title: Grondbeginselen der vroedkunde ...
creator: Brink, C. H
text: 13. Dat men alleenlijk den rug der hand met vet besmeeert, om dat, als men de hand van binnen bevat, zij te glad en glibberig wordt, en geduurig afgleidt van het deel dat men naar zich wil trekken. De hand brengt men op de volgende wijze in de baarmoeder: eerst brengt men den wijs- en middenvinger langzaam in de schede, dan den derde, op het laatste den vierde; heeft men de vingers nu samen gebracht, zodanig dat zij een soort van kegel vormen, zoo moet men den duim tussendussen dezelven verbergen, en dusdanig met de geheele hand, boordender wijze, in de schede gaan: is men met het breedste gedeelte daar in gekomen, dan begint men op gelijke wijze om met de hand uit de schede in den mond der baarmoeder, naar derzelver holte, te komen. Nu is het zelden dat de vrouwen over grote pijnen klaagen, want de grootste pijn gevoelen zij, als men juist met het breedste gedeelte der hand, door den ingang der schede, en door den mond der baarmoeder, gaat. Eindelijk is nog aan te merken, dat men voor het keeren van ’t kind, het voorkomende deel doopt, wanneer het vereist wordt, zodat anders geen zeker teken van deszelfs dood aanwezig is. Dit is de inhoud der algemeene regelen, die in het keeren moeten worden waargenomen; de bijzondere regels zullen wij bij iedere keering, des noodig, in overweging nemen. Een keer van een kind te leren, kan men zich bedienen van een lederen POP die de natuurlijke grootte heeft. Met deze oefening kan men zich in het bekken van een vrouwelijke geraamte, of in een alzoo gemaakte machine, oefenen, in die voegen dat een ander het kind moet leggen, zonder dat de leerling het ziet. Deze machine wordt van hout gemaakt, met paardenhaar opgevuld en met leder bekleed; zij verbeeldt een baarnde vrouw in haar natuurlijke grootte: de baarmoeder zelf moet van leder zijn, om dat zij dan onder het keeren geduurig gesprengd kan worden. Het bekken moet de wijdte en juiste gedaante hebben van een natuurlijk vrouwelijk bekken. Nu zullen wij alle liggingen, die een kind in de baarmoeder kan aanneemen, in haar gevolgen beschouwen, en bij iedere ligging in het bijzonder haar kenmerken, werkingen, en gevolgen aantonen. Om dat alle keeringen van het onderste gedeelte naar het hoofd gemakkelijker zijn, en daarentegen alle moeilijker, als het hoofd nabij de mond der baarmoeder geplaatst is, zullen wij alleenlijk tot die liggingen overgaan, die de mogelijkheden zijn, en dezelfde van het hoofd tot de voeten, in overweging neemen. Men moet hier aanmerken, dat iedere geboorte haar naams heeft ontleend, van dat deel van het lichaam des kinds, hetwelk het eerst in den mond der baarmoeder voorkomt: bij voorbeeld; is dat deel het hoofd, zoo heet het de hoofdgeboorte; is 't den buik, de buikgeboorte; is 't de arm, de armgeboorte, enz., ook is voor een algemeene regel te houden, dat ieder deel, 't welk een sekse liggingen kan aanwzen te zijn. Het verlossing van een hoofd, hetwelk met den baasis voorkomt. I. de verlossing bij de voeten, of bij de keuring, waar het kind bij de voeten ter wereld gebracht wordt, kan het hoofd met zijn basis op vierderlei wijzen in de geboorte komen, en wel 1) als de basis met het aangezicht naar achteren, naar het heiligbeen toe, schuin staand of 2) als de basis met het aangezicht recht naar het heiligbeen gekeerd, in de geboorte liggen; 3) als de basis met het aangezicht naar het darmbeen gekeerd voor komen, en 4) als de basis met het aangezicht naar het schaambeen gekeerd voor komen: alle deze gevallen hebben hun eigen handgreep, die men zoo veel te meer in aanmerking moet nemen, om dat zij dikwijls voorkomen. In het eerste geval, waar de basis met het aangezicht naar achteren gekreerd, schuin naar het heiligbeen gekreerd voorkomt, is deze ligging met de basis de beste en natuurlijkste, men moet aldus de verlossing van het hoofd doen op die wijze als eens gezegd is. In het tweede geval, waar de baars met het aangezicht recht naar het heiligbeen gekeerd, voorkomt, laat het hoofd zich misschien verloren vallen, om dat de rechte afmeting van het bekken nauwer is, dan de schuine van de bovenste opening van het bekken, en het voorhoofd van het kind in zulk een ligging door den voorberg des heiligbeens wordt tegengehouden: de vroedmeester moet hier alzoo het hoofd wit de rechte in de schuine afmeting trachten te brengen, voordat in de ingang van het bekken, en het dan heel naar buiten proeven te voeren. In het derde geval, als de baars met het aangezicht naar het darmbeen gekeerd voorkomt, moet men snel de armen van het kind losmaken, en dan kan men vervolgens het kind zelf op een gemakkelijke wijze ter wereld brengen. In het vierde en laatste geval is het naar buiten brengen van het hoofd, wanneer namelijk het aangezicht naar het schaambeen gekeerd is, moeilijker, dan in de overige gevallen, om dat de kin des kinds in deze ligging op den rand van het schaambeen zitten blijft, en als het hoofd nu niet klein, of het bekken niet wijd genoeg is, zo is het naar buiten brengen des hoofds, altijd moeilijk, men moet hier een vinger langs het schaambeen