title: Handleiding voor verzamelaars van Nederlandsche historiepenningen
creator: Van Orden, G
text: Leggelt van rekeo in hol. 035» Lq^gelt van sco rekenkamer in OeU 559* 719« Legbgelt der ftadt van BrusfeL 1187« L^peoninck der (ladt van Bnisfel. 564« Le moonoie de flandri de 1' ae« v. dm lou Liberias ne ita chaia ut ümx catuli* 1074. U. Macte animi rofa cectare imbuta. 930» Magoam vectigal parfimonia« laoo. Magno fub rege libera vefontio« itiSa» Maigarica auguata austriaca duc« 874« Maria d. g. r. h. 558, Marius cardinnus metilda va^ os« 938« Mars &tA decus e lare« ia74« Maximilian rex romancrum. 38. 6$. Maximilian rom rex. 6u Maximilian rom rex nngie dal er« 8u Maximiliannm romanorum rexong dalm. 64.(15. 13^' Monffaant regibus astra viam. 589« Mortis mater foemina. j^i. N. L9ST DBR L£GP£NNINOeN[. 387 1 ■ N. Nec fpe nee meta. 843. Nicbil intus quas amae peeuniam* 704. Non amico frangenda hoste quas fervandat 938« Non temere fallitur: non fidens« 1095. Notes las victoircs a dieu foit la gloir, a6ä. a^s« Numidma camerse compu gelriae co zut« 666« 667. O. Öffenfi nnmis astnim* 833« Olim meminisfe juvabit« 98a« 9834 O miferia mci 0 mater deL 24^ Omnia« 954. Omnibus idem« J4atf« Omnis potestas» et fubjecta« 607« Optimus principibus bdgia« 931* O fcba tre utb n balck lu b* c. 5311 Ou que foit croij. fl89« P. Pace tandem confecta« 615« Palmam referents pacem optan« 390. Parta tenens non parta fequor« 1064. Penfer Q fault croij. 289. Pbil archidux aus com hol« lo. Phil archidux aust et burgun brabn 114. Phil IUI d g hisp et indiar nx co. laas* Phil IUI d* g« bispar et indiar rex* laa?» Phil Uli d. g. rex bisp* indiar z. iiSi. Bb 2 Pili! ^8& LÖST PUR LECPENNINGBN. Phil et ifabella hispaniarom rex« 602. Philippi de leval. 348, Philippus 4ei. g. hispaniar itx. 603. 604, Pbüippus 4eU g« hisp et iodianjni r. 607. ^PhilippBS d. g. hispanfaufum rex. 589, «31. ^3$. 740. 746. 955. , Phil^pus d. g. hisp, rcgis» comttis hol. ^7. Pbilippus (U g. hisp lex dos btab. 920« Philippus im d« g. rex hisp indiar x. 1178. Philippus et ifabel hisp lex. 661. 602. Philippus et iTabella d, g. hispa regis flan com. 60 1. Philippus bispanianim rex. 553. 926m Philippus rex aitagon utr. 569» Philippus IV rex bispanianim* isSa* Philippus austr caroli V caesf. $08. go^. 560. s^i. Philippus d. g. hispanianim piiticeps* 494, Philippus fpes ahen patriae. 560. Philippus fpes altra patriae. 558. 561 • Phle p. la.grace de dieu rc^ d'espa. looi« Phlis fijre de crog duc d * archot. 7a(J* Phs arc dnx aus com holU <)S. Pbsarchidux aus dux burgund brab. 48t 61« 8i» Phs de! g« hisp dns traject. 606. Phs dei gra arch dux aus dux brab. 13a. Phs dei gra archi aust dux bg. c. f. 15. Phs dei gra archidux aus dux bürg. 47« Phs dei gra archidux aus bur co holl. n6. Phs dei gra arcid aus dux bg co hol. 9. Phs dei gra afcid aus dux bg c* h. 115. , Phs dd gra dux aus com fland. ii. Phs dd gra dux bürg. 4. Phs dei gm dux bürg. c.bo. 3. I : Phs LI) ST BSR LE6PENNINGEN. $«9 Phs dei gntia dux bnb 2 luzb. 57* Phs dei gratia dux brab z limb Ivab. 58. Pbs d» g. arc dux aas dux bürg« brah» 104. 135. Phs nn d« g. hiäpaniar lex com fia. i2s5« Phs d. g« hi^paniai^m iiex« 911. 922* 92^ 994^ 984« 1035. Phs d# g. bfepoi; res com art. 8s4. Phs d« g« bisp port et iudiar rex. 1019^ Phs d» gr bisp pottu et indio rex. xoi8, Phs d. g. bisp portug & mdorum lex« 8^7« Phs & g. bisp regis comitis hoU 635» Phs d. g« rat cäthoUcuS, 605. Phs d. g. itx hispa cotties bu'rgundie« 764« Phs d« g« rex hispani diDt gelrias co zutph« 665 667« Phs et amia dei g. his^ rex. 754» ^i €t anna hispaumru« 753« Phs et maria hisp augl regs flandr coms. 587« Phs & Johanna dei gm rex 2 regina 157» Plus oultre« 439« 456« 505« Plus vigfla» 1104« Pondcre virtuiis Ilbranda negotia cnncta« 1357. Pour le bureau des maistres d* hosteU 130« ' Pour le chambre des compt a mali. 36« Pour nudstre niclas de runter. 33« 35; Poor maistre nicohis de ruter« 36« P. P. *is her vn)uters in al is IQden# 1044. Projectiles camert rational ducat br« 239. Pro patria. 88o. Propugnaculum patriae nobis. 1309. Bb 3 I9Q LJXST DUR LE6PENNINGEN. ! Q. Qüx dd ^ CSM, quse cdss fut« 333» * Qu2 dd deo CSS que ce funt« 340. Qui aequoris teque orbis dns. laiS« ^üi bien gectra le compte troivera. 13. Qui bien gettert le compie trouvcnu 39. Qui bien jettera bonne compte trooTenk 44« Qui biea jettera le compte trouvia* 6» Qui bien jett les coptes trouveia. 43. Qui bien jeitra le compte trouvenu i8« 4g, loq» Quit scam et quiesctie fadam. iss^ Qui youdra qui vodra qui vouldra. 114* ^Quo lumina vlbrar, ifl56« ' Quoniam micum es domioe. 1036» Quos orieos fuperbos Vidlt occidens jacentes« io5$i Rat du falt wetn ogunt brot wert* 533. Recorde novisfia tue tmiteru no. p« c, 4& Recce conftanter et fortiter« I4&6» Recte cordis laetitia. iftiS« ■ Redde raüonem vUlicationis tue. 53$» Reddite q. fut dei deo z q. fut cefarisce. 339^ Reduci belg« concpräne facrum* 913« 925^ Refuguio) menm^est tu. 575^ Regi'fidem fervando. 1308. Religio amorem sc. iio4« Respondent intima qwmto« 135^. Robertus a bergis epf leodien» 706» LUST SBR LEGPENNINGEN. 391 s». t Salatis spem coofirmabtt. i^ffi. Sancte Joannes baptista am pro nobis. iiojr« Sancte michael interced pro nobis. 314, 989« 990f Sans cbanger bet^ 484« S* cbristoffele interc^de pro nobis« ii3« Sed nomini mo da gloiiam. 986« Se vos faules Ic 'tecompt^. 6%% S. jacobi intercede pro nobis« 44« Si foveas nutrio. 1088. Si laedas porto calcol dvit bruKelL io88« Simul et femper* 1195« Si non nobis faltem posteris« 853. "'inte phil intercede pro nobis» lo« Sit nome domini benedictur« in. Sit nomen dni benedicm. 107. Si voos faUex fi regectez. 254« ^55» Si vous tailles le recomptes. 38. 65« Snte .febastianus ora pro nobis. 95» Sola miferia caret , invidia« fl48. Soli deo gloria» sZ6. Spem fert mathias. 833« ; Spes mea altisfimus. ii.. S. phi intercede pro nobis. 