title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: De gaat zo lang ter jacht, totdat hij zijn vacht heeft. (Zie JAGT.) Wolf zal zijn vacht wel houden, maar het schaap heeft gestroopt zijn. (Zie SCHAAP.) Schaver verwerkt huiden en vachten, maar niet pachten. (Zie HUID.) Vos is zoo lang zijn kost waard, tot de bontwinkler met zijn vacht pronkt. (Zie BONTWERKER.) Loopt zo dikwijls in de kool, totdat het vacht laat. (Zie GEIT.) Heeft een hoofd als een vachtenwisscher. (Zie HUID.) Bij zijn vacht gepakt (of: gekregen). Vindt meer vosse-vellen dan ezels-vachten in een bontwerkers-winkel. (Zie BONTWERKER.) VADEN. Verschilt vademen en mijlen (of: voeten en pammen). (Zie MIJL.) Kruipt als een koe met teugjes van een vaam. (ZIE KOE.) Is 200 subtiel als de rug van een vaam dik wagen. (Zie BUG.) Zakt naar conservatie van roggebrood, zeven vammen in den wind. (Zie BROOD.) VADE MECUM. Een vade mecum is eigentlijk een zakboek, dat men altijd bij zich draagt, genomen naar de betekenis van 't woord want her mecum zeggen: ga met mij. Men past dit toe aan den persoon, die zich niet in zijn hoofd hoort schijn, zich nooit durft laten gelden, en, als hij aan anderen aansluit. MEER L. van Lennep bl. 335. Serrilius bl. 268. Denen Lang, mee Kind bl. 230. De Brune bl. 469. Bartolius tert. X. 10. De Brune bl. 56, 58. Ss. Probl. bl. 33. Harreboom. VADER. Als Paschen komt op een' zondag, is elk een kind zijn eigen vader. (Zie KIND.) Beter dat het kind weent dan de vader (of: moeder). (Zie KIND.) Daar komen ze weer aanrijden, zei Reinhard, en bij zag zijn vader naar de galg rijden. Dat kan niet in vaders pot. (Zie GALG.) Dat zijn verbruikte partten, dat je niet eten wilt, zei de mof tegen zijn vader, en hij lag op sterven. (Zie MOF.) De goddeloozen zijn als een koppel wilde ganzen, zei vader Holtmans. (Zie GANS.) De kinderen willen zich tegen hunnen vader verzetten. (Zie KIND.) Den Fa Wil vader noch moeder erbarmen. (Zie ARME.) Den vader en de moeder van Melchizedek kennen. (Zie MELCHIZEDEK.) Den vader kent men bij zijn kind. (Zie KIND.) De vader mag hem niet verloochenen. (Zie de Bijlage.) [Hij doet gelijk zijn vader.] De vader spaart, en de zoon verteert. (Zie LEEST.) De wereld loopt ten einde, zei de jongen, en hij zag zijn vader op een varken rijden. (Zie EINDE.) De zoon schoet op des vaders lijf. (Zie LEEST.) Die kinderen hebben een verloren vader. (Zie KIND.) Die lang leeft, zal oud worden, en die oud wordt, veel hooren, zei vader Tiktak. (Zie OUD.) Die smaak is goed, zei notenkraker, en hij at zes m! vaders vinken, (Zie KRAAK.) Die zullen vader niet horen (of: geloven) wussen moeten dikwijls hunnen stiefvader horen (gelooven). (Zie STIEFVADER.) Een eengekendelde boer kent zijn vader niet. (Zie BOER.) Een kind krijgt nog wel eens een andere vader, maar nooit een andere moeder. (Zie KIND.) Een slechte vader heeft wel een goed kind. (Zie KIND.) Een ieder kan beter zeven (of: tien) kinderen onderhouden, dan zeven (tien) kinderen en een zaak. (Zie KIND.) Er is geen schelm te vertrouwen, zei de jongen zijn vader. (Zie JONGEN.) Geef wat tijd, zei vader Van Vleuten, want haastig is kwaad. (Zie TIJD.) Gehoornde koien met vier poten, niet hoger dan een kamillehoogte. (Zie HOREN.) Zijn jij immers mijn biechtvader niet? (Zie BIECHT.) Zijn jij de vader, en ik de moeder? (Zie DER.) Grijp je (of: Saan): je zult gevader worden. Liep HAND. Het is de Se die er wezen was. Het is de regte vader. Het is een De Deo zoon: hij wil Zijn naam niet benemen. Het is een goed kind, dat naar zijn vader kijkt. (Zie KIND.) VADER. Het is een regte praatverbal. (Zie PRAAT.) Het is een wijs kind, dat zijn vader kent. (Zie KIND.) Het is even eens, wie zijn vader is, zolang hij maar deugd en eer bezit. (Zie DEUGD.) Het is weer aan met vader en moeder: zij zoenen malkander op het matje. (Zie MAT.) Het kind gelijkt zijn vader, alsof het uit zijn aan- zicht gesneden was. (Zie AANGEZICHT.) Het zal mij niet weer gebeuren, zeide jongen, dat mijn vader sterft, en ik er niet bij ben. (Zie JONGEN.) Het zijn de vaders van het Oude Testament. (Zie TESTAMENT.) Hij zit in vaders schoenen. (Zie SCHOEN.) Hij heeft een aardje naar zijn vaders aard. (Zie AARD.) Hij is een kenner van de vogeltjes: zijn vader is een wikstaart geweest. (Zie KENNER.) Hij is gelijk het kapoen: edeler dan vader of moeder. (Zie KAPOEN.) Hij is vader en moeder. (Zie MOEDER.) Hij komt zijns vaders ezelaar zoeken? zijn ze hier? (Zie EZEL.) Hij maakt zijn vader tot een goed (of: eerlijk) man. (Zie MAN.) Hij slacht zijn vader niet. Hij veegt hem zoo zwart, dat zijns vaders varkens niet van hem zouden lusten. Hij weet op geen honderd man na, wie zijn vader is. (Zie MAN.) Hij wil zijn vader kinderen leeren maken. (Zie KIND.) Hij wil zijn vader leeren wateren. Hij wil zijn vader ontvoogden (of: Hij beweert, dat zijn vader geen voogd is). Hij zal geen twijfelaars in zijn vaders geslacht brengen. (Zie GESLACH.) Hij zal wel tot de vaderen komen. Hij zal zijn vaders grijze haren nog met schande doen ten grave dalen. (Zie BEZAR) Hoor den dief eens liegen, zei de jongen van zijn vader. (Zie DIEF.) Ik heb volop gehad, zei de jongen tegen zijn vader, en hij kwam met twee blauwe oogen en een dikke neus thuis. (Zie HUIS.) Ik laat het werk mij niet uit