title: Verhandeling over eene nieuwe wijze, om de hardnekkigste ziekten, die haare zitplaats in den onderbuik hebben, voornaamlijk de hijpochondrie, zeker en in den grond te genezen : Verhandeling over de verstoppingen des onderbuiks, en nieuwe wijze om dezelve zeker en in den grond te genezen
creator: Koning, W. J. de
text: Deze ongemakken verergerden allengs in zijn zeventigste jaar dermate, dat men dacht, dat zijn einde zeer naderde. In deze kritieken en door alle geneesheeren voor ongeneeslijk verklaarden toestand werd eindelijk ons oordeel gevraagd. En dit was, dat de oorzaak der kwaal en ook zelfs de aanleiding van de Infarctus in den buik moesten afgeleid worden, en dat zelfs de fistels aan den aars daar uit ontstonden. Alle middelen werden derhalve alleen tegen deze oorzaak gericht om die te verwijderen; voornaamlijk werd het veelvuldig gebruik der visceraalkliSTEREN aanbevolen. Toen men eenen tijd lang daarmede aangehouden had, gingen dagelijks zo veel bloedige, fijnge vette en vleesachtige gewassen af, dat deszelfs geneesheeren, zonder het getuigenis van enige tegenwoordig zijnde kunstkundigen, het voor een fabel zouden gehouden hebben. Schoon nu wegens zijn hoge ouderdom en de ingewortelde kwaal weinig hoop op een volkomen gezondheid was, nam echter de beterchap onder de ontlastingen, die enige maanden aanhielden, zigtbaar toe. De aambeijen vloeiden steeds matiger, de overige hypochondrieke ongemakken bleven weg; en de pijn door de fistels veroorzaakt, verminderde zo zeer, dat de Lijder, zonder het minste ongemak, kon wandelen, te paard rijden, en zijn bezigheden verrichten. Doch een zeker geneesheer, die zich getrouw aan zijn vijftema hield, en zich verbeeldde, dat gezondheid en leven geheel afhingen van het rijklijk vloeien der aambeijen, bracht naderhand alles in de war. Hij poogde zulks door allerlei verhittende, drijvende middelen te bewerken, en het lichaam door veel laxeeren te reinigen. Hierdoor werd de kwaal op nieuw opgewekt en hoe langer hoe gevaarlijker; er kwam een nieuwe fistel, en eindelijk overleed de Lijder. Bij de ontleding vond men vele fistels, en een groot gedeelte der poortader vervuld met verdikt en deels polipachtig bloed. Een veertigstig jaar geval van ziekte. Eene Russische vrouw van een bloedrijk, galagtig temperament, had, na dat zij, eenige jaren de kraamzuivering niet behoorlijk had gehad, samengroeving van zeldzame gedaante, of, zo men wil, zuigers voorgesbragt. Zij was naderhand aangetrokken door bloedvloeien der baarmoeder, en aan een menigte wonderlijke toevallen des te meer onverwacht, wijl haar maandstonden reeds in haar zesde jaar weg bleven, en zij ook door verkeerde artsenijen misbruikt was. In haar zeventigste jaar, wanneer mijn overleden vader om raad gevraagd werd, had zij nog verfcheiden ongemakken, krampen en spier-trekkingen, zwelling der beenen, opgezetten buik, walging en braken. Zij schreef zulks toe aan den lintworm, wijl zij een paar jaar te voren een van zijn soort daar van was kwijt geworden. Schoon zij door verschillende geneesheeren, die te vergeefs daar tegen werkten, in haar mening geësterkt werd, liet zij zich toch overreden, dat infectie van de vaten der maag, der darmen en der lijfmoeder de eigenlijke oorzaken der ziekte waren, en dat de zelven voornamelijk door visceraalkrijsten moesten overwonnen worden. Zij beïindigde niet alleen de lozing van polipachtige samengroevingen uit de baarmoeder, maar ook een ongelofelijk grote menigte kleine steenen uit den aars. De Keizerlijke lijfarts van Rusland bracht menig uur bij de Lijderes door, om zich als getuige van deze ongewone verschijnselen te verzekeren. Toen in zijne tegenwoordigheid eene aanzienlijke menigte van veelerlei fteenen te voorfchijn kwa- men, verzogt hij,om er eenigen van te hebben, die hij als eene zeldzaamheid bewaarde. Schoon de Lijderes zig van dien tijd af meestendeels wel be- vond, volgde egter nog een braken van het in de mag geftolde bloed, en daarop de volmaaktfte en duurzaamfte gezondheid. u 399 Negen en veertigfte geval van ziekte. Eene aanzienlijke dame was agt jaaren lang dik- wijis met braken, walging, zoode, zwaare be- naauwdheid , geweldige drift