title: Ontsluijerde geheimen van alle handelsvoordeelen en verfraaijingskunsten der paarden, om bij den in- en verkoop van paarden met voordeel te kunnen handelen en zich tegen schade en bedrog te hoeden ...
creator: Entrup Bavink, Th. G., translator
text: In alle andere gevallen zijn, zoo als zulks van zelf spreekt, alle paarden des handelaars volkomen gezond en hebben volkomen uitgekropt, van welken term de handelaar, over den droes sprekende, zich bedient; zoodat de kooper niet behoeft te vreezen, dat zij in zijnen stal den droes zullen bekomen , of- schoon zij dikwijls nog aan den krop sukkelen. Slechts van dit of dat paard, dat bijzonder zwak of mager is, zegt men: „Het vangt thans weder aan te vreten, nadat het langen tijd zeer sterk gekropt heeft, doch nu is alles weder over,’ terwijl het dikwills nog doodelijk ziek is, — Overigens mag de handelaar — wmankere er ook aan zijne paarden wat het wil — slechts altijd voorgeven : zij zijn met den krop of droezige ongesteldheid behebt, enz. ,„ al wor- den zij ook met den stillen kolder, met longzucht, verslagen’ droes of zelfs met mondklem geteisterd — bij hem gaat ieder ziekte - verschijnsel voor krop door , daar deze de meest bekende en gewoonlijk ook de gemakkelijkst te genezene en schielijk weder over- gaande ziekte der paarden is. Is een paard kreu- pel, — onverschillig wat daarvan ook oorzaak zij, — zoo ligt steeds de schuld der kreupelheid aan het slecht beslag, of aan het ontbreken van hoef= ijzers, aan den vermoeijenden marsch, welken het dier onbeslagen op den scherpen straat- of puin» weg varı Mecklenburg, of eene andere inkoops- plaats, welke men wil noemen, naar de woon- 126 plaats des handelaars heeft moeten doen en een berer beslag neemt oogenblikkelijk het bestaande ongemak weg; ja de koppelknecht bekomt nog cene stren- ge berisping van den handelaar en wel in de te- genwoordigheid des Kkoopers, dat hij het paard niet reeds lang heeft laten beslagen ; terwijl toch het goede dier reeds een’ geruimen tijd en hog alvorens het deze eerlijike handelaar kocht of in- ruilde, aan ongeneeslijke spat-, boeg-, of heup- verlamming leed. Op eene soortgelijke wijze gaat de verstandige paardenhandelaar bij alle soorten van oogziekten te werk, aan dewelke hij, wanneer er geene na- tuurlijike ontsteking aanwezig is, eene kunstmati- ge, door eene onbeduidende verwonding aan het eene 00g of aan de beide oogen, tracht voort te brengen , waatvan het dan heet: de onhardige kop- pelknecht heeft het paard door onvoorzigtigheid een’ slag aan het oog toegebragt, of her is door een ander paard aan het o0g gebeten, en het en- kel vochtig maken met zuiver bronwater of hoog- stens met zwak Gaulards water geneest dat ge- brek in korten tjd, — ofschoon dit reeds de graauwe star (cataraet) is, die nu de kooper , we- gens de ontsteking van het geheele oog, den zwellenden toestand der oogleden en door de ge weldadige kneuzingen voortgebragte schuwheid met den kop des diers niet erkennen en naauwkeurig onderzoeken kan. Kortom „ alle ziekten „ die de paarden des hande- laats overkomen ,: zijn altijd slechts schielijk weder verdwijnende ongesteldheden , die verder in het ge- heel geene opmerkzaamheid verdienen en in weini- ge dagen van zelve weder overgaan. Om derhalve zelfs den schijn te vermijden, als bevond zich een der Yranäelspantden ernstig zick , mag de paardenarts ‚„ ten tijde wanneer er zich koopers in den stal des handelaars bevinden , in 127 ‘het geheel niet in denzelven komen , ion het geheel niet laten blijken, dat hij met dezen in eenige de minste weeartselijke betrekking stond; want dit zoude immers den kooper op het vermoeden bren=- gen, — hetwelk de handelaar bij. zijne aangekochte ‚paarden toch zelf zoo gaarne geheel onderdrukken mogt , — als konde een paard uit den stal des handelaars ziek worden en deswege ook zelfs wel zijn kapitaal verloren konde gaan, dat hij tot den aankoop be- steed had. Derhalve weg met dien man uit eenen stal, waar alleen altijd, gelijk in de bordeelen , alles gezond, vlug, krachtig en vrolijk moet zijnz hoewel er ook , even zoowel däär als in den stal des handelaars, schier geen een gezond indiyidu ronden wordt, m 9 1 Uit dezelfde oorzaak wordt het voorts ook een handelsvoordeel, dat‘ de handelaar alle werkelijk zieke paarden uit den handelsstal verwijdert , al ge- schiedt ket niet eens uit hoofde om: daardoyr de verdere