Bij lag, evenals het overige gedeelte der Heelkunde, in genen diepen slaap; er ontbrak een man, die geest en kracht genoeg bezat om, door de ongehoorzaamheid van deze tijden, geprikkeld te worden: de waakende Voorzienigheid bracht eenen VAN ZWARTEN, een man van genoegzame krachten voorzien op onzen bodem; deze allen was in laat op zeventig moederlijke jaren van de grootste Monarchin, de onsterfelijke TERESIA, 2, bij wie moederlijk gevoel gepaard was met de wijsheid der Gekroonde Om een welgeordende machtshappij in te voeren, en de openlijke Schoolen in welken wij ons verder konden oefenen in de Geneeskunde en Heelkunde, als mede in de Vroedkunde en andere noodzakelijke wetenschappen, welke beperking hebben ons geheel leven en ontwikkeling bepaald. Door de uitbreidende vraagstelling geprikkeld, ontbrandde in mij de begeerte om mijn krachten in de Vroedkunde te kunnen beproeven, een niet geringe vreugde voor mij. vestigde mij in het beïelt, om naar bijzondere regels om- Zezien hier bij voegde ik het geen door de besie Schrijvers opgetekend is, en richtte niet alzoo gen eigen gebouwd in deze weelenschap, op: in den beginne deelde ik mijnen arbeid alleenlijk aan eenige mijner vrienden, toe een leidraad mede; dan, daar ik dagelijks meer en meer overtuigd werd, dat de bijgeloovigheid en de vooroordelen der vrouwen, ganz den eenen, en aan den anderen kant de onnutte en schadelijke schaamachtigheid der moeders, nog meer de snoordenaaresvallen van 200 velden onder de verloving van ervende moeders en kinderen werden, en daar ik mij thans in een plaats bevind verwijderd van alle Weetenschappen, al zonder gebrek aan Vroedmeesters, hier bedoelde zware werk alleen aan, vergeten Proedromven is toevertrouwd; daar ik, alzoo van deze, met onzekerheid over de Verloskunde koorde breken, gevoelde ik in mijn liefde voor de mensenhed ontbranden, en bezorgde mijn welzijn, aan deze op te offeren. Mijn wens is alleenlijk, dat ik de langzaame voortgang der Vroedkunde moge bespoedigen; ik zal onbepaalde gevalletjes in een helder licht trachten te brengen; soms gen in verschillend werken verfijnde stukken aan te tonen, en hoe gelukkig zal ik zijn, als ik waardige helpers, ter uitbreiding van haar grenspalen, moge vinden: hierdoor zal mijn boek, een verzameling worden van die veelyouwige kennis, welke een gelukkig uitoefenende Verloskunde niet kan bevatten, maar tevens een vertoonplek van alle die woorden geplante vooroordelen en dwaalingen, welken alleenlijk het gevolg zijn van een gebrek aan beschouwing en onder overweging bij den witoefenaar. Ik vermoed dat de ereenlijke kracht der Vroedkunde, naamelijk het leerzame van het keeren des kinds in bijzondere gevallen, het verkiezen der instrumenten, en de rechtvaardige bepaling van de Kunstbewerking, in deze bladen nauwkeuriger opgetekend zijn geworden, dan men misschien verwacht zou hebben. Na dit werkelijk, heb ik de behandelende dat wijdlopige beschouwing der ontvinging afgekort, om datzelfde meestal uit geschenken beschreven; volgens ik vooruit vaste dat bij die zich in de Vroedkunde zal oefenen, zich voorens bekend moet maken, met de waarschijnlijkste leeringen deze leer te vinden in de onsterfelijke werken van eenen Boerhave, Haller & Blumenbach. Ik heb voornamelijk het oefenende gedeelte der Vroedkunde verhandeld, en dit is het dat de voornaamste bezigheid van eenen Heelmeester moet uitmaken, gelijk zulks ook tot heden toe bij mij heeft plaats gehad; desbijstand het eerste Deel van dit Werk, betreffende de leerzame der natuurlijke lichtgeboorten, om dat die de wegwijzer uitmaken tot de zware en tegengestelde geboorten, welke voldoende lof voor mijn tweede Deel opleveren. Om dit Werk in meer dan een opzicht nuttig te doen zijn, heb ik de kortbondige praktische wijze van beschouwen gekozen, dat is, bij wijze van weinig kort zonder betoog een beschouwing; het laatstgenoemde maakt mijn bezigheid uit in mijn openbare voordrachten. De ware kenners zullen lichtgewaar worden, dat ik dessen mijnen arbeid in LUZINE'S tijdschrift heb ter nedergelegd, daar ik geen werktuigen, maar de eenvouwige Natuur en haar werkingen voor ogen had. Mijn oogmerk bereikt hebbende, zal mij een groote beloning zijn, 200 vluchtelingen -moeder en een kind door mijn Leerzelf gered wordt: de nijd mag verachting op dit werk strooijen: ik mis gaarne den roem, mag mij alleenlijk, deze gedachten overblijven — Ik ben nuttig geweest. Over de Procederende in ’t algemeen. Blads., 1 Proefwerken in algemeen. 4 Onze ontleedkundige beschouwing van het bekken en desselfde holte. . 5 Van de zachte vrouwelijke teeldeelen. . 6 Onze inwendige deelen van een bezwangerde baarmoeder. . 15 Het vliezige ei. 16 De moederkoek. . 17 De navelfliek. 18 Het lamsvocht. . 19 De urine. . 20 Beschouwing der ontvinging. . 21 Van de onvolledigheid der vrucht in ‘moeders lichaam. . 22 Ontleedkundige beschouwing der zwangere baarmoeder. 23 Het werktuiglijke der geboorte. . 24 Het leerzelf van de natuurlijke verlossing. . 25 Hoe men een vrouw ontdoen moet. . 26 Tekens der ontvinging. . 