title: Reimchronik von Flandern
creator: Kausler, Eduard Heinrich von, 1801-1873, ed
text: "Ende binnen die, des zeker zijt, Quamen die lachend ran buiten in, Ende verstaken int beghin Die hoeders van der poorten daar, Ende wonnen die steden daar naer, Ende slagers vele dood int stede. Die ontvlieten mochten Tor waarheid, Quam en te Ghent, zo zij eerst mochten. Als te Ghent waren die augezogen, Haestelijk zij te wapinen liepen; Maar en mocht hem niet bescheiden: Audenaerde ne bleef aan schreven zijde. Hier naer in zeer korte tijde Trokken die ran Ghent ter vaart Met grotere macht te Brialmont waert, Ende belegden aan de een zijde; Ende die Inglese te die tijde Quamen voeren ter zelfverdediging, Ende stormden op, zij hoorde cont. Maar en baatte hem niet een haar, Maar lieten vele doden als daar, Ende gequetschte voer waren lieden. Curt trots van voert de stede. Die van Ghent namen thuas waert; Ingezonden met snellere vaart Komt om spoedig in korte tijd, Ende die van Ghent, des seker is, Corne binnen de stede Vroeger hoge man voer wachter Een Boudewijn, de rijkdom, zagen. Maar kort was hij afgehazeled: Wacht het lotte bemachtigt zich Sijn regement, gehaald mye. Die zonden zij in Ingeleland Aan de koning, dat hij te horen Het verstuurt zijn zinnen weg Een rewaert: Dwelke de koning sierde dede, Ende zond te Ghent in de stede Een zierde, leunde de Bourseel genaamd, Dies zij blijde waren te hant, Ende werd als rewaert ontfaan. Curt daar na als sonder waan Quam hij ter raadret met verdachte Brieven Van Ingeleland, en dede sierde. Huldigde tweerouden den Ingelese koning: Dat daden die van Ghent 'waren." Einde binnen deze tijd, voorzien, dat die van Ghend openbaar den Ingelezen gerecht had, ontfaen. Het was de 31e van Philips, zo veel gehad aan den koning van Frankrijk, dat hij vergaderd konnebleikte, groot volk, om met macht te gaan. Digitale verwerking door Google. Afgelopen doende die Vier Ambachten. Binnen dat hij deze gadering deed, so geschiedde te Ghend in de stad, dat hier van Erzeln was gebeten in een wapeningsbeen zonder waak. En als die toegeschreven was, de beleiders gingen razend sneeuwen om de hemelse bedrijvigheid ter verdediging voor waar bedoeld, en hadden daar geslegten dood. Ook maakten zij grote verdachten, en deden den Heden verstaan, dat bij wonder zouden hebben gedaan, op dat bij waren gebleven te leven. Maar onder mannen en vrouwen was er van den onderdach niet een die van lief; maar veel goede mannen klaagden het grieff, en de dood aan den beër. Want bij was geregeld zeer met de goeden van de stad, en hemalike zo zeiden men met mede, dat bij alzo was vermoord, om dat bij gericht zou kunnen worden dood en pas gebeten vóór den oorlog heel zwaar; maar de beleiders waren hem tegenover. Dit was de zaak openbaar, daarom dat bij was beslegd. Hier naer hadden die van Ghend verzekerd de Fransche Ackermann den Dam, die bij nacht daar binnen kwam omstreeks met de gezellen, die hij leidde, te verdelen. Als te Brugge kwam de meer, en ter Sluis al openbaar, zo trokken zij uit, haastelijk bestreden de sterkte van den Dam van alle zijden. Die Hase van Vaend rende in die tijden was met die aan Brugge voor de stad, daar bij grote mannelijke deden; maar en mochten baten niet, dat zij wonnen plicht ofmaal, en moesten bij voortchen achterwaarts. Die van Ghent ongespaard Sonden om suikerwerk wel seen 10175 Binnen Ghent al zonder waen; Die hem sonder haastelijke Mijn seriante, die krachtig Hem helpen honden sonder de stedelijke. Jesee kwamen zonder bede 10180 Binnen den auonde in den Dam. En de kurt hier naer neder quam Die koning van Vrankrijk, die In wilde was om vier ambachtenden af te doen. 10185 Maar als hi in het einde barokke Wisten die van Ghent in den Dam, Viel hi hitte enchte en atter gram Met grotere macht voor de stedelijke. 10200 En de lachert voor en voor wareheid Om ongeveer een maand, doch ik kan niet zeggen, Dat hij niet aan ons mocht winnen. En binnen die middelen tijden Sachmer stormaan en stond, en ook de troetjes honden van paarden: Want vele was quaal en taam, beide baten en binnen. Maar daar nee was aan geen winnen, Dat men bracht constabele voorzorg; Maar het waren al ydele woorden, 10210 Middels dat de belegerden van Ghent De verhoeders hielden, zij het behoed. Ook instructieden zij sekerlik Die ingetogen zeer messelijk, Zegiden, dat al vertrouwen was. Ook zo deden zij loopen de raaf, Dat de koning van Engeland Te schepen was, en dat hij te hand In Vlaanderen haastelijk had komen, Ghent te baten en te verdedigen; 10215 Maar dit waren als ydele spagen. Nu hoort van den geven, die lagen Met Fransman Ackerman in den Dam. Als zij bewaelden dat iemand kwam, Om hem te hulp te komen te goede, 10220 Droogden zij hadden mettertijd Typisch met ere' morgenslonde; Zij hadden vele ongezond. Als mens baten was om te sparen, 10225 Wogen zij bestreden zwaren, En daar was water bij den wegbeen Tele ghevangen en geslagen. Ende dbeere dat bestreet de stede, Ende wonnense met erachte mede, So dat nauwelic de yierde man 10325 Met bebend icbeden ontqunm. Alse de coninc maebtieb was Van der stede, gbelocft mi das; So trac bi in de Vier Ambacbten, Ende selgierese met craebten i023o Met mogbentbeden, ende met ghewelde; Ende bouen al Arteuelde, Ende quam tSente Amantsbergbe voert, Ende buten Gbend raste an die poert. Ende haestelic met snelre vaert 10335 Trac bi weder te VranckeriUe waert, Ende thorlogbe ne cesseerde niet; Dies menieb badde zwaer rerdriet. Dagbelix vaebtmer an beede zijden, Ende in dit rigureuse strijden 10240 Wart een Ingbelsman gheuaen, Ende binnen Gbend broebt wel saen, Daer de rewaert Van der stede Groete iusticie oucr dede: Want bi dedene quaerteleren, 10345 Segghendc, dus sal mense leeren Alle die gbeno sonder letten, Die bem iegben bare