verspreiding der ziekte voor te komen‘; zoo raadt de staatkunde des handelaars hei hem even- wel aan, opdat hij aan den kooper niet de minste gelegenheid geve, om aan het ziek worden der paar- den, die hi uit dezen stal mogt koopen, te denken. ii Se XV. GEVORDERDE EIGENSCHAPPEN DER PAARDEN. Alle hoedanigheden , die de kooper aan zijne paar- den zoekt, moeten ook de paarden ‘des handelaars hebben, wanneer er ook geen enkel zich daaronder bevindt, dat er zelfs het minste spoor var 'be= 108 ß. zit. Alles, wat het paard mist en evenwel doo den kooper gewenscht en verlangd wordt, moet d handelaar door zijne overredingskracht “0er en niets moet hem te zwaar zijn, dat hij daardoor niet waarschijnlijk , zoo niet mogelijk poogt te ma- ken. Verlangt de kooper niets, dan bloot een reg zeker paard, ziet hij noch op de gestalte, noch op de kleur, noch op de teekening of op deze of gene bijzaak, zoo moet' de handelaar hem verzekeren , dat hij slechts naar deze eenvoudige, maar zeer juiste grondstelling zijne paarden op het land in- koopt en liever voor ieder paard 80 of 100 gul- dens meer betaalt, wanneer het slechts deze wezen- lijke, hem boven alles gaande eigenschap bezit, om ziine koopers hiermede ten volle tevreden te stel- len; zijn stal bevat derhalve juist geene paarden , van welke men eigenlijk zeggen konde, dat zij bij hunnen overigens bevalligen vorm werkelijk schoon zijn, maar gewis enkel zoodanige,, van welke men bekennen moet, dat zij buitengemeen goed op de beenen en regelmatig gebouwd zijn, dat zij zeer goede en gezonde hoeven hebben en zeer zeker in den gang zijn. Zoo zeide eens een wijnhandelaar tegen MOSES AARON: „Wat gaan mij de voorouders van mijn paard aan en wat gaat het mij aan, welk bloed het bezit? Het moet slechts zoo veel bloed hebben als een paard bezitten moet ; volbloedige hebben te veel , halfbloedige te weinig!”” — „Ei, in hoe lang heb ik niet zoo verstandig hooren spreken „” zeide MOSES. — En omgekeerd , ziet de kooper meer op de gestaite , op het staartdragen, op een schoon en fraai dragen van den kop en hals, enz. , z00 beijvert zich de han- delaar, om hem te overreden,, dat dit ook allezins hoofdvereischten van een paard van weelde zijn; dat hij er zich bijzonder aan gelegen laat liggen , om paarden met deze hoedanigheden in te koopen , en dat men hem zal moeten toestemmen , dat zijn stal in dit opzigt de best uitgekozene paarden be- “ * £ 129 vat, waarvan de kooper zich zelven kan overtuigen , 'zoodra hij zich slechts de moeite wil geven,. om ziine paarden te monsteren, die alsdan ook in- dedaad omhoog gerigt, goed geranseld, goed op- gezet en echt gepeperd,, als eerste staartdragers ver- * schiinen. — Wenscht en zoekt de kooper slechts beredene paarden, zoo heeft de handelaar juist op dit oogenblik geene andere in den stal; hij lette reeds bij den inkoop daarop en onderhoudt een’ goeden berijder, die hij wel is waar een zeer aan- zienlijk salaris moet geven, maar die dan ook geen bloote voorrijder is, zoo als andere paardın- handelaren dergelijke szjezten nahouden, welke niet veel meer van de rijkunst verstaan, dan een gewone koppelknecht, maar ook niet veel beter betaald worden. Hij echter, wel inziende, dat het toch voor den kooper wenschelijker en voordeeliger is, wanneer hij terstond beredene en ‘aan alles gewoon ziinde paarden kan koopen, laat al zijne paarden volkomen berijden, houdt ze daarom langer op den stal, dan zulks volgens gewoonte bij andere paar- denhandelaren gebruikelijk is, om ze in dien tijd be- hoorlijk te kunnen laten dresseren, hetwelk zeker- lijk hunnen prijs een weinig verhoogt; maar daar- voor bekomt de kooper nu ook een reeds volmaakt geleerd en voor alle diensten bruikbaar paard en behoeft dus thans ook geen tijd, geld, of moeite tot dressering te bzssteden ,„ en kan de soort en ma- nier zijner berijding terstond bij zijnen inkoop me- de onderzoeken en de voorrijder des handelaars moest al een groote knoeijer in de rijkunst zijn, wanneer hij bij het monsteren en voorrijden der paarden aan dezelve niet den schijn van wezenlijk beredene of liever gedresseerde paarden weet te ge- ven. De sporen, de zweep benevens eene bekwa- me leiding vermogen veel, om zelfs aan het ruwste of ongeleerdste paard het voorkomen van gedresserd te zijn te geven. — Of de kooper begeert een bij- 9 450 zonder vlug en snelloopend paard en ziedaar ook deze hoedanigheid is het, die de handelaar het meest aan zijne paarden bemint en waardeert, omdat dit toch altijd de voortreffelijkste vereischten eens rjj- paards zijn en dadelijk komt ook de berijder in de snelste carriere met een derzelven op de monster- plaats aangevlogen. 