27 Zwangerheid. 28 Tijdrekening der zwangerheid. . 29 Bezorging in de zwangerheid. 30 De tekenen der geboorte. . 31 De voorbereiding van een baarmoedige vrouw. 32 De noodzakelijke hulpmiddelen. . 33 Van de weeën. . 34 Het vocht. . 35 De ligging tot de geboorte. . 36 Over de hulp in de geboorte. . 37 De natuurlijke verlossing. . 38 Het uithalen van den moederkoek... s 67. Over het terug blijven van den moederkoek, 2 69. Over de bezorging eener kraamvrouwe. & 74. De bezorging van het eerstgeboren kind. £ 73. De tijd der zoonpjes, . 8%. De verkiezing eener ziekenzuster. 85. De voeding des kinds met melk van dieren. 90. De vroegtijdse geboorte. » 92. De ontijdige geboorte. 93. Van de overtijdse geboorte. 97. De geboorte van een dood kind. 98. De geboorte van tweelingen. 102. De overbevruchte geboorte. 107. De valsche angst en de geboorte eener vliezige misvorming, of mola. 109. VAN HET TWEEDE DEEL Pan de zware en tegengestelde geboorte in het algemeen Bladz. 115; Over de zware geboorte, door een gebrek aan de baarend vrouw. na 119. De gebreken van het bekken. 120. De nauwte van het bekken aan deszelfs ingang of bovenfle opening. 121. De mismaaktheid van het bekken. 123. De onbeweeglijkheid van het kraagbeen. 124. De hardheid der kraakbeenderen en banden van het bekken. 125. Bovenmaatige wijdte van het bekken. Het te weinig gebogen heiligbeen. 127. De te grote beweeglijkheid des kraagbeens. Gebreken aan de lippen der schaamlippen. Het watergezwel van de schaamlippen. Het bloedgezwel van de schaamlippen. 129. De uitvlekking van de schaamlippen. De stijfheid van de uitwendige teeldeelen. Gebreken van de scheide. De tegengestelde vernauwing van de scheide. De faamgroei van de scheide.. De tegenwoordigheid van het maagdenvlies. Het vleesgezwel van de scheide. De uitzakking van de scheide. De scheidebreuk.. De uitvlekking van de scheide. De pijnlijke zweren van de scheide. 135. De bloedigheid van de scheide. De krachtige zwellen van de scheide. De scheide, welke zich in den endeldarm en vertakt onder den navel opent. Gebreken van den baarmoedersmond. De famen groeiende van den baarmoedersmond. De Verharding van de gezwellen aan den mond der baarmoeder. De ontsmetting van dezelfde. Deszelfs uitzakking. De krachtige famengetrokken van de baarmoeder. De gebreken der baarmoeder. Bij effectieve baarmoeder. De breuk der baarmoeder. De ontsmetting van de baarmoederspieren. Versterving van hare vlees. Onaanstaande baarmoedersmond. De scheuring van de baarmoeder. De verhoornde baarmoeder. Het scheuren der baarmoeder. De van de scheide afgeperste mond der baarmoeder. De bloedvliekte van de baarmoeder. Gebreken aan de weeen. Het afscheiden der ware weeen. De valsch weeen. Gebrek aan krachten. Her verminderen der krachten bij het verarbeiden der weeen. De ongevaarlijkheid der baarmoeder om het verarbeiden der weeen. Het te vroeg verarbeiden der weeen. Gebreken der naast de baarmoeder liggende delen. De ophooptiden van de luchthouding. Het uitzwelling van de speenader. Het uitzwelling van de eierstelsels. Gebreken der afgelegen delen. De vrouw die voor het eerst kraamt, is te jong. Als een barrende vrouw te vet is, of te waterzuchtig, of vol bloedig is, als bij een barrende vrouw spuwen komen, als zij mank gaat of eenen boog heeft. Als een barrende vrouw te klein is, of een rijk is, of dood is. De zware en tegengestelde geboorte door een gebrek aan het kind en desselfs deelen. De gebreken aan het hoofd van het kind. Het alte groote hoofd des kinds. Het monsterachtige hoofd. Het waterhoofd. Het dubbele hoofd. Het verbeenen der fontanellen. Gebreken aan het lichaam des kinds. De alte groote schouders van het kind. De monsterachtige gedaante des kinds. Van aan elkander gegroeide tweelingen. Het waterzuchtige kind. Gebreken van den navelstreng. De kortheid van den navelstreng. Als de navelstreng om den hals van het kind geflingerd is. Het uitzakken van den navelstreng. Gebreken van den moederkoek. Het voorkeuren van den moederkoek. Het vasthechten van den moederkoek bezijden den bodem der baarmoeder. Het terugblijven van den moederkoek na de geboorte. De gebreken van de vliezen. De dikte der vliezen. De dunheid der vliezen. De gebreken van het lamsvocht. De grote hoeveelheid van het lamslijm. De vermindering van het lamsvocht. De gebreken aan de ligging des kinds. De kwaai ligging in het algemeen. De kunstige keering van een kind. Het verlossingsproces van een kind hetwelk met den baßus van het hoofd voorkomt. Van de geboorte waarin de kruin voorkomt. Het ingezakte hoofd. Het inzakken van het hoofd met een ander gedeelte van het lichaam. De geboorte van het aangezicht. De geboorte van het achterhoofd. De vangenfte geboorte. De familiemteelde hoofdgeboorte. De halsgeboorte. De schoudergeboorte. De geboorte waar de elleboog voorkomt. De geboorte der hand. Van de armgeboorte. Van de geboorte der borst. De geboorte waarbij de buik voorkomt. De geboorte van het zijdelijk gedeelte van het lichaam. De geboorte van den rug. De geboorte waarbij de stuit voorkomt. De kniegeboorte. De voorgeboorte. De zwangerheid buiten het hol der baarmoeder. De geboorte door den endeldarm. Over de instrumentale operaties in de Vroedkunde, in het algemeen. Over het gebruik van de Roombandese hefboom. Over het gebruik der Langen. Het ontlasten der hersenen uit het hoofd, de borst ingewanden, baarmoeder. Hoe een afgetrokken en teruggebleven hoofd weer in de baarmoeder gebracht moet worden. De wijze, om na een afgebroken hoofd den in de baarmoeder teruggebleven troonk uit te halen. Het doorklieven van het tussen de schaambeenderen liggende kraakbeen, en de bandachtige zelfstandigheid. De buikfede. De keizersnee. ER 228. 