beeren setten : Dits de rechte iusticie dan. Digitized by Google Menich ihsetcn goet man ioa5o Namen hier an escmple groet, Wien de orloghe zeere verdroer, Ende sprahen met andren evmclike, So dat si zeere subtij|like Ende bcdectelike met andren Spraken, 102 55 Ende brachten toe so vetre die sahen An eneghe beteeders int stede, Dien zeere leet was den onuredc Ende niewclinghe commen wami An dofficic, hoerdic verdaren, 10360 Ende heimeiic hadde[n] beu«»eli occ invde, Hat die hertoghe metter siede Acorderen soude in payse, Dies zij zeere waren lavse. Vp desen troest ende upt confooit ioa65 Van den goeden van der poort So wart ghemaect een wapeuinghen Binnen Ghend in wareri diugheu, Ende den raup was int gbemcciic, Dat si hera wapenden groet ende clecne, 10270 Die pays wilden ende wonen te Ghend. Desen raupe, so waert ter blent, Die rewaert aan Inghelant, Ende die beleders, si hu beantwoordt, Die de oorlog had den gehouden: Want weder si wistiden, of ne wogen, Die ander hem le maak lieten waren. Doe was gesonden Sonder sparen An den hertog om een bestand. Ende dat hij in het gelijk te hand, Elke dachavert wilde consenteren, Ter welker dat men mocht tracteren, Om pas te komen en te zoeken. Die hertog be raad zie baronnen Consenteerden vriendelijk, Ende Steide een dachavert te Dornik, Daar die van Ghend eenvoudig samen, Met simpel gehoor, hoefde te ordenen, Dat den hertog was bequaam. Hier na de prins, zonder blaam, Philips, die edele lansheer, Hadde bij hem zeer eere Den hertog, Albert van Henegouwen, Entie edele lansknaus, Zijn vrouw, die wijde was bekend, Die hertogin van Brabant, Ende daar toe menigen edele man Hout Vlaanderen, daar ere lach aan. Die State van Vlaanderen daar waren Bij den hertog, hoefde te verklaren, Ende daar toe bij de hertogin. Doe ging men te vroeg ontwikkelen Omemoedig bij die van Ghent, Die welke baden met genoegen Omemoedig hadden gehad beelden, Dat hij om die Gods eere Ontfermelijkheid had op zijn stede, Door die Gods ontfermelijkheid Moeten veel werden omemoedig. Oec mochten sie ende hem baden Oemoediging opgenomen in genaden, Dat hi der Steden hare kwyheid, Costumen, ende sagen mede, Wilde consenteren tiere tijd Hier opnam de hertogen respijt Wel in of im dagh wijselijkte. Binnen desen tijd sekerlijk, Dat men deze dagh naert hield, So verloren hare geweld Dhoude beleeders te Ghend in stede, Ende de rewaert van Inghelant mede. En die opzetters van den pas Waren blijde ende wel tays, Dat hem de volk so wel bleef bi. Die houde beleeders, gehouden mi, Verborg hem heimelijk ende hielden weghe, Als die verloren hadden den zeg: Want de volk was der oorlog moe. Nu hoert voert al mettertijd, Hoe dat te Dornik verhinderde. Metter dagh naert in ware dingen. Daar was ghetarrewiert van bezijden, Ende besproken in die tijden, Dat die van Ghend zouden af gaan Der aliantie sonder wagen Van Inghelant jegengeworpen. En zij aanwoedden blidelijk, Dat zijt gerne zouden doen, Ende ghetrouwe blijven den baroen Philips, den edele landsheer, Ende zijne geschenkten, in alle bereid, Harer rechter gewaardigheid herinnen; Maar zij bespraken in goede trouwen Om te geleiden van den rewaert An Inghelant, ende dat hij bewaard Ende onbeschaet blijven in leven, in goed. Men consenterde hem mettertijd. Hier naer de principaal daebuut kwam, Daar menig groote geborene man Was jegengeworpen, ende andere mede. Die hertog be Albert dede sine bede Lonstelij voer die van Ghend Aan den prins, wijde bekend, Philips, van Borgloon hertog; Ende in het gelijk die vrouwe bogbe Van Brabant, die edele hertogin, Die welke knielde met wijsen rinn. So dede die gewaardigheden land vrouwe Margriete met lonstelijker trouwen: Knielende bad so hare beert. Philippe, dat hij dorGods eere Die van Ghend ontving in genaden. Die hertogfae wart streng beraden, dat hi ter bede rand vrouwen ende heeren, ende alle vrosten ter Gods eeren vergaf ende in genaden ontfuikte. Dien van Ghend van alle dingen, wies bij der oorlog wreev waren geacht, ende wilde des gehedicken niet nimmermeer te genieten daghen. Si weenden, die hoorde ende zagen, van bisschoppen ter zelfde stad, daar toe gaf bij bem vrije tijd, gewoontes en gebruiken met, ende beseghele te hem al ongeklopped; die hertogen Albrecht ende mijn vader van Brabant in goede trouwe beseghelden, ende menig edel man staker baren zeghen aan; ende die Steden van Vlaanderen met. Ook zoveel als ongeklopt gecommitteerd van den koning van Frankrijk in ware ding. Doe dit alwas ouderleden, zo was de vreugde, zo binnen de Steden van Rome, zo over groot, dat raengen de tranen bot scoot harten hoog van bisschoppen. Samen worden die van Ghent begrepen, dat zij met devoten zin trocken tot kernen in van ontslag Vrouwen ongeklopt, ende daden daar zeer rijkelyke haar olvande raad bliden geest; van danen ter heel berghen met groter vreugde, met trompetten ende met andere spelen. In Rome was der feesten zo veel, dat men te voorhoop op eenen dag in stad roemde gaen en zag. Hier naer die van Ghent kwamen thuis, daar zij saen vernamen meneghen blijden in de stad, en kortelike voer waarheid aan hertog en hertoginne binnen Ghent met blijden zin, daar zij erelike waren ontvaan als heeren ende vrouwen zonder waen. Daar zwoer men den paeis aan allen zijden, dat men die blijde was tien tijden. Dit gescheiden al over waar, Als men schreef lxxxv jaar 10420 Ende xm onder; dies menig in hooghen Was blijde om thende Tan der oorloghen: Want elk te zijn goede naam, Alsto hij vanuit, als ik verneer. Hier na er voor met blijden zin 10425 Die beroemde en die hertogin In Vlaanderen van Steden te Steden; Dies menig blijde was en te Vreden Van der liefhebbende visentatie. Digitized by Google Ende die hertoghe in cor! er spacie 10430 Steiden wet en justicie in het land. Oec deden mijn te slaan te bant, Beede raak zelfvertrouwen en van goede. Hier na treedt de prins bepaling In Vrankrijk, want hi troegmeent 10435 Tan der groene had, ze hadden bekend. Ende binnen korten tijd daar na Confiëren dengelse voorwaar De vloot, en kwamen voor de Sluis; Dies menig in Vlaanderen was verward. 