title: Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zodanige personen, die zich op eenigerlei wijze en ons vaderland hebben vermaard gemaakt
creator: Aa, A. J. van der
text: Cantica. Biederen offte Gesängen dorch H. N. an dach gegeven, nnde uppet Nye översein unde vorbereit, undt met mehre Ge.,angen vermehrt, 1572 (28 Liederen, 24 fol. In de Bibi, der Maats, van Nederl. Betterk. De Heder edier Getangen. Tot goede i«re unde Stich- linge, den Husgesinne der Liefden unde in allen die siek daer Digitized by Google 183 tMo€ wenden, 1575 (82 Lieder, 48 fol.) Andere uitgaaf als de vorige. Refereinen unde Rondelen edder Rymische Spröken. Dorch H. N. am dach gtgeuen unde van em uppet Nye övereein unde verbetert 1575 (13 Bef. 15 Bond. 32 fol. Die grundige Refereinen, die II. N. wedder eyne Vy enden am dach gegtven heft, 1575 (Met een niet onbelangrijke voor* rede en aanhangsels, 16 fol.) ComoecUa, Een gedieht dea Speis van Sinnen, dorch H. N. am dach gegeuen, unde van em uppet nye övereein unde verbetert. Zonder pl. van dr. (Embden) 1575, met houtsn. Met voorrede en Loflied op het Huis der Liefde, 72 fol. Titels van werken door zijne tegenstanders vermeld: Spiegel der Gerechtigkeit, durch den Gest der Liebe und den vergotteten Menschen U. N. aus der himmlischen Wahrheit bezeigt. Zijn hoofdwerk, door Goornhert en Grevicho* ven en in Chronica 47, 15 aangehaald. Strafe der Hurrerei, geciteerd door Goornhert en Gre- vinchoven. Welligt is dit of het volgende het Straj[/ing- boeexken, dat Bullinger dikwerf met het Handtboeexken en Gerichtsboeexken aanhaalt. Strafe und Ermaghnung, door Grevinchoven, mogelijk door Bullinger aangehaald. Sprüche des H. N., die er an den Tag gegeben hat, door Goornhert en Greviclioven aangehaald, de Donunical Sentences door Knewstuh Epiatle Dedid, f. 5. Figuren des Tabernakels. Volgena Walch, 1653 (6 pp.) gedrukt. Terra palis oder Zeugnizy von dem geistlichen zünde des Friedens. Von den Sieben Sacramenten, Von der Misse, hij Grevinchoven aangehaald. Episteln oder Sendbriefe des H. N. door Grevinck- hoven vermeld. Erste Eimahnung an seine Kinder und Tractat von den Seligkeiten und Todsunden. (Door Grevinchoven en Walch in 1656 gedrukt, en door Knewstuh aangehaald.) Zweite Ermahnung an seine Kinder door Grevinchoven aangehaald.) Verborgenheit der Liebe (door Bullinger genoemd.) Revelatio oder Gott und Seine grosse Offenbarung. IBii Walch als in 1649 gedrukt.) •' h'rederik Müller vermeld Bijbelsche figuren. Verza- meling van 83 hijhelplaten, gegraveerd door P. E. van Borcht, 1582. Met tekst onder iedere plaat en eene* voor- rede (6 hl.) in 4o. Achter de meeste onderschriften vindt men de woorden; i Nemel ter herte,” hlijkhaar de zinsnrenlr van den schrijver. Digitized by Google 184 Z«ugnuue autt der htyl, Schrifft: Vom richten Weinetoek; Zeugnusse von Sion-, Abbildung der tterley Wege etc. Von der waren Frucht der Gerichten-, Heulet oder Weinet. 6 Zin- nebeeldise prenten met tekst rondom in plat Duitsch, allen onderteekend Charita» extorsit. Gedruckt zu Cölln durch Ni- da* Bohmbargen, Nu gest, idl Gerichte over de Werlt etc. Apoualyptische prent als de voorgaande met tekst in zoogenaamd Neder-Saksisch, onderaan. ülh Lüften an dach gegeuen dorch H. N. Tegenschriften: D. T. Coornhcrt, Spiegeiken van de Vngerechtiqheyi ojle menschelyckhtyt der vergodeden H N. Vader van den Jluyne der Liefdün, in Werken, D. Ifl. f. 38—73. C. Ore vincho ven, Ontdeckinge van de monstreuse Diea- lingen der Ubertyntchen vergodeden Vrygheestes Hendrick Ni- daeesen, eeret Vader van het Huye der Liejden, J604. In Bulingers geschrift tegen de Wederdoopers (15(50), vindt men veel over D. Jorisz en H. Niclaes. A Con/utation of the doctrine of David George and H. N., the father of the family of love. By Martyn Micronius, Minister of the vcoorde in the Dutche Chur che at Landen, under Edward the VI, oj blessed memory, king of England, taken out of hie book concemwg holy aesemblies, whiche thee wrote in Latine a little befote hi* deam, at Nord in East- Frieslande, which alse afterward* Nicholas Carinaeus set foirth publiquely in printe, certaine thingea being added unU> U, tramlated Worde for Woorde into Englisch. A Con/utation of monstrous and horrible heresies, lauf/ht by H. N. and embraced of e Number, who caU themseices the Familie of Love. Bij J. Kwewstub. A Sermon preacued at Paulus Crosse the Fryday bejore Easter, commordy catied good Fryday, in the yrerc of our Lorde 1576. Bij John Kwewstub. Ook bestaan er wederleg^ingen van H. Ainsworth, J. Etherington, Kandall (a bnef discovery o/ Famdisme, London 1645), S. Rutherford, ßenj. Bacernius, Kob. Basilicns. Zie ms« CAronika det Büsge»* der Liefien: Daerinne beiugei wert de Wunderws Godet ior letier igdt^ unde idi iene dai H. A. unde dem Büig. der Lieftrn wedt^rfaren ia. Dorch Danirl^ ein Mede-older mit H, iV. in dem Uüfg^ der Lirftm^ am dach gegeorn„ Psalm 4T>, 65(SSC0p. I60»fol.)« 010 - Ge Qesehefien U, N . unde rilteke hrmmelsehe Wereking*' des Herrn und Godes^ äte H» van tyner Jögrt ann wedderfartn zynt, Dorch Zachariast ein MedfOlder in deiu ilütg, der Liefien^ am dach gegeeen, Päalm 46, 4. Prov. 2 (25 cap, 70, fol.); ms Ordo Saeerdofit, De Ordtningen det priesierl, Staiet in dem Bütg* der Liefien, also in H. N. detulte utA dem Munde unde Worde des Heren; nae idt waeraUige Wesen, suleett, getehr» unde den Olderen unde Ministeren in dem llüsg, der Liefien öperandh Digitized by Coog[e 185 tBordet kefi. Püalm 32. Pnv. |. Jeg. 61. 