223» 228. 229. ‚234 235. 237« 238. 239. 241. 246- 248- 250 252" 254. 259. 260% 269. 272. 273. 298%: 503» 301. GRONDBEGINSPLEN ° | ee... VROEDKUNDE re Over de Vroedkunde in ’t. algemeen. De gedeelte der Geneeskunde, welke leert hoe men het barandere gebracht in een natuurlijke, en tegen-natuurlijke geboorte ter hulp komt, heeft, in het leerstuk der algemene Geneeskunde, den naam van Vroedkunde opgevat; en eer wij het leerstuk deze wetenschap in het bijzonder verhandelen, zij het mij vergund, het aan te tekenen, wegens derzelver naam, ouderdom, oorsprong, voordrag, noodzaakelijkheid, en de uitgebreide kennis welke zij bevat. Voordat wij het uitvoeren van deze wetenschap in het bijzonder verhandelen, zij het mij vergund, het aan te tekenen, wegens derzelver naam, ouderdom, oorsprong, voordrag, noodzaakelijkheid, en de uitgebreide kennis welke zij bevat. Vroedkunde, wordt het uitvoeren van die wetenschap hier te Landen genaamd, om dat men, zonder met de ogen te beschouwen, en met de handen overdekt, moet werken: de Genees- en Heel-kundigen, welke deze kunst uitvoeren worden Vroedmeesters genaamd, en de Vrouwen welke tot dezelfde uitoefening gerechtigd zijn, dragen den naam van Vroedvrouwen. De ouderdom van de Vroedkunde is gelijk die van de menselijke geslacht, om dat, van de schepping af, haar hulp de mensheid noodzaakelijk geweest is; echter, heeft men, van den oorsprong van deze Kunst, tot op de tijden van HIPPOCRATES toe, niets zekers geweten: deze, die de Geneeskunst, in Griekenland ongeveer 400 jaar voor de geboorte van ons Zaligmakers uitoefende, is de eerste welke, in zijn Werken, van de Vroedkunde gesproken. Van die tijd af, tot op PARAFUS, (als men de werken van SUS (F) EN PAUL EGINETTA uitfluit,) heeft deze wetenschap, geen verbetering ondergaan, en is alzoo niet tot grooter wasdom gekomen; deels om dat zij in handen van vrouwen was, deels om dat de Genees- en Heel-kundigen, tot in de zestiende eeuw toe, het werk van HIPPOCRATES, uit een overdrevene hoogachting, alleenlijk afgeschreven, en niet gewaagd hebben zelven denken: eerst in die eeuw werd, in Frankrijk, een. In 't begin van de tegenwoordige eeuw, en ook nog het einde der voorgaande, hebben de Grieken, de Hollanders, de Zweeden, de Zwitsers en de Duitschers dat roemrijk voorbeeld gevolgd, daar dezelven niet alleenlijk Vroedkundig onderwijs gaven, maar ook de Vroedkunde in openbare, gasthuizen uitoefenden, terwijl zij dezelve, buiten die geïdeelden, mede met veel roem te handen nemen. In Engeland werd de Vroedkunde beoefend door CHAMBERLAIN met zijn drie zonen; in Holland door HYPOCRATES zoude zijn Godlijke Werken niet met bijgeloof, enz. bekleed hebben; zo hij zelf de Vroedkunde ter hand had genomen: HYPOCRATES, de goede en geëruditete naarvolger der Natuur bij ziekten, is te zien dat HYPOCRATES meer, als hij van de Vroedkunde spreekt, alhoewel hij niet te ontdekken is, dat bij in zijn werken, nu en dan, een goede handleiding tot die kunst geeft: deze groote man hechtte te veel geloof aan de vertellingen der Griekse matroonen, de verstandige geest van CELSIUS zag, voor het eerst, dat men een te zware liggend kind, bij de voeten en niet bij 't hoofd moest behandelen, en is die van CELSIUS gevolgd. Door de hand van Eduard Kuipers, de twee bronnen isoleren en door Van Deventer; in de tweede door Johann van Hoorn, in Zwitserland door Muraet, in Duitsland door Slevocht. Hiermee is het belegd; dan, alhoewel de Verloskunde de ontdekkers van deze beruchte mannen een aanmerkelijk grooten wasdom, ontvingen, groter dan waartoe zij in alle de vroegere eeuwen was gezogen "hun hebben achter latere Verloskundigen, als Smellie, Cranz, Röderer, Levret, Pausos, Stein, Saxtorph, Steidele, Jacobs en Voolnaamlijk, Boudeloque, desaangaande "veel meer licht aanbracht, waardoor de scherpe werktuigen bij hunne voorgangers in gebruik verbannen, en in derzelver plaatsen stomp werktuigen aangenomen zijn; ja ook heeft men vervolgens geleerd deze soms te verwerpen, en alleenlijk met de handen te doen, hetgeen te voorerst met de bedoelde stomp werktuigen gedaan werd. Het nut van de Verloskunde, in alle Landen, blijkt ten volle uit de drooggevige gevolgen van haar afwezigheid en niet minder uit het geene ik in mijne Voortrede reeds gezegd heb, namelijk dat ieder Geneesheer zich met het beheersende gedeelte van deze Kunst moet bekend maken, en ieder Verloskundige dezelfde moet