title: Künstler-Inventare; Urkunden zur Geschichte der holländischen Kunst des 16ten, 17ten und 18ten Jahrhunderts
creator: Bredius, Abraham, 1855-1946
text: Een stuk van Mr. Cornelis van Haarlem. Het Portret van de Gomink van Engeland met geamalijerde (emailliete) plaetjens. Een stuk van een slapende hoer met een kind. Een tronystuk met een notenboek lijst. 2 landschappen van Arij van Meerlo. Nog 3 landschappen. Een landschap van van der Does. Een portret van Joost van Santwyck. Een zeestukje. Een stukje met honden. Een landschap met schaapjes. Een stuk genaamd de Bidder. Een stukje van van Avont met Cupidootejens. Een Tabak rookerijje. 3 eindjes met een hondje. 2 ouwe Deurtjes (oude Altarflügel). Een landschap. VAN SANTWYCK. 1425 Een stuk van van der Venne. Nog een stuk in de schoorsfeen zonder lijst. In de achterkamer, het keuken: Een landschap van van der Burch (Dionis Verburgh?) Een dito van van der Does. Drie fruitstukjes van Arij van Meerlo. Een fluitjespeler (Flötenspieler). Een Christusbeeld. 36 prints, zowel gebrochen als ongebrochen. In het portretje: Een stuk schilderij van Phantas (Vanitas?) Vijf fruitstukjes. Op het keldercamertje: Een stuk schilderij van Francois van Santwyck. Nog een stuk van dezelfde. Een stuk van Mijn, leunend bij een vijver met flora. Een stuk van de oude (Augustinus) Terwesten. Een vischstuk van van Duynen. Een stukje met twee honden. Twee stukken van Teniers. Een Brabantse tronie. Een stuk met vijf boertjes. Twee bloemstukjes van Belleciere. Een Hemelvaart Christus. Een stukje met een harinck. Een Lieve Vrouw met kinderen op schuipat (Schildpad). Een rond winterje. Copie na Bubbens. Een bloemstukje. Een fruitje. Bij de boven voorkamer: Een bloemstukje. Een fruitje. VAN SANTWYCK. 1426 Een landschap voor de schoorsteen, Drie grauwe stukjes met een Tempeltje, Erasmiaan van Rotterdam, Christus aan de Kruis, Drie kleine fruitstukjes, Een Maria troon, Een geeststuk, Een landschap, Een geselschap met boeren, Een Christus en Maria verheerlijkheid, Een stuk van van der Venne, Een Maria beeld, Een landschap, Een stuk van Kuijvenhoven met gevogelen, Een fruitstuk, Een dode kind, 2 portretten van Selin, Een Italiaans stukje met een ezel daar in, Een Christus beeld, Een juffrouw portret, Een bloemstukje, Een achtkantig stukje, 2 oude geschilderde deuren in de schoorsteen, Brieven stukjes met in de schoorsteen, Een Teyckening van François van Santvoort in de Swarte Lijst. Verschillende meubels, darunter: 4 cabinetten met blommen ingeleid. De kamer aan de Noordzijde: Een stuk schilderij van François van Santvoort voor de schoorsteen, Een stuk van Lelyenbergh, 12 grote landschappen van van der Burgh. VAN SANTVOORT. 1427 Ses stukken van François van Santvoort, Een stuk niet ongenegen beiden, Twee zeistukken, Een troonij, Een fruitstuk, 4 kleine stukjes schilderij, Een Flora met een Venetiaans stukje, Ses teekeningen ofte prenten. Op de venvenvulde kamer. Vele kostbare meubels, Een zee-stuk, Een bloemstuk van Cornelis de Leeuw, Een vrouwe troon en een groot kinderentroon, 8 kleine stukjes van diverse meesters, 5 portretjes met gesneden lijsten, Een boerengesellschaft, Een Lieve Vrouw beeldje van Monincx. In de winkel. Het gerechtshuis, werkhout usw., 14 schilderijen van allerhande soort. Grote kleding, usw. Onder dem valken, zilveren springende paarden met gemaakte goudverveilingen. Das Haus, in dem Philipp van Santwyck wohnt, ist mit einer Hypothek von fl. 3000 belastet. 1663. 10. Januar. Testament von François van Santwyck, Mr. Schilder, und Maria Hamers, Eheleute im Haag, beide gesund. Der Längerlebende soll den Niessbrauch des Nachlasses haben. 1666. 12. März. Erklärung für François van Santwyck, Schilder, und Maria Hamers im Haag. Sie haben zwei Jahre hintereinander in der Spuistraat gewohnt. 1678. 18. Oktober. Testament von François van Santwyck, Schilder der Admiralität, und Maria Hamers, Eheleute, wohnhaft in der kleinen Oostenburgerstraat Nr. 3 auf Cattenburg (in Amsterdam). Der Längerlebende ist Universalerbe. Die Waisenkammer wird ausgeschlossen. 1681. 3. Juli. Frans van Santwyck, Maler, kauft einen 1 Anteil an einem Haus in Amsterdam für fl. 912. 1684. 21. Mai. François van Santwyck, Witwer, erklärt, dass er die Absicht habe, sich mit Maria Wittelaer zu vermählen. — Dies geschah kurz darauf (in Amsterdam). 1685. 19. Januar. Symon van Santwyck, hinterlassenes Kind von François van Santwyck und Maria Hamers selig, wird durch die Verwandten der letzteren erzogen werden. Die Stiefmutter übergibt es ihnen. 1702. 2. Februar. Joost van Santwyck, Cabinetwercker, spricht in einer Erklärung von Andries Wolff, Blumsager (Blumensäger für Intarsien) und von zwei Blumencabinets (Möbel mit Blumenintarsien). (Mit Urkunden über die verschiedenen Maler der Familie Vosmaer). Schon 1882 habe ich in Obreens Archiv (V S. 56 ff.) das Nachlassinventar des Blumenmalers Jacob Woutersz Vosmaer mitteilen können. Seitdem sah ich im Palast von Tsarskoje Selo bei St. Petersburg ein ausgezeichnetes, breitgemaltes Blumenstück von ihm. Ein Früchtestilleben befindet sich als "Vosmer" im Museum in Orleans. Sein Bruder, Arent Woutersz Vosmaer, war Goldschmied, der als solcher am 30. Mai 1641 (vergl. S. 1436 Beilage a) erwähnt wird. Im Jahre 1637 wurde ein Inventar von ihm aufgenommen, in dem sich Bilder verschiedener Meister, aber merkwürdigerweise keine von seinen Söhnen, die alle Maler waren, befinden. Diese Söhne sind