title: Spreekwoordenboek der nederlandsche taal, of verzameling van nederlandsche spreekwoorden en spreekwoordelijke uitdrukkingen van vroegeren en lateren tijd. 2
creator: Harrebomée, P. J
text: Wijn is zijn vriend niet. (Zie VRIEND.) Wijn maakt vrienden. (Zie VRIEND.) Win opmelk is goed voor elk; Maar melk op wijn: Dat is venijn. (Zie MELK.) Wijntje en Trijntje. (Zie TRIJNTJE.) Witte wijn voor, rode wijn na. Zend de kat bij het spek en een’ lap bij den wijn, dan zijt gij aan het recht einde. (Zie EINDE.) Zij kunnen bieren wijn en hun bier niet drinken, of ik moet er mee over tafel gaan. (Zie BIER.) Zij aan paard, zijn zwaard, zijn wijn en vrouw — Die geen man dan met berouw. (Zie BEROUW.) Zonder vrouwen, zonder wijn Kan niemand (of: Kan men niet) vrolijk zijn. (Zie VROLIJK.) Zoo lang de flesch vol wijn is, is 't aangenaam, (Zie FLESCH.) Zorg voor den koelen wijn niet. 4 Nou het noodige uw aandacht trekken, en verder geen bekommernis.] WIJNGAARD. Als Jezabel een vasten uitroept, dat Naboth voor zijn wijngaard zorge. (Zie JEZEBEL.) Den wijngaard onder de aarde snijden. (Zie AARDE.) De vrees bewaakt den wijngaard meer dan de wachter. (Zie VREES.) Geen vijver bij de rivier, geen wijngaard bij den weg. (Zie RIVIER.) Hij arbeidt in den wijngaard. 5 Hij loopt in den wijngaard met de geit. (Zie GEIT.) Plant geen' wijngaard in de laagte, noch zaai op het drijfzand. (Zie LAAGTE.) Snoei uw' eigen' wijngaard. 6 | Zijn haar krult als wingerden. (Zie HAAR.) WIJNKOOPER. Wijnkoopers zijn brouwers. (Zie BROUWER.) WIJNSTOK. Bloeit de wijnstok voor niet? 7 Hij zit onder zijn wijnstok en vijgeboom, (Zie BOOM.) Wiss. Als denkende, wordt men der zaak wijs. 8 Als de zot zwijgen kan, houdt men hem voor wijs. 9 (Zie de Bijlage.) Dat spreekwoord is ontleend aan Spreuk. Als hij nu nog niet wijs is, dan zal hij het ook niet worden. Als hij nu nog niet wijs is, dan zal hij het ook niet worden. (SCHELTEMA zegt: „Hij is al over de zeventig jaren oud.”) Als te precies was nooit wijs. Als te wijs kan niet beginnen; Al te zot kan niet verzinnen. Bij blij en zoet: Zijt wijs en vroed. (Zie BLIJ.) Bij gebrek van een wijze zet men den zot in den zetel. (Zie GEBREK.) Bloedmens dreigen, versmaaden de wijzen. (Zie MAN.) Daar is niemand zoo wij als hij doet soms des zotter werken. (Zie WERK.) Daar zijn wijze zotten en zotte wijzen. Dat is er wel wijzer overkomen. Dat is mij te wijs af (of: Daar kan ik niet wijs uit worden). De baard maakt geen wijsgeer; anders was er de bok goed aan. (Zie BAARD.) De dwars heeft met den wijze slechts dit gering verschil: Deze wil, hetgeen bij doet; die doet, hetgeen hij wil. (Zie DWARS.) De een is wijzer in zijn pink dan de ander in zijn gehele lijf. (Zie LIJF.) De gekken geven gastmaal, de wijzen nemen er nota van. (Zie GAST.) De gekken vragen naar de klok, maar de wijzen weten hunnen tijd. (Zie GEK.) De geleerdsten zijn de wijzen niet. (Zie GELEERD.) De jongen zal men leeren, De oude eeren, De wijzen vragen, De zotten verdragen. (Zie JONG.) De liefde zoekt vier dingen: wijs, alleen, zorgvuldig en geheim. (Zie ALLEEN.) De paarden trekken wijzen en gekken. (Zie GEK.) Het hart van de zot ligt in de mond; Die van de wijze in 's harten grond. (Zie GROND.) De tijd leert staat aan wijzen en onwijzen. (Zie ONWIJ.) De vrouwen zijn geen wijzen gunstig. (Zie VAN) De wijze aan de redenen, de dwaas gelooft de stok. (Zie DWAAS.) De wijze bangt zijn wijheid niet aan een houten pen. (Zie HOUT.) De wijze teert, nadat zijn landschap groot is. (Zie LAND.) De wijze vraagt de zot om raad. (Zie RAAD.) De wijze weegt zijn woorden met het goudgewicht. (Zie GEWICHT.) De wijze weet, dat hij niet weet. (Zie WIJS.) De wijze wordt maar eens bedrogen. (Zie WIJS.) De zotten dragen het water uit, en de wijzen vangen de visch. (Zie VIS.) De zotten maken de feesten, en de wijzen hebben de genoegen. (Zie FEEST.) Die alle dingen van tevoren wist, zou wel wijs zijn. (Zie HIE) Die den wijze wil bedriegen, moet wel dapper kunnen liegen. (Zie LIEG.) Die met wijzen omgaat, wordt wijs. (Zie WIJS.) (Zie @0ED.) Die wijs, zich wijst, Heeft van zoterij den grootsten prijs. (Zie PRIJS.) Die wijs is, draagt de zotten, Ofschoon zij met hem spotten. Die wijs is, zoekt de kortste pijn. (Zie Pijn.) Die wijs wil zijn, moet zich houden, of hij mal was. (Zie MAL.) Die rijker geeft en die wijzer leert, Soms wel van den weg (of: Is ver van de wijsheid) gekeerd (of wel: Doet zijn zaken verkeerd). (Zie RICHE.) Die rijker Ker slaat, boeleert gaarne. (Zie RICHE.) Door schade en schande wordt men wijs (of: Men moet leeren met schade of met schande). (Zie SCHADE.) Door vragen wordt men wijzer, maar onwaard. (Zie ONWAARD.) Drie dingen moet men niet aan- of afraden, zei de wijze: naar het beloofde land te trekken, een huwelijk aan te gaan, en oorlog te beginnen. (Zie DING.) Een dwaas berokkent, dat veertig wijzen niet zouden kunnen stillen. (Zie DWAAS.) Een dwaas raadt wel eenen wijze. (Zie DWAAS.) Een gek kan meer vragen, dan zeven (tien, twaalf, of: honderd) wijzen kunnen beantwoorden (of: berekenen). (ZIE GEEK.) Een gezond is geschikt tot wandelen, een