10440 Ende Philips, die edele beer, Bleef een geweldig landbeer In Vlaanderen, en van groter macht, Ende heeft de groene zo bewacht, Ende zijn land daar toe mee, 10445 Dat het had een vreedzaam land en vrede, Duurende al zijn tijd Oec brocht hij toe, des zeker zin, Dat Robert koning van Engeland, Die vrome prins en vaandelt, Trachtte de dochter van Vrankrijk, Als men schreef zekerlijk Mccc ende xcvi jaar. Ende in hetzelfde jaar voorwaar Die graaf van Oostruant Mas 10450 In Vrijland, gehoefd met das. Ende in het jaar daar na, zijts vroet, Stierf menig edel man zijn bloed Voor die Turken, wrede en vrees; Ende in dat felle niet spel 10455 Was mijn heer Jan Tan Niveers gevallen, Die honds ne sone zonder waen Van Philipse, den hertoghe vroet, De wijsheidskostere groet goed, Eer hij haat heidenessen kwam. M de hoogheid 10465 - Twee jaar daar na, als ik vernam, Wart Heinric van Lancaster koning Van Ingeleant; want hij vond Richard den koning zijn heer, En was zijn des land heer. In die jaar, men zag Een ster, die ik had gebewacht, Met eenen ster lang hen tijd. In datzelfde jaar, des zijn seker zijd, Was groote sterfte, dat verstaat; Ook was te Rome het groote avondmaal, Dit de meneghen was Wilde. Hier na in zee reeën courant tijd Quarantaine tOostende, boven Brugge, Vind walvissche als vlugge, Dat ze in Terzanden daar ter stede. Binnen Philips tijd voor waarheid Waren in Viaendren opinieën Van vreemden wonderlingen doen, Om het geschil der hoogheren kerken. Ook Viaendren duersen, priesters en clerken Hadden gedaan binnen Ghent Die zo waren als gewent An den paus van Avignon: Philips, die edele prins koning, En daar toe dat Franse rijk, Hielden toppinieën sterkelijk. Die van Ghent hielden toppinieën zijde Toppinieën van Rome te strijden, En scheidden van Constantinopel zonder waan, Daar stond ooit onder hadden gestaan, Midden dat de bisschop niet nu was Van die zijde, geloofd met das. Maar een ander van Rome kwam, Hiet meester Willem, als ik vernam, Van Coanenburg was zijn naam. Deze had verweghen zijn eieren vame An den paus, bisschop te zijn Van Constantinopel; maar ten vliege So had hij gehad obeyentie Te geere plaats, noch reverentie, Zonder allemaal binnen Ghent. Daar had hij eenen tijd regement, En deden hof houden van zijn weghe: Dit dacht den meneghen vreemde plicht Dus Stanley geschillen binnen den lande. Kort trap deze meester Willem te handen In Ingeleant, en bleef terstond hier sterven. Naar zijn wechtrekken menig waarheid Bleef groet geschreven tot Ghend in de stad; Waar alle dag van voor waarheid Worden verklard in de kerken Lijk, pappen en dergelijke, Die waren van de andere zijde, En de volg leefde in grote vreide Onderling, groet en korte. Niet gerichte quammer af in gemeente, Wat gebeurt endor gerocht, Dwelke de papen al toe brachten. Mijn wijsheden zonder waen Wast bij de wet weerstaan, En de zeker verbod daarop geleid, En die wel scherp voor waarheid, Dat geen lege naar die afstand Hem rantsoen der saken ne onderwonde Voor groete sentence van ban. En van die tijd die lege mannen Ne onderwonden hem groet nog korte. Dus werd gesteld tot Ghend gemeene; Maar anders zo bleven zij in partijen, Onderling die van der clergyen, Menigten tijd, des zijt vroet. Hier na zijn sterf de hertog vroet, Philips, tot Hale in Brabant, En die edele prinsen valiant Waar tot Tsaertereusen begraven, Buiten Digom, met grotere haven. Hij stierf in zijn xixde jaar, Dat hij graf was, voorwaar. En Margriet, die edele vrouwe, Die ervocht de goede trouw, Leefde hoffelijk, de ruimte daar na, Leefde korte of langer, dan een jaar. En binnen dat zo trouw was, Onder de macht, gehoort dat, Tot Brugge in de Sint-Barbara-kapel Drie lang kinderen, gehuwd mijn doos, Binnen hare tijd, tot Sint-Lijstbetten nacht Was de vloot van zulke kracht Tussen en daar om Dat die zee heeft gescheurd Die dijk in zee water korter stond, En verdacht, dat zij hoorde, Veel land en lede daar mee. Niet lang daarna ongehinderd Verschiet die edele vrouwe goed Tot recht, en werd mettertijd Begraaven tot Rijke in binnen der stad. Hier na zijn voor waarheid John Slouch Ian, haar zoon, als graaf, zijn hand zweet. 1665 An Vlandren, ende wart een prinsche vaalaut, ~ Ende was binnen Ghend ontfaen In jaer kcccc ende viere, sonder waen, Up den xxvsten dach, Die in de raant van April lach. 23 Digitized by Google Digitized by Google Anmerkungen. Digitized by Google Digitized by Google Unsere Reichskronik selbst beruft sich, wie wir gesehen, an mehreren Stellen teils auf lateinische, teils auf französische, teils überhaupt auf geschriebene Quellen, aus diesen sie den Stoff ihrer Erzählung entnommen. Indem wir nun zunächst diese Stellen hier ins Auge fassen, weisen wir auf das, was bereits in der Einleitung über dieselben zu bemerken war, zurück, und fugen zu näherer Beurteilung und Bestätigung des dort gesagten die nachstehende Zusammenstellung und Vergleichung der einen Theil unserer Reichskronik zu Grunde liegenden Quellen, so weit diese sich ermitteln lassen, hier bei Die wörtliche Aufnahme der mit unserer flandrischen beinahe wörtlich übereinstimmenden älteren Texte schien für den angegebenen Zweck das kürzeste und passendste; überdies werden diese Texte nicht selten dem unsere als vorläufiger Kommentar dienen, während ungekührt sie selbst wieder aus letztrem in manchen Fällen das erforderliche Licht erhalten. Die verwandten Stellen aus der späteren Chronik des Dettys Sauvage (Lyon 1562, fol.) haben wir meist unter dem Texte bemerkt. Die nach der Reihenfolge der Grafen beigefügten Überschriften richten sich nach der in der Chronik selbst von uns beobachteten Ordnung. Liederich von Harlebeke, Ingelram und Audaker. 