title: Inleiding tot eene geschiedenis der Nederlandsche diplomatie
creator: VREEDE, George Willem
text: La Comte DE zicar a dit A Comorn que @'il avait des pouvoirs, on pourrait eonelare de suite une oonvention. Son Exc. l’a combld de bontes, Ini a denne un logement,” enz. 3) HOGENDORP, Biographie, p. 419421, 425, 433 suiv. Maar in LODB- wırzs Dooumants Äistoriqwes, IL, 116 hoct het dat HOGENDORF, »gui venzit @&tre nomm& Ministre plenipotentisire pre de la Conr de Pruseo, reyıt = dömission, ot fut remplac6 par M. EETNOLDS (BEINROLD).” Z. voorts sraick v. zinscnoren, Pertrate Briefe 11. 178. %) Doowm, historiques sur le Gowsernement de Is Hollande , T. 111, 178 mir. 351 dat de zegevierende Keizer der Franschen zich in zijn hoofd- kwartier te Schoenbrunn, na het treffen van den Vrede met zijn toekomstigen schoonvader Keizer rrans, aldus openlijk uitliet: „Hier hebben wij alles afgedaan ; maar nu moeten wij tegen Spanje en vooral tegen Holland optrekken.”’ — Eenige weken vroeger had hij in een schrijven aan LODEWIIK zijne gal uitgebraakt 1). „Ik ontvang daar, zoo was de aanhef dier vinnige regelen, uwen brief van den eersten Julij, waar- in gij u over een dagblad-artikel beklaagt. Niet gij, maar Frankrijk heeft regt zich over den slechten geest die ten uwent heerscht, te beklagen 2). Verlangt gij dat ik u al de Hollandsche kantoren noeme die niets dan den lof ven En- geland uittrompetten 8), niets gemakkelijker. Uwe verorde- ningen tegen den sluikhandel worden zoo gebrekkig nage- leefd, dat de geheele briefwisseling van Engeland met het Vasteland, door Hollandsche tusschenkomst wordt onderhouden. Dit is z66 onwedersprekelijk dat de Oostenrijksche Gezant, de Heer v. stauremBuRG, door Holland naar Londen is geto- gen. Holland is metde daad een Wingewest van Engeland 4).” Het feit der doorreize van gemelden Diplomaat werd door den Koning niet ontkend; maar hoe menig Frausch Agent, wierp hij tegen, had zich niet van denzelfden weg bediend 5)? Dezulken onder de Hollanders, die LODEWIsKs gedrag jegens den Keizer, als onvoorzigtig en tergend laakten, verweten hem even als naroLzon dit deed, het ontoereikende der maatregelen tot handhaving van het Continentaal stelsel ge- »Iei tont est fini; il nous faut maintenant marcher contre l’Eepagne, et sur- tout contre la Hollande.” !) Docum. historiqwes, T. III, i17 volg. (17 Juli; 1809). 2) »C’est In France qui a anjet de se plaindre du mauvais esprit qui rägne chez vonn,” , 3) „Si vons vonlez que je vons eite tontes les maison hollandaises qni sont les trompettes de l’Angleterro, ce sera fort aisd.” 4) »La Hollande est une province anglaise.” 5) »Mais combien d’agens francais n’avaient-ils pas passe aussi?” 352 | nomen; zij beweerden dat de Koning aan onderscheiden han- ' delshuizen van Amsterdam en van eenige andere steden, den invoer ter sluik van verboden waren vergunde en dien be- schermde !); gewis met het doel om daardoor het welzjn van Holland te bevorderen, gelijik de kooplieden om hun oogımerk te bereiken, hem dat voorspiegelden 2). — Zij hiel- den het er voor, dat de Keizer dit op den duur niet zu | toelaten; dat in den toestand waarin het Land met opagt | tot Frankrijk sints zoo vele jaren verkeerde, de gave en | onbepsalde aansluiting aan ’s Keizers Politiek tegen Groot- | Britanniö en tot verkrging langs dien weg van den Alge | meenen Vrede, eeniglijk het middel ware tot behond van onze uiterlijike onafhankelijkheid ; terwijl LODEWISK naar si oordeelden, zich eu het Rijk ontwijfelbaar in het verderf zou storten, wanneer hij zich niet haastte de begunstiging van den sluikhandel aan naroLzons eischen ten offer te brengen. Doch — mogt men vragen — welke andere maatregelen kon | de Koning nemen dan die hiervoren vermeld zijn? en 20 | zij onvoldoende waren bevonden 3), lag de schuld aan de slappe nakoming en uitvoering der verordeningen, dan wel aan de'onmogelijkheid om de Natuur zelve, haren drang en behoeften te overwinnen? En gaf niet naroLzon self, gaven niet zijne Ministers en Gezanten zulke vrijbrieven ®) om geld te maken? 1) nooznnore, Biograpkie, p. 428: »LoUIS contrariait le ayatäme continen- tal de maronton, d’abord par ia faiblesse des moyens qu’il opposait dla con- trebando; ensnite par son imprudeuce de permottre et de favorisar les impor- tations clandestines que fessient plusicurs maisous de commeroe d’Amsterdam et de quelques antres villes.” 2) »Comme le Ini disaient les chefs de oes maison» qui saraient bien ke Antter pour parsenir A lear bat.” 3) »S0 mag denn vielleicht seldst der Kaiser in Paris den geschmoggelien | Ostfriesischen Kaffee und Zucker sich haben schmecken lassen.” wıaRna, Osf- frierische Gesch. X, B., 2% Abth., S. 646. %) 2. wat Dr GaRDEn, Hist, gäner. des Traitds de Paie, T. X, 817 sir. 353 Met dien wrok in het hart der beide Broeders strookt niet wel de heugelijke tijjding, door LoozwisK zelf in het voorjaar van 1809, aan den Staatsraad en het Wetgevend Ligchaam medegedeeld; te weten, dat het den Keizer had behaagd den Kroonprins van Holland NAPOLEON LODEWIIK, met het Groot-Hertogdom Berg te begiftigen 1). De jeug- dige Vorst zoü evenwel eerst met zijne meerderjarigheid, het Bewind dier Landen aanvaarden , hetwelk de Keizer zich dan ook tot dat tijdstip voorbehield. „De Natie, zoo schreef de Koning, die de verschillende Departementen van zijn Rijk bezocht, uit de hoofdplaats van Drenthe — zal ook hierin weder een onwraakbaar bewijs der welwillende gezindheid van mijn’ Broeder en van Frankrijk jegens dit Land, erkennen ; dit moet derhalve de uitstrooisels en kuiperijen der kwaad- willigen of van lieden die oppervlakkig en onnadenkend oor- deelen, logenstraffen.” Doch anderen hebben toen of later in die schenking van het Groot-Hertogdom Berg 2), eene voorbereiding meenen te ontwaren van hetgeen NAPOLEON in het volgend jaar, de inlijving van Holland bij het Keizer- rjk niet langer begeerende te verschuiven, eindelijk volbren- gen zou. van het schandelük miebruik der Aoemoes medodeelt; vet le reproohe en eat ats jüsga’& NAroLfom, sans qu'il en ait ötd jamais justifi6.” Zijn Gezant te Hamburg BOURBIENNE, verkocht op dn enkelen morgen zulke Ziences voor 800,000 frauken! Zie voorts saurrn Kıuın, Gesch. en inoloed van het Con- Sisentaal-stelsel, enz. bl. 805— 809. 