9« S. P. Q. A. 679. S. P. Q. F. ift86. Spreta aml)rofia vescitor feno« 929« Siib alis ejus fecuris eris clijpeus veritas ^us* 1040. Sub un^bra alarum tuarum protege nie* 430. 431« Sub umbra alaru protege ^ nos« 166. 167« \6%% Sub umbni alaru tuaru protege no. 423« Su- 3^: L9SX ien L£&»£NNINÖBN. Super «spidem et bafiliscuaftbulabis. 374» 376« 378« Suum cuique. 1354« \ •' ic--^' \, \: Tarn quere quam tueii n9li.;tij^ * Te divo f«^ bö^ibuft. fipb« Te vecl is fenljoi latfi«* Timectibus oicbil dNst B. Di 983^ TMS ons bclast; 4<S7» Trajectum mofa. 920« Tuta salu5 bofe* 1055. Vi Ut juDgor. 25. iV; ^.-■- ^. . * .. .1 - . ■-.. Vasgenti inrurgäiti töntta genus ifitam« 730. Valeant qui inter ücnI' dbfidiua ^ voAi. 916^ Van de rekenkamer van Vlaaädfren* 469* Verbum domini manet in ^fete^nüm« 1044« Veume veume. 1407, ^ Victoria in turcas ciroll V^ äpi^ 339. Vigilatc* 574. Virtutem contra hostes tuoa« laoo. Vive bourg uißge c ' est notre crl* is« Vivc le nobil afchidux iausrria pbiL too«' «Vife te nobil dux mai et mari« auatr. 33« Vive ie nobile dux cbaries de bürg« 7. Vive le nobil max s naria aostrie. 37. Vi. LUST DBR LEGPENNINGEN. 393 Vive L nobel max d' austr bg s h. 37« V08 terra at ego excubo popto« 853. Vods tempore fallimur de leäim cun aiafa * viti . . • ' ) rf ' *•• » » w. r\ r • » .. Wat bat keift of bril di irit: fit ^r «vL «s^ Wal hdpjt kifis imt pril so idu ü»^. w» 533, Wer in gatiä vmroiiwt der wehk viet toitbaiidai werden« «40 Willem ^ % Viietveld. 31. Wit iM)ett^fe!n Hofoen gesiclien. 139/ Wy sijo Vd'Iöst» hg is geboren« 140« «•• • l: -.». .: « • » E R RATA. BMe. /v». ^ )?Ärt ^^^ß9 47. 119. met vindt ' men vindc • 58. 157. PhSt Johtmui Phs & Johsnut 60. 16s. z Lille a Lille 64. 174. d*£8pagiiie ' d* Espsnie 83. S53. mon espennce mon espersnse io5« .3M»- [ en* en bmicluift eü otnschrift I«0..' 416b Qai: po« f Qtti pote? 1^1« 47«-; <onttteit . . . ~. - * • ' comadoier 473* PliUpns PhiUpos 149* N«. 935* N*..535«* fli4« 799- inezdngai inbilis inezdngoibilii» A39i 905. dlvortuim divortinm « fi4S* 93B« eswAtntxdm esttrienduffl «47- 939- confone coojiinc •S4« 967. Chriso Christo ÄS9- 988. foU des foU deo s6i* 998. mo tos fl65* lOII. oonfltndiit conftsntia s84* 1087. Isteoc Istoit 815* IflOS« hottes hostes» SI8. IftiS* oes csstiB^ oec csstnu 919. iftlS* cutse lutse tfiS» ia4> falstis iklatis 340. 1989. contrtcenlb coitncenb $40« is9a folo fds 3fr« 1398. fielt: In fiele. In Wssr Vliesorder of order vin het goldenvlies fissti^ tm orde» en barg voor bürgt» Ben enkele ingeflopene Spelfbnt» mssr die niets tot bet verftsnd vsn *t Weik doet , verbetere de goedgnnftige Lczer. HAND L E I D I N G V O O R FEKZAMELAARS VAN NEDERLANDSGHE HISTORIEPENNINGEN, f I ■ « • h 1 \ % HANDLEIDING nV 0 O R VERZAMELAAKS VAN NEDERLANDSGHE HISTORIEPENNINGEN, BEVATTENDE EENE BESCHRIJVING VAN EEN AAN- ZIENLIJK AANTAL NEDERLANDSGHE LEO OF RERENPENNINGEN 9 WELKE IN DE PENNIN6- WERJtEN VAN BIZOT , VAN LOON EN VAN MIBRIS NIET WORDEN VBRJtfELD. TWEEDE OF LAATSTE DEEL; D 0 o R 6. VAN ORDEN, Correspondeni van de Tweede Klasfe van het Koninklük NedefUtndfehe InßUuut yan JFetinfchappen^ Letter* künde en Sckoone Kunflettp Lid yan de Maat" fehappü yan Letterkunde te Leyden , enz* enz. TE ZAANDAM, B^j JAN GROOT & COMP». M D C C C X X X. INLEIDING. De niec gebeel ongunftige beoordeelingen van fommige onzer cgdfchriften , gevoegd hg de aangename bijdragen, zoo van aanmerkingen als in de mededeeling van nog niec geplaatfte leg- penningen, hebben my toc de uitgave doen be- fluicen van die tweede deel of vervolg op mgne Handleiding voor yerzamelaars van Neierland- fche. Historiepenningen y in 1825 ^uitgekomen; hetwelk ik alzoo aan mijne medebeminnaars en beoefenaars der Vaderlandfcbe penningkunde aanbiede. Er zal echter eene verandering wor- den gemaakc in hec voorgenomen plan^ aange- baald blj de inleiding toc hec eerste deel der Handleiding. De geftempelde, verboogde en noodmunceo Valien nu geheel in hec werk van de Heeren DE vRiES en DE jONGE, waarvan reeds zulk eerie uicmuncende proeve is gefchonken, dac hec ver- volg, door zulke bekwame mannen bearbeid^ met II I N L E I D I N G. met verlangen wordc te gemoec gezien. — Wat nu de Gilde- Wyn- Schuccers- of Armenpen- ningen aangaac, deze zyn door mij, in m^ne Bijdragen tot de Penningkunde^ waarvan reeds drie Cahiers hec liehe zien, aan de penningbe- oefenaren medegedeeld ; daar deze penningen, vooral om hec moeijelyke en b^a^de van deze foort, zieh niec wel alleen door befchiij viqgen ea zonder af beeldingen liecen onderkennen , ^ er bg ieder Cahier zes placen gevoegd; zullende vier Cahiers een deel uittnaken^ en hec gebeel uic twee deelen beftaan. Gaame had ik insgelijb by Ae Handleiding af beeldingen gevoegd, doch ik heb zulks, cen einde dac werk hier te kose- baar ce maken, acbcerwege gelacen. ->- In die deel of vervolg heb ik noodig geoordeeld op ce geven, vooreersc, de legpenningen , die in hec geh^el nog niec zyn geplaacsc; daama die reedä zyn geplaacsc, doch mec varierende ftem- pels, heczy in de om- of opfchrifcen, heczjj in de beeiden of figuren« Voor deze beide zollen nommers worden geplaacsc, cen. einde de pen- Bingverzamelaars iä de plaacfing ce gemoec te komen, Ten dierde zuUen er zonder voor* nömmers worden opgegeven alle de reeds ge* plaac- I N L E I D I N G. in pte^tfte, met de noodige verbeceringen in de 081- of opfcbriften^ faetzy dezelve reeds op de Igst der misftellingen , in hec eerste deel der Handleidlng^ zijn opgegeven of aangebaald, of die raderband door inij en andere beoefenaren txya oncdekc Toc mijn leedwezen was die ge- tal van geplaacfte, die verbeterd moesten wor« den 9 niec gering; doch ik vond getoe vrijheid om dezelve terug te houden. De voomame reden van misftelling beftaat vooral hierin, dat een grooc aantal alleen volgens befcbr^vingen of opgaven zijn geplaatst