title: H.G. Ollendorff's neue methode, in sechs monaten eine sprache lesen, schreiben und sprechen zu lernen. Antleitung zur erlernung der holländischen sprache
creator: Gambs, J. [from old catalog] | Ollendorff, H. G. (Heinrich Gottfried), 1803-1865
text: 1 mudde = 10 schepel, 30 mudden = 1 last, 1 schepel = 10 kop, 200 mudden = 87,2 frankfurter 1 kop . . = 10 maatjes. kalter. £)te @m§ett be§ glüfftgfeitSntaafceS tft bte kanne = 1 litre. 1 vat . . = 1 §e!Mitre, 100 vat= 69,7 frankfurter Dl)ttu 1 vat . . = 100 kannen, 1 kanne . = 10 maatjes, 1 maatje = 10 vingerhoed. £>te (SJetrrid&tSeintyett tft ba§ pond. 1 pond = 1 kilogramme, 1 pond =10 onzen, 100 pond = 197,9 frankfurter 1 ons = 10 lood, $funb, ©djroergenndjt. 1 lood = 10 wigtjes. % ti | a n g I. Wees zoo goed mij te zeggen. .. (Sagen «Sie mir gefätttgft . .. Ei lieve, heb de goedheid mij @i, fagen ©te mir gütigft . .. te zeggen ... Vergun mij hierop aan te mer- @rlau&en©iemtretne23emerftmg. ken. Vergeef mij, dat ik U in de SSerjei^en ©te, menn id) ©te un= reden val. terbretfje. Ik heb een verzoek aan U. %<$ fyaU eine VöitU an ©te. Wilt gij mij eenen dienst doen? Soften ©te mir eine ©efäaig!eit erraetfen ? Zoudt gij mij wel eenen dienst SBoEten ©ie mir tooJ)1 einen ®e= willen doen? f allen erdigen? 254 Als gij de vriendelijkheid wil- det hebben. Als gij zoo goed wildet zijn. Doe mij dit vermaak. Bewijs mij deze vriendschap, deze eer. Ik bid er U om. 1k bezweer IL Ik herhaal mijn dringend ver- zoek. Weiger mij mijn verzoek niet. Ik bid U denk aan mij. Gij zoudt mij zeer verpligten. Ik zal er U zeer verpligt voor zijn. Ik zal U daarvoor zeer dank- baar zijn. Gij zoudt mij geen grooter ver- maak kunnen doen. Reken op mijne erkentelijkheid. Gij zoudt mij des te meer tot dankbaarheid verpligten. Ik bied het U van ganscher haarte an. Ontvang het als een klein be- wijs mijner erkentelijkheid. Dank! grooten dank! Wel verpligt. Ik (be)dank ü. Ik heb de eer U mijnen dank te betuigen. Ik ben U oneindig verpligt. Ik neem het in dank aan. Gij voorkomt mijne wenschen. God loone het U. Gij zijt wel goed. Gij zijt al te goed. Gij overlaad mij met beleefd- heden. Gij maakt mij beschaamd. Dat wäre Uwe goedheid mis- bruiken. De eer die Gij mij aandoet, is zeer vleijende voor mij. Ik ben U zeer dankbaar voor Uwe goedheid. Sßenn eä 3l)nen gefällig wäre. $ßenn (Sie fo gütig fein wollten. ÜDiadjen ©te mir baä Vergnügen, ©rweifen ©te mir biefe $reunb= fdjaft, biefe ©Ijre. $<fy Bitte ©te barum. gdj Befdjwöre ©te. 3$ wieberliole xmxm brmgenbe Sitte, ©cfjlagen ©te mir meine Sitte ntc&t ab. 3$ Bitte ©te, benfen ©te an midj. ©te würben mtd) fe^r üer&tnben. %ti) werbe ^Ijnen fefjr oerBunben bafür fein. 3<j£j werbe ^nen banfoar bafür fein, ©ie könnten mir fein gröfiereä Vergnügen machen, ßäljlen ©ie auf meine @rlennt= lidjfeit. ©ie würben micJ) befto meljr &um 2)anf üerpfltdjten. 3$ Biete e§ %$nm t>on gangem §erjen an. •Äeljmen ©te e§ alg einen geringen SewetS meiner (Srfenntlicpett an. Qanll grofsen £)anf! ©e^r oerBunben. 3>cr) ban!e SJjnen. Qc| fjabe bie @I)re mtd) ge§or= famft %u Bebanfen. Qc§ Bin^§nen unenblid&oerBunben. ^4 tte^me e£ mit San! an. ©ie tommen meinen SBünfajen gw>or. ©ott oergelte eö ^fjnen. ©te finb fefjr gütig. ©ie finb alljugütig. ©ie Überläufen mitf) mit £>öfltdj= Jetten. ©ie Befcfyämen mid). 