de hand nemen: mijn vader is geen Bremmer geweest. (Zie BAER) Ik stoor er mij zo veel aan, als de vader van het krankzinnigenhuis aan het kloppen van de gekken. (Zie GEK.) Jobjes vader is dood: hij kan't wel doen. (Zie SOR.) Klaar is Kees, zei de jongen, en hij zag zijn vader bangen (of: van de ladder stooten). (Zie JONGEN.) Laat den gek maar loopen, zei malle Jan, en hij zag zijn vader naar de galg geleiden. (Zie GALG.) Liep uw vader niet met kousen en schoenen in 't land? (Zie LAND.) Mijn vader was pap, die twee biechten voor een geld afnam. (Zie BIECHT.) Mijn vader, zei de ondeugende jongen, zou wel een koe willen koopen, had de schelm maar geld. (Zie GELD.) Nu leven wij als broeders, zei de jongen tegen zijn vader, en zij zaten in een kroeg. (Zie BROEDER.) Bervilius bl. 630, Sartorius tert. 173. Bartolus sec. VI. 43. Sartorius sec. VI. 42. Galest 1. 17. Proverbia seriosa bl. 36. Motz: 173. Gruterus III. bl. 150. Bel. Proverbia bi. 97. VAGETUUN Scheiden uw vader uit den tijd, Kind! dan zit uw eere kwijt; Maar indien uw eed. Dan verliest ge uw harten-lust. (Zie EER.) Spaar-vader, kwist-kind. (Zie KIND.) Stil, kinderen! vader schrijft rekeningen. (Zie BAZAR.) Vader, ziet toe, hier zijn dieven in huis. (Zie PIZZ) Vader Cats, die wist het wel. (Zie CAT.) Vader en moeder zijn (of: De baas is) van huis (hoop). (Zie BAAS.) Vader uit, moeder uit: het hek is van den dam. (Zie DAM.) Van vader (of: den man) komt eerbomen, van de vrouw gemak. (Zie EER.) Waar gij voor uw vaderje gekomen, gij hadt schijn uw moederje gekregen. (Zie MOEDER.) Wie was de vader van de kinderen van Zebedee? (Zie KIND.) Wie zijn vaders en zijner moeder leeren niet volgens die heeft een dom gemoed. (Zie GEMOED.) Wie zijn vader en zijne moeder niet hoort, het kalf volgen. (Zie KALF.) Zal een kind gedijen, zoo mag hem de vader iets laten; maar het is te veel, wat hij hem liet hij hem ook niets. (Zie KIND.) Zal een kind niet gedijen, zoo is alles te weinig, liet zijn vader hem ook nog zooveel. (Zie KIND.) Zijns vaders kantoor is hem te klein. (Zie KANTOOR.) Zijn vader had aan een ander eind gestaan. EINDE.) Zijn vader staat hem altijd vast. Zijn vader zal ’t hem wel uitdragen. Zoo de vader is, zoo is de zoon. (Zie de Bijbel.) Zou een kapok beter zijn dan zijn vader? (KAPOEN.) VADERLAND Daar, waar men is in goeden stand, Daar is mede ons vaderland. (Zie STAND.) Dat is het voornaamste kanaal van ons vaderland. (Zie KANAAL.) De hemelen zijn ons vaderland. (Zie HEMEL.) De rook van het vaderland is aangenamer dan vreemd vuur. (Zie ROOK.) Een profeet is niet geëerd in zijn vaderland. PROFEET. Het vaderland is een sterke trekpleister. Het vaderland is gered. Hij vindt overal zijn vaderland. Men zegt dit van een wijze man; die zich naar de omstandigheden richt, en zich daarom overal thuis gevoelt. Men sterft het liefst in zijn vaderland. Ons vaderland is overal, waar wij het goed hebben. Vaderland bovenal! Voor het vaderland te sterven, is zoet; maar hetzelfde te leven, geeft meerder vreugde. VAGEVUUR. Die een kwaad wijf bevestigt, diens hel (of: vagevuur begint op de aarde. (Zie AARDE.) Hij heeft het vagevuur binnen zijn huis. (Zie HUIS.) Hij meende, dat het 't vagevuur was, "Van een hevigen brand" gezegd, 200 leden bij v. DUYSE. VAGEVUUR. het vagevuur behoeft men niet meer te vrezen het vagevuur in de hel. (Zie HEL.) een wentl Luther heeft het uitgepoot. 'LUTHER.' E (of: vagevuur) is uitgepoot. VAR. behoort niet tot mijn vak. in zin vak, zei Gijsje, en hij viel in den kalkbak. (Zie BAK.) De kat in de val dansen de muizen er om. (Zie KAT.) was een onde rat in de val. (Zie RAT.) aus is in de val. (Zie MUIS.) als wil capituleren, zei de boer, en hij zag een rat, die solliciteerde, om uit de val te komen. (Zie BOER.) Ze is ook niet voor elke val te vangen. (Zie RAT.) en rat wil niet in de val. (Zie RAT.) ratten bijten door de val. (Zie RAT.) beefde den vos in de val gekregen. loopt in de val. zit als een rat in de val. (Zie rat.) zie veel door de vingers, zei de kat; toen zag ze een vlinder in de val zitten. (Zie vlinder.) Een papegaai kan een rat niet schieten met een muis val. (Zie papegaai.) Bologna zijn meer valken dan muizen. (Zie Bologna.) langs de aarde kruipt, is geen lage val onbelangrijk. (Zie aarde.) Hoog vliegt, zal weinig lijden door zijn val. die wil stijgen boven krachten, heeft vijf pooten val te wachten. (Zie kracht.) Kalt van den hemelval. (Zie hemel.) Zorgt voor den hemelval. (Zie hemel.) Hooger boom, hoe zwaarder val. (Zie boom.) Hooger dak, hoe lager val. (Zie dak.) hoe hooger geklommen, hoe zwaarder val. (Zie grand.) Lach de goddeloozen om den val der vroen, zei een goed knecht weleer, En er tuimelde een heel schavot met speeltuizen van boven neer. (Zie goddeloos.) Hoogmoed komt voor den val. (Zie hoogmoed.) Had eer den hemelval voorzien. (Zie hemel.) Valt een val met hem wagen, ik val dan onder of boven. den val de buis. (Zie buis.) Bewaakt geen val. (Zie val.) Bijval of minder heeft geen val. Zonder overgaan al. (Zie bal.) Valt heeft geen val. (Zie val.) Zei men als een valkenjager: zij willen niet van vijandelen. (Zie valkenjager.) 