4151 >. XIX. KLEUR, OUDERDOM EN AFKOMST DER PAARDEN. Bij den handelaar moeten alle kleuren der paarden in het verharingstijdperk van dezelven lichter of donkerder worden, al naarmate het de kooper wenscht, en het met het belang des handels overeen- komt. Zinn er b. v. een paar rijtuigpaarden niet ge- heel overeenkomende in de kleur, of passen zij in’ dit opzigt niet gelheel met de andere paarden van den posttrein, zoo heet het dan, in geval de kooper een of beide donkerder wenscht: „Ol dit paard of deze paarden worden maar al te donker ; want zoo- dra de verharing invalt, verkrigen zij een donker- der haar;’”’ of beantwoordt het meer aan de wen- schen des koopers en het belang des handels, dat zij wat lichter van kleur waren, zoo is, volgens het zeggen des verkoopers, niets zekerder, dan dat zij bij het aanstaande voor- of najaar lichter van kleur worden en hierbij haalt hij deze of gene paarden als voorbeelden aan, die eerst bijna geheel zwart-bruin gewesst waren en thans toch in licht- bruine rossen veranderd zijn, enz. Kortom, al zijne paarden moeten ware chameleons zijn „ welke alle kleuren bezitten en verwisselen, al naarmate de kooper het wenscht. En kan men dit gesnap dan wel bedrog noemen; kan zich dan een verstandig mensch overreden laten, dat de moriaan wit, de blanke een moriaan wordt en is hij, desniettegen- staande, Zoo kinderachtig, om het te gelooven , bedriegt hij dan niet veel meer zich zelven, dan dat hij door den paardenhandelaar bedrogen wordt? In den stal des handelaars moeten ,„ haar zijn zeg- 152 ” gen, alle paarden voljarig en derhalve terstond tot elke dienst bruikbaar zijn; ontbreekt er veel- list aan dezen ouderdom nog een jaar, en bevindt zich nog hier of daar een veulen- of melktand, waar een paardentand moest staan ,„ zoo verhelpt de handelaar zulks met de nijptang en oefent zich in de operatie van het tandentrekken, welke kunst dikwijls aan den paardenhandelaar belangrijke voor- deelen bezorgt. Dit is echter alles geen bedrog ! neen, dat is enkel zelfmisleiding des koopers. Dan zegt men tot den kooper op eenen lossen toon: „Gij ziet het zelf, dat het paard zoo even den eersten tand verloren heeft en de jonge paarden- tand binnen weinige dagen moet doorbreken ‚” of- schoon de meeste keeren zijne ontwikkeling in de tandkassen naauwelijks voor de helft is geüindigd en het paard ten minste een half, zoo niet een geheel en jonger is, dan de paardenverkooper het uit- geeft. Oude paarden heeft de handelaar nu in het geheel niet in den stal, 7 of 8 jaren hoogstens is het oud- ste van allen; en inderdaad er moest geene rasp of vijl en geen polijstijzer meer zijn, wanneer niet voor den onervarene in het herkennen van den ou- derdom des paards eene kunstig voortgebragte boon zoude daar staan, en hij het paard schijnbaar in den leeftijd der jeugd en in zijne kracht herplaatst vinden zoude, waartoe de zweep, de peper en de sporen de verjongende levensbalsem zijn. En wat zijn deze kunstgrepen, om het jonge paard ouder en het oude jonger te maken , anders, dan han- delsvoordeelen , die heden ten dage onze dames door hare toiletkunsten,, om aan den man te geraken , im- mers ook beoefenen ? Want Aier verschijnt een naauwelijks 15 jarig meisje onder de negligemuts reeds manbaar en daar de reeds bedaagd wordende ma- trone onder het blanketsel, met den valschen boe- zem en de geleende haren, in eenen jeugdigen leef- 155 tjd en verkrijgen zij door deze middelen mannen , z00 zegt toch geen van dezen,, dat hij om den tuin geleid en bedrogen is; dat echter ieder kooper van paarden uitbazuint, zoodra de paardenverkooper aan zijn paard deze kunstmatigheid des toilets en der levens- veroudering of verjonging in aanwending gebragt heeft. Vöör alle dingen en zelfs nog v6ör dat hij de gunst en het vertrouwen der paardenkoopers tracht te verwerven, moet de paardenhandelaar de vriendschap en toegenegenheid van hunne koetsiers of rijknechten trachten te verkrijgen , voornamelijk van dezulken, die in het huis van hunnen brood- heer in alles, wat de paarden en den stal betreft, van hetwelk alles het heerschap grootendeels niets verstaat, als