weten wat te doen. Ondertussen dragen zekere eigenschappen niet weinig tot de zaak zelve bij; alzo is de eene, naar gelang van de natuurlijke bouw van zijn lichaam, meer geschikt tot het uitoefenen van deze kunst, dan de andere; want een Vroedvrouw, met een brede hand, korte en stijve vingers, is minder geschikt, dan die welke een fellere hand, lange en lichte bewegende vingers heeft, komt nu hier nog bij een gezond verstand, goed oordeel, en niet minder, onbesprokene zeden, dan mag zulk een met recht een Vroedvrouw genoemd worden wat zijn zedelijke deugden betreft - hij moet vriendelijk zijn, goedaardig, vrolijk, geduldig, de sterke drank niet beminnen, en vooral de geheimhouding. Maar Leroi, Letter- Historisch- en oefenend onderricht in de Verloskunde. De grondbeginselen zijn bijzonderlijk in gevallen van verborgene ziekten, in den hoogsten graad betrachtend. De lijf van de Vroedkunde is van onderaf verschillend, zij behoudt dikwijks moeder en kind, t geen anders door geenig middel hoegenaamd te weeg gebracht had kunnen worden; zij geeft den Genees- en Heelkundigen herhaalde gelegenheid, om zowel de ziekten der vrouwen als die der kinderen beter te leeren kennen, en te genezen; de gerechtelijke Geneeskunst kan door haar een re befluit opmaken. Men ziet hieruit hoe noodzaaklijk de Vroedkunde in een goed ingerichte Staat is, en hoe noodig het is voor 't welzijn der mensen, kundige Vroedvrouwen en Vroedmeesters aantekijken. Om 'mijn leergriep naar een goede regel te kunnen dragen, zal ik, in het derde Deel van dit Werk, over het maaksel van de vrouwlijke teeldeelen, en derzelver werkingen, spreken, en ook opgeven hoe de Natuur een natuurlijke geboorte bewerkstelligt, om alzoo in het vierde Deel, met meer gemak, de middelen aan de hand te kunnen geeven, waardoor men de Natuur, in een moeilijke geboorte, te hulp moet komen. In het algemeen. De deelen van het vrouwlijke lichaam, waarin de bevruchting geschiedt, waarin het kind gedragen, gevoed, en, na negen maanden, geboren wordt, worden de vrouwlijke teeldeelen genoemd; zij worden verdeeld in harde en zachte: de harde zijn het bekken, en deszelfs kraakbeen. De zachte worden onderscheiden in die welken buiten, en in die welken binnen het bekken geplaatst zijn. Bij deze eigentlijke schaamdeelen, komen ook in aanmerking, die welken naast dezelven gelegen zijn, om dat deze tot een onnatuurlijke verlossing aanleiding kunnen geven. De natuurlijke gedaante van alle deze deelen moet wel nauwkeurig gekend worden. Wij zullen deze, voor 200 verder het noodzakelijk zij, Ontleedkundig beschouwen. Ontleedkundige beschouwing van het bekken, en deszelfs. 10 Lb Eä ch ste Ile bekken is die beenige holte, welke het benedenste gedeelte van het onderlijf des vrouwlijken lichaams uitmaakt. Een Vroedkundige moet allezins bekend zijn met de natuurlijke gedaante van het bekken ; met het getal der beenderen welke het vormen; met deszelfs natuurlijke wijdte en diepte, als ook met de mutabiliteit van die holte, om dat de vrucht deze harden beenigen weg moet doorgaan. Het bekken vertoont een groote beenige holte, en heeft een elliptische gedaante, aan wier bovenste zijden de darmbeenderen vleugels wijds afstaan. Deze holte is uit vier beenderen samengesteld; namelijk twee ongenaamde beenderen, welke het voorste en zijdelijke gedeelte van hetzelfde uitmaken; voor deze is het achterste gedeelte samengesteld uit het heilig- en het stuurbeen samen. Bij jonge kinderen bestaat elk der ongenaamde beenderen uit drie delen: van boven en ter zijde uit het darmbeen; van onderen en ter zijde uit het zitbeen, en van vooren uit het schaambeen. Deze drie delen zijn in de heupkom met elkander verbonden, en bij bejaarden, geheel samengegroeid. Hierbij zijn nog de volgende vier merkwaardige verenigingen in aanmerking te nemen; als, 1) de vereniging van het schaambeen: elk stuk van het schaambeen is met een kraakbeenige korst bekleed: in de midden, waar de vereniging plaats heeft, is de ruimte met een bandachtig, weefsel gevuld, het welk met een dikken, vormigen rand bedekt is — 2) de vereniging van de darmbeenderen met het zijdelijke gedeelte des heilige beens; 3) de vereniging van het bovenste gedeelte van het heilig been met den laatste lendenwervel; 4) de vereniging van het stuurbeen met het onderste gedeelte van het heilig been. Alle deze verenigingen zijn gesecheid door een tussenliggend bandachtig, weefsel, welks zelfstandigheid meer Veerkracht heeft dan het kraakbeen. Schteren toe, plaats heeft, en gemaakt wordt door den Amerikaanse jatten Ieden werkelijk, en het bovenste gedeelte van het heiligbeen, draagt, bij de Vroedkundigen, wel eens de naam van Voorberg des heiligen beens. De onderste opening, of de uitgang van het bekken, wordt gemaakt van achteren, door het staartbeen, ter zijde door twee Banden en de knobbels der zitbeenderen, en van vooren door de schaambeensboog : deze banden, welken van de vereniging des heiligbeens met het staartbeen beginnen, en zich uitstreken tot aan de graatachtige uitsteeksels der zitbeenderen, geven