tot het bijflapen, en zulk eerten lelijken reuk uit den mond geplaagd, dat haar dikwijls alle fpijzen als menfchen drek fmaakten. De lijfarts behandelde haar al dien tijd wel; doch op eene toevallige wijze, want hij ken- de de oorzaak haarer ziekte niet. Bij eenen nieu- wen aanval der ziekte bragt men, uit eene onbe- kende, misfchien uit de eene of andere ftaatkundi- ge oorzaak, den lijfarts in verdenking. De Lijde- res werd door andere geneesheeren, door uit-en | inwendig gebruikte heulmiddelen bedwelmd , zo dat men zeer gemaklijk de oorzaak van haaren fchie- lijiken dood kon bevroeden. Bij de ontleding van het lijk’vond men alle de vaten der maag met een zwart en verrot bloed opgevuld , en ongelooflijk uitgezet; doch de eijerftok en-de vaten en de klie- ren der baarmoeder met de linker nier waren ge- heel verfteend. Fijftig.fte geval var ziekte. Eene aanzienlijke vrouw werd, onaangezien haa- re geregelde maandftonden,, door eenige hypochon- drieke ongemakken gekweld. Doch,wijlde kwaal nog niet diep geworteld was, werden dezelven door gepaste middelen zo verre weggenomen, dat zij na- derhand nog het geluk had, moeder varı eenige kinderen te worden, Doch de kraamzuiveringen 400 m door fterke gemoedsbewegingen,, inzohderheid door aanboudende bekommering geftuit wordende, kwamen haare hypochondrieke ongemiakken weder,. En werden van dag tot dag fterker en heviger, hoewel men zijne toevlucht genoeg tegen bloedzuigers, aderlattingen, purgatie, en warme baden nam. Zij was gedurende tien jaar fier dagelijks aan de felle kramp- en stuiptrekkingen, grote benauwdheden en andere pijnlijke toevallen blootgesteld. Onder de stuiptrekkingen werd haar gezicht telkens paarsgewijs in brand geset met dat alles had zij haar maandelijkse reiniging tot in haar twintigste jaar gebleven onverhinderd. Haar water was bleek, helder, groenachtig, en zonder eenige zwekel. Eindelijk liet zij zich door dergelijke gevallen, welke zij vernam, en door verschillende gegronde redenen overtuigen, dat haar ganse kwaal uit verstoffening ontstond, die zich in de ingewanden van het buikst en voornaamlijk in de baarmoeder vastgezet hadden; en zij besloot zich dan onze behandeling te onderwerpen. Na verloop van vier of vijf maanden ging dagelijks een grote menigte van bedorven vuiligheden en pollepige gewassen door de moederlijke en den aars af. Ook werd door den pisweg en den aars een menigte zandige stoffen geloost. Hierop verminderde allengs de maandelijkse zuivering, alle de hypochondrieke ongemakken hielden te gelijk op, en de Liërde voelde zich reeds zedert dertien jaaren, onder den aanhoudenden afloop van gruisachtige stoffen, volmaakt gezond. Dergelijke verlengingen en de steenachtige uitwerpselen zijn, volgens mijn ondervindingen, bij de vrouwen meer algemeen; echter heb ik ze ook bij het manlijk geslacht waargenomen, voornaamlijk bij zulken die in hunne kindsheid aan verstoote darmziekten geleden hadden. Ik herinner mij onder anderen een zeker geheimzuster, die in zijn kindsheid zeer vermagerd en in zijn manlijke jaren in eenen hoogen trap hypochondriek was. Hij bleef het zo lang, tot dat hij zich door het gebruik der visceraalklieren van meer dan een half pond gruis en steentjes bevrijd had, die nu en dan door den stoelgang geloost werden, en waarvan hij een menigte in fraaije doosjes bij zich droeg. De heer dokter Cloosius heeft nog eenen geleerden onder handen, die zich door veel studeren en gebrek aan beweging, waaraan hij gewend was, allerlei hypochondrieke ongemakken veroorzaakte. Hierbij vertoonde zich het zeldzame toeval, dat dagelijks een menigte zandige stoffen zo wel door den aars als door den pisweg geloost werd. Dit werd door het veelvuldig gebruik der geele wortelen zichtbaarlijk weg. genomen; doch er bleef altijd nog een neiging tot verwijdering der in de darmen afgevallen stappen over. Want na verloop van eenige jaren zijn alle spijsen, die hij onverteerd door de stoelgang uit- werpt, bij voorbeeld erwten, boonen, linzen e, z. v. met een steenachtige, vaste en dikwijks tamelijk dikke korst overtrogen. Onder veelerlei tot hier toe vergeefse beproefde middelen, heeft de maag met zeep gemengd hiertegen nog de