title: Algemeene Kerkelijke geschiedenis der Christenen : Met plaaten
creator: Hamelsveld, Ijsbrand van
text: .ne ontfchuldigingen, roert hij ook het branden van tot 814» kaarfen, en wierooken voor de Beekden der Heili- gen aan; maar vindt daar in enkel een eerbewijs, beelden vän het Goddelijk licht, en van de inge- ving des Heiligen Geestes. Bij de tegenwoordige algemsene beweging over de Beelden, moesten de Bisfchoppen zeer behoedzaam te werk gaan, opdat niet de vijänden van CHrIsTus kruis zouden kun- nen zeggen „ dat de Christenen tot hier toe ge- dwaald hadden. Zelfs de Keizers hadden voor hun Paleis Beelden der Apostelen en Profeten laten plaat- fen. Ten laatiten verzekert hij, dat door de Beel- den ook wonderen gefcbied ziin, onder welken dit het duidelikfle en door vele getuigen bevestigd was , dar te Sozopolis in Pifidi£ wit de hand varı eene fchilderij der Maagd nmarıa eene zalf gevloeid was. Het flandbeeld van cHrısTus „ hetwelk de vrouw met den bloedvloed te Paneas had opgerigt, behoorde hier ook toe „ zoo als EUSEBIUS ook. Beel- den van CHRISTUS, PETRUS en PAULUS, gezien had; niet als of wij ook zulk een metalen ftand« beeld moesten maken „ maar cnurıstus had toch die Heidenfche gewoonte door het mededeelen var wonderkrachten gebillijkt. Te Konflantinopolen zelve weroorzaakte het ge- Oproeren bod, 283 KERKELIKE IV bod, om de Beelden weg te ruimen, geene gerii an ge onrust. De Keizer had eenen Hof bedienden Afdeel, gezonden, om het Beeld des Verlosfers , hetwelk VI boven de groote koperen deur van het Keizerlik Hoofädfl. j e na c, G, Paleis ftond, weg.te nemen en te verbrijzelen. Toea Jaar 622 hij nu ten dien einde reeds op den ladder flond, tot 814. werd. hij, van eenige ‚wijven en ander gepeupel op deswe. den:grond geworpen en doodgeflagen; THEOFANLS gense fpreekt van meer andere. Hofbedienden, die daar bi - het leveı zouden- verloren hebben. Eenige wijven liepen naar de woning van den nieuwen Patriarch ANASTASIUS, om hem te fteenigen, em deeden hem bittere verwijtingen , ‚dat hij de Heiligdommen let vernietigen. Maar:.de foldaten toefchietende, Boegen deze wijven, en meer andere menfchen,, dood; len werden ook bij deze gelegenheid verminkt, gt geefell, uit het land’ gebannen, en hunne goederen verbeurd verklaard (*). Het verhaal van later Griekfche Schrijvers, dat Leo thans ook eene wek voorziene Boekerij en de bij dezelve wonende G* leerden zal hebben laten verbranden, omdat zi zit gevoelen omtrent de Beelden der Heiligen niet wie den volgen, is ons reeds voorheen als fabelachtig | Jeagkomen. THROFANES zegt niets meer, dal 1 dat toen verfcheidene godzalige en geleerde mal nen, en oude leerinrigtingen hunnen ondergang 8% vonden hebben. En in de Gefchiedenis van m NE (*) orecor. II. Ep. I ad Leon. p. 19. in LaBeEl Concill. p. 339. STEPHAN, in Fit. S. Srepaani PAS: r Anal. Grec. T. l. CEDREN. P. 452 = = = _ 2 5 = —_— F= = E — = m Meet es: u ae x „aan dal, Ange Toen hij nu ten dien einde reeds op den ladder found, sera hij van eenige wijven en ander gepeupel op den grond geworpen en dood gell agen; xu.D.Bladz.:B# Digitized by Google GESCHIEDENIS. 289 Xbs DAMASCENUS hebben wij nog een laaghartig IV Bedrag als zeer verdacht befchouwd, waar door Lro PR dezen, die niet eens zijn onderdaan was, ongeluk- Afdeel, kig zou gemaakt hebben, enkel daarom, dat deze _ VI een ijverig vriend der Beelden was. “eco Zekerder en van meer gewigt zijn de bewegin- Jnar 622.. gen, welke de plakaten des Keizers tegen de Beel- !0t 814 den in andere gewesten des Rijks hebben voortge- bragt. De Grieken en de inwoners der Cykladifche Eilanden maakten deswegens ecnen opftand; of, zoo als THEOFANES het noemt, door Goddelijken jjver gedreven, rustten zij eene vloot uit tegen den Keizer, en zetten zekeren cosmAas op den troon. Maar deze onderneming liep hoogst ongelukkig afz en hun lot gaf eene nieuwe fterkte aan het Keizerlijk bevel (*). Velen van de Griek/fche Gefchiedfchrijvers weten ook wonderen te vertellen, door welken God de eer der Beelden gered zal hebben. Nicea, het- welk de Saraceenen ten dezen tijde belegerden, kon van hen, uit hoofde van de voorbede der Heiligen, en der Beelden , die daar ver&erd werden, niet in- genomen worden. Ja, toen een Krügsbediende een Marienbeeld op den grond wierp, en met voeten trad, verfcheen hem nıarıa zelve, hem zijne aan- ftaande firaf aankondigende; ook verloor hij den voleenden dag het leven. Als dit waar is, mogt men zekerlijk verwacht hebben, dat ook die genen de overwinning moesten behaald hebben, die ten bes+ (*) THEOFANES /. c. NICBFORUS Breviar. Hist, pagı 87; CEDREN!S Pag. 455. XII. Dee. 290 KERKELIKE jY besten der Hcilige Beelden de wapens tegen den BOER Keizer hadden opgevat! Afdeeı. Maar de merkwaardigfte tegenftand, de gewigtig- VI fte in de gevolgen, werd hem te Rome en in zün . overig gebied bewezen. De Room/che Bisfchop, Jaar 622. GreGoRIUS II, luifterde zoo weinig naar de beve- tot 814. jen varı ziinen Opperheer, dat hij niet alleen op de or:corı- ftoutfte wijze daartegen aan denzelven fchreef; maar us II ver ook zijne onderdanen tot ongehoorzaamheid en op- eg roer ophitfte. Wij hebben reeds in ziine Gefchie- ’s Keizers denis verhaald, wat hij, bij deze gelegenheid „ tegen bevel. den Keizer ondernam; hoe deze poogde, hem daar voor te ftraffen, als mede weike gevaarlijike onrus- ten uit deze verfchillen voor de Keizerlijke regering ontftaan zijn. Dit zijn hoofdgebeurtenisfen, die ons verklaren , hoe de Roomfche Bisfchoppen van deze eeuw hun gezag zoo fchielijk hebben opgevijzeld; zich den weg tot het bezit van een Wereldlijk Vor ftendom gebaand; en tot het verlies van Rome en Midden - Italiö voor de Griekfche Keizers zeer veel toegebragt hebben; hoe zij met de Frankifche Vors ten in des te naauwer verbindtenis gekomen, en hun behulpzaam geweest ziin, om dat Keizerlijik Gebied aan zich te onderwerpen. Alhoewel ’er reeds voor en met de twisten over de Beelden, zware misnoe- gens in het Keizerlijk Zrali& tegen de regering ge fmeuld hadden, nogtans werd het vuur van oproer door GREGORIUS meer ontfloken en vermeerderd ; en alhoewel hij den Keizer niet regelregt in den ban gedaan, of de onderdanen van denzelven afgetrok- ken heeft ,„ nogtans deed hij genoeg, om hem als GESCHIEDENIS. og als eenen Ketter bij dezelven gehaat te maken. IV Van zijne twee Brieven aan den Keizer is ook BR reeds gewag gemaakt (*), hier willen wij daar uit Afdeet. 