naar binnen en boven brengen, en het aangezicht des kinds door denzelfde uit de rechte in de schuine afmeting proeven te brengen; als voorzover het achterhoofd wat omlaag gebracht is, moet men het kind naar beneden in het bekken drukken, tot dat het geheele hoofd naar buiten gebracht is. Zoo lang leeft, het welk zeldzaam is; moet de geboorte door de tang, of door het klieven der schaambeenderen volbracht worden: is ’t kind daarentegen dood, het welk men veelal in zulke zware geboorten aanleert, Zoo moet de verlosking door het ontlasten van de hersenen gedaan worden. "Maar zodanig in het tweede geval, hoofd door kramp, in den mond der baarmoeder, verhinderd wordt, hetwelk men daaraan kent, dat de baarmoedersmond zich in de gedaante van een gefronen koord vertoont, en het hoofd in de onderste opening terug houdt, zoo moet men de baarmakende vrouw pijnstillende middelen geven, en haar de rust aanbevelen, tot dat de kramp ophoudt, en het hoofd verloren kan worden; maar het kind sterft meestal onder deze kramp, als deze niet bedaart, maar aanhoudt. Het derde of laatste geval is als het kind wel natuurlijk ligt, maar het bekken der vrouw te nauw is, - Houdt de rechte, of schuine afmeting vier duim Parische maat, zoo is de geboorte nog ligt en gemakkelijk; maar houden die afmetingen 38 of 3: duim, zodat wordt de geboorte, ja, wel zwaar, echter kan het kind nog in leven gehouden worden: 3 duim in de afmeting veroorzaakt een zware geboorte, met een dood kind. " In de afmeting van 23 duimen kan het hoofd des kinds niet zonder afcheuring naar buiten gebracht worden: hiervan dan is het, dat men zich bij een levend kind bedient van de tang, of het doorklieven der schaambeenderen; maar is het kind dood, zodanig bedient men zich van de kromme haak. In de afmeting van ongeveer of 24 duim kan de geboorte onmogelijk zonder ontlasting der hersenen voordrag hebben. In de afmeting twee duim, wordt de geboorte insgelijks onmogelijk, als het hoofd niet van de hersenen ontlast wordt, en het bekkenleegd in stukken, door middel van de beentjes naar buiten gehaald wordt. De afmetingen van 11 of 12 duim, hebben geen keering toe; des kan het in stukken breken, der vrucht geen plaats hebben, en de vrouw moet, als zij de verlosking door de keizerlijke hand niet wilt toelaten, sterven, zonder van de vrucht verlost te zijn. Het verlossingsproces van . Van de geboorte, waarbij de kruin voorkomt. Is de kruin in den mond der baarmoeder inzakt, en het aangezicht tegen het heiligbeen, tegen het schaambeen, of tegen een der darmbeenderen gekeerd aan. Deze eerste ligging geeft de gemakkelijkste en natuurlijkste geboorte; de tweede ligging veroorzaakt een zwaardere; maar de twee overigen veroorzaaken een, zonder kunsthulp bijna onmogelijke, geboorte. Als de kruin in den mond der baarmoeder zakt, en het aangezicht naar het heiligbeen gekeerd is, dan is de natuurlijke en lichtste van alle, om dat zij door de Natuur van zelf, zonder hulp van andere mensen, gedaan kan worden. Deze natuurlijke ligging wordt gekend aan de volgende tekenen: 1) De buik der vrouw is gelijkvormig rand. 2) De mond der baarmoeder opent zich in Zijn omtrek gelijk, en bij iedere vlaag wordt meerder. 3) Het water groeit gelijkvormig, rond en hard op het gevoel, doch niet in die menigte, als of de stuit voorkwam. 4) Breekt het water, dan ontlast zich omtrent een groot kopje vol op een, en verder niet meer, ook niet 200 fluïrend, als wanneer het hoofd scheef lag. 5) Zodra het water gebroken is, voelt men het hoofd, hetwelk kenbaar is aan zijn rondte en hardheid: de fontanel des voorhoofds, welke in den beginne der geboorte nog niet overgefchoven, en naar het heiligbeen gekeerd is, toont aan, dat het gezicht des kinds daarnaar toe ligt. 6) Bij iedere vlaag gaat het hoofd meer om hoog, en wordt het meer en meer puntiger. Vindt men alzoo deze kenteken, zo kan men zeggen dat het hoofd natuurlijk ligt, en dat de geboorte in staat zal zijn, wanneer er anders geen gebrek aan het kind, aan deszelfs deelen, of ook niet aan de moeder plaats heeft. Deze geboorte vereist hetzelfde dat wij bij de natuurlijke geboorte bepaald hebben. Wij zullen nu vervolgens de tweede ligging van de geboorte, als de kruin voorkomt, beschouwen, wanneer namelijk de kruin in den mond der baarmoeder zoo komt te staan, dat het aangezicht naar de vereeniging der schaambeenderen gekeerd is. In deze ligging van de kruin geboorte zijn meeste alle tekens der voorgenoemde kruin geboorte tegenovergesteld echter kan men deze uit de volgende tekens bijzonderlijk kennen. 1) De weeën persten het hoofd langzaam vooruit. 2) Men voelt de fontanel van het voorhoofd niet naar het heiligbeen toe, maar tegen de schaambeenderen. 