title: Schaank, S. H.: Het Loeh-Foeng-dialect
creator: None
text: M ff fit wétG) 1) Njia sjiü ls-sap, na pü ts'ut-ts'iang loi. Uw handen zijn vuil, neem een doek en veeg ze schoon. 2) Nji ts'ük ma-kai. Ngai tó sjdng fung. Waarom hoest gij ? Ik ben verkouden. 3) = Ginds 4) W. W., p. 241, sub. 2. 6) Lia-kai t'en wén-wen. Deze rotan is gelogen. Afl-wén = krom. 6) W <?t k<5n-ts'oi. Een doodkist uitgraven. 10 UITGANGEN: 1) Zie noot bl. 4. 226 De uitgang e klinkt als é in parlé. » » o klinkt als ou (d. i. de o van lord gevolgd door iets w-achtigs). In de 2® en 3° tonen klinkt deze ou echter bijna als o. » » u na sj, tj en tf wordt ü als in über. » » ui wordt meestal oe (oo in loopen gevolgd door é of = oowee. Deze oe heeft dezelfde waarde als de oe in hoe (^ ) (Tsjang-tsjoe-dialect). » » eu klinkt meer als eoo !). 1) In alle drie dialecten komt, evenals in het tlo-pho-(distr. Kieh-yang, dept Tsjhao- tsjoe)dialect, meermalen k' voor, waar het L. F. h heeft. moeders oudere zuster. » jongere » 115 Teen. Teer (297. Tegenover. ik zit tegenover hem. zijn huis en mijn huis. liggen tegenover elkaar. Telraam. Tempel. Taipekong-. — voor verdienstelijke ambtenaren. Terugkeeren. Teugel. Thee. — (de blaren). -kopje. -pot. Tijd. tijd hebben, hebt gij tijd? ik heb geen tijd. Tijger. een —. Timmerman. Tin. Tjemara (boom). Toast (brood). Toekomstig. Tolletje bij bet po-spel. Tong. Toornig. — zijn. Tcaï-ji. Sè-ji. Kiók-tji. Wu-jan. Tuï-mian. Ngai lau ki tui-mian tscó. Kia-kaï wuk laü nga-wuk tui mian. Sön pcan. Miaü ; sjin-miaü; miaü-tcong. Tcaï-pak-küng miaü. Tjung-sjin-miaü. Tjön-loi. Ma-theu-lung (sók). Tsca. Tsca-jap. Tsca-pui. Tsca-kü; tsca-kön ; tsca-fu. Sji. Jiü han; han. Nji han mo. Ngai mo han. Ló-fü. Jit tciau lo-fü. Muk-siöng. Muk-siöng Së-fu. Siak. Tsciung. Mian-paü-kón. Heü-loi. Po-teü. Sjat; sjat-ma. at; at-hï. Nau. 197 1. 2. 3. 4. fjg 351. T‘a. 352. T‘ai. 353. T‘am—t‘ap. m m VN ') zie t'am. 5. 7. 8. m Pf Ü W- * coll. z. t'aï. @ m Üf 354. T‘an—t‘at. 355. T‘ang—t‘ak. H wr jgj coll. MS z. t'in. 356. T‘en—t‘et. 357. T‘eu. ür 1) W. W., p. 853, sub. 1. 3) W. W., p. 852, sub. 2. 2) W. W., p. 853, sub. 2. 4) W. W., p. 852, sub. 1. 165 1. 2. 3. 4. 146. Lia. lia ') 147. Liam—liap. $3? 148. Lian—liat.. 149. Liang—(liak). 150. Llau. T m Bf 5. 7. 8. m 151. Liin—lip. II JL l) Lia = deze. 11 UITGANGEN: 220 gerede letters. De Hakka-dialecten komen dus in dit opzicht overeen met de oude, de Kwang-toeng-dialecten met de nieuwe rijmtafels van Kcang-hi1). De Hakka-dialecten worden gesproken in vele streken van de provincies Kwang-toeng en Kwang-si en in het zuidoosten van de provincie Foeh-kien. Met het oog op de lotgevallen der Hakka’s 2) valt het niet te verwonderen, dat er verschillende Hakka-dialecten zijn. Dit blijkt reeds uit Edkins' Mandarin Grammar waar (p. 81) gezegd wordt, dat het Hakka-dialect zes tonen heeft (1, 2, 3, 4, 5 en 8) en dat de eindmedeklinker k door t vervangen is, terwijl ons gebleken is dat het Loeh-foeng-dialect zeven tonen heeft en den eindmedeklinker k behouden heeft. Weldra zal dan ook blijken, dat er twee groepen van Hakka-dialecten zijn, de oostelijke met zeven en de westelijke met zes tonen. De meer door Dyer Ball's, Easy Sentences in the Hakka-dialect (D B) en de uitgaven van het zendelingsgenootschap te Bazel (B) voor ons toegankelijke Hakka-dialecten hebben evenals het Loeh-foeng dialect k als eindmedeklinker behouden gehouden 3)4 De streken, waar de dialecten, van D B en B eigenlijk 1) Het dialect van I’tihchau fu (>j^| prov. Kiang-si jfpj ) heeft dezelfde eigenaardigheid als de Hakka-dialecten (Wells Williams, Syll. Dict. Introd. p. XXXIV, 2e kolom). Edkins zegt (Mand. Gramm. p. 81). The soft initials are (in the Hakka-dialect) displaced by aspirates, in the Canton-dialect the soft initials are displaced by hard or aspirated consonants irregularly. (Ik cursiveer). 2) Zie o.a. Dyer Ball, Things Chinese, onder Rakkas. 3) Het schijnt dan ook, dat Edkins een ander dialect bedoeld heeft dan het gewone Hakka van Kia-ying-tsjoe, p. 81 Mand. Gram. wordt toch gezegd, dat het Hakka-dialect weinig verschilt van het Kia-ying-tsjoe-dialect. De gegevens over het Hakka-dialect door Parker heb ik niet kunnen raadplegen. In Volpicelli's Phonology (Shanghai 1896), waarin Parker’s Hakka-gegevens zijn gebruikt, vind ik geen opheldering omtrent den finaal k, daar Volpicelli de ingaande tonen verwaarloost. Evenals in het Tsang-tse- en het Tsjao-tse-dialect (Edkins, M. G. p. 83) vindt men in het Hakka-dialect wel sporen van een overgang van oude k finalen in t b.v. in tet *\\j pet etc. Hieraan is verwant de overgang van oud ng in n b.v. in min, zin, pin, etc. Beide verschijnselen vinden hun oorzaak in de klankregel, dat in het Hakka-dialect de uitgangen ing en ik niet mogelijk zijn. Deze phonetische wetten hier verder uit te werken zoude ons echter te ver voeren. Gij moet gras snijden. Ik koop een paard van hem. Hij wil u geld geven. Geef hem dit. Geef hem dit boek. Ik zend hem een brief. Ik verkoop een paard aan hem. Ik koop voor u een paard van hem. Ik koop van hem een paard om het u te geven. Hij geeft mij boeken cadeau. Ik zei tot hem. Ik sprak hem aldus aan. Spreek hem aldus aan. Waar is het boek, dat ik u vandaag gegeven heb? Hij sloeg mij met dezen stok. Waarmee snijdt gij dat papier? Met een mes. Op de tafel. Bergen beklimmen. Het hoog gelegen huis. Een hoog huis. Onder de tafel. Bergen afdalen. Het laaggelegen huis. Een laag huis. Ik wil die berg beklimmen. Nji t'ln tjcok oi kót-tscö. Ngai tcung ki mai jit-tciau ma. Ki oï pun tscian nji. Lia-kai pün ki. Lia sjü pün ki. Pün ki lia sjü. Ngai ki jit-füug sin pün ki. Ngai mal jit-tciau ma pün ki. Ngai laü (= tcung) ki mai jit-tciau ma pün nji. Ngai lau (— tcung) ki mai jit tciau ma (oi) süng nji. Ki süng sjü pün ngai. Ngai lau (= tcung) ki kóng. Ngai lau ki an-njiong kóng. Tcung ki an-njiong wa. » » » » kóng. Tsók-sian ngai pün nji-kai sjü la-wui. Ki jüng li-tjak-kün ta ngai. Nji jüng ma-kai kót ka-kai tji. Jüng tó. (zie 54, 55). Tsók-sjöng. Sjóng san. Sjöng-wük. Kó-wük, kó-kian wük. Tsók-ha. Ha-san. Ha-wük. Ai-wük, ai-kian wük. Ngai oi sjóng kai-tjak san. 3 158 1. 