792 — 862. V. 1-48. V. 1 — 18. Genealogia Comitum Flandriae o pag. 34 Liederich. Anno ab incarnatione Domini DCCXCII imperatoris vero Constantini filii Ireneac primo, Karoli quoque Magni regis Francorum, postea imperatoris Romanorum XXIV, Liederich Harlebensis, videns Flandriam vacuam et inculdum ac nemorosam, occupavit eam, primus in ea comes existent. V. 19—30. nicht in der Geneal. V. 31—47. Geneal. ibid. Hic genuit Ingelramnum comitem, virum praestantissimum, audarem et fortissimum viribus. Ingelramus genuit Audacrum, Audacer genuit Balduinum ferreum. Hic Lidricus obiit anno domini MCCCXXXVI. V.48. nicht speciell ausgedrückt. Balduin der Eiserne. 837—879. V. 49—149. V. i — 14. Geneal. ibid. pag. 35. Balductus Ffrbets. Anno igitur Dominicae incarnationis DCCCLXII Baldinus Ferreus comes inclytus rapuit Judith filiam Karoli Gabi. V. 15—22. Geneal. ibid. pag. 35. Balduinus Ffrbets. Anno Domini DCCCLXIII Balthus comes Ffrbets obiit. V. 23—31. Geneal. ibid. pag. 35. Arnulfus comes Ffrbets genuit. Anno Domini DCCCLXIV. V. 32—40. Geneal. ibid. pag. 36. Hic genuit Cunigundem uxorem. V. 41—49. Geneal. ibid. pag. 36. Anno Domini DCCCLV Rotramnum comes Ffrbets obiit. V. 50—55. Geneal. ibid. pag. 36. Anno Domini DCCCLVI. V. 56—62. Geneal. ibid. pag. 37. Anno Domini DCCCLVII. V. 63—70. Geneal. ibid. pag. 37. Anno Domini DCCCLVIII. V. 71—78. Geneal. ibid. pag. 38. Anno Domini DCCCLIX. V. 79—87. Geneal. ibid. pag. 38. Anno Domini DCCCLX. V. 88—96. Geneal. ibid. pag. 39. Anno Domini DCCCLXI. V. 97—105. Geneal. ibid. pag. 39. Anno Domini DCCCLXII. V. 106—114. Geneal. ibid. pag. 40. Anno Domini DCCCLXIII. V. 115—124. Geneal. ibid. pag. 40. Anno Domini DCCCLXIV. V. 125—133. Geneal. ibid. pag. 40. Anno Domini DCCCLXV. V. 134—142. Geneal. ibid. pag. 41. Anno Domini DCCCLXVI. V. 143—151. Geneal. ibid. pag. 41. Anno Domini DCCCLXVII. Digitized by Google Regis legis et imperatorium Romanorum. Quac videlicet Judith, uior extiterat Adelhaldi regia Anglorum. Praedictus vero Adelbaldus eodem in anno, quo cam aeeperat, obiit. Quo defuncto, Judith, possessionibus suis venditis, quas ex dote sua in regno Anglorum obtinuerat ad patrem suum Carolum in Franciam redii, et Silvanectis sub tutone paterna servabatur. Balduino autem Ferreo lenociuante et Ludovico fratre Judith, qui comitem propter probitatem suam valde diligebat, consentiente, mutato habitu, ipsum furtive secuta est. Quod ut Karolo rege comperit episcopos et principes Franciae consuli, juxta edictum beati Gregorii sententiam de promis ab episcopis fecit. At juxta illud: „Si quis viduam in uxorine furatus fuerit anathema sit," Balduinus et Judith excommunicaverunt. Quo audito Balduinus Homam ad Nicolaum papam profectus est, huius rei petens indulgentiam. Papa autem videns cum iuvenem pulcherrimum et probum miscericordia totus, legatos misit, Rodolium Salicetum Portuense episcopum et Johannem Tictodensem capitulum Sensense ad Karolum. Quos rex aliquamdiu secum retinuit et concessas Balduino indulgentias, pro curendis muneratis absolvit. Postea rex Autissiodorum usque servitutem, ibidem fidem suam Judith, sicut papa petierat, consilio Fonteniac, Balduino quem secuta fuerat, legaliter coniugio sociari permisit et genuit ex ea Balduinum Calvum. Defuncto Warolo calvo, francorum rege anno ab incarnatione Domini DCCCLXXVI pridus Octobris, anno. Notus in Francorum rege anno ab incarnatione Domini DCCCLXXVI pridus Octobris. divinus — sepultusque est in monasterio sancti Bertini — V. 115—123.geben selbst ihre Quelle an, die Stelle findet sich in Vincentii Bellonensis speculum historiale (Nonnull. Maii. fol.) Lib. XXV. cap. XUL Wegen dieser und der weiteren Verse bis v. 148., welche sich nicht in der Genealogie finden, vergleiche man folgende Stelle aus der Chronik S. Bertini cap. XVI. pars L pag. 519. und so. der Ausgabe von Marlene und Durand in dem Tom. III. des Thesaurus novus anecdotorum. Paris 171-, fol.: In qua solemnitate (nämlich der Hochzeitfeier Balduins mit Judith) rex — ob amorem et honorem filiae suae Judith Baldium comitem Flandriae auctoriabilem instituit. — Nam ante eum pater suus, cujus et avus licet dominos, non tantem comites Flandriae se nominarunt. — Corpus S. Donatiani Bellonorum episcopi, quod ipse secum Brugis attulit, in capella, quae ibidem beatae virginis dedicata fuertat, collocavit, quam villam Brugensem Ipse Balduinus coepit, et contra Danorum et piratarum incursiones, munitione burgum Id est castellum cinxit Der ganze übrige §. woraus diese Stelle genommen, zeigt viele Übereinstimmungen mit der Genealogie. V. 147. und 148. sind Wiederholungen des in 111. und 113. erwähnten. Balduin der Kahle. 879—918. V. 149-172. V. 149—160. Geneal. pag. 38. Balduinus Calvus et Alphus. Igitur Balduinus Calvus filius Balduini ferrei et uxoris eius Digitized by Google rem filiam Edgeri regia Anglorum nam nomine Eltrudem, genitque ex ea Arnulfum magnum, restauratorem ecclesiae Sancti Petri Gandensis, qui Arnulfus, praedicto tempore et aetate, Senior et Vetulus appellatus est, et Adalolfo. V. 161—165. Diese Stolle findet sich nicht in der Genealogie, sondern bei Iperius, pag. 538. a.O. Sie lautet: Regiminis sui (d.h. Balduins) Aber das Kl. S. Bertin. Er war, wie mehrere seiner Nachfolger, gleichzeitig Abt in diesem Kloster) anno secundo villam Brugis, cujus Castrum, quod Balduina ferrum pater eius firmaverat, hie abbas noster muro cinxit, sumtis ad hoc lapidibus ruinae de Aldenbourch, quas Huneorum regi destruxerat. Arnulph der Alte, 918—964. V. 173-200. V. 173—185. Geneal. p. 39. Defuncto igitur Balduino Calvo et apud