3) Daar de fontanel, voor en na overgefchoven en samengedrukt wordt, zoo dat men dezelve niet meer voelen kan, dan is het noodzaaklijk, dat men met de hand langs het heiligbeen omhoog gaat, om te onderzoeken, of het aangezicht, dan wel het achterhoofd, daar naar toe staat: kan men nu onder het schaambeen naar de oogholten komen, zoo is de kennis van deze ligging des te zekerder. Voelt men ook de overengefchovene naad van het achterhoofd, aan het hoofd des kinds, tegen het heiligbeen aan, zeer duidelijk. Deze geboorte is wat langduuriger en ook zwaarder; echter kan dezelfde door de werking der Natuur alleen volbracht worden: veel de neus, de oogleden, en het aangezicht worden een weinig gekneusd, en door de schaambeenderen ontveeld; hier van daan is ’t dat het aangezicht van deze kinderen blauw wordt, door het uitgevaakte bloed, hetwelk door soetingen van witte wijn en dergelijke weer opgelost en verdeeld moet worden. Deze geheele geboorte kan men derhalve aan de Natuur alleen overlaten, sommige Vroedmeesters geven den raad, om een paar vingers tussen de schaambeenderen en het aangezicht te brengen, op dat hetzelfde niet gekneusd worden: dan, deze handgreep is onnodig, gelijk de ondervinding mij geleerd heeft. Het derde en vierde geval van de kruingeboorte is, als de kruin zoo in de mond der baarmoeder staat, dat het aangezicht naar het rechter of linker darmbeen gekeerd is. In de beginne der geboorte is het verschil van dit geval met dat waarin de kruin natuurlijk voorkomt niet gemakkelijk te onderscheiden; maar heeft de geboorte wat lang geduurd, en is het hoofd meer ingeperst, dan is het verschil kenmerkender geworden; namelijk, 1) De vroeg aanruiken of persen het hoofd in de beginne der geboorte gemakkelijk en schielijk vooruit, om dat het smalste gedeelte van hetzelfde in de kleine diameter van het bekken geperst wordt. 2) Men vindt de voorste fontanel nabij aan de darmbeenderen; men kan met de hand langs het heilig- en schaambeen gemakkelijk hoog aan het hoofd komen. 3) Maar nu blijft het hoofd in de uitgang of de onderste opening van het bekken op een vast zitten, en vordert ook bij de verkrachtende vlaaien niet verder, om dat het kind met de schouders van voren op het schaambeen, en van achteren op den voorberg des heiligbeens staat en beklemd is: hoe gelijker nu het hoofd overdwars in het hol van 't bekken ingaat, hoe steviger en zekerder de schouders hier op staan. Daar in deze ligging noch het hoofd noch de hals van het kind gedrukt wordt; kunnen deze kinderen in dit geval zeer lang in 't leven blijven: ik heb voorbeelden van drie, en anderen hebben er van zes dagen gezien: hier moet men zeer voorzichtig zijn, omtrent het gebruik van scherpe instrumenten. Staat het hoofd van 't kind reeds in het bekkenhol, zodanig dat men hetzelfde niet meer keert: wordt men bij een NOG niet gebroken water, of als het hoofd nog boven den ingang van het bekken is, deze ligging gewaar, zoo moet men het hoofd van den mond der baarmoeder terug te brengen, om de keering te doen, want deze is in den beginnen van de geboorte gemakkelijker dan de herstelling, omdat deze al gemakkelijker lijkt te zijn. Men wordt meestal door de Vrouwen geroepen bij deze geboorten, als het hoofd reeds te ver in het bekken is ingezakt, en met de schouders bekneld is. In dit geval moet men de hand tussen het hoofd en het heiligbeen, of langs het schaambeen, tot de eerste vastzittende schouder, omhoog trachten te brengen, ten einde deze wat opzijde te drukken: men maakt eerst die schouder los, welke het gemaklijkste los gemaakt kan worden, het zij die op het schaambeen of die op den voorberg van het heiligbeen staan; want het is juist niet noodig alle twee te gelijk los te maken. Het is ook juist niet noodig, om den schouder geheel, tegen het zijdelingse gedeelte van het bekken te brengen: het is genoeg, als zij maar een duim in de schuinte gebracht wordt; om dat in deze positie de Natuur het overige van de geboorte volbrengt, zoo als ik verstreken keeren heb waargenomen. Is het niet mogelijk de schouders alzoo met de hand van het schaambeen, of van den voorberg van het heiligbeen, af te brengen; dan kan men eenen arm van de tang of den hefboom boven of op den vastzittenden schouder brengen, om door deze de schouders wat af te drukken; is die handgreep niet toereikend, dan leggen ze de geheele tang aan, zoodanig, dat een arm over het aangezicht, en de andere over het achterhoofd te staan komt; zoo wordt door een zacht trekken aan het hoofd, de tegengestelde schouders losgemaakt; echter kan men met den hefboom dit beter en gemakkelijker doen. Als het hoofd bij een natuurlijke Kruikgeboorte niet recht, maar scheef in den mond der baarmoeder komt; dan is er wel een natuurlijke, maar scheef liggende Kruikgeboorte te verwachten: dit scheef liggen van het hoofd veroorzaakt voor moeder en kind een zware verlosking. Hetzelve kan vierde gevouwig zijn: als namelijk de kruik niet rechtvleugig op den baarmoedersmond, maar op den rand van een der darmbeenderen, op de schaambeenderen, op de uitpuiking, of op den voorberg van het heiligbeen. Als in dit geval komt het bovenste gedeelte van een der wandbeenderen, het voorhoofd, of het achterhoofdsbeen meer dan de kruin voor. Alle deze scheeve liggingen kent men door het gevoel, door het vliepende water, door de langduurige geboorte maar meest na de verlosking, als men aan het hoofd des kinds een miskleurig gezwel waarneemt, hetwelk niet op de kruin, maar voor of achter, of aan zijde, van hetzelfde geplaatst is. Soms neemt men naast dit