title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: In de haven ligt het schip veilig. (Zie HAVEN.) In kleine riviertjes wordt het schip het best bewaard (of: vaart men zekerst). (Zie RIVIER.) Klein schip, klein zeil. (Zie SKEEN.) Loodsman uit! Daarkomen schepen aan. (Zie LOODS.) Men moet het roer midscheeps houden. (Zie ROER.) Men moet het schip aan de ene of de andere zijde sturen. (Zie STEUR.) Men moet varen, waar men voor scheepen komt. (Zie VAAR.) Men moet zorgen, dat het schip niet verzuurt. (Zie VERZUUR.) Met de katten ligt men het schip. (Zie KATTEN.) Met de voorsekene te zeilen wensen. (Zie SEIL.) Moedige schippers laten hun vlaggen vliegen. (Zie BAAS.) Neem 't mes naar de scheen, En 't schip naar de zee. (Zie MES.) Niemendal op een oorlogsschip. (Zie NIEMENDAL.) Noch het roer aan het schip, noch de teugel aan het paard bedienen, als er niemand is, die ze kan besturen. (Zie PAARD.) RA Las. AL 40, v. Lennep bl. 190. a u. 503, N. 70. Wasenberg I. bl. 91. BLM. 4 Bald 4.16. v. Kijk I. bl. 131. Wasenbergh I. bl. 145. U 3, d’Rose bl. 19. a guert. 96. Tuinman bl. 103, I. bl. 33, Sig. ade bl. 51. v. Duyse bl. 213, 437. Inpert BL 110, Wamstens bl. 204. v. Eijk I. bl. 118, nal. bl. & v. Lennep bl. 189. Veen t' en na Wis ILL. Winschooten bl. 5H. v. Eijk I. bl. 122. v. Lennep bl. 188. 13 Wijzen bl. 5132. 313 Witsen bl. 420. v. Eijk I. nal. bl. ©. v. Lennep bl. 38. 14 Campen bl. 117. Meijer bl. 58. 15 Witsen bl. 484. Winschooten bl. 31. 16 Bogaert bl. 55. 17 Gales bl. 59. 18 Selder Prow. bl. 143. 19 april. Gruterus I. bl. 109. Onte bl. 431, 458, 473. de Brune bl. 970, 476, Mergen bl. 54. Bel. Proudbl. 184,193. Tuinman II. bl. 33. Gales bl. 18. v. Eijk 1. bl.136. Zeepl. bl. 85-86. Bogaert bl. 84. Harrebome Lind bl. 335. % Winschooten bl. 194. 21 v. Rijk I. bl. 118. v. Lennep bl. 189. 998 3 oktober. Gruterus I. bl.119. Cats bl. 488. de Brune bl. 310. Sel. Proudbl. Bl. Richardson bl. 38. Wijsheid bl. 137. v. Kijk I. bl. 128. Modderman bl. 106. v. Lennep bl. 190. 33 Sartorius sec. 1. 3. $4 Winschooten bl. 283. Tuinman J. bl. E- verts bl. 331. v. Eljx I. bl. 120,133. Modderman bl. 6, 101. v. Lennep bl. 184, 337. 935 Gales bl. 19. 36 Sartorius gert. III. @8. 97 Gheurtz bl. 69. Cats bl. 457. de Brune bl. 3. Sel. Proudbl. 150. Sartorius pr. 111. 36. Tuin- man I. bl. 143. d’Escury bl. %. Bogaert bl. 109. SCHIP. Nooit zulk een schoon schip, of het heeft eene pomp. (Zie POMP.) Onvrij schip, onvrij goed. (Zie GOED.) Onze beste gebouwde schepen lijden soms schipbreuk op een kleine klip. (Zie KLIJ.) Oordeel van het schip niet, als het nog op het land staat. (Zie LAND.) Op een klein schip bonte vlaggen van den top voren. Met een gering inkomen grooten pronk maken. Rijk Oost-Indie: een schip met eene witte vlag. Zie 008T-INDIE. Scheep, die met wil. 2 Te kwader tijd vaart het schip af. 3 Tussen de kaai en het schip gaat er veel verloren. (Zie KAAI.) Uit de schuit met zulk volk, ze zonden mijne vracht bederven, zei schipper Louwe, en hij had een partij varkens scheep. (Zie LOURENS.) Vaar heen voor scheepskok. (Zie KOK.) Van de boot komt men in het schip. (Zie BOOT.) Van het roer van een schip hangt veel af. (Zie ROER.) Vlaggen en geen schip. 4 Voor een korte reis zal men het schip niet met veel beschuit stouwen. (Zie BESCHUIT.) Voor op den wagen, achter in het schip. 5 Daar voegt u daar, waar ’t minste gevaar is. Voor op den wagen houdt men de paarden in toom; achter in het schip rigt men door het roer den koers.) Waar moet dat schip land zeilen? (Zie LAND.) Wat is een schip zonder roer? (Zie ROER.) Wel beslagen, zei schipper Auke: het schip verloren, maar liet hoosvat behouden. (Zie AUKE.) Wie heeft dat ar bevracht? 6 Wij moeten dat schip wat hoog opzetten. 7 Wij moeten niet dringen, maar het schip recht houden. Wij zijn in een schip. 8 Zij bracht tijding, dat de schepen binnen waren. 9 Zij hebben het (of: de zaken) in een schip. Zij hebben den tijd bijgelegd, en zijn het weer eens geordend.) Zij maken een leven, alsof er een schip met vlooien verging. (Zie LEVEN.) Zijn de kisten der maats al scheep? (Zie KIST.) Zijne schepen op het droog hebben. (Zie DROOG.) Zijn scheepje is gestrand. Zijn schip raakt de lij. (Zie Lij.) Zijn schip van land steken. (Zie LAND.) Zijn schip voert te grote zeilen. (Zie ZEIL.) Zij zullen het schip verzoeken. (Zie VERZOEK.) "Het schip verzoecken," zegt WITSEN, betekent: "De naden en openingen bezien, om te herstellen en te vullen." Zonder schip in zee gaan. Zo gij geen roer hebt aan uw schip (in: geen want hebt naar uw schip), Gij moet te grond of op Zandbouwer bl. 91. Tuinman I. bl. 141. Bartolus pr. 11. 16. Harrewöör T. bl. 130. v. Eljk I. nal. bl. 84. v. Lennep bl. 346. Grüterus I. bl. 121. v.d. Venne bl. 344. Tuinman I. bl. 157. v. Hijk III. bl. 98. Winschooten bl. 21. Winschooten bl. 180. Winschooten bl. 158. Tuinman bl. 100. Witsen bl. 512. Gheurtz bl. 76. Tuinman I. bl. 141. v. Eschoury bl. 18. Moderne bl. 159. v. Eijk I. bl. 134. v. Lennep bl. 104. SCHIPPE 253 8 Gheurtz bl. 76. Tuinman I. bl. 141. v. Eschoury bl. 18. Moderne bl. 159. 