1) Supplöment au Journal Politique de Leyde, 17 Mars 1809. 9) wıaea, t.a. p. 8. 618. »Wahrscheinlich war diese Abtretung schon ins Vorbereitung zu der Vereiniging Hollands mit seinem Kaiserreiche, wor- mach er eo lange geangelt hatte.” 23 Van wovewixs reize naar Frankrijk in het laatst van November 1809 , tot het Tractaat van 16 Maart A810. Het moest na de Landing der Engelschen in Zeeland hoe- wel de Expeditie haar doel miste, en na 's Keizers dreigende taal te Schoenbrunn, nu wel tot eene of andere oplossing komen. Zij, die Lopewisks handelingen afkeurden en naro- LEON gelijk gaven, maar ook zij, die hoopten dat de Koning er in slagen zou het gemoed zijns Broeders te vermurwen, en tot eenige toegeeflijkheid jegens Holland te bewegen, dreven hem evenzeer tot het heilloos besluit naar Parijs te gaan I). En toch, geen van hen, die zich vroeger tot eene zamen- komst met den buitengewonen Man hadden laten verleiden, die niet onthutst en bedremmeld het onderspit had gedolven en bedrogen was teruggekeerd; — de Erfprins van ORaNIE, de Leden van het Staatsbewind,, SCHIMMELPENNINCK en diens Gedeputeerden konden het getuigen. Was de ondervinding nog niet wrang genoeg? Had de Russische Autocraat aLEXAN- DER niet te Tilsit en te Erfurt voor de onweerstaanbare over- redingskracht van den nieuwen oazsargezwicht? 2). En indien de snoode ondank waarmede de goedheid van den Heiligen Vader was vergolden, die den Geweldenaar bij zijne kroo- 1) Van züne schoonzuster, do Gemalin van den nanm-Kouing van Spanje JOSEPH, moest hij terstond hooren: „Si vons craignez Zincorporafion , vous avez bien mal fait de venir ici.” RöELL, Perslag, bl. 15. %) Lord wauespunr, Diaries IV. 899. „So much was ALEXANDER at the feet of Bvomaranrz, (1807) that he consented to every thing” enz. 355 ning gezalfd had !), niet tot waarschuwing strekte, had niet de hinderlaag aan de uit Madrid gelokte BouRBoNs te Bayonne gespannen, de oogen behooren te openen? Alsde Koning niet na rijp beraad, de noodzakelijkheid had inge- zien, het hoofd in den schoot te leggen en alle verzet te laten varen, welk nut kon hij zich van eene ontmoeting met den verstoorden Dwingeland voorstellen 2)? — Wij hebben het Advies van den Minister van Buitenlandsche Zaken RöELL voor ons liggen, die in dezer voege, de raadzaamheid van een onderhoud der beide Vorsten betoogde, toen de Koning in den Kabinetsraad van 25 November 1809 hem, nevens zijne Ambtgenooten, zijn gevoelen had gevraagd. Eene per- sonele explieatie zou welligt doel treffen, en was in ieder geval — dacht hij, niet te vermijden. „Naar hetgeen Zijne Majesteit 200 even gezegd heeft, dus sprak hij 3) — want andere gronden om daarop mijne meening te vestigen, heb ik niet —- is het buiten kijf dat Holland de schrikkelijkste rampen te duchten heeft, zoo niet aan deze vier eischen van den Keizer wordt toegegeven, namelijk: 1°. de Con- seriptie; 2°. het bankroet, 3°. hetzelfde Douanen-stelsel als Frankrijk heeft; 4°. de intrekking van al heigeen in strijd met de Fransche wetten is gedaan #). Zonder ons uiterste 1) Zeer onlangs was de wereldlüke magt des Pausen verniotigd, Rome bij Frankrük ingelüjfd, en Prus vn gevangen weggevoerd, 2) Lopzwisk (Dooumens historiques IIT. 155) wijt züjne reis aan den aan- drang van den uit Parijs overgekomen Ambassndenr v£r HUELL. „Le mardchal vr@ HUELL vint A Amsterdam tout & coup: il dit n’areir aucune mission que celle de parler & som Roi de la position particulitre du pays et de son propre mourement: mais bientöt il d£oouvrit le secret de son woyage en cherchaut avec adresse et persöverance & decider le Roi se rondre ä Paris, A Posemple des autres Rois alli6a.” 3 w. r. nöcın, Verslag van heigen, ter gelegenheid van het verblijf des Koningı van Holland te Parijs in de lastsie maand van den jare 1809, en in de serste maanden var den jare 1810, mitsgaders op desselfs reise derwaarts is soorgevallen, (Amsterdam 1887) Bijlge I, bl. 190 volg. %) „Que Ion maux les plan terribles vont socabler la Hollande, au cas gu'il 23* 356 verderf kunnen die eischen niet ingewilligd worden. Men moet dus wel trachten een middel te vinden om den storm af te wenden. Dit middel komt mij voor enkel in een on- derhoud van den Koning met den Keizer te bestaan. Sints lang heb ik bij herhaling verklaard, dat nu de zaken tot dat uiterste zijn gekomen, dit het eenig middel is om tot eene opregte duurzame verzoening te geraken. Wel had ik gewenscht dat die ontmoeting te Antwerpen had kunnen plaats vinden, maar dewijl er geene kans meer overblüjft den Keizer aldaar aan te treffen sedert de schikkingen die tot het ontruimen van het eiland Walcheren gemnakt worden, is er geen andere keuze meer dan naar Parijs te gaan. Ik wil niet beweren, dat wij op een goeden uitslag kunnen rekenen, maar dit dunkt mij staat vast, dat alleen de Ko- niug genoegzamen invloed op den Keizer zal kunnen hebben, om hem te bewegen van zijne eischen af te zien; zoo iets kan door geen Gezantschap verkregen worden 1). Eindelijk daar de Koning ons zegt, dat de Keizer zelf zich voor zulk eene zamenkomst verklaard heeft 2), zou men hem op nieuw verbitteren als men tehuis bleef. Ik ontveins mij niet dat de reis wel is waar ook noodlottige gevolgen kan hebben; maar wat hiervan zij, de Koning zal zich dan althans nim- mer verwijten dat hij niet alle middelen, die onder zijn be- reik waren, heeft aangegrepen om .de rampen waarmede het Vaderland bedreigd wordt, te voorkomen. De openbare m:e- ne soit eonsenti anx quatro demandes snivantes de ’Emperenr, anroir: 1°. la Conseription; 2. Ia Bangneronte; 3°. Ia paritö de Doanes; 4°, le retour ser tout co qui a etö fait en contradiotion avec les lois frangaisce.” ') „Tonte commission serait infruchueuse A cot offet.” 