title: Die rheinpreussischen landrechte
creator: Maurenbrecher, Romeo, 1803-1843, comp | Rhine Province (Germany). Laws, statutes, etc
text: Versterfening in zit vallen. Als iemandst goed versterft, en zijn kinderen of rindskinderen na een tijd, dan erfen voor eerst zelf gehele broeders en zusters in die goederen bij hun achtergelaten, na het goedts aard en wezen, volgende hetgene hieronder wordt gezegd. Met broeders en zusters erfen ook in des doemens of muien goederen des broeders en zusters kinderen, dan en erfen niet meer, zij zijn veel of weinig, wanneer zij met hun doemens of muien te delen gaan, dan dat hun vader of moeder daar aan hadden mogen erfen, wanneer zij in leven verbleven waren. Maar wanneer broeders en zusters kinderen alleen zijn, en geen doemens of muien hebben, dan erfen zij alle hoofdsgewys, en niet in die stammen, niet ten gevolg van dat zij in ongelijk nummer zijn, of dat van den eenenoom of muis meer kinderen zijn, als van de andere. Welverstaande, dat altijd die geheele broeders en zusters en die rindskinderen der zee ver (al zijn die verder van bloed) uitstuiten die halve broeders en zusters van die goederen die op hun alleen, en niet mete op die halve zusters en broeders zijn verstorven, mitsgaders van die goederen die zij gewonnen of verworren mochten hebben. 5. Ende ofte de erfcelijkte goederen niet op hoo al ge- lyckelikte en waren verstorven, maar eens deels op die Tan den j eerste, ende ander deels van den anderen Bedde, io der manieren als boven verbaald, ende dat daer geen geheel Su- sters oft Broeders van den aflijvigen, oft hunne Rinderen en waeren, alsdan verstorven die ook op die halve Susters ende Broeders van der zijden daer van die gekomen zijo. 6. Als bij voorbeeld, Man ende Vrouw hebben gemene Rinderen, ende elk van hun Rinderen in't besonder van voorgaande ende naervolgende hylick,, die gemeene Rinderen komen te sterven, laatende in leven halve Broeders ende Susters van Vaders ende Moeders wegen, alsdan erven de goederen van den Vader oft Vaders zijde gekomen op die halve Broeders ende Susters van die zijde, ende die goederen van der Moeder oft Moederlijke zijde gekomen, op die halve Broeders ende Susters van des Moeders wegen. 7. Ende van gelijk so een Man oft Vrouw, van den eersten hylick kinderen hebbende, ten tweede oft derde bij- lik komt 9 ende van d'een ende d'ander kinderen achterlaat, soo verre die kinderen van den eenen hylick quaeraen te sterven sonder kinderen, soo zouden die kinderen van den anderen hylick komen te erven in die goederen van hunnen gemeinen Vader oft Moeder ofte hunnen Vrunden gekomen, ende alsdan komen ook in diese ende andere gevallen die kinderen van Broeders ende Susters in plaats van hunne Alders, als voor. 8. Maar in die Erfelijkke goederen, die bij de aflijvige van een van die Laders of vrienden op die kinderen van den eerste en anderen Bedde gelijkens verstorven zijn, daar in erven ook die Zusters en Broeders van den eerste en anderen Bedde gelijkens, als iemand van familie komt te sterven, 9. Betreffende die ruiterlijke en verworven of verwijsde goederen van den aflijvigen, die komt te sterven alle, als daar geen Zusters oft Broeders van geheelen Bedde en zijn, op alle die halve Zusters en Broeders en hunne kinderen, naar des aflijvige Erfgoederen van die andere zijde gekomen erven op die naaste Vrunden van diezelfde zijde, in den Stam daarvan die gekomen zijn, en niet op die halve Zusters en Broeders oft hunne kinderen, als zijn zij naerder. 10. Als daar geen Zuster oft Broeder oft kinderen van den aflijvigen en zijn, 'soor valt die Vaderlijke Erfelijke goederen op de Vaderlijke zijde, en die Moederlijke op die Moederlijke zijde, in den Stam daarvan die zijn gekomen, en worden onder die Erfelijke goederen begrepen die gereedde penningen op hoeveelheid gegeven, en tot erve, naar Stad en Landt-recht gemaakt, zo dat daar in den Sterfhuis geen penningen zijn. 11. En aangaande die gewonnen en geworven, mitsgaders die gereyde goederen, die volgen, bij gebrek van Zusters oft Broeders oft hunne kinderen, tusschen de Blotenverwanten de naaste op den Grave, zonder dat desens aangaande, tusschen hun eenige representatie plaats heeft. ja. $oo wanneer iemand alleen Bloets-vrinden van eener gelic $oo Paterna paternis, materna maternae, ber $ntbfa$ be$ just revolutionis; voorval onder $ettemer$ toebten, af bet Slidenbenten (f. 2lnm. 338). Daftsbe gegbt pd) Mo$ auf Erbgüter. Erbgüter in aber alle betrokken, bij eens in Erbgang gelommen in, zonder Unterlage ob in verabreitet ob in verabreitet Seitenlinie, eigenfall ba$on betten ba$ gewonnenen Güter; diese Erben freunlich. "Hod in jener bestimmung ber sohlangutfeetgenfdja$ nmeft ba$ ©elbern$e "om $3" lid)* 9ted)te ab, voorst ip amissie betten? Anrechten $ustanbige Uebermittellung, aber id) auf bad $ul.erg. "anbr. c. 88. (53b. I. 6.2'*7) Ünm.53. verklaring. 3er verrijfde. 3in ber perfeelde Srefeteng ba$ ba$ 9ie" "ofottonöred)t ebenfalls stet gefüllt barüber Voets d. just Rev. c. III. n. 7. $40a) 3u ber betreffenben tijd eutdeibet ffd) ba$ Erbe nad) ber $at)c be$ ©rat^ö. Urteil in 5. 53ufd) — 6(ef t>. 18. 3uni 1823 0>.