Abraham Arentsz, Claes Arentsz, und wahrscheinlich auch Daniel Vosmaer. Ein 1614 erwähnter Maler Namens Christiaen Vosmaer, der 1594 geboren wurde (vergl. S. 1438 Beilage a), mag ein Bruder von Jacob gewesen sein; er kommt später nicht mehr vor und ist vermutlich jung gestorben. Endlich wird auch noch ein Jan Vosmaer genannt als Maler von Een bort met een Vercejenscop (Schweinskopf auf einem Teller) im Inventar des Jacob Vosmaer, und auch im Inventar von Jan van der Graeff in Delft 1664 heißt es: Een freugtagie van Jan Vosmaer. In welchen Beziehungen er zu den anderen Mitgliedern der Familie stand, ist nicht auszumachen. Claes (Nicolaes) Vosmaer, der, wie es scheint, auch ein Tabaksgeschäft führte, war Marinemaler. Ein grosses, vollbezeichnetes Seestück von ihm war in der Versteigerung Hoch in München 1889, wo die Signatur fälschlicherweise "Vosmacker" gelesen wurde. Ein zweites Bild von ihm sah ich vor Jahren einmal im Londoner Kunsthandel. Daniel Vosmaer malte hauptsächlich Feuersbrünste und besonders Darstellungen der grossen Pulverexplosion in Delft am 12. Oktober 1654, deren Zeuge er war und die u. a. Auch sein Kollege, Karel Fabritius, das Leben kostete. Solche Bilder befinden sich im Stadthaus in Delft und im Kieler Museum; eine dritte Darstellung war 1904 im Besitz der Firma Fred. Müller & Co. in Amsterdam. Inventar van den boedel van zaN Nicolaes Vosmaer ende Annetjen van Kouwenbergh, echte man en vroom heyde gevonden heilige binnen deze stad Delft aan de Werf an der Voorstraat, en is eerst overleden sy Annetjen van Couwenbergh - durchgestrichen Verhave op den 9 Augusti (1664) ende lij Nicolaes Vosmaer op den 30 Augusti, mitsgaders Maria Vosmaer syn Vosmaer' s dochterken op den 1 September, alle in diesem Jaar 1664. Drei Betten, einige Möbel, usw. Zwei schilderijen met 2 notice panelen (diese 2 panelen sal de Curateur lassen volgen aan Andries Ariens, glasemaker. De tabakswinchel met doosjes, toonbank en voetestellen, 2 groene gardinen mit einem rabat und schortflechte usw. Ein roter scharfrock. Ein pelz (fulpen, Sammet) mantel. Zwei blaue rocken. Ein kaftan bontmantel. Allerlei Kleider und Leinwand. De versteinerter nicht den looper. Ein feines porzellan trocksen (Becher). Im Ganzen sehr einfacher Hausrat. Unter den Schulden: für Tabak. Apotheke. Allerlei für die Schule und die Erziehung der Tochter Maria. Es war noch ein Schwiegersohn, da: Symon Offerman. Aldus ge'inventariseert hy my .... Notaris , op het aengeven van Sara Jacobsd'' , die als bewaerster het Jiuys heeft heslaepen en het goet hewaert 20 January 1665. ^) Am 10. Januar 1665 war ein Teil des Nachlasses ver- steigert worden, darunter: 3 paneelen / 0 : 16 : — 1 schildery „ 0 : 12 : — ■ 1 wageschotte (Eichenholz) has » ^-5 •' — : — 1 schildery „ 5 ; 7 ; — Een schildery y,, 3 : 11 : — 2 schilderyen „ 1 : 10 : — 1 schildery ^ 3 : 19 : — Der G-esamterlös betrug/. 387 : 18 st. ; ein kleiner Nachtrag brachte noch ß. 37 auf. i) 1) Prot. Not. J. Ranck, Delft. VOSMAER. 1433 JACOB, Maler. 1584—1641. Verm. I. mit Annetgen Jansdr. van der Graeff, H. mit Maria Wolphers van den Berch. (JAN, Maler). WOUTER VOSMAER. (CHEISTIAEN, Maler) geb. 1594. ARENT , Gold- schmied. ABRAHAM, Maler. WOUTER. NICOLAES, Maler, Gest. am 30. Vni. 1664. Verm. I. mit Aerland Willemsdr. van Outhoorn, 11. mit Annetgen Verhave , Witwe von Willem van Couwenbergh (t am 9. Vin. 1664). (DANIEL, Maler). Verm. mit Anna Eduarts de Neeif. MARIA. Gest. am 1, IX. 1664. Die vermutlichen Beziehungen der Familie Yosmaer. (Die nicht sicheren Beziehungen sind zwischen ( ) gesetzt). 1434 VOSMAER. BEILAGEN. a.) 1641. 31. Mai. Claes Arentsz Vosmaer, schilder iu Delft, unterzeichnet als Zeuge eine Akte: ^) (Ähnlich noch verschiedene Male bei demselben Notar; gele- gentlich schreibt er sich auch Nicolaes Vosmaer.) b.) 1651. 27. Okt. Nicolaes Vosmaer und Aerland Willemsdr. van Outhoorn , Eheleute, wohnhaft in der Voorstraat zu Delft, machen ein Testament. ^) c.) 1655. Erwähnung von Nicolaes Vosmaer als Ehegatte der Witwe von Willem van Couweuberch. ^) d.) 1663. 19. Aug. Nicolaes Vosmaer, Schilder', schuldet fl. 106 over verteerde gelagert. Er will vierteljährlich ^. 26 : 10 : 0 abbezahlen in schilde- rijen tot taxatie van onpartijdige Mr. Schildei's daer toe te eligeren. *) €.) 1664. 21. Sept. Inventar von Olivier Witmont (Bruder des Malers Heereman Witraont?) mit Bildern von Niclaes Vosmaer, Delft, 21. Sep- tember 1664. 1) Prot. Not. Couckebacker, Delft. 2) Prot. Not. F. Boogaert, Delft. 3) Prot. Not. Schoonderwoert , den Haag. 4) Prot. Not. Spoors, Delft. VOSMAER. 1435 Een loapenschildery van den overleden Witmont. Een schüdery van den overleden syn soon genaemt Jacobus. Een see-schilderytgen met een ebbe lyst gedaen by Niclaes Vosmaer. Noch een see-schilderytgen gedaen by denselven met een ebbe lyst Een conterfeytsel van Vroomans met een ebbe lyst voor de schoorsteen. 2 Schilder ijtgens synde een stil water (ruhiges Gewässer) met een onweer (Gewitter) gedaen by Heerman Steenwyck. Een groote see-schildery. Viele Bilder ohne Malernamen. Eine sehr grosse Bibliothek; fast nur gelehrte religiöse Bücher. ^ ) f.) 1666. 31. Aug. V^ergl. sub Daniel Vosmaer S. 1438 Beilage c. ZU JACOB VOSMAER. a.) 1608. 