2. te X 101. K‘a. 102. K£ai. k'ai *) k'ai1 2) 103. K£am—k‘ap. m 104. K£an—k£at. Til 105. K‘ang—k£ak. k'ang 3) 106. K£au. 4. m oo 107. K£e. 108. K£em—k£ep. 109. K‘en—k‘et. hên. °f kip. uitschelden k'ak 4) k'ép 5) ti p# & 5. 7. 8. * k'em 8) 1) K'ai ts'a loi. Breng de thee. W. W., p. 188 ()• 2) Jit k'ai njin loi. Alle menschen kwamen. 3) Nji k'ang ki. Gij kittelt hem. 4) T'am-k'ak, m-tj'ut. (Hij) schraagt, maar het slijm gaat niet los. 5) K'ép = k'em. 6) Lia-kai lo k'em-kin hl. Bedek deze mand. 59 22 Geef het eten. Geef het de borst. 23 Roep de kindermeid om het te dragen. 24 Neem het mee naar buiten om te wandelen. 25 Het wil niet komen. 26 Het kan niet schelen of het wil of niet. 27 Dat is mijn neef (broeders kind). 28 Is hij een inboorling van de plaats ? 29 Waarom komt hij hier? 30 Hij is gekomen om goederen te koopen. 31 Wanneer wil hij terugkeeren? 32 Over twee of drie dagen. (Zie Woordenlijst onder: Broeder, Zuster, Oom, Tante, Schoonvader, Schoonmoeder, Schoonbroeder, etc.). Pun ki sjit. Pun ki sjit nèn. Ham si-ng nam-ki. Tai ki tjcdt-hi hang. Ki m-hên loi. M-lün ki hen m-hên. Kai-tjak hè nga tjcit-tsf. Ki è pün-tcï-njin mo. Ki loi li tsö ma-kai. Ki loi mai tüng-si. Ki-sji ki oi tjön-hi. Liöng-sam njit. VII. VERGELIJKINGEN EN TEGENSTELLINGEN. 1 Deze man is zeer groot. 2 Ik ben kleiner. Ik ben klein. Ik ben kleiner dan hij. 3 Die koe is vet. 4 Dit schaap is mager. 5 Dit touw is te lang. 6 Deze draad is te kort, niet (lang) genoeg om te gebruiken. 7 Dit is een zeer groot huis. 8 Deze stoel is een sterke (stoel). 9 Deze tafel is zeer zwak. Li-tjak njin hè kó-tcal. Ngai kö-ai. Ngai ai. Ngai ai ko ki. Kai-tjak njiu hè peui. Li-tjak mian-jong hè seu. Li~tciau sók tjcong kö-tceu (= tcét-tjcong). Li-tciau ' sian tcét-tón, m-keü Sf (= m-keü jung). Li-kian wük (hè) hó-tcai kiau. Li tjóng kau-ji hè tsong-kai (— tjü-kü-kai). Li tjóng tsók hè hó-faï-kai. 84 100 N. 2. 3. 4. 154. Liu. m 155. Liung—liuk. 156. Lo. » Uk P& 157. Loi. 38 225 Drie en vijf is ook acht. 226 Twee maal zes is twaalf. 227 Zij vechten met hun beiden (slaan elkander). 228 Hij wil slaan. 229 Hij denkt er over om te slaan. 230 Hij wil vechten. 231 Hij is even rijk als ik. 232 Zijn huis en mijn huis zijn even groot. 233 Zij zijn even oud. 234 Zij (beiden) zijn naamgenooten. 235 Hij is grooter dan ik. 236 Ik ben kleiner dan hij. 237 Hij is iets grooter dan ik. 238 Hij is rijker dan ik. 239 Ik ben armer dan hij. 240 Dit is grooter dan dat. 241 Dat is kleiner dan dit. 242 De Sambas-rivier is breedere dan de Boedok-rivier. 243 Dit touw is te lang. 244 Hier zijn de meeste mensen. 245 Gij hebt zooveel kinderen. 246 Ik heb niet zooveel. 247 Ik heb niet veel. 248 Is er onderscheid tusschen pok­ ken en mazelen? Sam laü ng jiu hè pat. Liöng pai liük hè sjip-nji. Ki liöng-sa sióng-ta. Ki oi ta. Ki siöng oi ta. Ki oi sióng ta. Ki lau ngai pciang-pciang an-tó tscian. Kia (-kai) wük lau nga (-kai) wük pciang-pciang pan-tcaï. Ki-teu-njin pciang pciang pan-lö. Ki liöng-sa tcung-miang. Ki tcaï kö ngai. Ngai ai  ngai. Ki pi ngai kö jiu tscian. Ngai pi ki, ngai kö mo tscian. Lia-kai tcaï kö ka-kai. Ka-kai sè kö lia-kai. Kü-ta-köng pi Wu-lok-köng, Kü-ta köng kö fat of Kü-ta-köng fat kö Wu-lok-köng. Li-tciau sók tcét-tjcong. Li-ts« tcl-jit-tó njin. Nji jiu an-tó sè-njin. Ngai mo an-tó. Ngai mo ki-tó. Tjcüt-ma tjcüt-tceü jiu kók- jöng mo. 148 m M % It ze.3) 4 z.ji. & m JÉË5).. Z.JI. it" ¥ 61. Jim—jip. # ik 62. Jin-jit. m & n 9ii m m m w>: m 1) W. W„ p. 1122, sub. 2. 3) W. W., p. mg, sub. l. 6) W. W., p. 1125, sub. 1. 7) W. W., p. 281, sub. 2. 2) W. W., p. 1125, sub. 2. 4) W. W„ p. 1118, sub. 2. 6) W. W., p. 1122, sub. 1. 103 openen. 128 Waaier. een —. Waaien (388. het waait. » » erg. Waar? (304, 305. Waarlijk. Waarmede? Waarom? Waarschijnlijk. Wachten. Wacht een oogenblikje. Wagen (durven). (rijtuig). Wajang (355. — spelen. Wan. Wandelen. uit — gaan, Wanneer? Warm. Waschkom. Waschman. Wasschen. Wat? — is er? Water (337. Waterglas. Wedden. Weegluis. Week. Weeken. W. Sjan. Jït ki sjan. Jiü füng. Jiü füng. Füng ta tseü. La-wui. Sjit-tscai. Jung ma-kai. Tsö-ma-kai. Fet-tja. Tên; tên ha. Tên JIT ha. Kam. Tở 355. Hi. Tso hi. Poi-ki. Hang lui; jiu-lieu; jiu-loi. Tước hi hang-lieu. Ki-sơ. Nhiệt; nón; sjad. Mian-puân. Sê-sâm-nhiệt. Se. Ma-khai. Giữ ma-khai ss. Sơ. Sơ-tướng. Siêu tú; tú sơ-jang. Khai-pi. Đất trị của nước, trọng lai niet. Tsim-siêu. Lieu-khai thế na hi tsim-siêu, ga deze boonen weekend. 73 1) Sê-sân được ít sử dụng, bởi vì trong ngôn ngữ của các bí đoàn chết "sđâ" có nghĩa là "để đời". 209 tôi m m 424. Tsim—(tsip). m 425. Tsin—tsit. : xem f siêu. 426. Tsiôn—tsiok. miz- üi ^ m \ 427. Tsiu. f M ip 1 2) xem ‘ siêu. 7. ilE. B 1) W. W., p. 667, sub. 1. 2) W. W., p. 667, sub. 2. 