ware orakels te beschouwen zijn; want van dezen hangt toch grootendeels het uitkiezen en inkoopen der paarden mede af. Geeft de oude koet- sier zijne stem niet mede daartoe, zoo wordt de heer reeds besluiteloos, al ware hij te voren ook nog zoo zeer voor den koop en hij treedt zeer ze- ker terug, wanneer de eerstgenoemde zich luide daartegen verklaart. Derhalve mag het als een der voornaamste handelsvoordeelen bij den paardenhande- laar aangemerkt worden , dat hij langs alle mogelijke wegen, door geschenken, een goed glas wijn,, of een vrijzinnig gedrag dit slag van lieden tracht te winnen; want met hen wint hij gewoonlijk ook hunne gebieders en hij sluit den koop, die buiten deze wijze van handelen bezwaarlijk tot stand was gekomen. Zoo zeide MosEs AARON, als hij een slecht stalpaard verkocht: „Zend mij uwen jon- gen , ik zal hem onderrigt geven !” — Een goudstuk onderrigtings geld maakt de zaak in het klare. Vele koopers letten zeer op het ras en de afkomst der paarden, zouden gaarne bij den koop de ge- heele stam- en voorvaderlijke geslachtstafel van het paard mogen weten en schenken het dier niet eens 154 eenig vertrouwen , wanneer het niet van TURKMAN ATTI Of van BAYarD of zelfs wel van den beroem- den BLLIPSE uil Engeland afstamt, Eene afkomst uit eene beroemde stoeterjj (paar- denfokkerij) geldt meer bij hen , dan goede beenen , ge- zondheid en kracht en komt het paard niet uit de vermaarde fokkerij des graven von PLESZ te Ivernak , of des heeren von MOLTRE „ of des heeren MICHAEL , enz. zoo heeft het voor hen geene waarde. Dit is nu moeijelijk voor den handelaar, welke van deze heeren, wegens hunne hooge prijzen, zelden iets goeds kan koopen en dwaasselijik van de koo- pers, die van het tegenwoordige verval dier paarden- fokkerijen, door de invoering der Engelsche paar- den en uit deze voortgekomene bastaarden, in het geheel niet weten en er blijft geen ander mid- del over, dan de koopers te bevredigen en, om het krediet dezer stoeterijen te schragen, derzel- ver firma na te maken, op de paarden een tee- ken van eene beroemde fokkerij te branden, of in ‚het haar 'te snijden, of ze ten minste voor af- stammelingen wit genoemde stoeterijjen op te ge- ven, waartoe zij overigens even min behooren, als menige baron aan de oude vrijheerlijke familie, voor welker medelid hij zich uitgeeft, ‘ofschoon overi- gens beide en paard en baron, wat hunne inner- lijike waarde betreft, hunne voorgewende voorva- deren niets toegeven. Van daar dan ook, dat de ingewijden met regt zeggen: „Zoo lang er nog brandijzers en kolen te bekomen zijn, kan men ook paarden wit alle mogelijke fokkerijen verkrijgen.” Van slechts eenvoudige Mecklenburger of Hano- versche en meer andere boerenpaarden moet eens vooral de paardenhandelaar met zijne kalanten en koopers nimmer spreken; want wie verwacht van die. paarden iets anders, dan lompheid , luiheid , ongesehiktheid, zwakheid en gemeenheid ,. Wordt het oordeel van den handelaar gevraagd over paarden, die niet uit zijnen stal gekocht ziin, zoo vordert het de regtschapenheid zoowel als de voorzigtigheid, dat hij deze niet opzettelijk en slechts om die reden beschimpt en laakt, om- dat zij niet van hem gekocht werden. Het is hier- bij echter ook een handelsvoordeel, dat hij tevens van zijne paarden en hunne houding met lof ge- waagt en, terwijl hij het van een’ anderen hande- laar aangekochte paard alle geregtigheid laat we- dervaren, ook de zijne in een nog voordeeliger licht tracht te plaatsen, waartoe hem zelfs het eerst vermelde paard de beste gelegenheid aan de hand geeft. „Het is een goed paard ,” zegt dan de handelaar b. v. „maar evenwel vrij wat lang in de koten, van achteren een weinig doorgezakt, ‘of sabelvoetig en een klein weinig hol in den rug; intusschen ,” zoo vaart hij voort, „dit zijn juist geene hoofdgebreken en slechts zoodanige fouten, welke meer het oog, dan de diensten , die zij ver- rigten moeten, hinderen, doch moet ik u beken- nen, dat ik ze evenwel niet gaarne onder mijne 156 paarden heb; want de lange koten zoowel, als de gebrekkige houding van her achterdeel en de inge- zadelde of holle rug verraden toch altijd eene ze- kere zwakheid ,„ die doorgaans daarmede verbonden is en vroeger of later voor den dag moet komen.” Of: „Het paard is allezins goed, maar is het u niet te zwaar, te gaauw, te onbehouwen, te klein, of te groot? Ook schijnt