2) Docum. hisloriques III. 155 suiv. „Pon de jours aprds, il (de Konig) regut une lettre de ’Emperenr qui Zineitsit A venir A Pari.” — Maar vol- gens den Minister »öxtı, (Perslag bi. 208), Inidde NAroLzons schrüven van 25 November 1809 op den weg naar Frankrijk ontvangen, letterljk: „mon frörel Jo regois votre lettre du 19, par laquelle vous me faites connaltre, quo vous d4rires me voir. — Vons dies le maitre de vons rendre & Paris.” 357 ning is er volstrekt niet tegen. De geheele wereld weet, dat de zaken op den tegenwoordigen voet bij geene moge- hijkheid kunnen voortduren, en de Natie, overtuigd zoo als zij dit zal moeten zijn, dat de reis alleen als een uiterste redmiddel ondernomen wordt, zal wel niet anders dan het besluit van Zijne Majesteit kunnen billijken. In een woord !): gaat de reis door, zoo kan Holland nog gered worden, maar het gaat mijns inziens onvermijdelijk te gronde, wanneer de reis achterblijft.” Aldus vertrok Lopewısk naar Parijs, vergezeld door den Staatsman, die met al zijine Ambtgenooten, op dezen stap als een laatste poging had aangedrongen. Doch vertrouwen alleen kan vertrouwen wekken, en integendeel duidden alle voorzorgen door den Koning voor den tijd zijner afwezig- heid genomen, een’ argwaan aan alsof hij zich en zijn Rijk voor een’ valstrik had te hoeden. En zeker, schoon de meeste en grootste gevaren uit Frankrijk te duchten waren, ook te Amsterdam zelf mogt wel een oog in ’t zeil gehouden wor- den, waar de opvolger van den Generaal DUPONT CHAUMONT, de als Ambassadenr geacorediteerde ALEXANDRE DE LA ROCHB- FroucauLD 2), de antecedenten van skMoNvILLE 8) ter navolging bestudeerde en weder in praktijk zocht te brengen. Was vroeger het Staatsbewind van Anglomanie beticht, nu had de verdenking tegen LODEwIsK, ten gevolge van al den ach- terklap bij varoLzon z66 diep wortel geschoten, dat deze hem niet meer als Franschman, ja niet meer als Broeder N „Je me rösme en deux mots; avec le voyage, la Hollande peut encore ätre aauode: sans le voyago, elle me paralt perdwe A conp ahr.” 2) Docwm. historiques T. II. 208. „Il avait &t6 Ambasmadenr & Vieune et il fat bien loin d’&tre dtranger A la catastrophe de Ia Hollande.” >) Van Semonrille zegt DIRK van HooenDonr, Biographie p. 291, dat deze van alle Frauscho Gezanten in Holland was „le plus dangerenx, Ze plus immoral surtont et le plus intrigant. Par ses mendes, sos insinnations et ses rapports malveillants et sur les personnes et sur les chotes, il a fait plus de tort A Ia Hollande que tous ses predecesseurs ensemble.” 358 wilde erkennen, maar hem veeleer openlijk den Broeder en Bondgenoot van Koning GEORGE noemde 1). Naauwelijks toch bevond Lopewisk zich te Parijs of hi had met zijn’ Broeder een gesprek, waarin ’s Keizers mis- noegen tegen Holland opgevat in de heftigste uitdrukkingen werd botgevierd; en weldra, na de aanspraak door NAPOLBON bij de opening van het Wetgevend Ligchaam op den 3 De- 1) Docum, historigues T. II. 178, „quil &tait plutöt le fräre ot Pallis du Roi GEOROEE.” 3) Docum. historiques T. 11. 305 suir. 359 cember gehouden !), bleef er sangaande het thans dreigend verlies onzer Nationaliteit weinig of geen twijfel over. On- vermijdelijke veranderingen ter beveiliging van Frankrijks grenzen, werden offieisel aangekondigd. „Ons Vaderland, 200 ıneldde rörıı aan den President van den Raad der Mi- nisters VAN DER BEIM, bevindt zich op dit oogenblik in de grootste crisis. Tot driemaal toe zijn er hooge woorden tusschen den Keizer en onzen Koning geweest. De Keizer schijnt werkelijk plan te hebben om Holland, zoo niet ge- heel, dan ten minste ten deele, met Frankrijk te vereenigen. Zoo de zaken, door eene ruiling van territoir, te vinden zijn, zal er niets onbeproefd gelatgn worden, om langs dien weg het Vaderland te redden; maar de uitdrukkingen, welke de Keizer somtijds gebruikt, geven aanleiding om te vree- zen, dat zijne bedoelingen zich verder uitstrekken 2).” Wat had men niet van de onzinnige woede van een’ Alleenheer- scher te duchten, die Holland eene Engelsche Volkplanting noemende, beweerde, dat wij nog meer dan Engeland zelf op hem gebeten waren en den Franschen een slecht hart toedroegen; en die df niet in staat zijne drift te bedwin- gen, df zijn’ Broeder schrik willende aanjagen, de beeld- spraak van een verschenrend ondier bezigde en herhaaldelijk dreigde dat hij- Holland verslinden zou 3). Zij, die in vervolg van tijd, LODEWISKS gedrag 200 grove- ljjk hebben ıniskend, dat zij op geheel onwaarschijnlijke on- %) „La Hollande, placde outre ’Angleterre et la Franco, eu ost &galement froissde. Cependant elle est le ddbouch# des principales artöres de mon Empire. Des changemens deviendront n6oossairea; Ja sürete de mes frontitres et l’intörät bien entendu des deux Pays lexigent impörieusement.” Zie bij RöELL, Fer- sag bl. 11 volg. Men loest dear „des prineipales eilles”; maar do Docw- ments kistorigwes van LODEWIIK, T. Ill. 179 hebben de Iezing artöres. Holland werd eone witoloeijing van Frankrijks voorname slagaderen genoemä! 2) 6 December 1809. zörıı, Perslag, Bijlage IX, bl. 211. volg. 3) „La Hollande estentitrement une colonie Anglaise et plusennemiedela France que Pängletorre mine; —je veuz manger la Hollande.” nörLL, Verslag bl. 12. 