14 224 (TA) có điệu thứ tư (_t A) và ngược lại các từ, như _t A thanh âm được chỉ định có thực chất là TA syllaben *). SYLLABEN. Kiều-ying-tửu điệu-dialect. Địa vị i có trong này có giá trị như j, khiếm đến khy, v.v. Địa vị đầu s được thay bằng s. » » t » ts. » » tjc » tsc. » » ts cho địa vị  2 3). » » j được thay bằng y (như trong Mayor). » » w » w (như trong well)3). Trong đuôi âm, am, ap, iam, iap, khí được a một o-đquot, không giống như o trong lồng. Đo="../../../D" coi như pere. Đuôi âm em và ep đang tiến gần đến im và ip với giọng i ngắn. Đuôi âm ian và iat được thay bằng ien và iet (như trong miette). Đuôi âm im, in, ip, it thường thầm em, en, ep, et. Đuôi âm eu đang tiến gần đến eoo. Naast de syllaben kong, kuk, kun, kung, kut enz. (dus achter k) komen dikwijls kwong, kwuk, kwun, ktoung, kwut enz. voor. In dit dialect zijn dus de drie P klanken beter bewaard. Bij een toetsing van de Kwang-tong, zuidelijke Foeh-kien, Nan-king en Pe-king dialecten aan de oude (en nieuwe) rijmtafels van K'ang-hi is mij gebleken, dat dergelijke linguistische regels ook in die dialecten bestaan. Ook in Edkins, Mandarin Grammar worden voorbeelden gegeven, terwijl aldaar ook nog opmerkingen omtrent andere noordelijke Chineesche dialecten zijn medegedeeld. In het verwante Ta-poe dialect wordt ld (in Loeh-foeng) sj. In B wordt van y en w gezegd dat zij klinken als in Eng. year en water, of als korte t en v voor klinkers in de meeste Europeesche talen. De tj heeft in B de waarde van tsj. In Ta-poe klinkt w als in ’t Duitsch, terwijl j de Nederlandsche waarde heeft. In het Ta-jooe dialect zijn de initialen Tj, Tj', Ts en Ts' meer gelijk aan die in het Loeh-foeng dialect, maar klinkt de o als oou, d.w.z. de oo van loopen gevolgd door iets w-achtigs. De finale ui wordt in dit dialect é als in parole. 1) Sǔjap níjning-njiung hê liong. In het lommer der hoornen is het koel. 2) W. W., p. 643. 3) In-tö njing, ot k'o-hi, ngai oi hang. Wat een mensen, duw ze opzijde, ik wil lopen. 4) W. W., p. 1063, sub. 2. 223 Loeh-foeng. Yoeng-thing. Kia-ying-tsjoe en Yoeng-ngan. In het algemeen is het nummer van de toon van dezelfde syllabe in de verschillende dialecten gelijk, en krijgen syllaben, die in I en II den zevenden toon hebben in III en IV den derden toon. Uit- zonderingen komen echter voor, zoo heeft b. v. kai (die, dat) in I den vijfden toon, in III daarentegen den derden toon (kai) enz. (Linguistisch is te bewijzen, dat kai eigenlijk den derden, d. i. een hoogen toon, moet hebben. De woorden, die in de oude rijm- tafels van Kcang-hi beginnen met scherpe medeklinkers (k p t enz.), beginnen in de Hakka-dialecten met dezelfde medeklinkers en hebben een hoogen toon. Deze regel in verband met andere regels nl. a dat syllaben met de oude initialen g, d, h enz. (zachte medeklinkers) in de Hakka-dialecten geaspireerde beginletters (kc, t%, pc enz.) en lage tonen hebben, en b, dat syllaben met de oude initialen kc, tc, pc in de Hakka-dia­ lecten ook geaspireerde beginletters hebben en hooge tonen, doet mij vermoeden, dat in de uitgaven van het zendelings- genootschap te Bazel de tonen 4 en 8 juist omgekeerd gebruikt zijn; de woorden daar aangegeven met het teeken van den achtsten toon 1) De 2e toon in het Yoeng-thing-dialect heeft ongeveer dezelfde stembuiging als het woordje ben in den volgenden zin: „Ik heb wel veel moeite gehad om hier te komen, maar ik ben er”. 2) De vijfde toon in deze dialecten houdt het midden tussen wang en wang. 31 Waar woont hij? 32 Ver van hier. 54 Ki la-wui het. Jan kö li-(tsf). III. ALGEMEENE ZAKEN. 1 Hoe laat is het? 2 Half elf. 3 Kom om vier uur terug. 4 Zeg hem om te wachten. 5 Kom langzaam hier. 6 Om hoe laat dineert gij ? 7 Om hoe laat ontbijt gij ? 8 Het is van dag zeer warm. 9 Het is niet zeer warm. Het is niet al te warm. 10 Gisteren was het ook zeer warm. 11 Heden is het warmer dan gisteren. 12 De volgende maand zal het zeer koud zijn. 13 Morgen is het eind van de maand. 14 Het was van nacht zeer koud. 15 Is dit een grote of een kleine maand ? 16 Eenige dagen geleden was er een tyfon. 17 Is er nu wind? 18 Het regent nu. 19 Breng mij een parapluie. 20 In den zomer regent het erg. Kin-ha ta ki-tó tiam. Ta ki- tó tiam (tjung). Sjip tiam pan. Ta si tiam (tjung) tö-tjön-loi. Ham ki tên (ha). Man-man loi-(li). Tiam-tiam loi (li). Nji ta-ki-tó tiam (tjung) sjit-ja. Nji ta-ki-tó tiam (tjung) sjit- tjaü. Kin-njit (hè) hó-sjaü (= kó- njiat). Mo sjip-fün sjaü. Mo ki-tó-sjaü. Tscó-pü-njit tü-hö-sjaü (—ja hè hö-sjaü). Kin-njit sjaü kö tscó-pü-njit. Ha-tjak-njiat hö-lang. Sjau-tsó keü-njiat. Tscó-pü-am hó-lang. Tscó-pü-ja liü-teü-lang. Li-tjak njiat-thaï fan-hè njiat- siaü. Theu-ki-njit ta-füng tscai. Kin-ha jiü füng mo. Kin-ha lok-sjui. Kcia ki-tja pün ngai. Ha-tcian lok tcal-sjui. Si-ng- liük-njiat lok-sjui tó. 67 XII. GODSDIENST. 1 Dit is een klooster. (Boeddhistisch). 2 Zijn er priesters? 3 Er zijn geen priesters, er zijn priesteressen. 4 Hoeveel zijn er? 5 Meer dan twintig. 6 Wat doen zij ? 