wijze tot handelen en een zachtmoedige tot verduren, (Zie GEZOND.) Een iegelijk zij wijs in zijn eigen hof. (Zie HOE.) Een kleintje deert mij niet, zeggen de wijzen; daar ontstellen zich de dwazen over dingen zonder nood. (Zie DING.) Een wijze en een dwaas weten meer dan een wijze alleen. (Zie DWAAS.) Een wijze kan van een gek leeren. (Zie GEK.) Ga tot de mieren, gij luiaard! en word wijs. (Zie LUIAARD.) Half wijs, half mal, dat past de jeugd wel. (Zie JEUGD.) Het eerste kapittel van de zotten is, zich wijs te houden. (Zie KAPITEL.) Het gebrek van wijzen Doet de zotten rijzen. (Zie GEBREK.) Het is een hondsche wijegaan. (Zie HOND.) Het is wel noodig, dat de wijze de zot op zijn schouderen draagt. (Zie SCHOUDER.) Het wapen van Parijs: Vroeg groot, maar laat wij. (Zie GROOTE.) Hij heeft beter dagen, dan of hij wijzer was. (Zie DAG.) Hij is de wijsste van zijn vrienden niet. (Zie VRIEND.) Hij is menigens wijzer voorbij gegaan. Hij is niet wijs genoeg, om het gewricht van het been te vinden. (Zie GEWRIKT.) Hij is niet wijzer. Hij is noch vroed noch wijs, Die van het land gast op het ijs. (Zie 138.) Hij is penning-wijs en pond-zot. (Zie PENNING.) Hij is weervijs. (Zie WETER.) Hij is wijs, die de tijd neemt, als hij tegenwoordig is. (Zie TIJD.) Hij is wijs en welgeleerd, Die alle dingen ten beste eert. (Zie DING.) Hij is wijs genoeg van zichzelf. (Zie ZELF.) Hij is zoo wijs, dat hij drie dagen eerder op het ijs, dan het vriest. (Zie IJS.) Hij is zoo wijs, dat hij het gras zien wassen, (Zie GRAS.) Hij is zot van natuur, En wijs in Schriftuur. (Zie NATUUR.) Hij zal nog eens wijs worden, als hem de vingeren even lang zijn. (Zie VINGER.) Hij zocht de steen der wijzen. (Zie STEEN.) Laat ons heden niet wijs zijn, een ieder behoud zijn wijsheid tot morgen; laat ons thans vrolijk zijn. Lang leven de wijzen van den ouden tijd, die dood zijn. (Zie TIJD.) Lichte spijze is voor den wijze. (Zie SPIJZ.) Men kan verstand en wijsheid trekken van kwaden, van goeden, van wijzen, van gekken. (Zie GEK.) Men moet eerst een paar narrenschoenen verslijten, zal men wijs zijn. (Zie NAR.) Men moet gekken en wijzen in de wereld hebben, als alles goed zal gaan. (Zie GEK.) Men moet niet al te wijs willen zijn. Er zijn er veel grijs, Maar weinig wijzen. (Zie GRIJS.) Na verlies wordt men wijs. (Zie VERLIES.) Niemand is wijs in zijn eigen zaken. (Zie de VE.) Niemand is wijs, of hij kan falen. Om te snijden in de kaas, Dient een wijze en een dwaas. (Zie DWARS.) Siegen maken wijs. (Zie SLAG.) Stoot u daar niet aan, en wees wijs bij uzelf. Tot slot Bemind zot en wijs (of: hoort elk welkom). (Zie PRIJS.) Vroeg rijp, vroeg roet; Vroeg wijs, vroeg zot. (Zie RUPE.) Vroeg wijs, vroeg grijs. (Zie GRIJS.) Hij was wijs, hij zweeg stil, en liet zich niet merken. Wat een slag is voor het paard, is een woord voor de wijze. (Zie PAARD.) Wees niet wijs in uw eigen ogen. (Zie DOG.) Wie is de wijsste aller tijden? (Zie TIJD.) Wij kunnen allen niet even wijs zijn. Wijs bij de uitspraak (of: Mooi voor het oog), maar gek om een hoekje. (Zie GEK.) Wijs en rijk is God gelijk. (Zie GOD.) Wip is goed, te wiek deugt niet. Zijt u wijs, en dan te minnen, is geen zaak, om te verzinnen. Wijzen en gekken te zamen zijn noodig, om een stad te maken. (Zie GEK.) Wit gij dwaasheid wel bestieren, zijt dan wijs in uw manieren. (Zie DWAAS.) Zo zou een gek wel zeven wijzen werk geven. (Zie GEK.) Wijs zijn mallen. (Zie MAL.) Een koekoek en een sijs zingen niet een wijs. (Zie KOEKOEK.) Het is een orgel, dat juist die wijzen geeft, welke men erop speelt. (Zie ORGEL.) Hij helpt hem van de wijde. Hij valt van de wijs. Het zingt, maar hij heeft de wijs niet. Het zingt op zijn wijs. Ik ben van de wijs, zei Lies, en zij riep krentendientjes in plaats van oliekoeken. (Zie DING.) Ik raak van mijn stuk, zei de voorzanger, toen hij weer op de wijs kwam. (Zie STUK.) Beter op een eerlijke wijze met de handen geld te winnen, dan dit op een gemakkelijke wijze te verdienen. (Zie GELD.) De kost wordt op onderscheiden wijzen gewonnen. (Zie KosT.) kind zou merken, dat dit figuurlijker wijze gesproken is, en dat eene muis geen olifant, en een toren geen horen is. (Zie FIGUUR.) Hij stelt er geene wijze op. 7 [Tuınman staat in twijfel, of wijze hier ] Oumpen pi. 97. 23 Febr. Idinau bi. MD. Grute- mus I. bi. 116. v. d. Venne Foord. bi. B en bl. 383. de Bruns bi. 387. Wiisen 130. Meijer bIl.45. m Por. 58. IM Jan. Gruterus I. bl. 116. Oats bi. 593. de Bruns bi. 187, 208, 394, 306. Bogaert bi. 94. 26 iL. € Gruterus 111. bl. 160. 6 de Brune bi. 30. 7 Tulaman I. bi. 39. 465 5 Bogaert bl. 104. 4 Feör. 53. WIJSHEID. toon zou beteekenon, en WEILAND sielt dat bui- ten bedenking, als hi), op het woord wijs, zegt: „Er eene wijs op stellen, is, eigenlijk, eene melodij voor een zangstuk bepalen ; figuurlijk, zijn leven regelen: hij stelt er geene wijs op.” ndertusschen is het stellen eener wijze eens ieders werk niet; zoodat deze beteekenis hier waarschijnlijk in ’t geheel niet in aanmerki kan komen; en dit wordt bijna tot hehe als men bedenkt, dat: hij stelt er geene wijze op, zooveel beteekent als: hij houdt geene orde (regelmaat) in zijne zaken, dat is: hij stelt er gene orde op, — maarin orde van doen zeer wei met manier (wijze) van bandelen in over- eenstemming te brengen is.] Hij weet noch woord noclı wijze daartoe. 