title: Jaarboeken van het Koningrijk der Nederlanden : (1814-1822)
creator: Stuart, Martinus
text: 567 gens den aard en ouderdom des gezegden voetpads, waaromtrent nog fteeds twijfeling fcheen te beftaan , tot eene gewenschte uitkomst zoude kunnen bren- gen (1). Oe penningen, tcr grootte van eene klei- ne duit en nog ongeichonden, hadden , aan de eene zijde , zoo ver men meende op te merken , tot rand- fchrift h. lodovicus pius , met het oud voormalig kruisteeken , terwijl men , aan de andere zijde , dwars over de munt, las argenti en daaronder ha c. v. iias. Op de andere penningen vond meo omgekeerd hac. v. iias en daaronder argenti. De munten werden ontdekt bij gelegenheid , dat men omgehakt vecn had gcbrand , met oogmerk om boek- weit te zaaijen , en waren door den Heer Quin tut , Rentmeester der ftads veenen , bij Tcr Apel , van de ingözetenen opgekocht , door welke dezelve op de plaats waren gevonden , zijnde ongeveer dui- zend fchreden van de Osfebrug , over de Musfel-A liggende. — De Heer N. Westendorp deelde in de maand Augustus een berigt mede nopens deze mun- ten , aan hem toegezonden door den vermaarden oud- heidkundigen en Rijks-archivist van IVijn , waarin dezelve, ten aanzien dezes onderwerps, werd verwe- zen op le blont Tableau Historique des mon- nayes de France , pag. 108, No. 2, alsmede op de Alfatia illustrata van schoepflin. Volgens le Blont behoorde men op de voorzijde te lezen H. Lu~ dovtehius , en op de keerzijde Argentihacijtas , dat is , naar het oordeel des fchrijvers, Argentina civi- tas of Straatsburg (2). — Behalve deze munten ont- dekte men, nagenoeg te zelfdcn tijde, tusfehen Haar en Ter Apel , bij het vullen van eene vvaterachtige diepte en voorroalige waterloozing, eenen zoogenaam- de donder-hamer of Uecn wapentuig met een rond gat , zijnde vervaardigd uit eene inlandfche of al- (0 Zie het berigt deswege van den Heer N. Westen- dorp , in de Scaaucour. No. 182, en Jaarb. 1818 , St. 11, bl. 302. ' CO Scaaucour. No. an. Nn 4 s Oii (Mieden In Noortl- HoUind. 5ÖS JAARBOEK van x8aa. thans in de aangrenzende GraafTchappen zeer ver- krijgbare (leenfoort , en dus niet zoo hard als an- dere overblijflels van gelijken aard doch uit beteren iteen gewerkt. Wegens eenige in Noord-Holland ontdekte oud- heden werd door den Heer J. C. Baron du Tour te Alkniaar, in de maand Augustus , het volgende wetenswaardig berigt medegedeeld ; . Onder de voorwerpen, welke bij het graven van het groot Araderdarasch kannal gevonden worden , hebben zieh voorgedaan twee lleenen, die bijzonder de aandachc van de beminnaren der oudheid verdienen. — Het zijn twee roode mopfteenen, waarvan de breedte is 6 duim en 3 llreek ; de hoogte a duim en 4 ftreek ; de dikte a duim, oude Alkmaari'che maac. Dezelve Hellen voor ge- deelccn van de gefchiedenis van Suzatma en dienen cot een voldoend bewijs van de gegrondheid der gedach- ten van den Nederlandfcben Nestor der Vaderlamlfche Oudheidkunde , over den berücken fteen van Mkda , te vinden in zijn Huiszittend levrn , bl. 616, bij vanloon, D. I, bl. 155 en k Marquis dt st. simon, Guerres des Bataves et des Romains, pag. 76, voorkomende — be- lastende in het kabinet van wijlen Profesfor havericamp. Men dacht, dat deze lleen vooi Heide de ontvoering van Velleda, eene Priesteresfe van de Germanen , door Romcinfche krijgsknechtcn , tot dat men een’ gelijkfoor- tigen fteen bij Nijmegen gevonden heeft, voorilellende twee perfonen, die door twee krijgsknecbten vervoerd worden; op beide de fteenen vindt men hetzelldebeeldje met een maudje met fteenen, eerftelijk genomen voor appelen. De Heer van IHijn, Archivarius van het Koningrijlt der Nederlanden , bekend door zijne ervarendheid in de Oudheden van ons Vaderland , heeft in zijn Huiszittend leven, op bl. 6 t < 5 , ons eene afbeclding van dezen fteetl gegeven en tevens aangetoond , dat deze fteenen geens- zins behoorden tot de tijden der Romeinen en zuiks zoo door de kleeding , als de baarden , waarmede de beeldjes voorzien zijn , bewezen , maar dat dezelve wa- ren van latere tijden van het tijdvak der Christenen en wel van de latere eeuwen, en dat dezelve afbeeldinger» voorftelden uit de gefchiedenis van Suzanna. De Heer Hoeuft, te Breda, betuigde een vijftal van deze fteenen. te bebben gezien. Digitized by Google JAARBOEK van 1822. 5 69 Op den i/den Jylij 1822 werd mij gebragt een der bovenvermelde fteenen , voorftellende een gebonden vrouwenbeeld , herwelk geieid wordt door twee krijgs- knechten , voor een bejaard perfoon , gezeten in een’ regterllod: vervolgens ziec men twee bejaarde perfo- nen, die deze vrouw fchijnen te befchuldigen. De beeidjes zijn alle van geüjken vorm, gedaante en kleeding, tot in de minfle kleinighcid , als die van den fteen bij van Loon cn de St. Simon voorkomende. Acht dagen later kreeg ik berigt , dat er wederom zulk een fteen gevonden was. Ik begaf mij op de plaats zelve en inderdaad bekwam ik denzelvfen. Deze fielt voor de beide bejaarde perl'onen , die , gebonden , door twee krijgsknechten gevoerd worden voor een bejaard per- foon ; gezeten in een regterftoel , en een* baardeioozen jongeling, die deze bejaarde perfonen fchijnt aan te fpre- ken. De beeidjes van dezen fteen zijn 00k wederom van gelijken vorm , gedaante en kleeding, als de bewuste fteen. De fteenen zijn alle wel bewaard en van een zeer goed gietfel. Zij zijn gevonden in de Koedijker of Nieuwe i Vaart, even benoordeu het fteenen Pijpje van het Berger Meer. Wanneer men nu de afbeeldingen van deze beide ftee- , nen in verband brengt met de beide bekende fteenen , dan zoude men moecen zeggen (mijnes erachtens) dat de fteen, bij mij voorhanden, voorllelt de befchuldiging van