de onderste uitgang een ronde gedaante: naar achteren, en naar vooren eindigt dezelve, onder de schaambeensboog, in een stompen hoek. De wijdte van den ingang van het bekken, wordt verdeeld in drie afmeetingen; namelijk, in de rechte, in de dwarfe, en in de schuine afmeeting van den gezegden ingang begint van de uitputting des heiligen beens, tot aan de vereniging der schaambeenderen, en is 4 duim lang: de dwarsafmeeting gaat van den eenen stompen rand der darmbeenderen tot aan de tegenoverstaanden, en bedraagt 2 duim. De schuine afmeeting van de ingang der bekkenholle, begint van de vereniging des heiligen beens met het darmbeen; gaat schuins naar vooren, tot op het midden van aan de schaambeenderen, aan de tegenoverliggende zijde van het bekken, en is lang 4 duim: deze afmeeting zoude de grootste zijn, indien zij niet verkleind werd door de grote lendenpier, welke in den hoek der vereniging van het heilig- en darmbeen geplaatst is. “De vergang der bekken-holte van het staartbeen, tot onder den schaamboog, bedraagt 4 duim; ter gelijk met de dwarslijn welke van het ene zitbeen tot het andere gaat. Hierbij moet nog in aanmerking genomen worden, dat de middenlijn, van het staartbeen tot aan den schaambeenschouder, in verdwijning, door het zwaartepakken van het staartbeen, een duim grooter wordt, en alzoo is het mogelijk dat die uitgang, bij de verlosking, 5½ duim bedraagt. Hier blijkt dus, dat de ingang van het bekken, van de ene zijde tot de andere, wijder is, dan van achteren naar voren: Van onderen aan de uitgang heeft, bij de geboorte, het tegendeel, in de afmeeting, plaats, en het geene oor nodig was, om dat het kind met de kruin eerder door de ingang; maar met het aangezicht eerder door de uitgang geperst wordt; het welk ik zal bewijzen. De hartwijze ruimte der beide openingen maken het ware bekken-hol uit; de wijdte van hetzelfde is grooter dan die der openingen. De diepte van het bovenste gedeelte des heilige beens, tot het staartbeen, bedraagt, in een rechte lijn, omtrent 6 duim; maar is het staartbeen achteruit gedrukt, dan bedraagt dezelfde 6 duim, 1½ vingerlengte. Aan de zijde is de diepte van het bekken-hol, van den schaamboog. Armeensrand tot aan den onderrand van het zitbeen, 4 duim, en van den boven- tot den onder-rand der schaambeenderen, alwaar dezelven vereenigd zijn, 2 duim. Alzoo is het bekken van achteren deemaal, en ter zijdde tweemaal, zoo diep als van vooren. De gedaante van het bekken-hol, gaat van achteren en van buitenloodlijnig naar beneden; van achteren maakt het onderste gedeelte van het heilig- en staartbeen, een kromte, welke zich van binnen in het bekken-hol buigt. De as, die loodlijnig in het midden van de bovenste opening valt, wordt naar vooren met een stompe hoek, gebogen, wanneer deze in het midden van de onderste opening zal vallen. Deze buiging van den as, geschiedt niet in het midden van het bekken-hol, maar meer naar achteren, alwaar de kromte van het heiligbeen het grootste is. Ook verschilt de gedaante, alsmede de wijdte van een vrouwelijk bekken met dat van een mannelijk bekken; de in- en uitgang van het eerstgenoemde zijn wijder, het staartbeen is beweegbaarder, en de vleugels der darmbeenderen, zijn tot het vrij uitzetten van de baarmoeder, meer naar buiten gebogen: desgelijks zijn de zitbeensknobbels en de schaambeensboog meer van elkaar verwijderd, ten blijk van elkander. Deelen voor de bevalling en de geboorte verondersteld, liggen deels buiten, deels binnen het bekkenhol. De uitwendige deelen zijn De Venusberg, groote lippen, kleine lippen der schaamtelijkheid, kittelaar, tomtel van de kippen, de bilnaad, ingang der schaam, en het maagdenvlies. De inwendigen zijn De schaam, baarmoeder, banden van de baarmoeder, tompoten van Fallopia, en Aemtsten, met de vaten, zenuwen en klieren, daartoe behorende. GRONDBEGINSELEN Die welke in het bekken, en in de nabije van de voorgenoemde liggen, zijn een De ventelarm, pisblaas, en epilepsie. De Venusberg is die, boven de schaamelijkheid gelegen, en met haar haar, een soort verende bodem bedekt. De groote lippen zijn twee groote dikke, langwerpige, vette verhevenheden, begrensd onder de ei, en eindigend van achteren aan de bilnaad: onder de Venusberg en aan de bilnaad zijn zij samengenomen. Onder de bovenste vereeniging is de kittelaar geplaatst; de onderste vereeniging gescheiden door een dwars huidplooi, en wordt het tomtel genoemd, ’t welk, met de binnenste oppervlakte der grote lippen, de schaamholte aan de bilnaad maakt. De huid der grote lippen, heeft van buiten een bruine kleur; maar derzelver maaksel is gelijk aan die met welke alle andere deelen bekleed zijn. De binnenzijde der grote lippen is van het overige der huid onderscheiden, zoo door haar rooden kleur, als haar fijnheid en gevoeligheid, even als dat onderscheid plaats heeft tussen de lippen des monds en het aangezicht. De buitenste vlakte der grote lippen is, als de Venusberg bij huwbare maagden, met korte en krullende haren bedekt, welken veelal, in den hoogen ouderdom. weder verloren