7 De Sutra’s lezen. Dit is een tempel. Is het een Boeddhistische of een Tao-tempel? Het is een Boeddhistische. Wat is het verschil? Er is een groot verschil. Wonen hier Boeddhistische priesters? In een tempel zijn geen priesters. Hij is een zendeling. Ben je bekeerling geworden? Zijn jullie Christen? Nee. Is er een kapel? Er zijn er twee. Zijn zij Protestantsche of Katholieke? Een is een Protestantsche. De andere is een Katholieke. Uit welk land zijn de Katholieke zendelingen? Ze komen uit Europa. Hè am-tcong (= tsai-tcong). Jiü wo-sjöng mo. Mo wo-sjöng jiü ni-kü. Jiü ki-tó. Jiü nji-sjip (= liöng-sjip) lang. Ki tso ma-kaï. Njiam-kin. Li-kian hè miaü-tcong (= sjin miaü). Hè fut-ka-kai fan-hè Tcö-ka-kai. Hè fut-ka-kai. Jiü ma-kai fün-pciat. Jiü hó-tó fün-pciat. Jiü wo-sjöng tscó-li mo (= ta li het mo). Miaü-li (= Miau-nul) mo wo-sjöng. Ki hè kóng Ja-sï-kaü-kai. Nji jiü njip kaü mo. Nji hè füng-kaü mo. Ngai mo füng-kaü. Li-tsf jiü li-pai-tcong mo. Jiü liöng-kian. Hè Ja-si-kau-kai fan-hè Tcian-tjü-kai. Jit-kian hè Ja-ss-kaü-kai. Jit-kian hè Tcian-tjü-kai. Sjin-fü hè la-wui-kai-njin. Bloem. Boek. Schrijf —, register. Boekenkast. Boekenkist. Boekenrek. Boete opleggen. Boezem. Boog. Boom (338. — stam. — blad. — tak. — wortel. Top van een —. Boon. Boos. Boot. Bootje 331. Bootsman. Bont (veelkleurig). Bord. Borst. Borstel. Tanden —. Ik borstel met een Kleeren. Bot (stomp). Boter. Boven. Naar — gaan. Bovendien. Bovenverdieping. Braden. Breed (242. Fa. Sjü. Pcu. Sju-tjcu. Sju-tjcu. Sju-ka. Fat-njiun. Nèn. Tsian-kiung. Sjü. Sjü-tceu. Sjü-jap. Sju-kcua. Sjü-kin. Sjü-mui. Tceü. At. Sjon. Sè-sjon. Tciang. Tciang-ka. Sì-sėt, sì jōng sēt. Pian. Hŭng-pēk-tsiang. Sòt; sòttse. Nga-sòt. — Ngài jūng sòt loi sòt sam-fū. Mī; tuēn. Njiu-jiu. Sjöng (zie op). Sjóng. Lang-ngol. Leusjöng; leu-tang. Tjak. Fat. Tafel der Syllaben van het Huk- fhng,-dialect. UITGANGEN: 1) Heeft nog een andere uitspraak. 217 1. 2. 8. 4. 482. Wun—wnt. 483. Willig—wuk. 5. 7. 8. 5 ïïc ïn föt ‘Ül ft 3S m 19 III. Tonen. Ieder Chinees woord moet op een bepaalde wijze uitgesproken worden, spreekt men het op een andere manier uit, zodanig zegt men een ander woord. De wijziging der stem, waarmee een woord wordt uitgesproken, heet toon. Is het moeilijk de uitspraak van een vreemde taal te omschrijven, de tonen der Chineesche woorden te beschrijven is nog moeilijker, zodanig niet onmogelijk. In ’t algemeen heeft het Chineesch vier tonen nl.: de gelijke toon, de opgaande toon, de weggaande toon, de ingaande toon. Deze vier tonen worden in vele, vooral in de zuidelijke dialecten, alle of ten dele weer in twee gesplitst: een hooge en een lage, zodat men de acht volgende tonen krijgt: 1 hooge gelijke toon. 5 lage gelijke toon 2 opgaande toon. 6 opgaande toon 3 weggaande toon. 7 weggaande toon 4 ingaande toon. 8 ingaande toon In de verschillende dialecten heeft hetzelfde woord in ’t algemeen denzelfden toon, zoo heeft bijv. het karakter voor hemel, voorzover ons bekend is, in alle dialecten den hoogen gelijken toon (toon 1), maar de wijziging van de stem, waarmee dit karakter wordt uitgesproken, verandert in de verschillende dialecten. De hooge gelijke toon wordt in verschillende dialecten ver schillend uitgesproken. Dit is eveneens met alle andere tonen het geval. Hieruit volgt reeds dat de wijziging van de stem niet altijd overeenkomt met den naam aan die wijziging gegeven, zodat bijv. Voor de eenigszindelijk andere tonenstelsels bijv. in de Peking-, Ch'ing-tu-, Shang-hai- en Swatow-dialecten wordt o.a. verwezen naar J. Edkins, A Grammar of the Chinese Colloquial Language commonly called the Mandarin Dialect bl. 8, 13, 14, 81 en Wells Williams, A Syllabic Dictionary of the Chinese Language. — Introduction p. XXVII. Het Canton-dialect heeft 8 tonen nl. 1, 2, 3, 4, 6, 6, 7, 8, het Foeh-kiën (Emoi)-dialect 7 tonen (1, 2, 3, 4, 5, 7, 8), het Hainan-dialect 6 tonen (1, 2, 3, 4, 6, 8). 15 Kom morgen. 16 Hij behoefte niet terug te keren. 17 Hij kan niet komen, hij is ziek. 18 Roep een ander. 19 Hij wil niet komen. 20 Kom met mij mee. 21 Hoeveel mensen zijn daar? 22 Meer dan tien. 23 Te samen zijn er 60 mensen. 24 Zijn er kinderen ? Zijn daar kinderen ? 25 Dit is een jongen. 26 Is dit een jongen of een meisje ? 27 Hij is in mijn dienst. 28 Wie is uw meester ? 29 Hij is een Hakka. 30 Hij is geen dorpsgenoot van u. Ham ki tseu. Tui (of kon) ki tseu. Kcoi mun. Kcoi mun-só. Tscón mun. (zie verder woordenboek onder sluiten). Ham ka-tcung loi. Ham tsö-küng-njin loi. Mang-mang loi. La-wui tsö-küng-kai. Tso-küng-kai tscai la-wui. Jiü loi mo. Ki loi mang. Ham ki (to) tjon-loi. Sjau-tsö loi. Min-tjaü-njit loi. Ki m-si (tö) tjon-loi. Ki loi m-tét, ki jiü pciang. Ham pcet-njin (of pcet-sa) loi. Ki m-oi loi. Ki m-siöng loi. Laü ngai loi. Tcung ngai loi. Jiü ki-tó njin un-tsf. Un-tsf jiü ki-tó njin. Sjip-ko-kai. Sjip-ki-kai. Sjip-lang-kai. Liing-tsüng jiü liük-sjip-kai (of liük-sjip njin). Jiü sè-njin mo. Un jiü sè-njin mo. Li-tjak hè lai-tsf (of lai-tsf). Li-tjak hè laï-tsf (= lai-tsf) (fan) hè moi-tsê (= inoi-tsf). Ki tscön nga küng-tscian. Ma-njin hè njia theu-ka. Ki hè hak-njin. Ki m-hè laü nji kciüng-wul-kai (= tscö-pcu-kai). Geweven stof. wollen stof. Gewoonten. Gezouten. — visch. — groente. Gierig. Gierst. Gij (enk. (meerv. Ginds. Gindsch. — huis. Gisteren (298. Glad (glibberig). Glas (glazen), drink-. Godsdienststelsel. Goed (niet slecht). Goederen. Goedkoop (380. Golf (beweging van het water), (zeearm. Gong (muziekinstrument). Goot. Gordel. Goud (370. Graf (283. Grafsteen. Grafschrift. Grafwichelaar. Gras. Grens. Groen. Pü. Jong-pü. Zie gebruiken. Ham. Ham ng. Ham tscoï. Kiam-tiam. Keumuisiuk (lett. liondestaart-rijst, naar den vorm van de aren). Nji. Nji-teu; nji-teu njin. Un-tsf, un-tcang, un. Un-tjak-wuk; un-kian wuk. Tscó-pu-njit. Wat. Pó-li. Tjüng. Kaü. Ho 356, 357. Fö-wut. Pcian-nji. Jüng; long, 332. Tal-wan. Lo 355. Keil. Fü-tceu-tai. Kim. Ti; tfi-fun. Fun-pi; pi-ki (284, 285). Kcön füng-sjuï sin-sang. Kcön tci sin-sang. Tsc6. (Kak)-kai. Liuk; liuk set. 139 1. 2. 3. 15. Fang—fang. fang 16. Fe. fê 17. Fen—fet. 4. fang 18. Feu. 22. Fon (fot). m m 11 M 7. 