Sutanna voor den Regtcr , de fteen bij van Loon en de St. Simon afgebeeld , Suzanna , die vervoerd wordt ora gefteenigd te worden, en Daniel in de biddende hou- ding, om bet onregtvaardig gellagen vonnis , wäre het mogelijk, voor te komen. De andere fteen, die bij mij voorhanden is , verbeeldt Daniel ondervragende de Su- zanna-Boeven, voor den regier, en eindelijk de fteen, die te Nijmegen gevonden is , de vervoering van de ßoeven om gefteenigd te worden , en alzoo zoude er nog 6 < 5 n fteen ontbreken, die welligt het vijftal uit zul- len gemaakt hebben , waarvan de Heer Hoeufft fpreekt. Ik heb van deze fteenen afbeeldingen gemaakt en aan den Heer van W'ijn gezondetr, die met mij van een en dezelfde gedachten ia. ]k hoop dat er van deze fteenen afbeeldingen zullen in het licht komen , ten einde men over dezelve met grond zal kunnen oordeelen , met een meer omftandig berigt , wanueer dezelve , met hetgeen verder gevonden Nn 5 Otide over- blyflcrlen eens durps. Weirsge- fteidhcid. 570 JA ARB OE K van i8aa. h of gevonden zal worden , ln het mufeura zal worden overgebragt. Ik heb her echter belangrijk geoordeeld , bevorens , van deze ftcenen eene körte befchrijving te geven. Er zijn ter plaatre, alwaar deze rteenen gevonden zijn, meerdere foortgelijke gevonden van gelijke grootte, doch voorzien met artieeldingen van Ltcuwen, gcvleugcldc Herte- beesttn , met de jaartallen 1620, 1621 ; dezelve hebben behoord tot een gebouw, hetwelk daar ter plaatfe of verbrand of afgebroken is. De menigte van metfelftee- nen , huisraad en beeiden , aldaar gevonden , verfterkeu deze gedachten (1). Voorts werden, bij bet wegruimen van den dijk bij Borrendamme, omtrent 200 raeden van het te- gemvoordig hoofd, aan het einde van de haven der Itad Zierikzee, onderfcheidcne fondamenten van het voorraalig dorp van dien naam ontdekt, en daar nevens eene partij tarwe, welke, oflchoon ge- hcel zwart, nog hare volkomene hardheid, gedu- rende twee eeuwen , onder den grond bewaari had. De wefirsgefteldheid was, over het algemeen, ge- durende dit jaar, zeer gunftig, zoodat hetzelve met regt onder de fchoone en vruchtbare jaren konde geteld worden. De maand Januarij onderfcheidde zieh door eene zachtheid en gematigdheid , welke aan deze gewes- ten, zoo doorgaande, zelden eigen zijn. Vele heldere en fraaije dagen werden door enkele ftormachtige , met fneeuw- en hagelbuijen gepaard , afgewisfeld. Op den i4den woedde een hevig omveder, van donder en blikfem vergezeld, waardoor, onder an- dere, te Koudum in Vriesland, brand veroorzaakt werd in den toren , welke echter door aangebragte hulp en vooral door de onverfaagdheid van twee ingezetenen , H. J. van der Heide en G. S. Zaags- , CO Alg. Konst, en Leuerbode, No. 35. Digitized by Google 57 * JAARBOEK van 1822. ffltf, fpoedig werd gebluscht. Ook ln het hoofd- l'chout-ambt Maas en Waal, in de ommeltreken van Nijmegen en Eist, werd door den blikfem ,. op onderfcheidene plaatfcn , min of meer fchade te weeg gebragt. Te Amlterdam klom het water van het 1 J op die tijdftip tot eene merkelijke hoogte, waar- door de daaraan grenzende läge flreken geheel on- der water gezet werden. Het water, in den nacht van den i4den beginnende te rijzen, ftond ten 11J uur op 58 Nederlandfche duimen boven peil, waar- op hetzelvc , des anderen daags zeer toegenomen zijnde, ten 6 ure des avonds, deszelfs hoogften Rand bereikte, zijnde 2 el een palm boven peil. Op den ipden zag men te Groningen des avonds , bij llormachtig weder, in het N. W. een klomp- vuur, welke zieh, ter hoogte van den Martini toren , met een donderilag ontlastte en in fprankels neder- viel. Ten gevolge van het in deze maand waarge- nomen zachte winterweder, vertoonde zieh allerwe- ge buitengewone verfchijnfelen eener vroege lente , zoowel in het dieren- als plantenrijk , waarvan men dagelijks de berigten niet alleen uit andere oorden van Europa , maar ook uit deze gewesten ontving. Op ßiljoen bij Arnhem werden, in het midden der maand Januarij, korenaren geplukt, welke in de open lucht gegroeid , hunnen volkomen wasdom be- reikt hadden en waaraan alleen de noodige zomer- warmte fcheen ontbroken te bebben , om dezelve, op het einde der maand, tot volle rijpheid te brengen. Op de hofllede van den Heer J. Kake - beeke , gelegen in de nabijheid der (lad Goes in Zee- \ iand , had men, op den aoiten Dccember desjongst verloopenen jaars , eene eend ontdekt , die zieh tusfehen de groente een nest had gemaakt en op een achttal eijeren zat te broeijen. De ongewoon- heid van dit verfchijnfel voor die nest eene bijzon- derc zorg hebbende doen dragen , had zulks ten ge- volge, dat, op den i7den Januarij daaraanvolgende , zeven jonge ccnden uitgebroeid werden , welke in leven bleven en eenen tijd lang veler verwon- dering wekten. Op het einde der maand sag men Digitized by Google $yi JAARBOEK van i8ai. In eenen tuin , in de nabijhcid van het klooster der Recoletten, te Brusfel gelegen , in de open lucht , een pcerenboom, welke twee peeren droeg van een chiim en 15 (treep middellijn, en &-n en ddn halven duim lengte. Reeds begonnen zieh , in deze maand , de fpreeuwen te vertoonen , terwijl het gras even irisch •als in de lente ftond. — Februarij begon met hevi- gen Horm, welke, in den nacht van den aden tot den ßden , onder andere , te Antwerpen aan glasra- men merkelijke fchade veroorzaakte , doch leverde, voor het overige , even als de vorige maand , zacht en veeltijds fraai weder op. Onder de aanhoudende teekenen van het voordeclig jaargetijde , waarvan 00k in deze maand de bloemvelden en het gezang der vogelen getuigden, vindt men gewag gemaakt van een’ appelboom , in een* tuin te Scherpenesfe , op het