8 Hij wint op eene eerlijke wijze met stelen den kost. Zie KOST.) leder ding heeft zijnen tijd en zijne bijzondere wijze. (Zie DING.) leder leeft op zijue wijze. Leder streelt zijn bruid op zijn wijze. (Zie BRUID.) Het is een wijze van het land: Lang van tong en kort van hand. (Zie HAND.) ‘s Lands wijs, ’s lands eer. (Zie BER.) Men zoekt op die wijze den otter te strikken. (Zie OTTER.) Mijn oom mag gaarne zijn ingebrande pijp met een zwavelstokje weer op de juiste wijze brengen, zei Jochem. (Zie JOCHEM.) Op het ijs Kent men ’s lands wijs. (Zie 1,8.) Verlaat geen oude wijze. 9 Wijze van den lande Is geen schande. (Zie LAND.) WIJSHEID. Al hadt gij ook Salomo’s wijsheid. (Zie SALOMO.) Als de malle planeten regeren, zoo helpt er geen wijsheid tegen. (Zie PLANET.) Als de wijn ingaat, gaat de wijsheid uit. (Zie WIEN.) Als de wijn is in den man, is de wijsheid in de kan. (Zie KAN.) Als God een land plagen wil, dan beneemt Hij den heeren hunne wijsheid. (Zie GOD.) Arme lui’s, wijsheid gaat meest verloren. (Zie LIEDEN.) Beter een ons geluk dan een pond wijsheid. (Zie GELUK.) Beter wijsheid gekocht dan geleerd (of: ontleend). 10 Daar is aan geen ding meer verloren dan aan eens armen mans wijsheid. (Zie DING.) Daar is geen wijsheid in de min; En gramschap heeft geen reden in. (Zie GRAMSCHAP.) Daar reden ontbreekt, is ’s menschen wijsheid niet noodig. (Zie MENSCH.) Dat heeft hem genoeg gekost, te weten: al zijn wijsheid. 11 Dat is centen-wijsheid en guldens-domheid. (Zie CENT.) De dwaasheid loopt, de wijsheid gaat. (Zie DWAASHEID.) De gierigheid (of: zuinigheid) bedriegt de wijsheid. (Zie GIERIGHEID.) 8 Campen bl. 59. 8 Set. Prov. bl. 58. 10 Mots bl. 48. Meijer bl. 73. 11 Campen bl. 18. Meijer bl. 9. De kunst en de wijsheid hebben geen grotere vijand dan den onwetende. (Zie KUNST.) De meeste wijsheid, die men vindt, is, dat een man zichzelf kent. (Zie MAN.) De nieuwsgierigheid bedriegt de wijsheid. (Zie NIEUWSGIERIGHEID.) Des anderen dwaasheid zij uwe wijsheid. (Zie DWAASHEID.) De vrees Gods is het beginsel der wijsheid. (Zie BEGIN.) De wijsheid schuilt dikwijks onder een versleten kleed. (Zie KLEED.) De wijsheid van een boer, De schoonheid van een hoer En zakkracht: ’t Is al niet veel geacht. (Zie BOER.) De wijsheid wordt altijd van haar kinderen getuchtigd. (Zie KIND.) De wijze hangt zijn wijsheid niet aan een houten stok. (Zie HOUT.) Die het geluk heeft, heeft geen wijsheid van doen. (Zie GELUK.) Die het officie geeft, geeft de wijsheid niet mee. (Zie OFFICIER.) Die slechts geleerdheid zoekt, en wijsheid daar niet bij, Slaapt bij de kameel, en gaat de vrouw voorbij. (Zie GELEERDHEDID.) Die zijn rijker geeft en hun wijzer leert, Is dikwijks van den weg (of: Is ver van de wijsheid) ge- keerd (ook wel: Doet hun zaken verkeerd). (Zie RIJK.) Dikwijls ziet men, dat de zotten Met de wijze leden spotten; Maar wie zich naar wijsheid stelt, Laat de gekken ongekwaald. (Zie GEK.) Dokterschap is een graad van wijsheid; ridderschap is een graad van rijkdom. (Zie DOKTERSCHAP.) Door al te grote wijsheid wordt men een nar. (Zie NAR.) Door naarstigheid groeit de wijsheid. (Zie NAAR- STIGHEID.) Een buigzaam hart dat kan zich voegen, En wijsheid laat zich haast vernoegen. (Zie HART.) Een dwaas ziet in zijn dwaasheid anders niet dan wijsheid. (Zie DWAAS.) Een uur van geluk ten hove Gaat een jaar wijsheid vergeven. (Zie GELUK.) Fijne wijsheid, waar geen deugd bij is. (Zie DEUGD.) Geen wijsheid was er ooit zoo groot, Als veel te denken aan den dood. (Zie DOOD.) Geluk en een halve penning, al geld en wijsheid en voldoende in de wereld. (Zie GELD.) Gelukkige gekken behoeven geen wijsheid. (Zie GEK.) Gij wilt van de wijsheid pachten, daar mal koning is, (Zie KONING.) Het hoofd zit vol van wijsheid als een rosmolen. (Zie HOOFD.) Het is geen wijsheid, tegen de heeren te schrijven, Die u uit uw land en goed kunnen verdrijven. (Zie GOED.) Het is goede wijsheid, die in het einde wijsheid is. (Zie WIE.) Het is meer geluk dan wijsheid. (Zie GELUK.) Hij denkt, dat hij de wijsheid in pacht heeft. (Zie PAKHET.) Hij heeft de wortel der wijsheid verloren. Hij houdt de wijsheid als een dokter, die hooi eet. (Zie DOCTOR.) Hij is wel onwijs, die van een zot wijsheid verwacht. (Zie ONWIJS.) Hij is zoo vijlend als het raadhuis te Bremen (of: het oude raadhuis), dat van wijsheid omver viel (af: vog, drie dagen voor het viel). (Zie BREMEN.) Hij is zoo vijlend als Salomo’s kat, die van wijsheid de eer brak (of: van de trappen viel). (Zie KAT.) Hij is zot van wijsheid. Hij komt nog kwalijk van de min, En beeldt zich alreeds de wijze leid in. (Zie MIN.) Hij zal de wijsheid bewaren. Hij zal hem de wijsheid door de Neurenburger trechter in het kop gieten. (Zie KOP.) Ik heb het kind, dat voortijdige wijsheid heeft. (Zie KIND.) In de liefde is dwaasheid en wijsheid. (Zie DWAASHEID.) In een klein hoofd ligt dikwijks veel