2)a§ r)tefse $ljre @üte mifr Braudjen. Sie 6l)re, bie ©ie mir erweifen, tft fer)r fdjmetdjettjaft für mtd). %ä) Bin Sfynen für iljre ©üte feljr banfBar. — 255 Sta mij toe, dat ik er U mijne volle erkentelijkheid voor be- tuige. In tegendeel, ik ben het, die U er dank voor schuldig is. Ik kan U er niet genoeg voor danken. Dat is een nieuw bewijs Uwer vriendschap. Geef mij de gelegenheid U we- der van dienst te zijn. ßvlauhm ©te, bafj tdj I^nen meine gan^e ©rfenntlicpett ba= für bejeige. $m ©egentfjett, id) bin ^^nen 2) an! fd^utbig. $dj fann %fynm ntd)t genug oa- für banfen. SDaö ift ein neuer SeroetS %fyxtx $reunbfd)aft. SSerfct)affen ©te mir Gelegenheit, 3$nen@egenbtenfte ju erwetfen. Dat kan niet zijn. Dat is mij onmogelijk. Het is mij volstrekt onmogelijk. Het spijt mij, doch ik kan het niet doen. Het hangt van mij niet af. Dat gaat mij niets aan. Ik bemoei mij niet met deze zaken. Daar komt niets van. Het oogenblik is niet gunstig. Op eenen anderen tijd. Met den besten wil van de we- reld kan ik het niet doen. Indien ik het al wilde, zoo kan ik het echter niet doen. Het spijt mij zeer, dat ik U hierin niet kan dienen. Het doet mij leed, dat ik Uwe wenschen niet kan voldoen. Ik kan U hierin niet tevreden stellen. Yergeef mij, Mijnheer, neem het niet kwalijk. Duid het niet ten kwade. Wees daarom niet boos op mij. Vertoorn U niet. Ik bid U, verschoon mij des- wegens. Sag tunn ntdjt fein. Sag ift mir unmögftdj. @3 ift mir burdjauä unmögltdj. @S ttyut mir leib, aUzin td) lann e3 nidjt tfyun. Sa3 pngt nidjt vv>n mir ab. Sa§ geljt mtdj 5tic^t§ an. %tf) mifcfye mtdj ntdjt in biefe Singe, ©eljorfamer Siener! eä wirb •Ktdjtä barauä. ©er 2lugenbiitf ift nidjt günftig. 2luf ein anber mal. $dj lönnte eö mit bem beften W\U leit von ber Sßelt nidjt tljun. Sdj fönnte es nic^t ttjun, roemt tdj audj raoltte. @3 tljut mir auf erorbentttdj leib, bafc idj S^nen hierin nidjt bienen fann. $dj bebauere, bafj xtySfyvm 3Bün= fdjen md)t entf »rechen lann. $dj lann ©te hierin nidjt %\x- frieben ftellen. SSer^ei^en ©ie, entfdjulbtgen ©te mttf). Üftetymen ©te es ntdjt übel. ©ein ©te beSwegen nidjt böfe auf mtdj. gürnen ©te nidjt. SSerfdjonen ©te mtdj bamit, wenn tdj bitten barf. — 256 — Zonder komplimenten, Mijnheer. j Laat ons maar geene kompli- menten maken. Zonder omslag. Maak niet zoo veel omslag. Wees welkom, Mijnheer! Hoe vaart gij? Om U te dienen. Het verheugt mij U wel te zien. Ik wensch er U geluk mede. Vaarwel! tot wederziens! Ik heb de eer U te groeten. Wees zoo vriendelijk, en maak mijne komplimenten aanMijn- heer .... Groet hem in mijnen naam. Verzeker hem (haar) van mijne vriendschap. Uw dienaar, Mijnheer, (Me- vronw), (Mejufvrouw). Dljne Komplimente! £)|ne (Zeremonien. Soffen mir bie (Zeremonien bei ©ette. Dljne ttmftänbe. Wlafyen ©ie nidjt fo melttmftänbe. ©eien ©te mtllfommen. 2Bie befinben ©te ftä)? S^nen auf §um arten. @3 freut mxfy, ©te mol)l §u feljen. $<§ n>ünfd&e S^nen $lüÄ ba§u. £eben©ie rooljn Stuf 3Bieberfe|en! 8$ Ijabe bie @fjre mtdj ^Jjnen gu empfehlen. Wlafym ©ie gefälligft meine @m= Pfeilungen an £errn .... ©ruften ©ie tlp in meinem Warnen. 33erfidjern ©ie ifyn (fte) meiner greunbfdjaft. Sför ergebender Siener. Wat zegt gij? Wat belieft ü? Waarvan spreekt gij? Wat wilt gij zeggen? \ Wat verstaat gij daarmede? Hoe verstaat gij dat? Wat is daaraan te doen? Wat denkt U er van? Waat raadt gij mij te doen? Wat voor middel is hier aan te grijpen? Welke maatregel is hier te nemen ? Hoe kan men dit weder goed maken ? Welk middel moet ik bezigen? Hoe denkt gij er over? Zou het niet beter gaan, . . . ? Wat kan ik daarbij doen? Ware het niet voegzamer . . . ? Wat zoudt gij in mijne plaats doen? 2Baä fagen ©ie? SBie Beließt? 2km ma§ fpredjen ©te? 2Ba3 meinen ©te? äßa§ motten ©ie fagen? SBaö üerfte^en ©ie barunter? SBie »erftefjen ©ie ba3? 3ßa3 ift babä %u tljun? 2Ba§ galten ©ie baoon? 3ßaö ratzen ©ie mir %ix fyunt 2ßa3 ift ba für ün bittet %a er= greifen ? SBeldje Sftafjregel ift l)ier p nehmen ? 2ßie rann man btefeS mieber gut machen? 3Ba3 für ein Mtel foll idj an= vornan ? 2Ba§ meinen ©ie batmn? Sßäre e§ ntc^t beffer, — ? 2BaS fann idj babei iljun? SOßäre eö nidjt fdjicülidjer . ...? 