28. Okt. Testament von Jacob Woutersz Vosmaer, schilder, und Annitgen Jansd' van der Graeff , seiner Frau , wohnhaft in Delft. Der Längerlebende ist Erbe. Nach beider Tod soll die eine Hälfte an die Familie des Mannes kommen met laste om aen tgilde van Sint Lucas binnen Delft vuijt te keeren zes ponden grooten Vlaems ■eens, die andere Hälfte auf die Seite der Frau , die ihre Schwestern Trijntgen und Grietgen Jansd"^ und das Kind ihrer verstorbenen Schwester Maritgen Jansd'' zu Erben einsetzt. Als Zeugen fungieren Cornelis Govertsz Boogaert und Pieter den Dorst, poorterea van Delft. -) (Unterzeichnet:) 1) Prot. Not. J. ßanck, Delft. 2) Prot. Not. H. van Overgauw, Delft. 1436 VOSMAEK. b.) 1629. 4. Dez. Ehevertrag zwischen Jacob Vosmaer, Kapiteinsmajor der Stadt Delft, Witwer, und Maria Wolphers van den Bergh. Die Frau soll eine Witwenpension (Duartie) von fl. 400 bekommen. Gewinn und Verlust trägt nur der Mann. 1636, 23. April. Jacob Vosmaer, Schilder und Kapiteinsmajor der Stadt Delft, widerruft die Vollmachten, die er dem Ditlof Hansen, Schilder in Kopenhagen, gegeben hat, und erteilt dem Jan Wobbeking, um von ihm den Namen van hem constituant zu fordern und aufzunehmen von Ditlof Hansen oder demjenigen, dem die Obligationen durch Jacob Oelevelt Magnus auf behalfen verpasst wurden, sprühende ter sake von verdienten Geldern um denselben Jacob Oelevelt Magnus die Schilderunterricht zu lehren, als von Schilderien bei ihm auf den vorbenannten Jacob Oelevelt verkauft und geleert, auf welche Obligationen Konigl. Urteile sind vercregt worden. 1641, 30. Mai. Arent Woutersz Vosmaer, Goldschmied, und Abraham Vosmaer, Maler, unterzeichnen als Zeugen ein Aktenstück. Ähnliches am 30. Dezember 1641 und am 17. August 1650. 1652, 10. März. Abraham Vosmaer unterzeichnet als Zeuge. 1655, Sept. Erwähnung von Abraham Vosmaer, gewesen im-chier van de wijnen (Pächter der Weinsteuer) van den Briel. 1660, 15. Juli. Wouter Vosmaer in Delft, burger voor zijn broer Abraham Vosmaer, wonend in Brielle. ZU DANIEL VOSMAER. a.) 1642—1652. Daniel Vosmaer ondertekent als getuige verschillende akten bij de notaris Couckebacker in Delft, zo op 8. Oktober 1644. b.) 1662. 1. Okt. Daniel Vosmaer, Mr. Schilder, en Anna Eduards de Neef, Eheleven wonend in Delft, leiden van iemanden fl. 300. (Underzeichnet:) 1) Prot. Not. F. Boogaert, Delft. 2) Procuratieboeken, Dordrecht. 3) Prot. Not. D. Kees, Delft. 4) Prot. Not. Couckebacker, Delft. 5) Prot. Not. van der Vloet, Delft. 1438 VOSMAER. c.) 1666. 31. Aug. Zeugen erklären auf Ersuchen von S'' Abraham de Potter, Coopman hier ier stede (iu Amsterdam), — dai sij getuygen op den 19^'^ deser maent tot Delft op de Vismarct present sijn geweest neffens den req^, Daniel Vosmaer en Abraham de Coge, Schilders, en aldaer gehoort hebben dat de req^ den sehen Vosmaer vraechde voor wat voor een gedeelte hy eygenaer xoas geweest van seecher groot schildery hangende opt Princenhoff , hem Vosmaer bekent en waer- voor . . , hy 't aen de Coge hadde getransporteert, anttooordende deselve Vosmaer .... dat hy niet meerder aen de Coge hadde getranspor- teert als hy eygenaer vant schildery was, synde een vierde part en dat sijn broeder genaemt Vosmaer mede voor een vierde part eygenaer was geweest. ( — , dass sie, die Zeugen, am 19. dieses Monats auf dem Fischmarkt in Delft gewesen seien zusammen mit dem Requirauten [Abraham de Potter] und den Malern Daniel Vosmaer und Abraham de Coge. Sie hätten gehört, dass der Requirant den genannten Vosmaer gefragt habe, wie gross sein Anteil an einem gewissen grossen Bilde sei, das im Prinsenhof [in Delft] hing, und für wieviel er diesen Anteil an de Coge verkauft habe. Vosmaer habe geantwortet, dass er nicht mehr an de Coge übertragen habe, als sein Anteil an dem Bilde gewesen sei, nämlich ein Viertel des Wertes; sein Bruder [Claes] Vosmaer sei ebenfalls für ein Viertel Eigentümer gewesen). Abraham de Potter hat das Bild gekauft, lässt aber durch seinen Schwager Jan Baggelaer einen Prozess führen gegen Abraham de Coge wegen dem Anteil, den dieser vorgiebt, an dem Bild zu besitzen. ^) ZU CHRISTIAEN VOSMAER. a.) 1614. 28. April. Christiaan Vosmaer, Schilder tot Delft, oud 20 jaar, woonhuis gegenüber dem Waisenhaus, legt eine Erklärung ab. Prot. Not. D. Danckertsz, Amsterdam. — Es handelte sich hier um das durch Carel Fabritius retuschierte Bild, über das ich schon im Obrechts Archief V S. 168 ff. einige Akten mitgeteilt habe. Aus diesen geht hervor, dass Daniel damals in Brielle wohnte. Prot. Not. Vockestaert, Delft. VOSMAER. 1439 ANHANG. Bilder von Abraham, Claes, Daniel und Jacob Vosmaer in alten Inventaren und dergl. 1644. März. Versteigerung Boudewijn de Man, Delft. Een grote flompot van Jacob Vosmaer. 131. — Een landschap van Reynoir „ 166. — Een flompot van Jacques de Gheyn. 302. — 1645. Inv. Harman Pietersz van Ruyven, Delft: Een landschap van Vosmaer. 34. — Een flompot van Vosmaer. 43. — 2 dito hoofden in een borstkas (auf einer Holz-tafel) van Vosmaer „ 43. — 12 ovale landschappen van Vosmaer „ 20. — 1646. Inv. Cornelis van der Beeck, Delft: Een freutagie van Vosmaer. 1646. Inv. Cornelis van der Houven, Delft: Een blompotje van Vosmaer en nach 2 schilderijen van Vosmaer, 1650. Inv. Judith Willemsdr. van Vliet, Delft: Een stillevieh van Evert van Aelst. Een Loth van Christiaan Coeisenbergh. Een stück van van den Bergh daar Christus H. die Schlange den Kopf verbreicht. Een blompot van Beauregard. 3 stukken van de Vries / 6:5:0 Een van Ostade „26: 5: 0 Een van Souckgeest „36: 5: 0 Een van Sachtleven „18: 0: 0 Een van van der Poel 23: 5: 0 Een van Beynbrandt „60: 0: 0 Een Bieter van Aart „20: 10: 0 Een - Jan Thomas 23: 0: 0 Een van Goyen „30: 0: 0 Een Bieter Midier, 21: 0: 0 Een dito . 