wijsheid. (Zie HOOFD.) In een armen mans hoofd blijft veel wijsheid verward. (Zie HOOFD.) Als wij vandaag niet wijs zijn, een ieder heeft wijsheid tot morgen; laat ons nu alvast zien. (Zie HEDEN.) Laat ons nu van geen enkele wijsheid (of: zwarigheid) kallen. Laat uw kwaadaardigheid niet boven uw wijsheid gaan. (Zie KWAADAARDIGHEID.) Letter-wijsheid is de lantaarn van het verstand. (Zie LANTAARN.) Men geeft wel geloof, maar geen wijsheid. (Zie GELOOF.) Men kan verstand en wijsheid trekken van kwaad, van goed, van wijzen, van gekken. (Zie GEK.) Men kent eenmans wijsheid, als hij een hoofd heeft. (Zie HOOFD.) Men moet te allen tijde om de wijsheid strijden. (Zie TIJD.) Met wijsheid kiezen, geen moed verloren laten gaan, maar stand volhouden: zo zal ’t eens worden. (Zie MOED.) Niemand drinkt zich tot wijsheid. (Drinkebroers slaan niet dan zottenklappen.) Onder een' grauw wenk schuilt dikwijls grote wijsheid. (Zie PIJ.) Onder een' grauw wenk schuilt dikwijks grote wijsheid. (Zie ROK.) Ongestadig, ongestapeld; nu dit, dan dat: er is beid is er niet groot. Oommoed gaat voor wijsheid. (Zie OOMMOED.) Van een kind kan men geen mans wijsheid hebben. (Zie KIND.) Voorzichtigheid is de moeder der wijsheid, zei Joris, en hij leidde, terwijl zijn vrouw sliep, een half dozijn eieren onder haar aars, om uit te broeden. (Zie AARS.) Wat een ander in wijsheid wegwerpt, zal hij wietszeggen niet oprapen. Wat rijke lieden doen, moet gedaan zijn, — wat zij zeggen, moet wijsheid wezen. (Zie LIEDEN.) Wie met wijsheid de wereld doorzoekt, vindt niets op, niets neer, niets in, niets uit. (Zie MAL.) Wijsheid en voorzichtigheid is beter dan alle instrumenten van oorlog. (Zie INSTRUMENT.) Wijsheid gaat boven kracht. (Zie KRACHT.) Wijsheid gaat het al te boven. Wijsheid in man, geduld in vrouw: Dat kan het huis in rust houden. (Zie GEDULD.) Wijsheid verlicht. Zie, dat je toornigheid niet voor je wijsheid gaat. (Zie TOORN.) der wagen niet vergaren, Zonder wijsheid niet Wijsheid,.. Het is een neuswijs (of: wijsneus). (Zie NEUSWIJS.) WIJWATER. Het is wijwater van den hof. (Zie HOF.) Hij smijt er wijwater tegen. (Daar wil zeggen: hij verhindert die zaak.) Hij drangt naar kwast noch wijwater. (Zie KWAst.) Hij zit gelijk de duivel in een wijwatervat. (Zie DUIVEL.) Ik heb al wijwater gehad. Men zegt dit, als men iemand ontmoet, die met zijn reden ook zijn speeksel gegeven heeft. Onze Lieve Heer sproeit zijn wijwater. (Zie HEER.) WIJZER. Als de roest zich eens in een uurwerk zet, daar is aanhanger meer in zijn beweging, noch zeker id in zijn wijzer. (Zie BEWEGING.) Dat past als een zonnewijzer in een doodkist. (Zie DOOD.) Hoe laat is het? vroeg grootje aan Joris van der Peer; Het is zes uren besje, zei hij, want de wijzer hangt op en neer. (Zie BESJE.) Men kan aan de wijzer wel zien, wat de klok heeft. (Zie KLOK.) Mijn kwade weg uit. (Zie WE.) Het was veel of weinig. WAR.) Als heeft men tot het werk geen macht, de wil wordt evenwel geacht. (Zie MAGT.) Die wat groots bestaan, Hebben met de wil voldaan. (Zie GROOTE.) Als aan de wil is voldaan, Is de liefde vergaan. (Zie LIEFDE.) De wil maar goed is, kan men veel doen. Als men het kind zijn wil geeft, krijgt het niet. (Zie KIND.) De een mensch is om des anderen wil gemaakt. (Zie MENSCH.) De goeden wil (of: Het hart) voor de daad nemen. (Zie DAAD.) Synode van Dordrecht zal om zijn wil niet gebonden worden. (Zie DORDRECHT.) Die al willen zijn goede wil derven, behoeft niet te klagen. (Zie GOED.) Groterus 11. bl. 168. Merga bl. 41. De Veen bi. @. Oxen bi. 508. De Deyse bl. 1. 467 Bartolus sec. X. 3. v. Duyse bl. 238. De Brune bl. 137, 439, 473. Hoffmann bl. XXVII. De Brune bl. 71. Sartorius quart. DM. WIL. Die geven kan en zwijgen stil, Hij doet altijd zijn wil. Die in alle dingen zijn wil heeft, behoeft niet gram te worden. (Zie DING.) Die lijdt en zwijgt, krijgt zijn wil. Die tegen zijnen wil ter kerke gaat, die heeft geen nut van de mis. (Zie KERK.) Die wil wil hebben, moet wil doen. Dikwijls heeft men een oog op den hond om des meesters wille. (Zie HOND.) Doe mijnen wil, en doe kwalijk. Een ironisch gezegde, waarmede men te kennen geeft, dat men verlangt, in alle gevallen gehoorzaamd te worden.) Een arme man, die lekker is, heeft zijnen wil niet. (Zie MAN.) Een droog Maart en natte April is den boerenu naar hun wil. (Zie APRIL.) Eene leugen om bestwil is geen zonde (of: schaadt niet). (Zie LEUGEN.) Eene vrouw neemt geen oude man om Godswil. (Zie con.) Eigen wil brandt in de hel. (Zie Her.) Eik wat wils, deelt het schoonst. (Zie de Bijlage.) Elk wat wils, zei besje, en ze ging zittende sterven. (Zie BESJE.) Elk wat wils, zei de kraai, enz. den ekster op het hoofd. (Zie EKSTER.) Gaat er iets naar uw wil, Veeg uw mond, en houd u stil. (Zie MOND.) Gelijk een paard, dat men niet beteugelt, fier wordt, zoo wordt een kind, dat men zijn wil laat doen, koppig. (Zie KIND.) God geve ons, wat zijn goddelijke wil verleent. (Zie GOD.) Goede wil is geen erf. (Zie ERFENIS.) Het is al wil, waar God een mensch soms mede helpen wil. (Zie con.) Het is een upeen opgetast wil. (Zie RAMP.) Het is een