meesten dienst gedaan. Een en vijftigste geval van ziekte. Eene vrouw van twee en twintig jaren had twee gezonde kinderen ter wereld gebracht. Maar, wijl bij de geboorte van het laatste de baarmoeder niet genoeg gezuiverd werd, kreeg zij een miskraam, toen zij voor de derde reis zwanger werd. Zij kreeg toen sterke bloedvloeijingen, en haar maandstonden bleven weg. Maar dan eens vleide zij zich met de aangename hoop, doch telkens vergeefs. Haar buik werd ook ongemeen dik, zij voelde verschillende bewegingen, dergelijker in de vijfde maand merkbaar zijn; eindelijk zwollen de borsten door een melkachtige stof zo op, dat niemand aan haar ware zwangerheid meer twijfelde. Doch uit de ongeijk en ongemene uitzetting van de buik, met het aanhoudend hartkloppen, en uit andere omstandigheden, welke, inzonderheid sinds enige jaren, de gewaante zwangere aan zich beproefde had, bevroedden wij, dat de ingebeelde zwangerheid niets anders dan een verbazende verzameling van gasvormen in de baarmoeder kon zijn. Men gaf haar daarom, gedurende zeven weken, zachte voorbereidende middelen, nevens geleide en melkachtige spijsen. Na verloop van die tijd volgde een zachte bloedvloeijing; doch onder het gebruik van visceraalklischten enz., z. v. gingen vijf dagen achtereen, zonder ophouden, zo vele samen groei zels af, dat zij de zwaarte van twee geboorten verre overtroffen. Men vond daar in ten deele hard. agtige, vleeschagtige en uit zamen gerolde vellen bestaande, ten dele ook uit eene polijepagte en nn | 403 kraakbeenagtige zelfstandigheid samen gegroeid klompen. Men voerde voor met de baarmoeder door in- en uitwendige middelen van samen groeisel te reinigen. Het gevolg was, dat de Lijderes volkomen gezond en in staat gebracht werd, om weer gelukkig kinderen ter wereld te brengen. Een gelijksoortig geval wordt verhaald door STAHL in Colleg. Caust., P. 795: Twee en vijftigste geval van ziekte. Eene dame van twintig jaar, van een galagtig bloedrijk temperament, werd in haar huwelijk, tot het welke zij met den uitstel tegenzin füfükte, zwaar ziek; doch zeer sterke lichaamsbewegingen, waaraan zij zich geweld deed, in welken zij haar gemaal volgde, blootstelden en dikwijls komende onvermijdelijke walging waren oorzaak, dat zij een miskraam kreeg. Men verzuimde de liëfemoeder te zuiveren, en haar gewone zieklijke toevallen kwamen op nieuw weer. Zij werd weer zwanger, en kreeg tevens aanvallen van koorts, welke door herhaalde aderlatingen en eenen te strengen leefregel vermeerderden, in plaats van te verminderen. Mijn overleden vader, die men in de zevende maand der zwangerheid riep, zag alras, dat verschillende samenklonkende stoffen in de baarmoeder verzameld hadden. Hij trachtte derhalve dezelfde op de zekerste wijze tegen te gaan, door voor eerst de uitputting der krachten en de verdroging derappen te preventen, dan gevolgd door geleiën en andere dergelijke huismiddelen, en inzonderheid door dergelijke bevogtigende, kraambehandelende kruidenten, welken dagelijks in kleine hoeveelheid, doch dikwijls moesten genomen worden, te beletten. Deze eenvoudige geneeswijze had die voortreflijke uitwerking, dat de lijdere van dag tot dag gezonder werd, hoe meer de tijd haar verlossing naderde, zij bracht in de daad eenen geheel gezonden zoon op de gelukkigste wijze ter wereld. Daarna volgde, door hulp der vroedvrouw, een groote menigte van de baarmoeder reeds losgemaakte gewassen van allerlei gedaante, en zij waren in de daad groter en zwaarder, dan het kind zelf. Vervolgens werd op de zuivering der baarmoeder zo nadrukkelijk en met zulk een goed gevolg gewerkt, dat deze dame naderhand nog enige kinderen in den beste welstand ter wereld bracht. Ik kan mij twee gevalken herinneren, waarvan de bevalling zo gewenscht niet was; het eerste had veel overeenkomst met het evengemelde. Drie en vijftigste geval van ziekte. Eene jonge, tegen haar zin gehuwde, dame, werd, gedurende haar eerste zwangerheid met eenen geweldigen hoest en bloedpuuring aangevallen. Zij kreeg daarop een miskraam; en toen verminderden die ongemakken zeer. Deze gunstige tijdsfase of welstand, waarin men de baarmoeder van geëxplodeerd bloed en samenklonkende stoffen, als