88. v. Waesberge Wijn bl. 10, VANGST. Dat kreng. (Zie JAGER.) Beter een balk dan een valk. (Zie SALK.) Daar vliegen geen uilen bij valken. (Zie UIL.) Dat is wel een witte valk. Een valken-oog, een leeuwen-hart en een jeugd-hand is de medicijnmeester noodig. (Zie HAND.) Elk denkt, dat zijn uil een valk is. (Zie UIL.) Het is beter, met de uil (of: ezel) gezeten, dan met de valk gevlogen. (Zie EZEL.) Het is een vliegende valk. Dat wil zeggen: het is een zeer onzekere zaak, waarop niet valt te rekenen. In hetzelfde verzen zegt men ook: Een onzeker (of: ongegde) ei is een onwetend kuiken. Het lijf heet valk. (Zie LISF.) Het moet uilen of valken. (Zie UIL.) Hij loert als een valk op de jacht. (Zie JAGT.) Hij luistert als een valk (of: vink). Hij ziet als een valk. 'Zit voor uw huis een vastere balk: Een ambacht, dan een grage valk. (Zie AMBACHT.) Men vindt veel valken, die hun leven geen zee gezien hebben. (Zie LEVEN.) Net bij kuisch, en mors bij vuil; valk met valk, en uil met uil. (Zie KUISCH.) Niet alle vogels zijn valken. (Zie UIL.) Op valken jagen, en uilen vangen. (Zie UIL.) Schiet, meeuw! schiet! Zo raak je de valk kwijt. (Zie MEEUW.) Twee ogen hebben van een valk, of niet eens een valk. (Zie OOG.) Vroeg valk, vroeg uil. (Zie UIL.) VALSCHHEID. Vlieg van valschheid, zodat wordt geniet bedrogen. Aan de van Kent man denk aan de man. (Zie MAN.) VAN DER KAMP. Het is een duistere brief, om te lezen, zei Van der Kamp. (Zie BRIEF.) VAN DER KERK. Nu zal het erop aankomen, zei Van der Kamp; hij zette zijn bril op, en hij moest het Hofpoortje in. (Zie BRIL.) VAN DER LUCHT. Ik heb het gedaan, zei Van der Lucht. De molen is door den vang. (Zie MOLEN.) VAN GELDEREN. Als mijnheer Van Gelderen overkomt. (Zie HEER.) VANGER. Er zijn meer jagers dan vangers. (Zie JAGER.) Het is een baaivanger. (Zie BAAI.) VANGST. Als hij dat doet, weet ik zijn vangst. Dat is eene schoone vangst, zei Lijs Smoddermuil, en zij ving negen en twintig luizen in één greep. (Zie GREEP.) VANGST. Dat zal op de hazevangst gaan, zei de boer, en hij haalde zijn ezel Tor den dag. (Zie BOER.) De os heeft eene goede vangst. (Zie OES.) Doe de deur toe, pas wel op, zei besje tegen haar jongen, en zij ging op de vlooien-vangst. (Zie BESJE.) Hij heeft daar eene Be vangst gedaan. Men kan wel alle dagen jagen, maar de vangst blijft menigen dag achter. (Zie DAG.) Veel geluk met de vangst. (Zie GELUK.) Van Kessel. Hij heeft het inwendig, gelijk de hanen van Van Kessel. (Zie HAAN.) VAN KLEEF. Hij is van de familie van Van Kleef: Liever van de begeerde dan van de gegeven. (Zie FAMILIE.) Van Muilwijk. Daar komt wat kijken, zei Van Muilwijk, een man uit Gorinchem, wat altijd, wanneer zich in eene zaak bijzondere moeilijkheden openbaarden, die veel hoofdberoeringen moesten kosten, om ze meester te worden: daar komt wat kijken; waardoor zijn gezegde tot een spreekwoord geworden is. (Zie AKKOORD.) VAR VARELEN. Akkoord, mijnheer Van Varelen! (Zie AKKOORD.) VAN VLEUTEN. Geef wat tijd, zei vader Van Vleuten, want al te haastig is kwaad. (Zie TIJD.) VAR. Drijf een var naar Montpellier; Komt hij weer: hij blijft een stier. (Zie MONTPELLIER.) Hij ziet zoo zuur als een var. 1 VARKEN. Aan den taaijen muil van het varken kent men ziel en bloed. (Zie MUIL.) Alle ding daar het behoort, zei het varken, en het kroop in de geldkast. (Zie DING.) Al regende het varkens: gij zoudt niet een borstel krijgen. (Zie BORSTEL.) Als de eksters op de varkens vliegen, dan is het om de luizen te doen. (Zie EKSTER.) Als de varkens knorren bij den vollen trog. (Zie TROG.) Als het varken den trog omsmijt, valt het er zelf bij neer. (Zie TROG.) Als het varken droomt, is het van draf. (Zie DRAF.) Als je boert, dan denken de varkens, dat je op het orgel speelt. (Zie ORGEL.) Als iedereen zegt, dat gij een varken zijt, dan moet gij in het kot. (Zie KOT.) Als men dat het varken biedt, zal de zak gereed zijn. 2 (Zie de Bijlage.) Als men kosch (of: kusch) zegt, meent men al de varkens, Ben ik een varken, zei Kaatje, zoo eet spek van mijn’ aars. (Zie AARS.) Daar de varkens veel zijn, valt de spoeling dun. (Zie SPOELING.) Daar is een varken onder de rozen. (Zie Roos.) 1 Sancho-Panca bl. 9, % Prov. sortosa bl. 6. 3 Sartorius sec. VI. 41. 4 Tuinman I. bi. 208. 858 5 Gheuriz bl. 6. 27 Maart. Graterus I. bl. 100, Cats bl. 476. Bougaert bi. 89. VARKEN Daar is een varken te villen. 3 [Men zegt dit van eene geheime bijeen Daar trouwde eene bruid, en het varken had hemd aan. (Zie BRUID. Deel ik aan het korren verlies, zal ik aan het wel weer vinden, zei de boer, en zij liepen door het koren. (Zie BORR.) Dat is als een gouden ring in een varkens (Zie GOUDE.) Dat is dolle Trijn, die bare opvoeding bij de kens gekregen heeft. (Zie OPVOEDING.) Dat is een eerlijk werk, zei broer Kornelis, als joeg de varkens door het koren van de (Zie BROEDER.) Dat is een straatvarken. (Zie STRAAT.) Dat past als een tang op een varken. (Zie Dat past als rozen in een varkenskot. (Zie KOR.) Dat varken zal zich wel wassen. Dat zijn onzes Heeren braadvarkens. (Zie Dat zouden de varkens zeggen, als ze konden. 