$anbt "ra)iö IX. 307.). %L ob. S.a. n.37. Digitized by 4 760 ©efoern$fc$ ßanbret$f$. XII. 7. §5. zijde achterlaat, soo versterfen alle des aflijvige goederen op die Vrunden van der zijde alleen, alwaar schoon soo, dat die van ander zijde waren gekomen. "En de daarin geen Vmoden noch van een noch van ander zijde kozen en blijven die op den langst overleden van Man en Vrouwe in Echtgenootschap vergaan geweest zijnde 54 1). S* 5- Versterfelijkheid van Bastarden. 1. Onechte of natuurlijke kinderen erven noch delen niet noch in Vaderlijke noch in Moederlijke versterfelijkheid, of erfschap, dan die Erfgenamen zijn schuldig als dergelijke natuurlijke kinderen redelijkerwijs onderhoud te geven, naar de gelegenheden der goederen, tot dat zij hunnen kost eerstelijk kunnen winnen of verdienen. Mogen ook die, al deren hunnen natuurlijke kinderen uit den ge re yde ende bij gewonnen en geworven goederen geven bij levendige lijve en Testament lijk, oft andere uitersten wil, dat hun goederen dachten, behalve dat in gevalle de ouderen wettige kinderen hebben, 't zelf niet eens magh komen boven een derde deel van deszelfde wettige Kinderen, oft van een hoog van hun in alsulcke goederen. 3. D'welck oock pkietse grijpt, al waeren die natuer- lycke kinderen namaels by Princelicke brieven gelegitinaeert oft wettigh gemaeckt , behalvens dat hun al&dan , naer ver-i mögen van die goederen , ende stadigheyt van den geslachte, een eerlick onderhalt hun leven tanck wort toegeschickt, ten 3(0 yiod) eine Slbnmdmng fcom 3üf. $crfl. Wentel £fr öberCebenbe Statte ert)ält tyer ein fub(Tbtaired €rb* reiht, fttfttltcf) wie narf> römtfdjem diente ex edicto: unde vir et uxor. ^em(td) wenn üt bettelt hinten feine dtben *orf)anben jmb , erbt ber uberlebenbe &>o gatte bte (Erbgüter (refp. lllata) be$ Verdorbenen, aber crjl bann; wenn bagegen bie Sinic auägefiorbcn ift, roofyer bie ©üter gefommen (tnb, fo erbt bie anbete £tnie. ftaef) Sürt'A * S3cr^. 9tecf)te erbte abet, mnn beibe einten auägeftovbeu »arcu, bergtöcitf, $fl(<3i& SJerg. ?anbr. a. a. fi« Digitized by Google ©ribernfcfK^ Sanbredjt. Sty. 3. Sit. 7. $. 5. 76l ^ I 1 goctduncken van de vrienden, niet «et deylende, oft van an- dere dergclycke , verständige persoooen , daer toe van beyde zyden te kiesen : Ten waere dat sy by goetduncken van de Alders daer van waeren versien 34 \ 4. Vermögen oock d' Alders den gewettlghde Rinderen gunnen ende geven , niet alleen hunne ruerlijcke ende aenge* wonnen ende verworvene onruerlycke, maer oock hunne Pa- Crimoniale oft aengestorvene goederen : Beheltlyck dat die Gifte van de Patrimoniale , ende aengestorvene goederen ge- schieden by Ruyminge van jaer ende dagh, gelyck onder den Tytel van Gifte is gesaght, ende dat als daer wettige Rinde- ren zyn, sy altyt een derdendeel min h ebben. 5. Rinderen die nicht verboden geborenen kommen und erben noch erhalten, noch ein Macht haben, sie nicht gemacht worden bei ihren Alters: zehren waren, bis zu ihrem Notwendigen Unterhalt, welche Unterhalt doch, ebenso, die Alters und die Erben ihnen schuldig sind, bis zu dem sie ihr Kosten können verdienen, und anders nicht, sich selbst behelfen. 6. Die Güter von den unechten Rinderen, die mit verbieten und strafbare, oft natürliche und gedachte Geburten kommen, so weit sie echte Kinder hinterlassen, versterven, auf deselben ihren Kindern, nicht minder oft oder neuer, als die Güter von Personen von wettige Geborenen auf ihre wettige Kinder kommen und erben. 7. Und oft ein Bastard, ohne Kinder oder Testamente gestorben, wären, so geht und verstärkt sein Gutten auf die nächste Freunde, von wessen Seite er die gekommen oder gegeben sind. Und haben sie eine irgend Gewonnen, Verworfen oder Verkregen Güter, die gehen halb und halb auf die Freunde von einer und der anderen Seite, ebenso nach, wie die von echten Kindern Verstärkungs Recht ist gesagt: Voraussetzung natürlicher Kinder, bei der Burgstätte, und bei der Burgstätte, nachfolgend bei. Einzelheiten. 21. Darüber, nur festere Verbindung bei Einberufung in Bad. Geben, wenn Einberufung, auch ok 5. 1. n. 2. b. Sitz. In versterfelijkheid van meerlijke goederen, oft die daarvoor gehouden worden, ziet men in het recht van de plaats, daar het erf of sterfhuis gelegen is, als te weten daar de aflijvige te huis was gezeten, en zijn steeds woonplaats had genomen, ofte bij gebrek van sulcx, die plaats van zijn geboorte, en niet daar hij op die reis, om zijn profijt willen of buiten het Land, wesende, oft om zijn velden te bezoeken, gestorven is: Maar aangaande doorlopende goederen, wordt gevolgd het recht en de gebruiken van de plaats, daar die zijn gelegen, oft van het Hof daar van die worden gehouden na den aard, zijn waarheid, en gesteltenis van de goederen. Dat tot nog toe, in dit Overkwartier gebruikelijk is geweest, dat geen erfgoden erfen noch vervallen, dan naar afsterven van den dochter oft dochters, waar door veel twisten, tweedracht, en ongevallen zijn ervolgd, zoo zal van nu voortaan, naar bet ge scheiden van het Eheverboden, en naar dood en aflijvende bezit des Eigendoms, die Erfschap vervallen, niet ten gevolg van de voorgeschreven gewoontheid. 