gaan. Het nut der grote lippen, is gelijk aan dat van den venusberg; naamelijk dat door dezelfde de schaamdeug en de kittelaar bedekt worden: bovendien heeft men waargenomen dat zij, in het bijzonder bij eerste kraamenden, onder de verlosking, naar binnen in de schede getrokken worden, en zijn alzoo behulpzaam, daartoe, dat de schede, meer gemakkelijker, zonder scheuring, door het hoofd van het kind kan verwijderd worden. De kleine lippen zijn twee vliezige huidplooien, niet ongelijk aan een haanenkam, welken, van de voorhuid van de kittelaar beginnende, langs de zijde van de schede voorgaan. Zij worden gevormd door de verlenging der binnenste huid van de grote schaamlippen, en bestaan uit bloedvaten, zenuwen, klieren, en een spierachtig wezen, waaruit de roodheid, gevoeligheid en de stijfwording ontstaat: zij zijn gelatijdig, vochtig: de klieren van deze deelen scheiden gedurendelijk een vocht af, hetwelk een eigen reuk heeft. Het nut van dezelfde is, dat zij de ingang van de schede fluiten; ook leiden zij de pis zodanig, dat de beenen door dezelfde niet bevochtigd worden, en, bij de verlosking is hun nut, als dat der grote lippen. Onder de vereeniging van de schaambeenderen en onder den voorsten hoek der grote lippen, is een spierachtig lichaam geplaatst, gelijkende naar de glans, welk ter zijde uit twee verlengsels van den schaambeensboog begint: de punt van dit lichaamje wordt door een plooi der huid, waarvan de kleine lippen beginnen, omvat: dit lichaamje draagt de naam van kittelaar, en de huid waarvan hetzelfde omvat is, wordt de voorhuid van de kittelaar genoemd. Dit kittelaar bestaat, even als de manlijke roede, uit twee spierachtige lichaampjes, welken op het laatste maar een worden, geen opening hebbende, en het welk door de vele bloedaderen zijn roodheid, door de vele zenuwen zijn gevoeligheid verkrijgt: in dit lichaam is, in den bijlappende flap, de zitplaats van de aanprikkeling der welle just; het zwelt op, en wordt stijf, gelijk de manlijke roede. Tussen de kleine lippen is de ingang der fchede, aan welke het maagdenvlies en de mijmertheuvelten gevonden worden. Aan de gezegde heuvelten zijn vier in getal, naamlijk twee aan, wederzijde van de fchede; zij zijn bij maagden, voor deel bij de bijlappen, door het maagdenvlies vereenigd. De Heer van Halle zegt, dat deze mijder heuvelten bestaan, deels dat het verbreken van het maagdenvlies, deels niet verharde uiteinden van de fchede, als ook niet GRONDBEGINSELEN zijn. In de ingang van de fchede is een kringsvormig vlies gelegd, soms rond; hetwelk een grote of kleine opening heeft, de ingang verlaat, en de zelve als het ware met een klep bedekt. Dit vlies wordt het maagdenvlies genoemd: het wordt beschouwd als de huid van de fchede, en de algemene bekleedingsvorm. Het nut van dit vlies is nog niet algemeen bekend: grote ontdekkers hebben gedacht, dat het maagdenvlies een zedelijke nuttigheid voor de mens had, om dat het bij dezen alleen gevonden wordt: wanlief het door de bijlappen verbroken is, gaat het van langzaamheid door het wrijven verloren. De bilnaad is de scheiding, welke tussen de schaamlip en de endeldarm plaats heeft: aan deze scheiding zijn de grote lippen voorzijds gehecht: het einde van de grote lippen wordt vereenigd door een dunne huidplooi, welke dwarsligt, en toomtje genoemd wordt; de wol tegenover dit toomtje draagt de naam van schuitswaaier | Liner'. De inwendige zachte vrouwlijke teeldeleinen liggen geheel in de holte van het bekken, en zijn van buiten niet te zien. Het eerst is de scheide; dit is de vliezige koker naar de baarmoeder, begint van de kleine lippen, gaat krom, onder de schaamboog, tussen de pisblaas en den endeldarm, naar boven, tot de mond van de baarmoeder. De buitenste mond wordt ingang der scheide genoemd: het boveneinde is boven de moedermond, door een vleesvlieztje aan de hals van de baarmoeder gehecht. Bij volwassen maagden is de scheide in haar natuurlijke gedaante zes duimen lang; bij vrijsters is dezelve zo nauw dat men niet in staat is, om zonder pijn aan te doen, een vinger door dezelve in te brengen. De kleppen welke voor de slijmhouter geplaatst zijn, en tot een soort van vlees zijn: Grondrijf der Physiologie, feite 645. § 372: BLUMENBACH zegt dit. Door het overblijvend stuk van het verbroken maagdenvlies ontstaan de mijterheuvel, die samen met de onbepaalde in hun getal. Anfangs grondrijf der Physiologie feite 319. § 533. Het achterste vlak vereenigt zich hoger op den hals van de baarmoeder: deze vereeniging maakt meer den gezien hals, eenen stompen hok. WRIOTE'D’K.U:N DE: De ingang der scheide is altijd nauwer dan de midden van haar overige wijdte, om dat dezelve een uitstulp heeft. De binnenste vlakte van de scheide is van vooren tot achter met dwarsplooiingen bezet, de een naast de andere, en welke haar in een voorste en achterste vlakte delen, dewijl door de samenkomst van de voorste plooiën met de achterste, ter rechter- en linkerzijde, een streep, even als een naad, gevormd wordt. De scheide bestaat uit drie vliezen, waarvan