2Ba3 mürben ©ie an meiner ©teile tf>un? — 257 Bedenk maar 6ens. Hoe meer ik nadenk, hoe meer ik overtuigd ben, dat ik on- gelijk had. Sie muffen @in£ bebenfen. $e mefyr tdj nadjbenfe, befto meljr fitfjle itf), bafj td^ Unrecht l»atte. Hoe is het weder? Schijnt de zon? De zoon schijnt zeer schoon. Is het maanlicht? Het is nieuwe maan. Het is eerste kwartier. Het is volle maan. Er is een kring om de maan. Het wordt dag. Het wordt nacht. Het is mooi weder. De zon is heerlijk opgegaan. Het is zacht weder. Het is noch te warm noch te koud. Het is overheerlijk weder. De lente maakt een goed be- gin, (of: stelt zieh goed in). Het weder is veranderd. Het is winderig. Er komt eene windvlag opzetten. De wind bedaardt (of: legt) zieh (neder). De wölken zijn zeer dik. Ik vrees dat wij regen zullen krijgen. Het zal regenen. Het is glibberig om te loopen. Het regent zeer hard. Het is een Aprilregentje. Het zal den geheelen dag re- genen. Laat ons schuilen. Ik ben nat geworden. Ik ben door en door nat. Het is slechts een bui ; het zal spoedig over zijn. Ziet gij dien regenboog? De wölken verdeelen sich: het wordt helder. Het wordt wederom mooi weer. .§oU. ©ramm. SBaä ift'3 für SBetter? ©djeint bie ©onne? Sie ©onne fdieint redjt fdjön. #aben mir 2ftonbfd)ein ? @3 ift 9fteultdjt. @3 ift ba§ erfte Viertel. 2Bir Ijaben SSottmonb. Ser 2Jionb f)at einen £>of. @3 mirb £ag. ©3 wirb 9?acj)t. @3 ift fdjöneS Söetter. Sie ©onne ift prächtig aufge= gangen. @S ift gelmbeS SDBetter. @3 ift nid)t gu marm unb nidjt &u falt. @3 ift treffliches SBetter. 2) er $rü§ling läfct ftd) gut an. Sa3 Sßetter §at ftd) geänbert. @S ift Tüinbig. es ergebt fia) ein SBtnbftofj. Ser SBinb läfjt naa) (regt ftdj). Sie SBolfen finb fetjr btcE. $fö fürchte, mir befommen Regen. @3 tüirb regnen. @3 ift glitfc^erig ju getyen. @§ regnet fet)r ftarf. ©3 ift ein 2I»rilregen. ©3 toirb ben gangen £ag regnen. ©teilen mir unö unter. $d) bin nafj gemorben. 3^ bin burd) unb burd) najj. ©3 ift nur ein ©djauer; eS rairb balb »orüber fein, ©efyen ©ie biefen Regenbogen? Sie SOBolfen jert^eilen ftd); e§ Vettert fid^ auf. ©3 gibt mieber fcfyöneS Sßetter. 17 258 — Het was slechts een buitje voor de stof. De zon komt op nieuwe te voorschijn. Het is warm. Zijt # gij warm? Ik ben zeer warm? Ik ben geheel bezweet. Het is zoo heet om te stikken. 0! wat is het heet! 't Is eene drukkende hitte. Dat komt om dat wij in de hondsdagen zijn. Wij zijn midden in den zommer. Er komt een onweder op. Yoorleden nacht is er een sterke dauw gevallen. Het is een hevige storm. Het hagelt. Het hagelt zeer sterk. Het dondert; het weerlicht. Hoort gij dezen donderslag? Hij is ergens ingeslagen. De hemel begint op te helde- ren. Het onweer is voorbij. De zon gaat reeds onder. Het is morsig buiten. Er waait een koude wind. De oogst is vorbij. De wind waait reeds over de stoppeis. Wij komen den herfst nader. De dagen nemen af. 's Morgens en 's avonds is het koel. Het heeft dezen morgen sterk gerijpt. Het is koud. Zijt gij koud? Ik ben zeer koud; ik ben ver- kleumd. Warm U een weinig. Ik heb stijve vingers. Stook het vuur op. Het rookt hier ; de kagchel (de haard) rookt. Vriest het? Heeft het gevroren? Het vriest. 3)er 9iegen fyctt ben ©taub gelegt. Sie (Sonne iommt roieber jum SBorfdjein. ©3 ift roarnt. 3ft ^nen roarm? ©3 ift mir feljr irarm. %fy fa)ror|e über unb über. $ü) möchte üor §i£e erftitfen. W), raie ift e3 fo fetfj! ©s ift eine brücfenbe £i|e. 2)as tnaajt, mir finb in ben ftunbgtagen. 2ßir finb mitten im ©ommer. ©s jie^t ein ©erottter auf. ©3 ift »ergangene 9lad)t tm ftarfer %$au gefallen, ©s ift ein ftarfer ©türm ©s fjagelt. ©3 hagelt fef>r ftarf. ©3 bonnert; es blt|t. £ören ©te btefen ©omterfdjlag? ©s f)at eingeschlagen. ©er £immel fängt an, ftä) auf; Reitern. 2)er ©türm ift t>orüber. 2)ie ©onne ger)t fa)on unter. ©3 ift fd)mu|ig, fotl)ig brausen, ©s gel)t ein falter äßinb. Sie ©rnte ift »orbei. 2)er Sßinb ge^t fdmn über bie ©toppein. 