geworden!; dan weder gaven de afgeteekenden fomt^ds misleiding, da^r men of niet juisc naar eene letcer meerder of minder zag, of de afceekenaar dikw^ls zelf . de abreviatien roaakce ; aflland van de drakpers bragc biercoe ook hec zijne bij. Ik cwijffel niec , pf men zal deze redenen cer verfcbooning edelmoediglijk aannemen en desgelijks de on- willekeurige mislielling in den biadwijzer, ver- oorzaakc door hec lacer.invoegen, coen hec werk röeds gedeeltelijk was gedrokc, van drie legpen- ningen, hecwelk een verfcbil te weeg brengc, dac men aldus kan verbeceren: als van No. i ^^^ 37*^ jW eene geregelde orde; van No. 378 cot IV INLEIDINC. tot No. 533, verfchilt een nomtner; en van No. 546 tot hejc einde verfchilt twee nommers* Bij de lijst der legpenningen zonder jaartal voege men bij A, de laatfte regel, No. an, ^ bij £, de twee laatfte regeis, Na 123, en No. üB. Ik heb niet alleen de fpellingen ver- beterd, maar ook getracbt over fommige ftukken meerder licht te verfpreiden , dpor eigen verza- meldeten ontvangen berigten en aanmerkingen er tusfchen te voegen, en aanhalingen van andere fchry vers te doen ; tevens nu en dan iets van van MiERis en VAN LOON aanhalcnde, ten einde er de beöefenaars opmerkzaam op te maken, en voorts mec die van bizot te vergelijken, waarin verfcbeidene legpenningen ook als Medälje$ voorkomen, ofTchoon deze veelal het aanzien hebben van later te zijn gemaakt. Voorts heb ik die penningen kennelijk gemaakt, die tot de klasfe van munten, gilde- kerkelijke- of andere penningen behooren, en dus niet onder de leg- penningen moeten worden gerangfchikt. Om ^eker te zijn, heb ik de moeite genomen, van bijna alle de verkeerd gefpelde of opgegeven omfchriften, met de originele legpenningen te vergelijken, en niij daarcoe ce bedienen, zoowel van INLEID ING. V vao die,' welke in mijne eigene verzameling be- hosten, als van zulke, die raij goedgunitig uir an- dere voorname penningkasfen coc hec voorgeftelde dool zijn verftrekc; eindelijk beb ik getrachc,zoo veel mogelijk hec kronijkachrige , waarin deze arbeid noodwendig moesc vervalleti, mec aan- merkingen ce gemoec te komen* Ten einde het werk niec ce omflagcig ce maken , heb ik, zoo [verre de verflaanbaarheid* dit ge- doogde, de herhalingen verkorc; inzonderheid mec becrekking coc de breede cicels der werken van VAN MiERis en van löon. Zoodikwijls, na- melijk , naar dezelve moesc verwezen worden , is zulks alleen door de namen dier fchry vers aange* duid, cerwijl ik mij in dergelyke gevallen cen opzigce c van] hec Eersce deel van den cegenwoor- digen arbeid, pp gelijke wijze, heb bediend van de uicdrakking Handleiding. Toc een bjyvoegfel meende ik den penningbeoefenaren geen ondiensc te doen, door hen bekend ce maken mec een reeds verouderd en daardoor minder bekend werkje De Princeltjke Devyfen van Claude Paradijny waafvan de* fpreuken op verfchillende gedenk- en legpenningen voorkomen. Ik heb mij bijna alajd van de woordelijke uicdrukkingen van den fchrg« ver VI I N L E I D I N G. ver by de verklaringen gehouden , en die flechts veraoderd, waanran de ttidegging minder vefflasoi- baat was» Oncvaag dus die vervolg pp de Handkiding met die goedgimsdgheid, welke hec eerste ded mögt geniecen ; en mögt ik hierdoor iecs hebben coegebragc coc nuc en genoegen van onze Ne- defflandfche penningbeoefenaren , dan 2onde ik m^'ne moeice dabbel beioond achten. G. VAN Ordbn. 2a AND AM, ift OctObcr 1830« « r -« rt,r f - N A A M L IJ S T VAN BEN AANZIENLQK AANFAL MEEST N E D E R L A N D S G H E LEGPENNINGEN, WELKB NIET IN DB PENNINGWERKBN VAN VAN MIERIS £N VAN LOON VOORKOMEN. 1 400. Jtlandleidingmo. i. Dewijl die een kerkdijk en jubclpenningje is, beboorc heczelve niec daar ter plaacfe ; maar zal in mijne Bijdragen tot de Penningkunde worden verklaard en afgebeeld. Hierdoor vervalt 00k de aanmerking in bec manu- fcript van schoenmaker, dac die penningje de eerste legpenning met een Jaarcai zoude zijn. De penning van j an hus , kanzulks evenmin wezen, als zgnde waar- fcbijnlijk meer dan eene eeuw lacer ge- maakc. A I. i N A A M L IJ S T VAN 1467. I. Afbeelding ak van mieris, i. deel pag. lao. de voorzijde. Qui bien jetra , le compte trouvera. (kz) Af beelding als Handleiding No. 6, de voorzijde, Jettoirs pour les coptes . en Brab : zonder jaartaL * a. v(vz) Hßt gekwarteleerd wapenfchild van BrabaQd» binnen een* bloemkrans, en op de keerzijde, binnen een diergelijken krans, de heilige Michael, den draak be- vechcende, zijnde hec wapen van Brusfel. Zonder jaarcal, op- of omfchrifc. 1468. .3. Flve Bourg: au ^oble Duü (kz) Je[Ct: p: les maist:^ de la moz « u Brug: 1468. Zie .VAN MiERis. I. d. pag. 5K). Deze van geheei andere ftempeltng. De jaar- callen zijn körcer aan'den rand geplaatsc. Men vindc drie fterren tot fcheiding van de woorden in hec omfthrifr. De äfbeel- ding van d» Aposcel Andreas veel kleiner, gelijk ook de penning zelf van minderen omvang is, dan de gewone legpenhingen. 1472. NEDERL. LEGPENNINGEN. 3 Handleiding No. 1 5 , zonder jaartal , is eene tnunc, en vermoedelijk het zilveren ylies. Zie verder op 1490; H73- Af beeldingen , de wapenfchilden in com- porcementen, veel overeenkomsc hebbende mec VAN MiERis, I. d. pag. i ao» de voorzijde. Zonder jaartal. Getoirs de la chamb: des comt: . Getoirs pour la chaml?: des comt : H75- Handleiding No. ao. Van dezen beftaan drie verfchillende fterapels, met kleine va- riacien in de verkorte fpelling. « Handleiding No« 24 en 25 behooren tot de kerkelijke of confrerie muntjes; door de groocce zijn dezelve veelal mec de legpenningen verward geworden. Afbeelding^ een ongehelmd wapenfchild. Johannes Onhuis. (kz) Een geljielmd wapenfchild, met eenig lofwerk. Everaet van den Foene. A 2 Zon- / ^ NAAMLIJST VAN Zonder jaartaL ^ie dergelijke in de Hand- ieidingj No, 31. 