344) 2>tefcr »rtifet tft für bte ©efd)t*te beö 2)et>olutton$# red)te$ btetteid)t ntd)t o^ne Sluffldruna. SSorbem hatte man angenommen, bei beftetyenber- i'etbgud)t gefdjebe feine Srbfofge, — unb bie* offenbar bei bem überfe* Digitized by Google 1 ©elbcrnfeM 2anbre*r. 3$f. 3. Zit. 7. §. 6. 763 5. So haest als jemant aflijvigh geworden is , soo wer- den syn wetlige oft rechte Erfgenaemen die bequaem syn om te erven , by deses Quartiers Rechten , be-erft in*t beMt van alle des aflijvigen erffelijcke ende haefdeylige goederen , wiedaoigh die syn binnen desen Quartier gelegen , wie oock in alle gereede goederen, uytstaende schulden ende actien daer toe dienende , waer dat die gevonden worden , oft te vervolgen «yn 545). 4. Uyt krachte van sulcke be-erffenisse treden ende blyven die Erfgenaemen, soo wel van sydelycke versterffenis- sen , als in den rechten struyck elck voor sijn deel daer t( e liy berecht is, in't besit ende possessie van de goederen , ge- lyck den aflijvigen die gehadt hecft, sonder eenigen inbreuck oft interruptie, al oft sy gerichtelyck daarinne waaren gestelt, ende mögen derwegen bun by actie ofte C lachte possessoir daer in doen haldeo, sonder dat van nooden is, dat d'Erfgenaemen eenigh ander daetelyck besit ofte possessie van te voorens daer van nemen. 5. Soo wannecr eenige versterffenisse in't geheel oft in deel, op jemant gevallen is, ende dat hy komt te sterven, al eer hy die aenveerdt, Soo gaet ende vervalts$ijne Gerechtigheid tot deselve versterfenisse op sijne Erffgenaemen , ge- lyck van sijne andere goederen , 't zy dat hy Erffgenaem is van der z.yden , ofte van den rechten struyck , ende oft hy geweeten heeft , dat sulcke versterfenisse op hem was ge- kommen oft niet. 6. Geen Gronden van Erve oft ander goed, Erst op eenige Kloosters ten aansien van de personen aldaar geprofesseerd, synde, dan oft iemand beerst ware, ende professie dede in eenig Klooster, d'welcke goederen mag hbben, zal' zelfde Klooster in so voor vernietigd zich met het Klooster niet heeft vergeleken, als zodanige goederen syn leefdag lang, beuten oft geacht uttb ziele tiefer bert Urbanaft behielt. 347 Sottenbuitgeit biefW artfubfance f. oben 8htm. 126 Digitized by Google 764 Selberföeö Sanbreß. 3$1. 3. S. 7. J. 6. ende een jaar daerna mogen gebruiken tochtsgewijze, ende zal der eigen dom terstond naar de professie, daarvan Valen, op de naaste Bloetsverwanten, soo ende geück van andere versterfissen hier voor is gesagt 346). 7. Ende oft eenige personen waren gegaan en geprofesseerd in Kloosters die geen goederen mogen hebben, alsdan komen die goederen terstond naar hun professie, op hun naaste Erfgenamen 9 die alsdan in leven zijn, zonder dat zij daar aan- eenige Tochte behouden, ofte dat zij oft ook die geprofesseerd zijn in Kloosters, die goed mogen hebben, naar maals daarvan jet mogen weg maken, verhandelen oft verordenen. 8. Doch soo men tot verscheiden tijden (Godt beter) gesien heeft, dat veel Kloosters vernietigd, ende geprofesseerde personen verjaagd zijn, zonder middel van onderhoud, van de Kloosters te behouden, soo zullen diezelfde geProfesseerden in sulken gevalle, op gene dat zij aan hun Vranden hebben verlaten door hun professie, oft dat hun aan gestorven soldaten zijn, soo zij niet professie en waren, weer tot hun mogen nemen, om daarop te leven, Tochts-gewijze hun leefdag lang, ende anders niet. 9. BVelck te verstaen is, soo verre alsulcke goederen al noch syn in banden van de gene die de selve hebben be- erft, oft dat die by hun ter quader trouwen syn verkoefct aen de gene, die het selve heeft geweeten om den geprofes- ßiden persoonen't gebruyck oft geniet daer van te bcJettea 546) Die ©ucceffiott ber Äfof! erfletftltchett tfl tya trief freier beftf mnrt , aU g. 53. naef) bem 3ü(. $er$. SRed)te: c. 93. (55b. I. ®. 256) SInm. 59. £a$ (Sit* red)t, weldjeä l)ter Äfo|!er<}et(Uta> tjaben, gleicht eher bem , n>ad bort 9Beftgei(Mt die fyabeit. Z)te Stio{ttr$ci\u Kd)cn ffnb uoUftanbtg erbfähig, nur bei ©tammejuren! gebt baä Sigentbum auf t^re nadjfteit Serroanbten, »** $c$ci\ ihnen (refp. beut Softer) bte ?etb$ud)t bleibt lieber ÜBeftgetfHtdje ftttbet ftd) gar feine Diepe* fttion, worauf ber ©djfufj bergulciten , baß für birfel* ben itn (Mbernfdjen feine abwetdjeube ©nceefffon gc* giften tjat. - Digitized by Google ©d&ernfcfa* 2ant>red)t. Styl 3. Zit. 8. n. 1.2. 765 ende t ontrecken , Ende oft die ter goeder trouwen worden -verkocht , soo syn evenwel alsulcke persoonen berech tight om van den prys van de selve te genieten de Rente, oft verloop Rentsgewijs , haer leven lanck geducrende. io. Die goederen van persoonen die alleen by Gasthuy- sen oft Proven werden onderhalden, blyven naer liunne doodt tot behoeve van den genen diese onderbalden hebben, sonder dat die naeste Vrunden , al waerent oock Rinderen, daer toe eenigh Recht bebben. ACHTSTEN TYTEL. Van aen veerdinge der Sterf-huyser ende betaelinge der Schulden. In welke manieren na de aflijving van Man of Vrouw, der lancxlcvende tot betaling van de schulden van den Sterfhuis is gehouden, en daarna voor gesproken mag worden, als genietend de gerechtvaardigd of ruziek, mitsgaders de Tochter van de onruziek goederen, en of die op den lancxstlevenden niet verhaalt kosten worden, hoe en in welke manieren alsdan daar in ook zijn gehouden d' Erfgenamen van de onruziek goederen, is hier boven gesproken onder den Titel van de Rechten den gehylickte personen aangaande (347). Maar of daar geen lancxstlevende en ware, tot wiens laste die schulden solden komen, zo syn die Rinderen en Erfgename, die binnen de Ses weken blijven of komen in het Sterfhuis, en aldaar aanmaken die goederen, of hun anderszins dragen als Erfgenaam van den allijvigen, of ook daar in blijven na die Ses weken, zonder behulp en Benefit van Inventaris, gehouden alle die schulden en lasten van het Sterfhuis te betalen. 