het binnenste de zogenoemde is: het middenste bestaat uit vleeschvezelen; het buitenste uit het celvliezige weefsel van het darmvlies, waardoor de scheide met den endeldarm, de pisblaas, met de schaambeenderen, en andere daar naast gelegene delen, vereenigd is. De schede is dienstig tot den bijflaap. Schieden, in de geplooide huid; scheiden, in de verliesloosheid een slijmerig vocht af, en in die tijd verlengt de schede zich ter breedte van het kinderhoofd; dit verlengen der schede geschiedt zonder verfchafting, uit hoofd van de dwarspleken. De baarmoeder is dat holle vliezige lichaam, dat in het bovenste gedeelte van het bekken-hol, tussen de ene- en tweede darm en de pisblaas, gevonden wordt; en is noodzakelijk tot bevaling, voeding en de geboorte des kinds. De vorm van de baarmoeder gelijkt aan een peer die samen gedrukt is; de ronde punt gaat achterwaarts in het hol van de schede; alwaar dezelfde door een celwijze weefsel verenigd is. De baarmoeder wordt in drie delen verdeeld; in bodem, ’t welk het bovenste en breedste gedeelte is, aan de openingen der trompetten; in lichaam, zijnde het middenste gedeelte tussen de bodem, en de hals; en in den hals; deze is dat gedeelte, ’t welk door de schede omvat wordt; welks onderste dwarspleet de baarmoedersmond genoemd wordt, en het ondersteinde schede liggende gedeelte witmaakt: het wordt in een rechter- en linkerzijde, in een voorste en achterste vlakte verdeeld. De baarmoedersmond heeft, bij maagden, zulk een vorm, als bij mannen de glans heeft; doch deze spleet is dwars, en maakt twee lippen, een voorste, en een achterste; de voorste is langer dan de achterste. De baarmoeder is een hard, sponsachtig lichaam, met vele bloedvaten, zenuwen en andere vleesvezelen doorvlochten: de bodem is dikker dan het middengedeelte en dan de hals; wordt van buiten door het buikvlies bekleed: het hol derzelve is bekleed met een zenuwachtig vlies, dat met de opperhuid bedekt is, dat deze holte glad maakt, en, aan den hals, enige plooien vormt. Het hol der baarmoeder is bij maagden zo klein, dat het zelve, nauwelijks, een amandeltje kan bevatten. De hals der baarmoeder is bij maagden zo nauw, dat men met moeite een penneeschaaf door dezelven kan heenbrengen. Het hol der baarmoeder heeft drie openingen; de ene is de mond, de twee anderen zijn ter zijden aan de bodem: deze laatsten maken het begin der trompetten, en laten nauwelijks een varkenspoot door; aan het einde zijn zij wijdere. De Fallopiaanse trompetten zijn twee vliezige buizen, welke aan de zijdelijke openingen der baarmoeder beginnen, en in het zijdelijke gedeelte van het bekken geplaatst zijn, wordende ingefloten door de brede baden. Met de kleine opening, openen zij zich in het holder baarmoeder, en met het grootste en dikste gedeelte zijn zij tegen de eiernesten omgekruld, in wier nabijheid zij liggen; deze einden zijn vlezig gekartelde franjes, om de eiernesten te omvatten; als dezelven zich oplijten. De eiernesten zijn twee witte, rond, plat gedrukte lichamen, liggen in het bekkenhol, terzijde van de baarmoeder, omkleed door de brede banden; bestaan uit een vast celswijze weefsel, waarin kleine rondachtige doffschijnende blaasjes liggen, die eiieren genoemd worden: deze eieren zijn onder het buitenste vlies van het eiernest gelegen, en schijnen uit de zelfstandigheid der buitenste vlakte van het eiernest te ontstaan; bij huwbare maagden puilen zij. Voorkant: het generaal deze blaasjes is ongelijk, soms zijn er vijf in een eiernest: zij bevatten in zich een wit vocht, en het ei van den toekomenden mierisch. Ag De Corpore Lutea zijn kleine gele korrels, welken na de ontvanging, in de eiernesten gevonden worden. Bij deze tot hiertoe beschrevene delen, heeft de baarmoeder nog vier banden, twee brede en twee ronde. De brede banden zijn de zijdeligche plooien van het buikvlies, waarmee de baarmoeder bekleed is; zij liggen flap en vrij in de holte van het bekken, en omkleeden de trompetten, de eiernesten, en de ronde banden. Deze zoogenaamde ronde banden zijn veelderhands vaatchtige koorden, welken naast de trompetten, zijdelings van den bodem der baarmoeder, beginnen, en omkleeden de brede banden, boven de rand van het schaambeen, door den buikring, tot aan den venusberg, in de grote lippen eindigen. De slagaders der baarmoeder en der andere zachte delen, ontstaan uit den zaadslagader, en takken van den onderbuiks- en speen slagader. De bloedaders zijn insgelijks takken van den zaad, onderbuiks-, en speen bloedader, en hebben geen klapvliesen: de zenuwen, de heiligbeenszenuw, en enige takken van den grooten tussenribbige zenuw, zijn de hoofdzenuwen welken door de baarmoeder en de naastbij gelegene delen heen gaan. De nuttigheid van de baarmoeder bestaat in de maandzuivering, de ontvanging, en de geboorte te verrichten. Ontleedkundige beschouwing der delen in een zwangere baarmoeder gevonden wordende. De inwendige delen van een bezwangerde baarmoeder zijn de vliezen, welke het kind omgeven, de moederkoek, de navelstreng, het lamsvocht, en het