1 Petr. 2 (27 c*p. 70, fol.) Op de Bibi, der Maau. van Ned . Letterkunde: Suceettio anabapt. Dooi V. P (1612) p 94, 95; Hoornbcek, Summa Conirov. p. 418 — 423; Sagittarius, Inirod. tn Hill, ecrl, live Not, Script Vetar. ahf. recent (1694) c. 33. p. 914;Kort- holt, Hill. Eccl. N T (I7u8) p 833; C a m b d e n i, ad d. 1580; Vene'ma, Jnilti. Hut. Beel. X. VII. Hitt Reform. (1783) p. 447, 448; Walch, Btbl. Theol. Sei. (1758) T. II. p. 447, 448; Stockniann, Elueid haeres. p. 145, 148; Caroli, J/fjiior. Eeel. Sec. 17, T. I. p. 88; Vogt, Cat. Libr. rar. id. 4, p. 487; Bibi. Hamb, kfixir. T III, p. 400; Bolinger, Der M^deräufferm IJripr., Fürgang, Seelen, If'äien/icrnemen und gemeine Leer Artiki Zoricb. 1561. 4o. Arnold, Kirchen und Ketzer Hilf; B. Nean der, Kircbeng . T. II. t> . 883; llentlieni, Hol! Ktrrk- und Sehu- lenil. (1698) c. 19. p. 826; Mosheim, Kircbennet T. VII. p. 291 — 293; Schroeckh, Kirchenget. T. V. p. 478 — 481; Stäad- lin, Kirchengn . von Grotzbril. T. II. 10, 8; Ascbbach, AHg. Kirehenl . i. ▼. Famil. A Relation of tcveral Herei. Loiid. 1646; Etherington. Abrin Diic. cf Fnmil. Lond. 1645; Hitt. der ieroertrn van Engel. 1647. bl. 104 — 108, 1649. bl. 434 — 438; Kort Verh van het Geloof der goedtcilligen in Engelanä, genaamd de Familie der Lief de, 1604; Sparrow’s Coli, of art. p. 171; Uitt. Betekr. Ende afheild. der voorn. llooftketteren lo van de Cathol. ende Chritl. Kereke — diergel. in druck aho nogt (tnaar nu nieuio) mighegaen ign, ghemeerdl ende verbcierl door C. v. S. A. Amst. 1610. fol. Groutcelen der voorn. Uooftkett Ghedr. voor Nielaet de Clerek, p 1.52 — 154, m. portr. vau Niclaes; Brandt, HiU. der Ref. uitg. 1648, D. 1 bl. 229— 2S1 (uitg. 1077) bl. 187—189; Ypey, Oes. der Sylt. Godg. !1. III. bl. 67. 68; Schotei, Kerk. Dordr. ü. I. bl. 169; Ulasius, Godgel . Ned. t. t. Kist en Boyaards, Areh. van Kerk. Get O. V. bl. 358; Cat. der Maats, van Ned. Lett. D. I. bl. 26, 216 (Eerste) Cal. (von Jac. Koning) No 171. 2; Cat. van Godg. Werken van Fr. Müller, bl. 97, Cal. der Doopsgez. Bibi, te Amit. I NICOLAAS I, wert! in 1136 door paus Innocentius II te Rome tot bisschop van Kamerijk gcwijd, hij was een deugd- zaam en bekwaara herder, die veel toebragt tot den luister zijner hoofdkeik en andere kerken en kloosters in zijn bisdom. Onder dezen kerkvoogd bekrachtigde keizer Coenraad II, in 1145, al de bezittingen der kerk van Kamerijk. In 1161 heeft bisschop Nicolaas aan de abdij van Tongerloo de pastorijen van Broechem, Oleghem en Wijneghem verleend. Hij overleeJ omstreeks 1161. Zie Miraoi. Dipl, T. p. ISO JSI; Poppens, Bist. Epise. Sylv. p. 198; van Gils, Cath. Sfetjr. Memoneb bl. 48.; van Gil» eu Coppens. N. Betekr. van bet Bisdom tan 't Hertogenb. Vt. I bl. 96. NICOLAAS II, uit het hnis der graven van Heuegouweo, werd in 1167 bisschop van Kamerijk, doch orerleed eea^jaar na zijne aanstelUng. Zie van Gils, t. a. p. bl. 50 ; C o p p e n s en van Gil. t. a. p. bl. 98. NICOL AAS III, bijgenaamd de Fontams volgde in 1248 Guiardua, als bisschop van Kamerijk, op. Hij beveatigde Digitized by Google 186 in 1269 de wetten van zijn neef en voorganger Godefridua aan Kamerijk gegeven. Hij heeft ook in 1268 de opdragt der kerken van Schooten en van Merxem goedgekeurd, die het jaar te voren door Henricus, heer van Breda, aan het kapittel der hoofdkerk van Antwerpen waren overgegeven. De ketterij der Albigenzen, die tot in zijn biadom was doorge- drongen, en te Antwerpen aanhangelingen kad, alsmede de onlusten, die in zijn land waren ontslaan, baarden hem een grievend verdriet, ’t welk in 1275 een einde aan zijn leven maakte. Zie Miraei, hipl. T. IV p. 409, T. I p. 306; van Gila, t. a. p. bl. 51; van GiU en Coppens, t. a. p. bl. 100. NICOLAAS, proost der Lebuinuskerk te Deventer, in het laatat der XIV eeuw, werd bisscbop van Spiers. Zie Dumbar, t. a p bl. 323. NICOLAAS. gemeenlijk de Captttiit genoemd, was een ervaren regtsgeleerde, medelid van de voorname regtbank de Rota te Home, en proost van het kapittel te Utrecht, toen h^ in 1341 door paus Benedictas XII tot bisschop van Utrecht werd verheven, terwyl de kanunniken in hunne keus bet niet eens waren. Hij stond binnen bet jaar het bisdom af, werd bisschop van Verceil en in 1350 kardinaal. Aan de hoogeschool van Perozie, in Italic, siichtte hij een collegie van Studenten in de god- en regtsgeleerdheid, met de bepaling dat twee Studenten uit het bisdom het genot der ^ stichting konden hebben. Hij is in 1368 te Borne overleden. Zie Chro». de Traj. et ejut Epitc. p. 348- Matthaei, Anal, vet. aen, T. V; Cäron. J, de Beka p. 104, Aovii, Hiti. Ba- eenir. Lib. I p. 73; Lindeborn llitt, Spite. Daventr. C, II D. I; Bai. S. T. 1 p. 265 266. Dnmbar, kerk. en vereldl. Deventer, bl., 323 A. 525 537 B. van Gils t. a. p. bl. 72. van Gilsen Coppens t. a. p. bl. 139. NICOLAAS (Hermans), burger en koopman te Harlingen, noodigde den Jesuit, pater Willem Warighem, bekoord door diens prediking, in 1611, ten zijnent en hield hem meer dan zes weken in geestelijke bemoeijingen bezig. In het vervolg nam de gemelde Jesuit steeds bij hem zyn intrek en nam er in 1614 130 boetelinge den biecht af. Op bevel van burgemeester Bevius werd zijn huis ondcrzocht. Hij overleed 13 Maart 1616. Zie V. d. Heyden, Verhaal. van de verrigting. der Jetuit. in Frietl, bl. 32, 44, 50. NICOLAAS (Jan), van Eukhuizen, portretachilder, werd in de 16 eeuw geboren. Men heeft van hem o.a. het portret van Henr. Ant, van der Linden, Theol. Prof. Franeq., ob. 1614 aet. 69. W. Delff »cvlp. kl. fol. Digitized by Google 187 NICOLAAS of Niclaes Peters scbreef: Sermonen oft wtlegghingen op alle de Evangelien van der Vasten, metter Passien, aUomen die in die kercken