8. & zie fi- tS. 1) Sè-njin fang. Kinderen zijn ondeugend. 2) Sja mang si-t'é, han wol fak. De slang is nog niet dood. zij kan zich nog bewegen (stuiptrekken). 3) Wak m-t'it, fê-fê. De lijnen zijn niet recht, (zij zijn) krom. fin siih 4) Pin hang, kia sjiü fin. Als soldaten loopen zwaaien zij met de armen, i -J hang. Hij loopt met zwaaiende armen. 6) Pit-t'é lia-kai. Gooi dit weg. 6) In ’t coll. bestaat ook ho naast fo. 1. 2. 3. 225. Njia. njia ' 226. ' Njiam—njap. 227. Njian—njiat. 228. Njiang—njiak. 229. Njiau. 230. Njim—njip. 231.  p. 720, sub. 2. 1) TJw (bez. v. n. w.). 12 142 2. 3. 4. 5. 7. 8. 28. Ha. nsf 29. Hai. m  1. 2. 3. 4. 5. 7. 8. *t* #' Ü isi * a pt # 319. Sjiu. ^ ¥ f 320. Sjoi. 321. Sjon—sjot. 322. Sjong—sjok. q|pj 3 ft ft 3Q.3) BJG zie sjót. ±24 828. Sju. 1. W. W., p. 771, sub. 1 en 2. 3. W. W., p. 788, sub. 2. 5. W. W., p. 741, sub. 1. 2. W. W., p. 772, sub. 1 en 2. 4. W. W., p. 788, sub. 1. 6. W. W., p. 741, sub. 2. 70 3. Heb je getuigen? 4. Ja, zij zijn nog niet gekomen. 5. Laat een bevel uitvaardigen om hem te roepen. 6. Waar is de constabel? 7. Hij is in de gevangenis. 8. Dit is een Yamen (officieel bureau). 9. Welke Yamen? 10. De Yamen van den Consul, 11. Wie is tegenwoordig Consul? 12. Mijnheer Fut. 13. Breng deze flesch naar den Hoofdrechter. 14. Heden kwam er iemand meteen verzoek. 15. Uw bewijs wordt niet geloofd (geloof ik niet). 16. Waar is de klager en de verweerder ? 17. Bied uw verzoekschrift nu aan Mijnheer aan. 18. Beiden hebben ongelijk. 19. Geef hem zijn verzoekschrift terug. 20. Morgen zal ik een proclamatie uitvaardigen. 21. Verbiedende, dat het volk speelt (om geld). 22. Indien zij die niet opvolgen, zullen zij gestraft worden. 23. De rechter is gekomen. 24. Vandaag heb ik werk. 25. Ik heb het nooit gedaan. 26. Iedereen weet het. Nji jiu tjin-kian mo. Jiü, ki-teü mang loi. Tjcüt sf ham ki loi. Tjcüt pciaü tiaü ki loi. Tscai-njin (= Kón-tscai) tscoi la-wui. Ki tscoi am-kian. Li-kian hè nga-mun. Ma-kai nga-mun. Liang-sï-kón-(kai) nga-mun. Kin-ha ma-njin tsö liang-si-fü. Hè Fut tcaï-njin. Tca li-tjak tut hi ön-tscat-ss. Kin-njit jiü tjak njin na sï-tceu loi. Njia k’eü-kiüng m*njip sin (= ngai m-sin). Njian-kö-kaï pcui-kö-kai tscoi la-wui. Kin-ha njia si-tceu kiam pün tcaï-njin. Nji lióng-tjak-njin jiü tsco. Kia sï-tceu (= Kia pün) kaïi-tjon pün-ki. Sjau-tsó-njit ngai tjcüt(jit-tjóng) kö-sjl. Tji, njin m-hó tü-tscian. In het spel, teen-tjeok of vat ki. Koefig loi-lo. Kin-njit ngai sji sf-(keiian). Ngai m-sjit tsö-kö. Njin tü ti. Lüng-tsüng njin ti. 17 (zie ingang n° 22) uitgesproken zonder voor- of nagalm, dus niet als em in hem, um in hum! of ’t Fransche mee. 40 ng Als nog in zingen zonder voor- of nagalm (zie 39 m). 41 o » o » lord (Eng.). 42 oi » oy » boy » 43 ok » o » stok, met iets langer o (maar niet zolang als ork in fork (Eng.), ietwat korter). 44 on Als om in worn (Eng). 45 ong » ong » long » 46 ot » ot » lot. 47 u » oe > boek 48  zijn moeilijk weer te geven, de u in ua en uang nadert tot de oo in boom, de u in ui achter de ingangen f, k, kc en w tot de Engelsche w in well. Door de overgang van u op de volgende klinkers ontstaat reeds een zachte w, dus ua klinkt ongeveer als uwa. Dikwijks worden deze uitgangen ook weergegeven door wa, ioai, wan, wang, wat, wet, wi met de Engelsche w. a) 55 uk Als oek in boek 56 un » oen » zoen. 57 ung » ung » Bildung (Duitsch). 58 uit "oet" voet 1) Het verschil tussen ka (↑2.) en kua (↓) ligt in een, moeilijk te omschrijven sluiting der benenen-keelholte bij kua, terwijl bij ka deze sluiting niet plaats heeft. Dit behoort tot de hoofdletters. Verg. Woordenboek van Kangxi. 4= # 2 160 1. 2. 8. 4. 112. K'ia. 113. K'iam—Map. coll. z. ik k'iang. 8. 114. K'ian—Mat. 115. K'iang—Mak. 116. K'iau. 117. K'im—Mp. 118. K'in—Mt. 119. K'io. k'io J) 1) w. W., p. 311, aub. a. 2) Ki hê k'io-njin, m-wol hang. Hij is lam, hij kan niet lopen. 109 Schaamte. Schaap. Schaar. Schaduw. onder de boomen is schaduw. Scheel. hij is scheel. Schelden (411, 417. hij scheldt mij uit. waarom scheldt gij hem uit ? Schelen. 't kan niet — (264, 265. ik stoor mij niet aan hem. Schepel. Scherp. Scheur, zie breuk-. Scheuren. hij verscheurde zijne kleeren. zijn kleeren zijn gescheurd. Schieten (280. met geweer. Schip (817, 333. schuitje, zeilschip. Schoen. Schommelen. to cradle gold. Schoolmeester. Schoon (niet vuil). Schoon-li. Mian-jong. Tian-zhou. Jim-jang. Sju-tseu-ha jiu jim-jang. Sjun-sjl-muk. Ki hê sjun; kia-kai muk hê sjun. Ma; ma njin; kcat. Ki ma ngai. Nji kcat ki tso ma-kai. M-lün. Mo-sióng-kón. M-fan-lo. Ngai m-fan-lo ki. Teü; teü-tcung. Li. Tjca. Ki tjca kia-kai sam. Kia kai sam tjca-lan. - tcét. Ta-tjcüng. Sjon. Sè-sjon; tciang. Kap-pan-sjon. Hai (zie laars). Jau. Jau-sjon. Sin-sang. Tcuk sjua sin-sang. Kau sjua sin-sang. Lang-lï. zie mooi. 171 1. 2. 3. 4. 177. Miau. 178. Min—(mit). 179. Mio. mió J) 180. Miong—(miok). 