4 De boeren hadden gemerkt, dat de varkens dan hortend en snuivend geslapen (Zie BORR.) De een kalft van het varken, en de ander van (Zie 08.) De een scheert de schapen, en de ander zei Jan: Ik heb er het haar, en hij er de van. (Zie HAAR.) De knechts scheren de schapen, en de varkens. (Zie KNECHT.) De magerste varkens schreeuwen 't hardst. Den varkens komt de draf en vuiligheid toe. DRAF.) De slimste varkens ziet men wel de beste eten. (Zie KNOL.) De varkens loopen met lang stroo in den bek. BEK.) De varkens sterven van toebak. S BAK.) De vuilste (of: luiste) varkens krijgen de eikels. (Zie EIKEL.) De wereld loopt ten einde, zei de jongen, en zal zijn vader op een varken rijden. (Zie EIND.) Die het varken heeft, maakt beulingen, alshoewel (Zie BEULING.) Die het varken kelen (of: krammen) wil, zich het tieren (of: gieren) getroosten. Die maar een zoon heeft, maakt hem stout; maar een varken heeft, maakt het vet. Die zich onder de zemelen laat mengen, zal varkens gegeten worden. Dominé mag de knollen gerust nemen, zei de vrouw, want onze varkens lusten ze toch niet meer. (BOER.) Domine’s beroepen en varkens vet mesten: zit weinig voordeel op. (Zie DOMINE.) Drie beesten schiep onze Heer: ezels, varkens en posten te voet. (Zie BEEST.) Een boer en een varken zijn net gelijk, worden beide al knorrende vet. (Zie BOER.) Eene gouden deur aan een varkenskot. (Zie DE DEUR.) Eene krul meer dan aan een' varkensstaart. Een varken was nooit vet. In varkenshaar maakt geen' kleerborstel, en aan een sim geen bed. (Zie BED.) Een varkensleven: kort en goed. (Zie LEVEN.) Dat een varken sterft van geen' vuilen-, naar wel van veng legen trog. (Zie TROG.) Schouderen, varkens muil, koopmans oren. Zie BZEL.) Als hij hier, gij legt het daar: Koentje mist zijn varken. (Zie KORNRAAD.) Als je zoo haastig: jij zoudt niet deugen, om varkens te maken, want jij zoudt den staart van (Zie HAASTIG.) Lieve wordt: 'LIEFDE.) is een vet varken ontjaagd. 1 [Dat is: hij heeft een groot verlies geleden. Ontjangel zegt zooveel als ontnomen. Het gestel is voor de varkens niet gemaakt. (Zie daar, jou varken! (Zie GE-) vI8.) gebrek ef: De hoovaardij is in de mensch; het in het varken: men zou het uitsnijden. 5, als hij bij de varken is, is bij de varkens is groot ge isal van het varken, als het niet vera ell 2 sal van het varken: de koe is op. (Zie Kor.) is al weer van het varken: op den ouden voet. 8 ı [Men zegt dit van iemand, wanneer hij in 'zijn oude drift vervalt.) Bis beter menschen te voorhoofd dan varkens. (Zie MENSCH.) Een ijzeren varken. (Zie IJZER.) is = vet (of: gemest) varken inde kuip. (Zie KUIP. Het varken aan de oren getrokken. (Zie VOR. Ris ertedere niet gegeven, op een varken te rijden, wet de borstels in den aars. (Zie AARS.) Het van Koenjes varken. (Zie KOENRAAD.) Het kan altijd niet even stijf wezen, zei Goosen de varkenslager, en hij blies eene blaas op, daar pen gat in was. (Zie BLAAS.) Men kan wel varkens regenen: de lucht ziet zoo zwemachtig. (Zie LUCHT.) Men krult gelijk een varkensstaart. (Zie STAART.) Het past erbij als een zijden doek op een’ varkens- (Zie DOEK.) Varkens, al te wel gevoed, Geeft oorzaak, dat men 't elders moet. (Zie OORZAAK.) Het varken droomt van een' drek. (Zie DREK.) Het varken heeft een' huik op. (Zie HUIK.) Varkens heeft gedanst. 4 [Er is door zijn buik gestoken. (Zie BUIK. # varken is heel ontbonden geweest, 5 [Waar het varken den vrijen loop heeft, gaan de zaken niet ordelijk toe; van daar, dat men dit spreekwoord t eregelde huis- ne toepass 0P Ong ge 18 # varken is op de regter zijde gevallen. 6 [Dat wil zeggen: die zaak is bijzonder voor- b Bruns bi. 656, Bartorius tert. VII.77. v.Bijk E.nel.bL 49, de Jager Biyär. bi. 118. betortas pr. 1. 77. v. Eljk II. nad. bl. 50. de 7 Gheurts bi. 67. Isger Bijde. bl. 114, 8 Oampen bi. 9. Keterkan sere. V. SL, 9 Campen bl. 5. Ihenrtz DI. 08. 859 5 Bartorius tert. VT. 50. de Jager Bijdr. bl. 115. 6 Gheurtz bi. 35. Tuinman I. bi. 268. 10 Tuinman II. bl.94. Everte bl. 314. v. KIjk II. VARKEN. deelig uitgevallen, even gelijk het varken, dat, geslagt zijnde, mebvalt. Het varken is op een oor na gewasschen. (Zie 00R.) Het varken kelen en laten sen: 7 Het varken wil zijn’ meester beregten. (Zie MEES- TER.) Het zijn bijzondere varkens, daar de kraaijen op rijen. (Zie KRAAL.) Hier komt het varken onder zijne magen. (Zie MAAG.) Hij droomt van het varken, en eet gaarne beuling. (Zie BEULING.) Hij heeft varkensdorst. (Zie DORST.) Hij is al een oud varken. 8 Hi is er gezien als een varken in eene Joden-keu- en. (Zie J00D.) Hij is zoo dik als het varken van Sint Teunis. (Zie SINT ANTHONIE.) ; Hij is zoo dom als een os (schaap, of: varken). Hij is zoo scherp (of: beleefd) als het achterste stuk van een varken. (Zie ACHTERSTE.) Hij is zoo subtiel als de rug van een vat dik varken. (Zie RUG.) Hij is zoo verkeerd als een varken: hoe meer men hem vooruitdrijft, hoe meer hij ELBE Hij kan wel twee ruggen uit een varken snijden. (Zie RUG.) Hij leefde als een hond, en stierf als een varken. (Zie HOND.) Hij maakt hem wijs, dat paarden- (of: varkens-) stronten vijgen zijn. (Zie PAARD.) Hij riekt naar het geld, als een varken naar boomolie. (Zie BOOM.) Hij scheidt er zich uit als de zeug uit de varkens. Hij schiet met hele varkens. Hij schiet (of: maakt) een bok (of: een varken). (Zie BOK.) Hij schreeuwt (of: tiert) als een mager varken. 