houdt teer costelijck wt gelegt. Ghepront int J. o. H. 1520. Ende gemaerl bij» den devoten Pater Broeder Niclaes Peeters, Uinnebroeder ende Oardiaen. kl. So. Zie Cat. de Bibi. v. d. Uaatt. v, Ked. Letterk. D. III, bl. 61, NICOLAAS (Jacobi), sedert 1611 predikant te Zerenhoven, werd wegens zijne Eemonstrantsche gevoelens in 1619 ontzet. Zie Brandt, Hiti. de Ref . ü. JV; Soernians, Ketk. Rea, bl. 142. f NICOLAAS (Gbrardüs), predikant te Norden, vertaalde : Henr. BuUingeri Teghens de Weder doopers, 6 boechen, n« eerst wt de Lat. tale in Nederd. overgestelt, door Gerar- dum Nicolai in zijnen letten kerckendienaer tot Norden. Die daer by ghevoecht heeft een Wederlegginghe der Ueringe van Menno Symons, Dierich Philips, Adam Pastor, Hendrick Nicolaes ene., ende meer andere. . . Ghedruct tot Embden, in ’t jaar 1569, den 25 Janij, 4o. Opgedragen aan Arne* lia, gravinne tot Nieunaert, welke opdragt geleekend is door Johan Malet uit Emden, den 11 Janij 1569. Zie Malier, Cat. van Godg. Boek, bl. 124; Cat. Tydeman, T. I. p. 181 NICOLAERTS of NICOLARTS (Laorrntius), geboren te Tongeren, S. Th. Doct. Protonotarius Apostolicus, eerst kanunnik der Coli, kerk van St. Jan den evangelist te Luik, later kanunnik en poemtentiarias in de Cathed. kerk van St. Lambert aldaar. Hij gaf in bet licht : Tractatus de Praxi Beneficiaria ex ooncordatis inclytae Nationis Germaniae deductus. Col. 1658, 1704, 4o. Zie Sweertias, AlA. Belg. J. Poppens, Bibi. Belg. T. II, p. 812; J 5 c h e r. NICOLAI (.\ntokius) of Tennis Claessen, ook Antony Nicolaus, Claes en Antony, Claes van Wassenaer genoemd, was eerst priester te Hoogebeintum cn reeds in 1545 onder de leeraren, die hetevangelie met groot gevaar in Nederland predikten. Het is onbekeud hoe lang hy predikant geweest 13 te Opleeuwerd in Oost-Friesland, doch hij hield in 1566 de eerste Gereformeerde predikatie te Leeuwarden. Hem volgde des namiddags zijn medearbeider Martinas Eliacus. Beide predikten dagclijks des morgens eene volle week, en werden door bet volk gehoord als orakelen. In het volgende jaar moest hij Friesland verlaten. Te Leeuwarden terugge- keerd, werd hij in 1574 naar Enkhuizeii beroepen. Van Digitized by Google 188 1583 tot 1588 komt hij voor als predikant te Stiens. In 1590 verzocht hij we^ens onderdom ontslap; van zijne dienst, doch verkrees; het niet en was nog in 1595 praeses van de Synode te Franeker. Hij moet een geleerd man zijn geweest, broeder van Tiberius Nicolai van Wassenaer, eerst priester van het klooster Thabor, later predikant te Eondam, en van Johannes Nicolai, eerst predikant te Bauwert en Eernsnm, daama te Hallum en Dokkum. Zie Vigliasab Aytta. Epitt. XVIII aä Bopper-, Matthaei Anal Vtl, aevi. T. III. p. .*>84; Gabbema, Verh. r. Leento. bl 6S4; Meincrs, Ooit-Fr . Kerkget D. I. bl. 458; Tpeö en D e r m o u t, Gexch, der Ned. Herv. Keri. D. I. bl, 200 en Aant, bl. 76. D. II. Aant. bl. 19, 95; van der Hoijden, Verh.van de Verrigt. der Jezuit. in Frietl. bl. 12, 217 ; Naarnl. van de Clattit van Leetttcard. bl. 2; Aanmerkingen op die Naaml, achter die van CI. V. F r an e k er, p. 129, 137 , 174, 176; Harken* roth, Kerk. Gesch. in Ooet-Friexl. bl. 12 — 14; Colnmba en D r e a », Haarnl der pred, van Dokkum, bl. 29, 30. Lorgion, Geich. Gedenkb, bl. 36. NICOLAI (ÄDRiANDS). Zie MARIUS (Haduani). NICOLAI (Benjamin), van Middelburg, schreef: Hartelijke tegenvoensch aan alltn die den Heere Jetus lief hebben in onverderfelijkheid, vermeerderd met de Verhandelinge over Joannes XV: 14. 2 dr. Goes 1718 8o. Zio Abconde, Tweede Aanh , bl. 118; LaRne, GeU Zeel, bl. 77. NICOLAI (CoRNELis), groot liefhebber van oudheden. Hij had een kabinet van Romeinsche oudheden, volgens van Mie- ris, Beschrijving van Leiden, D. II. bl. 6. NICOLAI (PiDEarcDS), sedert 1581 hervormd predikant te Jengum, in Oost 'Friesland, in 1611 afgezet wegens het voor- staan en verspreiden der leer van David Joris. Zie Me in er 8 , Kerkel. Geich. 0. II. bl 336; Ten Cate, Geich, der Doopigez. in Gron enz. 0. I. bl. 47. NICOLAI (Everaro), van Middellmrg, zoon van Nicol aas Everhardi, voorzitter van het Hof van Holland, en Elisa- beth van Blyoul, werd in 1541 raadsheer en later voor- zitter in het hof van Fiiesland, te Lecuwarden en in 1556 President van den grootea raad van Mechelen, gest. in 1561« Zijn zoon Carel Nicolai werd in 1576 raadsheer in het Friesche Hof. Zie l.allue, Gel. Zeel. bl. 164. Val. Andreas, 2I3.Reigert- berg, R«;». 345. van Leonwen, Bat. lll. 1480. Goathooven, Krön. 102, 307. Baamr. Raden t Bo fl van Frieil. 11, 23. NICOLAI (Geobgios Everardus), zoon van den vorige, werd in 1543 geboren te I.eeuwarden, was hoogleeraar in de Digitized by Google 189 regten te Ingolstad in Beijeren, en gaf in het licht Methodvi Juris Civilis. Zijn naam komt als boven voor op een door Wolf Kilian gegraveerd portret, in de atedelijke bibliotheek van Leeuwarden. Er heerscht soms verwarring tusschen de leden van het geslacht, die zieh nu Nicolai, dan we6r Everardi noemden. Verg. Deel V, bl. 246 van dit werk. Zie La Rae, Oel. Zeel. p. 164. NICOLAI (Fbancisccs), zoon van Nicol aas Everardi, een geleerd en vroom minnebroeder, schreef: Apologia adversius calumnias Francisci Lanberti in Regviam S. Fraiicisci. Antv. 1528. Zie Val. Andreas. Biil. Belg. p. 251 :E'oppens BUl T. a. p. 304, J ö c h e r. • «p. NICOLAI (Guiuelmds), in 1580 tot tweeden piedifcant van Kruiningen naar Goes beroepen. De classis van Zuid Beveland benoemde hem in 1583 om op de Synode te ver" schijnen, zoo er eene belegd werd, en in ^öS8 tot het opstt-llen van zeker formulier-gebed voor proponenten, wuarin