3trt. 30. Entyftig bte besfdjreibung ber offertmästrij, ta 55encjxcium £U erlangen: binnen drey maanade te verkrygen en vierteg dagen daar na te volgen." 3lrt.3l. (beö 3ttf) : "meubelen publyk te waipen ende penningen daarvan te consigneren tot betaling van de schulden." 3lrt. 32. (be$ 3n): "naer het jaar te verklagen of men simpel erfgenaem wil syn ofte beneficiair." 3lrt. 33. (in vorstenfo): "Sall ook moeten den voor noemen impetrant, geduerende't voorschreven jaar, gebruyeken de voorschreven goederen mits cautie van te verantwoord van de vruchten ende ingecrampte van de zelf, ensamentlijk van de actieve schulden bevonden in het sterf-huys, ten zelfde effect als wanneer, maar het voorschreven jaar overstreken zijnde, gedaan worden gelijk voorschreven is." 3lrt. 34. (in vorstenfo): "Alle op penc van te verlallen van de vrucht van het voorschreven beneficie van invetuaris, ende gehouden te worden voor een simpel erfgenaem, ingevalle dat zonder puntelijk t'observren al het geve hier boven gezegd is, hij de apprecatie van enige goederen vant voorschreven sterf-huys, verbiedende aan alle overste Recht en de voorbehoud te gehouden aan beneficie van relevement of restitutie tegen de onmissie van de solemniteiten hierboven, vandaar dat de datter voor is gestaureert." 3lrt. 35. (in vorstenfo): "Ende of geboren dat iemand bij ordinantie van laatste wille, ende ter plaatsen daar men van goeden mach disponeren, verboten aan synen erfgenaem te verbeiden syne erfenis ongea voorzede beneficie, wij declareren sulken verbod van waarde te zijn, benoudelyk dat sulken erfgenaem niet en is van syne afstammelingen. Als jemanen van den kinderen, oft naeste vrienden hem voor Erfgenaem heeft gedragen, en het Sterf-buis aanwezig, en dat ter andere met hem in gelijke, oft naerdere graad zijn, die niet en verklaren, oft zij Erfgenamen willen zijn, ofte niet, zo magh der geniet die hem voor Erfgenaem dracht, tot zijn meerdere versekerheid, de andere doen dagen, oft Requeste tegen hun overgeven, ten einde dat zij binnen een bepaalde redelijke tijd, daar toe bij het Gericht te stellen, gehouden zullen zijn zich voor Erfgenamen van het Sterf-huis te verklaren, oft daar van te vereven, oft dat zij bij gebrek van sulcx, van hunne Gerechtigheid zullen verstek nemen zijn. Oft schoon een Crediteur, oft Schultheber, met meer andere personen, Erfgenaem wordt van zijn Schuldenaar, daarom en verliest hij zijn schuld niet, noch wordt die zelve tot pro jct van zijn mede Erfgenamen gesmolten, maar moet die uit den gemeinen Sterf-huis, des niet ten tegenstan de, betalt worden, oft bij gebrek van sulcx, moet elk van die Erfgenaemen zijn deel daarin dragen, al oft een vreemde die waarheid aangaande. Behalve dat de Schuld schuldenaar met-Erfgenaem zijnde, zijn deel aan hemzelf vindt. 7. De erfgenamen van den aflijvigen, en mogen dan voor het gezicht van de schulden bij den aflijvigen gemaakt, een voor al niet aangesproken worden, noch en magh ook een van hen alleen, van de Schulden aers des Sterfthuise, niet meer voor derde, noch eisen dan syn aandeel, sonder last ofte volmacht van zijn Met-Erfgenamen: ten were om de penningen daar van komende, te bekeren tot voldoening van het gene 't Sterfthuys daar tegen schuldig is. 8. Insgelijks, of wel die Erfgenamen van den aflijvigen moeten betalen de Legaten bij den zelfde aflijvigen gemaakt, en gelaaten, Soo zynd sy doch der wegen niet aensprekelijk een voor al, dan voorzien jeder een van hun, mits betalend zijn aandeel. 9. Soo wannenerr de aflijviger tweederhande Erfgenamen heeft, als van Vaderlijke, en Moederlijke zijde, en dat hy bij Testament, ofte anderszins niet en heeft verklard, in wat manieren, en uit wat goederen men zijn schulden sollte betalen, Soo moeten die eerst betaald worden, uit die gereichte en gewonnen goederen, en uitstaande schulden. 