360 derstellingen niet terugdeinsden voor de even roskelooze als onedele gevolgtrekking, alsof de Koning steeds, vö6r en gedurende zijne Regering, ınet NAROLEON zoude hebben ge- heuld, om tot de inlijving van Holland in het Keizerrijk eene brug te leggen !), waren niet in de gelegenheid ge- weest zulke bijzonderheden van het werkelijk gebeurde te vernemen. Zij wisten niet, welk bitter verdriet LoDkwım inderdaad lang verkropt had, en nergens meer aanhondend dan bij dit verblijf van eenige maanden te Parijs. Maar thans is de gansche toedragt, de geheele waarheid voor ons bloot gelegd; de oorspronkelijke stukken zijn door hen, die bij dien strjjd voor onze Nationaliteit persoonlijk den Koning met raad en daad bijstonden, onpartijdig medegedeeld; en wie niet met blindheid geslagen is, wordt bij het leed dat den deerniswaardigen Vorst uit pligtbesef en liefde tot Hol- land trof, met hoogachting en warm medegevoel verruld voor hem die onze regten en belangen 200 lang onbezweken verdedigde. Zelfs hij, die den grooten Keizer een onverganke- lijk gedenkteeken gesticht heeft, -— die geboren Franschman, bij het vermelden van diens geschillen met het buitenland, vwrij luchtig de zaken pleegt voor te stellen om den glans die zijn Held bestraalt,. niet te doen tanen; die onze taal niet verstaande, niet eens de Hollandsche bronnen heeft kunnen raadplegen, — de schrandere ruızrs — geeft hier althans nAroLzon ongelijk; LODEWISK was, erkent hij, in zijn regt 2). Dat de Koning de Staatsschuld zou hebben te tier- ceren; dat hij de reeds ten uitvoer gelegde Decreten betrek- 1) Zie den cordaten Brief van c. a. vinscnzr, (ond-Hoofd-Offier ran Utrecht en van Amsterdam), aan den naamloosen Sehrijver der Geschiedian- dige Aanmerkingen op de Geschiedkundige Gedenkstukken cu Aanmerkingen over het Bertuur van Holland, door LODEWLIK BONAFARTE, gewesen Koniay van Holland, het kerkeljke, Godsdienstige en zedelijke derseloe, in's bie der betreffende. Utrecht, 1821 (14 blada.). 3) „I faut reconnaltre qwil avait raison.” Histoire du Comsulat ei de F’Empire, T. XII. 89. ’ 361 kelijk den Adel moest herroepen en de reeds verleende titels intrekken; dat hij aan de benoemde Maarschalken die hooge waardigheid weder moest ontnemen !), en met schennis van het regt der Souvereiniteit van Holland, het gezag van het Prijsgerigt te Parijs als eeniglijk bevoegd laten gel- den; dat+hij eindelijk de Noord-Amerikaansche schepen die zich op het geloof aan zijne onafhankelijkheid verlatende, in de Hollandsche havens ten anker lagen in beslag zou heb- ben te nemen, het was waarlijk geen wonder dat hij die eischen voor alte vernederend hield 2). En dan de verbrokke- ling van het grondgebied des Rijks — de afstand van Brabant en Zeeland, van een deel van Gelderland, terwijl hij niet min- der dan de Keizer der Franschen zijne eer liefhebbende, bij het beklimmen van den Troon gezworen had de onschendbaar- heid van dat grondgebied, met al zijn vermogen te bewaren 3)! Die afscheuring van bijna drie Provinciön van het Rijk, moest aan hen die de leer der natuurliike grenzen pre- dikten, naauwelijks voor eenige tegeuspraak vatbaar voor- komen. Had naroızon in zijne Rede tot het Wetgevend Ligchaam er zijne hoorders vrij duidelijk op voorbereid, de Minister van Binnenlandsche Zaken in zijne schets van Frankrijks toestand, ontwikkelde nader de verleidelijke 1) Maar zelfs de grijze Koning van Saksen had immers het hart niet, Prins rOniarowsKt tot Maarschalk te verheffen. — „M. DE SENFFT dösirait que le Roi lui donnät Io biion de marächal; mais il fallat encore oonewter M. le Duc DE BASSANO (MABET), qui se sonvint que l’Emperenr n’avait pas paru voir avec plaisir cette dignite conferde par son fräre & quelques offeiers-gendraux en Hollande, tronrant qu’elle ponrait göner pour Ie commandement des tron- pes do as allide.” Mömoires du Comte de Senft (1863) p. 95. 2) „Lai semblait une anite d’humiliations pires que la mort. — Poartant NArOLSON insistait aveo de grandes mensoes, et l'infortune Roi de Hollande A6jA port aux pensdes sombres,” onz. TAIEBS 1.'a. P- %) Verg. Bilage XIX, hl. 73: „Jo jure de meintenir P’intögritd du terri- toire do Royaume; — de gouverner dans In seule vo de Finterdt, du bon- heur et de la gloire de Ia Nation Hollandaise.” 362 geologische theorie. Eigenlijk, in het wezen der zaak, was Hol- land niets anders dan een brok van Frankrijk !). „Men noemt dit Land, zoo ging hij voort, bij zijn juisten naam, wanneer men het eene aanspoeling noemt van den Rhijn, de Mass en de Schelde, die groote slagaderen des Franschen Rijks. De nietigheid zijner Tolkantoren 2), de stemming zijner Be- ambten en de denkwijze zijner inwoners, die onophondelijk naar een sluikhandel met Engeland streven, dit alles legt aan Frankrijk de verpligting op, aan hetzelve den handel op den Rhijn en de Weser te verbieden. Op deze wijze echter, blijft Holland in gedurige botsing tusschen Engeland en ‚Frankrijk, zoowel beroofd van de voordeelen, die aan het stelsel van Frankrijik in den weg staan, en welke het juist daarom heeft moeten laten varen, als van de overige welke het konde genieten. Het is daarom meer dan tijd, dat dit alles tot zijne natuurliike orde terugkeere 3).” Doch het waren niet enkel Fransche Staatsstukken uit welke men Hollands noodlot te gemoet kon zien, ook de Troon- rede van den Koning van Engeland zou waroLeons plannen doen rijpen. Het Continentaal-stelsel had Groot-Britannie — GEORGE III ontveinsde het niet — w2l kunnen schaden, maar de Overweldiger bedroog zich als hij waande met dit wapen aan het fiere Albion den doodsteek te hebben gegeven. Het toegebragt nadeel was slechts voorbijgaand +) en ligt te verhel- 1) „La Hollande n'est röellement gwune portion de la France.” Documents ‚kistoriques T. 111. 179 auiv. 2) „La nullit6 de ses Douanes.” 