title: Spinoza
creator: Berthold Auerbach
text: Aan dit aangenaam en gezellig verkeer werd een groote slag toegebraeht door 01denburg*s vertrek naar Engeland. Spinoza, Meijer en de Vries deden hem uitgeleide tot aan den Sehreijerstoren , aldus genoemd naar de tränen der achterblijvenden bij de afvaart hunner betrelddngen. Met een bezwaard hart pntrukte Spinoza zieh aan de armen van 2ijn vriend en weemoedig staarde hij hem na, totdat het vaartuig allengs uit het gezieht verdween. Meijer en de Vries bleven hem nu nog over; maar de laatste was te jong en onervaren , om zijn vriend te kunnen zijn in den vollen zin des woords , en de eerste was getrouwd. Hon- derden betrekkingen en omstandigheden maken het den man en vader onmogelijk , zieh geheel en onverdeeld aan de vriendsehap te wijden; w61 had hij in Oldenburg zijn trouwsten vriend verloren. 415 Terwijl hij alleen over de Amstelbrug huiswaarts keerde, Icwam hij een lijkstaatsie tegen. Onder de rouwdragenden lierkende hij zijn ouden leermeester Huijgens en zijn voor- xnalige medeleerlingen. Een hunner wenkte hem, om mede -te gs^n; hij sloot zieh dus bij den trein aan en vernanii dat men Peter Blijning grafwaarts droeg. Op denlaatsten saterdag van de kermis had hij met zijn kameraden feest gehenden; er was gedanst en de anderen hadden hunne meisjes voor de grap naar hem toegezonden, om hem ten dans te vragen. Nauwlijks kon hij zijn woede en ergernis bedwingen ; wijn en jenever , het eene glas voor en het andere na , goot hij naar binnen. Vervolgens barstte hij in bittere tränen uit, nam zijn krukken op en gingheen. Op eens hoorde men een vreesdijken gil ; allen snelden toe : Peter was van de trap gevallen, had zieh de hersenpan ver- brijzeld en blies wddra den adem uit. Greroerd volgde Spinoza den trein. Onderweg ontmoette hij Chisdcu. Dicht bij hem gekomen, werd hij gewaar, dat Chisdai drie malen op den grond spuwde en hierbij in het Hebreeuwsch zeide : »Als een verfoeisel zult gij het verfoeien , en als van een gruwel er van gruwen , want de banvloek ligt er opj* (Deut 7 : 26). Spinoza deed echter, alsof hij er tiiets van merkte en vergezelde , in gedachten verzonken , het lijk van den kreupele naar zijn laatste rust- plaats. 'sAvonds ontving hij nog een aangrijpend bezoek. Diep in zijn mantel gehuld, kwam de Silva tot hem en ving, zonder hem te groeten , op somberen toon aan : »Niet de Jood komt thanstotu; hij kent u niet meer. De geneesheer Staat voor u, wiens beroep het meebrengt, ieder 416 te helpen en te raden , zonder te vragen , wie of wat hij IS. Ik waarschuw u : verlaat uw vaderstad ; u dreigt gevaar. Zoolang ge hier blijft, kwijnt ge weg naar zielen lichaam. Niemand kan het verdragen , zieh als een banne- ,ling , als een lijk te bewegen onder degenen, die eens met hem op en neder gingen. Ik weet, gij wilt hen niet hoonen , die uw blijven als hoon opnemen. En nog iets. Ephi(aim Cardoso heeft zieh bij een nieuw gezelschap land- verhuizers naar Brazilie aangesloten; Chisdai wilde ook medegaan, maar zij sloegen zijn aanzoek af. Niemand wil iets met hem te doen hebben , hij wordt vermeden als een pestzieke; niemand vergeeft hem, dat hij als uw aankla- ger is opgetreden.*' »Maar ik vergeef hem." »Dat helpt hem niet en u evenmin. Ik vrees , dat hij een snoode daad in den zin heeft; overdag verlaat hijzel- den zijn woning en sluipt alleen in nachtelijke duistemis rond. Laat u raden ; dankbaarheid jegens u drijft mij her- waaUP^. J^ * ^^ herroep wat ik straks zeide en verldaar : ik kom als Jood tot u. Gij hebt onzen godsdienst voor het Sanhedrin niet gesmaad ; gij hebt gesproken, zooals men van een denker kon verwachten.