Joris de Baad hem de behulpzame hand moest bieden. Hjj ^ygg een der twee afgezondenen predikanten uit Zuid-Beveland tot de Synode van Äliddelburg 1593 en van Tholen 1602. üij gedroeg zieh eensgeziud met de predikanten van Lans ber- gen, vader en zoon, zijne twee arnbtgenoolen, in ’t verzoek dat zeker stads-docior geen burgemeester mögt worden; hij schreef met hen daarover aan den Magistraat en verdedigde hen, benevens de ouderlingen en de Coetus van Goes, ten jare 1613. De van Lansbergeus werden van huuue dienst verlalen, hij bleef er in, want het was op hem niet gemuny, ook was hij geen med. doctor gelijk zij. Hij overleed m 1615. Zie te Water, Ref. van Zeel, bl, 275, 276, 283, 303. NICOLAI (J.) Zijn Rouw-klackt oover ’t ooverlijden van Jußer Maria van Jaasma, niet zonder Verdienste, vindt men in KUoos kraam, D. I. bl. 324 en volg. NICOLAY (Jan Hendrik), werd in 1766 te Leeuwarden geboren, was eerst werkzaam in het vak zijns vaders. die het ' vak van rijtaigscbilder uitoefende. Zijne liefhebberij in de natuurlijke historie bragt hem eerst tot het opzetien, later tot het schilderen van vogelcn. In 1819 dong hij mede naar de door Felix Meritis uitgeloofde medaille voor een schilder- sluk met dood wild. Schoon de prijs hem ontging, werd van zijn werk echter eervolle mtlding gemaakt. Later zag men van hem op de tentoonstellingen schilderijen, dood en levend wild voorstellende. Hij overleed te Leeuwarden in 1826. Zie Immerzeel, t. a. p. hl. 263. Digitized by Google 190 NICOLAI (Idzasdcs) werd te l'raneker geboren, iraar hy eenige jaren den lector Theodericua Mantegum tot leer- meester had, en stond ook met dezeii in de schooldienst, werd onder Sixtus Bippertus, eerste leeraar der gezuiverde religie, lid der herrormde gemeente, en stond met dezen eenige jaren in de dienst van het evangelie. ln 1592 werd hij van Trummamm te Franeker beroepen, was 1594 lid der Synode van Boisward, 1596 scriba der Synode te Harlingen, 1598 deputatus Synodi, vcrtrok in 1599 naar Hallnm, kwam in 1601 als scriba der Synode te Boisward, wegens de classis van Leeuwarden, werd vervolgens predikant te Minnertsga, was als zoodanig in 1605 lid der Synode te Franeker, en stierf 25 Februarij. Hij schreef: Grondelijke onderwijzinge legen allerley Dwalingen der We- derdoperen, Fran. 1609, 4o. Opgedragen aan den Magistraat van Franeker. Leere der Waerhegl van eenighe Leerstukken, Franeker, 1618, 4o. Zie Greydanns, Naamt, van Fred, onder de CL van Fran. bl. 26, 74, 110, 162. Cal van Foorst, I). I. bl. 111. NICOLAI (Jacob). Zie SWANENBUKG (Jacob). NICOLAI (Isaak). Zie SWANENBHRG (Isaak). NICOLAI (Isabelle), dochter van Nicolaas Everardi van Grijpskerke en zustcr van den beroemden Latijnschen dichter Janus Secundus, Mater van St. Aagten te Delft, was om bare geleerdheid beroemd. Zij verstond Lutijn en behandelde bet penseel. Er bestaat een Latjjnsch gedieht van baren jüngsten broeder aan haar. Zie Jan. Seenndi Poem. p. 146. Bnrmanni Syl. liput. T. II. p 208. van Beverwijck, üitn. äet Frouu. Oetl. ß. 2. bl. 76; Goudhoeven, Chron. bl. 103; Kist en Royaards, Äreh. voor Kerk. Gei. D. 1. bl. 23, 233. NICOLAI (Ludolphcs), van Zwolle, schreef: Een Oeffeninghe ende verclaringhe van dal eerste ende older opperste gebot der liefden Gods ent. Ghemaect eerU in ’t latijn ende nu in duy lache van den etrw. Pater, broeder Lu- dolphus Nicolai van Zwol, Vieeguardiaen van den Minne- hroeders tot Campen. Eeratwerf geprent int jaer 1530, Thanlw binnen die Camerpoort in den Mol, wed. van Henr. Peetersaen van Middelburch, 1534, kl. 8o. Zie Cat. der Bibi, der Maatt. van Neä, Leit. D. I. bl, 186. NICOLAI (Nicolads), een vermaard prediker der Menno- nieten te Delfzijl, schreef: Con/esaio ßdei et doctrinae, Amst. 1624, 8o., waarvan men een uittreksel vindt bij Schijn, p. 255 —278. V Digitizod by Google 191 Simplex expiicaSo quid eit ecclesia Dei, Ibid, 1610, 8o. Impedmentum pacis inter ecclesia» Vlamingorum et Frisio- rum per Petri Jo- Twiskium cum sociis et visitaiumper Nicol. Nicolai, Ibid, 1629, 12o. Kruyslessen van den Heere Jeius, So. Zit Adeiung, Abkonde, AuhA. en Perv. bl. 148. NICOLAI (Nicolaas). Zie GRUDIÜS (Nicolaas.) NICOLAI (Nioolaas Edijs) bij vanLeeuwen, Bnysoh Claassen, deed 5 Jalij 1584 eed ala fiscaal van den Hoo- gen Baad. Zie V r e e d e, Hooge» Raaä. bl. 48. NICOLAI (Nicolaab). Zie SWANENBUBG (Nioolaab). NICOLAI (Philippos) Luthersch predikant te Hamburg. Ofachoon gcen Nederlander vermelden wij hem wegens zijn berucht boek Verantwortung der Evangel. Kirchen in HoUandt, wider die Lästerung Pet. Plancii Calvin. Pred. zu Amsterdam u. s. contorten. Handb 1603. Volgens Brandt, legde de magistraat te Amsterdam, op aao* drijven van PI an eins, de Lutherschen aldaar ten laste, dat zij Nicolai tot het schrijven van dat boek hadden opgewekt. Het was vol gal en bitterheid, en geschreven tegen de preek door Plancius op Hemelvaartsdag 1603, in de Oude Kerk gehouden, waarvan een kort begrip door hem in geschrift gesteld , en door het land verspreid was.” Men heeft nog van hem : Bericht von den Euangelis. Christen, Zij ne Wiederwerdigkeit tu Amsterdam. Hamb. 1604 8o. (hetzelfde werk met de Verantwordung) is ook in het Nederd. overgezet, met den titel: Verantwoordinghe der Evangelisschen Kercken i» Hollant, tegens die lasteringhe P. Plancii, Cab). Pred. tot Amsterd. Hamborch 1603, kl. 8o. Tot dat geschil behport Körte afveerdinghe des lasterspiegels Phil. Nicolai door de Dien, der kercken tot Zurgeh, over- geset d. W. S fijverls:,) Amst. 1605 8o. Zie Brandt, Hut. de Ref. D. II. bl, S2, Cat. v. Y o o r s t, X. I. p. 251, 