eiland Tholen ilaande, welke niet allcen had gcbloeid , maar 00k gezette appelen , van aanzien- lijke grootte, vertoonde. Te ÄJiddclburg üond in eenen tuin , in de läge Noorderilraat , in de open lucht , een digitalis purpurea , hebbende eene Heng van 81 Nederlandfche duimen en , in eenen anderen tuin, in dezelfde ftraat, een appclboom, waaraan zieh nog over de 100 volwasfene appelen des vori- gen jaars bevonden, ten bewijze der naauwelijks noemenswaardige vorst van dezen winter. Te Zoel- ihond , Provincie Gelderland , (Ion den reeds federt de vorige maand in vollen bloei groote oF Waalfche boonen , welke in het najaar in den grond gebleven waren en nu eene lengte bereikt hadden van meer dan twee voeten. Na het afvallen der blocfetns ver- toonden zieh aan dezelve vruclitfcheden van een duim groot. Voorts zag men, zoowel op de hofftede ße- kenftein bij Haarlem als in den tuin van den Heer Ltmnander , bij Gent, gedurende dezen geheelea winter , in de open lucht , in bloei eene Pyrus ja - ponica , hebbende de gemelde plant, ter eerstge- noemde plaatfe, eene hoogte bereikt van 8 voeten , terwijl men , tot eene hoogte van 6 voeten , ruitn 150 bloemen en ruim zooveel knoppen aan dezelve telde. Aardappeleu , in den postorjj-tuin , te Rin- Digitized by Googl JAARBOEK van :8oa. Op het einde der maand trok de ongewone hooge ftand des barometers de algemeene opnierkzaamheid tot zieh, zijnde , op den aSften, op Zwanenburg, tusfclien Amiterdam en Haarlem , ter hoogte van 09 d. 9* 1. waargenoraen. — De maand Maart was ins- gelijks ongemeen zacht , offchoon er meermalen hevi- ge (tormen, van zware onweders en hagelbuijen ver- gezeld , woedden. Op den 8ften floeg de blikfem, des morgens ten half vijf ure , boven in den pijnap- pel van den Martini toren tc Groningen , op het oogenblik van eenen vrij hevigen itorm. Offchoon de Brand, hierdoor veroorzaakt, fpoedig werd ge- bluscht en dtis geen fchade van aanbelang te weeg bragt , zoo was deze ramp echter , uithoofäe der •daarbij plaats ; hebbende ongclukken , zeer betreu* ..renswaardig. Een jongding van 20 jaren , welke zieh, bjj het blusfehen, op eene voorbeeldige wijze onderfcheidde , werd verpletterd en de Ilecr van ,Wantum^,\ oflicier van Politie, raakte zoodanig aan bet hoofd gekwetst, dat men voor deszelfs leven wanhoopte; lictgecn insgelijks met eenen handwerks- man en eenen fbldaat het geval was. De orkaan deszelfs vervvoestingen tot in Wes t-> Viaanderen voort- ■ zettende, floeg de blikfem in de kerk der gemeenre van Slijp r welke geheel afbrandde. , Tc Bergest, in Noord-Bmband, alsmedc te Hclchtore in .Limburg., werd insgelijks door den blikfem brand veroorzaakt en zeer aanmerkelijke fchade te weeg gebragt. Odk woedde, in den naeht van den ioden > tot den uden, een hevige itorm , met donder en blikfem gepawdr, waardoor, onder andere, te Gramsbergen in, Oyer- \jsfel groote fchade werd aangerigt. Op de hoog gelegene landen zag men , gedurende deze maand « runderen in de weide gedreven, en op de heJft,der- t zelve reeds de abrikozen en perzikeboomen alom in vollen bloei. Ten bewijze van de ongemeene mild- heid des voorjaarweders (trekke tevens , dat de ther- mometer, op den middag, doorgaans boven de 50?, Digitized by Google t 574 JAARBOEK van 1892, en zelfs enkele reizen tnsfchen de 65° en 66 0 werd waargenomen. — De luchtsgeftcldheid van Maart bleef in April nagenoeg voortduren. Oflchoon eerst buijig beginnende, leverde deze maand, tot den ißden, bijna niet dan zeer zonnige en fchoone dagcn op. .Omttreeks 6 ure des avonds van den gemelden dag .nam , na eenen zwaren regen , de vloed eenen aan- -vang , f waardoor een gedeelte van den Gondrooz overltroomde, welks water zieh in het riviertje de » Hoyoux , herwelk door de ftad loopt, ontlast. Te- cen acht uur klom laatstgemelde met ongemeene fnellieid tot eene vrij meer aanzienlijke hoogte dari men, federt het jaar 1749, gezien had, hebbende men door den ongewonen fpoed des waters , ter naaü- wernood tijd het gevaar te ontvlugren. Binnen wei« Digitized by Google JAARBOEK vä» 1822. nige oogenblikken liep het water over de kaden en ringmuren, door de hoogfte (I raten van het mid- dcn der ilad Itroomende , en het marktplein in des- zelfs geheele uitgeflrektheid, ter hoogte van vier of vijf voeten , overdekkende. In de huizen en kel- ders gedrongen , werden de gocderen der koop- lieden en het huisraad , voor een groot gedeelte , bedorven en alles met flijk overdekt, terwijl mo- lens en fabrijken hetzelfde lot ondergingen. Na aan- zienlijke muren en bedijkingen omver gerukt en deu- ren en venlters vemield te hebben, hield de ver- woesting de» waters eerst ten half elf ure op, zijn* de alles, wat längs de rivier ftond, zooals wagens, goederen , hout, enz. door dezelve medcgevoerd en de fchade hierdoor merkelijk vergroot, Niet zoodra was de Goiiverneur der Provincie, de Graaf van Lie- de kerke , van deze ramp onderrigt, of dezelve haastte zieh , in perfoon , de daardoor veroorzaakte fchade en ongelukken op te nemen , terwijl • ook het kollegle der gedeputeerde Staten zieh, bij deze gelegenbeid , op het roemvolst onderfcheidde. Insgelijks was de ■ftad dank verfchuldigd aan den kommanderenden of- ficier der marechausfde , VogheU , welke met des- zelfs onder hebbende manfehappen , niettegenftaan- de het dreigehdst gevaar en dikke duistemis, om het zeerst wedijverde tot redding van menfehen en goederen, en hierdoor alle verdere wanorde voor- kwam. — Bij den afloop der maand Mei had men reeds rijkelijk aardbezien van den kouden grond , alsmede peulen, doperwten en andere groenten. — Dit uit- zigt op eene buitengewone vruchtbaarheid weVd wel door Junii niet geheel gelogenftraft , doch de groote bitte , in die maand ondervonden , veroor- ; zaakte eene frerke droogte , welke voor vele ge was- fen min of meer nadeclig was; Intüsfchen was de cerfie week van dezelve niet ten einde of er was reeds nieuw hooi, en het meeste voor den afloop zeer goed gewonnen. Bij zöoveel bitte had men Hechts een enkele maal donder, welke, oflchöon de daarmede gepaarcf gaande hagel , hier en daar aan hetteveld llaand ge was , inzonderheid in eenige ^6- Digitized by Google Sj6 JAARBOEK van i8aa. meenten van Gelderknd, fchade toebragt , echter, uithoofde van een’ daarop gevulgden verkwikkenden regen, na een ongemeene aanliotidende droogte , zcer weldadig werkte. In den omtrek van Dinant werden , door een’ gewcldigen ftortregen , verfchei- dene werkplaatfen en papiermolens , in eene fmalle en zeer dicpe valei , aan de kleine heek van Levis gelegen , ovcrftroomd en hierdoor aanzienlijke verlie- zen geleden , terwijl een aanta! peribnen , in zekere papiermolen werkende, nog even bij tijds aan het gevaar ontrukt werd. — Jfulij , fchoon niet 200 beet als Junij , handhaal'de , door een doorgaande bellendigc wärmte van 6o u tot 70° , terwijl dezcl- ve , in de vorige maand , meer dan eenmaal eene lioogte van meer dan 82° bereikte , alstnede door zacbte afvvisfelende regens , de fraaiheid van dezen zomer. De meermalen plaats hebbende donder werd, voornamelijk in de honds dagen, van koel weder gevolgd. In den namiddag. van den 5den borst een vreeslijk onvvcder uit , waardoor , in- zouderheid in Znid-Holland cn Urrecht, merkeiyke fchade aan gebouwen enz. werd toegebragt en io muti- ge menfchen doodelijk door den blikfem werden getrof- fen. Te Appelfcha, in de Grieteny OostiVellingwerf, in Vriesland, werden in ddn.Iand vier melkbeesten , ,-benevens twee tweejarige jonge beesten cn twee -kalven, te gelijk door den blikfem dood geflagen, alle , zeer waarfchijnlijk , uit vreczc voor bet gedtig- te onweder, tc zamcn gefchogld. Na hevige don- -derilagen,- op den elften, zag men te Sluis in ' West«V laanderen , aan de Zuidwest-zijde der ftad , zieh eene luchtverhcveling , waarichijnlijk eene hoos, vor men , , welke, eene rigtiog naar het N. 0. nemen- met eene verbazende fnelhcid in den tijd van twge miauten de daken van ongeveer 22 huizen , .«a, andere gebouwen min of meer bclcbadigdc , en een aantal boomen uit den grond rukte of van der« zelver takken beroofde en , onder andere, een ge- deette rauurs van eenen tuin, ter lengte van 14 eilen, gehe«! oipver wierp. De ftad Brusfel leed, bejie- veuA derzelver ommeftreken , in den nacht yan den i8fkn Digitized by Google JAARBOEK van 1822. - ^77 »SHentotden cpden , ten gevolge van een’ Home- ren , aanmerkelyke fchade. In verfcheidcne vvijkcn der flad llond het water, twee of drie voeten lioog, in de kelders , terwijl men in de llleekerftraat de» morgens met booten konde varen. feld. Van hier reeds vroeg in dezelve een over- vloed van allerlei appelen en peren , die tegen zeej. geringe prijs verkrijgbaar en goed van fmaak waren. Meer bijzonder was de menigte van keurige rijpe blaauwe en witte druiven , welke bij groote rnenig- te naar Engeland werden uitgevoerd. De invloed van het ongemeen voordeelig jaargetijde was inzon- derheid kenbaar uit den zeer lagen prijs der meestc levensniiddelen. — October was mede bijzonder zacht en fchoon , zoodat alle landarbeid voortreffe- lijk ten einde kon gebragt worden. Men had door- gaans , met Z. 0 . en Z. YV. winden , de thermometer dikwijts boven de 60% ja tot 67», en des avonds veel- tijds zacht weder. Tot de helft der maand had nien zeer goede geurige aardbezien, kastanjes, in- zonderhetd in den ointrek van Haarlem , die fchier de grootte van de voortreffeüjkfte buitenlandiche be- reikten. — November , offchoon over het algemeen zeer droog en zacht, wnardoor nog verfcheidene planten in de open lucht bloeiden, herrnnerde, door nachtvorflcn na de eerlie week , alsmede door ne- vels en mist , dar de zomer gevveken was. Op den I5den werd in de gemeente van Heffen , nabij Meche- len , des avonds door eene foort van hoos een windmolen omver gevvorpen cn verbrijzeld en de mulenaar zelf onder de puinboopen verpletterd. Ook verfcheidene andere molens, in de ommeilreken der gemelde ftad, werden door dezen orkaan, welke flechts tien minuten duurde , befchadigd. De beide laatlie dagen der maand had men donder en blik- fem. — De aanvang van December was ftormachtig, hebbende, inzonderheid in den nacht van den 5dcn tot den Öden, eene hevige ftorm , door hagelbuijen afgewisfeld , gewoed. Vijf dagen later volgde een zware mist en uit denzelven ging men tot den winter over. Meer dan de helft dezer maand had men aanhoudtnde vorst , in het begin matig , doch op het laatst tot 7 0 Fahrenheit. Een heldere lucht , met O. wind , bleef voortduren. Sneeuw viel er bijna niet, en fchoon de koude i'cherp genoeg was , moest men het , over bet geheel , fraai wiuterweder noemen , Digilized by Google JAARBOEK van iSaa. 579 waardonr nienwe gclegcnheid tot tiitoefening van feer zoo gcliefkoosd ijsvermaak werd gegeven(0,' De hoogfte en laaglle (fand der ri vieren vinden Rlvicr-fhnd. wij opgeteekend als Voigt: 1 M A AS. ■ R Ij N. ‘A W A A L. Laagße, lioogße. ■ \ Laagße. Hoogjie. Laagße. Hoogfle. El. Str. El. Str. El. Stt. El. Str. El. Str. El. Str. Tanuarij. '5 580. 5. 330 3 , 354 - 4 , 920. 3 > 244. 4 > 945. Eebr.- r i. 830. s. 290. I, 569- 3. P 50 - 2, 433 - 4 > 683. Maart. a. 01a 4 » 690- 1* 412. 3. 7 Ö 7 - 2, 276. 4. 474. April. 1, » 70 - 3 , 89V 1. 308. 2, 8 5 3. 2, 250. 3. 453. Mei. 1. 520. I* »65. i. 098. 2, 6Ö8. 2, 067. 3. 427. Junij. 0, 304.. 0, 980. J, 226. I, 587. 2, 040. 3 , 328. Julij. 0, 325 - 0» 435 - t. 072. 