de eigenlijke oorzaaken der gevaarlijke toevallen, had behoort te reinigen, werd verwaarloosd. Niet lang daar na weer zwanger geworden zijnde, nam de hoest en het bloedvlekken dermate de overhand, dat men een volstrekte longontsteking had te vrezen. In deze droevige toestand werd eindelijk de raad gevolgd, van de oorzaak voorzichtig weg te nemen, en de uitwerking, alhoewel reeds te ver gegaan, ten minsten te matigen. Men bereikte dit oogmerk in zoverre, dat de uitgeputte, en naar een geraakt gelijkende dame, door toevallend eetlust, vermeerdering van kragten, door herstel aanzien, de gelukkige verlossing, en de daarop volgende ontlasting van veel half verrotte samengroeisel, elk met de hoop van een volkomen genezing vleidde, doch deze werd acht dagen daarna door den dood van deze dame onverwacht verijdeld, na dat kort te voren een verbaasde menigte klompjes van verrotte en zeer stinkende vuiligheid uit de baarmoeder gevloeid was. Vier en vijftigste geval van ziekte. Het tweede geval betreft een vrouw, die velden malen gelukkig gekraamd, doch tusschen beide eenige reizen een miskraam gehad had, en bij welke zich in de laatste gemeende zwangerheid vele tekenen van samengroeisel openbaarden. Doch te vergeefs werd zij gewarwd, de middelen te gebruiken, die haar van deze tegen natuurlijke last zouden ontheffen. In de tiende maand kreeg zij weeën, welke haar nog meer in de ingebeelde zwangerheid versterkten, doch zij bevoederden alleenlijk het uitwerpen van samengroeisel van allerlei soort. Een groot gewas, hetwelk op het gevoel hard was, werd door de toevallende weeën derwijze vastgeklemd, dat het de bekwame handgrepen weerstaand. De gewelddadige pijnen vloeiden tot stuiptrekkingen over, van welke de dood een einde maakte. Bij de opening van het lijk vond men nog vele, ten deele knoestige gewassen in de baarmoeder. Dit geval is een bewijs, dat men de hoop zo niet moet opgeven, hoewel de gevaarlijkste toekomst door de samengroeiding veroorzaakt worden. Eene jonge vrouw meende, een half jaar na dat zij gekraamd had, dat zij weer zwanger was. Het lichaam zwol en de borsten werden gevuld. Doch tegen de zevende maand kreeg zij onverwacht een hevige bloedvloeiing. Men kon deze op geen wijze bedwingen, en er volgde zeer snel een waterzucht. In deze bedroefde staat werd ik geraadpleegd. Uit verschillende voorafgaande kennis, en uit de kleine propjes en vellen, die met het stroomwijze vloeijend bloed afgingen, besloot ik nauwkeurig onderzoek, dat er grooter vleesgewasfen moesten tegenwoordig zijn. Behalven de bovengemelde middelen, welken men de dame, die de tering had, had aangeraden, en meer versterkende klaarmaken, ordonneerde ik een zuur vitrioolalixer met kina, en beval haar aan, dat zodra het weer eenmaal zou komen, de vroedvrouw bij de hand moest zijn. Zij kwamen reeds den vijfden dag zeer hevig, en met hulp der vroedvrouw werd zij van een ongewoon grootel, met vellen en blaasjes doorweven vleeschklomp en tevens van den bloedvloed en de waterzucht bevrijd. Door het aanhoudend gebruik derzelfde middelen kreeg zij een volmaakte gezondheid, en werd moeder van een overvloedige familie. Zes en vijftigste geval van ziekte. Eene vrouw van ongeveer twintig jaar kreeg in haar huwelijk geen kinderen, doch in de eerste maanden had zij een miskraam. Hierop gingen verschillende stinkende samengroevingen van haar af; het laatste gebeurde haar nog aan eenige reizen in haar daarop gevolgde weduwe's staat, met hevige bloedstortingen en verstopping van de maandelijkse zuivering. De wijl deze geheel achterbleef, zwol niet alleen haar buik, maar ook haar borsten zwollen zo, dat men haar voor zwanger zou gehouden hebben, in dien zij niet voor een kuchte en deugdzaame vrouw was bekend geweest. Zij had zulk eenen grooten afkeer van alle inwendige, en, uit bezwaar, nog meer van uitwendige medicijnen, dat men haar er niet toe kon bewegen. Eindelijk dwong een histerische kramp van de blokkende darm, die haar het slikken belette, haar tot het gebruik van klisters. Zij werd gedurende vier weken daar door gevoed, en eindelijk werd zij, tot haar geluk, daaraan gewend. Omtrent in de achtste maand, gerekend van den tijd, dat de