10. Dergelijke oock plaats heeft, ten aanzien van de Kerkelijkke Gerechtigheid, en alle het gene die begrafenissen, en uitvaarten oft begeleidissen, wie ook die voldoening van de Legaten, aangaat: Ten were dat den aflijvigen uitdrukelijk enige Erfgenamen, Renten, oft andere zijn goederen aan iemand in het bijzonder had gemaakt, en gelaaten, die welke dan alsdan zo die zijn, uitgericht moeten worden, ten last van de genen die de zelfde anderszins gehad sollten hebben. Als die gereyde, gewonnen, en verworven goederen, en uitstaande schulden niet genoeg zijn om des Sterf-huys Schulden en Kerkelijke Gerechtigkeiten te betalen, en te voldoen, moeten die voldaan en bij den Erfgenaemen gedragen worden, naar aanleiding van de versterven van de goederen, die elke zijde en Deylebbers derzelfde in de verstervenissen komen te erven en gericht 55 1). Wel verstaande, dat d'Erfgenaamen des niettemin voor dezelfde Schulden, Kerkelijke Gerechtigkeiten, etc. hoofds-gewijs aangesproken mogen worden: Behelftelyk hun verhaal, en vergelijking onder elkaar, naar aanleiding van de waarde van de andere goederen, die een gelijk van hun als voor genooten, en geprofit van hebben. Een gelijk, die voor enige afslagige Rouw-kledij dragen wilt, moet die uit zijn beurt, en tot zijn eigen kosten betalen, zonder die ten laste van den Sterf-huis te mogen brengen, al waarner hij ook Erfgenaam van denzelfde aflijvigen. GEN DEN TYTEL. Van Inbringen der Erfgenamen in het Erf, of Sterf-huis 55a). Rinderen oft Kinders - kinderen, ofte hunne Nakomelingen, die met die andere Kinderen begeren te komen tot die verstervenissen en mededeling van hun Vaders en Moeders, Grootvaders of Grootmoeders Goederen, zijn gehouden in te brengen alle 't gene dat zij hun op hypothek bebelden gegeven, oft moeten zo lang stil staan, tot dat de aan 35a) Sie geroofyntefjett gemeinredjtesjen Siegeln non ber Sottatton ber Ätnber ! — *&tin. €«nto<ttc II. 49 Digitized by Google 770 ©clbernfdje« Sanbrecfa €(;!. 3. Zit.9. n.2-5. dere kinders daer tegens zyn vergeleken, alwaert ook soo, dat daer af in de bijlage-voorwaarde geen vermaan en waarde gedaan. ' 2. DVelck ook plaatsen heeft ten opsien van 't gene dat Vader ende Moeder van hun Alders op hylick hebben gehad, want moeten alsdan die Kindts-kinderen 'tzelfde Hylicx fijoot ook in 't Sterf-huys van hunnen Groot-vader of Groot-moeder in die gemeene dieldinge inbrengen, oft soo lange stille staan, tot dat de andere Rinderen oft Kindts-kinderen daer tegens vergeleken zijn, alwaert ook soo, dat 't Sterf-huys van hunne Alders niet en hadden aanwezig, maar vertegenwoordigd. 5. Van wegen Schulden die eenige van de kinderen den gemeenen Sterf-huys schuldig zijn, moeten diezelfde Rinderen ende hunne Nakomelingen soo lange stil staan, dat 't andere daer tegens zijn vergeleken : Ten ware dat die Kindts-kinderen oft hunne Nakomelingen geen Erfgenamen en waren van hunne Alders, in wiens plaats ze komen, in welk geval ze hunne schuld niet moeten hebben te betalen oft in te brengen. 4. De onkosten van Bruiloft ofte huwelijk, oft dergelijke bij de Alders gedaan, die Kleideren, Kleinodienst me hun besluit en toebehoren, die ze voor den Hylick gehad hebben, en van wegen den Hylick niet gemaakt en zijn, die Boeken die de Alders hun kinderen hebben gekocht, oft tot studeren, oft andere dergelijke edele oefeningen gegeven, en is men niet gehouden in te brengen : ten ware dat de Alders anders baden gewild en verordenaan. 5. Van gewisse gaven van Huysraet, en zilveren grschier, als kisten, kofferen, kasten, heden en hunne toebehoren, zilveren schalen, oft bekkers, en dergelyken partijen, oft de waarde der zilveren, die de ouders staande Ehe, oft daar na hun kinderen hebben gegeven, en worden niet ingebrocht, soo verre de andere rinderen daar bij niet en zijn verkort, in die helft van hun kindsgedeelte. 6. Ende oft die gaven aan jaren van de rinderen gedaan, meerder ongelijkheid is met brengende, dan van die helft van een kindsgedeelte, soo volstaan die begiftede, mits inbrengende bet overbod van diezelfde helft, zonder tot inbrengen van de geheele gaven gehouden te zijn. 7. De rinderen en zijn niet gehouden in te brengen hetgene zij op hoofdlijf of andere gaven, ofte in andere manieren van hun ouders bezittingen hebben gebaat, soo wanneer diezelfde hun ouders hun daar vast uitdrukkelijk hebben ontlast: ten ware dat zelf ook qua meest voordeel van die belijdenissen van hun kindsgedeelte. 8. Een kind bebbende eenig voordeel in Leen oft enige andere Erfgooderen naar den Bank, Leen oft Laat-recht, en is niet gehouden zijn mede Erfgename daar tegen te vergelijken oft hun dat goed te doen: ten ware dat diezelfde Bank, Leen oft Laat-rechten daar onder de gelegen zyn, hetzelfde verheven zijn, oft dat bij bestendelijke maken van den avongevallen sulcx verordent ware. 9. Als die Rinders hylicx goet oft afidere giffte van Lünne Alders oft Overalders hebben gebald, mogen daar met uit den Sterf-huys van hunne Alders blijven, zo het hun bevalt, en dat doenende, en behoeven zij niet in te branden, noch en zijn in die Legaten oft Schulden niet gehouden. 10. Des niettemin oft d' Alders eenige van hun Rinders, zo veel op hylick ofte anders hadden gegeven, dat zij naemaals niet oft weinig achter en liefhebben, om d' andere Rinders daar tegen te vergelijken, zo mogen d' andere kinderen, hun luiden 't zelf alleen doen inbrengen om uit alles 't samen die hooftel van hun kindts-gedeelte te hebben, alwaar ook dat zij met hun hylicx goed uit den Sterf-huys wilden blijven. 