13 v. Eijk I. bl. 134. v. Lennep bl. 104. SCHIPBREUK. Dat is de eerste plank, die ons uit onze schip redt. (Zie PLANK.) Het is beter, van een duin de schipbreuk te beschouwen, dan op een plank te drijven, of van aan land te komen. (Zie DUIN.) Hij lijdt schipbreuk. 12 Hij vreest voor geen schipbreuk. 18 Onze best gebouwde schepen lijden soms schipbreuk op een kleine klip. (Zie KLIP.) Reist men op een wagen, dan behoeft men geen schipbreuk te lijden. 14 SCHIPPER. Alles beetjezer en alle vrachtjes lagen, schipper, en hij smeet zijn vrouw over! (Zie BEETJE.) Avous schipper! Daar hij schipper is, zal ik stuurman zijn. 18 Daar huurt de schipper zijn volk op. Dat ik van de oude afhaal, is winst, zei de per, en hij spande zijn moeder voor de lijn. De zin was zoo kort, zei schipper Gekomen, dat ik alles niet ontboden kan, en hij had boodschap vergeten. (Zie BOODSCHAP.) De duurste schepen (of: schippers) liggen aan land (of: wal). (Zie LAND.) De schipper heeft de koek gevaren. (Zie KOEK.) Die wist, of hij eenen vasten grond had, zijn anker liet vallen, die was de slechtste per niet. (Zie ANKER.) Driemaal is scheepsgaat. (DRIE.) Eeden van schippers en beloften van maar wind, als de nood over is. (Zie BELVEN.) Een goed schipper moet zijn getij weten te kunnen. (Zie GETIJ.) Een goed zeeman (of: schipper) valt wel eens boord (zeilt wel eens tegen een partij, of: wel eens nat). (Zie BOORD.) Een schipper lijdt veel avonturen. (Zie AVONTUR.) Een schipper mag geen wind verleggen (of: duimen). 16 Een schipper zonder geld is eens bootsmans. (Zie BOOTSMAN.) Geen schip zoo oud, zei schippers meisje, doet ons soms wel een reisje. (Zie MEISJE.) Hetgeen hij heeft, is al zoveel, als schipper uit de loterij kreeg: dat was een groote niet. (JAN.) Het gaat al, wat eraan is. 17 Dat is zoo onbeschaafd als een rum (Het is ongepast.) Het zijn al geen schippers, er loopt wel streep onder. 18 (De schippers zijn geen echte schippers.) Gekomen bl. 18. V. de Venne bl. 337. Geurtz bl. 11. Winschooten bl. 363. v. Hall bl. 26-38. De Branche bl. 468. Sartorius tert. IL ®. Gales bl. 18. JIPPER. heeft er den haat op als een Zeewaars schip op een Zuidwester storm. (Zie HAAT.) een zetschipper. 1 liever een kwaad wagenaar dan een goed opper. 2 is nat in top: hij zal schippers dochter hebben. (SIE DOCHTER.) ontschipperd. 3 schipper en stuurman tevens. 4 schipper te voet (of: te land). (Zie LAND.) pakt er zoo niet af als schipper Willebrord, zijn vrouw buiten boord wierp. (Zie BOORD.) heeft eruit als de schipper uit zijn schuit: laat haar midden in ’t water liggen. voor schipper. 6 werkt met schipperspoosjes. (Zie POOS.) prakt als waterschipper de Danaiden een handje pen. = DANAIDEN.) ier at de winter doorgaat, zei de schipper, maar een beetje. (Zie BERTIE.) oog kan wel missen, zei de schipper, en hij eene boot voor een buis aan. (Zie BOOT.) bij zegt, zal de schipper varen. houd aan. 7 ver! houd je roer vast! (Zie ROER.) ver! pas op! voor de boellijn over de ree raakt. (SIE BORGIN.) peper en kooplui hebben het druk. (ZIE KUIPERS) pootzen niet, als zij onder zeil zijn. 8 ver! wacht u voor zanden en stranden. 9 ver! wat heb je in? 10 ver! welk een mooi wijf heb je. 11 Men bezigt dit bij het zien van een leelijk personage, in denzelfden zin als: Aap! wat een mooije jongen. ] ver, zie toe! 12 schuit met zulk volk, ze zouden mijne vracht en, zei schipper Louwe, en hij had een varkens schip. (Zie LOURENS.) zen, zei schipper Auke: het schip verloren, maar het hooivat behouden. (Zie AUKE.) schippers beuzelen niet. schipper zegt, zal hij varen. een’ schipper moet gij kiezen, Wilt gij schip Koos verliezen. (Zie GOED.) SCHOBBERDEBONK. aan schobberdebonk. Een schobber is een deugniet, en betekent, als bij zijn naam, op het moord, een struikrover. Psarom duidt men door hem, die op schobberdebonk loopt, de persoon aan, die wil, en koste van anderen, van een lekker maal orziet, en onbeschroomd als ongenoode gast. Mulder blz. 29. van Lennep blz. 31. Winschooten blz. 8. Tulnman I. blz. 187. De. 416. 1.4. 195. van Lennep blz. 190. 1.4. 1279. van Lennep blz. 190, 191. LU. 196. 1. tL@. van Eijk I. nal. blz. 50. van der WIN-128. van Lennep blz. 190, 377. ooten blz. 219. van Lennep blz. 270. 16 Schoen blz. 382. 253 10 Winschooten blz. 168. 18 Winschooten blz. 333. 13 de Wendt-Posthumus III. blz. 130-131. 14 Gales blz. 31. Schoen blz. 232. Anton blz. 38. 15 Gheurtz blz. %, 61. de Brune blz. 211, 971. Bar-torius p. VI. 31, VIII. 9, tert. XIV. 38, Tuinman I. blz.165. Wasscherbergh II. blz. 192. 17 Sancho-Panza blz. 43. 18 Motz blz. 24. Cats blz. 448. van Alkemade blz. 38. SCHOEN. Ach bij zijn vrienden aan tafel zet, niet vreestende, dat men op hem zal toeschieten: Ongekende gasten zijn zelden welkom (oft zet men achter de deur). SCHOEN. Aan de arme wil iedereen zijn schoen afwisschen. (Zie ARME.) Al diehier gij hem de zoolen uit deschoenen (of: de schoenen van de voeten). 