1478. Handleiding No. 39. Op de keerzijde ftaac: Jettöirs du hure au de Mad: cn op de banderol: Vlve Bourg: « 6. Dezelfde als Handleiding No. 40; doch op de voorzijde ftaat; Gen : du bureau des gener aulx maist : 1478. 7. Af beelding , de gevlochcen leccers , als bij VAN MiERis, it d» pag. 144. Maxi: 3 : Maria Dux. 3 Duciss - Austrie. (kz) Afbeelding en omfchrifc als by van MIERIS, I d. pag. 95. de keerzijde. Jecti d: la Mo: d: Bra: a Anvers. Zonder jaartal. 8. In alles als de bovenftaande, doch op de voorzijde toc omfchrifc: Five l: nob: Du: Maxi; d: Austr\ Bg: z B: 1479- 9. Afbeelding, een leeuw en een griffben , hou- NEDERL. LEGPENNINGEN 5 houden een klein wapenfchild, waarboven hec vuurftaal als eene kroon. Tene menfurütn in omnibus rebus. 1479« (y^z) Twee gekruisce laurierftokken , cwee malen de lecter M en vuurftalen. Qd agasjeper respice fine. 1479. 1480. 10. Afbeelding, hec wapen van Bourgondien, Kleef en Mark. Qui bien jettera^ le conte trouy: Qaz) Een figuur, zijnde een raotiogram- ma mec heczelfde omfchrifc ; waarfchijnlijk van Jan van Kleef, welke in 1481, en van zijne gemalinne Elifabech van Bour- gondien, die in 1483 överleden is. 1488. 11. Afbeelding op de voor- en keerzijde, hec geki'oonde borscbeeld van Philips, van de linkerzgde. Jett: pour la cambre des cot es 9 de T Archeduc Phlipe Duc de Bug: Zonder jaarcaL Vergelijk dezen pen- ning mec Handleiding^o. 89, op 1491. 1489. 12. Afbeelding, hec wapen van Jeruzalem. A3 Jett: NAAMLIJST VAN Jeu : po : le gener aL Maijst : de tout le mon ' (kz) Drie bioemtakken^ door eene ban- derol zamengebonden. Du Roij de Romains nre Sire. 1489. 1490 13. Afbeelding en omfchrifc zoo als bij van MiERis, 1. d. pag. 2o8. Na 3, de keerzgde, doch mec (15) 88. (kz) Afbeelding, de Margarecha bloe- men, als de voorzfjde bij van mieris, !• d. p. ao8. No. 2, doch veel meerder en verfchiUende btoemen. Tot omfchrifc leesc men: In Omnibus respice finem. anno dni. 1490. 14. Dezelfde penning als Handleiding No. 63 , mec: Jet: p: les Mrs de la mon: e* Hol- (kz) St yos failles le recompte : is te vinden bij backer, No. 69. Handleidifig^ No^ 68, is eene mum, en wel hec zilyeren ylies. Zie den Beel- denaar van 1580« Hec omfchrifc moec aldus worden verbecerd: (vz) Phs Dei gra: Archidux Aus: Dux Bg. B : (kz) NEDERL. LEGPENNINGEN 7 (kzy Mtcium fapUnde timor dominu a"» 1490. V^rknits de vliezen eersc in 1 496 wer- den gelast ce muDcen, zoo heefc men alle reden, onfi de laatlle nommer van hec jaarcal 1490 voor ^ene äfg;eflecene 6 of 9 ce bouden. Zie voorts boyen op 1472 en Hanäleiding No. 109. 11 8. 120. 121. DezeUUe mec verfchillende jaarcallen. * • - 15« Rondom hec koninklijke borstbeeld leesc men : JeSfoirs de feneraux Mahtre : (kz) Jen : de la monnoie de Fland: Afbeelding, hec grooce wapen van Ooscenrijk en Bourgöndien. Zonder jaarcal. 1491. 16. Afbeelding, een wapenfchild; rondom heczelve die omfcfarifc: Jacoh Draher ^ anno dni 1491. (kz) InsgeLyks een «wapenfchild , mec hec omfchrifc: Jan van Dutthem, ano 14.91. Zie Hand4eiding No. 31 9 op 1477. * 17. Afbeelding, hec gekroonde borscbeeld . van Maximiliaan en: Jett: pour la cambre des cotes. Ä 4 (kz) 8 NAAMLIJST VAN (yiz)derArchiducPhUpeDucde Bug: Zonder jaartal, en mec de afbeelding van Philips. Vergelijk HanäleidingNo. 85^. 18. Afbeelding, hec gehelmde wapenfchild van Philips. Zie van mieris , i. d. pag.. 232. No« I. en 2, de keerzijde. Het omfchrifc luidc: Phs. Archidux Außrlcy Burgundie^ Brabancie. (kz) De zamengevlochce letcersR en C. Tot omfchrift: Jectoirs de ceus des cotnptes en Brak .• Zonder jaarcal. 149a. 19. Tempera leto tristia rifu tempera. 1492* Her omfchrifc als van mieris, i. d. pag« S50I N.o. a ; doch de afbeelding als VAN MIERIS, i«. d. pag. ao8. No. i. en 3.; met de gans in de band, en niet aan hec koord. (kz) Heus quid jestis en hie U manet , exitis. Afbeelding en omfchrifc als by van MIERIS 9 I. d. pag. 350. No. a. ao. Afbeelding, drie letteren van den naam des Aarcsherrogs : NEDERL. LEGPENNINGEN 9 P: H: E : V an MCCCCXCIL (kz) Rondom bec wapen van Bour- gondien: Jettoir i de F Archiduc de Bug : 1 494. ai. Rondom hec wapenfcbild den naam van: Johannes Speuker. anno dominL 1494« (kz) Almede een wapenfchitd, mec het omfchrift: fFillem de Cock. anno dominL 1494. Zie op de jaren 1477 en 1491. SS. Afbeelding en omfchrift als bg vanmie- Ris, 1. d. pag. aod. op 1488 t en van MiBRis, I. d. pag. 250. op 149a. (kz) Afbeelding als bij van mieris, j. d. pag/ 243. en hec omfchrift als boven. Das leest men aan beide * ziyden : Tempera lefo tristiarifu temper a. r494. 1496. Handleiding No. 109; zie hierboven op 1490. 1497- Handleiding No 115. Waarfcbijnlijk de af beeldingen als by van mieris 9 i. d. pag. 293« No. I ; daar deze 00k met A 5 ver- lo NA AM LIJST van verfchiUönde abreviacien in de otnfchrif- ten voorkomc ( ' 1498. Händleiding No. 118, zie boven' op 1 490. Handkidingj No. 119, te verbeteren Aiet: Men yindc, enz. Händleiding No; lao en 121 zijn zil- veren vliezeriy No. 122 eenenkelen flui- yer\ en derhalve alle driemunceti, gelijk 00k No. 1 24. 1500. 33. De aarcsengel Michael, den draak be- vechtende. Sancte Michael jirchangeU ora pro nobis. ^ (kz) Een geruic wapenfchild, door een Bisfchops mijcer gedekc. Toc omfchrift: Et pax hominibusy bene voluntatis. Zonder jaartal. 34. Het groote. wäpenfcbHd, beflaande hcc gefaeele vlak des pennings. Halt maes in allen dinge. (kz> NEDERL. LEGPENNINGEN. ii (kz) De twee lierlijk zaniengevlochcen letcers M. Jef : pour les campt s de Holl : Vergelijk dezen penning mec van mie- Ris, !• d, pag. 144. No. 3* pdg. 294. No. I. en pag. 320. ' Handleiding No. 36. 125. enz. *■ a5. In alles dezelfdc dls Handleiding No. iz6. Zonder jaarcal. 1501. Handleiding No. 143. Bij den teksc het volgende te voegen: deze penning kan 00k wel op een jubel- of herinne- ringsfeesc, of op de inftelling der orde van her gülden vlies geflagen zijn. Hec gebeet duidc echter eene lacere uicvoering aan. 1502. 