Gandavum sepulto, qui obiit anno Domini DCCXCVII, auarto nonas Januarii, filii eius inter se marchiani dividerunt, et Arnulphus, qui maior natu erat, Flandriam, Adalolfus autem Bononiam et regionem Terwannicam susceperunt; quo defuncto et apud S. Bertinum sepulto, Arnulphus frater eius comitatum suscepit anno Domini DCCCCXXXII. Hic Arnulphus cognomen Vetus genuit Balduinum Juvenem de Adena ultra JSnZen Viromandorum comitis. Den jetzt folgenden Versen 185—194. scheint eher wieder nachstehende Stelle des Iperius (pag. 550.) als die Genealogia zu Grunde zu liegen. Hic comes et abbas Arnulfus ecclesiarum maximus reformator eas omnimodis honorabat, decorabat et ditabat. Ipse Brugis in ecclesia beati Domini. Bei Denys Sauvage L.c. Moni. sind 10 der Genealogie theilweise in den nachfolgenden Sätzen ausgedruckt. Natio duodecim canonicos instituit et praehincas, ecclesiam et canonicos et - (eine Lücke im Text) - fundavit. Ipse etiam ecclesiam Blandiniensem, quam dudum S. Amandus Elnonenesis in monte Blandino construxerat, quae nunc dicitur S. Petri Gandensis, reparavit et possessionibus augens. Obit autem anno Domini DCCCCLXVII sepultus in Blandino monasterio S. Petri. Balduin III., der Junge. 958—962. Balduinus Juxtem. Qui Balduinus Jux, uxorem duxit Mathildem filiam Hermanni ducis Saxonom, genuitque ex ea Amulphum Junius. Post cujus ortum Balduinus iste, cognito Juvencis, ante obitum patris sui Amulphum avum Amulphum morbo obiit anno Domini DCCCCII Kalendas Januarii, sepultusque est in ecclesia saneti Bertini, relictus patrum suum Amulphum et filium Amulphum. Mathildis autem uxor ejus nupsit cuidam Godefrido duci de Cham, ex quo suscepit tres filios, Gocelonus, succedente duce, Coudenbergum et Hucelonem. Anulphus der Junge. 964—988. Absalvus Jusmodi. Anulphus vero Junior, filius Balduini, duxit uxorem Susanam, filiam Berengarii, regia Lombardiae et Italiae; genuitque ex ea Anulphum, cognomento Barba. Qui Anulphus (rexit Flandriam) Will aisimus et apud Cameracum sepultus est in ecclesia S. Petri, et obit anno Domini DCCCCLXXXIX. Balduin III., der Jüngere. 962—988. Balduin IV. von Lorraine. 988—1036. V. 241—270. Genealogie. pag. 48 Balduinus Pulchra Barba. Iste Balduinus Barbatus, vir pulcher et formosus corpore, statura grandis, praestantissimisque viribus, accepit uxorem Odonam filiam Gilleberti comitis de Luxemburg. Cujus Odonae fratres fuerunt: Alberus Metensis episcopus, Fredericus dux Lotharingiae, Henricus dux Bavariae, Gilbertus comes de Salines et Theodoricus comes de Luxemburg. Postquam Flandriam gubernaverat XLVIII annis, migravit de hoc seculo anno Domini MXXXV et Gandavi in S. Petri dicitur intumulatus fuisse. Balduinus Pius seu Issibius. De tantae nobilitatis conjuge genuit Balduinus Pulchra Barba Balduinum Insulana cognomento Pium, (qui vocatur Balduinus Insulensis, eo quod ecclesiam et canthamu b. Petri Insulis fundavit et villam Insulensem fossatis et muris circumundire fecit.) Balduin V. von Lille oder der Fromme. 1036—1067. V. 271 — 1150. Baldwin IV. von Lorraine. 988—1036. V. 241—270. Genealogy. pag. 48 Baldwin Pulchra Barba. Iste Baldwinus Barbatus, vir pulcher et formosus corpore, statura grandis, praestantissimisque viribus, accepit uxorem Odonam filiam Gilleberti comitis de Luxemburg. Cujus Odonae fratres fuerunt: Alberus Metensis episcopus, Fredericus dux Lotharingiae, Henricus dux Bavariae, Gilbertus comes de Salines et Theodoricus comes de Luxemburg. Postquam Flandriam gubernaverat XLVIII annis, migravit de hoc seculo anno Domini MXXXV et Gandavi in S. Petri dicitur intumulatus fuisse. Balduin Pius seu Issibius. De tantae nobilitatis conjuge genuit Balduinus Pulchra Barba Balduinum Insulana cognomento Pium, (qui vocatur Balduinus Insulensis, eo quod ecclesiam et canthamu b. Petri Insulis fundavit et villam Insulensem fossatis et muris circumundire fecit.) Balduin V. von Lille oder der Fromme. 1036—1067. V. 271 — 1150. V. i~i — 550. General. p. 45. Qui prudens et fortis comes in suo tempore sapiens et moderatissimus in omnibus operibus suis factus est. Qui duxit uiorum nobilcm, Athelam nomine, filiam Roberti piissimi regis Francorum, fit Hugonis Cuppensis. Illic rex mansuetus fuit et valde hilaratus. Gerberti philosophi discipulus fuit, author Cham erat religiosus et recognitior. Composuit cam quosdam cantus, videlicet de Sancto Spiritu: Presalium Sancti Spiritus adit nobis gratiam; de nativitate Domini rythmicum: Judea et Jerusalem; de omni jubilate rythmicum: Quae nobis quaesitis. Et alia plura contexuit et tamen in hoc qualaveret cetera multa putavere. Cum autem Constantia res finita vidaret cum, in usu ituentum, dixit quaadam de per iocu, ut ageret de ipsa aliquem cantum. Res autem latenter animuit et scripsit rythmicum: O Constantia martirum, in honore S. Dunwindus et caeterorum martyrum. Hic ergo rex inclytus et Constantia comitis Provinciae filia genuit Hugonem regem, qui ob nimium deteriorrem rem corporis et morum flos juvenilis apostalatus est, et Robertum Burgundiae ducem et Henricum postea regem, et aliam Alhelam nubium comitissam Flandriarum. Ilane enim, sicut diximus, tali dino Pius comes duxit uxorem, genuitque ex ea duos filios, Balduinus Mouckensis et Robertus Frisonus et una filiam nomine Malhiledd. Mortuo autem Henrico Francorum rege et fratre Odo. Hoc factum est anno Domini MLXI, et regnum Franciae viriliter gubernavit, jurata sibi fideltate ab omnibus principes regni, salva tamen fideltate Philippi pueri, si viveret. Si autem ipse Balduinus comes rex existeret, utpote justus heres per Aethelam uxorem regis Henrici sororem. Idem quoque Balduinus apud Aldenardam castellum constituit, et Brabantum usque Ternerae fluvii in regnum Lothariense usurpavit. Sclavis namque a parte suo usque ad mare reguum Lothariense et continentale