14 Alles is maar een geintje, zei de boer, en bij haalde een pier uit zijn achterste, en bond er zijn schoenen mee vast. (Zie ACHTERSTE.) Als het op een lopen gaat, zo belooft men de voeten een paar nieuwe schoenen. (Zie PAAR.) Als men uit vrije wil gaan, Dient men vast in zijn schoenen te staan. Al te voldoende, zei niet, en zij kreeg zo veel water op haar dak, dat het haar de schoenen weer uitliep. (Zie DAK.) Al zou het de zolen van mijn schoenen kosten, Beetje een modderige schoen dan een teen mee asch bemorst. (Zie ASCH.) Daar behoort meer ten dans dan een paar dansschoenen. (Zie DANS.) Dat is een schoen, die voor zijn voeten past. (Zie de Bijlage.) Dat is een vijand, die meer stevels dan schoenen versleten heeft. Dat is, om geen schoenen te verslijten, zei de boer, en hij een koordendanser op zijn handen loopt. (Zie BOER.) Dat lap ik onder mijn schoenen. De man in laarzen kent de man in schoenen niet. (Zie LAARS.) De moed zinkt hem in de schoenen. (Zie MOED.) De netste schoen wordt eens een slof. (Zie de Bijlage.) De schoenen van de dwerg passen de reus niet. (Zie DWERG.) De schoenen zijn uitgetrokken, en de sloffen aan. De zool houdt het met de schoen. Die het gat onder de neus veel opendoet, moet gescheurde schoenen dragen. (Zie GATEN.) Die het laatst naar zijn schoenen zoekt, is er 't best aan toe. Dien de schoen past, die trekt hem aan. Die op eens dode (of: eens anders) schoenen hoopt, Heeft nood, dat hij lang blootsvoets loopt. (Zie DOODE.) Die schoenen puizen u beter dan mij. Die wat beben wil, moet de schaamschoenen uittrekken. (Zie SCHAAMTE.) Een groote schoen, een kleine voet, Die deden nooit zijn meester goed. (Zie MEESTER.) Een nieuwe schoen Kan u pijn doen. (Zie PIJN.) N. B. Studeerk. I. b1. 393. Gales bI. IV. Zupkoria bl. 517. Schoen bl. 328. Sermoen bl. 49. Gulke- ma 1.45. Manrvisbl.133, Verkl.14. Modderman b.2. 33 B. Studeerk. 1. bl. 393. SCHOEN. Een versleten zak en een oude schoen behoeven veel gelapt te worden. 1 Elk voelt (of: weet) het best, waar hem deschoen wringt. 2 Er groeit veel onkruid in vrouwesschoenen. (Zie ONKRUID.) Hebt gij maar dwergenvoeten, u past geen reuzenschoen. (Zie DWERG.) Hem wringen (of: knellen) de schoenen. Hercules’ schoenen passen niet aan kindervoeten. (Zie HERCULES.) Het hart zinkt hem in de schoenen. (Zie HART.) Het is de beste, die in zijne schoenen steekt. (Zie GOEDE.) Het is geen schoen naar zijnen voet. 3 Het is lichter, oude schoenen te verwerpen dan oude zeden. 4 (Zie de Bijlage.) Het is lichter, schoenen uit te doen dan oude manieren. (Zie MANIER.) Het is, of hij lood in zijne schoenen heeft. (Zie LOOD.) Het loopt over de hooge schoenen heen. Hij begeert zijne versleten schoenen niet meer te dragen. Hij doet gest in zijne schoenen. (Zie GEST.) Hij gaat in vaders schoenen. [Wat hij weet, weet hij niet uit zichzelf: hij praat zijn vader na. Hij gaat niet recht in zijne schoenen. 5 [Dat men zegt: hij handelt niet eerlijk. In het tegenovergestelde geval zegt men: Hij steekt zuiver in zijne schoenen.] Hij gaat stervende in zijne schoenen (ook wel: Hij zal nog in zijne schoenen sterven). 6 Hij heeft de kinderschoenen uitgetrokken (of: al versleten). (Zie KIND.) Hij heeft de schaamschoenen uit- en de hondsschoenen aangetrokken. (Zie HOND.) Hij heeft de sententie onder de zolen van zijne schoenen genomen. 7 Hij heeft wel sterke zolen van doen, die naar eens anders schoenen wachten moet. Hij heeft zeevoeten (af: zeeschoenen). 8 (Zie de Bijlage.) Dat is: hi) staat vast, en laat zich niet Iigt omstooten; gelijk een goed zeeman vast Kr zijne voeten staat, hoe ook ’t schip moge slingeren.] Hij heeft zijne schoenen met hazevellen gelapt. (Zie HAAS.) Hij beeft ziine versleten schoenen al vergeten. 9 [Z71j toont, niet te willen weten, dat hij van geringe afkomst is.) Hij is erbij, eer de droes zijne schoenen aanheeft. (Zie DROES.) Hij is niet waardig, diens schoenriem vast te bin- 1 de Brune bi. 351. 3 Prov. serlosa bl.%. Gheurtz bl.%. Gruterus 1II. bl. 1482. Cats bl. 518. de Bruno bl. 376, ERI- charlsun bl, 29. Witsen 194. Tuinman 1. bl. 94, 206, II. bl. 14, 100. Folgman bl. 137. 2. Stu- deerk. 1.8. Yokke 3%. dr. bl. 17. Zupkonia bi. 515. Everts bl. 3165. v.d. Hulst bl. 13. Schoen bl, 383. Hornstra bi. 73. Kerkhoren bl. 55. Wassenbergh 11. bl. 123. v. Waesberge Frijen bl. 58. Bancho-Panca bi. 36. Bogaert bl. 23. de Jager N. Bijir. bl. 4-35. 3 Ghearts bl. 66. 1) “ 104. 7 (Folie I. 554.) 254 47Jan. Gruterus I. bl. 111, 114. Cats bl. 409. Sel. Prov. bl. 64. Sartorius sec. VI1.%0. Tuin- man 11. bl. 90. Schoen bl. 311,233, Modderman 5 Sancho-Panca bl, 23. 6 Campen bl. 85. Tuinman I. bl. 313, II. bl. 281. 8 Witsen bl. 816. Winschooten bl. 346. Tulnman 11. bl. 113. v. Eijk 1. bl. 161. 