gezwel, daar het hoofd op liggend heeft, een kuil in het bekkenweef, dat bij de kinderen week, en bijna kraakbeenig voeld te zijn. Men moet het scheef staan van het hoofd wel van het scheef staan der baarmoeder onderscheiden: dit kan door het gevoel verschillen. Laat men het scheef staan van het hoofd aan de Natuur over, 200 is de geboorte langdurig - het kind blijft lang in het bekken vastzitten - hierdoor krijgt men hierdoor een misvormd scheef hoofd; en als het indrukken zeer sterk is, zoo kan daardoor ook nadeel veroorzaakt worden. Men moet dus in dit geval de baarmoedersvrouw, als bij het scheef staan der baarmoeder, een tegenoverhelling geven. Jede Ligging geben, da het Haupt fkaat „ ook kan ah2 GRONDBEGINSELEN zer men eene hand in de schede brengen, en eenige vingers tussen het hoofd en die plaats, waar hetzelfde op staat, teken, om hierdoor het hoofd daar af, en in de as van het bekken te drukken: anderen willen deze afdrukking, of met een arm van de tang, of met den hefboom verrichten: met den hefboom is zulks gemakkelijk te doen, als men denzelfde tracht intebrengen, waar de meeste tegenstand is, en vervolgens met de andere hand het hoofd ondersteunt, en dan met den hefboom, overeenkomstig zijnen naam, werkt, dat is, het hoofd oplijgt om hierdoor, en door de andere hand hetzelfde tevens te drijven, dat het natuurlijk te liggen komt, en dan de gehele verdere losmaken aan de Natuur overlaten. Als er kinderen met een mismaakt scheef hoofd ter wereld komen, dan bemoeien de Vroedvrouwen zich, dit scheef staan en de daarbij zijnde indrukking te herstellen, (zoals zij zich verbeelden) en het gelijkvormig te drukken; maar van deze geweldige en lompe behandeling van het hoofd, heb ik de nadeligste gevolgen gezien; ja zelfs de dood, bij een kind hetwelk na de verlossing eerst zeer wel was. De kunstige herstelling is onmogelijk, om dat wij niet weten, hoe eigenlijk het hoofd van gedaante moet zijn: ik heb met veel verwondering gezien dat dergelijke hoofden, die scheef waren, zich in eenige dagen alleenlijk door de Natuur herstelden, en men kon van het ingedrukte niets meer waarneemen; bij sommigen is deze misvorming levenslang bijgebleven. ————————————T—TT———— Het inzakken van ’t hoofd met een ander gedeelte van het lichaam. Het hoofd kan in zijn natuurlijke ligging, zonder enig gebrek te hebben, met een ander deel in de mond der baarmoeder inzakken, 't zij een der bovenste, of een der onderste ledematen : de navelfstreek en de kolk zullen eigenlijk die deelen, welken wel eens met het hoofd in-zakken : na dat nu deze deelen in staat zijn om de goede ligging en voortreffelijke functioneren van het hoofd niet te verminderen, zoo wordt ook de geboorte weinig of geheel niet verhinderd: men zal des uit het gezegde, of niet het geen nog zal gezegd worden, reeds begrijpen, of zulk een ingezakt deel kan weggebracht, dan wel alleenlijk aan de Natuur overgelaten moet worden. De geboorte van het aangezicht: Als het kind met het aangezicht in de baarmoedersmond: dusdanig inzakt, dat het voorhoofd op het een en de onderkaak op het andere bekkenbeen staat, zoo wordt dit een aangezichts-geboorte: het aangezicht kan op vier andere wijze inzakken, en ieder van deze kan twee graden hebben. De eerste ligging is die, als het aangezicht zoo inzakt dat het voorhoofd op den rand van de schaambeenderen, doch met de onderkaak en de borst des kinds over de voorberg, of de uitpuiling van het heiligbeen gebogen ligt. De tweede ligging van het aangezicht is die, als in tegengestelde richting hetzelfde en het voorhoofd op de vitt puiling van het heiligbeen, maar met de onderkaak en de borst tegen de schaambeenderen, tegen de buik van de moeder aan ligt. De derde en vierde ligging van het aangezicht is, als hetzelfde en het voorhoofd op een der darmbeenderen en de onderkaak en de borst des kinds op een der tegenovergevelde zijden der darmbeenderen. Men kent in ’t algemeen, dat het aangezicht ingezakt is, en ook tegen welk gedeelte of zijde van het bekken de plaatfging van de onderkaak en het voorhoofd. Men onderscheidt de opening van den baarmoedersmond van dat open, waar de stuit voorkomt, door de grootte; door de zich bewegende tong; door de afwezigheid van het uitvloeijende meconium, maar meest door de bijzijn hebbende deelen, als den neus en de oogen. De Vroedvrouwen hebben eenen kwadden regel, zoo zij alle vier de liggingen van het aangezicht vanzelf door het bekken willen laten heen gaan: bij de eerste en tweede ligging gaat dit soms wel goed; doch met de derde en vierde ligging gaat dit niet. groot gevaar voor het kind, en nog bezwaarlijker voor de moeder; bij de derde en vierde liggingen van het aangezicht blijft het kind zekerlijk vastzitten, als hetzelfde zijn natuurlijke houding heeft; bij deze laatste liggingen van het aangezicht, moet het kind noodzaklijk gekeerd worden; de eerste en tweede ligging kan ten herstel toe, zo het voorhoofd niet te veel opplaat; anders is hier ook het keeren noodig. Ge Laat men hier het kind zodanig het te herstellen meer in- en door-zakken; dan wordt het gevaarlijk, langdurig en pijnlijk, zo wel voor vrouw