het mij nog een weinig te ruw en te min gedresseerd, of reeds vöör u te veel gebruik ,”” — en het is genoeg, om den kooper onrustig em aan het nadenken over zijne gedane keus te maken , te meer wanneer de handelaar het nog daarheen kan brengen ,„ dat de kooper zijne paarden monstert, al geschiedt dit ook, naar het voorge- ven, uit geen ander oogmerk, dan hem de paarden te toonen. Overigens is het oordeel, waaroım men over een reeds aangekocht paard gevraagd wordt, niets an- ders, dan een afgeperste lof, waarbij nog de eigen- liefde des koopers over zijnen goeden smaak , zijne paardenkennis en zijnen profijteliiken koop gevleid wil zin, niets minder echter dan berisping en afkeuring verwacht en aan dezen egoistischen zin kan het derhalve in het geheel niet nadeelig zijn, wanneer hij door de verstandige handelwijze des paardenhan- delaars een weinig getuchtigd wordt. Paarden, die uit den stal des handelaars gekocht werden , hebben zich , naar het oordeel des paarden- verkoopers „ wanneer hij dezelve naderhand bij toe- val eens weder ziet , buitengemeen tot hun voordeel veranderd; naauwelijks kan de handelaar ze nog we- der herkennen „ zoo vleezig en rond, zoo glad van haar, zoo vlug, zoo volgzaam zijn zij geworden; hunne geheele gestalte heeft zich meer gevestigd, zij zijn veel meer in het rijden geoefend , veel gedres- seerder en beter onderhouden dan bij hem, wanneer ook werkeliik, zon als zulks gewoonlijk het geval is, van dat alles het tegendeel plaats heeft; doch deze gezegden streelen den bezitter even zoo zeer,, als zijn’ koetsier en zijn’ rijknecht en wie zoude dan wel den kooper, zoowel als zich zelven en zij- nen handel, ceene satire willen zeggen en iets afkeu- ren, dat toch oorspronkeliijk van hem afkomstig was (*)? 2 MorTGen begaat hier eene groote fout, terwijl hij hier zijne geprezene braafheid een weinig doorschjj- nende daarstelt; evenwel is hij immers juist de eerlijke man, daar hij toont, hoe men niet eerlijk is. 158 Fouten of gebreken, die de kooper aan de paarden des hrandelaars bespeurt, worden door diens redeneerkracht niet alleen onschadelijk „ maar nog tot deugden. Zoo heet het, b. v.,„ wanneer de kooper de lange koten bespeurt: „Het is al- lezins waar,, het paard is een weinig lang in de koten ,„ doch naar mijne overtuiging is toch im- mer deze houding, deze beenvorm eerder als een voorregt, dan als een gebrek des paards aan te merken; want het strekt altijd ten bewijze, dat het van een edel ras afstamt, hetwelk steeds meer lang dan kort in de koten is, zoo als wij aan de nationale Engelsche en voornamelijk aan al die paarden zien, die in Duitschland van dit ras aan- gefokt worden, zoo als b. v. de paarden des gra- ven VON PLETZ te /vernak „ des graven MOLTKE, van den proost HAYDEn en in onderscheidene der beste paardenfokkerijen in Mecklenburg ; ook loo- pen langkotige paarden altijd vlugger en gemakke- liker, dan kortkotige en dit is bij de rijpaarden toch waarlijk mede de voortreffelijikste eigenschap; zii worden minder vermoeid op de beenen , daar de terugslag bij den opstap in de een weinig lan- ge koten en hare buiging verstompt wordt en verlo- ren gaat en wanneer te kort in de koten zijnde paarden sedert lang reeds uitzettende in de ko- ten werden, zijn deze nog niet eens regt staande in de koten; derhalve beken ik openhartig,’ vaart de handelaar voort, „koop ik liever te lang dan te kort in de koten zijnde paarden en heb met zoo- danige mijne kalanten telkens het best en het meest naar genoegen bediend.” Of: „alhoewel het niet te ontkennen is, dat het paard met de achterbeenen een weinig kochakkig staat, zoo ge- loof ik evenwel niet, dat dit een gebrek ten na- deele is; want is niet het hert eveneens een weinig kochakkig op de beenen en welk dier heeft wel meer springkracht in zijn achterdeel, dan. dit? 159 Staat verder niet het rundvee in eenen hoogen graad koehakkig? Dat heeft zelfs de benaming tot deze houding der beenen gegeven, en evenwel, wan- neer de paarden den zwaar beladenen wagen niet bergopwaarts kunnen trekken, brengt hem de os met zijne geheel koehakkig geplaatste beenen , waar- uit juist zijne eigenlijke kracht ontspruit, zonder groote inspanning naar den steilsten berg omhoog. En welk dier draagt wel grootere lasten, dan de ezel, en is ook deze niet in eene hooge mate koe- hakkig op de beenen geplaatst?” WVoorts: „gij keurt den een weinig