10 Hij slaapt als een varken. Hij slacht de varkens: hij zal goed zijn, als hij dood is. (Zie DOODE.) Hij snijdt het varken onder de buik. (Zie BUIK.) Hij snuffelt als een Sint Anthonius varken. (Zie BINT ANTHONIE.) Hij staat op (of: houdt) zijn respect als een scheel varken. (Zie RESPECT.) Hij steekt het varken de keel af, en laat het liggen dood bloedend. (Zie KERL.) Hij veegt hem zoo zwart, dat zijn vaders varkens niet van hem zouden lusten. (Zie VADER.) Hij verliest zijn aalmoes niet, die hij aan zijn varken biedt. (Zie AALMOES.) Hij weet de varkens nergens langer te brengen. 11 Hij weet niet, hoe hij het varken ontginnen zal. 12 Hij weet wel, wat hij drijft, die varkens voor heeft. 13 Hij weet zooveel van de zeevaart als een speenvarken van veulen. (Zie VAART.) Hij wentelt zich, gelijk een varken, in zijn eigen drek. (Zie DREK.) 1. Kampen bij 8. Mer bij 38. 2. Kampen bij 58. 3. Gheurtz 1.38. v. d. Venne bij 274. Tulnman I. 4. 208. Zupkonia bij 518. 5. VARKEN. Hij wordt getroeteld gelijk de varkens van de kraaien, die alg lijden, dat men hun de luizen afpikt. (Zie KRAAI.) Hij zal de varkens wat slachten: die leven ook na den dood. (Zie DOOD.) Hij zou wel om een beuling zweren, dat het varken gortig was. (Zie BEULING.) Hoe meer het varken tegendringt, Hoe beter men het drijft. (Zie DRIJVEN.) Hoewel de draak aan het kwaad gewend is, hij schendt geen varkenskot of kakelhuis. (Zie DRAAK.) l'Honneur aux dames: de varkens treden vooraan (of: de ezels gaan vooruit). (Zie DAME.) Iemand naloop als een Sint Anthonies varken. (Zie SINT ANTHONIE.) Ik ga eens zien, of mijn familie slaapt, zei Jorden de boer, en hij keek in het varkenskot. (Zie BOER.) Ik geloof in God, en nogtans eet ik varkensvleesch. (Zie GOD.) Ik heb het varken gemest, en hij is met het spek onder het bed. (Zie BED.) Ik wilde wel, dat ik het al gedaan had, zei de jongen, en hij zou het varken den aars kussen, om de blaas te hebben. (Zie AARS.) Ik wil Latijn in mijn huis hebben, zei de boer, en hij liet voor zijn varkenskot schilderen: pax intrentibus et mors exeuntibus. (Zie BOER.) Ik zal dat varken wel wassen, dat de borstels blinken. (Zie BORSTEL.) Ik zal dat varken wel wassen, zei de boer, en hij gooide het in den modder. (Zie BOER.) Ik zie wat nieuws, zei dronken Joost, en hij zaaide een nieuwe deur aan een oud varkenskot. (Zie DEUR.) Ik zou hem eruit halen, al stond hij onder honderd varkens (of: Ik zou hem uit honderd varkens kennen). Indien hij Sint Maartens varken ophad, hij kon niet meer knorren. (Zie SINT MAARTEN.) In die slaapbank zal ik mij van nacht wel behelpen, zei dronken Tijs, en hij ging in een varkensstro hv liggen. (Zie BANK.) Kan het varken ook met den lepel eten? (Zie LEPEL. Korte mis (of: sermoenen) en lange maaltijden : dat is vuile varkenswerk. (Zie MAALTIJD.) Kweekt gij kinderen? Kweek liever braadvarkens, dan hebt gij alle zes weken geld. (Zie GELD.) Loop voor het varken. Door deze spreekwijze geeft men de groote verachting te kennen, die men iemand toedraagt. Maakt ge u tot een wortel, dan vreten u de varkens. Meester, scheer zacht, zei dronken Goris, en daar was een varken, dat hem achter het oor likte. (Zie GORIS.) Men kan een varken geen reinheid leeren. (Zie REINHEID.) Men kan geen goeden pijl van een varkensstaart maken. (Zie PIJL.) Sartorius sec. III. 38. v. Eljk II. na bl. 50. de VARKE Men kan geen varken met zemen mesten. (De Bijlage.) Men kan van een varkensoor geen fluweel maken. (Zie BEURS.) Men maakt geen hertenlederen broek van de van een wild varken. (Zie BRORK.) Men noemt een varken een vogeltje, het blijft een zwijn. Ä Men moet de varkens niet door het veld laten lopen. Men zal het varken schoon schouwen. 5 ! Wanneer men het varken schoon scheelt, dat wil zeggen: komt bekijken, als het wel is (dat is: na gespoeld en van de ingewanden ontdaan te zijn), eerst kan men oorspronkelijk wat het waard is. Men ziet aan de tong wel, of het varken goed is. (Zie TONG.) Met troetelen wordt het varken de kop ingeslopen. (Zie KOP.) Minderde schoof, zodan het varken wast. (SCHOOF.) Minderde het meelvat, dan meerdeert het verhaal. (Zie MEEL.) Na Allerheiligen deelt men de varkens uit. (ALLERHEILIGEN.) Na Sint Andries zult gij 't gekarneerd varken koken. Maar is 't, dat gij 't te Kerstmis nog niet kookt, dan zult gij 't laten lopen. (Zie KERSMIS.) Onder de darmen is 't varken het best. (Zie DARM.) Rechtuit, als de varkenssnuit. (Zie SNUIT.) Strooi geen roosjes voor het varken. (Zie BOON.) Trekt men een varken bij de staart, dan scheurt zij allen. (Zie STAART.) Viel de schuit met zulk volk, ze zouden mijne bederven, zei schipper Louwe, en hij partij varkens scheepte. (Zie LOURENS.) Van een varkensoor eene kleeringstuk maken. (KAST.) Van vuile varkensborstels worden wel schoenen gemaakt. (Zie BEZEM.) Varkens doen niemand nut, voor zij dood zijn. (NUT.) Varkens-tranen schreijen. (Zie TRAAN.) Varkens zullen nimmer hermelijnen teelde. HERMELIJN.) Veel geschreeuw, maar weinig wol, zei de mel, en hij schoor zijn varkens. (Zie Di MEL.) Veel ruig en weinig wol, zei de aap, en hij bet varken. (Zie AAP.) Viesje varkens worden niet vet. Waar het hek open is, lopen de varkens in koren. (Zie HEK.) Waar zal men het varken beginnen? Wat doet het varken met een kostelijke (Zie BOOT.) Wat zal het varken in de kerk doen? (Zie cum WEG! WEG! VOOR HET VARKEN DAAMEE. [Men zegt dit bij het toedienen van slechte spijzen, beter voor het varken dan voor een mensch geschikt.] Jager Bijdr. bl. 114. 