3) Z. hierbij de Merkunardige en echte Berigten wegens het oerirek van LODEWIIK NAPOLBON, omormaly Koniny van Holland. Amsterdam 1814, bI. 31 volg. 4) Maar kon NAPOLKON in het bewerken van den Vrede met Engeland slagen en dan aan de spits blijven van het dusgenaamd groot Foderatief stelseh, het was niet te berekenen,' welke vernederingen van allerlei aard, de Engelschen overal zonden hebben te verdaren. „He (BONaraRTK) knows, what a mordal instrument a Confederacy ofthis nature, acting Ihrongh an embodied disciplined 363 pen. — Op die koelzinnige verklaring, die den Keizer al den tergenden indruk van een hatelijke, minachtende uitdaging deed ondervinden, volgde in den Moniteur een antwoord, waarin zijne grenslooze verbittering de schuld der teleurstel- ling aan Holland gaf en tegelijik nog meer omvattende en forsche maatregelen aankondigde, die Engeland alle middel om met Europa handel te drijven, voor goed zouden bene- men. „Holland bovenal, zoo luidde de aanklagt, is aan de uitwerking der maatregelen, die hunne kracht uit den zamenhang moeten trekken, schadelijk geweest; het heeft de gemeene zaak verraden: het heeft uwe koopvaardij !) onder eene Amerikaansche Vlag ontvangen, die niet erkend werd door de Vereenigde Staten zelve, of onder allerlei an- dere vermomming ; maar het zal die niet meer binnen laten. — Uwe Raadsbesluiten van 1807, vorderen het bezetten der kusten en havens van Holland door Tolbedienden en troe- pen, op welke men kan vertrouwen, — en dit is hetgeen plaats zal hebben. En daar een der gevolgen van de eerste en tweede Coalitie geweest is, de kusten van Frankrijk tot aan de Schelde uit te strekken, 200 zal de uitelag dier bevelen van 1807 zijn, de kusten van Frankrijk tot aan de Eibe uit te breiden. De moeijelijkheden, welke gij op eene kortstondige wijze ondervonden hebt, zult gij voor- taan zwaarder en bestendig ondervinden. Men moet het bekennen, de bezigheden van den oorlog op het Vasteland 2) hebben vele springveren doen verslappen, maar de Vrede op Diplomacy from one end of Europe to the other, will then become in hie bands; — what inexhaustible means it will afford him of carrying on war during Peace, — to the perpetual annoyance, and, finaliy, to Ihe oerlain run of the British name and nation.” (Sir mOBrRT apaır aan Lord weizssuer uit Pera 81 Maart 1810) Negotiations for the Peace of ihe Dar- danelles, in 1808/9, 11. 18. 1) De Engelsche. Verg. ook ’s Keizers schamperen brief aan LODEWIIK, 21 Dee. bij röeıı, bl. 229. 2) In Spanje en Oostenrijk. 364 het Vasteland,, verzekerd door de vereeniging der twee groote Keizerrijjken 1), en de toetreding tot hetzelfde stelsel, door Pruissen, Denemarken, Zweden 2) en Oostenrijk zullen aan alle maatregelen eene nieuwe kracht bijzetten.” Met edele vaderlandlievende verontwaardiging, in eene tsal oud-Holland waardig, werd het beleedigend geschrif van het Fransch Regeringsblad door onze Staatslieden weder- legd.. En openlijk gehoond, verdedigden zij hun gedrag niet slechts in eene fraai gestelde diplomatische Nota 3), maar in een gedrukt officieel geschrift, dat ’s Lands eer voor de gansche wereld, na en namaals zou handhaven ®). nWelk Hollander, riepen zij uit, heeft zonder aandoening kunnen lezen, dat wij de gemeene zaak zonden hebben ver- raden, te meer, wanneer hij zoodanig eene aantijging vindt in een papier, hetwelk onder het oog van het Gonverne- ment wordt geschreven, en welke aantijgiug dus het ge- volg schijnt van verkeerde indrukselen, die men door on- naauwkeurige berigten aan den Keizer heeft weten te geven. Neen, de naneven der Batavieren, de trouwste Bondgenoo- ten der Romeinen, zijn geen bondbreukigen. De Holland- sche Natie is te wijs, zij kent en berekent te wel haar wezenlijk voordeel om niet overtuigd te zijn, dat hare ware belangen ten naauwste aan die van Frankrijk zijn verbonden, dat zij slechts &6ne zaak met dat Rijk kan maken, en dat alle afwijking op haar eigen bederf zoude yitloopen. Wij betuigen voor een alwetend God en geheel Europa, dezerware 1) Frankrük en Rusland. 2) Na den gedwongen afstand van GUSTAAF ADOLF IV. 3) Verg. het Ferslag van.den Minister rözıı bi. 202206. De Noie werd evenwel niet ingeloverd. Zie bl. 128. %) Koninkljike Courant, 8 Fobruarij 1810; Amsterdamsche Ct., 10 Fo- brunrij. — De Fransche tekat van dit Verloog wordt in het Ferslag van den Minister RÖRLL gevonden bl. 306-311. 365 En nu het onderzoek niet schromende van al hetgeen eerst de Bataafsche Republiek, daarna het Koningrijk voor het behoud en de stipte naleving der Allisntie met Frank- rjk, sints 1795 — vijftien jaren lang, met zeldzame lijde- liikheid en weerloos, veeleer dan uit vrijen wil, veil had gehad, werd een terugblik op de ervaring van dit Leeuwen- verdrag geworpen. „Wie weet niet, zoo vervolgden zij, welke opofferingen dit Land voor de gemeene zaak heeft gedaan; hoe het zich heeft uitgeput, wat het heeft geleden? Om van de honderd millioenen schats, tot deszelfs vrijkooping geschonken, niet te spreken, noch van het aantal Fransche troepen te gewa- gen, door dit kleine plekje gronds, jaren achter den ande- ren, gekleed, gevoed 1), betanld, noch van het groot getal oorlogschepen, in den gemeenen oorlog opgeofferd, noch van het niet minder groot getal onzer beste manschap en ’s Lands kinderen in ’s vijands hand gevallen, noch van de daardoor vermeerderde en bijna verdubbelde lasten, — bepalen wij ons slechts tot de laatste tijden. en meer bijzonderlijk tot het- geen eene onmiddellijke betrekking heeft tot de zaak, waarin wij van ontrouw worden verdacht gemaakt; en omtrent welke wij ons te meer op deze opofferingen durven beroemen, naar- mate deze in een meer onmiddelliik verband staan met de bronnen van onze welvaart en van ons bestaan, en dus billjjkerwijze op een hoogeren prijs moesten worden gesteld.” 1) Verg. nog den 28 April 1806, de aanmerkingen door NAPOLEON op de rekening van zün Minister van Oorlog, den Generaal DE/EAN gemaakt. Cor- respondance de naroıkon Ie (Paris 1862) T. XII. 401: „En Bramaire, on trouve 15000 chevanz, sur lesqaels il y en a 9000 de l’armde d’Italie, qui ont 6t6 nourris par len pays Vöniliens on par’röquisition, ceux de ‚Batavie, moorris par le Gonvernement Batave,” enz. En aan den Minister MOLLIEN schreef de Keizer den 3 Mei 1806 (XII. 418): »Il n’y a que les armees de Naples et de Hollsnde qui soient dans le cns de n’ätro pas solddes par le #rdsor.” (van Frankrijk.) 