2Bir nafyen uns bem £erbfte. S)ie Xage nehmen ab. Sie borgen unb 2lbenbe finb ©ö Ijat biefen borgen einen ftarfen fHeif gehabt. ©3 ift ialt friert ©ie'? ©ö friert midj fet>v ; id) bin ganj erftarrt. Sßärmen ©ie fid) ein wenig, ^a) Ijabe fteife Ringer, ©deuten ©te bas $euer. ©s ift 2taudj Ijter, ber Ofen, (bau Äamin) raucht, friert e3? &at eö gefroren? ©s friert. 259 — Het ijzelt. Het is een harde vorst. Er is veel ijs dezen winter. De boomen zijn met rijp bedekt. Het schneeuwt met groote vlokken. De wind is om. Het weder wordt zachter. Het is dooiweder geworden. De sneeuw smelt. Het dooit. Het ijs dooit weg. Zie welk een nevel (eene mist) daar opstijgt! De zon zal dezelve weldra doen Terdwijnen. De nevel (mist) verdwijnt; wij krijgen schoon weder. De dagen worden langer. De winter zal spoedig voorbij zijn. ©3 ift (es madjt) ©latteiö. @§ ift ein harter (ftarfer) Jroft. ©s> mad)t Diel ©is biefen SÖinter. 2)ie Säume ftnb mit SHeif bebest, ©öffnetet; eSroirftgrofjegtocfen. 2)er SBinb Ijat fid^ gebre^t. 2)a3 SOßetter roirb gelinber. ©3 ift £f)auroetter eingefallen. 25er (Sdrnee fd^milgt (geljt weg). ©5 trauet auf. 2)aS ©ig trauet auf. <3el)en (Sie, roa§ für ein 3^ebel auf fteigt ! Sie (Sonne roirb itm balb yix- ftreuen. S)er Wehd faßt; roir roerben fdjöneä Söetter bekommen. Sie Sage nehmen §u. 2>er SÖBinter roirb balb vorüber fein. Sn|öng IL €t0cntlid)e j0>prid)nJörter. Kßii fpredjen allgemeine Sßaljrfyäten auö.) Eigenlof stinkt. Tegen den dood is geen kruid gewassen. Het zal uitkomen, al zouden het de vogelen uitbrengen. Er is een potje te vuur. De opgaande zon wordt aange- beden, de ondergaande wordt gevloekt. Met vragen komt men te Romc. De kogel is door de kerk. Men kent het hart aan den loop, den vogel aan de veeren. Als het kalf verdronken is, wil men den put dempen. ßeloven en houden zijn twee dingen. ©igen Sob fünft. ©egen ben $ob ift lein Äraut geroarftfen. 2llle3 lommt enblid) an ben %aq. ©3 broljt ein entfe£lid)e§ Unheil. 2)er ®Iücllttt)e fmt leid&t $reunbe, mit bem tTnglüdtttfjen roilt ■ftiemanb ju tfjun t>aben. Tlif fragen lommt man burdj bie SBelt (ÄJefd^e^eneäiftnia^tme^r^uänbern 2)en SSoget erlemtt man an ben Gebern. 3Benn bie £ufy batron ift, roirb ber ©talt jugemadjt. SSerfprec^en ift cbelmännifä), f)al= ten ift bäurifdj. IT* 260 Het eene ongeluk brengt het andere mede. Geld is de ziel van alle zaken. Honger is de beste kok. De morgenstond heeft goud in den mond. Eijkdom baart sorgen. Als niet kom tot iet, kent het zieh zelven niet. De weelde is de weg naar het gasthuis. Zoo gewonnen, so geronnen. De kleederen maken den man niet. Een vogel in de hand is beter dan twee die er vliegen. Ieder vogel heeft zijn eigen nest lief. Wat helpt een mooijen schotel, zonder iets er op om te eten. Beter in het begin gespaart, dan op het einde. Een ezel stoot zieh maar eens aan denzelfden steen. De kruik gaat zoo lang te wa- ter, tot zij breekt. Beter te komen op het einde van een gastmaal, dan in het begin van eene vechtpartij. Bergen en dalen ontmoeten el- kander niet, maar de men- schen wel. Vele familie, weinig vrienden. Het is al geen goud wat er blinkt. Wie erg denkt, vaart erg in het hart. Men moet het ijzen smeden terwijl het heet is. Als men het paard kwijt is, kan men den toom wel missen. Oost, west, t' huis best. Zoo gezaaid, zoo gemaaid. De honig is zoet, maar de bij steekt. Het is een goed paard, dat nooit struikelt. ©in ttnglütf fommt feiten allein. ©elb regiert bk 2Bett. junger ift ber befte $od). SRorgenftunbe fyat ©olb im 2Eunbe. Ueberfluf; madjt Ueberbrufj. @tn ©eringer wirb aufgebtafen, wenn er ju QtimaZ fommt. 