7 Bartolus ese. X. 80. v. Eijk IL nie IL. Jager Bijdr. bl. 116. VARKEN. bij een morsig varken van een wijf! 1 ie kan de varkens uit den stront houden! (Zie BRONT.) dat u het varken ontdaan is. 2 [Dat is: houd u maar van den domme; zeg naar, dat het ding omgevallen is, dan zit u alle verantwoordelijkheid af. Men doelt gewisselijk op de geschiedenis van pastoor KOENNAAD, van wien de beide spreekwoorden: Gij werpt het hier, gij legt het daar: Koentje mist zijn varken en Het is van Koentjes varken.] hoe pronkt het varken nu! 3 en den honden en den varkens. (Zie HOND.) de keur, om van de koe of van het var- ten nemen. (Zie KEUR.) het varken in den ketel, (Zie KETEL.) wen als varkens, die geringd worden. klaar als een gortig varken. 4 moet het gaan, zei Jutje, en zij zag een varken laatsten en ik geef. (Zie JUTJE.) ontijdig als een varken. (Zie ONTIJD.) geeft hem stok en bal (of: stok en varken) in . (Zie BAL.) VAGR. wat los en vast is. (Zie Los.) Vroeg vast. (Zie Los.) VASTEN. Izebel roept uit dat Naboth voor de stenen maalt. (Zie IZEBEL.) Schuldig tegen Paschen, en de vasten zal u zien. (Zie PASCHEN.) Geen honger heeft (of: Die niet hongert), heeft van de vasten te spreken. (Zie HONGER.) Vastendag maakt drie gulzige maaltijden. (Zie G.) Den eed, als de hond de vasten. (Zie D.) 200 papsch als twee dagen van de vasten. (Zie DAG.) Zich, als een koe in de vasten doet. (Zie KOR.) De vasten komt Paschen. (Zie PASCHEN.) Vastenavond komt altijd de vasten. (Zie VASTENAVOND.) Gastendagen. (Zie DAG.) Kasch in de vasten of droog brood. (Zie BROOD.) VASTENAVOND. Je mond gaat als de pan te Vastenavond. (Zie KOND.) Gaat zoo met de kermis (op den Vastenavond) wer. (Zie KERMIS.) Bis alle dagen (of: altijd) geen Vastenavond. (Zie DAG.) Man moet Vastenavond met zijn vrouw, en Paschen zijn pastoor houden. (Zie PASCHEN.) Vastenavond komt altijd de vasten. (Zie VASTEN.) Vastenavond heeft iedere zijn eigen pannetje wodig. (Zie PAN.) Kamen 11. b3. 63. v. Eijk II. bi. 88. Commentarii pr. IV. 5. de Jager Bijdr. bi. 114. Kurzunde I. bi. 291. Samen E. 51. 298. v. Zutphen Duivil bi. (IB. Samen II. bi. 93, Ron. sorfaen bl. 33. Gheurtz bi. 58. Tulnman II, Bartolus tert. II. 79. v.d.&. Venne bl. 174, Gent bl. 1385. Tuinman I. 1, 61. Aug. 87. VAT. Wordt er iets misdaan, Dat zal men op den Vasten- avond slaan. Bedenkelijk overleggen, maakt vastigheid. Goede vastigheid maakte indrag. In al, wat er is geboren, Is geen vastigheid te sporen. Vaar. Absolutie, vuilvat, vuil vind ik u, vuil laat ik u. Tuinman zegt ter ldering van dit spreekwoord: „Met deze absolutie scheepte eens een brief zijnen bieengeling af, naar ’t verhaal der kluchtvertelling, die dus wel gehoord en gezien moest zyn. Hier maakt men jokswijze een toepassing op zulke, waarvan men met handen afrekt, aan die men ina, gelijk zyr. Als de kat uit is, dan dansen de muizen rondom het botervat. Als de wijn in het vat te wild is, moet men ze met de water-roede geeselten. Als ten hove gegeten is, zijn er veel ledige schotels (of: ijdele vaten). Als ’t vat niet wel wordtgeschuurd, De wijn wordt vaatsch, of hij verzuurt. Al wat men in een vuil vat doet, dat zuurt haast. Al wat niet uit het vaatje komt, dat deugt niet. Dat in het vat is, verzuurt niet. Dat is een schoon voor wijn, zei dronken Klaasje, En hij een vaatje van vier stoop door een vergrootglaasje. Dat is nog niet in het vat, daar ’t in zuren zal. Dat kan in geen vaten gegoten worden. Men zegt dat dit een verloren zaak is, die niet weer terug te herstellen is. Dat laatste hoepeltje bindt, zei de kuiper, en hij had een vaatje van vier stappen onder handen. Dat vat zal zo doende wel uitlekken. De drommel mag zo tappen, zei Lijs, en het vat was leeg. De duiven uit het vat halen. De herberg is vaatsch. De Mei koel en nat, Koren in het vat. De vrouwen zijn zwakke vaten, daarom leg ik er een band om, zei de kuiper, en hij roosterde zijn vrouw. Die een vat vult, moet weer iemand hebben die het ledig maakt. Die jenever smaakt naar het vat, zei deorstige Joor, en hij dronk scharrie(bier). Die met zijn lijf in een vat boter valt, schijnt een gelukkige vetzak te zijn. Een koe is een wandelend botervat. Eene koe is een wandelend botervat. Een vat opmaken, en het daarna de bodem inslaan. Een vol vat bomt niet. Er is nog olie in de kan (of: het vat). (Zie KAN.) God giet de olie zijner barmhartigheid niet dan in gebroken vaten. (Zie BARMHARTIGHEID.) Het Heidelbergsche wijnvat. (Zie HEIDELBERG.) Het is al in dichte vaten. Het is alleen profeten-werk: ga een klein olie- kruikje vele vaten te vullen. (Zie KRUIK.) Het is al te laat, het vat te verkoopen, als het bier in den kelder zwemt. (Zie BIER.) Het is een bodemloos vat. (Zie BODEM.) Het is een leeg vat. Het is mis, zei Harmen, en hij stak de kraan bijzijden het vat. (Zie HARMEN.) Het is nog in het vat. Het is onder een vat. [ Het zijn mensen van dezelfde geaardheid.] Het is te laat gespaard, als het vat ten einde gaat. (Zie EINDE.) Het is te vergeefs, het zwikje afgesneden, als het volle vat in de wijn veranderd is. Het is uit paters vaatje getapt. (Zie PATER.) Het vaatje is op den bodem. (Zie BODEM.) Het vaatje is uit (of: leeg, of: moet leeg hebben). Het vaatje op den beitel zetten. (Zie BEITEL.) Het vat geeft uit, wat het in heeft. (Zie de Bijlage.) Het vat is de bodem ingeslagen. (Zie BODEM.) Het vat riekt naar den wijn, die erin is. Hij begeert niets dan het wijnvat vol en de kameliers dronken. (Zie KAMENIER.) Hij doet als de gek, die eens anders voordeel in zijn eigen vat kuist. (Zie GEK.) Hij heeft een woord bij hem in het vat. (Tuinman verstaat dit spreekwoord niet, en vraagt: "Waarom zegt men van iemand, die bij een anderen vrijmoedig spreken mag: Hij heeft een woord bij hem in ’t vat?" BILDER- DIJK leert het ons verstaan, als hij, in zijn Aant. C. HUYGENBAND Koren-bloemen, v. bl. 208, zegt: „‚’t Vat is de vaas, waar men de stembriefjens by verkiezing van een Preiaat in wierp. Men schreef daar den naam P: van wien men stemde.’”’ Of evenwel dit spreekmoord ecne ‚„‚oude uitdrukking” is, gelijk BILDERDIJK t. a. p. beweert, betwijfel ik; omdat het wit oude verzamelingen van spreckwoorden, en evenmin wit oude schrijvers, naar ik meen, niet gestaafd is.). Hij heeft het vaatje vol. Hij heeft nog iets bij mij in het vat. Hij berstelt zich als de haan in het weivat. (Zie HAAN.) Hij houdt de vliegen van het vat. Hij is er geacht (of: heeft zooveel te zeggen) als een jongen, die een half vat t’ huis brengt. (Zie HUIS.) Hij kan wel op een half vat dansen. Hij maakt een’ soldaten-ransel (of: een vuilnisvat) 1 Cats bl. 499. v. Alkeınade bl. 20,49. Modderman b1.138. 3 Campen bl. 1821. Meijor bl. 89. 3 Campes bl. 83, 4 Winschooten bi. 33. Galcs bl. 46. v. Waesberge Win bl. 13, 5 Serviliusbl. 60. Gheurts bi. 16. Zegerus bl. 21, =. 8 Mei. Idinau bl. 45. Gruterus I. bJ. 190, 11. bl.145. Catsbl. 084. de Brane bl. 401,493. MergA 7 Tuinmaa I. bl. 808. $ Winschooten bl. 181. 362 Vx bl. 30. Sel. Prov. bl. 167, Sartorlus pr. VII. 13, soc. IX.87. Witsen 441. v. Alkemade bl. 150. Tuinman I. bl. 358, 343, nal. bl. 35. Adag. que- dam bl. 33. Adag. Thesaurus bl. 32. Gales bl. 19. Wöskeid bi.141. Ererts bl. 2316. 8 Mei 58. Gens bl. 137. Veoteuis bi. 180. 6 8e3. Pros. bl. 87. Willems IV. 13, van zijne maag. (Zie MAAG.) Hij sehrikt, aleof er een zoutvat omviel. [Het bijgeloof wil, dat het omsterven een zoutvat toentApp voorspelt tusschen de aarde; tende gasten. | Hij slaat de bom op het vat, voor het volle (BOM.) Hij tapt alles uit een vaatje. Hij tapt thans uit een geheel ander vaatje. Hij vult een vat op. Hij weet het in geen vaten te koelen. Hij zet het vaatje op zijn kant. (Zie Kar.) Hij ziet het in alle vaten. Hij zit gelijk de duivel in een wijwatervat. (DUIVEL.) Iemand een vat wijns gelaarsd en gespoordi eeren. (Zie LAARS.) Ik weet niet, in wat gat (of: vat) ik het moeten gieten. (Zie GATEN.) In Frankrijk heeft de onfeilbaarheid zooveel gen, zei Mazarin, als een jongen, die een vat t' huis brengt. (Zie FRANKRIJK.) In hoeveel vaten zal bij dat nu wel gieten? [Dat is: op welke wijze en door welke middelen zal hij die bedorvene zaak nu weer orde trachten te brengen?) Keer om het vat. Koorn zonder gras is als wijn zonder vat. (GRAS.) Lege vaten geven het meest geluid (of: ge mel, ook wel: bommen meest). (Zie GELI Men kent zo min de man aan de hoed, wijn aan het vat. (Zie HOED.) Men vangt meer vliegen met een' lepel stroo met een vat azijn. (Zie AZIJN.) Men zal uit een ander vaatje tappen. Met de tijd raakt een ding in 'n koolvat. (Ziepf Mindert het meelvat, dan meerdert het varken, Nu heb ik het Heidelbergsche vat gezien, zeg vens, en hij zag een voeder wijn van acht stoot. (Zie HEIDELBERG.) Op den grond van het vat vindt men de beil. (GROND.) Oude vaten lekken gaarne. Spaar, als het vat vol is; als het ledig is, geen sparen meer. Tap eens uit een vat, daar niet in is (of: dat inhoudt). Men past dit spreekwoord meestal in, die niet meer of die niets wist kunnen, maar meestal ziet het op den leger. Wat helpt een vat wijn, als het niet ontstoken is? Men bezigt dit spreekwoord, om aan te geven, dat men kostbare voorwerpen niet moet sparen, maar ten gepaste gebruik behouden. Wel beslagen, zei schipper Auke: laat het schip rennen, maar het hoosvat behouden. (Zie A.) Oampen bl. 10. Meljer bl. 10. Winschooten bl. 169. Tuinman I. bl. 96,115. Dec. 1. Gas Wassberge Win bl. 10. Prov. sornion bl. 35. Zegerun bl. WIM teras I. bl. 118. de Braune bl. 230, 28, Cats bl. 301. de Brune bl... Wilsmuller bl. 306. Tales ING Zene bekentenis van vrouwen ter verontschuldiging van hun gebreken, door TUINMAN bepaaldelijk in huis gebracht op "het kluchtverhaal van een Abdisse, die een Bayadere bestraft", terwijl zij zelf de bewijzen der zonde, waarvoor zij aan 't kapittel was, met zich voerde. Die de gelegenheid van voren niet aangrijpt, heeft van achteren geen vat. (Zie ACHTER.) heeft er geen vat op. VECHTER. scheider krijgt wel beide vechtenden op het lijf. (Zie LISF.) waarheid behoeft geen voorvechter. vechters maken goede klingen. (Zie KLING.) zijn geen vechters. (Zie KAKBLAAR.) VEDEL. een danser de veer maar hoort, zoo drillen zijn voeten reeds. (Zie DANSER.) te hard op de veer strijkt, bederft den klank. (Zie KLANK.) je vreugde, neem een' veerhoning. wil ook een' duit in de veersteken. (Zie DURT.) iets in de veer duwen. [Dat wil zeggen: iemand wat wijs maken. Een speelman ziet niet, wat men voor hem in de veer stopt. kan de veerhoning hooren gaan. de veervlak klinkt, drilen de voeten. Aan