366 Neen, ten opzigte van het Continentaal Stelsel, had Hol- land geen schuld. „Heeft niet onze Koning — vroegen Lopzwisks Minis- ters, — toen het Engelsch Kabinets-Besluit van Slagtmaand 1807 de Neutrale vaart aan zulke ongehoorde verpligtingen had onderworpen, en de Keizer bij Hoogstdeszelfs Decreet van Milaan, vermeend had daartegen bij wijze van repre- sailles, meer strenge maatregelen te moeten nemen, alle de havens van het Rijk uit eigen beweging gesloten, en hebben wij hierin niet aan Amerika ten voorbeeld verstrekt? Heeft deze zuo belemmerende staat onder eene geringe en kort- stondige uitzondering , ten sanzien van den uitvoer van eenige weinige Hollandsche voortbrengselen, niet meer dan veer- tien maanden aangehouden? — Is het Hollandsch Gouver- nement ten deze niet verder dan Frankrijk zelf gegaan, en welligt zelfs van eene te vör gedreven strengheid te beschul- digen geweest; en is eindelijk de zeer beperkte verzachting, tot welke de Koning in Lentemaand des vorigen jsars, en toen een dadelijk gebrek aan de eerste noodwendigheden deze meerdere ruimte vorderde !), besloot, iets anders ge- weest dan het daarstellen eener meerdere overeenstemming met de Fransche bepalingen op het blocus en de Neutrale vaart? — Is eene nadere verzachting, is het meer onbe- paald toelaten der Amerikaansche schepen, niet na verloop van vier weken door den Koning zelven weder binnen de vorige palen gebragt? . -- Bedraagt het getal van alle de Ame- rikanen, welke na deze zoozeer gewraskte vrijlating binnen- gevallen en toegelaten zijn, niet slechts het getal van 23, alle met behoorlijke certificaten d’origine voorzien, en zijn 1) Reeds op het einde van 1807 klaagde men: „Le Royaume de l’Europe le mieux situ6 pour le commerce des grains est A la veille de so tronver anm- ‚Promis sous le rapport de ses subsistanoes.” Z. vaucks Concept-antwoord op de Nota van den Minister DE onamraonr (19 November 1807.) Briven van A. R. FALCK, bl. 6ö. 367 er; onder deze schepen, niet tien, welker certificaten door Fransche Consuls in Amerika zijn afgegeven? — Levert de ljst van de sedert den eersten van Grasmaand 1809 ver- beurd verklaarde en aangehouden Prijzen, een getal van 141 schepen en 88 voer- of rijtuigen beloopende 1), geen onweder- spreekbaar bewijs op van de zuiverheid der bedoelingen van het Gouvernement? — Heeft niet de Consul-Generaal der Vereenigde Ststen 2) de toelating der Amerikaansche sche- pen gevraagd? Zijn de scheepspapiefen niet alle aan hem vertoond en door hem onderzocht, en zijn deze dan niet door Amerika erkend? — Het is waar, dat de echtheid van sommige scheepspapieren is in twijfel getrokken; het is waar, dat deze bij onderzoek valsch gebleken, en door het Amerikaansch Gouvernement zijn gewraakt geworden; maar is het ook niet waar, dat het de Hollandsche Douane zelve is, bij wie het vermoeden dezer falsiteit is gerezen, en die de papieren heeft opgezonden? — Is het niet waar, dat de schepen, welke hunnen aluikhandel daarmede hadden willen bedekken, zijn aangehouden en verbeurd verklaard ? En zoude t) Lijet van in Holland aangehaalde schepen en wagena na den eerıten van Grasmaand 180). Schepen Wagens Beladen met koloniale goederen en mannfacturen, 101 88 Beladen wet gepermitteerde goederen; doch voorzien van valsche papieren en tegen welke reeda wordt geprocedeerd, 2 ” Beladen met gepermittoerde goederen; doch omtrent welke wegens gesuspec- teerde echtheid der papieren, nndero berigten worden ingewonnen ı any “88 %) Consul-Generaal der Versenigde Staten te Amsterdam, was STLYANUS Bowanx (28 December 1806) Devrsten en Besluiten van Z. M. den Koning van Holland fol. 143. Koninkljke Almanak voor den jare 1809, bl. 76. — De H. H. Smissaert en Heineken waren Consuls van Holland te New- York en Philadelphia. 368 men dan mogen verwachten, een verwijt in datgeen te vin- den, hetwelk teregt als een bewijs van goede trouw en ijverige medewerking had kunnen worden aangevoerd. — Zijn niet de aangebragte producten door deskundigen onder- zocht, en niet toegelaten dan op dezer verklaring, op den eed, dat de oorsprong onwederspreekbaar was? Zijn niet nog op dit oogenblik die gonderen, welke Lwijfelachtig voor- kwamen, in ’s Rijks magazijnen voorhanden !)? — Heeft niet de Koning zeer onlangs toegegeven aan het verlangen van den Keizer, tot het afwijzen van alle Amerikanen zon- der eenig onderscheid hoegenaamd? Zijn niet dien ten ge- volge, de uitdrukkelijkste orders daargesteld, dat alle Ame- rikaansche schepen, zonder last te breken, moeten vertrekken? Hebben wij niet gezien, dat onze Koning Hollandsche schepen, welke onder Neutrale Vlag met Hollandschen eigendom beladen waren, in het midden van het slechtst jaargetijde en met slecht weder, schoon zijn gevoelig hart er over bloedde, heeft doen afwijzen en naar zee gezonden ? — Heeft men ter wering van sluikerijen, niet eene ruime grens- linie zien bepalen, binnen welke geenerlei magazijnen ven koloniale goederen mogten worden opgeslagen? Is hetgeen binnen dezelve gevonden werd, niet aangehouden en ver- beurd verklaard? Is de invoer aan de Landzijde, in alle de 1) Baron ALEX. V. HUGENPOTH. TOT AKRDT, (de lanteie Minister van Justitie en Politie van Koning LoDxwiss) Notes historiques (La Haye 1858) p. 11 merkt met grond aan: „Le Gonvernement de son fräre ’Emperenr lui a fait des re- proches d’avoir tolör6 la contrebande: ei oela füt, cette tolöranoe serait escuss- ble; 6tant de fait quo I’Emperenr NaroL£oN faisnit d6livror des licences; tämoin PArt, 1 du Traite en date da I6 Mars 1810. Tonjonrs est-il — voegt hü er bij met vermelding van eon afdoend feit -- qne je tiens de fea M. van MEBUWEn, Conseiller d’Etat, Directear des Donanes, que, visitant avec M. sonquikee, Directeur des Douanes Frangaises en Hollande, les magesins des marchandisee oontrebandes saisies par les douaniers Hollandais, il profta de eette occasion pour lai citer ironiguement l’accasation quo le Moniteur porta contre la Hollande en ces termes: „ses donanes sont nallen.” 