'nog bijbrengen , wat GREGORIUS ter werdediging der _ VI Beelden in dezelven gezegd .heef. Daar door, ee fchrijft hij (+), dat de Keizer :derzelver 'ver&ering faar 6a. Afgoderij noemde, en de Beelden 'heeft zoeker wir !%! 314 te roeijen, heeft hij de ‚geheele Wereld geörgerd. Schriftelijk had hi} het voor.ongeoorloofd verklaard , jet te aanbidden, hetwelk van menfchenhanden ges maakt is; of een Beeld, dat naar -eenige gelijkenis gemaakt is; maar hij mogt toch :eerst aanwijzen, wie dit geleerd had; dan wilde hij ook bekennen, dat dit een Goddelijk gebod was. Dat mozes de Beelden verboden had, betrof alleen de Afgodsbeel- ‚den der Äanaaniten; anders had hij zelf Beelden genoeg, op Goddelijk. bevel, in den Tabernakdl gebragt. Hij had ook begeerd , ‘God te zien; maar 'hem alleen van achteren te zien ‚gekregen; thans ‚zag men hem heel duidelijk, van voren en van ach- teren. Want ziin Zoon was Mensch, voor ieder een’ zigtbaar en -tastbaar geworden, Sedert waren de menfchen uit de geheele Wereld als Arenden zıaar Feruzalem gevlogen; want volgens 'CHRISTUS woorden, is hij dat doode ligchaam, waar de hoog« vliegende Arenden, de vroome menfchen, vergade- ren. Deze hadden hem nu, zoo als zii hem z» gen, voor anderen afgefchilderd; zoo ook ziimen Broe- (*) Boven Bladz. 37. (t) In act. Conc. Niceni II. ap. Laps, T.Vil. p. ı0, Ta | 292 KERKELTKE iv. Broeder jJaconus , den Martelaar sTEFANUS, er Be meer andere Martelaren. Bij derzelver befchouwing Afdeel. hadden de menfchen,, door de geheele Wereld, de VI aanbidding des Duivels verlaten , en hadden die aan nn deze Beelden bewezen; niet, zoo als men God aan« Jaar 622. bidt; maar in zekere betrekking, (# Aargeurizws, tot 814. aara oyerixos, ftaat ’er in de Griek/che Vertaling, in welke deze Brieven bewaard zijn.) Verders be- roept GREGORIUS zich daar op, dat CHRISTUS aan den Koning ABcARUS, met eenen Brief, ook zijn beeldtenis gezonden hebbe, bij hetwelk de Ooster- lingen nog aanbaden; zoo als ’er meer zulke Beel- den van CHRISTUS waren, die men daar toe Op- rigtte. En waarom, vervolgt hij, beelden wij ook den Vader van onzen Heere jezus CHRISTUS niet af? Omdat wij hem zoo niet kennen, en omdat de Godheid niet afgebeeld kan worden; als wij haar korıden afbeelden, zoudt gij dit toch geen Afgods- beeld mogen noemen. Wanneer wij in de Pieters- kerk gaan, en het Beeld van dezen Heiligen befchou- wen, worden wij tot een’ flroom van 'tranen ge- roerd. Wij bidden niet fleen, wanden, of hout aan , zoo als gij zegt; deze Beelden dienen ons flechts tot gedachtenis, en om ons grof en traag hart, door de namen der genen, welke deze Beel- den vertoonen, om hoog te heffen. Bij her Beeld des Heeren , roepen wij hem zelven aan; maar bij de Beelden van zijne Moeder en der Martelaren, fineeken wij alleenliik om hunne voorbidding bij curıstus. De Keizer had hem gefchreven „ zoo als ozıas, (of HıskIA,) na acht honderd jaren de ko GESCHIEDENIS «3 koperen flang uit den Tempel geworpen had, zoo IV ‚had ook hij na acht honderd jaren de Afgodsbeel- cu den vit de Kerken geworpen. Waarlijk, antwoord- Arfdeel. de hem GREGORIUS, oZIAs was uw Broeder, even n ER zoo hardnekkig en gewelddadig jegens de Priesters , cc G. als gij; de geheiligde Davıp had toch zelf die lang Jaar 622. met de verbondskist in den Tempel gebragt,, en OT 814 ‚het was een van-God geheiligd koper. Gij hebt, zoo als gii u beroemt, na 800 jaren, den zegen en de heiliging der Martelaren opzetteliik en zon- ‚der eenige noodzake uitgeworpen „ en door uwe on- ‚derteekening den vloek op uw hoofd gebragt. Ver- volgens verklaart GREGoRIUS hem, hoe zeer hem en anderen in de Kerken de Beelden van de won- derwerken van CHRISTUS, van zijne zooging door MARIA, die hem in ‘de armen houdt, en rondom welke Engelen ftonden, varı de verheerlijking, krui- figing „ begrafenis, opftanding en bemelvaart van CHRISTUS, en meer dergelijken, tot ftichting ge- -diend hebben. Dat eindelijik de Keizer aanbood , eene algemeene Kerkvergadering te houden „ acht GREGORIUS geheel nutteloos ; want alzoo hij de Beelden vervolgde, zoo kon hij niet als een God- zalig Keizer zulke vergadering onderfteunen. Dit alles gaat met hevige beftraffingen en afmaningen verzeld. — In den tweeden van deze Brieven, een antwoord op eenen nieuwen Keizerlijken Brief (*), verzekert GREGORJUS, dat hij zijn leven moede is, dewijl LEO bij zijn gevoelen volhardt, en de heili- ge (*) ic, pagı 23. | T; 294 KERKE'LIKE ge wonderdoende Vaderen niet volgt. Andere Kek- zers waren wel Keizers en Priesters te geliik ge- „ weest, nademaal zij met de Bisichoppen gemeen- fchappelijk voor "het waar geloof gezorgd. hadden; maar hij had veel meer de Kerken varı haren fie- ‚raad beroofd,, weike in de Beelden van eurisTus -en de Heiligen beftaat. Op de tegenwerping des Keizers , dat de zes algemeene Kerkvergaderingen niets omtrent de Beelden befloten hadden, antwoord- de GREGORWS-, zij hadden ook niet bepaald, dat men brood eten, en: water drinken zal, omdat dit varı het begin af tot onderhoud des levens noodig