2)er£uru3 füfjrt jutn Sterberben. SGßte gewonnen, fo jerronnen. £>a§ Äleib maa)t nitfjt hm 3Jiann. ©in Qatf id) ift beffer aI3 Ijunbert QätV id). @in <5pa$ in ber £anb ift beffer als ein ©tord) auf bem 2)aa;e. Sebem Starren gefätttfeineÄappe. ©inftt)öne§^auöftitttben junger ntdjt. Keffer frülj gefpart, als fpät. (Gebrannte Äinber freuen ba£ geuer. £)er ßrug ge^t fo lange gum Brunnen, biö er bridjt. Keffer t)om 'Q&uten wenig, alä »om ©d)lea)ten oiei. Serge unb Xljäler fommen nxa)t äufammen, aber Sttenfd&en. SSiele SBerwanbte, wenig greunbe. ©6 ift nia)t atteö ©olb, roa§ glänjt. 2(rgwo§n ftraft ftd) felbft am meiften. Wlan mufj ba3 ©tfen fdjmieben, weil eS f)eifj ift SBag J^iTft ber ßäftg, wenn ber 3SogeI baoon ift. ©tgner £eerb ift ©o(be3 wert!). 3Ba3 man fäet, wirb man ernten. 2>er §onig ift füfj, bie 33iene aber ftidjt. 2luc§ ba$ befte ^ßferb ftolpert einmal. 261 Geene rozen zonder doornen. Honger maakt raauwe boonen zoet. Onkruid vergaat niet. Yele dingen gaan naar gunst en niet naar kunst. Het is niet: hoe veel, maar: hoe eel? De vrucht valt niet verre van den stam. Men moet geen gegeven paard in den bek zien. Hoe nader bij de kerk, hoe verder van God. Laag bij de weg, dan valt men niet hoog. Een betrokken morgen geeft een fraaijen dag. Die eerst komt, die eerst maalt. Tevredenheid is de grootste schat. Zoo als de waard is, vertronwt hij zijne gasten. Gierigheid is de wortel van alle kwaad. 's Lands wijs, s' lands eer. Het einde kroont het werk. Honger is een scherp zwaard. Die eenen hond wil slan, kan ras eenen knuppel vinden. De schreeuwers krijgen het eerste slaag. De zuinigheid is de moeder van den overvloed. Beter benijd dan beklaagd. De ondervinding is de beste leerme est eres. Het onkruid moet uitgewied worden. Die waagt, die wint. Soort bij soort. Men ziet geene uilen bij bonte kraaijen. Stille waters hebben diepe grün- den. Elke voorspoed heeft zijn tegen- spoed. In troebel water is goedvisschen ßeine 9iofe oljne dornen, junger ift ber befte &od). ttnfraut Derbtrbt ntdjt. Äunft roirb ntdjt immer nadj SSerbienft Belohnt. @ä tommt nid)t barauf an rote Diel, fonbern rote gut. Ser 2lpfel fällt nid^t roeit Dom ©tumme. ©inem gefd)en!ten ©aul fteljt man nittjt ins 3flaul. 3>e näfyer ber Ätrdje, befto weiter Don ©ott. Se Ijöl)er ber SBerg, je tiefer baö Xf)at. 2Ber J^oc^'fteigt, fällt tief, grüliregen roäljrt nia;t lange. 2ßer guerft fommt, map guerft. gufriebentjett gestufter Dietajtljum. ©3 fudjt ^temanb 2lnbere hinter bem Dfen, alö ber felbft ha- hinter geftecft Ijat. (SJetj tft bie Sßurjel alles Ite&elS. £änblic§, fttttid^. @nbe gut, 2Me3 gut. SRoty bridjt @ifen. 2Benn man an ben §unb nritt, l)at er Seber gefreffen. Sie SBorberften fommen &uerft ins $euer. ©parfamfeit ift bie SWutte« beö 3ieicljtljum§. Keffer oeneibet al§ bemttletbet. ©rfaljrung tft bie Butter ber 2Bei§|eii. Untraut mufj d ertilgt roerben. Sßagen gewinnt. ©leidj unb gtetdj gefeilt ftdj gern. ©rille SBaffer ftrtb tief. Äetn ©lud olme Unglütf. ^nt Grüben ift gut ftfdjen. — 262 — Een leelijk veulen wordt som- tijds een mooi paard. Na lijden komt verblijden. Na regen volgt zonnenschijn. Vele kleintjes maken een groot. Beter laat dan nooit. Het geld dat stom is, maakt regt wat krom is. Aan eenen rollenden steen blijft geen mos zitten. De voorzigtigheid is de moeder der wijsheid. Een goed advocaat is een kwaad buurman. Die gaauw eet, werkt gaauw. Die ras geeft, geeft dubbeld. De heeler is zoo goed als de steeler. Een stuiver bespaard, een stui- ver gewonnen. Die eenen put (eenen kuil) voor een' ander graaft, valt er zelf in. Hoe meerder haast, hoe minder] spoed. [ Haast ü langzaam! f Haastige spoed is zelden goed.j Yoorbeelden zijn besmettelijk. Van een andermans leer is goed riemen snijden. Met der tijd bijt eene muis een kabeltouw in stukken. Waar het hart van vol is, loopt de mond van over. Alle dieven worden niet ge- hangen. Kleine dieven wor- den opgehangen, de groote laat men loopen. Het gebruik is de wetgever van alle talen. Iedereen weet best waar hem de schoen wringt. Een ding begonnen, is half vol- bragt. Er is geen goud zonder schuim. Goede wijn heeft geen krans noodig. 