Matilda ductu. Hic itaque Lothariensis, qui et Caesar Imperator augustus appellatus est, hostiliter super Balduinum comitem venit, et propria astutia contemnit, illus exercitium suum, obtrusis et tum portibus et detinentes, formis usque ad Aichas villam S. Bertini processit, falso se putans illuc posse ingredi Flandriam. Comes namque illic et ubicumque per siccum patebat introitus in Flandria, vallo et aggeribus et palilio comitatum suum muniebat. Imperator vero cassum labore fatigatus, sicut venerat, rediit. Comes autem eum quasi fugientem usque ad Rhenus hostiliter persecutus est, et nobili ejus palatio apud Neumagenso, salutat cum sanoo exercitu. Imperator vero non immerite erubeacens, post septennium super comitem venit, et ad bellum, quod dubitabat, bulientis ritus inopinate veniens, Tornacum inrasit, et Asseldi aliisque nobilibus ad bellum accipit et cito rediit, occurrente sibi nomine de Flandria. Sed inter 3) Sutt dieses erklärenden Beisatz bat unsre Chronik dus v. 3<; 3<d. 366 — currentibus pacificis nuntiis, et captivos comitior reddidit et Brabantum hominio eius accepto in feudum concessit, insulas et Wallachie addidit. Idem Balduinus apud Insulam et castellum et ecclesiam sancti Petri a fundamentis aedificavit anno Domini MLV, et quadraginta canonicos in eadem constituit, videlicet decem presbyteros, ex quibus duo erant episcopi scilicet Tornacensis et Morinensis, decem diaconos, subdiaconos decem, et decem acolythos. Ad dedicationem totam ejusdem ecclesiae omnes sanctos de suo comitatu afferrit praecipit, et eis loca in quibus habuerant fixa tenantia perpetuo possidenda donavit. Haec facta sunt Donwi MLXV m crastino beati Petri ad unam salam, regnante Pipppo rege. Cuius ecclesiae aedificiationem tota villa subsequens est, quae antea tanquam fluctuans nullum invenerat locum habilem. Nam prius in loco, qui diebus Salines postmodum Annapurm locata situt. Comes vero praedictus plus beneficia sua ecclesiae sancti Petri Insulensis conferens, de proprio mensa sua nihil conferre Toluit, ne forsitan a posteris sua repetere cupientibus, ecclesia dispendium vel gravamen aliquod pateretur; sed omnia, collata a patriotibus pecunia, comparavit quantum potuisset, quibuscumque modis si voluit expendisse, comparataque in manus summi Dominis scilicet domini regis ipsa ecclesia recepit, ut tutius et liberius eis gaudeat, et deinde ipsi Privilegium obtinuit, in quo continetur, quod quique de caetero foreseebat, ecclesiae Diesen Satz hat unser Chronist unten in v. looJ — ioio. V. 4H-4X., dienen dem hier sehr dunklen lateinischen Text zur Digitized by Google perspectivität certo continuum libras auri et converteret in caudex regis. Come es bénéfices suis divino servitio institués, personae idoneae, qui pro ipsis et in ipsis Deo deserviant circumquaque exigunt, ut supra dictum est, inveniantas in ecclesia sua instituunt, institutas ut beneficia sua divino sibi suisque successoribus pro posse suo diligenter reservarent, jurato finem arbiter praepedit. Sed vir providus posteriorum malitiam timens, volens cos probare, per subulos suos super posseionibus suis eos inquietavit; possessiones eorum invadebant et violententer distrahebant. Noviter congregati in unum coactentes sententiam excommunicationis in subulos publice promulgarunt. Subuli ad comitem conquestione gravissimam de- Comes fictitie canonici graviter comminatus est, praepitens subulorum Ut sua invadeant, sed personis eorum nihil reali inferant. Subuli revertuntur et praeposta meditor exequuntur. Canonici sua sententia utuntur. Tandem comes Insulis rediit. Canonici conveniunt, comitem adeunt, unanimiter firmali quod si comes subulorum excessus ad se trahet et emendare nolucrit, ipsam sententiam in ipsum promulgarent. Comes canonici venientibus et cum salutantibus nihil respondit; sed faciem avertens eorum adventum se non pose sustinere, tandem in vocem contumeliae protrudit: "Vos me qui de nihilo vos creavi, ita inhoneste tractatis ut in subulos meos excommunicationis sententiam propter praeposta mea promulgari praesumitis; sed sciatis pro certo, quod hoc non impunis praesumpsistis; nam summo est quomodo vos in presentia mea sustinco; non tantum beneficis vestris vos privabo, sed etiam et genitalibus." At canonici in constantia sua firmati mansuete responderunt: "Nos ad hoc non constituistis, ut contra Deum et contra nosmet ipsos peccarcinus, permittentes tempori- l) In litteris Chronik: huius donec reverberarum. Unde et apud Meschinas sanctorialium coenobium construxit. Quae aut lectica duobis portabatur, et propter veneratio. Auch hier dient der flandrische Text offenbar dem lateinischen wieder zur Erläuterung. Die ganze nunmehr in v. 996 unter der Chronik folgende Freskung und nicht aus der Chronologia genommen und überhaupt auch nicht einer der bis jetzt bekannten flandrischen Geschichtsquellen. v. 997-1003. Wiederholung von 394-396 und v. 1004-1010. finden sich in der Genealogie weiter oben vgl. Ann. s. v. 1011 - 119. stimmen wieder mit der in der Genealogie pag. 41 enthaltenen unmittelbarer Fortsetzung des vorigen. Hier folgen einige Epitheta, welche unter Chronist nicht hat. v. 1017 - 1027. Zusammenhang nicht aus der Genealogie: Denys Sauvage rap. 2.: "Fern reapait la chetiveté ausii avoit la noble religieuse Adelle, chancelier und Abbesin: c'est assurément Meuinez; et la reine son corps. Digitized by Google im et pluvia, ne Tel eis a sancta medicina imperdiretur, decenter conamerata usque Romain Apostolorum et aliorum sanctorum patronia requisitum. Quae, a domino papa viduitatis et benedictionis percipit, Halandriam reparesentavit et apud Messias, multum lubens a candanda, in Christi pace obdormivit anno MLXX, relinquens duos supradictos illos suos, Balduinum et Robertum unius et sui filiam