maandfenton openliep, ging een gewas van een polipagtige, harde zelfstandigheid ter lengte van drie centimeter en ter dikte van eenen arm met veel van haar af, daarop werden nog vele kleine vleugelsachtige stukken verwerpen. De verkeerde opspoling der darmseksklieren meestal van de slim ontstaat, en onder de slim samentrekking moer gerekend worden, zal ik tot bij nog eenige gevallen van ziekte daarvan aanhalen. Doch kortom zal ik in-bet algemeen aanmerken, dat bij de meesten van deze Liijders onder de behandeling meer of minder slimme vuiligheid door den pisweg en den stoelgang uitgedreven werden. Zeven en vijftigste geval van ziekte. Een jonker van vijf en een freule van zeven jaar, waren beiden zeer mismaakt, en droegen op kromme voeten den droevig gebogen rug, en in hunne ingewanden de uittreding. Te vergeefs knelden hunne beenderen in allerlei kunstige werkjes, om hen recht te doen worden. Alleenlijk de reeds gemelde heelwijze gaf aan hunne voedingssappen de gezonde kook en geregelde uitdeling, en daar door aan het gehele beendergestel, van binnen naar buiten, deszelfs natuurlijke recht vorming weer. Acht en vijftig gevallen van ziekte. -Een freule van een bloedrijk en galagtig temperament werd in haar tederste jeugd fchier door alle de bovengemelde toevallen gekweld, welke de uictering, voetpelden. Zij, verdwenen meest in-her vervolg; alleen bleef een verhard gezwel van de klieren onder de huid over. De pis was dun, de maandsten vloeiden reeds van het veertiende jaar af, doch onregelmatig. In het volgende jaar begon zij geringe krampachtige trekkingen in verschillende spieren te voelen, doch zij namen zo geweldig toe dat zij in haar zeventiende jaar eens, twee of drie keer daags, en na de minste gemoeds- en lichaamsbewegingen, aan allerlei vormen van dezelfde krampen blootgesteld was. Dan maakten zij een volkomen tetanus (verstijvende kramp) en plotseling naar een onbeweeglijk standbeeld gelijkend, dan werd zij voorwaarts, dan agterwaarts getrokken en stijf gehouden; dan lachte haar wezen krampachtig tegen haar wil, en dwong haar ziel over het geweld van haar zieke zenuwen te wenen. De genezing werd ondernomen, en wel door middelen, die op de oorzaak, de voedingloosheid, welke hier overheerst moest worden, gepast, en met verzoetende zenuwmiddelen vermengd waren. En hierdoor werd de woede van de kwaal allengs gezakt tot de volle genezing toe. Negen en vijftig gevallen van ziekte. Een jongeling, welke de tuberculose, die de ouders niet ontdekten hadden, doch door haar kentekens zigtbaar genoeg was, reeds van de wieg af had, werd tegen zijn zeventiende jaar van de uiterlijke ongemakken van deze ziekte vrij, in derzelfde plaats de denkbeeldige bewegingen op. Dezen werd De dagelijks terfelijk en meervoudig, tot dat zij eindelijk in een volkomen vallende ziekte gingen. Zelfs de geest, schoon van de geboorte af vliegt en vrolijk, werd daar door tevens met een treurige vreesachtigheid bevangen. Men pleegde raad met vele beroemde geneesheren. Doch er was van geen de minste vrucht. Want de kortzichtigheid van de toestand en het beloop van de ziekte maakte nauwelijks gewag van het ene of het andere toeval of teken, hetwelk hem, volgens zijn systeem, van weinig belang scheen, en wij vernamen ook eerst door vele gissingen en gedane vragen, dat zij gewichtig genoeg waren geweest, om de ware oorzaak te ontdekken. Met een woord, de geneesmiddelen regen de teringverlosten den lieder van alle ellende, en gaven hem zijn volkomen kragten, en zijn ziele haar vorige vrolijkheid weer. Zeventigste geval van ziekte. Eene juffrouw van een driftig, geliktig, melankolieke temperament kreeg, uit een teringachtige bron, in haar dertiende jaar het kwaadzenuw of haar hoofd. Haar ouders wendden onvoorzichtiglijk zo lang al allerlei middelen aan, om deze uit te vagen, dat het hun eindelijk gelukte. De kwaal scherp te, welke tevens uit haar bron telkens nieuwe toevocht kreeg, wierp zich op den oorsprong der zenuwen, en verwekte ware vallende ziekte. En deze, schoon met honderd specifieke middelen verweerd en jaren bestreden, nam echter dagelijks toe. De maandelijkse ontladingen, welke zich onder tufsechen te regel tijd