15: 0: 0 1440 VOSMAER. Een dito / 15. — Een dito „7. — Gramer / 16. — en 20. — Een van Evert van Aelst 10: 10: 0 Een van van Asch „15: 0: 0 Een van Bronchorst 9:0:0 Een copy van Goyen (NB. 1650!) . 7:5:0 Een stukje van Palamedes „5:0:0 Een van de Bergh 16: 0: 0 Twee stukken van Molyn en van Vosmaer. „6: 10: 0 Een van Vromans „17:10:0 Een van Vosmaer „14: 0: 0 Een van P. Midier „19: 0: 0 Een copy na Ostade „2:5:0 Een stuk van Willem van Vliet „8: 10: 0 Een van van den Bündel „20: 0: 0 Een van van Asch 44: 0: 0 1651. Inv. Arent van Straten, Delft: Een zeutje van Vosmaer / 5. — Een landschap van D. Vosmaer »5. — 1653. Inv. Simon van Swieten, Amsterdam: Een bloempot van Vosmaer. 1653. Inv. des Bürgermeisters Joost van Adrichem, Delft. Een conterfeitsel van den overledene in Hispanien gedaan. Een landschap van den Major (Jacob) Vosmaer. Een groot stuk met naakte personages, hij van Aelst naar een schilderij gedaan. Een schilderij van de ladder van Jacobs door Cornelis Jacobszoon Delft. Stucken van Broochsloot, Sans Jordaens, Lucas van Leyden. Een stuk mette pen gedaan van Witmont. Een schilderij van Rebecca van Cornelis Jacobszoon Delft. Een van Jacob en Esau van de verkoop van het recht van zijn eerste geboorte door de zelfde Delft. Nog een van de Zegen van Jacob door de zelfde Delft. Een keuken van Delft. VOSMAER. 1441 Scheepen van Witmont met de pen gedaan. De kuip van Christi en de Predicatie van Johannes in de Woestijn van Hans Jordaens. De conterfeitsels van Joost van der Wyck en zijn huysvrouw in haar jonchetrok van Mr. Michiel Mierevelt. 1653, 7. Febr. Jan Lyon, Tuchfabrikant in Haarlem, überträgt für eine Schuld: Drie Bilder von Abraham Vosmaer 15. — Eins von Dirck Hals 10. — Eins von Pieter de Grebber 30. — Drie von Pieter Mulier 30. — Eine Schlacht von Spanbroeck 15. — Eins von Jan Miense Molenaer 5. — Eins von Symon Wassenaer (Haarlemse Marine-maler) 5. — Eins von Klerck 5. — Eins von Jan van Veen 5. — Twee von H. Pot 10.— 1653. Inv. Jacob van der Werve, Leiden: Een stuk met een ebbleist van Vosmaer, beorende een tafel met enige vissen. 1654. Robbert van Beelen in Delft -verkauft- folgende Bilder: Twee Stücke von Beauregard / 20. — Twee von Vosmaer „ 10. — Eins von Stooter „ 5. — Eins von Snel „ 4. — Eins von Vromans „ 4. — Eins von van der Poel 15 3. — Eins von Molenaer „ 4. — Eins von Bramer „ 4. — Zes Bladeren von Albert Dürer 12. — Eins von van der Poel 2. — Eins von (E.) van Aelst „ 1. — 1654. Inv. Johan Koordy, Delft: Drie landschappen van Daniel Vosmaer. 91 1442 VOSMAER. 1654. Taxatie der Bilder van Cornelis Joosten van Woudt, Delft: Twee van Vosmaer / 10. — (Molenaer / 4. — . Bramer / 4. — . Van Aelst / 1. — ). 1658. Taxatie der Bilder von Eva Briels, Witwe von Mr. Nicolaes Bogaert in Delft, door Grillis de Berch. Schilder, und Abraham de Cooge, plaatsijder: Eenige vogeltjes van Abraham Vosmaer . 5. — Een stuk met schem van denselven Vosmaer . 5. — 1664. Inv. Jan van der Graeff, Delft: Een overval van water (Wasserfall) van Vosmaer. Bloemen van denzelfde Vosmaer. Stücken met bloemen van Vosmaer. Een freijtagie van Jan Vosmaer. 1666. Inv. Adriaen Evertsz van Bleyswyck, Delft: Visgens van A. Vosmaer. Een stuk van Savery. Een landschap van (Hans) Jordaens. Een landschap van Sonje. Een zeiget van Mulier. 2 freijtgen van (Grillis) de Berch. i) Een schuitje (Scheune) van Ostade. Een blompot van Beauregard. Een blompot van dito. Een landschapje van Houthuysen (Outhuys). Een landschap van J. Schoeff. Een strand van (Nicolaes) Vosmaer. Een zeiget van dito. 2 landschappen van van Asch. Een storm van Claes Vosmaer. De hindernissen Israël in de woestijnen van Hans Jordaens. Een landschap van A. van Croos. 2 stuken van Vromans. 1) Een solches Bild lieh ich dem Delfter Museum. VOSMAER. Een zee van Nie. Vosmaer. Een vuur van Bougaert. Een vrij van Bougaert. Eenige landschappen van van Aslij. Een zeege van Midier. Een schipje van Sagteven. Het vrouwtje in overspel (die Ehebrecherin voor Christus) van van de Vente. Een Maasivallei van van Beyeren. Een Mars van Fabritius. Een bloempot van Willem van Aelst. Een vrouw van Fabritius. Een kopie na Couwenerbe. Een kopie na dito. Queen (Quitten) van E. van Aelst. Een stukje van Judas van H. F. Een bloempot A N (aneinander) V B (Abraham van Beyeren). Een zeege van Vosmaer. Joseph en Maria van I (S?) Kieck. Een Ecce homo van Jordaens. Een vrij van P. Gysels. 2 stuken van Vroomans. Een achtkantig stuk van Bramer. 2 van Jan van Goyen en nog 2. Een van Savry. Een stuk van Claes Vosmaer. Een stuk van Grootenhouse. 2 vrij van I B V F (Jan Baptist van Hoornenbergh). Een kreeft van I H. Een keuken van A L. Een stilleven van Beauregard. Een muziekkraan van I C. Een landschap van I S (Jan Spanjaert?) 1670. Inv. J. Johan Blinckvliet, Delft: Een landschap van Daniel Vosmaer. — 2^. Een dito van dito. — 2^. VOSMAER. 1673. Inv. Jacob Jacobsz Karton, Delft: Een landschapje van Vosmaer. 1673. Inv. Adriaen Vosmaer, Delft: Een stukje van Vosmaer, zijnde een patroon. 1674. Inv. Anna Hoefliets, Witwe van Willem Beeck, Dordrecht: Een grote bloempot van Jacob Vosmaer. 1675. Inv. Jan van Bes, Delft: Een schuurtje van Abraham Vosmaer. 1677. Inv. Aletta van der Wel, Delft: Een bloempotje van Jacob Vosmaer. 