en ondervergaderen, wordt door de trommel weer verspreid. (Zie FLUIT.) VEDER. vogels, die met fraaie veren versierd zijn, hebben daarom geen zoet en liefelijk vlees, de veren zitten - De (ont-) San ‚ontglippen, of: ontleggen). Een handeling der zich wit het net los werkende vogels worden hier op den zich aan den aa ontworstelenden jongeling overge- wat jaren heeft, wil niet uit de veren. (Zie JAAR.) een stuk brood in den zak dan een veer op den hoed. (Zie BROOD.) alles ontbreekt, hangen de veren. [De vogel, die ziek is, laat de veren hangen.) kan geen vogel voorbij vliegen, of hij moet er een veer van hebben. (Zie de Bijlage.) is de schoonste veer op zijn hoed. (Zie HORD.) arend klaagde, met den brief geschoten te zijn, welke veren uit zijne wieken gevallen waren. (Ze AREND.) ekster danst in vreemde veren. (Zie EKSTER.) haan heeft zooveel met zijn veren te doen als de kleine nachtegaal. (Zie NACHTEGAAL.) veren sieren den vogel. in den tijd van zaaijen slaapt, mag bij ’t oogsten wel in de veren blijven. (Zie KU.) Die met lijm omgaat, verliest zijn veren. (Zie LIJM.) Eene veer is nog geen lood. (Zie LOOD.) Een zwaan heeft zoowel zijn pluimen noodig, als een mussen zijn vederen. (Zie MUS.) Een zie, dat is wat raars, zei Jeroen, en bij peuterde de kat de veren uit den aars. (Zie AARS.) Een moet er een veer laten. [Die kwaad spreken, berooven ieders goeden naam.) Grote vogels, grote veren. Het is al op, hij houdt niet meer een veer in zijn nest. Het is een kaai in paauwen-vederen. (Zie KRAAI.) Het is een ongeveerd kuiken. (Zie KUIKEN.) Het ligt wel proces, of het vlas of veren zal worden. (Zie PROOES.) Het zijn veren, die stuiven. Het zijn vogels van een soort veren. Hij heeft er een staartveer (of: een veer uit zijn staart) gelaten. (Zie STAART.) Hij heeft er enige van zijn veren moeten laten. Hij heeft te nacht op de lange veren geslapen. (Zie NACHT.) Hij is vol geld voorzien als een kikvorsch (of: een soort veren). (Zie GELD.) Hij is vroeg uit de veren. Hij is zo'n soort als een veer. Hij kan geen veer van de mond blazen. (Zie MOND.) Hij kan geen veer van de singaten blazen. (Zie GATTEN.) Hij komt hier als een ongeveerd pijl. (Zie PIJL.) Hij laat de veren hangen. Hij mist enkele vederen (of: Zijn vederen zijn uitgeplakt). Hij pronkt met vreemde (of: eens anders) veren. Hij schiet hem de pijl tot de veren in het lijf. (Zie LIJF.) Hij trekt aan een eene voor uit zijn staart (of: zijne slagpennen uit). (Zie PEN.) Hij zit in de kleeren, als een paard in de veren. (Zie KLEED.) Hoe ouder de vogel wordt, hoe vastere hij zijn pluimen houdt (of: hoe noodzakelijker uit de veren). (Zie PLUIM.) Hoeren en heeren zijn van eendelijke veren. (Zie HEER.) Hoeren zijn als vogelwiek: wat te nabij komt, moet er een veer laten vallen. (Zie HORR.) Iemand in het haar (of: veren) zitten. (Zie HAAR.) Iets in zijn haar en zijne vederen laten vallen. (Zie HAAR.) Iets uit zijn haar en zijne vederen stooten. (Zie HAAR.) Ik gun hem die haanveer op zijn muts. (Zie HAAN.) Ik moet hem de veren wat korten. Ik wil een veer opblazen. Men kent den vogel aan zijn veren (ook wel: aan zijn nest). (Zie NEST.) Wasm 297. Ohsurts bl. Teiumaem I. bl. 197. De Bruns bl. 283. Zost bl. 5. v. Alkemade bl. Sustertas sort. V. 3. One bl. 118. Meljer bl. 87. v. Eijk IL. bl. 98. De Brume bl. 291. v. Eijk II. bl. 88. Sartenium tert. I. 85. Tulninan I. bl. 166, 204, nal. bl. 18, IE. DI. 39. v. Moerbesk bl. 270. Gales bl. 36, Feer bl. 270. v. Eijk IL. 61. 98. Banchopanca bl. 33. Bartorius tert. 11. 58. Tulninan I. bl. 33. Everts bl. 230. Willens VILL. 185. v. Zutphen Duivel bl. 708. Feer bl. El. v. Bijk L nel. @, II. bl. 88. v. Waesberge Frijen bl. 64. Harrebomde Zsopus bl. 244. Roodbuikjes bl. 89. Winschooten bl. 193. v. Eljk II. bl. 87. Banchopanca bl. 50. Modderman bl. ©. 14 Witsen 188. Tuinman I. bl. 6, II. bl. 6. Gales bl. 8. Lablink Br. bl. 87. Kupkonia bl. 510. Everts bl. 343, Veer bl. 71. Braakburg bl. 6. Zoning bl. 4. v. Kijk II. bl. 88. Harrebomee I. bl. 385. Bogaert bl. 8. Harrebomee Zsopus bl. 5. 15 Gheurts bl. 49. 16 Campen bl. 138. VEDER. Men plukt de ganse, zolang zij veeren heeft. (Zie GANS.) Men vleit elkander naar de veren. (Zie VLEI) Men ziet aan de veren wel, dat een kerkuil geen duif is. (Zie DUIV.) Met enkel veertjes plukt men den vink kaal. (Zie VINK.) Voor de veren is de pauw bemind. (Zie PAUW.) Veel veertjes maken een bed. (Zie BED.) Veer voeren. Dat men zeggen: prachtig, overdadig leven. (Zie BILDERDIJK, in zijn aanteekeningen over HOOFD Ged. 111.96, en BROES, in het Woord. des Inst. iv. 185, zegt DE JAGER, „houden dit veer voor ge met het bij de oude zeer bekende voer, dat is: gedrag; doch, onzes bedunkens, te onregt.”) Verliest een kip haar veren, men weet, uit welk nest zij ontvloden is. (Zie KIP.) Vette vogels, gladde veren; Wel te winnen, wel te verteren. (Zie de Bijlage.) Voor aan van eenerlei veren vliegen gaarne samen. (Zie de Bijlage.) Vogels van eenerlei veren zingen al eens. (Zie ZINGEN.) Vroeg in de veren, vroeg in de kleeren. (Zie LEEG.) Wanneer ik maar een veer van den mond kan blazen. (Zie MOND.) Wie elke veer wil zien en raken, Hoe zal die 't bed dan ooit maken! (Zie BED.) Wie weten wil, van welken kant de wind waait, Werpt geen steen, maar een veer in de lucht. 