181. Mo. 182. Moi. ft 183. Mong—mok. Met de helft van de pijn. Poel eens! In de betekenis van bevel. Ter afdeeling van Borneo het Loek-foeng-dialect het gangbare Chinese is. Ook de westelijke Hakka’s van het Departement Kia-ying verplaatsen dikwijks hun vaderland: die van het District Kia-ying o.a. naar Deli en Batavia, uit het District Tsjuuphing o.a. naar Perak en Deli, uit het District Chang-loh naar Hongkong; uit het District Yong-ngan (Dept. Hweifong) o.a. naar Atjeh. SYLLABEN. De klank van een Chinees woord noemen wij een syllabe. De Chinezen stellen hun woorden voor door karakters, die de betekenis van het woord weergeven en waaraan de klank van het woord gegeven wordt. Zij verdeelen, om de klank (uitspraak) van een woord (karakter) weer te geven, dit woord in twee delen n.1. de ingang en de uitgang. De ingangen zijn de medeklinkers, waarmee de woorden beginnen (de initialen), de uitgangen zijn de op de ingangen volgende vocalen met of zonder consonant als finale. Om bijv. de uitspraak van het woord kin weer te geven gebruiken zij twee karakters, waarvan het eerste met k begint, het tweede op in eindigt en tevens de toon (waarover later) heeft van het woord kin. In het Loek-foeng-dialect zou bijv. het woord kin kunnen worden voorgesteld door de karakters (kü) en (sin). Men krijgt aldus (tf) — (OT) = kü + sin = k(ü + sin) in = kin. In de verschillende Chineesche dialecten verschilt de uitspraak van een karakter (woord) min of meer, ofschoon de betekeniszelfde blijft; evenals in de Europeesche talen de cijfers wel altijd dezelfde betekenis (waarde) hebben, maar verschillend uitgesproken worden. Daar de syllaben dus in verschillende dialecten verschillend zijn, zoo heeft ook ieder dialect zijn eigen stelsel van in- en uitgangen. Het Loeh-foeng-dialect heeft 22 ingangen en 58 uitgangen, want... Aantrekken. Kleeren. Aanvangen (z. beginnen). Aap. Aardappelen. Aarde. Aardvrucht. Cebie. Cebie Bandoeng. Achter (372, 373). Adem (270 vgg). Ader. Afschieten. Een geweer. Alang-alang. Aldus. Alleen (op zichzelf). Hij komt alleen. Hij gaat alleen naar x. Allen. Alles (59, 195). Als (gelijk). Dit is gelijk aan dat. Altijd. Amandel. Amerika. Amulet. Ananas. Trok sam. Koekijs. Het. Ho-lan-fan-sju. Kan-tang (= Maleisch Kantang). T%. Fan-sju. Ho-lan-sju. Het-poi; mui-het; poi-mui. Hiat-kin. Ta-tjung. Miong. An-njiong. Tcuk. Ki tcuk tscï-ka loi. Tcuk-tcuk ki tscï-ka hi tö x. Lüng-tsüng. Won-ha. Lung-tsüng. Tsciöng. Jit-jöng. Lia-kai tsiöng ka-kai (jit-jöng). Lia-kai lau (= tjung) ka-kai jit-jöng. Pai-pai. Njit-njit. Hëm-jin. Fa-kci-kuét (lett. bloemen-vlagland). Pcu-tceu. Wong-li. Zij zijn allen Pransen. Hebben zij familie? Zij hebben geen familie. Zij mogen niet trouwen. Zij dragen Chineesche kleding. Zij eten Chinees voedsel. Wat is de betekenis daarvan? Zij willen gelijk Chinezen zijn. Is er nog een andere rede? Lung-tsüng hë Fut-lan-sé-njin. Jiu ka-kian mo. Mo ka-kian. M-tjün ki tsi ló-pco (= kau ló-pco). Ki tjok (= ki ta-pan) Tcong-njin sam {— Tcong-njin tsóng). Ki sjit Tcong-njin-kaï sjit-wut. An-njiong tsö, jiu ma-kai jung-tjöü. Ki oi (Ki sjong) tsiöng Tcong-njin jit-jöng. Han jiu ma-kai jüng mo. XIII. SCHEEPVAART. Dit is een stoomboot. Dat is een zeilschip. Vandaag is er geen wind. Hoeveel passagiers zijn aan boord? Er zijn duizend passagiers aan boord. Zijn er duizend passagiers? Ja, er zijn duizend passagiers. Allen zijn Chinese. Waar gaan zij heen? Zij gaan naar Singapore. Wanneer zullen wij de haven bereiken? Dit schip kan zeer snel loopen. Hoeveel kilometers loopt het in een uur? (1 Li = 555 meter). Het loopt meer dan 30 Li. Dit is de Kapitein. Stoomboten gebruiken geen zeilen. Stoomboot gaat los. Kapitein gaat aan stuurman. Kun je me volgen? Stoomboot loopt naar de haven. Stoomboot loopt naar Singapore. Hoe kom je bij de haven? Stoomboot loopt langs de kade. Inhoud HOOFDSTUK I. Inleiding. 1 Syllaben. 2 Tafel der Syllaben. 4 Transcriptie. 13 Tonen. 19 Tonentafel. 22 HOOFDSTUK II. Telwoorden. 24 Voornaamwoorden. 26 Bijwoorden van plaats. 26 Soortaanduiders van zaken. 26 Zinnen. 28 HOOFDSTUK III. Gesprekken. I. Huishoudelijke zaken. 51 II. Algemeene zaken. 52 III. 54 IV. 55 V. 56 VI. Familiebetrekkingen. 58 VII. Vergelijkingen en Tegenstellingen. 59 VIII. Geldzaken. 60 IX. Handel. 62 X. 64 XI. Geneeskunde. 65 XII. Godsdienst. 67 XIII. Scheepvaart. 68 XIV. Rechtspraak. 69 HOOFDSTUK IV. Woordenlijst. 71 Bastaardwoorden. 129 HOOFDSTUK V. Alphabetische lijst van, volgens de tonen gerangschikte, karakters... 131 HOOFDSTUK VI. Vergelijking met andere dialecten Verbeteringen. 218 227 19B Nju. Sjui. Sjuk. Tam. Jam. W. W., p. 750. sub. 1 en 2. W. W., p. 1086, sub. 2. W. W., p. 750, sub. 2. Ja, dit is goed om te beginnen. Hoeveel jaar hebt gij lezen geleerd? Ik leerde 8 jaar. Hij kan Chinees spreken. Ik wil dit in het Chinees vertalen (schriftelijk). Ik heb dit nog niet in een andere taal vertaald. Kan men het op een andere manier zeggen? Ik denk, dat het ook goed is. Niemand zegt het. Yan 10 mensen zeggen het geen twee (ik zeg het niet). Het klinkt niet goed. Wat betekent »njiun»? »Sjak-kü« en »sjak-tceu« betekenen hetzelfde. Hoe noemen de Chinezen dit? Hoe noemen de Chinezen de vader van hun vader? Vaders vader is grootvader. Lees (het) nog eens. Wat karakter (letter) is dit? Wat betekent dit karakter? Wat is de uitspraak van dit karakter? Wat betekenen deze vijf karakters? Wat zegt men in de spreektaal? Jiü, li-kaï hö hi-sji tcuk. Nji kï-tó njian hok-tcuk. Ngai hok pat njian. Ki wol köng Tcong-njin woi. Lia-kai ngai oi sia-tjön Tcong-njin woi. Lia-kai ngai oi köng-tjön Tcong-njin woi. Ngai mang jiü köng (of sia) lia-kai tjön pcet-jöng-fa. Han jiü pcet-jöng köng mo. Han jiü ma-kai pcet-jöng köng mo. Ngai kcam-tó an-njiong tü hö. Mo njin köng. Sjip njin mo liöng-kai njin köng. M-hö tcang. Lia-kai njiun njiöng-pan köng. Sjak-kü laü sjak-tceu jit-jöng köng. Lia-kai Tcong-njin ham ma-kai. A-pa kai ja-ts Tcong-njin ham ina-kai. Ja-tss kai a-tia hè a-küng. Tcuk-ka jit-lin. Li-tjak ma-kai ?. Li-tjak ? köng ma-kai. Li-tjak ? ma-kai jim. Lia ng-tjak si köng ma-kai; njiöng-pan köng. Pcak-fa köng ma-kai. In het coll, zie zij, 291. Sij, 5. 