1684. Inv. Cornelis Schaepman, Delft: Een blompot van Jacob Vosmaer. Een dootshoofd van F. de Bruyn. Een tafereel van D. van Ley. 1687. Inv. Gerard Claesz Clinckert, Delft: Twee actieve stukjes van Claes Vosmaer, zijnde Zoon. 1688. Inv. Jacob Danckers, gewezen Inspektor des Collegium Medici in Amsterdam: Een stuk van vissen van Vosmaer. Een stuk van vogeltjes van deszelfde. 1689. Inv. Johan Pauw, Amsterdam: Een blompot van Jacob Vosmaer. 1692. Inv. Christiaan van Sandwyck, Delft: De Stadt van Beiß, door Daniel Vosmaer. 1725. Inv. Willem van der Graeff, Delft: Een blomstukje door Vosmaer. Een blomstukje door Jacob Vosmaer. 1773. Katalog van de Sammlung Juliana van Groenewegen, Delft: No. 23. Een landschap van D. Vosmaer op paneel. € 2. — 1794. Versteigerung Isaac Knol, Delft: No. 61. Een fles met bloemen, uitvoerig en fraai door J. van Vosmaer. 1821. Taxation der Bilder der Witwe van Jacob Rysdyk Taakes und Albert Brink, Delft: Het springen van het Magazijn, door Vosmaer. € 1 : 10 st. Een gewicht van Delft door Vosmaer. — BILDERVERSTEIGERUNG DURCH GERRIT DE BOCK (BÜCK). Über den Maler Gerrit de Bock vergl. das Thieme'sche Künstlerlexikon. Op den Dam in de twee Hammingens. No. -25, een stucje van Janington. No. 10, een stucje van Momper. No. 1, een Troja van syn Excellenz (Prinz Maurits). No. 2, een Troja van Graeff (Frederik Hendrick). No. 3, zijn Ex^ te paert. No. 27, een Landschapgen. No. 13, de brand van Trojeen. No. 20, een landschapgen met een schuifje met Joosten. No. 28, een landschapgen met een visscher. No. 17, een veerschip van Campen. Op den 16e October A^ 1619 zijn ten verzoeking van Gerrit de Bock verkocht deze naer volgende schilderijen. (Käufer :) Lowys Lusse hy schepen JRaep 10:10:- Capitän Crimpe. 26: — :- Idem. 5:—:- Idem. 5: — [Friedrich Jansz baker] 7:10 Lucas Lusse (Luce). 5: 5. Jacob Scharbier. 27:10:- Jacob Marder koopman. 7:10:- Lucas Lusse by Sint Jans brug .... 4:15:- Abraham de Schilder. 19: 5: — Die Nummerierung ist die des Originals. Die zwischen [ ] gesetzten Namen sind im Original durchgestrichen. DE BOEK. 1447 No. 10 een wintergen van de Stomme (Avercamp). No. 4 een huiskap van de Herders. No. 15 een Landschapgen van Coningsloo. No. 5 een Landschapgen. No. 14 een wintergen. Secretaris Valckenier. 14: — [Gerrit Dirchsz de Vries van Harlingen] . . . 10: — Tot Wien versocht [Jacob Ohlcan] . . . 45: — Arnien Jacobsa in Bergen in Noonvegen. 8: — Pohlwels Buijs in de sivarten als in de nieu- straat 57:10 Mem. 8:— No. 9 Bovrij (Raubüberfall). No. 7 een Bovrij. No. 12 daarne een konvooi verwachten. No. 6 van de verhörer soon. No. 18 van Abraham ende de drei engelen. No. 23 een landschap van de Jongen Tobias. No. 11 van de Samaritaner. No. 21 een groote rovery op doek. Christoffel Croeger voorz. 32:10 No. 22 van Christus in dem Adriaen Bijsterde Swager van Lucas Lusse. 9:10 [Cornelis Egericksz pasteyhaacler] . 11: ^ Jacob Scharbier. 11: — Christoffel Croeger in de Pijlsteech . 19:—. Schepen Jan Willemsz Bogaert 14:10. Idem. 16: 5. Hoofdgen (Gethsemane). No. 8 een groote rovery op doek No. 19 een Landschap op doek met Valckeniers daarne. No. 26 een landschap daarne hartjagers (Hirschjäger) in viljen ende een die sein Been beseert (blessiert) hat. No. 24, een landschap daaraan de quadre geest compt sagen. (Das Griechisch vom bösen Säemann). Gerrit de Beer. 26: — ; Idem. 37:10:- Schepen Jan Willems Bogaert 23: — ; Idem. [Bieter Säen] Idem. Sommer 471:10: — Sah 23:11:8 i) 20:—:— . 21:10:— 284: 5:— 1) Erfhuizen van de Weeskamer, Oud Archief, Amsterdam. DAS NACHLASS-INVENTAR VON CHRISTIAEN AUGUST FRANCKE. Über den am 29. Dezember 1754 in Zwolle verstorbenen Porträtmaler Christiaen August Francke aus dem Haag scheint nichts Näheres bekannt zu sein. Er bewohnte im Haag bei dem Griasermeister Laurents Meyer zwei Zimmer, wo der Gerichtsbote im Auftrag der Stadtbehörden das nachstehende Inventar aufnahm. (I) Staat en Inventaris gemaal op ordre van Heeren Scheepjes van alle meubelen en goederen 9 Januar 1755 gevonden in de huizinge van Laurents Meyer, meester glasemaeker, in H Hofpoortje (im Haag) . in welke huizinge ik gerechnode gevonden hebhe op twee kamers de volgende goederen toekomende ivylen Christiaen August Franke, in leven Meester portret Schilder, tot Zwolle in de provincie van Overijssel op den 29 December 1754 overleden, ingevolge een zekere missive van HH. Burgermeister, Scheepen en Raad der voorsz. stad, Schilderijen. (l). Een groot portret van zyn Soevereign (Willem V) met een extra mooie vergulde lijst. (2). Een dito portret, wat kleiner met een dito lijst. (3). Een portret van den predikant Pamho met een dito lijst. 1) Die in ( ) beigefügte Nummerierung ist im Original nicht vorhanden. 2) Lutherischer Predikant im Haag; dieses Porträt, gestochen durch J. Folkema, findet man abgebildet im Jaarboekje von „Die Haghe" 1913 S. 84 mit folgender Überschrift: J. G. Pambo, ein Knecht Jesu Christi herausgefunden zum Dienst, ausgesendet zu Predigen das Evangelium in 's Möge. FRANCKE. 