26. Af beelding en omfcHrifc , zoo als bij van MiERis^ I. d. pag. 319. No.4. de voorzijde, en even als van mieris, i. d. pag. 345. No. 3, de voorzijde. Mec die orofchrifc: In domino confido^ anno domini 1500. Ckz) In Omnibus respice finem. anno domini 1502. *■ 27. Af beelding, het wapen van Oostenrijk en 28. Gelijk VANMIBRIS Campte de H. Handleiding No met : Phs & Johanna ■ m dp. Qui vouldra? mo\ (kz) Jett : por la In alles dezelfd I. d. p. 368. Nd de letter Oachci ning weggelaten i 30. Af beelding en on MIERIS, I. d. p. s In domino confi (kz) De afbe even als hij van NEDERL. LEGPENNINGEN 13 Handleiding No. i6d, ce verbeteren op , de keerzyde mec: Jectoirs pour la chambre des cop .* a Lille. Handleiding No. 165« Den teksc te verbeteren met : doch aldaar compte de Ho : 1508. 31. Afbeelding en omfchrifc zoo als bij van MIERIS9 !• d. p. 401.N01, devoorzijde; doch de ieccers P. P. zonder krooncjes op de keerzijde. Tot omfchrift gelijk VAN MiERis, !• d. p. ^6^. N0.4. Verge- lyk hiermede Handleiding No. i6p. Dus Nosce te ipfum et respice finem. ano 1508. (kz) DiligUe jußicia qui judicat. terrz. Handleiding No. 169, de omfchriften aldus te verbeteren: Diligite Jußicia qui judicat terrZ* Nosce te ipfum et respice finem. ano I5b8.- ♦ Handleiding No. 174, te verbeteren met: Prince <f Espanie enz. 1510. 14 N A A M L IJ S T van 1510. 33. AfbedcUng even als vancaIeris^ i. d. p. 365« No. I , keerzyde , en tot omfchrift : Charles Archiduc d* Autrice. 15 10. (kz) De afbeelding en het omfchrift , gelijk aan van mieris, i. d* p. 39a No. g, de voorzyde, en dus: Jetoirs po : Mesßneurs de conte a Lile. 33. Afbeeldingen en:omfchriften zoo als van MiERis, 2. d* p. 989 No. ft, jmet die onderfcheid, dataldaar i520|enopdezen pienning 1510 (lakc 34. ;^f beelding en omfchrifc zoo als bij van MiERis, I. d. p. 385. No. 2, de keer« zijde , en dus met dit omfchrifc ; Diligite justca qüi judicat tra : » • (kz) Afbeelding en omfchrifc zoo als de voorzy de van No. 1 85 der Handlet- dringt z^zoo niet dit omfchrifc: Eadem menfura. 1 5 1 1 • 35. Rondom hec wapen van Bourgondien, het omfchrifc: Pour la cambre des compt • a I^ille. (kz) vuurftale« en vonken. Qui bien jettra Je campte trouva. Zon- NEDERL. LEGPENNINGEN 15 Zonder jaartal, en kan . gevoegelijk so li 30 jaren vroeger geplaacsc ^worden. ■. . • 36. Dezelfde als Handleiding Na 183, met: Financies en anno dominu 1511. 37* Dszelfde penmng'inet: > ' lacttoirs enz* en dus de letcer T tweemaal. - • * • • 38. Dezelfde penning, doch cot keerzjjde: Emploije le bien* anno dominU 1 5 1 1. 39. Dezelfde ah Handleiding No. 185, mec:. ' Eadem menfura. anno dominil 1511. (kzy Jeet: pwr ceulx des finanches. anno 151 1. Tot afbeelding, het gekioo&de wapen- Ichild'van Spanje. 1512. 40. Dezelfde als Handleiding No. 191 , met: jus fuum unicifique fribuite* 1^12. niet de lecter T op hei vlak des pen- « nings. <' * 4 1 . Dezelfde als Handleiding No, 195 , met : Gectoirs du burrau des maistres ^ ff ostel de. Hand' i6 N A AM LIJS T van Handleiding No 199. By den-ceksc hec volgende te voegen: I^eefc 00k veel hec voorkomen van «en kerkelyk muncje. 42. Dezelfde als Handleiding No. 307, met: t Jectoirs de Bureau des coptes des mes -. Qlz) Nosce te ipfum et respice finem. Zijnde het jaartal alhier op de voor- en niec op de keerzijde« 43. RondotQ een gekwarceleerd wapenfchild, zijh(ie uic cwee leeuwen en cwee regte baiken of Barchs zamengefteld , die omfchrifc: Pot^r la chambre. (kz} des comptes -a Bredu. . Op hec vlak des pennings het jaarcü 1513- Vergelijk het wapenfchild eenig- zins met van miekis, 3. d« p« 417. , Paar deise penning mij alleen *afgeteekend js voorgekomen , en hec wapenfchild van Breda geene de minlle overeenkomsc heeft met het wapen op de voorzijcle van dezen penning, komt mij de echtheid zeer twijfelachtig voor. Hani- NEDERL. LEGPENNINGEN. 17 « Handleiding No. aoo toc 205. By den teksr dezer penningen te voegen: 00k vindc men ze zonder Üoofdleccers en zon- der jaartallen« # Handleiding No. an. Toc nadere ophel« dering van dezen penning diene, dac hec waarfchijnlijk een kerkelifk muncje zal zijn. Zooveel is zeker, dac hec geene munc van Modena is. Hec omfchrifc be- boorc men aldus ce plaacfen : jiye gra : plena dominus tecum. Denarius fete terrae moißs. Misfchien fpeelc die wel op hec beilige of beloofde land. Handleiding No. 21a, aldus ce ver« beceren : Jectoirs pour ceulx des finanches a" 1514. '515- 44* Dezelfde penning als Handleiding No. 216, mec: Karolus Princeps Hispanie Archi- dux Aus: (kz) Jet es hien que vous ne per diu anno 1515. B 45. iS : N A A M L IJ S T VAN * 45. Afbeelding, op hec vtak des pennings de letters I. H. S. — Jezus Hominum SalvatoTy of. In hoc figno beduidende. Het omfchrift luidt: Sola miferia caret invidia. ano i$i$. (kz) Twee laorierftokken kraisge^ wijze door het Boargondiesch vuurftaal geftokeni» onder eene kroon. Aan de zijden de letters T. G. Het omfchrift is: Nosce te ipfutn et respice finem. 1508. Vergelijk hiermede Haftäleiding No. 171. i^i. 178. 215. 218. 219. HandleidingNo.ai^^ in den tekst moet zgn: VAN MiERis, I d. pag« 390. No. i. 1520. Handleiding No. 239. Tot ophel« dering daar bij te voegen: rondom het wapenfchild het omfchrift: Caro : F. Ro : Imp :,Loth : Brdb: Limb : & Lux: Dux- (kz) Op het vlak des pennings de letters L R S. Zie Handleiding 2. d. No. 45« Het omfchrift is: Projectiles camer e rational: Ducaiz Br' 1520. 1521. 46. Dezelfde als bij van mieris , 2 d. pag. 120. NEDERL. LEGPENNINGEN 19. 1 20. No. 1 , met verandering in het om- rcbrift als: fervire^ enz. op de voor- zijde, en de Fem enz. op de keerzyde. 47. Dezelfde als Hahdkiding Noi 243 , mec de rietcer P^ en mec de letcer Q. 48> Dezelfde als Handleiding No. 244, mec hec jaarcal op beide zyden. * Handleiding Nö. 24a 241. 242. 