235, Cat. d, Maalt, v, Nederl, Letterk. D. II. bl. öS. NICOLAI (Petrus Hierontxds) bijgenaamd a Middel* barg, zoon van Nicolaas Everardi en Elizabeth Bla* della of, volgens anderen, Blyout of Blyoel, trad in de orde der praemonstratensen, was Jur. utr.dr. te Leuven en werd in 1503 abt en prelaat der abdy te Middelburg. Box* horn, stelt hem onder de geleerde mannen van Zeeland, doch volgens la Bue is hij waarschynlijk te Mechelen geboren. y Digitized by Google 192 Zio B o X h 0 r u, Chr. v, Zeel. U. I. bl. 459: Oudh. en Qeel. p. Zeel, bl. 8; Dieiert. de gente yieoUi; T,e Rne, Oel. Zeel. bl. 168, S35. Stemma gentit Nicolai, tegenover hl. &LV1I der Opera Omaia J, Nicolai eee, curd P. Boucka. NICOLAI (WiLHELMüs) of Willem ClaaSE van Utreeht, gaf in 1639 in het licht : Arithmelische en Geometrische pracktijk der ßossehieterij, toaar in geleert wort ulk hetgeen een constapel van nooden is te weeten, alles so duydelyk gesteit dat de weeratige ondertoeker volkomen her echt bij hem zelven kan bekoomen, en leeren zoo wel voor die geene die niel cyferen en kunnen, als vtor die geene, die het kunnen. Utrecht 4o. Zie Barman, Traj. crud. p. 219 j Joch er NICOLAI (Willem). Zie SWANENBUEG (Willem). NICOLAI (Dominicos de S.), in de wereld Bock genoemd, werd op het einde der zesticnde eeuw uit fatsoenlijke ouders in Gelderland geboren, trad nog jong, in de orde der Carme- lieten der oude Observantie, doch ging in 1622 in die der ongeschocide Carraclieten over, en legde in hun klooster te Brussel, waarvau hij later prior werd, de gelofte af In 1624 zonden zijne superieuren hem naar Duitschland, waar hij op verscliillende tijdcn den rang van prior bekleeddc. Hij was in 1647, als socius van den Provinciaal van Duitschland, in bei algemeene kapittel zijner orde te Borne gehouden, tegenwoordig en ver- zocht paus Innocentius X vcrlof bij de Ongeloovigen te gaan prediken. In dien tusschentijd werd hij tot prior van het klooster te Maltha verkozen, en had naauwelijks een jaar die betrekking vervuld, toen hij benoemd werd tot visitator generaal van al de huizen, die zijne orde in de Levant bezat en outving tevens de belofte van vice-provinciaal over Per- zie en de Indien te zullen worden. In 1649 vertrok hij en kwam, na het kouinkrijk van Canara en de stad Mangator aan de kusten van Malabar, bezocht te hebben, te Goa aan. Den ISden Junij van het volgende jaar werd hij door een hevige ziekte aangetast, doch genas en voleindigde den bouw der kerk van het collegie van St. Theresia, in de voorstad van Goa. Den 24sten Januarij 1654 echeepte hij zieh naar Lissabon, voor zaken zijne orde betreffende, naar het hof van Lissabon in; doch hij werd op reis krank, liet zieh op St. Michiel, een der Azorische eilanden, ontschepen, en stierf er den 14 Julij. Behalve twee Duitsche werkjes, heeft men van hem eene Latijnsche overzetting uit het Hoogduitsch, getiteld: Puniculus triplex vi/jinti quatuor praecipvorum beneßcio» rum nodis Deiparae Virgini Carmelitas suos obligans ad Featum Commenmoraiionis solemnis, 16 Jtäii, vel Dominied subsequente, gratitudinis ergo instituendum et celebrandum, Pragae. Digitized by Google 193 In zyn klooster te Antnrerpen bevaarde men een menigte brieven door vader Dominicua aau zijne zuster uit Perzib eu de Indien gescbreven. Zie Hartzheim, £iil. Colon, p. 71; Cosm. de Villiers, T. 1. p. 417; Faquot, Mem. T. I p. 589. NICOLLE (Vincent), omstreeks 1663 te Bolencoort in Artois geboren. Zijn vader was Jacques Nicolle, zijne moeder FranQoise Chartrel. Vijftien jaren oud trad hij te Douay in de orde van St. Dominicus, studeerde aldaar in de Philosophie en theologie, en werd lector in de wijsbegeerte aan het collegie van St. Thomas en vervolgens aan dat des konings, daarna in de theologie aan het eerste. Gedurende dien tijd nam liij alle graden aan de Universiteit aldaar. Later werd hij viermaal prior van zijn klooster, eens van dat te Valenciennes en eens van dat te Luik, waar hij ook de god- geleerdheid onderwees. Het kapittel der provintie van St. Rosa, in 1709 te St. Omer gehenden, benoemde hem tot Provinciaal. Hij overleed den 27sten September 1739, in den ouderdom van 75 jaren, in het klooster, waarin hij zijne gelofte had afgelegd. Hij gaf in bet licht een kort begrip der wijsgeerige werken van pater Johannes de St. Thomas, ten gebrnike der Studenten, die in de wijsbegeerte der Thomaschen onder- wezen werden, als ook: Synopsis variarum Resolutionum in Bistoriam sacram Veteris et Novi Testaments pes' capita, arliados et quaestiunculas digesta ct exposita, et in modum CatecAismi redacta ad usum sacrae Theologiae Candidatorum; per eximium ac Rdam, ad- modum Fairem, Fratrem Vincentium Nicolle, Ex-Promncialem et Sacrae Theol. Magistrum sacri Ord. Praedicatorum, Ad- jecta est Appendix variarum propositionum a summis Pon- tificibus damnatarum, Duaci, 1725, 4o. ZioPaquot, Mem, T. II. p. 831. ■ NICOLAIDE8 (Johannes), geb. in 1660 te Hindelopen, zoon van Nicolaus Hilarides, rector en later secretaris van Hin- delopen, volgde zijn vader als rector op, werd vervolgens corrector te Dokkum, te Lceuwarden en rector te Boisward, waar hij in 1726 stierf. Hij vermeerderde het Novum Dictionarium Tetrcsglotton van Marthias Martinez. Amst. 1714 8o. Zijn broeder Petras Eicolaides was eerst subrector te Franeker, daama te Leeuwarden en overleed aldaar 1713. Zie het art. Martinez (M) ; J. Kngelsma, Folgt, der predik. ander de CI. v. d. Zeventeouden , bl. 223. NICOLAIUS (Jacobdb) van Loens in Viaanderen, ervaren in het Grieksch en Latijn, sebreei : 13 Digitized by Google 194 Mi$ceUaneorum Epiphyllidum