als kind. zig Wordt niet zeer veel moedige een aangezichts-ge boorte wel eens door de Natuur volbrengt, zo neemt men toch altijd waar, dat bijna al de meeste kinderen dood zijn, of zeer zwakelijk geboren worden; het geheele aangezicht is blauw of zwart opgezet; de neus is als het ware ingedrukt; de lippen en ogen puhen pareren buiten uit, en als deze kinderen, hoewel zwak, echter levendig ter wereld komen, zo gaat de miskleurigheid en zwelling wel, na verloop van een paar dagen, over, bijzonderlijk door oplossende zettingen; maar alle kinderen, die door deze houding een zware geboorte ondergaan hebben, houden het hoofd echter niet recht op, maar laten hetzelfde achterover hangen, om dat in deze geboorte de spieren aan den hals, en banden der halswervels, verzwakt, of uitgerekt worden. et 5 ge Wanneer zulk een geboorte vorm geen voortgang heeft, zo beginnen de Vroedvrouwen wel bij het een of het ander deel van het kind te trekken; hierdoor worden de ogen als ook het geheele aangezicht wel en EICHE VROEDKUNDE Ellendig bekrabt; soms trekken zij, in den baarmoedersmond, aan de daarin gezakte onderkaak, waar door deze wel eens ontwringen, en dikwijls in haar witten vandaan getrokken wordt; en als de Vroedvrouw aan den hals van ’t kind trekt, gebeurt het dat zij hetzelfde, in den eigenlijke zin, den nek breekt. Dit alles blijkt nu, dat men niet iedere geboorte des aangezichts, naar de gewoonte der Vroedvrouwen, aan de Natuur alleen moet overlaten; maar men moet eerst wel beschouwen, in welke ligging het aangezicht inzakt; in welken graad het voorhoofd staat; hoe wild het bekken is; de grootte van het hoofd, en hoe de weeen zich tot de geboorte verhouden. Is het kind, en des ook het hoofd, klein, of is het bekken wijd, en staat het voorhoofd maar weinig voor- of achterwaarts omhoog; heeft de vrouw sterke en krachtige vlaaien, zoo kan men de geboorte aan de Natuur overlaten; maar vindt men het tegendeel der bepaling, zoo moet men trachten het hoofd wel te platsen, of, is dit niet mogelijk, dan ten eersten het kind keeren, als dit nog geschieden kan. Het eerste geval, ’t welke het meest wordt waargenomen, als naamlijk het kind met het aangezicht zodanig inzakt, dat het voorhoofd boven de schaambeenderen, en de onderkaak op de uitpuiling of den voorberg van het heiligbeen staat, zoo legt men de vrouw dwars over het bed, in die vegen, dat zij met het bekken, door onderligging van matrassten of kusstokken, zeer hoog ligt: als dat zakt, het kind meer naar het bovenste gedeelte der vrouw, en ook naar den bodem der baarmoeder, en men kan de hand des te gemakkelijker naar binnen brengen. Nu brengt men een hand langs het heiligbeen over het aangezicht, tot aan de borst naar boven, of men legt de borst zo veel mogelijk omhoog, en laat ten gelijken tijde van buiten door een andere hand, boven het schaambeen den buik inwaarts drukken; op die wijs brengt men aan het hoofd in zulk een lig. In deel 6 van GRONDBEGINSEL van het verhaal gaat het over de geboorte van het aangezicht. De schrijver beschrijpt twee verschillende situaties die kunnen voorkomen tijdens de geboorte: 1. Het kind ligt met het voorhoofd en de kruin recht naar beneden ingezakt. In dit geval moet men de hand weer naar buiten brengen, en de gehele doorzakking van het kind aan de Natuur overlaten. 2. Het kind ligt met het voorhoofd op den voorberg of op de uitpuiking van het heiligbeen en met de onderkaak, hals en borst, boven de schaambeenderen, tegen den buik aanligt. Deze ligging komt niet zo vaak voor als het eerstgenoemde, maar de geboorte gaat nog minder voordelig, en is zeker dodelijker voor het kind. De herstelling is in de gewoonlijke ligging van de vrouw, zeer zwaarlijpend, om dat men hierin met de hand niet zo genakelijk boven het schaambeen kan komen, om het kind met de borst omhoog te lichten. Men moet des, tot dat doel, de vrouw op den buik laten liggen, zij moet, namelijk, als 't ware op handen en knieën rusten, dusdanig kan men gemakkelijker boven de schaambeenderen, bij de borst van het kind komen, en hetzelfde dan, op gelijke wijze als in het voorheen gegeval, omhoog lichten. Het voorhoofd en de kruin van het kind zakken soms over de uitpuiking van het heiligbeen benedenwaarts, in de ingang van het bekkenhol: neemt men dit waar, dan laat men het overige van de geboorte aan de Natuur over. De ligging van de vrouw wordt, na dit herstel gebracht te hebben, weer op de gewone wijze gericht, en her volbrenging van de geboorte aan de Natuur overgelaten. Er is nog een andere wijze om de kruin, bij de gebroken van het aangezicht, in een goede positie te herstellen; doch deze is zeldzaam en toepasselijk: men kan, namelijk proberen of men niet bij de derde en tweede ligging van het aangezicht, een hand over het voorhoofd en de kruin kan brengen: men hiertoe heeft plaats genoeg, zodat men, onder andere, om de kruin naar beneden te brengen, kan proberen. Maar is het aangezicht in deze of in de voorgenoemde ligging al te ver in het bekken gezakt, zodat men nog de verplaatsing, of herstelling niet meer kan doen, noch het kind meer keeren, om dat men uit zocht dat het aangezicht