243. en 244. By den ceksc dezer pen- nmgen ce voegen: Deze komen eveneens voor mec de afbeeldingen van hec bour- gondiesch kruis en vuurftaal, als ook » mec hec jaarcal op beide zijden. 49. Dezelfde zh Handleiding No. 251, mec de keerzijde van Handleiding No. 252. en bij den ceksc ce voegen: men vindc dezen penning ook mec hec omfchrifc in ' den derden naamval, en dus: Carolo Imperator i Pio foelici Aug: • Handleiding No. 25 1 , ce verbeceren mec: rejecte^ enz. Handleiding No. 253, ce verbeceren . met: Mon esper anfe^ enz. B 2 50 ao N A A M L IJS T VAN « i 50« Voorzijde. Af beelding , de Ryksadelaar. Gectoirs pour ceulx des finanches. (kz) De zuilen van Hercules mec de banderol plus ouUre. Si vous fallet^ ß regtet ez. 1522. Men vergelijke dezen penning gedeel- celijk mec Hanäleiding No. 254; doch late aldaar de aanhaling van van mibris geheel achcerwege. 51. Dezelfde. als Handleiding No. 255; doch mect Gectoirs des maistres ffostel de Fempe : (kz) Si vous fallezj ßregectez. 1522. De legpenning bij van mieris, 2. d. pag. 275. van 1523, als ook ce vinden in de Handleiding^ öp 1521. Deze komc fomcijds ook geftempeld voor, mec hec leeuwcje van Holland. Zie over de geftempelde moncen, van look, i d. pag. 164. Handleiding No. 258 coc 261. Deze penningen komen ook voor mec: Jus fuum unicuiqueretribuite. ^.1523. (kz) Honeste vivite neminem ledite 1523* No. NEDERL. LEGPENNINGEN ai No. 1158 der Handleiding verbecere inen mec: neminem. 15^4- 52« Afbeelding en omfchrifc als bij van MiBRis, 2. d. pag. 205 No. I, en tot . keerzijde als van mieris , 2. d. pag. 418, en dus: Force et proresfe^yient de grant nobles fe. In het manufcripc van a. schoemaker. was deze fpreuk vercaald mec: Kraght en dapperhijt^ iP^^V^ ^Ü^ groote edelhijt. (kz)Po: exhaufer le nom du createur. 53* Afbeelding 9 hec gekroonde rijkswapen, omhangen mec de vliesorde. Hec om^ fchrifc: Jettoirs la chambre des copt: a Lill: (kz) Afbeelding en omfchrifc even als by VAN MIERIS, 2. d. pag. 206. No. 2. de keerzijde, dns: de FEpereur Charles Roy de Castille. 1524- Handleiding No. 276. moec aldus verbecerd worden: Sana: Andreas intercede pro nobis. B 3 Die as N AA M L IJ ST van Die is waarfcbyniyk een kerkel^k nuntje; Men vindc di( penmngje in verfchillende grootcra, en van diverfe jaren. Op fommige ftaac alleen de let- ter M. pp bet vlak des pennings, met hec omfchrift: Maria Mater gr^tiae. (kz) Anno incarnatiohis dni. 15^0. Op het veld weder alleen het woord LOP. Het Antwerpsch handje duidc de plaats der munting aan. HandUiding No. 277. de keerzijde ; moec op de navolgende wijze verbecerd worden: Mife mei deus feedz. magnanimam tuam. Hec wapen. is eenigzins gelijk aan VAN MiERis^ 3. d. pag. 125, de keer- zyde* Deze penning zoüde dus coc de faroilie van mierop können bebooren. Tot opheldering van No. 278 der Handleiding diene ,, dat men «het om- fchrift der keerzijde aldus moet lezen: Libera me dne a cafupmis hominu : Ps : David. 1530. , Het woord calupniis moet zeker ca- lumniis zijn. 153. NE DERL. LEGPENNINGEN. 23 1530* 54. Af beelding en omrchrifc even als bij van MiElRis, a.d. pag. 320. No. 4, de voor- zyde. ; ' • Imp: Caes: Cärolus F. August us. ^kz) Afbeelding en omfchrifc zoo als VAN MVBRis«^ 3. d. pag« 5tS. No. 3, de keerz^de. Gecioirs de mesf: de finafes de Fem: 55. Dezelfde als Handleiding^ No. 281. cot No. 285. met de letters: M. E. V. O. * 56. Als boven, met de letters: M. H. V. D. # 57. Als boven, met de letters M. I. D. L # 58« Als boven, met de letters: M. L I. O. * Handleiding Na 290 aldus te ver- beteren: van mieris, 2. d. pag. 379. 1534. 59* Dezelfde als Handleiding No. 292. met : Gectoirs pour la chabre des coptes a Lill: 1535- Handleiding No. 296. Dlt is een ker- B 4 ke- 24 NAA MLir ST van kelijk muncje van onze lieve vrouwe van Puij in Frankiijk. Men vindc ze mec verfchillende ftempels; veelal mec de muncwerken van de Gebroeders kräu- wiNCREL, te Nürnberg. Het gefchrifc onder het lieve vrouwe beeld luidc : j4gms dei qui tolUt peccata mundiy donna nobis pacem* Zie swAviNGH, Galerij der Roomfche . beeiden. i8a4. pag. 86. 1537- f Handleiding No. 301, ce verbeteren met: ano 1537. • 1538. 60. In alles dezelfde als Handleiding No 304. co£ 308. mec de leccers : M. R« C. V. « Handleiding No. 31219 ce verbeceren mec : G. P. hi} van mieris mec P. B. Handleiding No. 313, ce verbeceren mec : Sancte Michael intercede. enz. De vrouw mec de lancaam komc 00k voor bij VAN mieris, 2. d. p. 300. No. 4. 61. Dezelfde als Handleiding No, 314; doch de NEDERL. LEGPENNINGEN. 25 de vrouw mec de lancaarn tusfchen hec jaarcal 1538. en deze voen de omfchriften : Ject: pou: les recev: de la ville de Brucel: Sancte Michael i$erced: pronobis* Men vindc dezen penning 00k mec hec jaarcal op beide zijden in den rand. Men verbecere op de keerzijde bec woord Saficti jmet Sancte. ^539- Handleiding No. 331, ce verbeceren met acbcer hec woord A^^. 5. ceplaatfen. ♦ ■ 62. B^kans dezelfde penning als Handleu ding No. 332; mec die onderfcheid, dac op de voorzijde hec wapen van Spanje is afgebeeld, en op de keerzijde hecom- fchriftL dus luidc Oectoirs du bureau des finaces. • 1540. Handleiding Na 333, de voorzijde ce verbeceren mec: Carole: Imp: Pio: foe: jiug: S.P. Q. R. zijnde dezelfde als van mieri^ 3. d. pag« aa. No. 4. # 63. Dezelfde als Handleiding No. 33 3 ^ mec B 5 de a6 , N A A M L IJ S T van de letters N.A, met G. B. en mec C. B. De verklariDg der leccers is mij even onbekend gebleven. * 64. Af beelding en , omfchrift zoo als by vai;! MiBRis , 3.., d. p. 40. Nou 4« de voor- zijde. (kz) Afbeelding even als van mie- Ris , 3* d. pag. 30. Nor 7. met bec om- fchrift: Gcct: de tnesf: de finafes de F 1540. : * Handhiding No. 340, de omfchriften aldus te verbeteren: Da de: que dei caeq: cuex funu (kz) Ject : de tnonnoiers d^Anvers. 