libri IX in Append. Tom. V. Lampadis Criticae ed. Jano Qrutero, p. 254—692. Hij was secretaris van Loens en bevriend met Paulus Leopardus, wiens dood hij betreurt in VlXl Epipkyl. C. XXIII. Zie Foppens, Sibl. Belg, T. I. p. S31 ; Tzetz, Chil. 4 vs. 784 seq ; Eoeningil, Bibi, vet, Nova Alto rfil, 1678, fol.; Ssze, Onotn, T. IV. p. 42 , 43. NICOLAS, geboren te Pas in Artois, ihomme de bon esprit et bien iustruict aux Sainctes lettres,” oefende te Atrecht bet ambt van schryfmeester uit, waarom hij den bijnaana had van VEcriverU. Hij werd met Jean de Po ix van Atrecht en Etieune Bourlet van Beuvry, als Lutheraan gevangen genomen en veroordeeld om verbrand te worden, hetgeen in 1534 geschiedde. Zie Haag, La Br, Prot, i. v. NICOLAS (M.), »homme de sqavoir,” begaf zieh met zijn vrouw Barbara uit Gen^ve naar Dtiitschland, van plan om zieh in Engeland te vestigen, werd niet ver van Bergen ge- vangeu genomen, derwaarts gevoerd en aldaar in 1542 ver- brand. Zie Haag, La Fr, Prof. i. v.; Haamstede, Bitt. d. Märtel, (1566) bl. 119. NICOLAS (Bsocabd de St.) werd omstreeks 1680 te Sittard geboren. Na zijne eerste letteroefeningen geeindigd te hebben, nam hij het besluit de wereld te verlaten en werd carmeliet. Zijne oversten gebruikten hem vervolgeus voor het onderwijs der wijsbegeerte en godgeleerdheid in verschillende provincien van den Beneden-Bijn, gelijk ook in de abdij van St, Maximinus by Trier. In 1739 werd hij provinciaal en leefde nog in 1747. Hij schreef: Dissertatio Poiemica de Primatu, Jurisdictione, Infailibilitate et Superioritate tarn in quam extra Cotuäliam generede Roma- norum Pontißcum. De ßuUd Unigeniius et nulUtate Appdlationis ad futurun Concilium, Treviris, 1719, 12o. Dissertatio Theologico-polemica de contraversiis occasione schismatis Quesnelliani exortis, Treviris, 1720, 12o. Theologia Moralis Fundameniis, Colon, 1735. Alphabetum Morale, seu Theologia Miralis de Casibus Gon- Bcientiae: ordine Alphabetico elucidata, ex solidae Probabilitatis principiis deducta, Conferenliis Carolinis accommodala. Aulhore B. P. Brocardo ä S. Nicolas admodum. S. Theöl. Professors emeriio, per Aäetmniam i^eriorei«, Coloniae, 1739, 12o. Digitized by Google 195 Zie Hartzheim, Biil. Colon, p. 36S; Houtfaeim, Hiii. Trn. T. III. p. 332; Paquot, Mem, T. III. p. 545, 546. NICOLAUS, kanunnik vaa St. Lambert te Luik, leefde in het midden der tnraalfde eeaw, en schrcef: Geata S. Lamhtrii tpiacopi, Pontificia sive Epiaeopi ab a 656 ad 696 Leodienaia et Martyria, uitgegeren door Job. Chapeaville, T. I. p. 371 — 490, Geat.ponUf. Tungrena, Leod. 1612, 4o. Triumphua reliquiarum S. Lamberti Martyrii de Caatiit Bvllinio in exped. Bullienai, Ao. 1141 contra Bainaldum /, Comitem Barrenaem, in het aaugeh. werk, T. II. p. 577— 602. Algert Scholaatici Leod. elogium in AnaleCt. Mabiü. T. I. p. 303 (edit. nov. fol. p. 129, 130.) Zie Chapeaville in Annot. ad Lamb. vitanf, Jöcber, Ffl> bricins, Bibi. iled. ae infim. T. \. p. 346. NICOLAUS (Boldics), een Franciscaan en Gardiaan te Bixmuiden in de zesticnde eeuw, schreef: Apologia contra Epiatolam Amerei cujuadam, guae de ap- paritionibna et reditu Bpirituim agit. Zie SanderuB, de Script. Blandr. p. 126; Adelung en Bo* termnnd. NICOLÄUS DE BRUXELLA of Nicolaas Heems de Cap eil a, doctor en hoogleeraar in de regten te Lenven, scbreef: Compendium in Inatitutionea, en overleed 21 Junij l532. Zie J öcher. NICOLAUS EDANUS (Mr.), rector der Latijnsche school te Amersfoort (1555) en te Hardcrwijk, volgens Schrassert een stichtelijk poeet, waarschynlijk dezelfde met Nicolaas vanEde (zie dat art.) Zie van Beramel, Bea. van Amert/. D, I. bl. 4SI; Schras* Bert, Bet van Marder«. D. I. bl. 73. NICOLAUS DE FBISIA, van BoUwerd, was in 1427 Student te Oxford, en verrolgens librarius. hield zieh het afscbrijven en verkoopen van boeken bezig. Zie Elrchboff, Die llandt . Iländl, des Mittelalt. S. 187. Nav, D. VIII. bl. 5. NICOLAUS (Maetjnds), predikant in de Lier, gedepnteerde der Zuid-Hollandsche Synode, was in 1619 rechter in de zaak van Petrus Cupus. Zie Brandt, Hitt, der Bef, D. III. bl. 315; Soermans, Kerk. Beg. 13 * Digitized by Google 19Ö NICOLAÜS SAMMIS, HARLEMENSIS, aldus naar zijne geboorteplaats Haarlem genoemd, was prior der Carmelieteu, en atierf in 1495 of 1510. Hij schreef: Vademecum sive Sermones de tempore et de Sandte. li^Consullalionee, Repelitiones et DieputaUonee, Venet. 1487, 1497, De poteetate Papae, Imperatoris et Conciiii Ubrie IV, Med. 1495, 1510. Chronicon temporum, Historia Ordtnie eui. Vitae SS. Patrum et de >Sbcrta muUeribue. Farago Fragmentorum. Vita S. Oräli, CarmiUtae. Vita S. Annae. Consiliorum (aiet Coneäiorum gelijk Posaevinus wil), duo Volumina. Vita Simeonie Stockii. Zio Fabricins, Sibl. Med, ae inf. Lat. T. IV. p, 386. Val. Andreai, Bibi. Belg. p. 688. NICOLAUS DE TRAJECTO, een Dominicaan en Doctor Scholasticus reatus, te Utrecht geboren, begaf zieh in 1360 naar Parijs en vervaardigde een Commentarius in ßoethii Con- eolationem mortie, Eenige bouden hem voor denzelfden met Nie. Trivet. Zie Jöcher; F lor e n t i n o g, Ifür. p. III. 1. Sl. C. VI. T III. p. 690; F a b r i c i a g, Fti/. et inf. Lat. T. I. p. 390. NICOLADS VAN ANTWERPEN, pastoor te Meis, predikte tegen de mis. De geestelijkheid wist een mandement van den keizer te verwerven, waarin bevolen werd het opperste kleed te uemen van hen, die in zijne vergadering tegenwoordig waren, en 30 Carolus-guldens werden uitgeloofd voor het rangen ran Nicolaus zelven. Hij werd gegrepen, in een zak genaaid en haastig, uit vrees roor het rolk, bij de stads kraan in ’t water geworpen, 