^ Wat mijzelfbetreft, ik verlang geen denken , dat niet op het geloof gegrond is; maar een Jood roept u toe: blijf rechtvaardig tegenover ons, zoowel als tegenover anderen. Gij zijt vromer, dan gij 't wilt doen voorkomen , dan uw verstand u toestaat te bekennen." »Is dan geloof de eenige vorm van de vroomheid i" »Neen, dat weet ik wel," ging de Silva haastig voort, »ik ben ook niet gekomen om met ute twisten. Beschouw 417 het als hoogmoed van mijn kant , zoo ge wilt , dat ik nog eenige vroomheid bij ü onderstel. Maar toen gij de Syna- goge voor altijd verliet , moet u aan het bidgestoelte, waar eens uw vader stond , een kind zijn versehenen, dat vroom en aandachtig bad , een kind , dat uwe trekken droeg. Vergeet dat niet. En ge moet het weten en er aan in- dachtig zijn , dat een Jood met droefheid in het hart u dien eenzamen weg ziet gaan. Vaarwel I'* Spinoza stak de Silva de hand toe , maar slechts met zijne in zijn mantel gehulde hand drukte deze die van den ketter en verwijderde zieh schielijk. Deze nieuwe ontmoeting schokte Spinoza geweidig. Het was , als het wäre , een herinnering aan een leven , waar- van hij voor goed gescheiden was ; nog altijd kon hij ^t niet vergeten. Spoedig daarop vervulde een doodbericht Spinoza' s hart met diepe treurigheid. Het was de tijding , dat zijn . leer- meester van den Ende te Parijs zijn leven op het schavot had moeten laten. De altijd opgeruimde man , die het lachen als het hoogste goed beschouwde , had zieh voor zijn vaderland opgeofferd. Om de krijgstoerustingen van Lodewijk XTV tegen de Vereenigde Staten door volks- onlusten tegen te ho.uden , had hij met den hertog de Rohan en anderen een opstand in Normandie verwekt, doch moest dit waagstuk met den dood aan de galg boeten. AI de inwoners van Amsterdam, ja, van de Vereenigde Nederlanden vereerden zijne nagedachtenis. Wel is waar zeide menigeen , dat de dokter zijn hoogste levensdoel in het groot had wenschen te bereiken : dat hij met ge- heel Europa in koor had willen lachen . over de buitelingen 27 418 van Lodewijk XTV op het groote wereldtooneel. De on- dememing van Van den Ende en zijne opoffering.voor het. vaderland waren echter te emstig en te aangrijpend, omaan.., zulke losse onderstellingen toe te geven. Spinoza trachtte zieh een verklaring te geven van deze. zonderlinge omkeering in het leven van zijn leermeester.. Dat den man , die het leven zoo licht opnam , pok het sterven niet zwaar was gevallen, kon hij gemakkelijk na-;. gaan, en juist dat roekelooze wagen van een half verspild leven voor een enkele daad liet zieh zeer wel met het ka- : rakter en de zienswijs van Van den. Ende overeenbrengen. Toch bleef er nög iets onverklaarbaars over ; inwendig vroeg Spinoza zijn leermeester vergiffenis ; zöö iets had hij niet ^ achter hem gezocht. Hij voelde zieh thans yerplicht^ Olympia een woordvan rouwbeklag toe te voegen. Door zijne oprechte deelneming en zijne erkenning van de dappere daad , hoopte hij hem. tevens in zijn eigen gevoel te rechtvaardigen. Streng beproefde hij zichzelf , doch kon met een gerust hart getuigen, dat alleen zuivere belangstelling in het ver- driet zijner vroegere uitverkorene hem nu tot haar dreef. Tegen den avond sloeg hij den hem zoo welbekenden weg naar de woning van Van den Ende in. Het huis was echter leeg en uitgestorven, en van de buren vemam hij, dat Olympia met haar echtgenoot naar Hamburg ver- trokken was. Toen hij op den terugweg de St. .Olauskerk voorbijkwam , däär , waar hij 's nachts eens op de steenen trappen gezeten en naar Olympia's venster opgezien had , snelde iemand op hem toe., greep hem bij den arm, stiet hem met den uitroep: »de ezel heeft horens !" een dolk 4ia in de borst en nam ijlings de vlucht. Gelukkig had Spil Tioza den stoot door een zijsprong ontweken en wasalleen zijn. mantel doorboord ; hij meende den dader herkend te hebben. 