1, 491. 1, 962. 3 , 354 * Aug. 0, 23a 0, 5 lQ - J, .072. 1, 569- 1, 962. 3 , 460. Sept. . • 0. 015. 0, 340 - 0, P« 5 * 648. 1, 85 7 * 2, Sn. Octob. 0, 260. 0, 360. 0, 628. I, 334 - 1, 491. 2, 197. Nor. - 0» 270 0, 440. 0, 313 - 0, 575 - t, 3 ° 8 - ». 478. Dec. 0, 520. I* 840. 0, 209. *. 543 - 1, 256. 2, 407. De gemiddelde hoogte des thermometers, buiten Thcrmome- Haarlem waargenomen , bedroeg 52^,87 , dus meer ter- dan ’hooger dan in 1821. Op den 241'ten Tylei werd eene komeet, voor het Komeetin eerse' de Marfeille ontdekt, 00k TC Leyden, op het Mei< Obfervatorium , waargenomen. Dezelve ftond in het N, W. tusfehen de y Castorh en de ß Aurtgae , en met die fterren ten naasten bij op gelijkc hoogte. Dczelvc was voor het bloote 00g dnzigtbaar , ftaanw van licht, en in kern en omvang weinig be- perkt. ... ■■■■'.* De ftaat der bevolking leverde dit jaar wederom Bevolkjng eene aanzienlijk? . vermeerdering op , zijnde dezelvc op Öen xften Januanjj Y823 als voigt • ' (1) Alg. Konst- en Letterbode 1823 , No. 4. — Staats- cour. 1823, No. 2 6 enz. ' " (2) Deze opgave , aan ons van Gouvernementswege medegedeeld , verfchilt eentRzins van die, welke, bij be- rekenmg opgemaakt , gevpuden -wördt iu het Jaarboekjt Oos Digitized by Google 580 JAARBOEK van i 8 a a. ,i ^ PR0V1WC1EN. BEVOLKING. Noord-Braband • • f  getal der geboor- ten 10,516, waarondcr 5391 van het mannelijk en 5125 van het vrouwelijk geflacht; dat der huwelij- ken 2304 en dat der overledenen 7111, zijnde 3626 M. en 3485 V. — De gang der bevolking in Noord- Holland was als volgt : geboorte 15.848 ; huwely- ken 3657 ; echtfcheidingen 16; overledenen 14,585. — In de Provincie Antwerpen telde men 11,055 geboorten ; 2378 huwelijken en 7592 overlijdingen. Wegens een aantal Beden zijn ons de navolgend« afzonderlijke opgaven voorgekomen (1). tver 1826, ultgegeven oplajt van Z. M., en gedrnkt ter Algemeene Landsdrukkerij, alwaar de bevolking, op den aßen Januarij 1823, gezegd wordt te hebben bedragen 5,838,133 zielen. (1) Het getal der echtfcheidingen bedroeg te Amfler- dnm 13 ; te- Rotterdam 5 ; te Utrecht 3 i te Dordrcchi 4 ; te Lecuwarden 4 en*. Digitized by Google ■\° JAARBOEK van 1822. 581 Steden. Alkmaar. Atnrterdam Antwerpen Asel .. Bergen Brielle Brusfel , Delft .. Dordrecht Enkhuizen Gent .. Goes .. Gorinchem Gouda .. 's Gravenhage Groningen Haarlem. Hoorn . , Hulst .. Leeu warden Leyden Middelburg Nijmegen Rotterdam Schiedam Sluis .. Tholen Utrecht • i Veere .. Vlaardingen Vlisfingen Zierikzee Zwolle Geboorte. HUWE- LIJKEN. M. V. T. *34 191 425 ?3 3883 3 7*7 7600 1834 1304 1341 •'545 4*7 47 6 y° 948 159 95 67 162 36 3668 747 280 268 548 91 356 408 774 13° 101 87 188 4 Z 533 234 43 1 16 127 243 z? 265 342 5°7 110 97 8 890 1868 478 558 567 1125 255 384 383 767 - 129 170 144 3 > 4 60 70 1 Z 336 355 691 166 622 583 1205 *77 258 245 5°3 133 281 347 555 122 1430 1299 2719 56a 4 67 7 i ll 04 LQ 760 7°3 >463 309 — — 48 10 135 114 239 5 » — — 300 5 ? — — 376 47 24 6 »77 533 1*5 ga 338 347 5° 313 159 210 414 3*9 310 404I 498 82 189 6z 348 262 46 201 160 180 418 311 180 3957 5 i* 57 177 39« 7998 1848 69 691 >59 3663 486 5°9 96 1901 20 < 168 4>4 1285 781 59* 310 7<S 390 83* 640 390 7998 4'7 60 69 toio 54 139 205 >85 3 65 Als eene vermeldenswaardige bijzonderheid von- den wlj aangeteekend , dat te Luik, op den 7den November, niemand was geftorven, geboren of ge- trouwd, welke (tilftand van 24. uren in de beweging van den burgelyken Band , bij eene bevolking van Oo^j V Digitized by Google 582 JAARBOKK van 182Ä.. 50,000 zielen , eene indcrdaad zeldzaam plaats heb* bende omltandigheid opleverde. «H ^eb ** r " vrouw vau zekeren Rentiers , woonachtig te tcal ge ° ur ’ Ltiik , beviel op den Zöllen Mei van drie kinderen , zijnde twee dochters en een zoon, welke, benevena de moeder , den besten wclftand genotcn. — Op den iften Augustus daaraanvolgendc bragt Marigje Riet- vc/d, huis vrouw van J. ten Brake , klecrenraaker te Noordeloos , in Zuid-Holland , insgelijks drie zeer welfchapene kinderen ter wereld, waarvan tweezoons en eene dochter. — Den 3dcn derzelfde roaand ver- loste de huisvrotnv van David Davidfc , wonende te St. Gcenveg buiten Middelburg, mede allervoor- fpoedigst van drie dochters , welke , alsmede de moe- der, den besten wclftand bleven genieten. — Ka- tharina Koolen, huisvTOUW van D. L. Snoodtjk, arbeider van beroep en woonachtig re Kolijnsplaat, werd op den 4den October mede zeer gelukkig van drie wclgefchapene kinderen verlost. Itno^-be. Te fvmmcriichoven overleed, op den 27ften Janu- jmdueid. arij , Cornelia Grocnevcld, weduwe van ß. van de Capel , den ouderdom van 101 jaren, drie maanden en 22 dagen bereikt hebbende. Tot aan haar laat- ftc oogenblik toe, behield deze vrouw, welke tot de geringe volksklasfe bchoorde, bare verltandelijke Vermögens cn tot aan het ftcrfbed 'eene onafgebrokene gezondheid. — Den 6 den Fcbruarij overleed te ’s Gra- venhage, in eenen ouderdom mede van 101 jaren, M. H. de Jon fee , geboortig van Amllerdam , wel- ke, bij dagelijkfehe ligehaamsbevveging , gezondheid en verllandclijke Vermögens tot zijne uiterfte oogen- blikken had blijven behouden. Insgelijks verdient het als eene bijzonderheid opgemerkt te worden , - dat deze man, tot het Israelitifcbe Kerkgenoot- fchap behoorende , in her jongstverloopcn jaar nog eenen geheelen dag vastende in de kerk had doorge- bragt. — Maria de Kok , weduwe van A. Mon- tagne , te Leyden, op den 8 lten daaraanvolgende , in eenen ouderdom van 100 jaren en elf maanden overleden , had insgelijks van hare jeugd af aan Ikeds onafgebroken de beste gezondheid genoten, Digitized by Google JA ARB OE K vak i8m. . 