geweest was; even zoo had men zich fteeds vauı de Beelden bediend; de Bisfchoppen hadden ze zelfs op de KÄerkvergaaderingen medegenomen, en geen godvruchtig Christen zow zonder ‚dezelven gereisd ziin. — Nog is ’er in de bovengemelde Handelin- gen der tweede Kerkvergadering van Nice (*) een andere Brief van GREGORIUS, over dit Onderwerp, aan den met hem zoo naauw over&enftemmenden Pa= triarch van Konflantinopolen , GERMANUS, bewaard ; maar die niets belangrijks ia zich bevat, boven het gene wi} uie de beide voorgaanden aangeftipt hebben. Tot onze tijden toe had geen Schrijver aan de echtheid van de beide Brieven van GREGORIUS aan den Keizer getwiifeld. Alleen hadden fommigen ze toegefchreven aan erECORIVUS IH, die door From- TON LE Due (+) en paGı ($) wederlegd zin; (*) Ap. van. T. II. p. 282, u] (1) Ap. tare ). cp. 22. ($) Criz. in warun. annal, ad ann, 726. m 8, GESCHIEDENIS .% maar SEMLER heeft het eerst derzelver echtheid voor onzeker gehouden, omdat het vreemd is, dat men het Latijnfche ooripronkelijke derzelven niet onder de Room/che Archiven vindt. RÖSZLER heeft in ziine Bibliotheek der Kerkvaderen nog andere be- IV BOEK I Afdeel, vi Hoofdft. na C. G, denkingen bijgebragt, waar op evenwel geäntwoord Jaar 622, kan worden, hoe zeer ’er de eere van den opfteller '%t 814. niet bij verliezen zou, al waren zij geheel onächt. Maar des te meer verwacht men van zijnen tijd- LJver van genoot „ den vermaardften der Godgeleerden van JOANNES AMAS- dien tijd, en eerften Syßematifchen Leeräar der cunus Griekfche Kerk, joannes van Demaskus, die de voor de eer der Beelden van de Heiligen het uitvoerigst en jverigst in gefchriften verdedigd heeft. Alhoewel hij onder de Arabifche heerfchappij leefde, nam hij toch te ftouter deel in den twist over de Beelden, en bragt zeer veel toe, dat eene menigte onderda- nen van het Griekfche Rijk in hunne verkleefdheid aan de Heilige Beelden verfterkt werden. Alles, wat hij tot dit oogmerk opgefteld had, is niet be- waard gebleven. Zoo fchreef hij (*) aan den vol- genden Keizer KONSTANTYN , wien hij, wegens zij- ne fchikkingen tegen de Beelden, eenen Ketterfchen Babbelaar, MUHAMMED, Beeldverbrander, en vijand der Heiligen noemde; gelijk hij ook aan de , den Keizer gehoorzame , Bisfchoppen allerhande fcheldnamen gaf. Verfcheidene andere fchriften van dezen inhoud, die onder zijne werken ftaan, zijn al ang voor onächt er- kend. (*) stermanı Diae. Pita S. Stephani Jun. Tum. 1. Anall. Grac. pag. 452. Ta Beelden, IV . BOEK 296 KERKELIKE kend. (Oratio demonftrativa de facris et venerandis imaginibus,, ad Christianos omnes , adverfusgue Im per. Conflantinum Cabalinum, et hareticos om- tot 814. — nes (*). Ejusd. Epistola ad Theophilum Imper, ı de fanctis et venerandis imaginibus) (+). Maar zijne drie verantwoordingen of verdedigingsfchriften tsgen die genen, die de Heilige Beelden lasteren, (Oratt. Apologets 1II, de imaginibus) ($), welke hij kort na het eerfte bevel van Keizer LEO begon uit te geven, wijzen den weg volkomen genoeg aan, welken hij daar bij gehouden heeft, DAMASCENUS betuigt in het begin zijner eerfe veräntwoording, dat hij, bij het gevaar der Kerk, niet had kunnen zwijgen „ hetwelk daarom zeer groot was, omdat de onderdanen van hunnen Vorst verleid werden; tevens noemt hij het eene ijdele vrees van de vijanden der Beelden, dat de Christe- nen daar door tot Afgoderij zouden vervallen, maar noemt het eene ondeugd, dat men, door af te wir ken van de gebruikelijke Kerkelijke inrigtingen, de Voorvaderen veroordeelt. Na eene fchets' van zin Geloof, in &änen God en de Driedenheid, die hij alleen aanbidt, (hoewel hij tevens met den Koning en God, hei purper yarı zijn ligchaam, niet als een kleed, noch als een vierden perfoon, maar als die gelikelijk God is, (ws onıseor, ) aanbidt;) verzekert hij, dat hij geene zwarigheid maakt, een Beeld van den onzigtbaren God te vervaardigen, in 200 (*) Tom. I. Opp. pag. 613-628. (1) ac. pag. 629647. ($) I. c. Pag. 307-390. / GESCHIEDENIS, 297 800 verre hij, door zijne menschwording, zigtbaar IV geworden is. Op de tegenwerping, dat mozEs be- BOEK volen heeft, den eenigen God te aanbidden, maar Afdeel, daartegen alle Beelden heeft verboden, antwoordt _ VI hij, dat men niet de Letter, die doodt, maar den N Geest, die levend maakt, in de Heilige Schrift, in Jaar 622, acht moet nemen;' dat het gemelde verbod alleen !t 314 daar op doelt, dat men niet, behalve den Schepper,, ook nog het fchepfel Godsdienfig aanbidden moet, daarom wordt altjd de Godsdienftige veräering , (Adlesız,) met de aanbidding, (weoszvinris,) ver bonden. Eigenlijk was dat voorfchrift aan de %o- den gegeven „ die zoo geneigd wären tot Afgoderij; wij, die eene volmaaktere kennis van God verkre= \ gen hebben, kunnen ook beter beoordeelen, wat men afbeelden kan, of niet. Van cnrıstus, als mensch, en van zijne Gefchiedenis, kan men af- beeldingen maken. Voor het overige, is de aanbid« ding te geliik Godsdienftige veröering, welke aan God alleen toekomt; of enkel eerbied voor uitmun- tende mannen, voor Gods vrienden en dienaren,„ of voor hem gewijde plaatfen en zaken. Nog geeft de Schrijver hier ve/erhande foorten van Beelden op. De Zoon van God is het natuurliike Beeid des Vaders, hem in alles, behalve in de geboorte, gelik. /n het Goddelijk verfland zijn van eeuwigheid af Beer den en woorbeelden var alles, wat God eens wilde voortbrengen, welke de Heilige nıonysıus, die van God zelven met Goddelijke dingen zoo bekend is gemaakt, Foorbepaling noemt. Daar zijn zigtbare Beelden van onzigtbare dingen, zoo als van God ’ T 5 en 298 KERKELIDOKE en de Engelen; God laat zich daar door tot oms neder, om ons tot Geestelijke Begrippen te verhef- ‚fen. Zoo zien wij aan de zon, licht en firaalen;z aan de bron, het vlietende en uitvioeijing ; aan ‚ verltand, woord en geest in ons; aan plant, bloem .en geur van eene roos, Beelden der Drieäenheid, * Insgelijks vindt men raadzelächtige Beelden van toe- komflige dingen; zoo als de koperen flang cuaıs zus, de kruik met Manna zijne Moeder , het water en de wolk den Doop aanwezen. Eindelijk heeft men ook Beelden var merkwaardige Gefchiedenis- fen, tot nut der nakomcelingen; of fchriftelijke „ zoo als de wet, gefchreven op fteenen tafelen; of door gedenkteekenen, zoo als de wet, in de verbonds- kist bewaard. Was dan niet ook het hoogstzalige kruis, de berg, op welken hetzelve was opgerigt, en het graf van CHRIS- GESCHIEDENIS. 