kindzeven. GRONDBEGINSELIN voorkomt Het vliezige ei, Het kind in de baarmoeder is omgeven door water en drie vliezen, zodanig dat het, als 'ware, in een met water gevulde groot ei ligt: dat ei heeft de grootte van het hol van de baarmoeder, aan welks binnenkant het gehecht is door middel van: vaten en een bijzonder celmateriaal; vastgehecht is. Dit ei bevat uit drie vliezen; waarvan het buitenste het draadachtige is; het tweede is het vaatachtige, en het binnenste wordt het lamsvlies genaamd. Het draadachtige vlies is een fijn celwijze weefsel, hetwelk vol is van de fijnste vaten: het omkleedt de gehele buitenste vlakte van ’t vaatvlies, en hecht het een aan de holte van de baarmoeder: in de twee eerste maanden der zwangerheid is het geheel draadachtig, in de derde maand begint het zich te verliezen, zodat men, in het laatste van de zwangerheid, zoude geloven, dat het de binnenste vlakte van de baarmoeder was, om dat het aan dezelve vastgehecht is. Het tweede vlies, waarmee het ei omkleed wordt, is het vaatvlies; dit vlies is vast, stevig en vaatrijk; het bekleedt, evenals het daaronder liggend lamsvlies, de moederkoek. Het binnenste of derde vlies, draagt de naam van lamsvlies; het is fijner en doorzichtiger dan het vaatvlies, waarmee het los vereenigd is: het binnenste vlak van dit vlies is glad, glansachtig, en zilverkleurig; het heeft vaten welken zelden gezien worden, en uit welken gestadig kleine droppels van helder vocht uitzweeten, wanneer men het vlies met de vinger drukt. Dus wordt het ei, door middel van de draadachtige zelfstandigheid, en van het draadachtige vlies aan de baarmoeder vastgehecht; van binnen groeit het vaatvlies met het lamsvlies aan de moederkoek. Dit lamsvlies wordt onmiddelijk door het lamsvocht omgeven, en het nut van deze vliezen bestaat in ’t volgen van: 1) zij omkleinen het lamsvocht, zodat het nog niet 2) 'zij verbinden de koek met de baarmoeder: 3) zij maken het buitenste vlies van de navelstreng wit: 4) zij vormen bij de geboorte een blaasje, welke, als een wig, de mond van de baarmoeder verwijdt: 5) zij beschermen, bij een dode vrucht, voor de indringing van de lucht; daar anders die vrucht, door de toegang van de buitenlucht, ligtlijk in verrotting zoude overgaan: 6) het vaatvlies heeft vele en duidelijke bloedvaten, welken in het lamsvlies zelden gezien worden, maar echter ’t hunne functioneren tot de afscheiding van het lamsvocht, het behermen. Het ei, ’t welke bij de ontvoering uit het eierenest losgaat, en door de trompetten in de baarmoeder gebracht wordt, schijnt de oorsprong van deze drie vliezen te zijn, em dat ieder ei, in het eierenest, uit drie vliezen bestaat. De moederkoek. Het tweede deel, dat welke tot het kind behoort, is de zo genoemde moederkoek, die verbeeldt een sponsachtigen koek, die meestal een ronde gedaante heeft, een half voet breed, en een duim dik is. Hij wordt verdeeld in den rand, zijnde de buitenste dunne omtrek, en in het lichaam, hetwelk het middenste dikke gedeelte is - ten aanzien van ligging kan men aan de moederkoek een bovenste en onderste vlakte beschouwen, als hij namelijk aan de bodem van de. Deze vliezen zijn zeer heel nauwkeurig met elkaar vereenigd, zoodanig echter dat zij kunnen worden gescheiden: als het lamsvocht weinig is, komen soms stukken van het lamsvlies op het hoofd van het kind te hangen, de vroedvrouwen noemen dit wel eens het moederhemd, of een helm en het bijgeloof voorzegt het kind hieruit veel geluk. Het eerste of afzijerige vlies van HUNTER, bekleedt alleenlijk de baarmoeder, en wordt niet in de Fallopiaanse buizen, noch in den hals der Beanibeder gevonden: zie BLUMENBACH Physiologie feiten 340 § 570. Het ontstaat daardoor, dat de door de afschraping heen gewordene en bezwangerde baarmoederhuid het bovenste vlak is oneffen, in verschillende lappen gedeeld, en door middel van het draadachtige vlies, aan de grond van de baarmoeder gehecht. Het onderste vlak van de moederkoek is glad, en met de twee vliezen van het ei overtrokken; onder deze zijn de grote takken der bloedaderen, en het begin van den navelflesteng is, op deze vlakte, duidelijk te zien: wanneer alles natuurlijk is, is de koek, meestal aan de bodem van de holligheid der baarmoeder gehecht; ook kan deze, tegen natuurlijk, aan den geheelen omtrek dier holligheid vasthechten. Deze aanhechting wordt gemaakt door een sterke celvezefkel, 't welk deels de bovenste vlakte, deels den aan van de koek, als een stevige band, omvat; ook wordt dezelve ondersteund, door het in zich bevindend vocht, het welk hem als 't ware draagt. De eigenaardigheid van de moederkoek bestaat uit vliezige cellen, en vele vaten zonder zenuwen: het vlees van de moederkoek is tweeledig; het ene is van de moeder en het andere van de vrucht gevormd: intussen moet men aanmerken, dat deze twee vleesdelen zich niet met elkaar verenigen; want beiden zuigen zij het bloed uit de cellen. Het bovenste vlak van de moederkoek, 't welk zich Bij vruchten, welke nog veel zwaarder zijn, drijft in hetzelfde, gedurende de eerste maanden. 