5®3 nalatende bij haar overltjden eene dochter , in den ouderdom van 78 jaren , en voorts 60 zoo kleinkin- deren als achterkleinkindercn. — H. van Ommen , klompenmaker van beroep , te Oldenbroek , in de Provincie Gelderland wonende , overleed op den loden derzelfde maand, in den buitengewoon hoo- gen ouderdom van 104 jaren en 10 weken. Tot zijn honderdfte jaar toe behield hij het volkomen gebruilc zijner zintuigen en genoegzame krachten tot het vertagten van zijn gewoon handvverk. Zijne verftandelijke Vermögens en een buitengemeen (lerk geheugen, bleven dezen man tot zijnen dood toe bij. Nimmer was hij ziek geweest , terwijl hij ftceds een, in alle opzigten, matig leven had gevoerd. ' Vleesch en meelfpijzen was zijn geliefkoosd voed- fel, melk met paardenboonen zijn gewoon avond- maal. ln 1738, voor de eerite reize, gehuwd , had hij in het huwelijk vijf kinderen verwekt , welke alle voor hem overledcn waren. Uit een tweede huwelijk was nog een zoon , van 54 jaren , in leven en uit een derde huwelijk waren insgelijks vijf kin- deren voor hem overledcn. — In de gemeente van Maria Lecrne , in Oost- V iaanderen , overleed , op den 27(Ien Februarij , Elizabeth van de Velde , oud 10 t jaren en 4 maanden, nalatende 4 kinde- ren, waarvan het jongfte den ouderdom van 60 jaren had bereikt. . — Te Longzee , in de nabijheid van Gembloux, in de Provincie Namen gelegen , over- leed eenigen tijd later zelfere weduwe Bauvin , in den hoogen ouderdom vart 103 jaren , waarbij als eene zcldzaamheid opmerking verdieude , dat de be- woonder van een naburig liuis 104 jaren en een ander der naburen ruim 100 jaren telde, beide bij ongekrenkte gezondheidstoeftand. — Op den 24 (len Maart overleed te Utrecht, in den ouderdom van 100 jaren 4 maanden en 17 dagen, Jannetje van Loencn , laatst weduwe van A. van Dam. Zij was drie malen gehuwd geweest en had in ieder der beide eerdc huwelijken drie kinderen tcr wereld ge- bragt , waarvan nog een zoon , oud 67 jaren , be- neveus vier kleinkindeien en een achtcrklemkind , in Oo 4 Digitized by Google Zeldzaam Itimelyks* feest. Zonderlin- pe redding Hj ijjfsge. vur. c $4 JÄARBOEK van *8aa. •| leven was. — Te Groningen overlecd den ipden April, in den ouderdom van bijna 102 j2ren, ze- Itcre J. A. J. Scheel , gebooren te Losdorp, den ndcn Mei 1720, zijdde van Zwcedlchc afkomst , kledermaker van beroep , betwelk hij tat zijn 9öfle 1 'aar had uitgeoefend. Als een blijk van den onge- irenkten flaat der verflandelijke en zin-vermogens van deze man ftrekt, dat hij nog, daags voor zijnen dood, zonder bril, de Courant las en zijne gewone wandcling aflegde. Nimmer was hij, uithoofde van ziekte, bedlegcrig gewecst. — Op den aoflen Octo- ber, eindelijk , overleed te Monnekezijl , in de Provin- cie Vriesland, zekere Martje Hendriks , geboren te Grijpskcrk , in den hoogen ouderdom van 104 jaren en bijna 2 maanden. Elf kinderen , waarvan nog dric in leven , cn het oudfte 7a jaren telde , waren de vrucht van haar huvvelijk , in het jaar 1743 °f 1744, aangegaan met Pieter Gerbens. Bij een zeer goed geheugen bchield deze vrouw, fchicr tot aan de laatfle oogenblikken baars levens , behalve het gezigt , het volle genot barer zintuigen en eene aan- houdendc gezondheid en opgeruimdheid. Te Oldenzaal , in de Provincie Overijsfel , had op den 27Üen Nlci een zeer belangrijk huwelijks- feest plaats. Op dezen dag namelijk vierdc de Oud- Burgemeester J. E. Stork en dcszelfs echtgenoore hunnen gouden bruiloft, werdende bij den openlij- ken dank , welke zij tcr dezer gelcgenbeid hei Op- perwezen , in de Hervonnde kerk , toebragten , ter kerke vergezeld, door 10 eigen, 10 aangetrouwde en 45 kleinkinderen. Een nieuw en zeer merkwaardig voorbeeld van bijzondere redding tyj het dreigendst lijfsgvaar le- vert het navolgend , te Middelburg plaats gehad heb- bend, voorval op. Op den xaden Junij, des middags ten 4 ure, ftortte een hoogbejaarde metfeiaarsknechr, genaamd Leger van der Fcn , aan den toren ter gemelde ftede werkende , door een onvoorzien toe- val, tiit de werkbak, ter hoogte van 21 eilen of 675 rijnlandfche voeten. Niettegenftaande dezelve op eenen grootea oneffen puinhoop nederviel, ter plaat- Digilized by Google JAARBOEK van i8aa. 585 fe alwaar een breede balk lag, belast met eenige blaauwe zerklteenen, en twee paar balken kruisge- wijze geflagen waren, tot zekerheid van de touwen ol trosfen, dienende ter ophaling van voomoemde werkbak, bekwam deze man echter zoo weinig lct- fel , dat reeds twee of drie dagen na dir ongeval gcen fpoor meer van hetzelve overig was. De rig- ting des ligchaams bij den val was regtftandig met de armen längs het hoofd naar boven, als van jemand , welke zieh met een touw naar beneden laat glijden, en in deze houding was hij op de voeten nedergekomen , zonder door den val merke- lijk te zijn bedwclmd en Hechts over pijn in den rüg en in de beide enkels klagende. ßij gelegenheid van het in dit jaar, door eenen -ftrengen vorst, ongemeen bcgtmftigd ijs-vermaak werden door twee gebroeders , te Koog aan de Zaan woonacluig, zijnde Klaas en Willem Oostitulic , bekend als zeer vlugge fchaatfenrijders, op den apften December de zeven Noord-Hollandfche l'teden (Alk- maar, Medenblik, Enkhuizen, Iloora, Purmerend, Edam en Monnikendam) , benevens de fteden Am- fterdam , Muiden, Naarden, Wecsp en Haarlem , binnen den tijd van een etmaal, op fchaatfen be- zochr. Tot dezen togt had eene diergelijke, op den i9den December 1676 door vier ingezetenen der- zelfdc plaats gedaan , aanleiding gegeven , waarbij echter, zoowel uithoofde van den grooteren vereisch- ten omweg als wegens andere hindemisfen , de volharding en bekwaamheid der gemelde beide broe- ders allen lof verdienden (i)._ (0 Staawcour. 