willekeurig leven. (Zie LEVEN.) Het is niet om mijnen wil, zei de wolf, maar om mijne schaamte voor mijn moeder. (Zie MOEDER.) Het is wel besteed, wat men om Godswil geeft. (Zie GOD.) Het minste moet des meesten wil volgen. (Zie MEEST.) Het speelt mij in ’t oog, dat ik mijn wil zal zien. Het zijn niet allen hoeren, die eenen man te willen hebben. (Zie HOER.) Hij kust het kind om der zoogster wil. (Zie KIND.) Hij slacht Sint Egbert, die de eieren opat, en de doppen om Godswil gaf. (Zie DoP.) Ik stal het leer, en geef de schoenen om Godswil. (Zie GOD.) Jook mij gelleken: ’t is wel mijn wil. (Zie GELD.) Kinderen moeten wat wils hebben. (Zie KIND.) Kinderen-wil is niets waard. (Zie KIND.) Kinderen-wil staat bij den bestandstok achter de deur. (Zie BEZEM.) Kleine willen dragen groote gewichten weg. (Zie GEWIGT.) Prov. serlosa bl. W. 16 Juli). Gruterus I. bl. 104. de Braune bl. 450, 468. v. Alkemade bl. 66. Tuinman 1. bl. 103, 11. bl. 213. WIL. Men heeft het goed om der eere wil. (Zie EER.) Menigeen verdoemt, om vrouw en kinder-wil, lijf en ziel. (Zie KIND.) Men kan wel wil maken. Men kan zijn laatsten wil niet maken, als het kille zweet de leden naakt. (Zie LID.) Men ziet er zijn goeden wil aan. Met den wil kan men bergen verzetten. (Zie BERG.) Mijn wil is mijne wet. (Zie WET.) Niemand gaat (of: zit) kwalijk om eensanders wil. Niet om mijn wil, zei de wolf, maar de schapen waren best in die weide. (Zie SCHAP.) Om den wil van het smeer likte de kat den kandelaar. (Zie KANDELAAR.) Om den wil van Jan Lammertsen. (Zie JAN LAMMERTSEN.) Om des seins wil je kan men de zoonster. (Zie KIND.) Om gelds wil je is 't al te doen. (Zie GELD.) Om Godswil gegebevrucht worden. (Zie GOD.) Om Godswil geven verarmt. niet; wat men de arme onthoudt, gaat toch verloren. (Zie ARME.) Om zijnent wil is de bal onder onze voeten weggeslagen. (Zie BAL.) Tegen de ziekte zijn middelen te gebruiken, tegen een Godswil niet. (Zie GOD.) Tegen wil en dank. (Zie DANK.) Veel wil, veel keur. (Zie KEUR.) Wie is er zoo slecht, dat hij om der vogelen wil zou laten zaaijen! (Zie SLECHT.) Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt (of: wiens wil men eert). (Zie BROOD.) Zij heeft haar bekje goed tot haar wil. (Zie BEK.) Zijn wil is geen landsrecht. (Zie LAND.) Zijn willetje staat in het bosch, met de roede gaat hij los. (Zie BOSCH.) Zoo lang als men leeft, heeft men zijn vrijen wil. (Zie WIIP.) Als de jager blaast, is er wild op 't spoor. (Zie JAGER.) Als men het wild niet betrapt, is het de schuld van het kruid niet. (Zie KRUID.) De jager laat zijn huis, gelijk het wild zijn leger. (Zie HUIS.) Een gestadig jager wint (of: vangt het wild). (Zie JAGER.) Het is een goede brak, om het wild op te jagen. (Zie BRAK.) Het wild is in het garen. (Zie GAREN.) Het wild is voor u opgedaan. Het wild (of: De haas) in zijn leger betrappen. (Zie HAAS.) Het wint er fel, als 't een wild het andere eet. Hij heeft het wild gevangen, maar een ander gaat er mee voort (of: door). Hij loopt als een aangeschoten wild. Wij jagen al op ons wild. Hebt gij geen wildbraad of kapoen, Zo eet dan moes of ander groen. (Zie GROEN.) Het is een zeldzaam wildbraad. Sartorius pr. IX. 73. Campen bi. 104. v.d. Venne bi. 3, 1486. v. Hasselt bi. 3. Zoet bi. 339. Sartorius tert. I. 82. v.d. Venne bi. 378. Sartorius sec. I. 3. Gheurtz bi. 68. de Brune bi. 293. Winschooten bl. 339. Tuinman II. bi. 886. Tuinman I. bl. 39. v. Moerleck bl. 269. Tuinman I. bi. 198, 978. WILHELMUS VAN NASSAUWEN. [Men zegt dit van seis zeer dat niet dienen kan, waarvoor schijnt; daarom voegt DE BRUNE erbij: „een swart’ en oude swaen ghelijck.’’) Hij heeft eenen fijnen neus: hij ruikt het wildbraad. (Zie NEUS.) Ik draag het wildbraad bij me, zei Geurt de jager, en hij haalde een band vol luizen uit zijn hemd. (Zie GEURT.) Laat, die het lust, ter jacht aan Gij, wit g wildbraad, laat het koopen. (Zie JAGT.) Men laat den edelman hun wildbraad, de boer zijn bonte kermis en de hond zijn hoogtijd (hunne bruiloft, of: hun been), zoo blijft men ongeveld. (Zie BEBANDEN.) WILDR. Het huwelijk zal ons temmen, al waren wij nog 200 wild. (Zie HUWELIJK.) Hij is zoo wild, alsof hij met een trommel gevangen was. (Zie TROMMEL.) der DE wild: wie kan mij temmen! EROONS, ER bestemd Daar men niet op past, dat groeit krom-slom in ’t wild. 9 Het is wild, waar het te pas komt. 10 Hij laat alles in het wild loopen. 11 Hi) schermt in de lucht (00% wel: in het honderd, ın den wind, of: in het wilde). (Zie HOSDERD.) In het wild spreken. Vroeg wild, vroeg tam. (Zie TAM.) Wild en weijig worden. (Zie wEiJIq.) Zij fladderwieken in het wilde rond als vieörmuise in de duisternis. (Zie DUISTER.) WILDEMAN. Het is een wildeman (of: wilde Wouter, ook wel: wilde robbedoes, of: wilde dragonder). (Ze DRAGONDER.) WILDVANG. Het is een wildvang, die het met de vuist bouden wil. (Zie vuIsT.) WILDZANG. Het is een wildzang: hier had ik u, daar verloor ik u. 12 Wie. Hij hangt de harp aan de wilgen. (Zie HARP.) x Hijlijkt wel een’ langen schietwilg. Wanneer men het wilgenrijsje al te sterk buigt, breekt het topje. (Zie RIJs.) WILHELMUS VAN NASSAUWEN. Dat zijn ze niet, die Wilhelmus blazen. 