ingezadelden (hollen) rug van dit paard af, maar welke merrie is niet door eene wijze bestemming der natuur immer van achteren iets hooger, dan van voren? waaruit noodwendig een weinig dieper liggende rug ontstaat, alhoe- wel juist de merries de krachtigste paarden zijn ;” of, wanneer het een ruin is: „is niet juist deze vorm diegene, waardoor de bewegingen van het paard het vlugste en bevalligste worden? Ik moet althans bekennen, dat ik voor mij zelven altijd een paard met een’ eenigzins ingebogenen of ingezadel- den rug uitkies; want het is immers door eene algemeene ondervinding bekend, dat deze paarden de vlugste in den loop en ook gewoonlijk de vol- hardendste zijn. Daar is b. v. de schimmel van den heer N. N., dien gij kent, (terwijl hij het een of ander paard als voorbeeld aanvoert, dat den koo- per van de voordeeligste zijde bekend is), nu, is deze niet een weinig overbouwd en zelfs zand- ruggig? en evenwel is het een zeer uitmuntend paard , bezit de grootste viugheid en bevalligheid in den loop en behoort tot de makste paarden in de stad; het is insgelijks ook,” vervolgt hij, „uit mijn’ stal, ik verkocht het aan dien en dien , welke het weder aan dezen en deze aan genen verkocht, totdat het eindelijk voor een’ zeer hoogen prijs in handen des tegenwoordigen bezitters gekomen is, 410 welke het dier, in weerwil zijner bouwaard, we- gens de deugden, die het overigens bezit, voor geenen prijs weder wil missen. De paardenhandelaar moet derhalve, zonder de welsprekendheid op eene hoogeschool bestudeerd te hebben, gelijk onze heeren advokaten, zoo goed als deze het kromme regt en het regte krom weten te maken, wanneer hij gelijik deze bestaan, in de 11 wercld voortkomen en nog bovendien geprezen zijn wil. ——dm zZ xXX. DE PRIJS DER HANDELSPAARDEN. Heeft de handelaar eens den prijs aan den kooper gezegd, waarvoor hij het paard kan laten, zoo moet hij van dezen prijs ook niet het geringste meer afgaan, den kooper niet opzoeken en alles vermijj- den, waardoor deze konde gelooven , dat men eene toenadering hemwaarts zochte, om hem het paard nog tot eenen goedkooperen prijs te kunnen aanbie- den. In tegendeel moet hij, wanneer de kooper na lang bedenken weder tot hem terug komt, om hem den geöischten prijs eindelijk toe te staan, het paard nu niet eens voor den bepaalden prijs willen laten en voorgeven, dat hem gedurende den verloopenen tusschentijd reeds meer voor het dier geboden is, dat het paard ook tegen verwachting goed gegroeid is, nog eens zoo fraai, sterk, vlug, mak, enz. geworden is, dan het voorheen was en dat hi het te dien tijde niet zoo gekend, zijne waarde niet genoeg geschat had; de kooper moge zich. zelven daarvan overtuigen en terwijl nu het paard dubbel afgerost, gespoord en gepeperd wordt, wint het naar den schijn ook meer aan kracht, bevalligen vorm, levendigheid en houding, dan het bij de eerste monstering had en de kooper sterıt zijne aangewonnene deugden thans niet zeiden zelf toe, en betaalt nu ligtelijk gewillig 100 gul« dens meer, dan de vroegere eisch was. Ja, eer hij van zijne laatste prijsbepaling aan den eenen. kooper afgaat, is het veel raadzamer, 142 het paard liever aan eenen anderen kooper voor een? goedkooperen prijs te geven, onder het voor- wendsel — indien de eerste kooper of liever bie- der dit gewaar wordt, — dat het dier minder geworden en dus niet zoo gocd gebleven is, als het nog voor eenigen tijd bij zijne eerste mon- stering was en het hem — den handelaar — aan- genaam is, dat hij het niet aan den eersten had verkocht. In het algemeen is het de gewoonte en behoort mede tot de handelsvoordeelen, dat de handelaar in zijn beroep niet te veel overvraagt en dan toch nog de waar voor bijna de helft van den ge- eischten prijs aan den kooper laat; want daardoor geeft hij aanleiding voor het vervolg, dat de kooperss hem nu slechts de helft van den eisch bieden en hij dan als een ware Jood bekend wordt. r- Zoo bepaald en halsstarrig echter op den eens vastgestelden prijs te blijven volbarden, gelijk de kooplieden uit de sekten der Hernhutters en Kwa- kers, is in verscheidene opzigten bij den paarden- handel niet raadzaam en zelfs onuitvoerlijik ,„ daar zulk eene waar, als het paard is, van dag tot dag in derzelver waarde verandert en daardoor dus ook van tijd tot tijd in prijs rijst of daalt, en niet, geliik de waren der Hernhutters en der Kwakers, als