1823, No. 10. — Een meer omftandig verflag , zoowel wegens den vroegeren togt , als wegens den lateren , opgemaakt uit de eigene aanteekening der broeders , vindt men in de Alg. Kon«- en Letterbode, 1823 , No. 4. 0 Oo j Vlugheld in hec Tchaau fenrjgden. Digitized by Google Digitized by Google REGISTER OP HET JAARBOEK VAN l82S. • A. Accijnfen . Zie In - , Uit- en Doorvoer. Adel, Befluit nopens de titels van Adeldora. 91 — 92. Afkondiging der Wetten. Bepalingen wegens verbindende kracht der Wetten. 80 — 81. Akademie (Koninklijke') te Brusfel. 474. — Van Beeiden- de Kunden te Amlterdam. 474— 476. — Te Antwer- pen. 576. — Van Schilderkunst te Brusfel. 478. — Teeken-Akademie te Middelburg. 481. Ambtenaren. Befluit wegens verwijdering der beambten van hunne posten. 96—97. Amortifatie-Sijndikaat . Voorflel tot daarflelling van het* zelve. 64—69. — Later ingetrokken. 70. Amjlcrdam. Inftorting van het Oostindifche Buitenhula aldaar. 435—426. — Tooneclvertooning te dier ftede. 489. — Tentoonftelling van kunstwerken aldaar. — Brand eener Luterfche Kerk aldaar. 51 1 — 513. Ander [on (De Heer P. W.') overledeo. 459, Antwerpen. Verbeteringen der flad en haven. 353. Amen. Verflag wegens den ftaat der armen. 514—528. — Befluit wegens benoeming eener kommisfie tot oö- derzoek van den flaat der armen. 529—530. — Befluit Digitized by Google REG I S T E R. JH wegen» algemeenen onderftand. 530—531. — Betref- fende de overneming van bedelaars in de armen-kolo- nien. 538 — 539. Näder befluic wegens dezelve . als- mede omtrenc weezen, vondelingea, verlatene hinde- ren enz, 539 — 545. Athenatum te Amfterdam 44t — 462. — Te Franeker. 46a. -* Te Deventer. Aid. Azijnen. Belasting op dezelve. 58 — 59. Saaten (De Heer van") overleden. 4^0, Belauingen. Uitvaardiging van onderfcheidene belasting-» wetten. 163. — Befluic wegens hei in werking bren- gen des nieuwen belasting-ftelfels. 39a. — Befluit no- ' pens den overgang tot het nieuwe belasting-ftelfel. 293—301. — Benoemingen bij de directie derzelve. 307—308. Bemmelen (De Heer A. van) overleden. 493. Bieren. Belasting Op dezelve. 58 — 59. Bijbclgenootfchap ( Nederlandich ) houdc deszelfs achtfle algemeene Vergadering. 507. Bois (Mr. F. J. M. du) benoemd toc Referendaris der Eerfle Klasfe. 147.' Boreel (Jhr. J.) Gezantfchap-Sekretaris te London. 26. Borrendam. Overblijflelen van het oude dorp van dien naarn ontdekt. 569. Bosch (Oud dennen-) bij Bredä ontdekt. 565. Braam (Vice-Admiraal Jhr. A. van) overleden. 318. BrusfeL Droevig voorval aldaar, 560—561. VJ-> V ' C. Canint (Prim van) gaat een hnwelijk aan ln die Rijk. a8. Capellen (Jhr. J. F. van der) benoemd toc Hofmaar- fchalk. 14. j CtPflOr (pH Geoetai-Majoor Du) overleden. 317. * Digitized by Google REG I * S T > B* R; &9 Christo Sacntm (Kerkeüjk Genootfcbsp) viert deszelf» vijf-en-twintigjarig bertaan. 50 6, Cleeve (Mejufvr. J. C.) overleden. 401, Columbm (Sciiipbreuk van de). 437—440. Conflicten. Befluit tot regeling der conflicten tu sichen de regterlijke en administrative magten. 337 — 339. Crommelin (De Heer J, P. van fVtckcvoorf) beaoemd tot Staacsraad in buicengewonen dienst. 100. Curafao . Benoemiog aldaar. 428. D. Dapperen (De Heer D. van') overleden. 459 — 460. Dcnemarken (Prin* Christiaan Frederik van) als Graaf van Oldenburg in de Nederlanden. ia — 13. Desfe (Kapitein P.) ontvangt een ridderorde van Z. M. 440. Domeinen. Voordragt topens Koninkljjke domeinens 82—85. Domein- Loterij. Zie Financfen. Drukpers. Regtstteding wegen! bet Journal de Cond. 341 — 344. — Wegens de Flambeau. 344. Duinchland. Sterkte van het Bondsleger. 27. Dumonceau (Graaf) overleden. 53. E. Erfprint van Oranje. Verjarlng vtn Z. K. H. gevlerd. Euftatius ( St .). Benoeming van eenen Gouverneur voor deze beziuing. 405. , ■ . » P. .. .. , Tabrijken, Zie KotphandtU faetl (Baron fV.) Zaakgelaftigd* U Lilfabtm. #0. — Deszeifs overleden. loo. ' Digitized by Google 590 REG I STER. Fifumcl&t. Zevende uitlootlng der Uitgefteldc Schuld. 30 — 31. — Ohtwerp eener doraein-loterij aangeboden aan de Staten-Generaal. — ■» Het voorftel ingetrokken. 33 — 50* Voordragt nopens de vereeniging van bet' Sijndikaat en Amortifatie-Befttmr. 64 — 69. — Her Voorftel ingetrokken. 70. — Wet wegens vermeerde« !ring der (taats fc'nuld. 73— 80. — Voordragt nopens de tweede afdeeling der begrooting aangenoraen. - ia <5 — 127. — Wetten hiertoe betrekkelijk. 127 — 143. Benoeming van eenen Adminiftrateur.- 16t. — Benoe- mingen bij de direkte belasttagen, in- en uitgaandä regten en accijnfen. 308. G. Cedisteleerd ( ' Binnenlandsch ). Belasting op dat middel, 7d^_7r. — ( Buitenlandsch ). Belasting op dat middel. 60 — 61. ‘ - ’ ' Gemaal. Belasting op dat middel. 53—55. — 144—145. Reglement op hetzelve vastgelield. 292 — 293. — Wec . nopens de. invoeriog der belasting op hetzelve. 302. Gemeente-Beßuren. B e fl ui t regelende de benoemingen der kandidaten tot dezelve. 94 — 96. Genenkuttdige Staatsrtgeling. Belhiit wegens toelatin^ van vreemdelingen, als Medicinae doctors. 359. Benoemingen voor geneeskundige Komtnisfien. 360. Genootfchap CZeeuwsch) van Wetenfchappen. 423. — Der Nederlandlche Letterkunde te Gerit. 476. — Concor- dia te Brusfel. Aid* — Provinciaal Utrechtsch ge- nootfcbap. 482. — Het vclmaakt akkoord. 486. — (Na- tuurkundig) te Groningen. 486. — Tot Nut en Befcha- viitg. 489. Gent. Brandiin'Be kerk van St. Bavo aldaar. 5ro — 5t r-. C rßttgt. Belasting op dat middel; 5I5— 57. — Wet op de invoeringder belasting op dat middel. 313» - ' Cevangenhuizen. Oproer in het gevangenhuis te Utrecht. 347 - Geyen (De Heer M. B. H. IV.') benoemd tot Lid der Algemeene Rekenkamer. 146.