geopend hadden, waren geregeld, doch te gering en niet zonder pijn. Eindelijk werd de Liidster in haar laatste jaar op dezelfde wijze, als in haar voorgaande geval aangewezen is, behandeld; doch er werden nog krachtige oplosse en andere zenuwmiddelen, inzonderheid de krampstillende visceraalkransen bijgevoegd. Want de kwaal was reeds verouderd, met vaster verstoppen der bloedvaten waarbij den onderbuik gepaard, en de verkeerde indruk op het zenuwgestel hardnekkiger. Zij kreeg ondertussen haar volkomen gezondheid weer.. Een en zestigste geval van ziekte. “Een meisje van vijf jaar werd met lopende oogen gekweld, en alle uitwendige middelen hielen niets. Haar harde, zeer opgezette buik en voor het overige mager lichaam een z. v. verried de daar agter schuilende tuberculose. Zodra deze overwonnen was, werden, zonder verdere uitwendige hulp, de oogen volkomen genezen, en de Lijderes ten volle herbouden. Twee en zestigste geval van ziekte. Een jongeling van tien jaar, die de duidelijkste kenmerken van tuberculose had, stond alle nachten, wanneer zijn honger gevoede ledematen pas begonnen den slaap te genieten, weer op, lopend door het geheele huis, kroop alle krukken door, en klom op de hoogste en gevaarlijkste plaatsen, het welke een ander die wakker was, niet zou hebben kunnen doen. Men maakte hem in die bezigheid eenige malen met schrik wakker, en joeg hem met flansen weer naar bed, ten einde hij het verder in het volg mogt laten. Doch het was vruchteloos. Eene genezing uit den grond van de tuberculose verloste hem van die kwaal, en schonk hem den zoeten en gerustende slaap weer. Drie en zestigste geval van ziekte. Een andere, die een weinig ouder en insgelijks tuberculoseachtig was, was dikwijks in den slaap door een beperkende nachtmerrie geplaagd; uit bijgeloof hield men het voor de werking van eenen boven geest. Maar zodra, door behoorlijke middelen tegen de tuberculose, de bezwarende vuiligheid uit den onderbuik gedreven was, en de afkleinzing van zuiverere levensgeesten weer herbouwd was, bleef de nachtmerrie weg. Vier en zestigste geval van ziekte. De kunstenaar, die de plaat gegraveerd heeft, welke bij dit werk gevoegd is tot opheldering van de wijze van werken der klijkteeren, heeft ook nog, terwijl hij dat werk verrichtte, de groote geneeskragt van deze inwendige baden, waarvan hij er menigmaal vier of vijf daags naar toe ging, ondervonden. De heer Dr. MÜLLER, die hem behandeld heeft, beschrijft het geval zijner ziekte op de volgende wijze: De plaatfijder MÜLLER, welke bij zijn zittende levenswijze juist den strengsten leefregel niet in acht genomen heeft, werd op het einde van Maart door een aanhoudende vermoeidheid aangetast. Sinds vier of vijf weken gevoelde bij pijn in de benen en dijen, zwaarte in al de leden, vermindering van eetlust, en sterke dorst. Hij had reeds enige dagen met vermoeidheid, pijn in het ijlen en den rug doorgebracht, en aderlating, klijkteeren, digesteren en laxantia vrugtloos gebruikt, toen ik bij hem geroepen werd. Zijn aangezicht was rood en heet, hij voelde in den geheelen onderbuik de hevigste pijn, het lichaam was opgezet en gespannen, en kon nauwelijks de minste aanraking verdragen. Zijne tong was naar achteren geelachtig en droog, zijne pols voll, snel en een weinig hard. Hij had een gestadigen dorst en aanhoudende neiging tot braken, gelijk bij de geneesmiddelen en dranken meestal ook weer overgaf. Ik liet den geheelen buik met liniment volatil en kamfer wrijven, en met weekmakende pappen somenteuren, vlijtig weekmakende klijkteeren gebruiken, en het elixir lenitiv met tartar vitriolat en flor. fulphuris inwendig gebruiken. Den anderen en volgende dagen, toen de conferens deels meer overgegeven, deels zonder werking gebruikt was, werden schier alle soorten van laxativa, klijkteeren, halve baden en fomentaties gebracht. Doch zoodra de pijn en het braken op hielden, bleef het lichaam nog steeds verftopt. Zelfs prikkelende klieren, die na het aflaten van de pijn, RM werden, waren zonder vrucht; tot dat eindelijk, bij aanhoudend gebruik van het oleum ricinus, de gden of toden dag van de ziekte door de klieren eerst enige slimmel en ontbonden vuiligheid, en