9 Sartorius pr. VIIT. 68. SCHOI den. (Zie RIEM.) Hij is oud van dagen; de kinderschoenen weer voor hem klaar. (Zie DAK.) Hij kent ze als zijn oude schoenen. Hij loopt met (of: heeft) den dood in de sche (Zie DOOD.) Hij loopt zijn schoenen in twee, om ook in 't stelsel al het mogelijke ie stelt aan mogelijke in ’t wel heerschen. Hij loopt zo snel, of' hij eieren in zijn schoenen had. (Zie ER.) Hij maakt van een mast een schoenpen, (MAST.) Hij meent allen den schoen te kunnen passen. Hij neemt zijn paspoort onder zijn voet (schoenen). (Zie PASPOORT.) Hij staat los (of: niet vast) in zijn schoenen. Hij steekt zijn voet in een ander schoen. Hij steekt zuiver in zijn schoenen. Hij trekt zijn oude schoenen weer aan (die zoekt zijn oude schoenen weer op). Hij trekt zijn stoute schoenen aan. Hij vlucht niet, die wijkt, zei de boer, en hij zette zijn schoenen met haast af. (Zie BOER.) Hij voedt een hond op, die bij hem daarvoor van zijn schoen afspringt. (Zie HOND.) Hij werpt er zijn schoen op. [Toen de schrijfkunst nog niet was, of althans niet algemeen bekend, als contracten teekenden, werden sloten verdragen bekrachtigd door het zien en overreiken van de schoen. Zo lossen van de goederen der familie kunnen met Boeddhisme. Zie Ruth iv:7 en 8. te kennen geven, dat men zich een trok, of zich die ten eigendom verkoos, en men althans zijn recht daarop zigtbaar zon, dan wierp men er zijn schoen. (Psalmen cvii : 10.] Hij wordt weer jong, want hij begint al zijn schoenen te wateren. (Zie JONG.) Hij zal niet veel schoenen meer verslijten. Hij zal op mijne schoenen niet trararen. 14 Hij zal u de schoenen uit de voeten treden. Ü Hi ziet er uit, alsof hij in zijne laatste ae iep. Hij zoekt lang naar zijne schoenen. Hoe meerder haast, hoe minder spoed, zei Korse, en hij liep zonder schoenen langs (Zie ARIE KORBSE.) Ieder schoenen naar voeten geven. Iemand met looden schoenen nagaan. (Zie Iemands schoenen opzoeken. Ik acht hem als mijn’ ouden schoen. 16 10 de Brune bl. 470. Bartorius tert. X. 11 Cats bl. 465. Tuinman I. bi. 1% 11. Moerbeek bI. 371. Sunche-Panca Bi. 18 Tuloman II bi. 9%. 13 Gales bl. %7. Ervertebi.309. Bideräit bl. 392. vr. Eljk I. aai. 41. Maaris bi, 14 Schoen bl, 232. 15 Ghbeurtz bl. 48, Bartarkıs se. 11.0. ten bl. 287. 16 Schoen bl. 221. I0EN. 255 m niet waardig te kussen de schaduw van den ker, daar uw schoenborstel aan hangt. (Zie {fr BL. het leer, en geef de schoenen om Godswil. Be GOD.) het nog niet eens in mijne laarzen (of: jenen) hebben, laat staan in mijn lijf. (Zie RS.) ül niet in zijne schoenen staan. hem een paar schoenen aanmeten, daar hij # mede dansen zal. (Zie PAAR.) u niet gaarne mijne voeten in zijne schoenen 1 ya wel willen wandelen, zei Hendrik; maar z slijten de schoenen van. (Zie HEIN.) m’ ruimen schoen treden. u een vrijer van buiten voor, ga dan vooral # looden schoenen. (Zie BUITEN.) den hond zorgen: die moet twee paar schoe- Lebben. (Zie HOND.) me die zolen onder de schoenen, zei Govert. Ik ben schoenlapper, en hij bracht hem twee vogelkoerhonden. (Zie GOVERT.) Vader niet met kousen en schoenen in 't ? (Zie Kous.) Kan hem niet verstaan, al zat men ook in zijn schoenen te lappen. (Zie MOND.) Kan met kousen en schoenen over hem benen. (Zie KOUS.) Om met geen kousen en schoenen in den dag te lopen. (Zie HEMEL.) Laat geen schoenen aanmeten, voor men ze heeft. Moet eerst een paar narrenschoenen verslijten, wanneer wijs zijn. (Zie NAR.) Dat geen oude schoenen wegwerpen, eer nieuwe heeft. Moet zijn voeten niet in eens andermans schoenen steken (of: Trek geen schoenen van anderen aan). (Zie MAN.) Weet niet, waar hij in zijn schoenen staat. Zal de oude vrienden niet verwerpen, gelijk de oude schoenen doet. (Zie KOUS.) En met schoen. (Zie KOUS.) En zal u in dat stuk den schoen uit den voet len. (Dat wij zeggen: men zal u die zaak niet geloven; het heeft voor niemand enige betekenis. Die iemand den schoen uit den voet trekt, trekt diezelfde aan, en gaat in diens plaats staan. Als men daartegen iemand tracht te verdringen, zegt men: hij zal u de schoenen uit de voeten trekken.) Moet de schaamschoenen aan eenzijde zetten. (Zie NOD.) Als er een kunststukje komt, zei Crispijn, en MS. Gheurtz bij 23,52,75. 8 Juli Idinau bl. 185. Gruterus I. bl. 116. de Brune bl. 99. Gales bl. 4. Hoeven XXXIX. Schoen bl. 221. Wassenbergh II. bl. 125. Modderman SCHOEN. Hij maakte een paar schoenen zonder zolen. (Zie ORISPIJN.) Practica est multiplex! zei de duivel, en hij sneed een' boer de ooren af, en gebruikte het vel tot achterlappen voor zijn schoenen. (Zie BOER.) Schoenen, die wel passen, zijn de beste schoenen. Stap op met je zijden kousen en Spaanse lederen schoenen. (Zie KOUS.) Steekt men den voet in zulke schoenen, dan moet men gehoorzamen. Trek uw schoenen niet uit in een meloenenveld. (Zie MELOEN.) Tussen zeggen en doen verschilt men wel eens een paar schoenen. (Zie PAAR.) Van oude schoenen maakt men nieuwe sloffen. Wat er gaande is? vraag dat uw oude schoenen. Weg oude schoenen: ik heb nieuwe gekregen. Wie draagt er ergens slimmer schoen dan een schoenmakers vrouw? (Zie de Bijlage.) Wie veel reist, verslijt veel schoenen. Wij zullen daar met vreugde met hoge schoenen op zitten. 