7. 8. Aan de lijst, 129. Zuster, ouder, jonger, Zusters, Zuur, Zuurzak (Nangfebelanda), Zwaar (402), Zwak, Zwart, Zweer, Zweet, ik transpireer, Zweeten, Zweren, Zwijgen, Zwijg! schreeuw niet, praat niet zo veel, a-tse, Ló-moï, Tss-moi, Són, Ho-lan poloomet, Tsjug, Njón-njok, Wü; wu set, Pót-tjcoi, Hön, Ngai tjcut hön, Tjcut hön, Fat-sji, Tiam, Tiam-tiam; m-hö tsau, m-hó andro kóng. BASTAARDWOORDEN. De inlandsche bevolking in de Westerafdeeling van Borneo heeft enkele woorden uit het Chineesch overgenomen b.v. "pundjan" d.i. Chineesche tabak (fung-jan = roode tabak). Omgekeerd gebruiken de Chineezen aldaar ook vele uit het Maleisch of andere talen overgenomen woorden. De meest gebruikelijke zijn de volgende: 1. 2. 3. 4. coll, zie fen, fjü, m, 277. P'ui, m, 278. P'un—p'ut, jij'i, 279. P'ung—p'nk, 280. Sa, 9. UITGANGEN: Behalve vocalen vindt men onder de bovenstaande uitgangen slechts 6 consonanten als finaal nl. de drie neusklanken m, n, en ng en de respectievelijk daaraan verwante scherpe medeklinkers p, t en k. De laatste drie worden echter niet volkomen uitgesproken maar afgebroken. Zoo worden kok, kap, kat, enz. uitgesproken als de eerste lettergreep der woorden kokken, kappen, katten, enz. Om de juiste uitspraak te verkrijgen is het aan te raden zich door een Loeh-foeng-sprekend Chinees de vorenstaande tafel der syllaben te laten voorlezen, zoowel in verticale als in horizontale richting. Men vergelijke aldus de woorden, die met K, P, T, Tj en Ts aanvangen, met de overeenkomstige woorden, welke die letters geaspireerd tot ingang hebben en lette ook vooral op het verschil tusschen: P, k en t worden hier prohibitief uitgesproken (verg. Brücke, p. 33). 2) Zie noot p. 4. Uitgaven van de Boekhandel en Drukkerij voorheen E. J. BRILL in Leiden. Catalogus der livren chinees die zich bevinden in de Bibliothek der Universiteit van Leiden. (Geschieden door G. Schlegel) met supplement, gr. 8°. ƒ 1.80. Groot, J. J. M. de, Het religieus stelsel van China, zijn oude vormen, evolutie, geschiedenis en huidige aspect. Manners, gewoonten en maatschappelijke instituties welke daarmee verband houden. 2 vol. ƒ 16.20. Boek I. Dispositie van het lichaam. Deel I. Begraafenisriten. Deel II. De ideeën van wederopstanding. Deel III. De Graftombe (Eerste Half). Harlez, C. de, Vocabulaire Bouddhique Sanscrit-chinois Han-Ean Tsih-yao. Précis de doctrine bouddhique. 8°. ƒ 1.75. Hoffmann, J. J., Catalogus der Chinese matrices en druktype gevonden in Nederland bij bevel van Zijne Majesteit's minister van Koloniale zaken. (Met Engels en Nederlands advertentie) 4°. ƒ 3.- Lind, A., A chapter of the Chinese Penal Code. 8°. ƒ 1.75. Schlegel, G., Nederlandsch-chinees woordenboek met de transscriptie der Chinese karakters in het Tsiang-Tsiu dialect. Hoofdzakelijk ten behoeve der tolken voor de Chinese taal in Nederlandsch-Indië bewerkt. Uitgegeven met ondersteuning van het Ministerie van Koloniën. 4 vol. gr. 8°. ƒ 80.- K vS BS A ÏÊ8 Mai Yu laug tou tchen hoa koueï. — De vendeur van olie die alleen de Koningin van schoonheid bezit of splendeuren en armoede bij de hoven. Roman Chinees. Vertaald naar het origineel door G. Schlegel. 8°. ƒ 6.- Schlegel, G., Problèmes géographiques. Les peuples étrangers chez les historiens Chinois. 1—20. ƒ 10.40. Schlegel, G., De Wet van Parallelisme in Style chinois, gedemonstreerd door de voorrede van het Si-Yi-Ki ( |JEj ). De vertaling van deze voorrede door Feu Stanislas Julien verdedigd tegen de nieuwe vertaling door Pater A. Gueluy. 8°. ƒ 6. In Xông pao Archives pour servir à l'Étude de l'Histoire, des Langues, de la Géographie et de l'Ethnographie de l'Asie Orientale (Chine, Japon, Corée, Indo-Chine, Asie centrale et Malaisie). Rédigées par MM. Gust. Schlegel et H. Cordier. Vol. I—VIII L'année 1912. Vissering, W., On Chinese currency. Coin and paper money. gr. 8°. Cloth. ƒ 9. Vergeten (zie herinneren). Vergif (277. Vergoeden. gij hebt uw kapitaal verloren, ik vergoed het geld aan u. gij sloegt hem, gij moet hem het geld voor medische kosten vergoeden. Verheugd. Verhuren. Verjaardag. Verkeerd. wat gij gedaan hebt, is —. gij doet —. Verkoopen (88—90, 118. Verkoudheid. ik ben verkouden. Verliezen. uit het oog —. zijn geld —. — in het spel. Verlof (vrij af). ik verzoek een paar dagen —. ik verzoek —. Vermoeden (252—256. Vermoeid. ik ben vermoeid, aan het einde van den weg zijn de beenen moe. Veroordeelen. Verrekijker. Verruinen. Pcai-sóng; teuk-jok. Pü-tjön; tjón. Nji sjat-pün, ngai tjón-tscian pün nji. Nji ta ki, nji oï pu-tjön jok-tscian pün ki. Pón-hï. Zie huren Sang-njit.. M-hö; tscö; m-tjcok. Nji tsö-kai m-tjcok. Nji tsö tscö. Mal. Ta-sjóng-fung; pei-kcung set. Ngai ta-sjóng-fung; nga pei-kcung set. Sjit. M-kian. Sjat-pün; sjat-tscian. Sju. Tjün; liaü. Ngai kciu liaü sam-lióng njit. Ngai kciu tjün. Hót, njión. Ngai hót. Lü-mui kiók njión. Fat. Tscian-li-kiang. Zie wisselen, verwisselen. Yoeng-ngan-dialect. De initiaal w wordt w als in well. » » j » y » » mayor. * » h » ook voor andere klinkers dan i soms uitgesproken als de h voor i in het Loeh-foeng-dialect (b. v. in ^). Achter de initiaal k komen meer p klanken voor dan in het L. F. dialect, ook achter de initiaal l heeft men hier soms dergelijke klanken (Iwan, Iwon). De initialen Ts en Ts worden altijd uitgesproken als in het L. F., met twee syllaben tsi en tsci. De uitgang e klinkt als è in père en wisselt af met i, ai en oi. De uitgangen ian en iat