ten slotte waren afgangen geloosd werd, en het lichaam nu door een zweren ook genoegzaam gezuiverd kon worden. Na verloop van een paar dagen, die hij tamelijk wel doorgebracht had, kreeg hij weer pijn in de ledematen, koorts en verzwaktheid, welke weer vijf of zes dagen aanhield. Maar nu ontdekte de oorzaak van de ziekte zich op eens, en de klieren dreven verbazingwekkende stukken uit, die zowel terwijl ze glinsterend en glasachtig waren, dan ook buizen vertoonden, welker wanden de dikte van een strokaat hadden, zodat onkundigen deze voor stukken van darmen hielden, dan weer kwamen er vaste vleesklompen voor de dag. Eetlust, kracht en snelheid kwamen nu weer, en pijnstillers met verdikte oorsengal en waterig aloë extraf drieden, bij het aanhoudend gebruik van de klieren, dagelijks een menigte fijn uit. Doch de Liër oordeelde zich te vroeg genezen, en hield op met het gebruik van de geneesmiddelen, wijl die hem vervelden. Doch nauwelijk duurde het veertien dagen, of hij startte weer in, en bij de vorige kwaal voegde zich nog bloedpuizen. Bloedzuigers aan de aars gezet, stilden het bloedpuizen en de ledematenpijn, en evacuantia en klieren maakten een. Delijk weer openlijk weer openlijvigheid. De lozing van fijn was nu veel sterker, en hevige pijn in den rug en persing tot den stoelgang waren altijd de voorboden van een sterken afloop. Hij was nu weer (—— ‚ ALS gedurende eenige weken tamelijk gezond, gebruikte dagelijks enige visceraalklisteren, die geregeld veel fijn uitdreven. Na zich moeilijk gemaakt te hebben, stortte hij nogmaals in, alleen merkend dat onderdit verschil, dat de ziekte de eerste 24 uren zich in gedaante van een vliegende vijand verborg. Doch na verloop van die tijd lieten de pijn in het lichaam af, het was weer verstoppt, en hij braakte telkens. Wijl moeilijkheid de oorzaak der weder verstoppte was, en door het braken veel gal, telkens meteen eenige verlichting, uitgeworpen werd, liet ik het zo aan zichzelf over, tot dat de eerste wegen gezuiverd waren; waarna het ook op een kleine giet van laud.liquid. ophield. Zonder klisteren volgt zelden openlijvigheid, en bestaat nog altijd voor de helft uit fijn of pituita; welker ontlazing zich altijd door lendenpijn en persing aankondigt. Doch, wijl hij nu dagelijks onafgebroken de klisteren blijft gebruiken, wordt, ter zichtbare bevordering zijner gezondheid, een verbazende menigte fijn nevens vleeschklompen uitgedreven, waarbij zijn buik wel zeer ingevallen, doch zijn overig aanzien veel gezonder, en inzonderheid zijn verwe veel levendiger geworden is. Dit werk was reeds op de pers, toen mij nog vele dergelijke gevallen voorgekomen zijn. Onder anderen zocht een vrouw hulp bij mij, die toevallen van beroerten had. Een onbezonnen ge- nesere was daar oorzaak van, doordien hij haar de koortsbewegingen, welke uit wanorde van de longen ontstonden waren, door kalium weg nam. Zij genas echter na het gebruik der visceraalkliesteren, en menigvuldigen aflopend van Infarctus. Zo kreeg ik onlangs ook de blijde tijding van eenen mijn vriend, die, wegens zijn braaf en menselijk karakter, in algemene achting is. Hij was, gelijk men uit het volgende geval, hetwelk de heer hofraad MARSCHALL mij bemeld heeft, kan zien, zedert langen tijd een martelaar van de Infarctus, en is zo ver weer hersteld, dat men zich met de hoop van zijn volkomen genezing kan vleien. Schoon hij voor eenige dagen wel weer eenen aanval van koorts heeft gehad, van dewelke hij zo lang bevrijd is geweest, kan men echter daarvan vertrouwen, dat zij de overblijvende stukken van de ziektefstof des te beter zal losmaken. Ik heb voor korten tijd het zelfde ondervonden bij de bovengemelde Juffrouw. Onder den aanval eener koorts kreeg zij op nieuw een verbazingwekkende ontlading van een groene vuiligheid, daar zij nog thans genoeg scheen gezuiverd te zijn. Pijl en zestigste geval van ziekte. 