200 spreekt men nog van op een grooten boogen voet te leven. Hoogere schoenen worden daarom ook als een beeld van ondernemingszucht gebezigd, en alzoo wil het spreekwoord: Wij zullen daar met vreugde met hoge schoenen op zitten, te kennen geven: wij zullen die zaak in volle glorie dapper aanvatten. In gelijken zin zegt men: Wij zullen daarop slaan, als de boeren op de wolven. Zijne oude schoenen weten het wel, dat wilzeggen: hij neemt de eenvoudige, maar verstand, er geen kennis van te dragen. Toen hij nog in zijn oude schoenen stak, wist hij het reeds. Zijne schoenen smeren, is: zich tot de vlucht gereed maken, en bezigt dit spreekwoord, wanneer men iemands bloedhartigheid in een belachelijk daglicht wil stellen. Zijn land ligt in zijn schoenen. (Zie LAND.) Hij zou graag gaan in 't klooster van Sint Ariaan, daar twee paar schoenen voor 't bedde staan. (Zie BED.) Zond woont te Roermond, en lapt schoenen. (Zie ROERMOND.) Zoo de schoen in het eerst niet wel aangedaan wordt, zal hij nergens aankomen. Men moet het kwaad in 't begin stuiten, of liever nog, voorkomen. Er is onderscheid tussen Salomo en zijn schoenlapper; intussen wijze mannen doen wel eens zotte dingen. (Zie DING.) Ieder schoenmaker veracht zijn eigen peetdraad. (Zie DRAAD.) In schoenmakers bedwang zijn. (Zie BEDWANG.) Is de schoenlapper niet in zijn pothuis? (Zie POTHUIS.) Leg me die zolen onder de schoenen, zei Govert tegen zijn schoenlapper, en bijbracht hem twee gedroogde koekorstens. (Zie GOVERT.) Schoenmaker! houd u bij uw leest. (Zie LERST.) Twee schoenmakers in een pothuis. (Zie POTHUIS.) Wie draagt er ergens slimmer schoenen dan een schoenmakers vrouw? (Zie SCHOEN.) SCHOFT. Elken ploeg zijne schoft laten werken. (Zie PLOEG.) Zij werken daar vijf schoft daags. (Zie DAG.) SCHOK. Harde schokken leeren wel. (Zie SCHOK.) SCHOKKEBAST. Kunt gi zelf uw papje blazen, Laat daar geen’ schokkebast aan azen. (Zie PAP.) SCHOL. Dat is arbeid, zei bakker Butters, en zij schilde en peuzelde een zout scholletje. (Zie ARBEID.) Dat is zoo droog als een schol. De vingers kleven hem: hij heeft schol gegeten. Hij is een dief. Eet geen schol, voor de R uit de maand is. (Zie MAAND.) Het is gebakken, zei het scholletje. Het zijn brede dingen, zei Jan oom, en hij zag drie schollen in een schotel liggen. (Zie DING.) Hij droomt van schol, en eet graag (of: en het was) latvisch. (Zie PLATVISH.) Hij komt altijd achteraan, als Koppen (of: het scheepje) met de schollen. (Zie KOPPEN.) Wat bruit mij de platter, zei Maaitje, en zij kreeg een schol voor haar gat. (Zie GAT.) Wat platter is dat, zei Hein Koorten, en hij zag schollen dragen. (Zie HEIN KOORTEN.) Zij is zoo plat als een schol. Dat is: hij offers het betere op, om het mindere te kunnen verkrijgen; maar 't is het werk van den mooiprater, die, om zijn doel te bereiken, den schijn van zelfopoffering aanneemt. Met eene met woord naar een zij spek smijten, geeft het tegenovergestelde te kennen. Dit toch wil zeggen: een klein geschenk geven, om een grooter terug te krijgen. Je zult mijne schonken en bonnen in tweeën slaan. Zeggerus bl. 53. Tuinman I. dl. 386. Adag. quedam bl. 59. Adag. Thesaurus LI. 61. v. Waesberge Vrijen bl. 51, Wijn bl. 10. Cats bl. 834. Richardson bl. 33. Campen bl. 94. Gheurtz bl. 34. Meijer bl. 43, Dermat bl. 114. v. Eijk U. nal. bl. 45. de Jager Bijdr. bl. 118. Tuinman I.1.3938. v. Eijk II. nal. bl. 45. de Jager Bijdr. bl. 113. Wawenbergh bl. 91. Hoeufft XXXVII. Mod. Ik zal met uw schonken nog noten (of: van den werpen) BOOM. SCHOOF. De aar in de schoof, De druif in het loof. (Zie AAR.) Een brandaar kan de beste schoof AAR. Er is geen berg zoo vol, of er kan nog een in. (Zie BERG.) Mindert de schoof, zodat het varken. Uit korenschoven komt de weelde voort. (Zie REN.) SCHOOFJER. De beste schoofjjer gaat wel eens een deurtje open. (Zie DEUR.) Een beschaamd schoofjjer heeft een' platten zak. (Zie BEDELZAK.) Hij ziet er uit als een schoofjjer. SCHOOFSTER. Ik heb de schoofsters wel voor cen jaar of die dingen langs het land zien loopen. (Zie TRIJN de schoofster slachten, die het volk maakte, dat ze puur steekblind was. SCHOOL. Dat gaat naar de dansschool, zei Jan Plerri, beul bracht hem naar het schavot, om geëxecute worden. (Zie BEUL,) Dat is een schoolmeesters streek. (Zie MEZ) De burgemeester en de schoolmeester zijn nuttigste serpenten van een dorp. (Zie WIENER) De Haagse heidenschool brengt veel voor. (Zie DEFTIG.) De meester is uit de school. (Zie MERSTER.) De ondervinding is een leerzaalkamer, waarin veel tijd zijn. (Zie LES.) Die te Gent is geboren, te Utrecht ligt ter en te Luik leert zijn Frans, is een door zijn hals; En komt gij dan nog wat te weten, zo moogt gij aanspreken die van Dom DORDRECHT.) Elk gaat nu bij den vos ter school. (De loze streken worden den vos af en eek is er op uit, om die van dat dier te rennen, en zul zijn slimheid hem na te doen.) Geene school deugt zonder meester. (Zie MEESTER.) Gij kunt bij hem nog wel school gaan. (Goede scholen en goede uurwerken zijn twee tekenen van een goede stadsregering. (Zie GERING.) Het riekte naar de school, [Het is niet ongevoegd van er pamfletten] Hij hangt den schoolmeester uit. (Zie HANG) Hij heeft de schoolkoorts. (Zie KOORTS.) Hij heeft een schoolmeesters oog. (Zie MEER) Hij heeft het studeren (of: de school) goed gedaan. (Zie NACHT.) Hij heeft in de groote Griend school gelegen. (Zie GRIEND) Hij heeft in de keuken school