worden en en et. De uitgang o wordt dikwijls au. Meer ooi. Ut wordt dikwijls uitgesproken met een klinker als oo in blood (Eng.). De uitgangen im en ip naderen tot ern en ep. De mediale i is niet zo geprononceerd als in het L. F. dialect. De uitgangen an en at worden en en et na j, nj, sj, tj en tjc. De uitgang eu nadert tot eoo. Young-Thing-dialect. De initiaal w wordt w als in well. Jas. De h komt voor mediale i, in enkele gevallen klinkt de h ook voor andere klinkers dan i, als h voor i in L. F. bv. in . Achter k komen meer P-klanken voor. De uitgangen ian en iat worden ien en iet. De finalen m en p worden dikwijls n en t, terwijl er altijd een neiging om n en t te worden valt te constateren. Hier sluit dit dialect zich dus aan bij de meer noordelijke dialecten. De finalen an en at worden na j, nj, sj, tj en tjc, en en et. Ik zoek maar zie het niet. Ga zoeken. Zoet. Zoet water. Zolder. Zomer. Zon (383. De — steekt (339. Zondag. Zoo, zoodanig. Zoo even (407. Zoon. Zoveel (245, 246. — menschen. — geld. — soorten. Zoover. Zout (z. n. w.). (b. v. n.). Zuid (zie Noord). Z. O. Z. w. Lipcian. Kaipcian. Si-sian. He. Jiü. Mo. M-hè. Njiun. Tjcong-kó; tsiang-kó; tjong-kciük. Tscó. Tsaim; kén. Ngai kén mo-kceon-tö. » » m-tö kceon. Hi tscim, hi kén. Kam. Tciam-sjui. Leu-tang; leu-sjong. Ha-t'ian. Njit-teun. Njit-teun lat. Li-pai-njit. An-njiong. Lai-tse. an-tó. an-tó njin. an-tó tscian. an-tó jong. an-jan. Jam. Ham. Nam. Tüng-nam. Si-nam. Wat nummer heeft het huis van dezen man op den passer ? Dit is mijn huis. Hij zelf woont in dat hooge huis, zijne koelies wonen hier. Toen hij pas hier kwam, wilde hij een huis huren om in te wonen. Niemand wilde hem een huis verhuren, zeker zou hij de mensen geen huur betalen. Indien gij wilt gaan, zal ik u reisgeld geven. Indien gij dit wilt koopen, zal ik het u goedkoop verkoopen. Indien gij dit goed niet wilt koopen, zal ik het aan een ander verkoopen. De sterren komen op. De zon gaat onder. Vandaag is de hemel onbewolkt, de zon steekt. Waar is de aangeklaagde? Wie heeft aangeklagen? Waar is de aanklager? Wie is aangeklaagd? Wie is geslagen? Wie heeft geslagen? Waar is de man, dien hij geslagen heeft? Waar is de man, die hem sloeg? Mo njin oi ts^ wuk pün ki, t'ln-tj'bk ki m-hên wan wük- ts«'-tscian njin. Pi-tsciöng nji oi hi, ngai pün kiók-tscian nji (= ngai pün nji kiók-tscian). Kc6-pi nji oi mai lia-kai, pcian- nji ngai oi mal pün nji. Jok-sF nji m-oi mai lia-kai fo, ngai oi mal pdn pcet sa. Sén tjcdt loi. Njit-tceu lok-hi. Kin-njit tcian-tsciang, njit-tceu lat. Pun njin kö-kai la-wui. Ma-njin pun-njin kö. Ko-njin-kai la-wui. Ma-njin kö njin. Ma-njin pün njin ta. Ma-njin ta. La-wui ki tö-kai njin. La-wui ta-ki-kai njin. 111 Sina’sappelen. pompelmoes, mandarijntjes, lemmetjes. kleine —. Singapoera. Sirih-blad. Siroop. Slaan (1, 6, 10,56, 355, 389—894. Slaapkamer. Slachten. Slang. een —. scheldnaam voor Kantonees. Slap, b.v. van thee. de thee is slap, niet sterk doe er nog wat thee bij. Slapen. slaap lekker. Slecht. Slechts (,291, 308, 417. Sleutel. Slot. Sluiten. met een sleutel, dicht doen. met sluitboom. Smid. Snavel. Snel. Snijden (110, 127. groente fijn snijden, snijd die groente fijn. een weinig van iets snijden. Jiü. Kam. Són-kit; kit. Tjcang. Sit-lat; sin-ka-pu. Neu-jap. Tcong-sjui. Ta. Sjol-fong. Tcóng. Sja. Jit tciau sja. Sja-njin. Tcam. Tsca hè tcam, m-hè njiam, piong- ka jit-sit tsca-jap. Sjoi; sjoi-mük. Hö-sjoi. M-hö; ók, fai. Tsüng-hè. Sö-sji. Sö-tceu. Sö. Kwan. Tscón. Ta-tciat S£-fu. Tiau-tjoï. Kcuai; kcuai-kcuai; mang; mang- mang. Tsciat, pcai, kót. Tsciat tscoi. Lia-kai tscoï tsciat-tcón loi. Kót. 134 N°. K. 67 ka. 68 kai. 69 kam 1. 70 kan. 71 kang 1. 72 kau. 73 ke. 74 ken 1. 75 keu. 76 ki. 77 kia. 78 kiam 1. 79 kian 1. 80 kiang 1. 81 kiau. 82 kim 1. 83 kin 1. 84 kiong 1. 85 kiu. 86 kiun. 87 kiung. 88 ko. 89 koi. 90 kon 1. 91 kong 1. 92 ku. 93 kua. 94 kuai. 95 kuan 1. 96 kuang. 97 kuen. 98 kui. 99 kun 1. 100 kung 1. Ke. 101 kea. 102 keai. 179 % te 244. Pillis:—pak. W *6 m w m 245, Pau. & M m m mcoll. z. p'aü. 246. Pen—pet, m *n> &É 'M & W il 247. Pi. 1) In de beteekenis van vijver, gebruikt voor [|£ . (" • " ■ P' ‘°4, 9'lb 'Z> 87 Haast je wat! Hakken. boomen om —. brandhout —. vieesch fijn —. Halen. Haal thee (uit den winkel). Half. Ham. Hamer. Hand. -doek. Hark. Hart. Haven. Hebben (73, 74. Heet. Het weer is heet, peperachtig, Heilig. Hek (297. Helder. van vloeistoffen. duidelijk. licht. Helpen. gij helpt mij. Hemel. Herfst. Herinneren (266—269. Ik kan het mij niet —. Mang-maug, kcuai-kcuai. Tsam sjü. Pcö tsciau. Tók njiük. Kiam. loi. Kiam tsca loi. Pan. Fó-tcui. Tjcui. Sjiü. Sjiu-kiu; Sjui-mang. Lai-pca. Sim. Feü-tceu. Jiu. Sjau. Njit hè njiat. » » sjaü. Lat. Sjïn. Tscak-li. Tscin. Min-pcak; fun-min. Kóng. Póng; tsc«; fu-tscf; tcèn sjiü. Nji tcung ngai tcèn-sjiü; nji póng ngai. Tcian. Tsciü-tcian. Ki. Ngai m-ki-tét. Tceu-na-tsióng. Kiók-kin. Hersens. Hiel. 137 .A-lphabetische lijst van karakters gerangschikt volgens de tonen. m 5. 7. 8. 6. Au. m 7. E. 8) m 1) W. W, p. 1068. , , . , 2) Nji at ma-kaï. Waarom ben je boos? Kia mièn hè dt. Hij heeft een woedend gelaat. 3) É, loi. Hé, kom! 180 1. 2. 8. K2p'4 of p'<t 248. Pian—piat. >ft >m J#S m & 249. Piang—piak. W IS m 250. Piau. 251. Pin—pit. dSj ft m kA & 252. Piong—(piok). Mubng. 253. Po. IX. ®z. Pt ft . coll. 254. Poi. 255. (Pon)—pot. pót2) 5. 7. 8. 1) W. W., p. 704, sub. 2. 2) Pót-lang = koorts. 69 15 Hoeveel kolen gebruikt het per dag? 16 Dat hangt af van de snelheid. 