'tWas Chisdai. Toen de eerste schrik en de onwillekeurige indruk , dien het voorgevallene op Spinoza^s gemoed 'maakte , voorbij was, bleef alleen de gedachte hem nog bij, hoe het fanatisme niets is dan een terugkeer tot het ruwe natuurrecht , dat zieh schijnbciar op het goed recht, op de heiligheid eener' wet grondt. De verbitterde ijveraar, die de inwendige wet« tot een uitwendige strijdleus verlaagt , heeftaltijd vervloekt,» gekruisigd , brandstapels ontstoken en zijn vijand den dölk. in het hart geboord. Het komt er maar op aan i .de- * menschheid met de wetten, die haar beheerschen^ bekend te maken en haar tot liefde , tot blijdschap , tot geluk- zaligheid te voeren. Den doorboorden mantel bewaarde hij tot een aandenken. •' Mögen we dit als een zinnebeeld beschouwen, dat haat en onwetendheid slechts het kleed van den wijsgeer doorboor- • den , maar zijn inwendig wezen ongedeerd lieten ? Spinoza vemam het niet, dat er 's morgens na de op hem beproefde euVeldaad een lijk uit den Amstel werd opgehaald. Het was dat van Chisdai. Hij werd als zelf- moordenaar onbetreurd ten grave gebracht, zooals eenmaai Uriel Akosta , wiens graf hij gehoond had. • Geen bericht , van welken aard ook , uit de joodsche gemeente drong tot Spinoza door , en thans had een zware ongesteldheid hem op het ziekbed geworpen. Het vrije denken heeft hem opgevoerd in het öneindige, hij verheft zieh boven de individualiteit en verdiept zieh in - 420 de kennis der algemeene wet — daar ligt hij plotseling op* een eenzame kamer aan zijn legerstede gekluisterd ; de wereld is dood, zijn geest verlamd, de lichtstroom der wet door het AI üitgedoofd. Geen menschenhand had Spinoza's hart met een dolk getroffen , maar toch gevoelde hij onuitsprekelijke pijnen in de borst en vloeide het bloed hem uit den mond. Waren het niettemin de gevolgen van zooveel inwendige ontroeringen, die hem schielijk na elkander getroffen hadden , en de kwaal , die zieh eerst reeds als aankomend jongeling, later bij zijn proefpreek in de Synagoge bij hem openbaarde, nu tot een uitbarsting deden komen? Spinoza yras gevaarlijk ziek. ' Thans deed Lodewijk Meijer zieh dag en liacht als zijn trouwe , behulpzame vriend kennen en met de hem eigen opgeruimdheid zeide hij eens in een kalm oogenblik tot zijn patient : »Nu» zijt ge eigenlijk wat ge zijn moet, ja, nog meer , een verb>annen Jood en een jonggezel. De jong- gezel kan weer tot de onschuld van het paradijs , vöör de schepping der vrouw , terugkeeren , hij Staat daar weer vrij en op zichzelf ; mijne erfzonde — r ja , lach maar — deze helpt mij. Ligt er niet een diepe zin in verborgen : zoo- dra een tweede ^wezen Adam toespreekt , is hij niet meer alleen , handelt hij niet nieer zelfstandig , moet hij zijn han- delingen met die van een ander vereenige» ; ja , eindelijk volgt hij zelfs den wil van een ander en dan is de zonde- yal daar, Hij heeft njet uit eigen b^\yeging gehandeld , maar op aanstoken van een ander. De jonggezel is echter als Adam in het Paradijs.- Gij moet de geestelijke Adam blijven." 