13 (Zie de an Onder belofte van verlossing, en terwij ’s prinsen leger zich in de nabijheid nd, heeft WILLEM I een’ spion naar het Spaansche leger gezonden. TUINMAN noemt hem HANS- KEN VAN GELDER. De spion wordt geval, er ter galge geleid. Terwijl men zich tot de straf- 13 Witsen 101. Tulnman IL. bl. 68, ILBLER. 4u$ 9. Gales bl. 14. Martinet 72. Zupkowis kl 7. v.d. Hulst DI.16. Braakönburg UI.6. Konlss bl. 5. v. d. Vijser bI.206. Maklerbl 68 ı Sandäwljk 2]. WILHELMUS VAN NASSAUWEN. oefening gereed maakt, blaast een Spaansche irompetier alarm, waarop de spion uilroept: Dat zijn ze niet, die Wilhelmus blazen. komt de prins nog in tijd met een bende ruiters tot ontzet. Het Wilhelmus van Nassau wordt door de Spanjaarden in allerijl de vlucht ingeleid, en de spion is vrij. Men bezigt dit spreekwoord, wanneer de regering persoon, die men wachtend is, niet komt opdagen. Het is Wilhelmus van Nassau, met de ellebogen door de mouwen. (Zie ELLEBOOG.) WILLEBRORD. Een zweep er zóó niet af als schipper Willebrord, zijn vrouw namen boord wierp. (Zie BOORD.) OCH. Al wat Willem heet, heeft een ellendig uiteinde. (Zie EINDE.) O vermoorde onnoozelheid! zei droevige Willem, en bij een luis op een' kam geknipt. (Zie KAM.) Zo ls Bet ook waar is, zei Willem. (Zo als het ook waar is, was in WILLEMS bestorven; hij zei dit zelfs in toepassing op zijn eigen gebreken.) WILLEM DE ZWIJGER. Het is een Willem de Zwijger. WILLEMIJNTJIE. Hij met Willemijntje: het kan eraf. "Dat is: hij heeft wel wat voor de zaak over. en dit spreekwoord toe op meelmoedige mensen, als zij door anderen tot intooming worden aangespoord. Aan welke WILLEMIJNTIE het spreekwoord doet denken, weet ik niet. BILDERDIJK, in zijn Geschiedenis des Vaderlands, Dl.2, in de noot, vermeldt het gezegde: het kan eraf, van prinses ANNA, de moeder van WILLEM III.) Je bent ook een Willemijn. [Men zegt dit tot een slordig of vervachting meisje. Het ziet de historie van DUIFKO op WILLEMIJNTIE.) WILLEM SPEK. Wacht je voor degenen, die van de natuur geteerd zijn, zei Willem Spek, en hijzelf zag scheel, had kromme beenen en een' scheve mond. (Zie BEEN.) Het is daar zo breed niet als voor de Willemstad. Dat wil zeggen: hij heeft niet zo veel geld, als hij wel beelding maakt. Het spreekwoord neemt zijn oorsprong van de aanzienlijke breedte van het Hollands diep voor de Willemstad. Het zit er zo diep niet als voor de Willemstad. Dat is: hij heeft minder verstand, dan hij door zijn quasi-vernuft tracht voor te doen. De grote diepte van het Hollands diep voor de Willemstad deed het spreekwoord ontstaan. Hij kijkt naar de Klundert, of de Willemstad in staat. (Zie BRAND.) WIMPEL. Hij steekt den hazenwimpel op. (Zie HAAS.) Hij vaart met vlag en wimpel. (Zie vLAG.) BESPOORDELIJKE III. 18. 7 Witessen bl. 483. v. Alkmade bl. 101, Tullemann I. bl. 387, II. bl. 8 Witzen bl. 484. Galss bl. 13. Koning bl. 38. v. Kijk I. bl. 109. Witsen bl. 483. Mulder bl. 610. Modderman bl. 68. Als rampen bl. 97. v. Eijk I. bl. 168, nad. bl. 56. Winschooten bl. 3. Mulder bl. 613. v. Lennep bl. 378. 13 Sept. Gruterus I. bl. 109. Ontdek bl. 458. WIND. Hij versiert de nokken van de ree met zulke wimpels. (Zie NOK.) Hij wint het met vlag en wimpel. (Zie vLAG.) Op een klein schip bonte wimpels van den top voeren. (Zie SCHIP.) Zij vlaggen en wimpelen (of: voeren veel vlaggen en wimpels). (Zie vLAG.) Win. Alle havens (of: hagen) schutten wind. (Zie HAAG.) Alles loopt niet voor wind en stroom. (Zie STROOM.) Alle winden hebben hunne keer- (of: weer-)winden. Alle winden schudden geen noten af. (Zie NOTEN.) Als de wind in het zeil waait, moet de schoot gevuld worden. (Zie SCHOOT.) Als het God belieft, zo regent het met alle winden. (Zie God.) Als het hard waait, zopas op den wind. Als het maar met een' halven wind wil zeilen. Als men zijn zeil te hoog stelt, is 't logisch dat de wind het velt. Al tegen den wind. Al wat zij heeft, is een water- en windmolen, met een bos voor haar poort. (Zie BOSCH.) Beneden wind zijn. Beter in stilte gedreven, dan van harde wind bij- elegd. (Zie STILTE.) Bij den wind overzeilen. Bij den wind smijten. Bij den wind steken. Bij de torens waaijen veeltijds grote winden. (Zie TOREN.) Bij kleine regen ligt de grote wind (of: Kleine regen stilt grote wind). (Zie REGEN.) Bogtig ijzer kan men rechtens; Maar geen harde wind bevechten. (Zie IJZER.) Boven water en wind zijn. (Zie WATER.) Daar gaat veel wind in een huik. (Zie HUIK.) Daar is wind aan de lucht. (Zie LUCHT.) Daar is wind achter. Daar is wind in den moesel. (Zie MOESEL.) Daar komt een verkeerde wind onder. Daar waaijen veel landwinden. (Zie LAND.) Dat gaat zoo vast als een omloopende windmolen. (Zie MOLEN.) Dat gelijkt als een windmolen op een' burgemeester. (Zie BURGEMEESTER.) Dat zal hem geen' windeieren leggen. (Zie E.) De molen gaat niet om met wind (of: water), die (dat) voorbij is. (Zie MOLEN.) Den kop in den wind steken. (Zie KOR.) Den wind dood loopen. De oostenwind, Een koningskind. (Zie KIND.) De schaapkens in de lucht zijn water of wind. (Zie LUCHT.) De voorspoedige wind maakt geen' goede matroos. (Zie MATROOS.) De wind begint op te steken. De wind begint te scherpen. De wind gaat liggen. De wind haalt aan. De wind is bij hem ganz omgedraaid. Winschooten bl. 363. Winschooten bl. 180. Winschooten bl. 534. 