6s. Dezelfde als Handletding No. 341, de voorzyde; en tot keerz^de, als by van MiERis, 2. d. pag. 33d. V dndit enz. *' Handletding I^To. 344, aldus ce ver- beteren: Gect: de me$f: des finafes de. F 1540. (kz) Carolus V. Auguaus Imp - Hisp : Rex» Zonder jaartal. « 66. Gect: des M : d^ hostet de lepere 1540. Af- NEDERL. LEGPENNINGEN 27 Af beelding als bij van mieris 3. d. pag. 3<v Nö, 7. (k«) Jirag : z\ Re : Archid : Aut : Duc Burg: ; Af beelding als van mieris , % d. pag. 59. No. 1 9 doch zonder de kroon , en met dit verfcbil, dac hec jaarral 1516 6p deze plaacs en niec cer zijde van hec Bourgondifcbe kruis gevonden wordc. Verg. hieronder No. 70. Handleiding No. 345, te verbeteren niec : Gect : de mesf: enz. Handleiding No. 346, aldas te ver- beteren : Gectr de mesf- des finafes de P 154a (kz)Arrag: z^* Archid- Auste: Due: Burg: 1516. ♦ Handleiding No. 348 te verbeteren, door aan beide zijden-, vöör den naam van Leval, eene S. te plaatfen: & Phi- lippe de Leval. 67. Af beelding en omfchrift als bij van mie- ris 3. d. pag. 30; doch tot keerzyde VAN a8 NAAMLIJST vak VAN MiBRis, a. d pag. 333, en duswe^^ der cwee zamengevoegde , als die by van MiERis, 3* d. pag.* 30. No. I. Deze eene geheel andere gravure; de leeuwen de ^ezant veel kleinen ♦ 68. Afbeelding, hec gelaurierde borstbeeld van Keizer Kare! V. en tot omfchrifc: Quia $u es deus fortitudo niea. PS42. (kz) Gect: de mesf: des finafes de Fem: 154 1. 59, Afbeelding en omfchrift als by vanmie- Ris, 3* d. pag. 56. No. 4. Qui a tu Ss deus fortitudo mea. 1542* (kz) Gectoirs de mesf: de finafes de Femp : Afbeelding en omfchrift als van mie« Ris ,3. d. pag. 56. No. 3. De keerzyde van No. 363 der Hand- leiding te verbeteren met: alarum. ^543- Handleiding No. 374. Bij den cekst ce voegen: 00k met enkel 43 op de voorzijde. * 70« Dezelfde als Handleiding No. 375; doch NEDERL. LEGPENNINGEN 09 doch op de keerzijde, boven de laurier- ; ftokken, hec jaarcal 1 5 1 6, en tot omfchrifc: jirrag: Z*. Re: yirchid: Auste Duc Burg : 7 1 . Dezelfde als HandUiding No. 379 tot 38d; doch met de letters A. V. L. *. Handleiding No. 3889 aldus te ver- beteren : Gettäfrs pour la chambre des eomptes u Lille. (kz} Charles Emp: de Rom: Ro^ des EpaigSy Conte de Fla: 1543. # 7a. Van mieris, 3, d. pag. 78. No. 3. Deze 00k met de letcer D vöör Hostel en dus: Gect : des M: d* Hostel de Temperer. 1543- 1544- 73; Af beeldingen en omfchriften als bij van MiERis, 3* d. pag. ^6. No. i ; doch zon* der jaartal. Dezelfde bij van mieris, met nationibus. 74. Dezelfde als Handleiding No. 390 , met : Manus domini protege me. 1544.. 75. Dezelfde als Handleiding No. 390, met: Sub 30 NAAMLIJSTvAN Sub umbra alaru tuarurprotßge no: Hec wapenfcbild, als van mibrjs, 3. d. p^* 30» N0.7. Y6. Dezelfde als Handleiding No. 399, me^ bet opfchrift op de keerz^de^ G: de la chambre des comp: *. yj. Dezelfde raet : G. de la chambre des cop : 78« Afbeelding en omfchrifc als < bij van MiERis, 3. d. pag. 102 No. 3» In equitatewa vivificame. 1544« (kz) G. de la chambe des cop . a Lille. Het gewone wapenfcbild van Spanje. • . . .. 79. Dezelfde als Handleiding No. 401, met: Dormiam es requiescam. Ps 4. Handleiding No. 404. Die is een gildepenning. Zie mijne Bijdragen tos de Penningkunde. Plaat VIII. No. L 1545- Handleiding No. 406, ce verbeceren mec: ambuldbis. 80. Dezelfde als Handleiding No. 407. en vervolg. met de letters A. V. L. 81. NEDERL. LEGPENNINGEN 31 81. Dezelf de, met de letters: R. V. D. Handleiding No. 414, is dezelfde als VAN MiERis, 3« d« pag. 105^ No. I. Handleiding No* 42 1 , te verbeteren : dat dezelve de keerzijde hcSbft van Hand^ leiding No. 423 , de köerz^de. Handleiding No. 422, te verbeteren met: ' Imp: Caes: Carolas V. Auffistus. zijnde de keerzijde als bij van mieRis, 3. d. p. 56. No. 3, de keerzijde» 82. Dezelfde als Handleiding No. 423, met: Carvlus F. Romanon Imp: Semper August 9 « * 83. Dezelfde, het Rijkswapen voerende, met: Carolus V. Romanor: Imp: Semp: August 9 1546. Handleiding No. 426, te verbeteren met: bij van mieris, 3. d. p. 126. Qui pote ? * Handleiding No. 428; Tot beter ver- ftand van den tekst möge dienen, dat het jaartal 34 N A A M L IJ S T van (kz) De pijlare« vtin Hercules, en cusfcfaen dezelve eene kroon, in plaats vto een wurftaal. Zonder jaarcal. ^ '.•*«••• w ^ , • 90. Afbeelding, de wapens^ van Holland, Zeeland^ en Wescvriesland. Her omfchrifc: , Restituo imp - rcdit triumph : /. /. D. Zie VAN MiBRis, 3. d. pag. ao8. No. a, de keerzijde. ) ■'-■ (kO Gect: demonnoier: de Hell: 48. Vergelijk Handleiding No. 458 ; zijndc de afbeeläing gelijk aan van mieris, 3. d. pag. 3o8. No. 3, de keerzijde. Handleiding No. 458. Bij den tekst te yoegen: van deze zijn mij meerdere va- rierende ftempels, vooral in de verkor- ./ . ringen van de woorden, yo^^S^^^'^^"* , Handleiding No. 469. Deze behoortbg de gildepenningen. Zie de aanhaling op Handleiding Nö. 404. :: 1549. ; Handleiding No. 4;^ 25 üdüs te vef bereren : Contadores enz. :;•.'■. . » ■ • - < Handleiding No. 473, .le verbetercn niet;\ PhifippWi 9tiz, 91. \ - * NEDERL. LEGPENNINGEN. 3{| 86. Afbeelding en omfcbrifc als bij van MiERis 3* d. pag. 9^9 op 1540, met: Super afpidem et bafiliscu: ambu- labis. 1547. (kz) jid faciendas jußificationes was. M. G. IL . Zijnde de afbeelding en her omrchrift ZOO als bij vän mieris, 3. i. p. 37a. No. 2 , de keerzijde. Diezelfde penning, met de lecters : M.LI, Handleiding^ No. 441, moet aldus verbet^rd worden: Comite fortuna enz. 1548. Handleiding ^0,450101456. Devoor- zijde dezer penningen te verbeteren piec: Cai V. Ro: Imp: Aug:piusetfoelix. * 87. Dezelfde als boven, met de letters : M. L I. * ■ • 88. Dezelfde als Handleiding No. 457, doch met outre. Zie van mieris, 3. d. pag. 289. No. a 9 de keerzijde. » %. * ^ i^. Afbeelding 9 *s Keizers borstbeeld, met hct omfcbrifc: * Carolas V. Rom: Imp: Au: Cat: C * (kz) 3[<f N A A M L IJS Tt VAN 1551- •-hj.. <i 94. Dezdfde als Handleiding No. 495; doch op de voorzijde hec jaarcal 1 55 1 , en op de keerzijde, het groote Rijkswapen. 