gezwollen is, niet meer naar deszelfs borst kan komen, noch het hoofd uit het bekkenhol terugbrengen: hier is geen andere hulp meer overig, dan dat men, onder elke vlaag, enige vingers in de mond des kinds tracht te brengen, dezelfde aan de bovenkaak plaatst, en daardoor dan het aangezicht, bij elke vlaag, naar beneden trekt; doch dit trekken moet matig zijn; want men kan die teedere schepjes, die liggen de bovenkaken stukken, breeken of drukken. Het derde en vierde geval van een aangezichts-geboorte, is dit: als het voorhoofd des kinds op den eenen, en de onderkaak op den anderen rand der darmbeenderen rust, en gevolglijk het lichaam des kinds tegengehoffen, of flinkeren zijde der baarmoeder aanligt. Daar in deeze ligging het hoofd metizijn fmalfte ge- deelte in de 'bovenfte bekkenopening zakt., zoo wordt het aangezicht zeer fchielijk ‚en ‚ligt naar benedeny, “in het ‚bekken, tot ‚aan den. uirgang.-of de onderfte bekkenöpening geperst,;,maar hier blijft het hoofd dan vastzitten,, ‚om dat het;kind met ‚zijne fchouders op ‘het fchaambeen , en op. den voorberg van het heiligbeen Staat, en alzoo 'bekneld wordt. ERBE Dit geval is ‚het, waarin men zig vergeefsch bemoeit, om langs de zijde van het aangezicht , aan her heilig» been, of onder de fchaambeenderen, tot een der {chouls ‚deren van het. kind te komen, ten einde dezelve van dat been waarop zij ftaan, of zijdelings, in het bek- ken te brengen. el i Dit afbrengen der fchouderen van het fchaambeen, of van den voorberg des heiligbeens ; 18 „bij het fterk zwellen van het ae fomtijds bezwasielijk , en 2 x - a8 GRONDBEGINSELEN over‘ ja. bijna onmogelijk: daarom moet men, 'als men deeze zijdelingfche ligging waarneemt, in het begin der ge- boorte „ het kind geheel keeren x een handgreep ‚die bij een flaand water zekerder en fchielijker voor het kind‘, en‘'voor' de baarende vrouw is, dan de verplaat- fing of herftelling van 'het hoofd; want is dit reeds ge- "heel in her bekken gezakt, zoo is het tot de keering te laat','om dat het hoofd zig niet meer terug laat'bren- gen; hier moet men derhalven op andere‘ hulp bedacht zine .u @ a RER Sure, De geboorte van het achterhöofd. He« is’ geen 'zeldzaam geval, dat een kind‘ met het 'achterhoofd in‘ den mond der baarmoeder 'zakt. Het achterhoofd kan, zoo als andere delen, vierde liggingen aanneemen. Door eerst: als de kruin tegen het schaambeen, en de nek het heiligbeen gekeerd is: Ten tweeden: als de kruin tegen het heiligbeen, en de nek naar het schaambeen gekeerd is: Ten derden en vierden: als de kruin op het een, en de nek op het andere van de darmbeenranden staat. In het algemeen zijn de tekens van een ingezakt achterhoofd zeer bedriegelijk: men houdt soms het achterhoofd voor de kruin, om dat dit ook een hard, rond en glad gedeelte voorstaat. Alleenlijk door de brede rondte, wier punt hard is, door het afzijn der fontanel, en door het gevoel der nevendeelen; als de oren, de hals, de rug, enz., kan men het achterhoofd van de kruin onderscheiden. De eerste twee liggingen kan men aan de Natuur overlaten, als het hoofd niet te groot, of het bekken niet te klein is, maar in een tegengezochte geval, moet men ten eerste het kind keeren. Is dit keeren niet meer mogelijk, zoo als ik eens onder vonden heb, dan moet men ten eerste de tang gebruiken. De twee laatste liggingen, waarin naamlijk de kruin op den eenen, en de nek op den anderen rand van het darmbeen ligt, vorderen dat men met de hand de nek, of het achterhoofd, op geene zijde van het darmbeen brengt, alwaar de rug van het kind geplaatst is, en zo verder, tot men het hoofd over den der vleugels van de darmbeenderen gebracht heeft, waarna men het kind moet keeren. De oor-geboorte. Als het kind met het eenheilige been, en met het aan hetzelfde vereenigde oor, in de mond der baarmoeder komt zakken, dan wordt dit de oor-geboorte genoemd. Zoo lang het water nog niet gebroken is, zoo lang is het inzakken van dit deel niet te kennen: door het water alleen en als dit voorkomende deel niet kegels-vormig gevormd, en zich in het midden eene bewegelijke verhevenheid bevindt, kan de Vroedmeester, na een nauwkeurig onderzoek, het ingezakte oor vermoeden; maar zoo het water breekt, kan men de flap met het oor duidelijker voelen, en dan is de kennis vrij zekerder. In 't algemeen kent men, dat het kind met het oor inzakt, als men een breed, glad gedeelte ontmoet, op welks bodem zich eene, deels vliezige, en deels kraakbeenige, elastische uitpuiking bevindt, in wiens midden eene opening is; men moet de buitenste kraakbeenrand van het buitenoor wel van de vooruit uitrandige onder scheiden, om hieruit de overige ligging van het kind te maken. Het kind kan met de rechte of flinkere flap des hoofds in de mond der baarmoeder zakken: iedere flap kan vierderlei ligging des kinds veroorzaaken; alzoo kan het kind in het geval, waarin hetzelfde met de flap en het oor voorkomt, acht liggingen aanneemen. Uit de beschouwing van de vierderlei ligging met het rechter oor, kan men befluiten, tot de vier liggingen van het finkere oor. De vier liggingen met het rechter oor zijn dezen: 1) Het rechter oor zakt in; de kruin staat naar het schaambeen gekeerd, met het aangezicht tegen het linker darmbeen. 