15 Adagio, qualunque bi. 10. 16 Winschooten bl. 74. 31 Tuinmaan I. nabij bl. 9, 11. bl. 163. WIND. De wind is een lichte vogel. (Zie VOCHEL.) De wind is hem te machtig, en de stroom te sterk. (Zie STROOM.) De wind is nooit zo slecht, of hij brengt iemand voordeel aan. (Zie VOORDEEL.) De wind is noordelijk. (Zie NOORD.) De wind is om. De wind is slagwijs. (Zie SLAG.) De wind is wieuw (of: waaier). 1 [ Volgens WITSEN is wieuw, op den wind toegepast, kwaad, en waaier is goed ; terwijl DE JAGER, in zijne Verscheidenheden, als hij de verwisseling van den I- en A-klank behandelt, op bl. 184, deze beide noorden in samenstelling opgeeft, en wiewaauwen door herhaaldelijk bewegen of draaijen verklaart.] De wind krimpt tegen de zon in. 2 De wind loopt uit en in. 3 De wind sloeg het schip om. (Zie SHIP.) De wind staat op geen streek. (Zie STREEK.) De wind verkeert. 4 De wind verschiet. 5 De wind waaide daar uit geen goede hoek. (Zie HOEK.) De wind waaide uit alle hoeken. (Zie HOEK.) De wind zal het u niet aanwaaieren. 6 De wind zit eronder. Het gaat voorspoedig.) De wolken drijven tegen den wind op. Die op zee is, heeft den wind niet in zijn handen. (Zie HAND.) Die wind zaait, zal onweer maaijen. (Zie ONWEER.) Die zeilt boven wind: Zie, wat hij vindt. 7 Die zichzelf wel bemint, Waakt zich voor Maartsche zon en Aprilschen wind. (Zie APRIL.) Die zwanger van lucht is, wat kan hij anders dan wind baren? (Zie LUCHT.) Eeden van schippers en beloften van vrijets zijn maar wind, als de nood over is. (Zie BELOFTE.) Eene maandagsche maan Kan niet zonder wind of regen vergaan. (Zie MAAN.) Een koopmen wint met wind. (Zie KOOPMAN.) Een schipper mag geen’ wind verleggen (of: ver- zuimen). (Zie SCHIPPER.) Er komt ligt een rakje in den wind. (Zie RAK.) Er waait geen wind, of hij is iemand dienstig. 8 Gast de wind niet om? 9 Giet in de nok: ’t is scherpe wind. (Zie NOK.) (Gioede wind, goed tij. (Zie GETIJ.) Het gaat hem (of: Hij heeft het vlak) voor den wind. 10 Het gaat vooruit als een bos stroo tegen den wind. (Zie Bos.) Het is al in den wind, dat gij zaait. 11 Het is altemaal wind, zei Fop, en hij blies in het 1 Witsen bL 487. 2 Winschooten bi. 94, 18. 8. 3 Witsen bi. 518. 4 v. Dam bl. 138. 5 Witsen bl. 487. 6 Winschooten bi. 3, 345. 7 Witsen bl. 488. 8 v. Lennep bl, 364. 9 Sartortas sec. II. 3. 30 Servillus bl. 35. Oampen bl. 70. Gbeurtz bl. 64, 73. Zegerus bi. 54. Winschooten bi. 819, 337, 363. v. Alkemade bi. 99. Tailnman I. bl. 143, II. 32. 168. d’Recury bl. 19. Koning bl. 31. Sormoen bI.48 v. Eijk 1.D1. 150. r. Waesberge Yrijon 470 bl. 63. v. Lennep bi. 369, 364. Boodhuljzen bL. 11 Bartorluepr. V. 16. 13 Modderman bi. 105. 33 de Brune bl. 480. Bartorius sec. IV. 81. 14 Campen bl. 70. Gruterus II. bl. 188. de Brune bl. 458. Mergk bl. 38. Sartorius pr. 1X. 36, tert. X.3l. v. Alkomade bl. 178. Harrebomee Tijd bL 299. Vesteeis bi. 188. 15 de Brune bi. 331, 379, 74 Willems VIII. 114. 16 Kampen bl. 102. Idinau bl. 28. Grüterus III bl. 161. de Brune bl. 48, 178. Sartorius tert. IV. 179. Winschooten bl. 363. v. Alkemade bl. 109, Tuinman 1. bl. 10, 319, 343, 363, II. bl. 161. (Folie I. 28. WIND. zeil. (Zie top.) Het is een muts vol wind. (Zie vuur.) Het is een harde wind zonder regen. (Zie REGEN.) Het is een stoker van een wind. (Zie STOKER.) Het is een windbreker (of: windbui, of wel: een broek vol wind). (Zie BREKER.) Het is kwaad, den wind in het aangezicht te hebben. (Zie AANGEZICH.) Het is maar wind (of: een hand vol wind). (Zie HAND.) Het is niet altijd een gunstige wind. Het is zoo ligt als de wind. Het kan niet altijd voor den wind gaan. Het lijkt zooveel als een koe een wijdmolen. (Zie KOR.) Het slimste, dat men vindt, is stil en in den wind. (Zie SLIM.) Het staat zoo vast en onbewegelijk als een riet, dat met alle winden mee waait. (Zie RIET.) Het stinkt zeven roeden in den wind. (Zie ROEDE.) Het vuur onder den wind steken. (Zie vuur.) Het waait niet altijd allen wind. Het weer kent men aan den wind. (Zie WEER.) Als men het meel in den wind zet. (Zie MEEL.) Hij draait (af: waait) met (of: naar) alle winden. (Zie de Bijlage.) Het handelt, gelijk de weerhaan doet. en zegt dit van den weinig slimme.) Hij draait tegen den wind. Hij drijft tusschen wind en water. (Zie WATER.) Hij gaat door den wind. Hij neemt een besluit, en kiest zijn partij. Hij geeft wind over. Hij hangt de huif naar den wind. (Zie nu.) Hij heeft den wind in het hoofd. (Zie noord.) Hij heeft den wind in zijn zeilen gekregen. Hij heeft den wind van achteren. Hij heeft den wind vlak in ’t oog. (Zie oog.) Hij heeft de volle zeilen eerst aan den wind overgegeven, toen hij den kwaden hoek te boven was. (Zie eerst!) Hij heeft een’ bril van doen: hij ziet een koe (of: een paard) voor een’ windmolen aan. (Zie bril.) Hij heeft het tegen wind en tegen de stroom. (Zie groot.) Hij beeft nog al wat wind op zijn lijf. (Zie