299 CHRISTUS; is niet het Euangelieboek „ de tafel in ht IV Avondmaal, het ligchaam en bloed van cHRISTus gr zeif, is dit alles niet ftoffe? Een van beiden, of Afdee, neem de vereering en aanbidding van dit alles weg; _ VI of erken, volgens de Kerkelijke leere, ook de aan- no bidding der Beelden van God en zijne vrienden! Jaar 622. Veracht de ftoffe niet, die toch Gods werk is! dar !ot 314 zou Manicheisch ziin. De Beelden bewijzen aan de ÖOngeleerden hetzelfde nut, als de Geleerden uit Boeken fcheppen ; zij leeren, zij herinneren aan Groddeliike weldaden, en de Zsraöliten, voor welken zij in den Tabernakel waren opgerigt, aanbaden door dezelven God zelven. Die genen, die zeggen, het is genoeg, Beelden van CHRISTUS en zijne Moeder te maken, belijden daar door, dat zij vijanden der Heiligen zijn, en hun hunne cer onttrekken ; daar dezen toch curıstus geljk zullen zijn, en zeifs Goden zijn. In saLomo’s Tempel waren zelfs Beelden van dieren; en men zou geene Beelden der Heiligen hebben, die toch zelve Tempelen van God zijn! Meh. mag curıstus, onzen Koning en Heer, niet var zijine legermagt berooven; en dat zijn de Hei- ligen. Wie hunne Beelden niet wil aanbidden, veröert ook CHRISTUS niet, die een Beeld is des onzigtbaren Gods. Hunne Beelden fporen mij op tot navolging. Een van beiden, of men moet den Heiligen ter eere geene Tempels bouwen, en hun- ne gedachtenis niet vieren; of men moet ook hun- ne Beelden behouden. Wij leven niet meer onder de wet, toen dit geene plaats vond; maar genieten den vollen dag. Doch ook mogen de grenzen niet OVei- W BOEK I Afdeel. VI Hoofdl. na C.G. Jaar 622. tot 814. 300 KERKELIKE overfchreden worden, welke onze Vaders hebben vastgefteid. Want zij hebben niet blootelijk ge- fchrevene wetten gegeven; maar ook ongefchrevene verordeningen achtergelaten. Van waar anders, dan door mondelijke overleveringen, weten wi) de plaats van den Hoofdfchedelberg en van het graf van cHrI= tus? Van waar komt het driemaal- indompelen in den Doop ; de plaatfing. der biddenden naar het Ovsten;; het voorfchrift van geheimenisvolle gebrui- ken? PpauLus wist zelf op mondeliike leering ; (2 Thesfal. V. 14.) waarom vangt gij dan eenen noodeloozen twist aan over de Beelden? De plaat- fen der oude Leerären tegen dezelven, welke men aanhaalt, betreffen flechts de Afgodsbeelden. Zegt men, EPIFANIUS heeft toch de Beelden volftrekt ver boden: dan antwoorde ik: misfchien is het Boek, waar dit in ftaat, door een’ ander gefchreven gewor- den; of hij heeft daar door flechts het Heidensch Bijgeloof willen tegengaan; gelijk dan in zijne Kerk zelve nog altijd Beelden gebruikt werden; eindelik hetgeen van weinigen en zeldzaam gefchiedt, kan geene Kerkelijke wet uitmaken. Daartegen deelt Da- MASCENUS cene verzameling. van plaatfen mede uit den gewaanden pionvsius den Areopagiet, BASl« Lıus den Grooten „ GREGORIUS van Nys/fa, CHRY- SOSTOMUS, LEONTIUS van Cypren, en latere Kerk- leerären, die zich voor de Beelden zullen verklaard hebben. Dan, naardien het ten deele onöächte fchriften zijn; en hij ook bij de meeste plaatfen eerst ophelderingen moest voegen „ om het ge wenschte bewijs „ fomtijds heel gedwongen „ daar | uit GESCHIEDENIS 9a wit te kunnen afleiden; zoo ziet men ligt, varı hoe geringe waarde deze verzameling is. Ten laatften vermaant de Schrijver de Christenen, om den Keizer hier in niet te gehoorzamen; zulke bevelen, door welke Kerkeliike inrigtingen worden afzefchaft, zijn na C. G. aan de bekende Rooversfijnode gelijk; en over het Jaar 622, geheel mogen alleen Kerkvergaderin:en, aan welkeu CHRISTUS zijnen bijftand beloofd heeft, daar over beflisfen ; als de Keizer zich niet zou bekeeren, zou hij den banvloek over hem uitfpreken. In de zweede van deze Verhandelingen beweert DAMASCENUS in de inleiding, dat de Duivel alle geloofsdwalingen ter baan heeft gebragt, en dat, gelijk hij voormaals de menfchen tot Afgoderij ver- leid heeft, hij hen thans ook, uit nijd zelfs tegen de Beelden van cnrıstus en der Heiligen, tot vijan- delijke gezindheden aanfpoorde. Daar op toont hij, dat de Beelden wel in het Oude Testament verbo« den waren, dewijl de /sraöliten dezelven voor Go- den hielden, en als zoodanigen aanbaden ; maar naardien God op velerlei@ wijze tot de menfchen gefproken, en zich, gelijk een bekwaam geneesheer , van verfcheidene artzenijmiddelen bediend heeft, zoo raakte dit verbod de Christenen niet. Een Beeld der Godheid mogt men wel niet maken; en nog minder Beelden van den Duivel, van menfchen en beesten, om ze te ver&eren. Maar in plaats der Afgodstempels „ hadden de Heilige Vaders ,„ met regt, aan de Heiligen Tempels gewüd, en in plaats der Heidenfche Beelden de Beelden van cnrıstus, MARIA, en de Heiligen gefteld. Want de Zsracliten mog- tor 814 302 KERKELIDKE mogten dit niet doen, dewijl in hunnen tijd de men» fchelijke natuur zich nog onder den vloek 'bevond, en de dood eene firaffe was, waarom ook een doode onrein was. Door de veräeniging der God. heid integendeel met onze natuur, is deze verheer- lijkt en