11. Maar die Crediteuren, oft Schuld-gelovigen en be- ben tegen die gehylijkte Rinders, faunner Alders Sterf- faussend geen actie oft toespraak, noch ook tegen d' andere kinderen die alleenlijk van hylicx, oft ander gegeven goed begeren deelachtig te zijn, zonder banne Alders Sterf-huys, oft naergelaeten goederen te delen: Ten waren dat bleek, dat d' Alders die Giffle tot bedrieg, end, afscheidsdeel der selver gedachte hadden. In de Renten die aan Ouders op den naam, of op het lijf van hun kinderen koopwaar, vallen, na de dood van de Ouders, aan de gemeente deeling, gelijk andere achtergelaten goederen, des mag het de genere op wiens naam, of lijf, zulke Renten staan, die zijzelf alleen behouden, in geval hij het belieft, mits verleende zij aan haar andere Broeders en Zusters daar tegen aan, zoo veel, als hun deel van den prijs van de gekochte Renten bedraagt. Insgelijker als enkele Renten gekocht werden met gemeente penningen van weiskinderen, moeten die zeker Renten gelijkend worden gedeeld als andere gemeene goederen, niet ten opzichte dat ze meer op des ene naam of lijf gekocht staan, dan op des andere: Behoudt degenen op wiens naam die staan, zijnen keur, in de manieren als voor verhaalt. Maar of het de genere op wiens Naam of Lijf enkele Renten gekocht zijn, diezelfde in die manier niet en begeerd, en dat die overzulke tusschen de Kinderen of Erfgenamen in scheiding en deeling waren gebracht, zo verre die de andere kinderen of Erfgenamen te deel valt, zal den genere die aangehielden zijn, maar volgen en blijven de genen die aangehouden zijn. Wanneer Ouders en Mueden, of andere Vrienden of Maanen enkele Renten gelden op den Naam van hunne Neven of Nichten, of ook enkele vreemde die geen recht Erfgenamen zijn van hunne achtergelaten goederen, diezelfde Renten volgen en behoren naar des Coore... Digitized by Google ©toernfdK* Anbrecht. 21.3- Sit. 10. n. I. 773 persoon doodt alleen toe de genen, daar op die gegolden zyn : ten waarde dat der Cooper daar af in gelden had tot behouden behouden sijoe vrije dispotisie ofte ordnung, en hy dien volgens ook anders daar af had verordent (356). Maar ofte der Gelder, die in gelden van die Rente, syn ordnung ofte maakmaking daar af tot hem heeft behouden, gelaten had daarvan uitdrukelijk, te ordenen, ofte aan iemand anders die te geven, te verkoopen, ofte te maken, mocht diezelfde Rente (niet tegenstaande het voorzien besprek ofte voorbereid) volgen en blijven de genen, daar op die staan, zonder daar af ook enige verdelen behoeven te doen, al waar hij met rügendem in des Coopers goederen. Hylicx, ofte andere goed, bij eenige Rente-verwachten, ofte Sijdtsvrouwen aan iemand van de toekomstige Erfgenamen gegeven, en wordt in de Sterfthuizen van den Gever niet ingebracht, noch staat tot gemeene scheiding en verdelen, maar volgt vooruit, en blijft de genen, demzelfde gegeven is, wie ook dat dezelfde Erfgenamen, ofte ook bij de Alders aan hun kinderen, als voor, bij Testament, Doods-gift, ofte andere uitersten wil, is gemaakt gegeven ofte gelaten (557). TIENDEN TYTEL. Van Scheiding en Verdelen van Versterf genissen en andere gemeene Goederen. Niemande behoefte langer te blijven met zijn Mede Erfgenamen, ofte Deelhebbers in gemeene onverdeelde goederen, hofjes, ofte Erven, dan hetzelfde hem belieft, wie blijkt (…) (Door lege bladzijden en onbetekende tekst is de rest van het boek ontbreken) Digitized by Google 774 ©e(bernfd)c3 8anbred>t. fyl 3. Zit, 10. n.J— 5. De, van, ofte geringen deel, by in dezelfde goederen, Huyser ofte Erven ook heeft, maar mag dat van altijd begeren scheiding en deyiing, als't hem goed dunkt, zo let stuk, oft dat pant gevehklyck gedelt kan worden, zonder merkblijke schade van de Delhebbers. Wanneer tusschen Partijen twis is op scheiding en deyiing, oft wegen afpaling van gemeen Land, daarop zijn zij in der Vriendtschappen hun niet kunnen, oft willen vergelijken, zo mag de een den ander voor Recht beschrijven, en daarop wordt alsdan die Wederpartijen daar toe geroepen en geordonneerd, dat men die scheiding en deyiing zal doen, en dat de Schout in plaats van de Wederpartij het lot zal trekken en ontfangen, en tot de afpaling verstaan, tot koste van beide Partijen, en dat de een en de ander van Partij en hem daar mee te vrede zal houden: ten ware die Gedaagde ofte beschiedene Partij enige merklijke Redenen ter contraire voorbracht, waarop hetzelfde niet en zoude behoren te geschieden. Als iemand van de Erfgenamen, oft eigendekkers van gemeen goederen is buiten Land, oft dat men niet en weet waar hij te vinden zoude zijn, alsdan mogen die anderen, die tot scheiding en deyiing begeeren te komen, versoecken Commissarissen van het Gericht, die in plaats van den afwezenden persoon met de Heer oft Schout daarover zullen staan, en zulk scheiding en deyiing met hun aangevangen, is van wedden, al oft die met den afwezenden persoon zelfs waere gedaan. Om tot behoorlijke en Rechtmatige scheiding en deling van verstervenisse oft andere gemeene goederen te komen, is men gewoon die goederen te stellen op een zeker prijs, ende die te verdelen in zoveel delen als er clachten oft erfgenamen zijn, die met meerheid van stemmen delen, ende daarop alsdan te loten. En te vaak oft die deelhebbers, aangaande die prijsringen van de goederen, niet eens en konden worden, wordt die ruivering goederen ende gereedte worden geschat bij Loyaliteiten ende goeden Mannen deszelfde verstand, hebbende, ende die onverkondigde goederen bij het Gericht daar onder die gelegen zyn. Die