b. v. zeep, kaarsen, leder, lin- nen, enz. meestal eene gelijk blijvende waarde be- houden. De paardenhandelaar is derhalve wel verpligt, om altijd iets te overvragen, vooral bij zulk eenen handel, wanneer hij niet weet, of hij ruilen of op krediet verkoopen moet; doch dit moet niet overdreven en van den werkelijken verkoopprijs zoo verschillende zijn, dat men deswege den paarden- handelaar van overvraging, of zelfs wel van af- zetteriji zoude kunnen beschuldigen. Desniettegen- 145 e staande worden echter vele dieren voor de helft van datgene ,„ wat gevorderd wordt, verkocht en toch heeft de roskammer nog altijd voordeel. Bij ieder’ gesloten koop is het goed, wanneer de handelaar tracht te verspreiden, dat de paarden duurder verkocht zijn, dan werkelijk het geval was; want daardoor verkrijgt hij het aanzien, alsof hij alleen zeer goede en lofwaardige paarden in den stal had en elken koop tot zeer goede en aanneme- lijke prijzen sloot, hetwelk veelligt beide niet het geval is, hem echter in zijne zaken zeer van dienst ‚ is en zijn krediet verhoogt. „Hij mag het niet zeggen,” zoo heet het dan, „het is om de vrouw, zij is te zuinig,” enz. Het moet den paardenhandelaar juist niet meer verontrusten, wanneer hij een’ nadceligen koop doet, waaraan hij even zoo veel tientjes verliest,, dan een ander koopman ergerlijk is, wanneer hem een koop niet gelukt, waaraan hij eenige stuivers ge- wonnen heeft. In den paardenhandel is eens vooral alles, wat dit vak aanbelangt, als ware het op eene groote schaal aangelegd en een goudstuk hierbij niet meer, dan bij een’ koopman in zwavelstokken een penning. Evenwel moet hij dit beginsel geheel alleen tot zijnen handel bepalen en niet tot zijne huishouding uitbreiden , als wanneer hem zulk een hazardspel weldra aan den bedelstaf zoude bren- gen. Zoo veel als mogelijk is moet de paardenhande- laar den kooper zijne paarden niet in den regen toonen; want doormat en ingeweekt doet zich geen een voorwerp goed voor en het minst van allen een paard: de ooren en de kop hangen naar bene- den; de haren liggen aan de huid als vastgekleefd , zij verliezen hunnen glans en schijnen donker van kleur te zijn; het paard ziet er mager en ellendig ult, trekt zich huiverend te zamen, zet de beenen 14% onder den buik en heeft allen moed en alle le vendigheid verloren; terwijl daarentegen een paard in zonneschijn zich eens zoo goed voordoet,, als wanneer zijn haar blinkt ,. de donkerste en de minst in het oog vallende kleur door de heldere schittering verlevendigd wordt en het dier over het geheel ge- nomen, gelijk de mensch bij helder en fraai weder , moediger, levendiger en opgeruimder is, daar de zuivere lucht zijne ligchamelijke en geestige kracht versterkt. Ten opzigte van den tijd van den dag is het voordeeligste, de monstering te bewerk- stelligen kort vöör en niet kort na de vo dering; want in het eerste geval is het paard het vlugst, het vaardigst, in zijne bewegin- gen het snelst, het opgeruimdst en vurigst en te- vens daarbij begeerig, om weder in den stal — ten einde zijn voeder te ontvangen — te komen. Bij dempige, kortademige paarden is op dezen tijd de ademhaling vrijer, bij beginnenden kolder het be- wustzijn grooter,, daar het achterlijff , nog niet met voeder opgevuld, het terug treden van het middel- rif bezwaarliik maakt en opstijgingen van het bloed naar den kop verwekt. Kort na de voedering ver- toont het paard zich geheel anders; het is door de opgekomene spijsverteringskoorts meer of minder traag en onwillig tot alles, ongehoorzamer , zwaar en plomp in zijne bewegingen „ onbevallig in den loop en niet zelden zelfs weerbarstig , in geval het dier tot deze feilen van het karakter aanleg heeft. De kortademigheid, de toevallen des kolders loo- pen , wegens aangevoerde gronden „ veel eerder in het oog en het paard is alsdan over het geheel geno- men moedeloozer en minder levendig. Aangezien echter de tijden der monstering geenszins door den handelaar bepaald kunnen worden en hij zich hierin geheel naar den- kooper moet voegen, ZOO blijkt hieruit duidelijk voor den handelaar het voordeel, ® 145 waarvan voorheen reeds is gesproken, om zijne paarden wel is waar dikwijls, maar altijd slechts met kleine hoeveelheden te voederen en zij der- halve op geen tijdstip volledig verzadigd,, maar toch ook niet uitgehongerd zijn. Even als de handelaar een gebrekkig paard — zoo als reeds vroeger