2luä etroct§ ©djledjtem fcmn zu- weilen etwaä ©uteS werben. ■ftad) bem Siegen fommt bie (Sonne. | $iele Pfennige machen einen Sbaler. Keffer fpät als nk. ©elb regiert bie SOßelt. 2luf einem rollenben ©tetn Bleiöt ] fein üöiooS fifcen. SSorfic^t ift bte Butter ber 2öei3= I fjett. 2)erBefte Stbüofat ift ber fc^Ummfte !ftad)bar. Sangfam effen, langfam arbeiten. 3Ber fdjnell gibt, gibt boppelt. S)er £>el)ler ift fo gut als ber ©testet, ©in Pfennig gef paart ift ein : Pfennig gewonnen. 2Ber einem Slnbern eine ©rube gräbt, fällt felbft hinein. @ile mit SBetfe. (Sin böfer ©efell füljrt ben 3fa* bem in bte £öll'. $on anberer £eute Seber ift gut Giemen fdmetben. 3ett bringt Siofen- baS £er§ ooll ift, bejj geljt ber SJiunb über, kleine 2)iebe Bangt man, grofse läfjt man laufen. ©ewoljnljett ift ein Sirann. 3eber roeijj woljl, wo iljn ber <5tt)uE) brütft. grifdj gewagt ift ßalb gewonnen @g gibt ntdjts ooHfommeneä. 2)a3 SBerf lobt i>m 2»eifter. 263 Praatjes vullen geen' gaatjes, (vullen den buik niet). Hoe hooger, hoe meerder kosten. Die een ezel geboren is, zal nooit geen paard sterven. Een jonge schijnvroome , een oude booswicht. Vreet vogel, of sterf. Veel geschreeuw, maar weinig wol. Bij gebrek van brood eet men korstjes van pastijen. Elk huis heeft zijn kruis. Men roept zoo lang paschen, tot dat het eens komt. Elke visch op zijn getij. Elk regeerd in zijne maand. Gelijke monniken, gelijke kap- pen. Kort afzeggen is vriendschap doen. Goed rond, goed zeeuwsch. Veel verhuizen kost veel bed- stroo. Wel voorgaan doet wel volgen. Zelf is het beste kruid. Als er een schaapje over den dam is, dan volgen ook wel de anderen. Boontje komt om zijn loontje. Het moet vroeg krummen, zal het een goede hoepel wor- den; of: men moet het reisje buigen, terwijl het nog teer is. Lui zweet, is gaauw gereed. Kom ik er van daag niet, dan kom ik morgen. Nieuwe bezems vegen schoon. Zwijgen verantwoordt veel. Het slechtste rad maakt het meeste geraas. Die zieh clood werkt, wordt on- der de galg begraven. Die eenen ezel goed doet, heeft drek voor dank. i Seere äßorte füllen bm <&aä nid)t. 3e üomeljmer, befto foftbarer. 2lu§ SRtd^tS ratrb 9fcid&t§. 2Ba3 gum Pfennig geftfjlagen ift, roirb !ein Spater. ©in junger ©^einzeiliger, ein alter SSöferotd^t. $rift Söget ober ftirb. Siel (SJefajret unb rcenig 9£otte. $at man ntcfyt feine gewöimlidje ßoft, fo ifj man oft beffer, als man fottte. Sjeber tyat feine Saft. 2ttan fet)nt fta) fo lange nad) @t= roaö, bt§ man e<3 enbltct) §at. 2ltte§ gu feiner ßeit. $e3 3)ienfd)en SBiüe ift fein $inv melreitf). ©teid&e' trüber, gleite Wappen. (SöKtbeff er ©tmaä runb abfragen, al3 uergebenö märten laffen. $on gutem ©djrot unb $orn. @3 ift nicr)t gut oft roed&feln. Seifpiel ift bte befte Sefyre. ©elbft ift ber SKann. $te dienen folgen it>rer Königin. Sie üblen folgen bleiben nidjt au%. ^ung gewohnt, alt getfyan. 3Jtan mu% bie Säumten f rülj rieten. $au(e 3Henfd)en finb fogletd) ber 2Irbeit mübe. $omme id> fjeut nta)t, fo fomme ttf) morgen, üfteue 93efen fefyren gut. ©djroeigen ift oft beffer al§ reben. S)ie ^leinften machen ben größten Särm. Unbanf ift bei: äßelt Sofnt. — 264 — Patientie is een goed kruid, maar wast niet in alle hoven. Vriendenkost is haast gereed. De pot verwijt den ketel dat bij zwart is. Düren is eene schoone stad, maar Kortrijk ligt er nabij. — Het eindje draagt de last. Het is goed van verre te hören dat de winter koud is. Eene ledige beurs is de veiligste paspoort. Die God bewaart, is wel be- waart. Hooge boomen vangen veel wind. Elk heeft genoeg iu zijn eigen bof te wie den. Het is kwaad kerzen eten met de grooten, zij smijten u met de steenen. Men kan geen