gelegen. (Zie KUIP) Dat is voor schoolmeester in de wieg gelegd. (Zie ESTEI) Dag nog een jaar of wat te school gaan. (Zie JAAR.) De schoolmeester laat het gebabbel gaan. (Zie God.) Bedschoolmeesters (of: kosters), negen en tien gekken (ook wel: honderd en tien gekken), want er is een dubbele bij. (Zie Eek.) Naar de school zenden. Men bezigt deze spreekwijze van hem, die niet weet wat witmaakt; van de persoon dus, die nog wel een jaarje of wat ter school mag gaan. Moet niet uit de school klappen. (Zie Kind.) Voor veel schoolkinderen zijn de leren schoolboeken de eeuwige leidslieden. (Zie Boek.) Pien allen een schoolmeester gehad. (Zie School.) Schoor rook zoekt altijd het blankste vel (of: behoort). (Zie Rook.) Wie schoon geboren is, komt getrouwd ter wereld. (Zie Kaars.) Schoon genoeg. (Zie Jong.) Zo schoon, of zij heeft iets leelijks. (Zie Heil.) Deze schoonheid trekken geen harten. (Zie Hart.) Schoon bij de kaars. (Zie Kaars.) Schoon, maar wordt leelijk. (Zie Leelijk.) Schoon, komt schoon, verliest schoonheid. (Zie Hoon.) Goed dan schoon. (Zie Goed.) Schoon, binnen hoon. (Zie Hoon.) Zegt zijn schoonst. (Zie Kroon.) Een arme man, die niet wat schoons bezit kan. (Zie Man.) Een schoonheid is aanlokkelijk. (Zie Lief.) Het is nog schooner (of: Het is wat schoons, hoe langer hoe schooner). (Zie Schoonheid.) Een vrouw iets fraais komt zien, komt zij zelf meer schoonheid bij. (Zie Fraai.) Koos schoon bij schoon komt, zoo verliest het schoon zijn schoonheid. (Zie Schoon.) Kaar liefde zijn, zolang er oogen en schoonheid in de wereld zullen zijn. (Zie Liefde.) Een van de zeven schoonbeden. Men bedoelt hier de kuiltjes in de wangen, aan een meisje. 2e, schoonheid in het glas. (Zie schoonheid der vrijster ligt in ’s vrijers oog.) Schoonheid van een boer, De schoonheid van een hoer En zakdoek dicht. (Zie boer.) Geleende schoonheid kan niet duren. Hij groeit in alle schoonheid op, gelijk de jonge apen. (Zie aap.) In het kapittel der schoonheid duldt het schoone geslacht geen medevrijsters. (Zie geslacht.) Schoonheid, daar geen deugd bij is, is als verwaaide wijn. (Zie deugd.) Schoonheid en boosheid liggen dikwijks onder eenzelfde laken. (Zie boosheid.) Schoonheid en eerbaarheid komen niet wel overeen. (Zie eerbaarheid.) Schoonheid en rijkdom is los, en glibbert ligt weg. (Zie rijkdom.) Schoonheid is dikwijls beter dan rijkdom. (Zie rijkdom.) Schoonheid is maar drek, als de eerbaarheid verloren is. (Zie drek.) Schoonheid, zonder deugd, verleent maar korte vreugd. (Zie deugd.) Schoonheid zonder goedheid deugt niet. (Zie goedheid.) Zonder moeite bekent men geen schoonheid. (Zie moeite.) Schoonhoven, Zij is van Schoonhoven afgevaren (of: Schoonhoven voorbij gevaren), en te Leelijkendam aangekomen. (Zie Leelijkendam.) Schoonzoon, Het is geen kleine zaak, eens konings schoonzoon te zum. (Zie koning.) Hij wil twee schoonzoons met een dochter maken. (Zie dochter.) Krijgt gij een schoonzoon, die u dient, zoo hebt gij gewonnen; maar gaat hij aan, zoo wordt gij ook uw dochter kwijt. (Zie dochter.) Schoorsteen, Als er een pendant van haar komt, dan zullen we ze aan beide zijden van den schoorsteen plaatsen. (Zie pendant.) Daar de schoorsteen rookt, is het best vrijen. (Daar is brand in dien schoorsteen, zei de mof, en hij voer voorbij den brandenden berg Etna. (Zie berg.) Daar moet de schoorsteen van roken. De rijke hangt men in den buidl of schoorsteen. (Zie BUIDEL.) De oven verwijt de schoorsteen, dat hij zwart is. (Zie a) De roede steekt voor de schoorsteen. (Zie ROEDE.) Door in het vuur te kijken, zal de schoorsteen niet roken. 10 Grootmoeder Ok wacht het geluk ten schoorsteen uit. (Zie GELUK.) Het is beter gezegd: nacht man, dan nachtschoorsteen. (Zie MAN.) Het is zwarter dan de kacheloven (of: schoorsteen). (Zie KAGCHEL.) Het is een wandelende schoorsteen. [Men zegt dit van de man, die altijd met de pijp in de mond loopt.] 9 v. Waesberge Prien bl. 58. , 10 Modderman bl. 208. LM. 385. Beddingius 11. 6 Sartorius zert. III. 6. Winsehoeken bl. 835. IL 487. Set, Dres. bl. 188. 6 9 Jan. Gruterus I. bl. 119, Ans pr. VIE. 91. u 8 Gruterus III. bl. 168. 7 Tuinman II. bl.188, 189. Sancho-Panza bl. 3. 33 SCHOORSTEEN. }lij krijgt een roede op zijn schoorsteen. (Zie ROEDE.) Ik maak mij vuil, zei de schoorsteenveger, en hij kwam uit de schoorsteen. 1 Klaas Vaak komt in de schoorsteen. (Zie KLAAS VAAK.) Men mag hem wel met een mandje in de schoorsteen bangen. (Zie MAND.) en kost veel, om ze rookende te houden. 