55 Ontvangt dit jongste mogelijke bericht van de ziekte en genezing van onzer Lijder, van wiens lichamelijke gesteldheid e. z. v. ik verder niets vooraf te zeggen heb, dan dat sinds de laatste vijf of zes jaar er geen voorbij ging, in het welke hij niet ten minsten eens de koorts, of enige koortsfijne aanvallen gehad had. Doch, hoewel hij telkens scheen hersteld te zijn, hield hij echter een onzeker tong, die zelfs in zijn gezonde dagen meer een bleekgeel vlam dan een waterige was, en nevens dagelijks meer of minder onaangekondigde ongevallen, welke zich des namiddags tusschen 5 en 8 openbaarden, en in duizeligheid,spanning, en dergelijke zogenoemde hypochondrische toevallen bestonden, en aan welke hij reeds zedert meer dan tien jaar gewoon was. Benefenslossing van osierengal e. z. v. was onder vele geprobeide middelen het enige, om deze toevallen voor langer of korter tijden weg te nemen, oftens minsten zeer te verminderen. Zo verbonden de zaken, toen onze vriend in september laatstleden door een anderendaagse koorts aangetast werd, gedurende welke een overgroote menigte van een gal en vlijmspirende stof ontlast werd, en waarvan ik mij niets minder dan de volkomen herstelling beloofde, indien mij niet een krampachtige knelling van de borst, welke bij elk aanval heviger en gevaarlijker werd, en dus een spoedige hulp vereiste genoodzaakt had, de koorts aanstonds na den vierden of vijfden aanval te stillen. Niettemin hield de stof, welke ik eens door de koorts aan het gisten gebracht was, als tevoren aan, en de hevigste duizeling,spanningen, benauwdheden, met de sterkste prikkelbaarheid gepaard, openbaarden zich. Van die tijd af vloog ik de visceraalkliesteren voor, doch kon derzelfde geregeld en aanhoudend gebruik niet doorzetten, en moest mij met andere losmakkende middelen helpen, waardoor dan zekerlijk vele oude stinkende stoffen de stof uit de buik met een groot gedeelte glasafval uitgedreven werd. Doch de voornaamste hulp kwam eerst, toen mijn waarde vriend met kragt op de visceraalkliesteren aandrong. De daar door uitgedreven stoffen zijn zo wel vgens derzelve gedaante, als vgens de overgroote menigte merkwaardig. Want behalven de boven gemelde, ging ook vele stof af als kikvorsche zaad, geheele vellen en aan elkaar hangende klompen als hoender darmen. Betreffende de menigte, vele zouden niet kunnen begrijpen, hoe dezelve in eenen niets minder dan dikken buik kon bevat worden. Hij heldert deze wonderlijke gebeurtenis op dezelfde wijze op als ik de boven heb getracht te verklaren, en heeft zo wel als ik ondervonden, dat wanneer de Sifoetus eens in beweging is gebracht, men gevoelig met de kleppen een tijd lang kan ophouden, en in derzelve plaats zegt vliegende middelen gebruiken. Dezelfde fehrandere waarde, de heer MARSCHALL, heeft aangeboden, mij een nog onbekende soort van Sifoetus te tonen: Zij gelijken naar stukjes rijshout, en laten zich niet lang breken. De lozing van dezelfde had bij bij eenen hypochondrist door het gebruik der viscerale kleppen te weeg gebracht. Voor enige dagen verhaalde de heer dokter DRESLER uit Siegen, een ervaren en diep denkend geneesheer, die onze geneeswijze reeds voor lang met een gelukkigen uitkomst gevolgd heeft, dat hij de Sifoetus, ook in gedaante van zwarte, stinkende pis, gelijk ik boven beschreven heb, heeft zien lozen; doch dezelve was zo scherp, dat zij het linnen invraaten verteerde. Hij voegde er nog bij, dat hij van de zenuwziekte eerst meester was geworden, wanneer hij de Lijdende door de kleppen had kunnen van allerlei Sifoetus ontlasten. Het is mij te laat ingevallen, dergelijke zeldzame voortbrengselen van het menschlijk lichaam, zulk zovele bewonderenswaardige en onbegrijplijke ontstortingen des bloeds scheikundig te ontleden. Doch ik ben voornemens, het in het vervolg te doen, en den uitflag, nevens de laatere door mij en anderen in dezen gedaan ontdekkingen, als een aanhangsel tot dit werk, bekend te maken. DE BOVENSTE AFBEELDING VERTOONT DE VEREENIGING DES KRONKELDARMS MET DE INGEWANDEN VAN DEN BUIK. Het begin van den kronkel- of zakdarm. De kronkeldarm. De aarsdarm. De dunne darmen. De maag. Een gedeelte der opgevulde lever. De galblaas. DE ONDERSTE AFBEELDING VERTOONT DEN AFGESCHEIDEN KRONKELDARM. De zak- of blindedarm. De kronkeldarm. Deszelfs eerste bocht, onder de lever. De tweede bocht, onder de plaats der milt. De derde in de strek van het bekken. De vierde, welke in den aarsdarm eindigt. BIBLIOTHEEK VAN DE GEZONDHEIDSWESEN. 