379 Noord en Noord-Oostelijke Departementen niet aan strenge bepalingen, aan het vertoonen van oertificaten d’origine, en het aanwezen der goederen op het Vasteland, v66r den eersten van Louwmaand 1808 verboden, zoodra men ontwaarde, dat de siuikhandel dezen uitweg, niettegenstaande de waak- zaamheid der Fransche Douaniers in het Noordelijk Duitsch- land, zich begon ten nutte te makeyg? Is eindelijk, de Bin- nenlandsche vervoer zelf niet aan bevorens nimmer gehoorde bepalingen onderworpen? Is dit alles niet met het eenig oogmerk geschied, om der gemeene zaak een nieuw, maar noodzakelijk offer te brengen ?” Na aldus door e&ne reeks van feiten den laster beschaamd te hebben, verwisselden de Hollandsche Ministers den toon der verdediging, met dien van welverdiende verwijten aan de wederpartij. „Dat er sluikhandel gedreven wordt, erkenden zij, is ontegenzeggelijk; maar heeft hetzelfde niet overal plaats? Is de sluikhandel immer geheel te keeren? Is dit vooral bij zulke uitgestrekte kusten mogelijk? Is de aanvrage om militaire bezetting tot wering van sluikers, die dikwijls hunnen handel met geweld ondersteunden, niet te meermalen onverhoord moeten blijven, omdat een gedeelte van onze troepen in Duitschland en Spanje voor de gemeene zaak werd gebruikt 1)? En moet dan eene geheele Natie voor eenige baatzuchligen boeten? Moet dit het lot eener Natie zijn, die, prijs stellende op deugd en goede zeden, in hare achting en vertrouwen onder de klasse van han- deldrijvende ingezetenen den schandelijken sluiker zeer wel 1) Reeds v6ör den veldtogt in Spanje, waar de Genersal oHansE streed, had men NAPOLEON mogen voorhonden: „Enfin Parmee Hollandaiso a ooncoura dans plas d’ane campagne aux op6rations et an sucods des arımdes de Naro- 1ox, et leur a constamment fourni de fortes divisions auziliaires.” Verg. het. door FALcK ontworpen antwoord op ’s Keizers vorderingen, vervat in den brief van den Minister DE CHAMPAGNT aan mRanTsex, 12 November 1807; in warce’s Brieven, 2 uitg. bl. 5908. 24 ss0, van den eerliiken koopman weet te onderscheiden? Is bo- vendien die sluikhandel wel 266 uitgestrekt als men het wil doen voorkomen? Is niet veel meer de voorbeeldelooe laagte van den Engelschen wissel een voldingend en on- loochenbaar bewijs van hetgeen van dien zoozeer uitgemeten handel moet gedacht worden, en hoe weinig deze ten voordeele van den vijand kan hebben uitgewerkt, die toch anderszins de balans van den Handel geheel in zijn voordeel zoude hebben zien overslaan? Is er eenige klagte van corruptie ingekomen, welke niet is onderzocht en gestraft? Zijn niet Officieren van de eerste familiön van het Land asn den Militairen Regter overgegeven, om te onderzoeken, of zij zich te dezen opzigte aan misdaad of pligtverzuim had- den schuldig gemaakt? Zijn niet menigvuldige beambten, op het vermoeden van eene min ijverige pligtsbetrachting, van hunne posten verlaten? Zijn de schuldigen, voor zoover zij zich niet met de vlugt gered hebben, niet in hechtenis gebragt, om het verdiend lot hunner misdrijven te onder- geauP Leveren de dagelijksche aanhalingen en verbeurd- verklaringen niet een duidelijk bewijs-op van den voortdu- renden en zeer bestemden wil van het Gouvernement en van de pligtsbetrachting van deszelfs onderhoorigen?” Na deze bondige en onwederlegbare bestrijding der ligtvaardige en kwaadwillige beweringen 1), herinneren onze Staatslieden den Keizer welke verpligtingen hij bij de verhefling van LODBWIsK jegens Holland had aangegaan. „Hoezeer ons — 200 eindigen zii — de onverdiende aantijging van verraad der gemeene zaak dan ook getroffen hebbe, mogen,wij van de regtvaardigheid van den Keizer verwachten, dat !) In de Mömoires tirde des papiers d'un homme d’Ktat (Paris 1836) T. X1. 40. „Parmi tous les Sonverains de la famille imperiale — wm zen deu prösenter A waroL£on les justes plaintes du peuple qu'il &tait, ainsi qae tous les antres, charg6 d’opprimer; ce fut le bon et infortand Lours, & qui son frro ne pardonna point le genfrenx int6rdt qu’il montra pour ia Hollande” eas. 381 hij, omtrent den waren staat der zaken beter onderrigt, zijn eigen belang en dat van Frankrijk inziende, onzen Ko- ning regt zal doen wedervaren, en zich voor het oog van Europa en het nageslacht niet zal blootstellen aan de blaam van tegen eene trouwe en nijvere Natie, door alle mogelijke banden met Frankrijk en deszelfs Keizerliik Opperhoofd ver- bonden, maatregelen te nemen, welke met hare onafhanke- lijkheid onbestaanbsar zouden zijn, en zelfs op de vernieti- ging van haar geheel volksbestaan zouden uitloopen. Veel liever vleijen wij ons, dat de groote waroLeon, zich ver- zekerd hondende van onze opregte en ijverige medewerking in het systema van het Vasteland, deszelfs hoogsten roem zal stellen in het staande houden en begunstigen van een Volk, aan hetwelk hij, bij Tractaat van Parijs van den jare 1806, voor zich en voor zijne erfgenamen en opvolgers, voor altijd heeft gegarandeerd de handhaving zijner Consti- tationele Wetten, ziine onafhankelijkheid, de integriteit van zijne Bezittingen in de beide Werelddeelen, en zijne staatkundige, burgerlijke en godedienstige vrijheid, z00 als dezelve destijds bestond; van een Volk, hetwelk zich van de Regering van Hoogstdeszelfs Broeder, die zich langs hoe meer de liefde en hoogachting der Natie heeft verworven, eenmaal rust en geluk, na zoovele rampen had voorgesteld.’” Dien jammerkreet slaakte te goeder ure de Hollandsche Begering, en op de smadelijke uitvallen welke men zich tegen haar had veroorloofd, zou zij wel bewust van al het- geen de Natie voor de gemeene zaak opgezet en verduurd had’ı), met de vraag hebben kunnen antwoorden, wie dan 1) „Eile (la Hollande) demande que da moins la France Ini tienne compte de sen sacrifioen et de son devonement inaltörable A la grande cause. — Qu’on mous äiso lequel des nombreux alli6e de l’Emporeur NaroLfon a port& co d6- vonement plas loin et dans quel pays il a tronvö plas gu’en Hollande des secours oonatans ot efficaee en lont gonre?” FALOK t. a. p. bi. 68. 