lotingen, scheiding dingen ende delingen gedacht zynde, heeft en blijft een iegelijk van de erfgenamen oft deelhebbers behouden te genieten, daar haar bij valt wie goed oft kwaad 'tzelfde is, zonder dat men na het middel van Rechten daar tegen mag komen of daaraan van wijken, in wat manieren dat het zy is. 7. Ende oft die schey dinge ende deelinge by lootinge niet gevueghlijck koste geschieden, oft dat d'Erfigenaemen oft Deelhebbers aengaende 't stellen van lootinge niet eens en waeren , soo suilen hun ,by*t Gericht Commissarien verleent werden , om hun dcsfals te vergelycken , oft by gebreke van sulcx , wordt naer voorgaenden Rapport aen't Gerichte die 558) »gf. Da* ernfge (Stict »rt, 22. u. 23. r 5frt. 22.: ,,Iu saecken ende processen daer questie is van de weerde van contentieusen dingen , ende aU waer , den thoon moet geschieden by getuygen. Or- dineren wy , dat de Rechteren sullen doen veraecor- deren. de partyen met seker gctal van persoonen wel geexperimenteert , ende hen des verstaende , ende by faulte van aecord , de voorseyde Rechteren sullen van Officie wegen eenige denomineren , om*t geene voou- schreven is , te schatten , ende priseren naer den tyt als die estimatie moet gerapporteert worden , sonder de voorsöyde parteyen toe te laetcn daer op voorderc ondersueckinge de doen.tr Slrt. 23«: ,,Alsser sal wesen condemnatie van re- stitutie van vruchten , de liquidatie van de selve , en sal niet geschieden tot die hoochste estimatie , als sy weert syn geweest, maer wel op sulcke, die jeder jaer meestendeel loop, ende prVs sal gehadt hebben volgens de veriheatie cUe men sal doen by extracten uyt de Reg ister en , daer van gehouden by de Steden , ende andere plaetsen daer openbaer mereten syn, belasten de Wethouderen van de plaetsen alwaer men niet gewoon en is te houden sulcken Register dat alsoo te doene." x 359) Sie 9Bieberauftebung ber Xr^eilung roeaeit laesio enor mis ifl fcoburdf) auSbrüctttd^ au$gefd)loflcn. SgMV. U n. 8. Digitized by Google 776 ©cfoernfdjed 8anbred)f. Styl. 3. ZiUlO. n.8— 11. Lootingen, scheydingen en deelingen ten verclaren van het Ge- recht gedaan. Soo wanneer een Erfgenaam, ofte Deelhebber, die met zijn Erfgenaam oft Deelhebbers, eenige goederen, en onverschillige en onverdeelde bezit, zijn deel, ofte eenige goederen van dezelfde, aan eenen verbint, ofte verset, zonder dat die andere Erfgenaamen oft Deelhebbers die waarde daar af hebben, in soo voorzien naets daar af die zelfstandige en onafhankelijke met hem wordt gemaakt, als zulk scheyding en deiling is van wearderen, en moet den Cooper, oft daar aan die verbonden oft versat, aanwezig zijn, Haan, en hem laten genieten met het gene dat den Deelhebber is toegevallen. Maar als de Verkrijger van als zulk onverschillige deel, oft van de verbintenis van hetzelfde in het bezit waarvan de goederen, oft dat de andere Deelhebbers oft Erfgenaamen hadden geweten, dat die hem verkocht, verset oft verbonden waren: Zoo en zouden zij tot verkoopingen, scheydingen en deelingen niet mogen komen, oft zij zouden den Verkrijger daar toe moeten roepen, en oft zij anders scheydingen en deelingen hadden gemaakt, oft die goederen verkocht, strekkend tot de zelfde naeheid, zouden zijn krachteloos en van niet waarde. Als een van de Erfgenaamen eenige penningen ofte goederen van het gemeene Sterfthuys tot hem heeft genomen en daar mee zijn wil gedaan, die en wordt tot deeling van de overgebleven goederen niet ontfangen, noch toegelaten, hij en heeft dan zijn Erfgenaamen, het gene bij voor uit gehad heeft, weer goed gedaan. 11. Oock al waert dat alsulcken Deelhebber gerachterdekte te breken, en insolvent te worden, en dat zijn Credieten op zijn deel van de goederen hun verhaal waren sukkend, en solden daar toe geen voordeel Recht bekommen dan hy zelf gehad en sollte haben, soo verre hy tot scheydinge en deilingen waren gekomen, al waert ook dat zijn deel hun uitdruckelijk waren verbonden. 13. Zo wanneer na scheydinge en deilingen tussen gemeene Erffgenamen oft Deelhebbers van goederen, eenig deel ofte parcel aan iemand van hun wordt afgewonnen, daarom en is die scheydinge en deilingen niet van onweerden, maar niettegenstaande alsulken deel ofte parcel afgewonnen is, daar tegens bij de andere Erffgenamen oft Deelhebbers vergeleken worden na die oprechte waarde van dieen, 't zy in gereden geld, oft bij bekendenis van Renten. 13. Als eenig gemeen Huys, Hoff oft Erven niet gevoeglijk tot profijt en kan gescheyden ofte gedeelt worden, en dat een ofte meer van de Deelhebbers hun deel willen verkoopen, en de andere niet, dan mogen diegene die begeeren te verkoopen de andere daar toe voorduren en bepalen, hoe grooten deel zij ook daarinnen hebben: ten weerde dat zij des Coops met malkanderen eens kosten worden. 