1449 (4). Een schilderie sonder leyst. (5). Een dito wat ondersteund. (6). Een dito schilderij tuet een zivarte leyst. (7). Twee geboetseerde (modellierte) portretjes in ivoor, met zwarte leysies. (8). Een dito sipide een paar je. (9). Een honte heeltje (Holzfigur). (10). Brieven Schilderijen synde hoofdstukken (Köpfe). (11). Een party witte pleister beelden (Gripsfiguren). (12). Noch een portret sonder leyst. (13). Een doos met eenige copperen instrumenten. (14). Een party printen en teekeningen. (15). Eenige teekenboeken. (16). Een groot pak met gedrukte portretten van de predikant Pamboe. (17). Eenige oude boeken. (18). Een grote hoogduits Bijbel in folio. (19). Een zylsteentje (Feuerstein?) met zilver beslagen. Möbel, Kleider, onder andere groene en blauwe Seidenwesten, zwarte Sammethosen usw. Porzellan, Kupfer- und Zinnzeug, bescheidener Hausrat. (20). Noch ontvange uit handen van de Juwelier Graut een gouden ring, ingezet met de portretten van Haarlemse Koninklijk Hoogheden. (21). Noch tot Amsterdam bij eenen W. Vaber een agenda snijfdoos (Schnupftabakdose von Achat) met zilver ingezet. Aldus geinventariseert 9 January 1755. Een schilderij van Pampho. Een gouden ring met de Prins en Prinses van Orange. Zijn Hoogheid in Orion. Selfde in schildery. Bücher, Printhoeken usw. De Luytersen (Lutherse) Bijbel met platen afgeset (met gekleurde platen). Ben pourtrait. Twee dito meniatuur. Twee dito. Twee dito en boek. Twee meniatuurportretten. Een pourtrait. Ben schilderij. Een dito. Twee dito. Twee dito. Een geseke (Stück Malleinwand). Een esel (Staffelei), raam (Blendrahmen) en meer. Een vuisten, doos etc. Theatabe, lantaube (Tisch mit Schublade), usw. Das Gesamtergebnis betrug etwa fl. 645. De weduwe, Sara Doeve (auch Duven geschrieben), woonde in Schiedam in 't Huis te Water. Ze bezat nog iets Silber en een met Diamanten besette Kruis. Ze was waarschijnlijk geisteskrank. De schulden betrugen etwa fl. 350; daarbij bevonden zich onder andere posten: Tot Schiedam in 't Verheterhuis moet nog betaald worden voor 3 maanden kostgelden. An Juwelier Graut (Vergl. Inv. I Nr. 20). An den englischen Arzt Macnamara. 65. 5 : 0 56": 8 : 0 46: 15: — 23: 2 : 1) 1) Waisenkammer-Archiv, den Haag. DAS NACHLASS-INVENTAR VON DANIEL MAROT D. J. Inventaris van alle sodanige goederen en effecten, als wijlen Herr Daniel Marot, in Leven gewoonte helfende, in het Leprooshuis alliér in den Haag, en aldaar op den 14e Mei des Jaars 1769 overleden, met zijn dood heeft onterwenen en na gegebleven, hebbende den voornoemde Overledene, zijn desselben Testament op den 23e Mei 1768 bij Not. A. van Wyck en getuigen gepasseerd, tot desselben eenige en universelle Erfgenamen genoemd en geïnstitueerd, te weten: Ben Heer Mr. Martinus Gousset, Secretaris etc. (of hij overleden diens Kinderen) voor een der part; de Heer Johannes Carre, Schilder, alliér in den Haag (of hij overleden diens Kinderen) met een derde part; en de Heer Godefridus Trouille, Notaris en Procureur alhier (of hij vooroverleden diens Kinderen) voor het laatste derde part. Weitere Legaten enthält ein Kodizill vom . . . September 1768. Das Inventar wird aufgenommen durch die Herren Martinus Gousset und Johannes Carre, die zugleich Erben und Testamentsvollstrecker sind : Testament von Marie Agatha Marot vom 1. August 1766 vor Notar Trouille, in dem sie ihre Geschwister, den Herrn Daniel Marot und Marie Anne Marot zu Universalerben einsetzte. Die zweitgenannte was aber schon vorher gestorben. Kodizill von Marie Agatha Marot mit verschiedenen MÄROT. - 1453 Legaten, darunter den Advokaat Cornelis Johannes Haenshergen in erkenning van alle diensten welke hij haar had bewogen, een vierdeel van de geheele massa harer goederen en effecten (uitgezonderd meubels, juwelen, goud en zilver) hetaald-har na overlijden van hare broeder de Heer Daniel Saroff, en aan de Heer Godefridus Trouille een gelijk vierde part. (Dieser was inzwischen al schoon gestorben, en dat Legat viel daaraan zijn witwe toe). Effecten: 1100 £ Engelse oudte Z. Zee Anmiiteisen ten name van Daniel Marot. (Dividenden hetaald tot April 1769). Twee Obligationen von je fl. 1000. - Twee Loter y-oUigaties von je " 250. - Obligationen ten laste van de Unie 2000. - dito " 1000.- dito " Groningen 500. - dito " Heere Prins van Oranje en Nassau 1000. - Ten laste van een rentmeester van den Prins. 1000. - Enige Schuldverschreibungen mit kleineren Beträgen. Een achtste part in een geheel gefomenteerde Lot in de 52' Generaliteits Loterie, gynde N" 1031, devies: vivat de Edele SchilderJconst, welke Lot in original is herstellende onder de Heer Schilder Carré Junior. An Bargeld etwa £. 294 und einige Goldmünzen. Gold- und Silberzeug, Nippesachen, Kleider (darunter 9 pantalons in soort und ein mans-moif), Leinwand, wenig Porzellan, Meubils en huis ceraden; darunter: Een genaaid schilderijtje, zijnde het Onze Vader in een Vierkantje lysje. Twee ovale portretten van de ouders van Daniel Marot. Een dito aan de W Begnier. 2 chineesche verlakte doosjes met 0. I. inkt. Kupferstiche, Zeichnungen, Dosen mit Farben, allerlei Malgerätschaften. Een partij muziek. 28 flessen rode wijn. 1454 MAROT. Een Gruthaben von fl. 100, die der Advokaat Carre voor geliehe Geld schuldig was. Lasten des boedels: Het Leproosfonds, 50. — voor het regt van redemptie van H bed enz. Die Begräbniskosten. Legaten: De Diakenen der Waalsche, gereformeerde kerken voor de armen, 150. — En voor het nieuw opgeregte armenhuis, 150. — De Diakenen van de gereformeerde Nederduitsche Gemeente, vóór de armen en armhuis, 300. — Meester Funt, te Amsterdam, 600. — Mijnheer Aerdenburgh en huisvrouw in Het Engelse Coffehuis, 200. — De Heer Louis, 100. — De Heer F. P. Regnier, 200. — Nog veel kleine legaten. (Der Maler Carre unterzeichnet:) Johannes Carre. BEILAGEN. a.) 1699, 2. April. De Heer Daniel Marot (der Ältere), kauft ein Haus auf der Südseite des Westeindes im Haag für fl. 3300. b.) 1706, 10. Juli. Juffrouw