24* 382 onder al de Bondgenooten van nAPoLEoN, zooveel als Holland aan zijne Politiek ten offer had gebragt? Maar dan ook was het althans niet meer dan betamelijk zoo groote diensten met eenige erkentelijkheid te waarderen; indien men bij vorige gelegenheden, telkens om ons nieuw dienstbetoon te vergen en af te persen !), aan Holland gouden bergen hed beloofd en alles wilde garanderen wat men onzerzijds maar begeerde, tot zelfs de teruggave der West-Indische Volk- plantingen, die Engeland zoo weinig genegen was ons weder te schenken, dat ze die reeds op bezwarenden titel aan Zweden, als lokaas voorhield, had men ten minste het Tractsat, krachtens hetwelk Lopzwisg den Troon van dit Land had bestegen, ongekrenkt behooren te eerbiedigen. Doch niet veel meer dan een jaar was sints dat gewigtig verdrag, de vrucht van z66 ernstige en langdurige Nego- tiatien verstreken, of de Keizer, de garant van het Rik dat hij in ’t leven had geroepen, schaamde zich niet reeds berouw van dien stap te toonen 2), en derhalve voor de hel- derzienden genoegzaam aan den dag te leggen wat in zijn brein omging. En met de hulp van zijn’ Ambassadeur DE LA ROCHEFOUCAULD, die de misnoegden vleide en hen uithoorde, kon het niet moeijelijik vallen het gezag des !) CHAMPAGNY anu BRANTSEN, 12 November 1807: „La Hollande sera riche A la paix. Elle sera riche par la restitution de ses Colonies d’Amerigue. C’est done & se procurer cette restifution qu’elle doit tendre; et ee ne pent re que par de rigonreux efforts oontre Pennemi commun. — Z’Empersur garantit cette restilution et ü defaut de cette restitution, 3} garanfirait (mat niet a1?) le payement des inseriptione & la Paix” enz, Z. Brieven van a. rarox, bl, 60. — Doch verg. hoe al in 1807 Zusöqwebo, Curapso of De- merary aan GUSTAAR ADOLP Iv door Engeland werden aangeboden, onder anderen ter vergoediog van het verlies zijner Duitsche Bezittingen, de Diaries van Lord MaLM r, IV. 402, 2%) De Minister DR CHAMPAGNY aan BRANTSEN (uit Fontaineblean, 12 No- vember 1807): „L’Empereur est sur le point de se ropentir d’avoir downd son frere & In Hollaude.” (Brieven van rauck, bi. 6l). 383 Konings allengs dermate te ondermijnen, dat thans van de hoe lang zoo meer waarschijnlijke inlijving bij het Keizerrijk, in de dagelijksche gesprekken zonder omwegen gewag werd gemaakt. De gedachte dier inlijving al zoo dikwerf bij NAPOLEON opgekomen, was door den tegenstand dien het Continentaal stelsel zoo niet in de uitvoering dan foch in de uitwerking welke geen doel trof ondervond, in den jong- sten tjd, bijna een besliste zaak geworden. Mogt hij zich laten overreden van dit uiterste af te zien, dan toch zou LODEWIJK zich de afscheuring van het Zuidelijk grondgebied moeten laten welgevallen. Van zoodanige ontmoedigende, om niet te zeggen wan- hopige beschouwing van den staat der zaken getuigt het schrijven van een Amsterdamschen Financier uit Parijs. In het vooruitzigt van alle denkbare gevallen, b. v. van de bezetting der hoofdstad van Holland door een Fransche krijgsmagt, die van dag tot dag nabij onze grenzen werd versterkt en zamengetrokken, had Lopzwisk tot het treffen van eenige maatregelen ten behoeve van open- bare Instellingen en kassen, de vereischte bevelen af- gezonden. Het was geheel onzeker welken loop de onder- handeling met NAPOLEON zou neien, maar het ergste was te vreezen. „Voorleden week, meldde de Staatsraad n. c. SERRURIER aan JOHAN VALCKENAR 1), moeten er orders ge- koıen zijn a costi (te Amsterdam) om te besoigneren wat in geval van nood te doen om de Bank te secureren 2), ’) Dit Paris 2 Jannarij 1810. (Verz. vaıckenann). 3) Men herinnerde zich de bedreiging van BRUNS. Verg. deze Geschiedenis U. I=e Stok, bl. 74. — Brief van Lopewir aan den Minister van DER mes (bij nöeız, Verslag bl. 335): „Du moment qu’il vous sera connu quelles (de Fransche Irocpen) ayent mis le pied sur lo territoire du Royaume, A Pexception de oe qui est d&jä occup6 dans ce moment, vous prendez pour ls Banque d’ Amsterdam toutes les mesures de srete ponsibles, möme, il lo aut, en röalisant Pargent de la Banque; mon intention 6tant dans ce cas, 384 en Generaals te zenden naar de frontieren, om zoo goed mogelijk te capituleren in geval van gen invasie. De Kei- zer wil geld hebben !), de Negotistien gaan langzaam voort, er zijn drie maal meer troupes in de environs van Antwerpen dan voor Walcheren noodig is. Wij zullen hier meer gerust zijn, zoo dezelve' naar Spanje komen afzakken, doch anders maakt het de Negotiatien van den kant des Keizers gemakkelijker, 200 dezelve possessie van ons Land namen. De Keizer heeft dan maar te zeggen: 200 wil ik hei hebben, daar er nu over vele pointen zeer ferm wordt gediscutieerd; en in den beginne was men van onzen kant veel te halsstarrig. Ik ben bevreesd veel te schrijven; enfin, ik hoop dat zich alles nog ten beste zal schikken, doch de fondsen zijn wel 20 pet. en meer te hoog.” Schoon de toon waarin van de zijde van Frankrijk de onderhandelingen gevoerd werden nu en dan zoo barsch klonk, dat naronson alle broederlijk gevoel scheen afge- schud te hebben, en met opzigt tot Lopzwirzs Ministers, 266 kennelijk den toeleg verried om door het aanjagen van vrees, zoo mogelijk hun verzet te overwinnen 2), stond het besluit tot dadelijke inlijving van Holland, bij den even prikkelbaren als wispelturigen Geweldenaar nog niet bepaald vast. Wij willen gaarne gelooven dat zijne even onwaar- dige als onopregte bedreigingen, die beter in den mond que, s’il est impossible de la dissondre, elle soit mise au moins hors de toute atteinte, Vous vous concerterez & cet effet avec le Bourguemaitre van DE roLL.” (27 December 1809). 1) „Vons paraisses done vouloir ia Hollande, verweet LODEWIIK aan Na- FOLBON, powr faire de Pargent. Sl ne vous fant que cela, dites-le.” öRLL, Perslag bl. 34. 2) „Vons Ini demanderez (san LODEWIIK) si c'est par som ordre que ses Ministres ont agi, ou si o’est de Zeur chef, ei vous lni döclareres que si o’eat de leur chef, je les ferai arröier et leur ferei cowper la ifte & tom.” Naro- LEON aan rouch&, 3 Maart 1810 bij TnIERs, Hist. du Consulat et de PEm- pire, T. XII. 115 suiv. 