95. Af beelding cn omfchTifc zoo als bij van LOON, I. d. pag. 7.No. i, de voorzijde: Philippus Austr: Carol: F. CaesiF: (kz) Maria D. G. R. H. Afbeelding en omfchrift als bij van mie- RIS9 3* d. pag. 289. No. I, de voorzijde. . ^ondex jaartal. Handleiding bl. 137, de voornommer 597, te veranderen in 497. ' ••• • . . . ' * ' - ^ Handleiding ^6. 498,' diende cot een vfijpenning van de geestelijkheid, voorden accijns op de wynen, binnen Antwerpen. Zie Antverp: Chr: masc: et crescens. Anfyerpiae , ij^^[ ♦ ■'.'. • • • - *. ^6. Dezelfde als bij van mieris, 3. d. pag. Ä93. Np. 4, de keer2ij[de; en tot keer- 2^ijde, VAN MiERisi 3. <J. pag. 293. No. 5; en dus: Philippus Aus tri Carali V. Caes^ Fi (kz) Philippus spes altra patriae. J 97- NEDERL. LEGPENNINGEN. 37 97. Pezelfde als bij van mieris^ 3« d pag. 293. No. 3, de voorzij(}e; en tot keer- zijde VAN MiERis, 3« d« pag. 293. No. 6, de keerzijde; en dus: Carolus V. yictor femp : ^ug: (kz^ ' Philippus fpes altra patriae. . Handleiding Na 500, komt 00k met kleine variacie in het muntwerk voor. * Handleiding bl. 139, .de ¥Oornommer 532, ce veranderen in 503. !//^»^/^/Ä»g No. 505, aldusjce verbeteren: Gectoirs du bürreaü des finani de V emp. 52. Van dezen penning komen er 00k met kleine variacien in de fpelling voor. Handleiding No. 508 en 509, te ver- beteren met: •■ ' , ■ ■ ■ Contadores del bureau de su ^Iteza. 1552- By VAN MiERis 3. d. pag: 308 en 309, is in den cekst van den penning het woordje ef vergeten; men leest aldaar: C 3 da- 38 N AA M L IJS T vaiSi dato deo que dei , cefari que caefaris. i cerwijl op den petiniiig fiaat: t$ caefari / ' • r ^555- . :,' ^8. Afbelding en pmfcljrift als. VAN mieris, 3. d. pag. 293. No. 8 , de yoorzijde ; en cot keerzLJde, van mieris, 3. d. pag. 318. No. s, de voorzijde, en aldus: jCarolus V. Rom - Ifnp :ßrnp : August: (kz^ Vhitippus D' G: Hispaniarum Princeps. ' ' ' Zonder jaartal; ♦ — — * > ft - . » (.••.-. .. -* . « % 99. Afbeeldipg en omfchrift . als va^ mieris^ 3. d. pag. 372. No. 5,. de voorzgde; en tot keerzijde VAN mieris ,| 3- d. pag. 323', de keerzijde; en du$: Carolus V. HdtH; tmp: femper Aug: ( kz) liectoir : du bureaü ' äes finan : de Fem: 53. * Offchoon de voorzijde bij van mieris op .1555 voorkQmt, heb ik dezen, om bet jaartal op de keerzijde, tot 1553 gebragt. * . r. ■ , . . -' . . * ' '-* i ' : . ,' » I J* ? roo... .Pezelfde als, van miehis, : 3«; d. pag. 17z* N<j' ly^^ voorzijde; en tot keer- zijde 1 ,< I ' 1 / NEDERL. LEGPENNGEN. 39 zijde, VAN JMIIER1S5 3. 4* pag. 323, de keerzijde; en dus: . Charles F.Emper de ftsrebelhsvainqr. Qnz) Gccfoir/ du bureau des finan: de rem: 53. 191.. Pez^eJCd^' fils Handleiding ^ No. 528, Cipo' l: ^hjßbi.df cati aBrucl: 1553. i » ti^Äi . D^aelfde als . Handleiding , Nq. 530 , roec faec jaarcal en de .fpelhflg. als de laacscvoorgaande. 103. Dezelfde ala //^m^jil«^ No. 533» met de JTpelling aldus: . ' 0 Schale free uth u balck^ Lü: 6 c. (kz) Wat bat kers of bril^ die nies "fien en mU . • "^ - -^^ Soiiiin^e bebten 00k: di nis Ren en wil. . - Handleiding ^o» . 5^4^ Bij den cekst te voegen en dus te verbetefen, er (laat: bij VAN MiERis, de No 3, dit moec zijn, de No. al'Zie over dezen penning, APELs repertorium\ i* Theil. pag. 562. alwaar ^ deze penning ondier de verfchil- lende bijbelfche en geestelijke pennin- C 4 gen 42 NA AM LIJST van . . ■■ ♦ io8. Dezdfde als hg ;vAi< MIERIS9 3. d. pag. 372. No. 5, doch zonder jaartal, en mktCarlV. eni. op de voofrijde/ * 109. Derelfde als Handleiding No. 552; doch tot keierz^de, de af beddingvan hec ge- kroonde wapenfdhild van Spanje, omhan- gen roec de vliesketen , en coc omfchrifc : G: de la chtmbre des compt: aLill: HO. Dezelfde als Handleiding No. 560; doch tot keerzfjde , rondom het borstbeeld des « . . .. Konings , ■ Philippus D: G" Htsp- Regis Comi- tisHol: . , . \ . , r ■ . . « ' > III. pezelfde als bij van loon, i. d. pag. 7. No. I, de voorzyde. Tot omfchrift: Philippus D: G- Hispaniarum rex. .1 CM) .Als bij ifAN HQON, IV d. pag. 7. ,.; ,. No. l. ._. , ...y. * Handleiding fio. 5^2. Peze,penning kan dikwyls misleiding in de plaatfing van eene l^ti^r geven, daar dezel^e bijoa <ltijd de letters T en E te zamenxvoegt, als 'S. Zie va^ loon,' i. d, pag. 7. No. i. 155^- .' I o;: NEDERL- LEGPENNINGEN. 43 1556. ria.: DeieiSde alü by van .tOON^ih ^rP*g* 12. Na; i; doch me% 4fm: M¥rg: zoo Bij x!eQ cekk rvaa Hähdleiding No. 565 te voegen: bij fornmigi^ ilond hec jaarcal 55 achter faec woord Bruesfely gelieve dit dasf x$ verbereren: offchoon het wapen cusfcben het jaartal 1556 ftaat. V -^ • < 1 1 > Handleidin^ No. 567, aldus te ver- 'berereh: Imp : Caes : Cärblüi V: August 9 HandleidingNo. 573, te verbeteren BruesfeK i$^6*' ^ . V ' r A •» Handlelding '^o. 577. Bij den tekst te voegeri:' deze heeft (ohitTjds 00k de ietters T, C, en werd 00k het wapen van Lotharingen opgegeven. Handleiding No. 578, de keerzijde aldus te verbeteren: After vivum beabit. 1556. "3* 44 N A A M L IJS T >AN. 113« Afbeelding, hec borstbeeld van den Koning, met het omfcbrifc:- Philippus D: G: Hispaniarum rcx. (kz) G .- du hureau des finances. 56. - Afbeelding, hec groote wapen van Spanje. * ■ . , '■ 1557- i Handleiding No. $j^ , de keerzijde te verbeteren met: Philip:^ Carl: Fil. enz. Handleiding No. 583, de keerzijde . te verbeteren met: Philip: Carl: [Fil i enz. ' ■ •> 1k. ' ' 114. Dezelfde als bij van mieris, 3. d. pag. 402. No. 2, d^ > voorzjjde, mec: Ph: Dl Gi]Hispaniarunirex. 1557. ^kz) Als VAN L00N9 I. d pag. 31. No. 3, de keerzijde; dus: Qui bien gectera fon.copte (rove : 1 1 5. Rober f US ä Bergis Eps. Leodi. Afbeelding, het wapenfchild van van BERGEN, Zie VAN MIERIS, 3. d. pag. 3. No. I, de voorzijde; doch aldaar van CORNELIS VAN BERGEN: ÄC OVef RO- BER* NEDERL. LEGPENNINGEN. 45 BERTUS» VAN MIERIS , 3. d. pagw> 234. 