onverderfeljik geworden. Wij vieren dus den dood der Heiligen; bouwen Tempelen, hun ter eere, en fchilderen hunne Beelden. Wie deze, als ook de Beelden voor cHrIsTus, en zijner Moe» der ter eere, en tot fchande des Duivels , opgerigt, zoekt te verftooren, die niet aanbidt en eert, hoe- wel niet als God, die is een vijand van CHRISTUS, en van zijne Moeder en van de Heiligen; maar te- vens ook een verdediger des Duivels. Vervolgens bewijst DAMASCENuS uit ı Kor. XIL 28. Hebr. XI. 7, ı7. ı Chron. XXVIIL 3. en andere Schrif- tuurplaatfen, dat de Keizers geen regt hebben, om aan de Kerk wetten te geven; dit komt. alleenlijk den Leerären toe! Hij herhaalt, het geen hij, in zijn eerfte gefchrift, van de waarde der floffe, waar uit de Beelden beftaan, gezegd had, en voegt ’er bij, als men de Beelden uit hoofde van het verbod in de wet wilde aflchaffen, dan moest men daarte- gen den Sabbath en de Befnijdenis, welke daar in geboden werden, waarnemen. Önder andere woor« delijke herhalingen uit de eerfte Verhandelivg, bj voorbeeld, varı de onbefchrevene leere ,„ over de plaats van ErıFANIUS, en meer foortgelijiken, merkt hij nog aan: de Heiligen moesten ook daarom aan de veräering van God en cHrısTus op de wereld deel hebben, dewijl zij erfgenamen van God en INe- GESCHIEDENIS. 303 medeerfgenamen van CHRISTus in den Hemel zün; IV insgelijks, gelijik het Euangelie in het eerst zonder Er fchrift in de geheele wereld verkondigd is gewor- Asdeel, den, zoo is ook in de wereld enkel mondeling ge- _ VI keerd, dat cHrıstus, de vleeschgeworden God , me benevens de Heiligen, in Beelden voorgeftell, en jaar 614, deze gelijk het kruis, behooren aangebeden te wor. !t #22. den. Een van zijne fluitredenen is: „, Indien ik het kruis, de lans, en andere werktuigen van curısTus lijden aanbid en verder; waarom zou ik niet de tot zijne eere en zijne gedachtenis opgerigte Beelden, het Beeld van hem, die aan het kruis gehangen heeft, aanbidden? Dat ik de floffe der- zelven niet aanbid, ziet men daar unit; dewijl ik. het kruishout, wanneer het in ftukken gebroken is, verbrande. Doch nu onderneemt DAMASCENUS ook, om de aanbidding der Beelden uit de Heilige Schrift te bewijzen. ,, De Heere, zegt hij, prees de oogen zalig der genen, die zagen, hetgeen vele Profe- sen vergeefs gewenscht hadden te zien;” en wij wenfchen ook te zien, zoo veel het ons te zien mogeliik is. Want wij zien in eenen [piegel en dui= flere rede, en in een Beeld, en wij worden als zalig geprezen. God heeft het eerst een Beeld ge- maakt, nademaal hij den mensch tot zijn Beeld gefchapen heefi. ABRAHAM, MOZES, en alle de Profeten, hebben Beelden van God, maar niet zijn Wezen, gezien. De brandende braambosch was een Beeld van de Moeder Gods; indien nu de plaats, waar MOZES dir Beeld zag, een heilig land was; IV BOER Afdeel. VI Hoofdft. naC.G Jaar 622. 204 KERKELIKE was; hoe veel meer moest het Beeld zelf heilig, ja allerheiligst ziin! cHRısTUs verzekert, dat MmO- zEs aan de Yodın, om de hardheid van hun hart, de echtfcheiding veroorloofd hebbe: en ik beweer, dat hij hun, om dezelfde reden, uit hoofde van hunne overhelling tot Afgoderij, de Beelden verbo- ot 814 gen heeft; maar wij ftaan veel vaster op den rots- — fteen des geloofs. Even geliik curıstus fpreekt;z wie bij den Tempel zweert, die zweert bij Hem;, die daar in woont; zeg ik ook: wie bij een Beeld zweert, die zweert bij Hem, die daar door verbeeld wordt. Eindelijk getuigt ook pauLus Heör. VL 4. dat God bevolen heeft, dat de /sraäliten de met handen gemaakte Beelden in den Tabernakel aan: bidden zouden. Wederom befluit de Schrijver ook deze Verhandeling met de in de vorige reeds ge= plaatfte, maar hier nog met eenige andere plaatfen vermeerderde lijst van getuigenisfen van Kerkvade« ren voor de veräering der Beelden, Dus is de derde van deze Ferhandelingen weders om vol herhalingen uit de twee eerften. Daar on- der behoort, het geen hij beweert: dat de Duivel den aanval op de Beelden veroorzaakt hebbe; dat de Joden geene Beelden mogten hebben, om rede- nen, welke bij de Christenen wegvallen; dat de Heilige Vaderen fommige dingen uit de woorden der Schrift hebben afgeleid, welke daar in niet uit- drukkelijk ftaan; waar bij hier nog de woorden? Drieienheid, eenswezens, dene natuur der Godheid, drie Perfonen, een perfoon en twee naturen in CHRISTUS gevoegd worden e, z. v. Maar bijzon der - GESCHIEDENIS. 908 der bevat deze Verhandeling eene wijdloopiger ont IV vouwing van veıfcheidene vragen over Beelden en a “Aanbidding. De. Schrijver onderzoekt, wat een Afdeel, Beeld-is? waarom.'het is? (om iet, hetwelk verbors _ VI gen is, bekend te maken; maar 6ok, om ons tot a het goede op te fporen, en voor het kwade te Jaar Goa, waarfchüwen; ) verders, hoc vele foorten van Beel. 0: FM den: ’er zijn? zes, zoo als hij het vindt. Het eerfe is het natuurliike; zoo is de Zoon van God het natuurlijk en .volkomen gelijke Beeld des Vaders; en de Heilige Geest het Beeld des Zoons. nen, tegen hunnen wil, aanbidden. Bewondering en toegenegenheid'maken de-zweede /oort wit, met welke wij God, wegens zijne wezenlijke heerlüik« heid, aaubidden, De dankzegging voor de Godde- lijke weldaden maakt het derde foort uit; de vierde de verklaring- van-.onze behoeftigheid en ‘hoop op het goede; en de »ijfde berouw en belijdenis van begane zonden ; welke weder drie onderfoorten heeft. Eene andere vraag betreft die genen, die volgens de Schrift aangebeden worden? en op hoe velerleiöt wijze fchepfelen aangebeden moeten wor- den? De eerften ziin de Moeder Gods en alle Hei- lieren. Zij worden »voor&erst aangebeden ,„ in zoo verre zij van God verheerlijkt, door hem voor hun- ne vijanden vreefelijk, en jegens hunne veräerders weldadig geworden Zijn, en dewijl de Koning zelf ver&erd wordt, wanneer men. zijne dienaren aan- bidt. GESCHIEDENIS. 