2 : Schrijf het in de schoorsteen, dan zal de haan het niet uitkrabben. (Zie HAAN.) Van eigen vlijt ziet men de schoorsteen roken. Van liefde rookt de schoorsteen niet. (Zie LIEFDE.) Wat is het ruig in dat gat, zei blinde Neeltje, en zij voelde in een' schoorsteen, die in geen negen en dertig jaar geveegd was. (Zie GATEN.) SCHOORSTEENVEGER, Daar gaat onze confrater, zei de smid tegen de schoorsteenveger, op een' predikant wijzende; want hij is ook in 't zwart. (Zie CONFRATER.) Een zakkedrager, die in kolen werkt, behoefte de schoorsteenveger zijn zwartheid niet te verwijten. (Zie DRAGER.) Gelijk bij gelijk, zei Heintje Pik, en hij ontmoette een schoorsteenveger. (Zie GELIJK.) Ik maak mij vuil, zei de schoorsteenveger, en hij kwam uit de schoorsteen. (Zie SCHOORSTEEN.) Maatjes bij maatjes, zei de duivel, en hij ging tussen twee schoorsteenvegers. (Zie DUIVEL.) Soort zoekt soort, zei de duivel, en hij pakte de schoorsteenveger bij de kop. (Zie DUIVEL.) Zij kunnen met hun zevenen zooveel niet uitwissen, als een schoorsteenveger kan vuil maken. (Zie SCHOOT.) Als de wind in het zeil waait, moet de schoot gevierd worden. On zegt: als er enige voordeel te behalen is, moet men de gelegenheid niet ongebruikt laten. De schoot is het touw, daar men de ra's of de zeilen mee aanhaalt. Dat is de blinde schout. Den schoot in tijds los gooien. Haal aan fok en schoot. (Zie Fok.) Het zeil (of: Den schoot) aanhalen. Het zeil (of: Den schoot) vieren. Hier moest men schoot en gard wel beleggen. (Zie GARDE.) Hij heeft een' schoot in den neus. (Zie NEUS.) Hij heeft een' schoot in de vermogens, Hij is binnen (of: buiten) schoots. Hij is rold gegaan. Hij laat den schoot springen. Hij zeilt ruim schoots. Laat vliegen de schoten. Aan een' gevlogen (of: gesprongen) schoot zeien. Met vasten schoot inzeilen. Op het water den schoot vertuiken. 14 Dat is: pogingen aanwenden, om zekerheid te stellen. Vertuiken is vast geven. Men doet dit, door het schip met ankers voor en achter aan de grond binden. Op het water den schoot vertuiken: tussen beide langs stroom ofte dwarsstroom. Daar hebt ge 't, Herbert, zei Grietje Penturfde in haars mans schoot. (Zie @RIETJE) De zalige bruid valt de regen in den schort (BRUID.) Het wordt hem zoo maar in den schoot ge Hij is ook al een lief kind op zijn moeder eweest. (Zie KIND.) Hij leeft als in Abrahams schoot. (Zie anri) Hij legt het hoofd in den schoot. (Zie HOOFD) Hij ziet in zijn eigen schoot. Hij zit met de handen in den schoot. (Zie: Jongen de moeders op den schoot trappen, en het hart. (Zie HART.) Schoothondjes zijn wel allemans vrienden; nijdige bulhond waagt voor zijn mees leven. (Zie HOND.) SCHOOTSVEL. Ik weet wel, wat je meent, zei Grietje ga zoend, en Joris wees op zijn schootsrek, @RIETJE) SCHOOVERZEIL. Het is een bijlegger met een schooverzeil. (Zie LEGGER.) Hij zeilt met een schooverzeil. 15 SCHOOP. Die een schoop een schop noemt, wordt mens op den kop geslagen. (Zie KOR.) Die met de schop werkt, wil altijd steken. (Bijlage) Hetgeen hij geeft, heb ik liever op een sch in mijn hand. (Zie HAND.) Het helpt niet, of de man het er al met de inbrengt, als de vrouw het er voor met dem gen uitvoert. (Zie MAN.) Het is, of het BR er met schoppen in huis ge ten wordt. (Zie GELD.) Hij gaat met de schop op den rug. (Zie RUG. Hij geeft schop en spade weer terug. Dat weinig zeggen: hij hield op met me, omdat hij een boek, een rol, niet had. Schop en spade zijn de voor den man onontbeerlijke werktuigen, om in twee hoeften te voorzien. In gelijken zin zegt hij gooit de troffel in den kalkbak. Hij heeft schop en schaar verloren. Hij heeft schop en spade meegebrengt. Dat is: hij zal wel hier blijven. Spade komt in dit spreekwoord voor werktuigen, om het spreekwoord toe te passen op den predikant, die kans heeft, van standplaats te veranderen. Witsen bladz. 69. Winschoten blz. 13 v. Leunen blz. 198. Witsen bladz. 588. Winschoten blz. 386, 388. Gruterus III. blz. 18. De Wendt-Posthumus X. blz. 55-08. Schop, een schop, en een spade en helaas dat was een opregel, ook wel van een mens, die niemand ontziet, naar, impelling, de dingen bij den rottende naam noemen. Maar de waarheid wil altijd gezegd zijn (of: gehoord worden), zoals het spreekwoord zegt, en daarom wordt hij, die een schop een schop noemt, er wel mee op den kop gezongen, als hij onbewustzaam is in zijn taal, al heeft het recht aan zijn zijde. Het spreekwoord naar de ene of andere weten: naar de graafschop. Men zegt dit van iemand, die in een kwaad vel steekt. Een honorabel en profitabel ambt, zei Wol- en hij bediende de schop- en bevelspost substituut. (Zie BEZEM.) Voor de schoorpok, den pook, als ze beiden de oven moeten! (Zie OVEN.) Op de schop gezet. 2 Top een' schopstoel. 3 Das wit zeggen: men kan hem elke redenen nodig hebben, zijne plaats te verlaten. Een schopstoel was, in vorige eeuwen, een strafwerkig, waarin de misdadiger, die gebannen moest worden, geplaatst werd, om er daarna afgeschopt te worden. Zie verder de Navorscher u. Bi. 2085. Aan de fortuin een' klap geeft, die krijgt van den schop. (Zie FORTUIN.) Hij geeft nog een doode leeuw een' 2). (Zie aan) Een goede man kan wel een' tred op zijn tenen geven; hoewel hij geen harde schop tegen zijn tenen kan verdragen. (Zie u) Euzeis dankbaarheid is veesten en schoppen. (Zie DANKBAARHEID.) Den schop geven. Hem uit dienst of betrekking ontslaan. Wijst voetschop voor den leeuw! (Zie LEeuw!) Johannes N. ' ; r Bij weer, zei Jan Kapel, en hij zegde: 'Schoppen-boer.' (Zie BOER.) Piest A altijd schoppen troef. Men tekent hier het beeld van den man, in het hoekje van de slagen is gevallen, dat is: die het altijd op zijn brood krijgt. De in het kaartspel gebruikt men als lingo met schoppen, die pijnlijk aan dit geval is met de spreek-: Hij maakt schoppen troef' en Schop- Pers hebben de honden niet graag. Schorremorie (ook wel: vee) van volk. 4 Bronnen: Bruns blz 205, Tuinman blz. 94, I. blz. 58, 223. WI. Modderman blz. 17. Voetnoot blz.134. Pr. V. E83. Winkelen blz. 287. L2LSSS. Suncho-Panca bij 44. Bo-. Lennep bij 198. LW.30. v. EUk DIT. BI. 17. LiLZL v. Eik 1. nel. 6. 