4Sr Spinoza zag den spreker glimlacherid aan en legde hem nit, dat de mensch niet in de eenzaamheid , maar in de {gemeenschap met anderen waärlijk vrij is ; eh Lodewijk Meijer stond dan dikwijls als in aanbidding verzonken naast het ziekbed vanf d6n wijsgeer , die in oogenblikken, dat hij zieh vrij van pijn voelde , over zijn eigen ziekte als över een hem volkomen onverschillig feit kon uitwijden. Slechts •eens sprak hij over de ondergane krenkingeh en zeide, naar .aanleiding van een ander onderwerp : »De zwaarste last, dien de menschen ons kunnen opleg- gen , is niet , dat zij ons met huri haat, ondank of miriachting vervolgen; neen, maar dat ze ons haat en verachting in de ziel planten. Hierdoor beletten ze ons , vrij adem te halen, vrij de oogen op te slaan. Een körte pooä bleef alles ätil. Meyer staarde op het .onbewegelijk gelaat- van zijn Vriend. Doch eensklapä richtte .de zieke zieh op ; zijn- oog ^chitterde ; geen klacht kwam ..hem over dö lippen. ■ Met volmaakte kalmte eil bezadigd- iiheid bepaalde hij het dieet, dat hij voortaan zou volgen^ i En .hij hief het hoofd fier omhoog , toen hij er bijvoegde, nu het leven in zijn eigen hand te hebben } kon hij het niet'door bedächtzaamheid en zelfbeheersdhing rekken en kalm en rußtig den dood afwachten ? Hij- liield trouw woord. Levensmoede den dood tegente .gaan , te scheiden uit deze wefeld van aanschouwen en gevoe- len.-^— 't is haird , en toch kan men zieh troosten, het gewone tijdperk doorloopen -te hebben. Maar in denbloeidefrjaren> eer .men :nog de middaghoogte des levens bereikt heeft, de kiem des doods in zieh te gevöelen,' haar tiagelijks te hestrijden , iedere vrije^uiting' des levens zorgVuldig tegen te gaan, niet meer onbezorgd van den eenen tot den anderen dag voort te leven, maar bedachtzaam voor zijn 423 eigen gezondheid te moeten waken , en dan daarbij toch vroolijk en opgeruimd te blijven , vlijtig te werken , zonder zieh door de buitenwereld te laten aftrekken , slechts in eigen nadenken zijn lust en vreugde te vinden , — dat kan alleen iemand , voor wien vrijheid en noodzakelijkheid, tijd en eeuwigheid zijn samengevloeid , die in de wijsheid den hoogsten trap van bestaan bereikt heeft. Want wijsheid is de zieh bewuste eenheid met zijn natuurlijke bestemming , de vervuUing van den plicht, die totkennis, en, ingehoorzaamheid hieraan, tot neiging geworden is. Zulk een wijze was Spinoza. De wereld liiet hare duizenderlei tegenstrijdigheden in het leven van den enkelen mensch , was voor zijnen geest in eenheid opgelost. Hij had alle zelfzucht gedood,.hij mat de dingen niet af naar de uitwerking , die zij op hem, den eenzamen kluizenaar, hadden ; zijn eigen bestaan met al zijn bekommemissen was opgelost in het cd , en in het genot van de erkentenis der eeuwige waarheid leefde.hij het eeuwige leven. Hij was de »vrije mensch ," die zeggen mocht : »Ik ohthoud mij van het kwaad of tracht er mij van te ont- houden , omdat het in strijd is met mijn bijzondere natuur en mij van de liefde en kennis Gods -7- die het hoogste goed is — zou aftrekken." ' In kalme gelijkmatigheid , zöoals de overlevering van de goden meldt , en zoöals de natuur om ons heen onveran- derlijk ten toon spreidt, leefde Benedictus Spinoza. Wat hij door zijn kennis zieh verworven had , werd hem tot een zalige gewoonte , en eveneds hij zijn leven eens in denken had herschapen , zoo schonk hij zieh thans het leven door zijn denken. SLOT. Op zekeren nacht had hij een merkwaardige verschijning ; een man met een zonderling uiterlijk zag hij tot zieh komen. Zijn hoofd was met een breed^eranden hoed be- dekt , ZOO geel als de kleur der gerst onder de sikkel , en zijn hären waren wit en vielen hem tot op de schouders neder. Op zijn voorhoofd zag men een bloedvlek ; zijne oogen