2) Het rechter oor zakt in, de kruin staat tegen het heiligbeen, en het aangezicht is naar het rechter darmbeen gekeerd. 3) Het rechter oor zakt in, de kruin is naar het rechter darmbeen, het aangezicht naar het schaambeen, en het achterhoofd naar het heiligbeen gekeerd. 4) Het rechter oor zakt in, de kruin is naar het linker darmbeen, het aangezicht naar het heiligbeen, en het achterhoofd naar het schaambeen gekeerd. Het tegengestelde heeft te zulk de vier liggingen, als het kind met de linker flap van het hoofd, en des ook met het linker oor in de mond van de baarmoeder zakt; gevolglijk moet men, als het oor inzakt, altijd onderzoeken waar het aangezicht, waar het achterhoofd, waar de kruin, en dan waar het kind met de hals en het overige lichaam naar toe gekeerd is enligt. FE ade men kent zeer gemaklijk bij de oor-geboorte de plaatfing en ligging van het hoofd, als men aan het ingezakte oor nauwkeurig onderzocht doet, waarheen de kraakbeenrand gekeerd is; want achter deze rand is zekerlijk het aangezicht geplaatst; ook voelt men nog aan het ingezakte oor het kleine, doch door deszelfs flapheid, kenlijke oorlapjes; onder dit is gevolglijk de weg om tot den hals en het lichaam des kinds te komen ; en zodoende kan men gemaklijk den weg naar de schouders en borst vinden, waarin men vooral ander- wezen moet zijn. Er Het is een algemene aanmerking bij de oor-geboorte, dat het hoofd van een voldragen kind, door een wel gemaakt wijd bekken, in geen van deze liggingen, kan heen gaan: hier van daar is het, dat sommige "Vroedmeesters den raad geeven, om het hoofd in zijn natuurlijke ligging te herstellen: echter in het begin der geboorte, als het hoofd nog niet in het bekkenhol is ingeperst, kan bij enigen van deze acht liggingen de herstelling beproefd worden; maar daar in den beginnen der geboorte al het water nog in de baarmoeder aanwezig is, is het keeren wel zoo gemaklijk als deze herstelling, en verdient des daarvoor de voorrang; want men kan nooit met de hand het hoofd geheel in den ingang van het bekken recht herstellen, en hierom kan men ook nooit van dit herstellen een schielijke en lichte geboorte verwachten; dit is het geene wat mij overtuigt, om mij nooit bij de oor-geboorte op de herstelling alleen te ver- laten, maar altijd in den beginnen der geboorte bij alle acht liggingen het kind te keeren. Is eenmaal het water, onder de beproefing van de herstelling, weggevloeid, zó wordt dezelve onmogelijk, en het keeren is dan ook zeer mogelijk, al is het hoofd nog boven het bekken; want hoe nader het hoofd bij het bekkenhol is, tembeler is het keeren; men kan of, om de tegenwoordigheid van het hoofd des kinds, niet tot de voeten van het kind komen, of men brengt deze tot aan de mond der baarmoeder, in wier nabijheid het hoofd geplaatst is, en alzó heeft men het kind dubbeld, of men zoude hier eerder de voeten in de baarmoeder af scheuren, dan het hoofd en het gehele kind uit deze dubbele ligging brengen; Men moet alzó in de oor-geboorte, in den beginne van het keeren, alle voorzichtigheid aanwenden, om het hoofd van den baarmoedersmond af te brengen, ten einde hierdoor de verdubbeling van het kind te vermijden. Als zakt het kind met het oor in, om ’t even in welke ligging, zó moet de Vroedmeester eerst zijn hand onder het oor langs, tot de schouders van het kind. bengen : is deze hand nu aldaar gekomen, zoo moet... GRONDBEGINSELEN ber hij het kind aan de ER vatten en, het, door middel van denzelven, Zijdelings op- of naar dat darmbeen schuiven, waar naar 'tot het voorhoofd gekeerd is: met deze zelfde hand, vat hij de borst van het kind, en schuift het naar boven: heeft hij het hoofd nu geheel over de vleugels van een der darmbeenderen gebracht, dan is er geen vrees meer, om het kind te verduben: vervolgens gaat hij over de borst en buik des kinds haar de voeten, en op die wijze volbrengt men het keeren. See 1: ae Bevindt men zich in het geval, dat men het hoofd niet over de vleugels der beenen kan brengen, of als men de voeten zeer daarheen gehaald heeft, met een woord "het geval, waarin het kind reeds dubbeld ligt, dan moet men de geboorte op de volgende wijze verrichten: eerstelijk brengt men aan den eenen of aan alle twee de voeten des kinds, een luts, waarvoor men een smallen linnen band, of een small lint kan gebruiken. In het algemeen is van de geboorte met de luts aan te merken, dat men zich van dezelfde kan bedienen in alle die gevallen, waarin het hoofd, of een ander gedeelte... Zig naabij den mond der baarmoeder zoo VAS gepet heeft, dat men die, deelen niet ver genoeg van dezelven kan verwijderen : al komt men hier ook tot de op den bodem der baarmoeder liggende voeten des kinds , zoo vindt men echter meestal, groote zwaarigheid, om alle twee de voeten naar beneden in den baarmoedersmond te brengen, om dat men alle twee de voeten niet tegelijk kan vatten, en de eene voet altogether omhoog, op zijn plaats, terug gaat als men den anderen wil zoeken; of dat men eerder het kind de voeten zoude afscheuren, dan dezelven