307 bidt. Een andere foort .van aanbidding betreft die IV fchepfelen, in welken en door welken ons heil en BER zaligheid uitgewerkt is, zoo als de Berg Sinai, Afdeal, Nazareth, Golgotha, het kruishout, de nagels aan VI hetzelve, en meer dergelijken; ook Engelen en men- une fchen „ die daar in een welgezind deel genomen Jaar 622, hebben. De derde foort betreft de Heilige Boeken, !% 814 en andere Godgewijde zaken; het »vierde de Beel- | den, welken de Profeten gezien hebben, zoo als de Staf van aaron, de Tabernakel, de Cherubim, ook het ligchamelijke Beeld mijnes Gods, de Beel- den varı zijne Moeder en der Heiligen; naar het vijfde foort aanbidden wij ons zelven, die wjj GG de deelächtig zijn geworden, met onderworpenheid ; wolgens het zesde worden Heeren en Meesters van hunne dienstknechten, en weldoeners van hulpbe- hoeftigen ver&erd. Eene nog veel rijker verzameling van plaatfen der Kerkvaderen, die de ver&ering der Beelden ftaven zullen, dan in de eerfte Verhandelin- gen, ftaat op het einde van deze derde als een aan- hangfel. Dit is dus het gene de voornaamfte Godgeleerde en Wijgeer van deze tijden voor de Beelden der Heiligen wist bij te brengen. Dat veel daar van laf, veel verward, en bet ander heel armhartig is, heeft geen bewijs noodig. Over het geheel wordt veröeren en aanbidden onwijsgeerig onderling ver- mengd; en alhoewel DAMASCENnus vliitig infcherpt , dat de biddende zich tot God behoort te rigtenz neemt hij evenwel zelf de nuttigheid dezer bepaling weder weg, door de aanroeping der Heiligen als > Va nood- na C.G. Jaar 622. tot 814. 2 Keizer LEO gaat voort met 208 KERKELIJKE noodzakelijk aan te prijzen. Wanneer hij denkbeel den wil ophelderen, vervalt. hij in ijdele fpitsvinnig- „ heden. Het misbruik, hetwelk hij van vele Bijbel- plaatfen en plaatfen van Kerkvaderen maakt , in welken volftrekt geene {poor van de ver&ering der Beelden gevonden wordt, is in der daad onvergee- feliik. Alhoewel men aangemerkt heeft, dat de tweede foort van zamengeraapte plaatfen, bijzonder in de derde Verhandeling, na zijnen tijd door ijve- rige Beeldver&erders vermeerderd zou zin, evenwe bleven deze opftellen over het geheel een zeer on- gefchikt mengelmoes van Ongemeen weinig goeds met zeer veel het geen onbruikbaar en nutteloos is. Alle verdedigingen van de Beelden .der Heiligen maakten niet den minften indruk op den Keizer LEO de Beel. Integendeel zocht hij GRrEGoRIUS 1. voor de onb« denafte fchaffen, tamelijke hevigheid te kastiiden, met welke deze zijne verdediging had opgefteld. Wij hebben reeds in de Gefchiedenis van dezen Bisfchop gezien, dat ANASTASıus den Vorst befchuldigt, dat hij meer- malen door zijne Bevelhebbers den Roomftchen Bis» fchop heeft willen laten vermoorden;-maar tevens, dat het veel geloofwaardiger is, dat hij flechts bevel gegeven heeft, om hem gevangen naar Konfantins polen over te voeren. GREGORIUS III, die in het jaar 731 aan het Bisdom te Rome kwam, achter- volgde de maatregeien varı zijnen voorzaat. Hi maande den Keizer af van zijnen ijver tegen de Beelden; fprak op eene Kerkvergadering den ban- vloek uit tegen alle vijanden derzelven, en rigtie ’er 200 veel te meer op in de Room/che Kerken. Maar LEO GESCHIEDENIS. 309 L£0 liet zijne Afgevaardigden in de gevangenis wer- IV pen; en zond, Hoewel vergeefs, eene vloor uir, POEK om de oproerige Zalianen tot gehoorzaamheid te Afdeel, dwingen; maar daartegen hield hij de inkomften n ER der Room/che Kerk in Siciliö en Kalabriö in. Men ac G. kan hier nog bijvoegen, dat de Roomfche Bis- Jaar 622. fehoppen, bij deze gelegenheid, hun Kerkelijk Regts- tot 814 gebied over Alyricum, Epirus, Thesfaliö, Achaje, Macedoniö, Moefiö, Dacie , Kalabrii en Sicilie , Lan- den, cp fommigen van welken zij tot hier toe flechts aanfpraak van deze natuur gemaakt hadden, verloren hebben; deze landen vergrootten vervolgens het gebied varı den Patriarch van £‘ onfantinopolen (*). Waar LEO meer in flaat was, zijne bevelen ten uitvoer te doen brengen, daar ftrafte hij de ongehoorzaamheid der al te heete en dikwijls ook tot gewelddadighe: den uitberftende vrienden der Beelden nadrukkelijk. NICEFORUS (}) zegt flechts in het algemeen, dat toenmaals vele godzalige lieden, omdat zij de Kei- zerlijke bevelen niet in acht namen, ftraffen en mis- handelingen in menigte hebben moeten _uitftaan. Maar volgens THEOFANES verkregen vele Geestelij- ken, Monniken en Godvruchtigen de Martelkroon , nadat zij voor de waarheid veel geleden hadden. In berigten, die eenige eeuwen later zijn bijeenge- bragt, wordt wel het ter dood brengen van eenige Beeld- F(*) Adriani I. Epist. ad Car. DT. ap wand. Concil, ZT. VI. pag: 962. Nicolai 1. Epist. ad Michael, Balb. in HARD. Act. Concill. T. V. p. 125, 126. (t) Breviar. Hist. pag. 38. v3 310 KERKELIKE IV Beeldveröerders bij name befchreven; doch met ge "BOER ginge geloofwaardigheid. Afdeel. KONSTANTINUS, die zijnen Vader LEO in het jaar Vi 741 op den Keizerliiken troon opvolgde, en wien zen de voorltanders der Beelden den belagchelijken fpot- Yaar 622, naam CopronyMus, (Fondbeyuiler,) gegeven heb- tot 814, ben, was jegens de Beelden op gelijke wijze ge Keizer zind, als zijn Vader. Deszelfs plakaten werden xonstan- derhalve verder gehandhaafdl. In het eerst ftond ” wel zijn Zusters Man, ARTABASDUS, tegen hem mus volge OP» die zich tot Keizer liet uitroepen, en te Äom- ziinVa- fantinopolen zelve, in het afzijn van KONSTANTYN, en daar voor erkend werd; maar twee jaren daar na werd deze overwonnen en gevangen. Bij deze g« legenheid vertoonde de gisting, welke door het ver- bieden der Beclden ontftaan was, haren invloed; en het misnoegen deswegens