is gezegd — door uitwendigen tooi, toomen, dekkleeden , zadel en gereide uitdost, om de blikken des koopers meer op dezen tooi, dan op het paard zelf te leiden , dat onder deze sie- raden zijne gebreken verbergt, zoo moet hij de al- lerslechiste en gebrekkigste paarden bijna altijd on- der Engelsche kappen en dekken verbergen en hen naar den schijn juist het zorgvuldigst behandelen , opdat de kooper daardoor , wel verre van te geloo- ven, dat deze de slechtste zijn ‚„ dezelve voor de beste en kostbaarste van den geheelen stal houdt,, dewijl deze in zijne meening door de oplettendheid en de zorg, welke men aan die paarden besteedt, misleid en versterkt wordt en hij een gunstiger ' vooroordeel voor dezelve opvat, dan zij verdienen. Dan wekt ook — zoo als reeds is gezegd — het ' geheime, het verborgen gehoudene de nieuwsgierig- ; heid. op, prikkelt de verbeeldingskracht en de koo- ‚ per schenkt aan zijne verbeelding gehoor , om onder het Engelsche dekkleed ook een’ Engelschen vol- bloed ‘te vinden, terwijl het slechts een ingeruilde,, gebrekkige, ellendige oude knol is. Om deze reden liet. MOSES AARON zijn’ posttrein half naakt, half gedekt aan den heer graaf van $. zien; zij waren reeds verkocht aan den vorst L.; doch dg graaf be- taalde goed, zeifs de schijnbaar verlorene dekken, daarom waagde het moses de voortreffelijke en gaf hem ook de bedekte , uitgedoste, oude knollen van den luitenant L. mede in den koop; 8 goudstukken drukten den koetsier de oogen toe. Het is mede een belangrijk voordeel voor den 410 146° paardenhandelaar , dat hij, bij een’ slechten aftrek zijner waar, nimmer over den ongunstigen gang zijns handels tegen koopers klaagt; want niet alleen dat hem deze‘ klaagliederen bij dezen niets baten, maar het is hem ook in vele opzigten zeer nadeelig , terwijl het bij den kooper het geloof te weeg brengt, _ als had de handelaar geen‘ vertrouwen en geene ka- lanten, of als konden zij bij den ongunstigen gang des handels paarden voor de helft der waarde koo- pen, en de handelaar zoude hierbij nog blijde zijn, zijne paarden van: het voeder kwijt geworden te zijn. Staat derhalve de stal des paardenverkoopers geheel vol, is sedert langen tijd ook niet een enkel paard uit zijnen koppel wverkocht, zoo mag hij echter toch niet i. & slappe zaken of eene slechte markt klagen. In tegendeel moer het dan nog altijd heeten „ dat er reeds een transport van nieuwe paar- den op weg is; deze reeds zoo goed als verkocht ziin en dezer dagen aan een” buitenlandschen paar- denhandelaar al te zamen afgeleverd worden. Ja, hij kan zich beroemen, dat hij, bij al zijnen handel in paärden, evenwel in langen tijd zulke goede zaken niet gedaan heeft als nu, zoodat hij werkelijk met den inkoop van zoo .vele waar ver- legen is; wanneer zij ook over het geheel ge- nomen nog met veel verlies in den stal staat. Bij zulk eene gedragsliin zal hij veel beter nog aftrek vinden, dan wanneer hij klaagliederen over slechte tijden en verflaauwing zijner handelsza- ken aanheft, hetwelk de kooper anders nog: tot zijn voordeel zich zoekt te nut te maken. Van daar dan ook de spreuk in het dagelijksche le- ven: Men kan hem zoo veel gelooven als een’ roskammer , van duizend woorden &n en.van dit juist' de helft. roten £ 447 m Zoo ver voor dezen keer het opsommen der voor- deelen in den paardenhandel, die tot de dikte van een foliant uitgebreid zouden kunnen worden ,„ wan- neer men de overigen uit het medegedeelde niet reeds afleiden konde, die altijd dezelfde blijven, en op menschelijke zwakheden en gebreken en man- gel aan ware paardenkennis der koopers gegrond zijn. Overigens verwijze ik nog naar mijn „Lehr- buch des Pferdehandels , ate Auflage, Hanover bei HAHN, waarin men het geheele bedrijf des paar- denhandels uitvoerig beschreven vindt. Bee! > ekhunduahnen 1 2 { ; er A Br RN 3 u ae ee wer ° RS BEE DR PR ne eg BA Br Er SEE A = a ben, me: A BaS.n; na we a LE 5er ee 2 Thy i f yakıı Hr %- er ya IE OR & ; sale AR k we a ee SE ET jap? wi Br 2.5 4 FE ”. RER ar AR Me A ar Be N Er Bl BE Pod ya San aan i 2.2 en Be en a w erg: as et TE Mn x ie. Ars - VOOR DEN BÜRGER EN LANDMAN; s | OF HANDBOER VOOR ALLE IN- EN UITWENDIGE ZIEKTEN DER PAARDEN. „TEN DIENSTE VAN VEEARTSEN, SMEDEN , LANDBOUWERS, PAARDENKOOPERS, END. DOOR HEINRICH MÜLLER Uit het Hoogduitsch vertaald en met eenige aanmer. vermeerderd DOOR Ta. G. ENTRUP BAVINK, ‚Apotheker. 