paard, al loo- pende, beslaan. God wreekt daar bij niet spreekt. Met onwillige bonden is bet kwaad bazen vangen. Die geeft van betgeen bij beeft, is waard dat bij leeft. De paarden die den baver ver- dienen, krijgen bem niet. Bij bet scbeiden van de markt, leert men de kooplui' kennen. Het is kwaad vossen met vossen vangen: of: die een boer be- driegen wil, moet geenen boer mede brengen. De gewoonte is de tweede na- tuur. Er verdrinken meer menseben in bet wijnglas, dan in de zee. Dat niet en weet, niet en deert. Steek nwe voeten niet verder uit dan uw bed reikt. ©ebulb ift bag befte ßraut, toädtft aber nia;i in jebem ©arten. (Bin fyreunbeSmaljr erforbert menig Umftänbe. Gtin ©fei fd;ilt bm anbern £ang= oör. ©g ift nur bie $rage, ob man e§ ausbauert. SBeü batum ift gut für ben (Sdjufj. SttteSoer^rtüor feinem ©nb\ ift ba$ rid^ttgfte Seftament. 2Ber ÜRidjiS fyat, tann WitfytZ üerlieren. Sßer ©ott nertraut, fyat nid^t auf ©anb gebaut. $e pfjer ber SBerg, befto tiefer baZ %$al $eber fetyre cor fetner £f)üre. 3Jitt ben ©rofjen ift nidjt gut Äirfajen effen; fie raerfen einem bie ©tetne tnö ©efidjt. Qm Saufen fann man fein $ferb befragen, ©ott ift fein (Sprecher, aber ein 9}äd£)er. ©§ ift fdjlimm, raenn man ben §unb tragen mufj, um |>afen ^u fangen. Sßer gern gibt, ift n)ertf), bafc er Diel Ijabe. 35a3 Sßferb, ba$ ben £afer t>er= bknt, befommt iljn nittjt. 3Benn bie sperren vom 9iatl)l)au3 fommen, ftnb fie f lüg er, al3 raenn fie ijmgetyen. SB er $ögel fangen null, mufj ntdjt mit ©töcren brein fdjlagen. ©enmljnf)eit ift bie jtöeite -ftatur. tlnmäfjigfeit tobtet bie meiften 2teft|ett. 2Baö man nict)t roeifj, matf)t einem nicf)t tyeifj. ^eber mufj fiti) nadj feiner 25ecfe ftreefen. — 265 Dat zijn ze niet, die Wilhelmus blazen. Elk meent zijn uil een valk te zijn. Als het getij verloopt, verzet men de bakens. Om de schoonste kerzen klimt men het hoogst. Goed schipperen aan de wal. Wanneer de eene hand de an- dere wascht, worden ze bei- den schoon. Die de koe toekomt, vat ze bij de horens. Wiens brood men eet, wiens woord men spreekt. SBorte beroeifen nidjtä, fonbern %f)atm. Seber pft fein eigen Sfladjroerf für baä befte, $ebem Darren gefaßt feine $appe. $eber mufj fid) nad) ben Um= ftänben rieten, ©te fdjönften Äirfdjen fjängen oben. 2Iufjerfjalb ber ©ef a§r ift gut reflen. ©ine £anb roäfc^t bie anbere. SBen e3 felbft angebt, ber bemüht fid) am meiften barum. 2Befj SBrob idj effe, befj Sieb idj finge. «ttliang III. 5prid)roörütd)t IrtreTOrifht auf fpecidle Jälle attgenifttM. (SBÜblitfje Slusbrütfe, bereu SDßa^rrjeit erft auö ifyrer 2tnrcenbung auf gegebene $älle erfjeEt.) Hij ziet er uit om de kinderen naar bed te jagen, als een vogelverschrikker. Iemand met zijne woorden pal zetten. Hij timmert niet hoog. — Het zit er bij hem niet diep. Hij doet het om den broode. Iemand iets ongezouten zeggen. Hij verbloemd het. Te goeder ure. j Juist van pas. J AI het water van de zee kan hem dat niet afwasschen. Wel bekom het u. Iemand een kooltje stoven. Hij heeft ze achter den mouw. Het regt er (linker) oor tiüt mij. Ergens met vuile voeten door- gaan. @r ftefyt au§, bafj man fid^ vox tym fürchten fottte. ^emanb mitfeinen eigenen 2öorteu roiberlegcn. @r ift ein Summfopf. @r tfjut e3 für ba$ liebe 33rob. ^emanb bie JBafjrfjeit tnä ©eftdjt fagen. ©r bemäntelt e3. 3u guter ©tunbe. Gsrfannfidj DonbieferSfjat burdj= auö nidjt reinigen. SBo^I befomme eö bir. @inem eine ©rube graben. @r fyat e£ hinter ben Dfyren. 