Malbude. Haec autem Matildis nupsit Wilhelmo comite Normanniae, qui interfecto Haroldo rege Angliae anno MLXX, violententer Anglia capta, duos principatus obtinuit, ita ut in una parte in sigillo suo coloraret ut comes, ex alia super tronum cum baccetto ut rex. Genuitque ex Matilda uxore sua, juvencam, sororem Sciue et Balduini Montensis et Roberti Frisonis tres illos, Guillelmum scilicet, qui ei primum in regnum successor, et Robertum, cui comitatum Normaniae dedit, quique Hubertus in captiona Antiochiae et Jerusalem laudabiliter enituit; tertium Henricum, qui postea quidem nihil habuit, ita ut, defuneto patre suo inclyto rege Wilhelmo, non nisi iijilles inter caeteros esse videretur. Sed mirabilis cum fortuna prosecuta est Kam Wilhelmo rege fratre suo cum post decem feret annos regni sui in silvam visaet venandum et vidisset unum cervum transcurrens, praecipit militi suo nomine Galtero, ut cum arcu et sagittis contra eum et ex alia parte non permitteret nemine transire. Sed miles tenso arcu pro cervo sagittam jaciens regem in corde percussit et sine mora extinxit. Sicque Henricus frater ejus in regno successor est. Qui cum vidisset fratrem suum Robertum comitem Normanniae regnum Angliae repetere et contra se rebellare, eo quod Imperator Henricus, desgleichen sein Vater, daselbst. Di untreue Chronik folgt übrigens durch. Dem in Einzelheiten hier und die von Terinaiinus abweichenden Test der Genealogie zufolgend, wurde der in Reichsnatür und Recht im Königreich vorgekommene Streit durch den kriegerischen Einsatz des Grafen Robert gezwungen, der sein Capitol und Reichsteil in England zurückließ und bis zu seinem Tod in einem abgelegenen Schloss verblieb, weil seine Thronansprüche in Frankreich die Grenze überschritten hatten. Die in England regierende Königin, Mathilde, Tochter des Grafen Baldwin von Flandern, und ihr Ehemann, König Wilhelm der Eroberer, hatten eine Tochter namens Constance, die mit dem französischen König Heinrich I. verheiratet war. Diese Entwicklung führte zu einer Erweiterung der Königreiche beider Länder, was zur Folge hatte, dass Heinrich der Ältere als Herr über England, Frankreich und Teile der Normandie hervortrat. Heinricus der Jüngere, Sohn des vorhergehenden Königs, folgte seinem Vater auf dem Thron von England und Normandie, wobei er sich gegen die Ansprüche seines Bruders, Robert von Maine, durchsetzte. Er regierte von 1135 bis 1154 und wurde aufgrund seiner strengen Regierungsweise als "Henrik Streng" bekannt. Sein Grab in der Abtei Reading ist erhalten. Robert von Maine, der sich gegen die Herrschaft seines Bruders wehrte, musste nach dem Krieg Zwietrachigkeiten mit König Stephan von England, der Heinrich I. zum Nachfolger seines Vaters eingesetzt hatte, austragende Kriege führen. Robert starb 1137 in der Schlacht bei Bremule, was Heinrich die Möglichkeit gab, die ganze Normandie in Besitz zu nehmen. Die Fehde zwischen den Brüdern wurde durch die Eingetreten der Kirche und des Heiligen Ulrich von Schönthal schließlich beendigt. Henrik der Jüngere, König von England und Graf von Normandie, heiratete in zweiter Ehe Adelisa, Tochter des Grafen Walladus von Meulant, mit der er zwei Töchter und zwei Söhne hatte. Sein Grab in der Abtei Reading ist erhalten. Generals. pag. 50. Halduinus primogentius, Halduinus Insulani primus, tyrocinii annis in aula imperiali sub Claurico imperatore educatus. Hier ist §. 15. des Hermannus Tornacensis ausgefallen, welche die Geschichte der Vermählung König Heirics reicht mit der Herrschaft der Königstochter enthält. Dafür hat die General. den nächsten Salt, wodurch sie die §. 14. und 16. des H. T. verbindet. Soll dieses Schlusskapitel hat unser Chronist die V. 11 44 - 49-3. Die Herausgeber der General. haben bereits bemerkt, dass das hier folgende aus Tomellus in Act. Nov. Acc. loas. III. cap. VI. (nicht Vll.) und ff. pag. 714. genommen ist, auch und die Stelle aus Jac. 37. - 38. - Digitized by Google - 37. - catur, coaevis, quos aula tunc habebat, honor c prorogatur, amicitia amore aequatur. Sunt fortioribus initis, natura cum tempore adolescentae, Nerviorum comitatum, licet offensa imperiali majestate, subita rans, belli nam hostem, pacis in cives potentissimum claruit. Habebant hunc pauperes, orphani, viduus patrem, monachis exemplar religionis, affligi scutum tutiiorius, adeo ut mirareris eumdem in habitu laico pollere principem regni et latuisset pauperem Christi. In sacrosanctis missarum sollemnis, ad Ducum quasi obtutibus suis visibiles, totum se animo et corde dedit fixum, et in oratione Deo colloquium, hominibus praesens silentium. Habebat proinde inter haec agenda missarum sollemnia, scru pauperes, pro se ad deum intercessores, quibus post oblationem sacramenti exhibita claustrum dispertiebatur. Quos etiam ut missarum sacrosanctis mysteriis Interessent perspeci invitabat. Sed quando vero ingravescente, largiori mano indigentibus distribuit, et regni sui coenobiis pensum id adscripsit, ut ex propriis stipendiis consultius pauperibus prosperarent. Ante diem clauso componit vesper olympo quam virtutes ejus aut sermo aut Stylus acquiabit. Cum igitur a gratissima pueritiae suae indole, adolescentiae suae ingravesceretur annos, languori gravi non solum ad lecturi, sed ad desperationem usque corruit: et sicut patri suo spem et gaudium, quoad vixit et valuit, sic timore in et dolorem aegrotus suscitavit, adeo ut hinc filii languor, hinc patris mœrore omnis curia condoluit. Sed tanto huic periculo inclinavit se divina miscericordia, sanctorumque Martellini et Petri cum Sancto sanctorum visitatio, quae et mœroris in patre et languoris in filio abstersit incommodum. Guysiui ed. Paris, ton. XI. pag. So. und Iperiut in Chroo. S Ber lini p*g. 5t j , welche nuiTomrllus entlehnt sind, dort