lucht.) Hij heeft wind en stroom mee. (Zie stroom.) Hij heeft wind en stroom tegen. (Zie stroom.) Hij heeft zooveel wind, dat een molen ervan zou omgaan. (Zie molen.) Hij houdt van den wind af. Al is den wind mee. Hij is door den wind. het laveren, na een langer of korter streek te hebben afgemeerd, weer wendt. Waait het nu hard, dan helt het wel eens zóó sterk over, dat zeven de zeilen het water raken, en nat worden. Vandaar schijnt afkomstig, dat men van hem, die te veel gedronken heeft, zegt, dat hij door den wind is, en dat te meer, omdat men ook wel van 200 iemand den anderen scheepsterm, namelijk: hij loopt met een nat zeil.” Hij is in den wind geweest. Hij is uit zweren geweest. Hij is zoo gaauw (of: gaat zoo snel) als de wind. Hij kijkt, van waar de wind komt. Hij kijkt wat hong in den wind. (Men zegt dit van iemand, die een meisje boven zijn stand zoekt.) Hij krijgt den wind van voren, Hij wordt in zuren doen en spreken hevig evallen. Hij laat het onder den wind loopen. Hij laat zich door den goeden wind van zijn overwinning voortdrijven. (Zie VICTORIE.) Hij leeft van gatenstreken, en de molenaars leven het beste. Hij sleutelt ietje (Zie GUT. z en bem in den wind. Hij loopt de wind door. Dat is: hij zet alles op het spel, en geeft zich aan zijn nieuwe bestemming of zijn nieuwe noodlot over. Ook in het kaartspel, bijv. in het commercie, bezigt men het spreekwoord.) Hij maakt vrij wat wind. (Hi) moet het schip bij den wind houden. (Zie schip.) Hij moet tegen wind en stroom op roepen (of: opvaren). (Zie STROOM.) Hij neemt hem de wind af. (Hi) past op storm noch wind. (Zie storm.) Hij schermt in de lucht (ook wel: in het honderd, in den wind, F: in het wilde). (Zie HONDERD.) Hij zet een en wind. (Dat wel: hij geeft geen acht gemoedelijke en algemene redenen, en hem in zijn eigen belang geeft. Tuinman Fe s „dat dit spreekwoord onzijdig is uit de gebaren [d. i. het gebaar), naar door iemand met het uitschijnen van de hand in den wind, of de lucht, dat te kennen geeft. Hij speelt er mee als de wind met de najaarsbladeren. (Zie blad.) Hij speelt met het leven der landgenoten, als de wind met de bladeren des wouds. (Zie blad.) Hij steekt zijn neus in den wind. (Zie neus.) Het stinkt drie uren in den wind. (Zie uur.) Hij stinkt naar conserveerde roggebrood, zeven van in den wind. (Zie brood.) Hij strooit zand tegen den wind. (Dat is: hij doet een vruchteloos en voor zichzelf schadelijk werk; want dat zand tegen den wind strooit, maakt zich bespottelijk, en krijgt het zand in de ogen. Op de Wiese, bij 501. 10 Talman I. bl, 139, 5 Talman 3. bl.14. d’Essury 1.30. v.BjkL 11 Wiesner bij 515. WU 108. Malder bij 630. Bartoris sec. IX. 77 6 r. Lensp bij 368. 13 Bogenert bl. 55. Te.Ryb I... 151. v. Lensp bij 208. 14 Wiesen bij 488. 471 8 Bervillus bl. 307°. Winschooten DI. 308. Tuimman I. bl. 331. v. Wassberge Yrifen Si. 3. v. WIND. Hij telt de pluimen tegen den wind. (Zie PLUIM.) Hij vaart (of: zeilt) voor wind en stroom. (Zie STROOM.) Hij vangt den wind met het net. (Zie wer.) Hij vecht tegen de windmolen. (Zie MOLEN.) Hij verkoopt wind. 10 Hij volgt den wind. 11 Hij vraagt er even min naar als naar den wind, die daar heen waait. 12 Hij wacht een gunstig wind af. 13 Hij weet niet, waar de wind van daar komt. [Men legt hem lagen, en hij kan niet nagaan, wie hem dat doet.] Hij weet wel, van welken kant de wind waaierde. (Zie KANT.) Hij werpt de pluim in den wind. (Zie PLUIM.) Hij wil het door den wind duwen. 14 Hij zal met een windei betalen. (Zie e.) Hij zal op geen windmolen verdrinken. (Zie LEN.) Hij zeilt met alle winden. 15 Bij zeilt met een loopenden spriet: Een klein windje deert hem niet. (Zie SPRIET.) Hij zeilt scherp bij den wind. 16 Hij ziet in den wind. 17 [Dat wil zeggen: hij is een voorzichtig man, die den gang gaat en nagaat, en daarnaar zijn maatregelen voor de toekomst neemt. ] TUINMAN zegt: „’t Is genomen van een weer-kundigen, die gade slaat, hoe de wind is, en zich ergens donkere wolken en onweders in lucht opdoen, om er zich naar te schikken.” Hij ziet zich in staat gesteld, om het tegen storm en wind uit te houden. (Zie STAAT.) Hij zocht wind, om mutsen te droogen. (Zie MUTS.) Hij zweeft tusschen water en wind. (Zie WATER.) Hoe holler zee, hoe sterker winden. Hoe is de wind met u? Hoe wankeler wind, hoe vaster weer. (Zie WEDER.) Hooge boomen (masten, of: molens) vangen wind. (Zie BOOM.) Ik acht het zooveel als den wind, die daar waait. (Zie WATER.) In die wateren heeft men veel noordenwind. (Zie NOORDEN.) In (of: Tegen) den wind opzeilen. (Zie SCHIPH.) In (of: Uit) den wind zetten. (Zie SCHIPH.) Is het geen koos, zoo is het een windmolen. (Zie KOE.) Komt wind voor regen, Dan is er niet aan gelegen; Doch komt regen voor wind, Berg dan je zeilen gezwind. (Zie REGEN.) Laat men zich den goeden wind over het hoofd waaijen: het getijde verloopt. (Zie GETIIDE.) Laat uw anker zinken, en wacht eenen voordeeligen wind af. (Zie ANKER.) Lonpende wind geeft staand weer. (Zie WEDER.) Loopers zijn veelal windklievere. (Zie KLIEVER.) Men kan aan de vlag zien, hoe de wind is. (Zie VLAG.) 