Catharina Maria van Gole, huisvrouw van Daniel Marot, vermietet im Auftrag ihres in Amsterdam wohnhaften Mannes ein Haus auf der Westseite der Breestraat im Haag für 12 Jahre zu fl. 160 jährlich. c.) 1747, 5. Mai. Daniel Marot (d. Ä.), Architect, hat in Amsterdam ein Haus an der Ostseite der Reguliersgracht zwischen Heeren- und Keizersgracht verkauft. (Mit zitternder Hand unterzeichnet:) Daniel Marot. d.) 1768, 23. Mai. Testament von Daniel Marot in französischer Sprache. Er erklärt, ne pas posseder la valeur de fl. 20 000. (Im Übrigen entspricht der Inhalt dem Auszug im Inventar, S. 1452). Johannes Carre wird erwähnt als Peintre, . . . demeurant dans la Nieuwe Molstraat. (Unterzeichnet:) e.) 1769, 19. Mai. Begraven: Daniel Marot f 60, ongehuwd. f.) 2. Aug. Akte über Auszahlung der Legaten von Marie Agatha Marot (vergl. hier vorne S. 1452 ff.). Sie hatte im Ganzen fl. 13169 hinterlassen. Akte über die Erbteilung von Daniel Marot. Nach Abzug der Legaten blieben fl- 5156 : 15 st. zu verteilen. Inventar von Thomas Gruse. Über den Delfter Silberschmied Thomas Gruse ist nichts bekannt. Wir gäben heute viel darum, die in seinem Inventar vorkommenden Modelle von Meistern wie Hendrick de Keyser, Willem Tetrode und Giovanni da Bologna zu besitzen. Das Inventar ist zum Teil in einem Gemisch von deutsch und holländisch geschrieben. Vielleicht ist Gruse deutschen Ursprungs gewesen. 23. Oktober 1624. Thomas Gruse, Silberschmied in Breda, überträgt sein ganzes Inventar in vollem Eigentum an Aper van der Houve als Sicherstellung von 200 Karolus-Gulden, die er ihm schuldig ist. 1) 1440 houzen, groß und klein, Bade- und Wundeschlafte. 2) Ein Schilder von einem gesetzten Ochs (geschlachteter Ochsen). 3) Ein Kabinet, Conterfeien nach 't Leven von Coorenhart HG (Goltzius B. 164). 4) Ein Wintergarten von einem Kloster. 5) Zwei Lauten, ein großes und ein kleines, Memoria van't Ront en Platerwierk (Rundplastik und Reliefs). 6) Jan Beiden: die Schäcke von Sibina (Entführung der Sabinerin?). 7) Cain und Abel von J. B. 8) Der Satyr von Willem Tetroe (Tetrode). 9) Ein Hercules von W. T. roe (Tetrode). Die in ( ) beigefügte Nummerierung ist im Original nicht vorhanden. 2) Jan Beloien, J. Bellony oder Meister J. B., wie er hier auf verschiedenen Weisen genannt wird, kann niemand anders sein als Jean Boulonais, Giovanni da Bologna. 3) Over Willem Danielsz van Tetrode, vergelijk de samenstellende artikel van E.W.C. Six in het Bulletin van de Nederlandsche Oudheidkundigen Bond II, Serie 10, Jaar 1917, p. 125. CRUSE, 1457 (10). Een halve doek van Gerard van der Bolten, van was. (11). Een part van Michiel van Miere. (12). Twee partjes van Mr. H.K. (Hendrick de Keyser). (13). Een fioretten vrouw met de leeuw op het hoofd. (14). Een Orpheus met een hond met drie hoofden (Cerberus) van 31 r. H.K. (15). Een albasten beeldje van Christus van W.T. (Tetrode). (16). Nog een leeuw van was van W.T. (17). Twee heiligen van was van Jan Bellen. (18). Nog een St. Bastiaan van J.B. (19). Nog een stenen beeldje, Sinte Log (St. Eloy), principaal van W.T. (20). De gussform van Sint Sebastiaan van Jan Bellen (vergelijk Nr. 6). (21). De gussform van de groene leeuw van Kagen en Abel van J. Bril (vergelijk Nr. 7). (22). De gussform van den Sattir van W. Tettero (vergelijk Nr. 8). (23). Een gussform van St. Sebastian met de boom van J. Bellen (vergelijk Nr. 18). (24). Nog een gussform van de fortuin (Fortuna) van J. Bellen. (25). Nog een gussform van een groter parmentje van J. Bellony. (26). Een gussform met de Minerve met drie hoofden met den Orpheus van Mr. de K. (vergelijk Nr. 14). (27). De gussform van den Apollo van Mr. H. de Keizer. (28). Nog een gussform van een vrouw dat zit van J. Bellony. (29). Nog 12 gussformen van de 12 heiligen van Boom van W. Tettero, ont. (30). Nog een gussform van een Anatomie van Mr. H. de Keizer. Im British Museum in London befindet sich ein schöner Band mit Goldschmiedsentwürfen von Arent van Bolten; vergl. darüber Sidney Colvin im Jahrbuch der königl. preuss. Kunstsammlungen 1893 S. 172 und L. Cust in Oud Holland VII S. 223. Noch ein Form van den Mercury van der Keiser. Noch ein Form van en Men per van der Keiser. 1 Bacculus Form, Antik, mit 1 Form van den Tiger van Tettero (vergl. Nr. 16). Een Form van Tettero, ein helliches da auf ein schlafen sitzt. 1 Form van den groten Hercules van W. Tettero (vergl. Nr. 9). 1 Form plat (Relief) van Leda van W. Tettero. Noch 1 plat Form van en Oss van W. Tettero. Noch 2 Form gehalten van stein, plat, (Reliefs von gebranntem Ton) van Mr. de Keiser. Noch 2 plat Form van (den) Coninck van Spangen Pygoppes mit noch andere Form van arm en heen. Allerlei Hausrat. Unterzeichnet durch den Maler Huijbrecht Jacobsz Grimani und Thomas Cruse. Prot. Not. van der Ceel, Delft. INVENTAR DER ELTERN VON JAN SNOEK. Über den Maler Jan Snoek ist wenig bekannt. Wie aus dem Inventar hervorgeht, ist er ein Schüler von Aart Schouman gewesen. In den Registern der Haag'schen Teekenakademie findet man 1773 und 1774 eingetragen: J.W. Snoek. Wenn dies derselbe Maler ist, muss er damals noch sehr jung gewesen sein, da er 1775, als das Inventar seiner Eltern aufgenommen wurde, noch minderjährig war. Trotzdem befanden sich aber unter den Bildern dieses Inventars schon viele Werke von ihm. 7. Aug. 1775. Inventaris van Jans boedel, aangeboden door zijn zus, Anna Slebecca, Francjü als algemeen verklaard in de Haag op 21 Juli 1775 overleden in gemeenschap geweten, zijn geveest, geniaald ten verzoeke van Hughert Bosse, leverancier en Pieter West, man, winkelier als voogden over den minderjarige zoon Jan Snoek, en zuster daar Jan Snoek het overleden heeft, deze plaats was. Schilderij van: 1. Een Schilderij van Frans Hals, signeert, een vrouw ongemeten, (cumarmend) en heeft zichzelf geschilderd. 