14. Maer oft die Deelhebbers, aengaende 't overlaten van de gemeene goederen, des Gops hun niet en kosten vergelijken, soo mogen die gene die niet en begeeren te verkoopen, 't geheel Goed, Huys ofte Hof, den anderen, die hun deel verkoopen willen, setten te geven, ofte te nemen voor eenen zeurende prijs, en alsdan heeft der gener die verkoopen wilt den koer, oft hy syn deel daarin, na avend van den geseten prijs, den Setters laten, oft dat hy hun deelen daarin voor aanvragen en laten wil. 15. Ende oft die gene die niet verkoopen en willen, het gemeen goed ook niet setten en willen te geven of te nemen, alsdan moeten diezelfde lyden dat men 't geheel Huys, Goed ofte Erve met brandende kerstens, den meesten daarvoor biedende verkoopt, jedoch met voorgaande uitoefeningen, aanbiedingen van briefjes, eenen iegelyken al even na, en aldaar mogen die Deelhebbers zowel hopen en gelden als den Vreemder, zooo het hun lief is. 16. Zo wanneer niemand van de Deelhebbers den losste hoger en is geweest, zo raakt iemand van huis, als Deelhebbert, die naaste daarvoor af ziet om 't beschudden, zo is het huis goed dunukt: ten waren dat hy zelfver Beroepert tot de verkoopingen waar geweest, oft dat bij den Coop had bewilligd, oft dat den Lycoop daarvoor helpen dronk, zonder zijn gelaegen ofte vertede kosten betaald te hebben. Als by de Meieren van Ridderlycke personen 10 Buur leven geen Erfzwingende tussen hun Rinderen is opgericht en gemaakt, en dat daar meer een Adelyck ofte Stam-buys in de versterben is en is, zo sollen der sever goederen in dit Quartier der gestalt worden gedeelt, dat der aller Broeder bet Stam-buys in zijn Graven, Heggen, en Tuinen, en wat daarinnen gelegen en nagelvast is, zit het Geschut, Krijgs-rustingen en Jabte voor uit zoolt hebben, zonder enige verstand 563). En soo al zulk Stam-huys, Heerlijkheid, enige Collatie ofte giften van Pastorie ofte andere Beneficie heeft, die zullen ook bij hetzelfde Stam-huys blijven, maar het belangende die Tinsen, Kuurmoden, Visscherijen en andere Heerlijkheid in komen, en zullen die den Stam-huys ofte Besitter van den zelfde alleen niet volgen: ten zy dat hij daarvan zijn Mede-erfgenaamgen openbaar verstand doet, tot zeggen van personen hun des verstaande. Al was meer dan een Adelyck Geschenk ofte Huis 565) Die Scheidung unter Verfügbaren ober badn abgelegte Gericht (nobile praecipuum) ist! Der gericht werd so mmftimmt, wie im SM. S3erg. c. 93. lBb. I. 253) Sinn. 55. Sie hier gebrauchten Sluöbnus (inub und etablatte) der Sprache brauchte et) jener sc in utb fin* in tyxaxi immer gang bud)fläb(id) tertianbeu verben. Sie Übereinstimmung barg in mit dem 23ergischten Anbrecfte gabe ju interefianten Unterfudjungen Untlap. SSgf. Voctshist. jur. n. 144. — Slfc abliese Hilter galten nur bis landtagfät)igen und konnte nicht sterterbe gelegt, ober bad SHitterpferde gejagt roorben. 364) Eine weitere Weisung! Genau nach DuL gerg. Setzte Digitized by Google ©elbemfc&cä 2anbrctf)t. Styl. 3. Sit. 10. n.20— 23. 779 vorhanden is, soo sal ende magh der tweede Broeder, wanneer der Alste eens gekozen heeft, het ander Adelyck Gesec kiesen, met den voorbehalt, dat hy van sijn anderen Mede-Erffgenaem naer advenant die weerdigheid desselvigen Huys, hun aanpaert sal met Gelde oft andersint s goed doen, ende wanneer daer meer Huysen aeyn, mag der derde ende vierde Broeder t' zelf insgelycx doen, op den voorschreven voet. 20. In andere Adelycke Gesessen oft Stam-huizen, die den sijdt-vallen aenvallen, aensterven ende vervallen, sal tusschen die Broeders ende Susters, wanneer geen vertychnisse is geschied t, gelijkheid van scheidinge ende deling gehalden worden, ende daarin niemandt voordeel hebben. Vooral dat van Adelycke Huizen ende voordeel hier vooren is gesagt, is te verstaan, ingevalle die als Leenlingen, oft anderszins, naer haer wezen, gestehen isse oft aert, geen besondere maniere in de versterfenissen en hebben, want alsdan solde men daarin moeten volgen de Leen oft andere Rechten, daer toe die moeten staan ende gehouden worden. 22. In't scheyden ende deylen van versterfFenisse mögen d*Erflgenaemen onder malkanderen bevoorwaerden , dat nie- mandt van hun sijn deel van der gedeelde goederen en sal mögen vercoopen, versetten y wegh maecken, oftc anderssints verhandelen , raaer dat d'aengedeelde goederen , oft eenige Partyen van de selve , van den eenen op den anderen sullen versterven, ende alsulcke bespreken zyn van weerden, ende moeten by hunne Erffgenaemen onderhalden worden: ten waere dat die selve voorwaerde naermaels by geineyn con- sent , oft by een van hun uytwettige Redenen waere weder- roepen, ende den anderen in tydts gekondight ora van gely- cken te mögen doen. 23. Maer alsulcke bespreck oft voorwaerden en doet brauchte and)' berate ®of)tt für ba£ SSoraud bte att# bern @efd)»i(lcr ntd)t $u entfdjäbigen. S65) <£$ tfi ba* nobile praeeipuum ber ©rffgeBurt ttamettt* (id) triebt mit ber Primogenitur pber bem SRajorat ju öcrn>cd)fc(eit. I 780 @ffoernfd)eö Sanbmftt Styl. 3. Zit 10. n. 23. geen letsel ofte achterdeel aen derde persoonen , daer aen alsulcke goedereo by dco gcnen die de selve aengedcylt zyn, naermaels verkocht ende opgedrageo, oft wettelyck verbondcn solden mögen syn: ten zy dat sy daer van hebben geweeten, oft dat alsulcke bespreck ende voorwaerden zyn gebrocbt op't Register van Opdraghte , ende wettelycke verbintenisse van de plaetse daer onder die gocderen gelegen syn t op dat eon jegelyck daer van wetenschap raagh hebben, ende dat by al- sulcke secrete voorwaerden niemandt cn worde verongelyck* oft beschadight 366). 