begunftigde deze op- toerige onderneming. ARTABASpus werd, als een befchermer der regtzinnigheid, met vreugde outvan- gen, en de Keizer voor eenen Godloschenaar ge. fcholden. ° De eerstgemelde liet terfiond alle de Beelden der Heiligen in de hoofdftad weder herftel- len. Naardien ook de Patriarch ANASTASIUS, met het gewaande kruishout van cHRISTuS in de hand, te voorfchijn trad,, en bij deszelfs kruifiging zwoer, dat de Keizer hem gezegd had, CHRISTUS was een bloot, van MARIA op de gewone wijze geboren mensch geweest ; zoo maakte het volk geene de minfte zwarigheid, om zulken Vorst de gehoor- zaamheid op te zeggen. KONSTANTYN liet nader- hand dezen hem ongetrouwen Patriarch de oogen ult- GESCHIEDENIS. gıı uitfteken, en hem op eenen ezel, met het aange- IV zigt naar den flaart gekeerd, in de renbaan rond- voeren; evenwel gaf hij hem zijn ambt weder, de- Afdeel. wijl hi) geloofde, dat hij in den grond zijn gevoe- „ VI : Hoofdit. len toegedaan , genoeg vernederd, en uit vrees voor 1aC.G. (traf verbeterd was (*). De toenmalige Room/fche jaar 622. Bisfchop zacHarıas had zich insgelijks voor ar- '9' IR TABASDUS, Of ARTABAZUS, Zoo als hij ook ge- noemd wordt, verklaard; waarfchijnliik, omdat de- ze de ver&ering der Beelden begunftigde, evenwel behandelde de Keizer hem gunftig en zelfs mild- dadig. Nadat deze onrusten gedempt waren, fchijnt de affchafling der Beelden door- Keizerlijike bevelen ha- ren vorigen weg gegaan te zijn, zonder dat ’er juist geweld bij geoefend werd. Want dat, THEOFANES, die in eene het Rijk wijd en zijds verwoestende pest in het jaar 747 een Goddelijk ftraföordeel we- gens deze fchikkingen vindt, den Keizer tegen de Kerken en Heilige Beelden laat woeden, en als cen andere FARAO zijn hart verharden, is flechts een klein gedeelte van de hoonende taal, in welke hij en andere Griek/che ijveraars voor de Beelden van dezen Vorst Ipreken. Integendeel raadpleegde KoN- STANTYN, geliik zijn Gefchiedfchrijver ’er onmidde- lüjk op laat volgen, meermalen met zijnen Gehejmen Raad over de middelen, om zijn oogmerk te be seiken, en wist ook alle fteden tot zijn gevoelen over (*) THEOFAN. Chron. P. 347.353. NICEFOR, Dreviar, p. 38. zonaras Annal. L. XV. C. 5. v4 gt2 KERKELIKE v over te brengen. Eindelijk befloot hij, eene 2/g«- BOER smeene Kerkvergadering zamen te roepen; het krach- Afdeeı, tügfte middel, hetwelk in deze omftandigheden ter VI hand genomen kon worden. nr Deze Kerkvergadering werd in het jaar 754 te Jaar 622. Äonflantinopolen in eene Kerk, aan de Maagd ma- tot 844. ga gewijd, gehouden; alhoewel. eenigen van hare Alremee. bitenkomften ook plaats hadden in het Keizerlijk neKerk- Slot Hiera. Niettegenftaande zij in het geheele Rijk .. vitgefchreven was, zond evenwel de Roomftche Bis- “Konftan- fchop niet eens Afgevaardigden op dezelve. Hi ‚unopolen kon namelijk derzelver voor hem zeer onaangename veroor- deeltde wuitkomst ligt voorzien; ook was hi; buitendien reeds vereering jn Zoo diepe en voordeelige verbindtenisfen met den er Beel- zyZnkifchen Koning pıpyn ingewikkeld, dat hij zij- nen Reizer vrij geringächtte. De Pasriarchale Stoel van Konflantinopolen ftond thans ledig; de drie ove- sige Patriarchen van Alexandrie, Antiöchiö, en Jeruzalem, leefden onder de Arabifche Heerfchap- pi, en mogten dus zulke vergaderingen niet eens bezoeken. Om deze reden hadden de Mesropolitaan van Efeze, THEODOSIUS , en de Bisfchop van Per- gen, PASTILLAS, de voprzitting op dit Coneilie, hetwelk uit 338 Bisfchoppen beftond. Deszelfs Handelingen zijn door de naderhand zegevierende tegenpartij wel onderdrukt, maar daar is zoo veel van bewaard gebleven, in defzelver wederlegging op de volgende sweede Kerkvergadering van Ni. ceö (*), dat men de befluiten en het leerbe- | grip (*) Ap. nardumn. Tem. IV. pag. 328. GESCHIEDENIS - 31 erip van deze Kerkvergadering genoegzaam overzien IV kan. BOEK . Eerst ontwierp zij eene fchets van de fchikkingen ER Gods door CHRISTUS, om de door den Duivel ver- _ VI leide menfchen van den Afgodsdienst te bevrijden, nn en voegde ’er bij, dat deze vijand, om hen weder- Jaar 622. om te onderwerpen, onder de gedaante van her !°t 314 Christendom, allengs de Afgoderij weder ingevoerd heeft, nademaal hij de genen, die hem toebehoor- den, overreed heeft, niet van het fchepfel af te zien; maar het te aanbidden en te verleren, en hun eigen werk voorGod te houden, als het flechts naar CHRISTUS naam benoemd werd. Daaroın heeft CHRISTUS, gelijkerwijs hij te voren zijne jongeren overal uitzond tot verftooring der Beelden, dus ook thans zijne aan de Apostelen gelijkvormige dienaren, de Keizers, verwekt, om de vestingen, door den Duivel tegen de kennis van God opgerigt, neder te werpen. Daarom hadden de Keizers, (KONSTAN- Tyn en ziin’Zoon LEO,) door Goddelijken. ijver aangevuurd,, deze vergadering bij&engeroepen , opdat zij een fchriftmatig onderzoek van den verleidelijken Beeldendienst, welke de menfchen van de verhevene en Godebetamelijke ver&ering aftrekt tot de lage en ftoffelijke veräering der fchepfelen , ondernemen, en door God gedreven, haar gevoelen daar over zeg- gen zou, zoo als ’er in de Schrift ftaat, dar de lippen des Priesters de wetenfchap bewaren. Voor alle dingen verklaart de vergadering, dat zij de leere der zes algemeene Kerkvergaderingen, welke zij bij name en naauwkeurig opgaf, volkomen aannam; V5 waar IV BOEK 914 KERKELIKE wäar onder zij ook de veroordeeling van den Room fehen Bisfchop monorıus, met andere Monotheli- „ ten, niet vergat. Vervolgens voegde zij ’er bij, die heilige vergaderingen hadden het onbevlekt ge- ; loof Godebehagelijk voorgedragen, zoo als zij uit . de Euangelien geleerd hadden, en daarom geleerd, ‘ dat in den eenigen CHRISTUS, onzen Heer en