1534. Zie V. Haemstede, Biet, der Fronte Mart. Anno 1564, bl. 84, 85. NIDEK. (MATTHAE 08 Brooerids tan), 7 Dec.1677 te Amster- dam geboren. Hij studeerde in de regten en sohreef in 1713 een Diesert. de Velerum ac recentiorum Adorationibue, Amst. 8o. later door Job. Polenus opgenomen in Supplem. Thea, utriuaq. Oraevii et Qronovii, T. II. p. 905 seq. Hij beoe- fende de radcrlandsche oudheid- en dichtkunde, de laatste in den stijl ran CI. Bruin en orerleed roor February 1743. Men heeft ran hem: Kabinet van Nederlandtche en Kleefeche oudheden in GCO platen van A. Rademdker, Amst. 1727 — 83, 6 dln. 4o. Digitized by Google 197 Verhterlijlcl Watergraaf» of Diemtrmeer bij de etad Am- eterdam, vertoond in LX getigten, Amst. fol. en 4o. Betchrijving van het ^gepralend Kennemerland, in C pla- ten, door H. de Leth, Amst. 1768, 2 st. fol. (De platen schijnen wel 40 jaren ouder te zijn). De Zegeprcdende Vecht, vertoonende de verscheide Oesiehten van Lustplaatsen en Dörpen van Utrecht naar Muyden, Amst. 1719, 2 d. 4o. F, Halma, Tooneel der Fereenigde Nederlandeny vervolgd door M. B. V, N., Leeuw. 1725, 2 deelen met platen en karton, fol. Analecta medii Aevi, ojte Oude Ned. Oeschiedentehoeken van Sicke Beninge, Sybe Jarichs, Tjalling Aykema en eenen anderen over de Vriesche en Gron, Landen, Amst. en Midd. 1725, Iste en eenigste deel. Zederijke Zinneheelden der Tonge, Amst. 1716, 8o. ver- meerdert mit eenige uitgesogte van E, Yoing, door S. F«r- made, Amst. 1786. Arrenberg vermeldt nog yan hem: Kronyk van Friesland, Leyden, 1725, en Ned. Geschiede- nisboek, Amst. 1752, 8o. Zijne kunstverzameling werd te Amsterdam verkocht, 20 Febr. 1743, doch bleef toenmaal bijeen bewaard. ’t Was een atlas in 82 portcfeuilles. Zij werd, vermeerderd door de zorg van W. Heuskes, andermaal en wel in 878 nummers geveild te Utrecht, den 18den Febrnarij 1861, onder den naam van Schouwburg der Nederl. Gebevrtenissen, van 1566—1718. Zie Saxe, Onom. T. VI. p. 226; Witsen Oejsbeok, B. A. C. Woord. o. h. w. Arrenberg, Naamr. bl. 377; Bodel N|jen- hnis, Topogr. Lijtt, No. 94, 95, 1376, 2639, 3070; Cat. der Maate, ta» Ned. Lett. D. II. bl. 20, D. III, bl. 184, 214—216. NIELLIÜS (Caeolus) of Ni eile met Franc. Junins in het midden der zestiende eeuw predikant bij de Fransche gemeente te Antwerpen. Hij had den moed om het reine evangelie te prediken, terwijl de vlammen van den brandstapel, waarop zijne geloofsgenooten den dood vonden, door ramen van het vertrek, waatin hij sprak, zigtbaar waren. Zie Vita F. Janii in Serin. Anl. D. Gerdesii, T. I. p. 241, Brandt, Hut. der Ref. Ü, I. bi. 291, D. UL bl. 935; Tideman. Rem. Broed. bl. 227; Glasios, Qodg. Ned. o. h. w. Nav. D. II* bl. 282. NIELLIÜS (Carolus) of Nielle, geb. in 1576, zoon van den vorige, was eerst predikant te Keulen, werd vervolgens in 1604 bij de Waalsche gemeente te Utrecht beroepen. Hier was hij zeer gezien, genoot eene jaarwedde van / 800 en een vrije pastorie. Hij was de rigting van Ar min ins toegedaan en gaf daarvan herhaalde blijken. ln de zaak van den Amster- Digitized by Google 198 damschen predikant Goulart, apande hij s^ne pogingen in, om het consistorie tot zachtiieid te brengen, kwam (1617) in letteratrijd tagen Pabricius de Bassccourt, een ijverig Contra -remonstrant, en schreef tegen hem Verification contre Bassecourt, Voor de Synode te Dord recht gedaagd, was hij er geen werkeloos lid zijner partij. In Februarij 161^ werd hij door de Utrechtsche vroedschap van zijne bediening ontzet en den 6den Julij naar Waalwijk gevoerd. Misleid door zeke- ren Jan Janszoon Toppe, werd hy met Poppius, door dezen verraden, en in Januarij 1663 te Haarlem in hechtenis genomen, tot eene eeuwige gevangenis gedoemd en naar Loe> vestein vervoerd. Den 19den Julij 1631 ontsnaptc hij, werd vervolgens predikant te Amsterdam, en door de broederschap in verschillende gewigtige zaken gebruikt. Hij is t\veeraaal gehuwd. Volgens Haag overleed hij 27 December 165^. Men heeft van hem een Traclaet over de verwerpinge, Zijn portret is, naar T. Keys er, door C. de Pas, fraai gegra* veerd. Zie Brandt, Bist, tfer Bef. (Reg.) Tideman, Ges. der Bete. Broed. bl. 16, 17, 30, 31, 227, 232, 252, 253, 254, 312; Glasioe, Godg. Ned. o. h. w, Haag, La France Prot.-, Do dt van Flensbnrg, Areh. voor Kerk. en Wereläl. Ges. I). IV. bl. 3.S7, 35.^, 370; P. A. Limborch, Vita Epise. p. 311; Alg, Boodw, Woord. der Zamenl.; Kobns en de Rivecourt, Nav. D. IX. bl. 164. 282, 316; Maller, Cat. van Portr, NIERMEI.IER (Antonie), zoon van Johan Hendrik Niermeijer en Petronella Pigtie, werd 2 Sept. 1814 re Vlaardingen geboren, ln Februarij 1829 werd hij leerling aan de Latijnscbe school te Schiedam, die onder de leiding stond van den rector mr. G. C. Brillenburg, die al spoe- dig met den jongeling, vol lust voor wetenschap en genot voor het schoone was ingenomen. Het Hebreeuwsoh leerde hij bij den predikant Over man aldaar. Wel toegerust, vertrok hij in 1833 naar de hoogeschool te Leyden, waar hy in zyn derde academie-jaar loffelijk vcrmelding kreeg op zijn antwoord op de vraag: qualis Just inter populos in patria nostra sedem habentes, Religionis et Sacrorum conditio^ anfequam Christians erant. quis ei cum Mj/thologia, sive Seplentrionali seu Graecat Laiinave, nexus intercessissc videtur? quae poslea eins super- fuerunt reliquiae et vestigia? Den 9den Kovember 1836 werd hij kandidaat in de godgeleerdheid, den 4den October 1838 proponent bij hei Prov. kerkbestuur van Zeeland, en den 7den Maart 1840 predikant te ’sHeer Arendskerke en Baarsdorp. Aldaar bevestigde hem dr. J. ab Utrecht Dresselhnis, predi- kant