genoegzaam naar beneden trekken. Men legt dus een lus om den eenen, of om alle twee de voeten, en trekt dan met dat gedeelte van het lint, dat buiten de schede hangt, naar beneden, ten zelfden tijde, als men met de andere hand in de baarmoeder geplaatst, het hoofd dat zich naast de mond der baarmoeder vast gezet heeft, of enige ander deel, omhoog of ter zijde duust. Door deze dubbele werking, naamlijk het terugbrengen van het een en de tegelijkertijd gedwongen aanhaaling van het andere deel, kan men ongelofelijke kracht en tegelijkertijd geforceerde kracht uitoefenen, waardoor ik altijd, in de zwaarste gevallen, schielijk en gelukkig mijn oogmerk bereikt heb. Intuschen, het aanleggen van deze lus (door verschillende Vroedkundigen uitgevonden, en Kunst-lus genoemd) kost veel moite: ik heb mij hierom altijd van een eenvouwig soort bediend en met veel geluk: een eenvouwig lus, gemeen, twee ellen lang, windsel, legt men op de helft samen; het gefloten eind of midden daarvan buigt men wat terug, om een lus te vormen; in deze lus brengt men de duim, wijs- en middenvinger, en zodoor brengt men de gehele hand in de baarmoeder tot dan de voet waarop men de lus wil leggen, men schuift diezelfde lus over de enkelen; en houdt dan met dezelfde vingers de voet boven dezelfde vast, om te verminderen dat de lus samen trekt: deze lus laat zich, droog zijnde, beter aanhalen, dan dat zij gesmeerd of natgemaakt is: heeft men nu dus aan de een of, als het nodig is, ook aan de andere voet deze lus wel aangelegd, zodanig vat men het buitenzijnde eind met de eene, en het tegen de mond der baarmoeder zittende deel met de andere hand, en indien men met deze hier vastzittende deel omhoog en opzijde brengt, over een der vleugels van de darmbeenderen heen, zodanig trekt men met de andere hand van buiten de lus naar beneden; en dusdanig brengt men licht en zeker het kind uit zijn kwade ligging en de voeten in de schede van waar ze dan verder en geheel buiten dezelfde gebracht kan worden, gelijk in andere geboorten der voeten. Zo, de luts afgeleid, is dit een teken dat zij niet wel aangelegd en samengebrachte is: men moet dezelfde des onderop nieuw aanleggen. De dunne linnen band, als ook de zijden laken, zijn niet zoo goed als een linnen windels; want zij fnijden als het ware in de voet des kinds terhalve in, glijden ligten af, en men heeft geen kracht genoeg om te trekken: bij de borst-, buik-, rug-, en, met het woord, bij alle geboorten waarin het kind gekeerd moet worden, kan en moet men van de luts gebruik maken, daar men de reeds gevatte voeten niet naar beneden kan halen; als men het bij den ingang en bij den baarmoedersmond geplaatste deel, hetwelk de voeten des kinds tegenstand biedt, niet genoeg kunnen verwijden. De samengebrachte boord-geboorte. Als bij een natuurlijke kruisherverbening, een bijvoegsel geschiedt, zodanig dat tegelijk met het hoofd een of alle twee de voeten inzakken, dan wordt dit een famengeftelede hoofd-geboorte genoemd: de verplating geschiedt zelden vanzelf; meestal is het de schuld der Vroedvrouwen, als zij, bij een kwaad liggen van het hoofd, de keering willen doen, en hierdoor de voet te veel naar het hoofd toetrekken: in deze ligging laat men noch de voeten zich meer naar beneden strekken, noch kan men het hoofd van de mond der baarmoeder afbrengen; bij zulk een famengeftelede ligging is noodzaakelijk, dat men om een voet of om den enkelkluif des kinds een luts legt, en als de Vroedmeester met de rechterhand het kind omhoog en ter zijkant brengt, moet hij ten gelijken tijde met het, uit de scheide hangende deel der luts, den knoop naar zich toe halen, dan zal het hoofd ten eersten omhoog gaan, en de voeten zullen zich naar beneden begeven. Een verplaatsing of herhaling kan hier ook niet gelden, maar het kind moet, in dit geval, volstrekt gekeerd worden; waarover wij nu zullen spreken. Men kent den hals, in den mond der baarmoeder gezakt zijnde, aan zijne voorste vlakte, ’t welk men de keel noemt, (zoo deze niet sterk gezwollen is) door het gevoel van het strottenhoofd, en wanneer men, ter zijde, de bijbehorende delen voelt, als de kaak en de borst. Dit kennen valt moeilijker, zo de hals sterk gezwollen is. Een, met den hals ingezakt kind, kan met het overige gedeelte des lichaams vierde liggingen hebben; naar dat hetzelfde of met het hoofd, of met het lichaam tegen een der darmbeenderen, op de schaambeen of op de uitpuiking of den voorberg des heilige beens gekeerd is. Als de hals dus inzakt, dat het aangezicht op het rechte darmbeen, de borst en het lichaam op het linker darmbeen liggen, is het wat ver om over de borst en den buik naar de voeten te komen: hier moet men de hand tot onder de borst brengen, en daarin deze eenigzins omhoog, tegelijk naar het darmbeen heen; daar het aangezicht ligt, en alzoo maakt men dat de borst vergroot komt; in welke ligging men zeer gemakkelijk naar de voeten kan komen. Hier is aan te merken, dat het kind niet bij den hals gevat moet worden, om het op zijde te brengen; want daardoor heeft men geen kracht om het te verplaatsen: men zou het door dit fameel drukken verder verplaatsen. 