lagen diep in hunne kassen , door ruige wenkbrau- wen overschaduwd ; twee diepe rimpels liepen van hier in zijn mondhoeken uit ; vroeger bevatten ze een tranenvloed , doch nu waren ze ledig , daar hun bron verdroogd was. Zijn bleeke lippen waren door hären omgeven , die hem tot aan den gordel reikten ; een kemelsharen hemd flad- derde om zijn uitgeteerd lichaam en zijn voeten waren bloot en gekwetst. Aan zijne rechterzijde hing een tasch ; hier vertoonde zieh ook een vlek op zijn kleed van dezelfde kleur als zijn hoed ; op zijn borst droeg hij een kleine rol in een ijzeren koker , aan een koord om den hals , waaria het een diepe snede maakte ; in de reehterhand hield h^ een stok, die ver boven zijn hoofd uitstak. En de man boog zieh over hem , kuste hem en zeide : »Kent ge mij wel, gij, mijn zoon, in wien ik een welbe- 425 hagen heb ? Reeds meer dan zestienhonderd jaren zag ik de zon haar loop volbrengen, sedert dien dag, toen het »Wee ul" over mij werd uitgesproken. Ik stond voormijn deur en had mijn kind op den arm, toen ze met Jezus va^i Nazareth, den zoon van Jozef en Maria, die zieh onzen Messias noemde , voorbijkwamen. Ik haatte hem , want wij hadden onzen vaderlandschen grond lief en hij verwees ons naar den hemel; wij verlangden een zwaard en hij leerde ons het vreemde juk verdra^en : hij was onze Mes- sias niet. Toen hij h\x op den drempel mijner woning wilde uitrusten, trad ik hem met den voet en stiet hem van mij. Hij zeide echter : s»Kom met mij mede ; uw voet, die mij vertreden heeft, zal geen rust vinden tot op den dag , dat ik terugkeeren en mijn rijk op aarde suchten zal." Het kind viel mij uit de banden , en ik volgde hem en zag hem den dood aan het kruis sterven ; mijn huis , mijne kinderen heb ik niet weergezien : ze werden ver- strooid als kaf door den wind of sneefden door het zwaard. Rusteloos en gejaagd vlood ik als Kai'n door bosschen en velden, over bergen en rivieren ; de bloem sloot haar kelk voor mij ; het gras zuchtte, als mijn voet het naderde; de Vogels verstomden in de lucht en de uitgehongerde leeuw, die brüllend op mij afkwam , week schuw terug , zoodra hij mij gewaar werd. En toch waren die wilde dieren nog liefderijk en barmhartig , vergeleken met mijne eigen na- tuurgenooten. Ik trok steden en landen door ; zij drenk- ten mij met alsem en verzadigden mij met gal, ze goten gif in nfiijn wonden en beddeden mij op doornen ; wanneer ik mijn hoofd rüstig wilde neerleggen, lieten zij den grond onder mij dreunen, en wilde ik mijn hart lucht geven door 426 .rildaditen,::)dan stopten zij mij.den mond rtiet vurige kolen» /'Werwaarts :ik mijne schi*eden ■ -riehtte , overal grepen zij tf.mij bij der hären, staken brandsta^els aaiT en-wierpen mij i:,in* de vlatnmen; maafjehovavde -God van Israel, wiens :..eeuw^e wet ik opi de borst draag,- zond telkens zijn en- o^gel.tot mij. lEn alstrekten de -flammen zieh als gretige \rtongen naarimij tiit; hijredde mij;'en'al werd mijnbloed ..in stroome» v«rgoten:^hijwektem?j telkens openbezielde mij met nieuwe ■ kracht ; en al ^werd i\c'm duisteren nacht :gehuldj Zijn licht bleef» mij' bg en het wörd helder om mij ^ heen; en» werd ik öok in den grafkuft neergelaten, zijn : adem wöei.over mij en nieuw leven blies hij mij in. Dik- / wijls vroeg ik hemc wanneer zal dit alles een eindnemen, fj o'HeerJ Wanneer« zult ge u over mij ontfermen ? Wanneer mij wcer Hefderijk opnemen voor uw aangeziöht ? Wanneer . zult ge «balsem gieten in mijn wohden , mijh kwalen ver- •zachten, mij rüste latenvinden?