2. Een bloemstuk door Frank. Diverse schilderijen zonder naam, de zoon behorende als zijnde nieuwst van zijn eigene werk. (Verschillende beelden zonder lijst. 1) Vergl. Obreens Archief IV S. 14-. 2) De wachting is de van het origineel. 1460 SNOEK. Schildernamen, die dem Sohn gehören und zum größten Teil von ihm gemalt sind. 3. Een verheerste, een naar een meisje (nächtendes Mädchen). 4. Een heer en dame, musikalisch spelende. 5. Een lachend vrouwtje. 6. Een hoer, tuin. 7. Een liep, met een pen in de hand. 8. Een musiceerend heer en dame. 9. Een lezend meisje in waterwerf. 10. Een portret van Boucher. 11. Een schets, zijnde een moortje. 12. 13. Twee dito verheerstende de schilderijen. 14. Een dito, zijnde twee jongens met een mityzenval. 15 — 18. Vier dito zonder lijst. Noch een pleisterd bas-relief. 19 — 24. Zes dito, waaronder drie ovalen. 25. Een dito, lopen en een landleven. Vooraf in de lade (schubladen) eenige instrumenten tot de schilderkunst, vandaan den zoon heurende. 26. Een Doemstuk in een netje (misje?) door Franck. Een jonge schilder, Snoek, bracht vier seiner Bilder in de Malerconfrerie Pictura (in den Haag), en zeeg met anderen openbaar te verkopen. Prot. Not. D. Uittenbogaert, den Haag. Verg. Oud Holland XIX S. 188. INVENTAR VAN HANS VAN ESSEN. Wat over de Amsterdamse schilder Hans van Essen bekend is, fasse ik hier samen. Naar de leeftijdanangaben, die hij maakt, is hij omstreeks 1587 - 1589 in Antwerpen geboren, waar hij al 1601 schilder van de schilder Simon Haeck werd en 1609 in de Sint-Lukasgilde intrad. Laterstens sinds 1611 moet hij zich echter in Amsterdam hebben gevestigd (vergl. Beilage b). Een volledig bekeken schilderij van hem, een Stilleven, bevindt zich in de Sammlung R. Montgomery Cederhielm in Stockholm, een tweede, niet bekeken, was in de Sammlung Sander, ook in Stockholm. Een derde schilderij was 1886 in bezit van de Firma Fred. Muller & Co. in Amsterdam. Op 8. Oktober 1669 vermachte de schilder Codde een Meester Jan schiljerij van Hans van Essen aan zijn zoon. Het inventaris werd opgenomen aan de gelegenheid van het overlijden van de schilders eerste vrouw. Hoewel geen schildernamen daarin genoemd worden, is aan te nemen dat hij de eerheer van een deel der schilderijen, het Stilleven tenminste, geweest is. 1) Nach dem Roman "Romboiits" und "van Lerius" (Liggeren I S. 566), war dieser "van Essen" wahrscheinlich identisch mit einem "Jan van Essen", der in Antwerpen mit einer "Joanna de Winckeleers" verheiratet war und 1606 einen Sohn "Jacob" taufen ließ. Da in Amsterdam bereits 1607 ein "Hans van Essen" vorkommt (vergl. Beilage a), von dem es nicht sehr wahrscheinlich ist, dass er 1609 wieder in Antwerpen und 1611 neuerdings in Amsterdam war, haben wir vielleicht mit zwei Malern Namens "Hans van Essen" zu rechnen, von denen der eine seit 1607 in Amsterdam nachzuweisen ist. Auf diesen würden sich dann die nachstehenden Urkunden beziehen. 2) Vergl. O. Granberg, Tresors d'art en Suède, 1911 S. 162. 3) Vergl. Oud Holland 1884 S. 64. 1462 VAN ESSEN. Inventar von allen guten Dingen nachgelassen von "Hans van Essen", Schilder, in deren Haus die verstorbene Haushaltung "Hansfranz van Essen", in der Leven huisfrau von "Hans van Essen", Schilder, nach dem Tod dieser Welt entzwei und mette der Tod dieser Welt entzwei und mette der Tod ihrer Mann int geschickt. "Amsterdam", 30 Januari 1634. Ein wohlhabendes, gut möbliertes, von allem notwendigen versehenes Haus. Zuerst werden alle Möbel usw. von grobem Rechnungsführer geschätzt. Dann folgen Silbersachen, silbervergoldete Pokale usw. Schrijverijen getaxeerde door François Venable en Isaac S. Isaacson tot als dealers prijzen als volgt : (1). Een stuk schilderij van de vier Evangelisten. — f 35. — (2). Een landschap. (3). Een dito landschap (Hochformat?). — „ 34. — (4). Twee vlieringen dito. — 100.— (5). Een dito met een oevergave. — 15. — (6). Een stuk van Susanna. — 4. — (7). Een stuk van een Koningin. — In. — (8). Een Maria ter herinnering aan Maria lutter. — 16. — (9). Een stuk van een Ossenmarkt (Ochsen) en een verdwenen (Schwein). — 12. — (10). Een stuk van een landschap met mensen. — 45. — (11). Een verdwenen dat groot is. — 19. — (12). Een stuk van een Kerstnacht (Geboorte van Christus). — 10. — (13). Een stuk met krabbens (Krebsen) en Oesters (Austern). — 19. — (14). Een hankicke van oesters en wafels. — 10. — (15). Zeven stukken van Romeinse tijds. — 0. — (16). Een stuk van oud en nieuw andere. — 6. — (17). Een stuk van Benediktus Tekwa (Alba) en Sint Jozef. — 3. — (18). Een hankie niet opgemerkt (unvollendet). — 15. — (19). Een beeldje hiesten en een oester. — 9. — (20). Ern visschermart (vismarkt) en een deel rommeling (Griempel). — 10. — Coopmanschips in de onderneming, getaxeerd door (drie) gardiniers-stoffencurs. Schuldverschreibungen von ansehnlichen Summen. Een huis met erva in de Warmoesstraat op de Kogerhoek van St. Jansstraat, welke nu tot wooningen nieuw is getimmerd. Een schepensent (Hypothek) van 1000. — Een speeljacht (Vergnügungsjacht) met schilden en tourelloren. 