te Wolfaertsdijk, met wien hij spoedig, bij zeldzame overeenkomst in studierigting, bevriend werd. Toen Nier- meijer te ’s Heer Arentskerke kwam, leed hij aan een oog- kwaal, waarvan hem zijn ambtgenoot J. L. Ä. Kremer te Digitized by Google 199 Heeze in Noordbrabant, in wienz künde en ervaring by ver« tiouwen atelde, genas. Te Heeze vond hij meer dan by gehoopt had, eene lerens* gezellin in Jantina Diddens, met gelijke bedoeling nit Ooat-Friesland gekomen. Met zijne genezing en door het huwelijksleven, scheen ook Niermeyer zelf in meerder opzigten een ander menBch te worden. Hy werd weder ge* zellig, doch hechtte zieh het meest aan de ouden van jaren, en werd weldra de gevierde in den kring der ambtgenooten, die erkennen moesten gedurig van hem te leeren, en de man dea Volks, dat hem gaame hoorde, zoowel wanneer hij in de Nutsvergaderingen verzen voorlas of verbandelde over tbetem'* t slaapmuta” enz. als wanneer hij des Zondags het evangelie ver- kondigde. Hij legde mede de grondslagen van het Theologisch Genootsohap PhHomathia en gaf den eersten stoot aan de ver* eeniging üeüamy te Heinkenazand, aan meer opeubare voor* dragten gewyd. Maar Nierme^er reciteerde niet alleen, hy maakte ook verzen, en gaf, schoon hy er weinig waarde aan hechtte, er eenige van in het licht. Zijn voornaamste arbeid te dezen is evenwel zijne Besehouwing en dichterlifk« naoolging van het lied der liederett, eene ringslezing van Maart 1842, geplaatst in de Fakkel door dr. Sprenger van Eyk (D. XV of Latere bijdragen), 1843, groot 80 blz., waarin hy erkent, dat dit erotisch dichtstak hem een lievelingsboekje was ge* worden, waartoe zieh na en dan zijne stadie bepaalde, terwyl hij vroeger zelfs aan eene dichterlijke navolging er van zijne krachten had beproefd. Doch dieigelijken arbeid verrigtte hy zonder schade van hoo* gere oefeningen. Hij beproefde zijne krachten aan eene be* antwoording van de vraag van bet Haagsch Genootschap over de echtheid van den Brief aan de Efetiers, die in September 1846 met goud werd bekroond. Op verzoek van zijn vriend Dresselhais plaatste hij een der eerstelingen van zyne exegetische en kritische sladiSn in diens Bijdragen tot hevor- dering der BijbeUehe Uitleghunde {Verh. over Hand. II: 1), die als voorlezing in den ring gediend had, terwijl niet lang daarna in de Jaarboehen voor Wetenech, Theol. D. V. St. I zijn: lets over de optekriften der Algemeene Zendbrieven van Patdtu werd aangetroffen. Aan het einde des jaars trad zijne bekroonde Verhandeling over den Brief aan de Efeziirs in het licht en werd in 1848 en 1849 door Vervolgen verrijkt, terwijl daarenboven ook nog werd uitgegeven het werkje, ge- titeld: Het hedendaagache standpunt van de kritiek des N. T., tezamen evenwel slechts vruchten van snipperuren; want sedert het Haagsche Programms voor het jaar 1847, waren Nier* meijer’s gedachten bepaald bij de Schriften, die aan Johannes worden toegekend, waarvoor directenren hem 9 Sept. 1850 Digitized by Google 200 op nieuw een gouden medaille toekenden. Zijne verhandelin? werd in 1852 nitgegeven en kort daama door een Ven><A9 gerolgd. Intusschen waren andere vereerende onderachei- dingen niet achtergebleven. Het Zeeuwtch GenooUchap bood hera in 1848 en de Maatschappij van Ned. Letterkunde in 1849 het lidmaatscbap aan, terwijl de Akademische Senaat te Leyden hem den 14den October 1850 eershalve, den docto- ralen rang en titel schonk. In 1852 werd hij, op voorstel der Theol. Paculteiten te Groningen en Leyden, door de Alg. Synode der Ned. Herv. Kerk benoemd tot medevertaler van het N. T. Later volgden nog het lidmaatscbap van het /Vor. Utrechtsch Oenootschap (1853) en het corresponderend lidmaat- schap van het flaagsch Oenootschap tot verdediging van den Christelijlcen Godsdienst (1854), Oudertnsschen was hij redacteur geworden van de Bijdragen tot hevordering van Bijbelsche uitlegkunde, dat drie jaren ach- tereen, met meerendeeis bijdragen van zijne hand, onder den titel van Magatijn voor kritiek en exegetiek verscheen. Daarenboven vollooide hij zijne Bijdragen ter verdediging van de echtheid der Johanneische Schriften en schreef hij in verschillende tijdschriften, zoo aU de Jaarboeken, de Gids enz. verhandelingen en beoordeelingen met en zonder zijn naam. Terwijl hij geheel voor de Studie scheen te leven, vervulde hij ook getrouwelijk zijne ambtpligten, en bekleedde tevens de betrekkingen van secretaris der Zeeuwsche predikanten vereeni- ging en was hij lid van het classikaal bertuur en sec.'Scriba. Na een beroep naar Kapelle (1850) afgeslagen te hebben, aanvaardde hij een tweede (1852) naar Wemeldingen. Aldaar werd hij den 7 November bevestigd ; maar reeds den 12 daaraanvolgenden werd hij te Rotterdam begeerd als leeraar, en den 80 als hoogleeraar te Leyden. Hij predikte den 1 Mei 1853 te Wemeldingen zijn afscheid en aanvaardde den 28 Mei het hooglecraarsambt met eene oratio de theologiae practicae Studio futuro Euangelii ministro prorsus neeessario. Zijne lessen over Bijbelsche uitlegkunde en practische theologie en niet minder zijn optreden als akademieprediker deden hem in de algemeene hoogachting en liefde zijner ambtgenooten, der academische jongelingschap en der Leidsche gemeente in hooge mate deelen. Doch reeds den 10 April 1855 sleepte hem eene ziekte, die aanvankelijk aan geen gevaar deed denken, naar het graf. De hoogleeraar Kist en de Student Terpstra spraken den 16 April treffende woorden bij zijn graf. De eerstgenoemde herdneht 22 April zijne nagedachtonis voor de gemeente met eene, sedert nitgegeven, leerrede over 2 Chron. XXV : 9». 