God, €&n perfoon in twee. naturen, willen en werkingen is; dat ook de wonderwerken en het lijden aan eenen en denzelfden perfoon behoorden. Na dit, onder den invloed des Heiligen Geestes, zorgvuldig geproefd, en zich van de waarheid overtuigd te hebben, had zij gevonden: dat de ongeoorloofde kunst der fchilders de voornaamfle leere onzer za. ligheid, de Menschwording van CurIsTUS, lasterde, ‚en de heilige van God te zamen geroepene Kerkver- gaderingen omwierp ; maar daartegen NESTORIUS onderfteunde, die den Zone Gods in twee Zonen deelt; insgelijks ARIUS, DIOSKORUS, EUTYCHES en SEVERUS, die eene vermenging der twee naturen van nen cHRisTus leeren. Deze Bisfchoppen noemen het dus het onverftand van eenen winzuch- tigen fchilder, het gene met het hart. geloofd, en met den mond beleden wordt, met onreine handen te veranderen. Zu/k een [childer ,„ zeggen zij, heeft een Beeld gefchilderd, hetwelk hij CuRrısTUS noemt: een naam, welke dien betekent, die God en Mensch is. Zen var beiden, of hij heeft, zoo als het züner ijdelheid goeddacht, de Godheid, die niet afgeteekend kan worden ,„ in de teekening van het gefchapene vleesch afgeteekend ; of hij heefi die om | ver. GESCHIEDENIS. 915 vermengde verdeniging vermengd: en dus heeft hij eene dubbele lastering begaan. Aan deze lasterin- gen neemt nu die geen deel, die zulk. een Beeld aanbidt: en beiden treft een gelijk wee met ArıUS en andere Ketters. Wordt hun varı weldenkenden naC. G. verweten, dat zij de onbegrijpeliike en niet te be- Jaar 62=. fehrijven natuur van CHRIsTUS ondernemen te !0t 814 fchilderen, dan verdedigen zij zich daar mede, dat zij flechts een Beeld van het vleesch fchilderen , hetwelk zij gezien en betast hebben, Maar dit is goddeloos, en eene uitvinding der Nestoriaan/che booze gezindheden. Want na de perfonelijke ver- eeniging moet daar, waar de ziel of het ligchaam van CHRISTUS is, ook zijne ware Godheid zin; mitsdien mag men hem niet’ in de gedaante von een bloot mensch afbeelden. Daar door geeft men aan de menfchelijke natuur eene bijzondere perfonelijk= heid, en neemt eenen vierden perfoon in de Drie- eenheid aan. Die genen derhalve, die CHRISTUS afbeelden, zijn of Nessorianen of Eutychianen. Het ware Beeld van CHRISTUS, Zoo vervolgen de Bisfchoppen, hetwelk men verlangen en ver&e- ren, en tot zaligheid der ziel en des ligchaams of- feren kan, heeft de Priester en God zelf, toen hij onze natuur aannam, zen tijde van zijn lijden, tot een voorbeeld en tot krachtdadigfte gedachtenis , aan de Dienaren van zijnen Godsdienst overgege- ven. Hij toonde door ziin Avondmaal aan, dat geene andere gedaante onder den Hemel in ftaat is, om ziüne menschwording af te beelden. Hij ge- bpod, in hetzelve, brood, en niet eene menfche- lj- 316 KERKELIKE IV like gedaante, te offeren, opdat niet de Afgoderij = mogt ingevoerd worden. Gelik het natuurlijk lig- Afdeel. chaam van carısTus heilig is, nademaal het ver- VI goddelijkt is geworden, zoo is openlijk ook zijn pac. G. heilig Beeld door. zekere heiliging der genade God- Jaar 622 delijik geworden. Het brood in het Avondmaal, eot 814. 215 een niet bedriegeliik Beeld van ziin natuurlijk ligchaam „ wordt door de nederdaling van den Hei- ligen Geest geheiligd, en wordt een Goddelijk lig- chaam, door middel van den Priester, die het vaıı het gemeen gebruik tot heilige offering afzondert.. Ge- lijk her natuurlijk bezielde en redelijke .vleesch des Heeren door den Heiligen Geest met de Godheid gezalfd is, zoo wordt ook het van God gegeven Beeld van zijn vleesch, het Goddelijk brood, met den Heiligen Geest vervuld, als ook de beker des levendmakenden bloeds uit zijne ziide. Maar de kwade naam var valfchelijk zoogenoemde Beelden , heeft noch wit de leere van cHRIısTUs, noch de Apostelen, noch der Vaderen, zijn beftaan; geen heilig gebed heiligt ze var het gemeen gebruik ; maar zij blijiven gemeen, en zonder voortreffelik- heid, zoo als de werkman of fchilder ze voltooid heeft. Sommigen van deze dwalenden zouden mis- fchien wel toegeven, dat wij de Beelden van carıs- Tus, uit hoofde van de ver&eniging der twee na- turen, met regt verwerpen; maar .zij befchuldigen ons van dwaling, wanneer wij dit verbod ook uit- ftrekken tot de Beelden der hoogstonbevlekte Moe- der Gods, der Profeten, Apostelen en Martelaren, als welke bloote menfchen geweest ziiu. Doch, j als GESCHIEDENIS. 317 als de eerfte verworpen worden, hebben wij ook IV deze laatfte niet van doen: en het volgende werpt en ze geheel omver. God voorgefchrevenen weg var Godzalige: Kerkpleg- '% 814 sigheden. Zij verwerpt dus zoo wel Offers als Af- - godendienst, welke voor menfchen uitgevonden is, die geene hope der opftanding hebben. De Heili- gen, die aan God behiaagden, en van hem met de- ze waardigheid veröerd zijn, leven ook na de dood bij God. Wie dezen door eene doode, gehaatte, nooit levende, door Heidenfche vijanden uitgevon- dene kunst zoekt voor te flellen, die bewijst zich als derzelver Lasteraar. Wie mag zich onderwin- den, de Moeder Gods, die door de. volheid der Godheid overfchaduwd is geworden, die hooger dan de Hemel, en heiliger dan de Cherubim is, met eene flechte Heidenfche kunst af te beelden? of wie zal zich niet fchamen, de Heiligen te fchil- deren,. die met CHRIsTus heerfchen, en de wereld oordeelen zullen? Het is den Christenen niet. ge- oorloofd, zulke Heidenfche gebruiken na te volgen; en varı vreemden nemen wij geene bewijzen van ons geloof aan. Jezus zelf verbood de booze geesten, die hem als God belijden wilden. Hier bij voegt nu de Kerkvergadering ook bewij« zen uit den Bibel. cHRISTUS zegt: God is een. Geest , wien men in geest en waarheid aan moet bidden; niemand heeft oois God gezien; die genen zijn IV BOER Hoofdft na C. 