9 v. Lennep bij 184. 259 Winschooten bij 297. Tulnman 1. bij 366, v.d. Halst bij 76, v. Wanberge Prüm bij 54. v. Everts bij 333, v. Eljk III. bij 308, 20, 8 Tuinman 1. bij 205, 342. Febr. 16. Gales bij 15. vr. Eljk III. „a3. bij 53, III. bij 167. SCHOT. [Door schorremorrie van volk verstaat men het laagste deel der menschen, de heffe des volks, het en, en daarom met het vee gelijk gesteld.] CHORS. Steek uw hand (of: vingers) niet tusschen den post van de deur (of: tusschen deschorsen den boon). (Zie BOOM.) Zij blijven aan de schors hangen. Zij krabbelen aan de schors, en dingenv niet tot de pit door. (Zie prr.) SCHORSENEER. Het is een gierige schorseneer. SCHORT. Het zijn al geen koks, die besmeerde schorteklederen dragen. (Zie KOK.) Men speurt aan haar schortje aan de aard van haar mortje. (Zie AARD.) SCHOF. Bij de Nederlander vindt men een mes, bij de hot twee, en bij de Franschman geen. (Zie nn... Hij steent als een kranke Schotsman. Dear is een schotje voor geschoten. Een goed vuur aan den haard versiert een huis meer dan een bekken in het middelschot. (Zie BEKKEN.) Hij smijt er een hand vol schotspijkers onder. (Zie HAND.) Als je in ’t vaar gaat, heb je een schot te wachten. Dat schot is mis (of: Dat is misgeschissen). 7 Dat zijn noodschoten. (Zie nood.) De vogel is het schot niet aan. 8 Een kanonskogel noodzaakt wel eens de ruiterij, om zich buiten schot te houden. (Zie KANON.) Elk schot is geen eendvogel, anders kwamen er meer. (Zie BEND.) Het is maar een schampschot. 9 Hij blijft buiten schot (of: Hij is schotvrij). 10 Hij geeft hem een schot onder water. 11 Dat wil zeggen: hij geeft hem, op een bedekte wijze, een' steek, en neemt alzoo een overwinningsteeken over hem aan; of wel: hij brengt hem een verborgene schade toe. Een schot onder water te krijgen, is voor het schip aller- gevaarlijkst, omdat zulk een schot een lek veroorzaakt. 12 Hij heeft zijn schot overzien. Hij is geen schot pulver waard. (Zie PULVER.) Hij schiet twee kraaien in één schot. (Zie KRAAL.) Hij valt niet met het eerste schot. Wij kregen den vijand onder (of: binnen)schot. 13 Daar is geen schot in 't werk. 14 Aan schot noch lot onderworpen nn (Zie LOT.) Hij draagt gewillig schot en lot. (Zie LOT.) Zij delen schot en lot. (Zie LOT.) Ik laat mij niet in de schotel leggen. Dit spreekwoord is afkomstig van GROOTE WATZE, Neef van GROOTE PIER, die tot de Schieringers behoorde, en grooten moed aan den de. „Men vindt omringd hem aange te teken, zegt WABSENBERGH, „dat hij, nog geen negen jaren oud zijnde, een vetkoopers jongens in de schotel (een soort van schol), smeet, van welke om verdronk; dit geval baarde veel opzien, en af den oorsprong aan het spreekwoord: Ik laat mij niet in de schotel leggen.'' Adel is een arm gerecht (of: een dunne schotelspijs). (Zie ADEL.) Als het al gegeten is, zijn de schotels ledig. Als ten hove gegeten is, zijn er veel ledige schotels (of: ijlele potten). (Zie ZOR) Alzoo gaat de hemel om, als ik dezen schotel om- draai. (Zie HEMEL.) Daar is maar 1 schotel vuil gemaakt. [Men zegt dit van twee mensen, die even slecht handelen. Dat gaat je naar, zei de boer, en hij tastte eerst in de schotel. (Zie VERPLOGGING) Dat is de kost met bedekte schotels opgedischt. (Zie KOST.) Dat is hem een been uit de schotel. (Zie BEENDELEN.) Dat is kraakporselein, zei Dirk, en hij hoorde een aarde schotel aan stukken vallen. (Zie AARDE.) De schotel beneden is eerst ruim. De schotels zijn er gebonden, [Het is er niet ruim, en als dus het tegengestelde van het huishouden, maar het vet op schotel is.] Die op eens anderen schotel wacht, eet dikwijls kwalijk. Die te laat komt, vindt de schotel omgekeerd. Die van een aardbei twee bessen maakt, zal geen helemaal vol opdissen. (Zie BEZIE.) Die wachten moet tot na het eten, geraakt wel aan schotel of lepel. (Zie LEPEL.) Een Friesche schotel is een goede beet. (Zie BEET.) Een mensch hangt aan ’t leven, gelijk een pudding aan den schotel. (Zie LEYEN.) Ei eit zijn pluizen, zei grage Jan, en hij haalde een hoen uit den schotel. (Zie HONEN.) Gelijke schotels maken geen leep oog. (Zie OOG.) Grage monden maken lege schotels. (Zie MOND.) Het is altijd vet op den schotel (of: in de keuken) voor een ander. (Zie KEUKEN.) Het is eene rib uit zijn schotel. (Zie RIB.) Het is er vet op schotel. Het is geen liefde met volle schotels. (Zie LIEFDE.) Het is gewis een gek, die den kok in den aars blaast, om een schotel vol vleeschnack. (Zie AARS.) Het kind wordt gaauw een man in den schotel. (Zie KIND.) Het zijn breede dingen, zei Jan oom, en hij zag drie schollen in een schotel liggen. (Zie DING.) 