^ Wanneer zult ge häat in . liefde vemnderen, opdat-'ik öphoude te zijn een afschuw . en «en voorwerp' van» spot -voor alle volken? Waarom möet ik eeuwig sterven, zonder den dood te ohdergaan ; wat heb iki aan* zulk een eeuwigen dobd , zonder te leveh? Zie,- het eene geslacht na 'het andere zag ik komen en • gaaa-als het gras' des veWs ; koninkrijken zag ikoprichten i^n '3¥eer in stof vervliegen- voor dpn adem uws monds. lAfles vergaat en komt weer in -een nieuwe gedaante te .voorschijn ;, sltehts ik alleen ben^als een droppel aan den •!«mmer ,. die door den "wind hcen^ enweerwordt bewogen -en :tDch»niiet vaüen mag. 'Waar eeuwige ijs en sneeuw de :aarde:»in iiunboeien gekneld hoiiden, däär stondik, zoo- •wel als waar Arabie's gloeiend zand mij de voetzolen ver- 427 brahdde; en nergens, nergens vond.ik.eea land-, iiKaar ik zaaien en oogsten , waar ik een graf vinden kon. Jeruzalem, de heerlijke stad ligt in pöin ;• -wanneer zult gij haar weer opbouwen ? Wanneer ons derwaarts terugvoeren ? Zie , ik sprfeek tot den morgen : O , dat het avond , en tot den avond : O , dat het morgen werd 1 Zie , verdriet isi mijn metgezel, smaad en eilende zijn mijn speelnooten nen ik heb mij aah hen gehecht; geef mij tränen, opdat^kkunne weenen over mijn leed ; wilt ge dat niet , trek uwe hand ' dan van ttiij af, laat ttiijne vijahden mij in de ziel treffen, laat mij sterven ! — Zie , ik heb mij in haat gehuld ; laat mij' beleven, dat ik op mijn vijanden word gewroken; hoop tienvoudig op hun höofd , wat zij over mij ge- bracht hebben ; spreek tot den donder , dat hij hen doe sidderen , beveel den bliksem , dat hij hun merg vertere , of geef mij een zwaard , opdat ik mij in hun bloed bade — Of zal de tijd eens aanbreken , dat liefde en trouw elkaar ontmoeten , gerechtigheid en vrede elkaar küssen , waar- heid uit de aarde spruit en rechtvaardigheid uit den hemel nederziet ? Zie, mijn zoon, zöö klaagde, zöö wanhoopte, zööhoopte ik. Gij zijt gekomen, om een verlosser der menschheid te worden ; ook mij zult gij verlossen. Uwe stamgenooten hebben u verstooten en u naar het leven gestaan; zij, die uwe stamgenooten niet zijn , ze hebben u bedrogen en u in uw dierbaarste gevoelens gekrenkt; gij kent geenwrok, gij beloont hen met de waarheid." Nogmaals boog de verschijning zieh over den slapende en kuste hem; het was een kus van den stervenden^ 4S8 Ahasverus , d«i < drager : van het noodlot Israels , waardoor Jezus Christus aän het knris was gedagen. Spinoza begaf zieh naar Rhijnsburg en van daar naar Voorburg en 's Gravenhage , waar hij het Theologisch- politisch Tractaat en de Ethica schreef ' Eenzaam en van de wereld afgezonderd , bracht hij zijn verder leven door. . ^ De vijf deelen der Ethica werden eerst na zijri doöd uitgegeven. Op zonda^ den- 2rst«n Februari 1677 stierf hij in den ouderdom van vierenveertig jaren. i' •• / EINDE. I N H O Ü D. c • I. AKOSTA in. IV. V. VI. vn. vm. rx. X. XI. xn. xin. XIV. XV. XVI. xvn. EEN VRIJDAGAVOND .. DE JOODSCHE DOMINICAAN DE SYNAGOGE Bladz. I 27 40 VADER EN ZOON 49 MANUELA 55 TALMUD EN LATIJN 94 HET VREDESVERDRAG II5 DE KABBALIST I34 DE LUCIANIST 154 BENEDICTUS SIT 174 EEN NIEUW MENSCH 189 CARTESIANEN 204 DE NIEUWE BONDGENOOT 2l8 EEN HANDWERK 224 HET ONUITGESPROKEN WOORD 244 PANTHEiSME 257^ PROSELIETEN 283. INHOÜD. XVni. LIEFHEBBEN EN STERVEN XIX. AFZONDERING .... XX. BEKENTENISSEN. XXI. DE WERELD IN HET KLEIN XXn. BIJZÖNDERHEDEN . .. .. XXni. AFGEZANTEN . -. .. -. XXrV. DE BAN ..... . .. XXV. HET AANZOEK .... Bliib 299, . 224 • 351 . 3^ ' 39i XXVI.» NA DEN STRIJD 41^ SLOT 42^ ( t / ^ A / V _ J FORM NO. DD6 UNIVERStTY OF CALIFORNIA. BERKELEY "^HIRlV^^^H. 