Angegeben, i) Dieter Eingang fehlt in untrer Chronik, welche hier, wie sich »rhon aut der *n v. 1170. fehlenden Reinreite ergiebt. eine Lücke bat. 24* Digitized by Google ■ — < 3-s — i Kam aei;roto sentit igifanti pracfati marhres tisi sunt ad Mitissc, et in hacc ronsolationis vcrba prorupisHC: rlVoucris Ic liujm aegriludinis inconiniodo posse liberari. si tc fntn- riim Hasnonicnsis loci renovalorem esse voveris, et exinde AN iitthericum nomine et acta regnn ronlrarium ini<;rarc com- pulcrku Mansil tiuic lemporis eo Iwo in raste! lo AVinthe- rirus non minus titiis quam divitiis abundans, in epio om his cirt-umquaque regio quasi quadam peslc laborahat, et pro afllictionc sua totius terrae t ox ad Deum clamnbaL Erat co rcvelationis tempore gloriKus marchisa* Ralduinus Brugn assidens fdio, qui /am conclamatua jacebat, cui ad obscrvaii- dum extremutn spiritum animamque exiturairi ardentem cae- % reum praetendebat. Sed hl ins oeulos diu in extaf.in et lan- guorein rlatisos aperuit, tixque iinguam in verba movens, patri, quod t iderat retulit : seque salutis suac posse ficri com- potem, si Hasnonium sibi dono conferret, praedixit, quod mox a patre impetravit. Kam circumstar.tibus quibusdam curialibus, quos marchisus Italdumus ad spcctaculuin sui moe- roris admiscrat cereum ardentem filio in mamis dedit, quo ci Hasnonium donativum fecit. Erat cerncre mio eodemque inoinento fdium a patre donatirum et a sanetis morbi aus- cepisse reinedium. Sicque in dies paulatim meliusculus con- valuit plcnamque salutein jam sanus obtinuit. Sed in die bonorum, factus imincinor malorum, dum portum subiit cor- poreac salutis, divinae quam viderat obliviscitur vtsionis. Succedente tempore idem junior marcliisus contra quosdam orientalcs sibi rebellantes a patre missus a quodam milite gra viter sauciatur manibusque suoruin Gandavum defertur. Cum iam pene de vita periclitaretur divinae visuos super Hasnonium iterum admonetur. Patrem, qui tunc moestus aderat, super hoc sermone quo potuit, convenit, cum quo ut praefatuum "Winthericum" evocaret, consilium invenit. Convocatur, super concambio Hasnonii blande convenitur, sed longe post ulsntibus aurces, tamen non assensum praebuit. Igitur cum praefatus comes ad sibi associendrum sum animo inclinebat, victus rationis via, juniores fratres Wintheri blanditiis praemiisque ad tradendum sibi castellum Hasnonium clam suasit, et licet difficultate tradendi pacem impetravit. Iusovo pacto potius quam armis conatus, cum non multis suis copiis castellum ex inproviso invasit, incendioque delens solo coaquavit. Sed Winthericus, re compcrat, aestu, quo valuit, castellum reparavit, et marchisii consilium quoad praesens irritum segit. Sed voto suo divina miscericordia per sanctorum Marcellini et Petri intercessionem, ut creditur, cito satisfecit. Kam praedictus Wintericus, dum iter quodam die cum suis agerebat, in dominam suam adulterii crimine intendebat: a quo cum nec excusationem nec sacramentorum confirmationem recipereposit, eo res processit, ut duellum a milite sine dilatione praescriberet. Quod cum miles ab alio potius quam a domino suo poposcisset, ille vero non acquievisset, verum etiam militem armis impetisset, miles defensionis obstante dominum suum Wintericum confodiens prostravit, et qua cum solo simul et morti dedere. Funus facti valeret, et in aures juventutis marchisi innovet. Hein lacertis arcipit, Deo sancta Marcellino et Petro gratias agit, accitisque armatorum suorum copiis Castrum Hasnoniense caput. Irrumpens ergo castri loca vim suis armis parat, ejectisque sine sanguine castellanis, omne castellum in ignem dedit. Cujus reliquum fecit nihil, insuper vallum aggerem humilium terrae instar aequoris coaequit. Siquae spelunam illam latronum mutata vice disponuit facere domum Dei; ac in regionum ejusdem loci callida benevolentia paupellis et scrupulis redimere, locum illum imminuistis savetioribus decorabilem. Reddidit. Et primo accuš undecumque monachis, et stipendiis ad virtute vestitumque sufficientibus collatis, abbatem eis quemdam virum sanctissimum nomine Rotlandum praefecit. Ac non multo post honoratur tribus episcopis videlicet Lietberto Cameracensi, Rabodo Noviomagensi et Remero Aurelianensi, cum quindecim abbatias. Corpora sanctorum virginum in Ibidem ad Acta praecepit, locumque illum in nomine sanctorum apostolorum Petri et Pauli, tertia Nona, Jattii anno MLXX consecrari fecit. Eodem etiam die reliquiae sanctorum Marcellini et Petri in quodam theca, quam miru Sacerdotum operi aptari fecerat, cum magno honore recondita, sicque enim necrotia ejusdem coenobium magnis excogit soleve. Ipsa junior marchisa Balduina, etiam adhuc a patre suo vivente duxerat uxorem Ricilden, comitissam Hannoniensis, ut etiam comitatum illi per cam obtinecer. Hace tunc viva Ricardus comitis Montensis, peregrinatus et filium quem viduit ejus pro nulia simplicitate videns seculo minus idoneum clericatu et episcopatu Catalaunensi sublimare curavit, ita sibi usurpans hereditatem ejus. Iste Balduinus habuit, ut praediximus, duos filios Hallaualum Montensem et Robertum Frisonem in comitatu Flandriae regnum suum tale fuit, et ita pacifice gubernavit, ut nemo auderet vel dignarerat arma portare, nec ostium nostrum propter latrones claudere, nec vomitores nec ligones ab aratri ablatos domum portare, quapropter ab omni populo commutavit merces hanc agnitionem, scilicet Bonus Comes specialiter vocatur. Vor und nach dem die Generalkonferenz einigte weitere, folglich vor und nach der Angabe der Regierungszeit und des Todesjahrs Balduins von Lille und nachher das Todesjahr Eduards des Bekenners von England. Beides wurde nicht in unsere Chronik aufgenommen, ebenso fehlt der Anhang des folgenden Abschnittes, den die Generalkonferenz unter den Namen Balduini und Marchesi hat. 