* ' ... Gloueester (Hertog van), reist in de Nederlanden, onder “ den naam van Gräif Van Caunavght, 11. Digitized by Google REGISTER* 59t Cntnfcheldtng rusfchen Groningen en Drentbe bfl eene wet geregeld. 107—108. Creve (De Heer Mr. E. //.) ovefledefl. Crevenmacheren. Hevige brand aldaar 557. Grieken. Opftand der Griekfche natie regen de Turk- fche dwangheerfchappij. ao. — Verklarung deswege aan de Christen Mogendheden. 30—24. Croenlandfche Paart. Uitrusting van bet fcbip Spitsbev gen. 424. Croen van Prinßcrer (De Heer P. J.) benoemd tot Staatsraad in buicengewonen dienst. loo. Grondbelasting. Derzelver omflag bij eene Wet gere- geld. 108—109. Cr 00t - Brittannie. Dood van den Markies van London- dery (Lord CastlereaghX 35. — Z. H. in het Minis- terie opgevolgd door den Heer Canning. 2 6. — Bepa- liiig wegens het last- of tonnengeld der fchepen onder Engelfche vlag. 424. Croote of Haringvisfcherij. Wet wegens de haring- jaget*. • — Reglement op de groote Visfcherij. 38t*- 4»o. — Uitbreidlng der visfcherij. Guinea. Nieuwe Gouverneur aldaar benoemd. 435. * • - H. !•' .7 Härbauer (De Heer) benoemd tot Infpekteur-Generaal Van den GeneeskOndigen dienst. 360. Hecckcren van Enghuizen (Baron van) Zaakgelastigde in Noord-Amcrika. 26. ' , *. Helder. Kust-licht aldaar. 425. Heldewier (De Heer) Zaakgelastigde bjj het Hof van * Baden. 26. - * ■' 'Heldewier (Mr. D. M. G.) overiedeh. joo. ’s Hertogenbosch. Eerfte fteen aan de kanaahverken al- daar. 357. Hervormde kcrk. Befluit wegens geestelijken der Her- vormde Kerk. 494. — Wegens kinder- en fchooleei- den. 494—496. — Wegens toeldting van vreemdelilt* gen tot den kerkdienst. 496. — Algemeene Synöde. 5 <h. — Befluit der Synode , wegens aaaneming van Digitized by Google REGISTER. 55a Katholieke geesteliiken , als Evangeliedienaren. 501— 503. — Wegens ’s Konings veriaardag. 503. — Regle- ment op de kerk-vifitarien. 503 — 506. — [nwijding eener kerk te ’s Hertogenboscb. 507. — Te Beinlin- gen. Aid. • ffesf (H. J. de) teregt gefteld. 345—347. Hafen Darmßadt (Prins van) te Nijmegen. 13. — Van het Loo uaar Utrecht. 16. Hooge'Scheol te Leuven. 462 — 4(53. — Te Luik. 463 — 464. — Te Gent. 464. — Te Leyden. 464 — 471. — ” Te Utrecht. 472. — Te Groningen. 473. Hulswit (De Heer J.) overleden. 473. - - j i . : I. Jagt. Befchikkingen wegens regt van de jagt. 29 — 30. — Benoemingen voor de jagt-diftrikten. 410 — 411. Jnßiiuut ( Ktninklijk Nederlandsch). 473— 474. /«-, Uit- en Doorvoer tevens met de Accijnfen geregeld. 71— 72. — Tarief der regten van In-, Uit- en Door- voer vastgcßeld. 72 — 73. — Wet over de heffing der reg- ten van In-, Uit- en Doorvoer, van de Accijnfen en van het Tonnengeld der zeefchepen. 194 — 290. — Befitiit wegens linien van toezigt. 203. — Wet houdende Ta- rief op den In-, Uit- en Doorvoer van alle goederen enz. 290 — 292. — Befluit nopens kantoren van in- en liitklaring enz. 301. — Nopens den uitvoer van run en fchors. 301— 302^ IsraVitm. Israelitifche Armenfchoolen. 458—459. — Waarfchuwing wegens kerkeljjke bijdragen. 507. — Bepalingen wegens kerkelijkc- inzegeningeo. 508. — Veranderingen in het ring-reglement. 508. — Wegen* toelacing van vreemdelingen tot het Israelitisch onaer- wijs. 509. — Bekeering vin eenen Opper-Rabbyn. 51°. ; • K.. KatheHeke kerk. Toe'agen voor R. Kathoiieke Ge. Bieentea. 499. — , Katholieke kerk te Schkdam. 499. ... , * IT T* I Digitized by Google REGISTER. ss> 3 ' Te Moiden. Aid. — To Ath. Aid. — Te ’tGra- venhage. 500. Katwijk aan Zce. Hnlp aan noodlijdenden aldaar. 356. Kerkclijke goederen . Beflufc wegen» kerk- of fabrykgoe- deren in de Z. Provincicn. 496 — 498. Hin (De Heer £.) overleden. 491. Kock (Luirenant-Generaal M. de') legt den eed af all Luitcnant- Gouverneur van Negrlandsch lndie. 328. Komcct in de raaand Mei. 579. Koning. Z- M. in de Schouwburg te Brusfel. 3. — Z. M., benevens de Koninküjke familie, in de hoofdftad. 4—5. Vandaar naar Soestdij k. 5. — In de reGdemie cerug. Aid, — Vertreknaar Bruslei. 5 — 6 . ~ Z. M„ naar bet Loo en terug naar 's Hage. 7. — Z. M. benevens de verdere Koninküjke familie, ter doopplegtigheid io de Hoofdftad. 7. — Vertrek van daar. io. — Z. M. op bet Loo. 11. — Viering van 's Konings verjaardag. 13—14. — Z. M. bezoekt de Veeartfenij-School. 16. — Te Antwerpen. 17. — Van daar naar Brusfel. 17 — 18. Benevens verdere leden der K. familie in de fcnouw- burg aldaar. 18. — Liefdadigheid des Konings. 537. Kotiingin. Verjaardag van H. M. gevierd. 18—19. Koophandel. Aanftelling van Konfuls. 423—493. — Toe- lating van vreemde Konfuls. 433. — Benoemingen voor den Levantfchen handel. 423. — Benoemingen bij de Karners van Koophandel en Fabriken. 413. — Betrek- kingen raet den Levant. 424—423. — Schade »an den- handel door zeeroovers toegebragt. 426. L. 4 Landbouw. Deszelfs belangen roorgedragen by de Sta- ten-Generaak 59 — 60. — Benoeming voor de Kom. »isfien van landbouw. 367. — Maatregelen tot bereu, geling der- zandverftuivingen. 368. — Bebouwing van Duingrond. 370. — Staat van den Landbouw. 37« — Landtaal. Befluir omtrent het gebruik der landtaa!.' 33P— 340. — Vonni» in de landtaal uitgefprokea , in viaanderen. 343. Leyden. Befluit wegen» fchadeloosftclling voor de ramp J. B. van lSaa. P p Digitized by Google 594 REGISTER. dier ftad, in 1807. 531 — 532. — Nader berlgt deswe- ge- 532—537- Lemmen (Schout bij Nacht N.') overleden. 318. Lern (De Heer) overleden. 492. Limpent (De Staatsraad) overleden. 147. Luterfche Kerk. Wjjzigingen in het Luterfche kerk- regleraent. 500. M. Mannen Asz. (De Heer J. van ) overleden. 490. Maatfc happ ij. Diligentia te ’s Gravenhage. 477. — Van Landbouw te Gent. 477 — 478. — Van Kruidkunde te Doornik. 478. — Van Landbouw te Amfterdam. 479. 