2)a3 rechte (linfe) D§r Hingt mir. Gittotö ungefedert ausführen. — 266 Een appeltje te grabbelen wer- pen. Hij heeft wat op zijn lever. Iemand met geene goede oogen aanzien. Het is zijne schuld niet, dat de oorlog z Hij bazelt. Het is een heet ijzer om aan •te tasten. Iemand bij de ooren krijgen. Wij zullen daar niet lang mor- genspraak over houden. Hij spant de kroon. Hij is vogelvrij verklaard. Hij kiest bet bazenpad. Als bonden en katten zamen leven. Gebeel van zijn steek af zijn. Wij komen er met bescbaamde kaken af. Met de noorderzon verbuizen. — Met pak en zak vertrekken. Verkoop tocb nooit de beeren- hnid vöör dat de beer is dood- gescboten. Iemand knollen voor citroenen verkoop en. Zijne oogen zijn grooter dan zijn buik. Tusscben den regen en den drup. Het zijn vogels van dezelfde soort. Het is een ouden rot voor den val Twee vliegen in eenen Map slaan. Eene slang in zijn boezem koes- steren. Wanneer gij niet bijten kunt, moet gij uwe tanden niet la- ten zien. De stad is ingenomen zonder slag of stoot. De kinderscboenen uitgroeijen. Zoo als gij bet gekookt bebt, moet gij bet eten. De kat in de zak koopen. 3u einem ©treu 2lnlafj geben. ©eine ©arfje ift nid)t rein. Semanb mit fd&eelen 2lugen an= fefyen. @r fyat ba3 $ul»er nid^t erfunben. @r fafelt. @3 ift eine müljfame ©ac^e. $emanb groingen. 3>te ©adje liegt !lar am Sage. @r ift SHeifter in feiner $unft. @r ift in bte Stc^t erflärt. ©r ergreift ba3 §afenpanier. SBie §unbe unb Äafcen Rammen leben, ©ang oernnrrt fein. 3Bir fommen mit blauen Slugen baoon- Tlxt ©acf unb ^acf fortgeben. Sftanmujj SRtemanb Rängen wollen, beoor man tf}n ijat. Semanb ein 3£ für ein U machen. ©eine 2lugen finb größer alä fein Magern ßwtfdjen £l)ür unb Singet ©ie finb über einen lamm ge= froren. Sllte $üa)fe finb md)t leidet &u fangen, ßwet fliegen mit einem ©djlag fangen, ©ine ©Gelange in feinem S3ufen nähren. ÜDian barf rttct)t pljer fliegen rootlen, al£ einem bie ^lügel gewad)fen finb- 2)ie ©tabt ift olme äBiberftanb eingenommen 2)ie Äinberfd&ulje »erlaufen ^aben. SOßie man fia) bettet, fo fajläft man. Sie $a%e im ©ad Jaufen. — 267 De poot van de kat gebruiken, om de kastanjes uit het vuur te halen. Den wolf tot schaapherder ma- ken. Als de vos de passie preekt. Zijne tong Staat als of het van een leijen dak ging. Iemand op zijne vingers doen bijten. Uit de hand in den tandleven. Een spiering uitgooijen om een kabeljaauw te vangen. Iemand iets onder den nens wrrjven. Met de deur in 't huis vallen.j Hij is van twaalf ambachten, dertien ongelukken Des nachts zijn alle katten graauw. Het gelijkt er naar, als eene vloo naar eenen olifant Hij is eene nul in het cijffer. Het hemd is nader dan de rok. Zijne tering naar zijne nering zetten. Altijd haantje de voorste zijn. Men kan niet vliegen voor dat men vleugels heeft. Eene gladde aal bij den staart hebben. Diezaak heeft twee handvatsels. Ergens geen speld (speldenknop) om geven. Een slag van den molen weg hebben. Hier zullen wij een speldje bij steken. Den man voor eene Leidsche kaas anzien. Schoenmaker houd u bij uw' leest. Ziende blind zijn. Hij gelijkt zijnen vader als twee druppelen water (op een haar). @tn>a§ auf eineg 2lnberen Soften unternehmen. 2)en 33ocf jum ©ärtner fe|en. 2Benn ber $udjg ben @änfen prebigt. ©r f)at eine lofe ßunge. ^emanb bei feiner eigenen 3lafe gupfen. $on ber §anb jum 9Kunbe leben. 2)ie SQBurft nadEj ber ©pecffeite werfen. Qcmanb etwas unter bie SRafe reiben. 3Jät ber Xl)ür ins &au% fallen, ©r ift ^in UnglücfSoogel. £es SftadjtS finb atte $a£en grau. ©3 pafjt wie eine f^auft aufs 2luge. ©r wirb für 9Wc§tö ge^ä^It. £)a§ öemb liegt einem näljer als ber ffiod. ©eine 2luägaben natf) ben ©tn= nahmen richten. (Sieb, naa) feiner 2)ecfe ftretfen. 2)er §a^n im Äorbe fein. Wlan fann nid&t fliegen, betwr einem bie $lügei _gewaü))en finb. ©twaS UnjuüerläffigeS befi^en. £)iefe3 S)tng i)at groei (Seiten, deinen rotten geller für <&tma%- geben, ©inen ©parven im 3)ae§ i)abm. £ier motten mir bauon abbrechen. 2)en §immel für eine SBafjgeige anfcfjen. ©d)ufter bleib bei beinern Seiften. 9Rit offenen 2lugen blinb fein, ©r gleist feinem SSater raie ein ©i bem anbern (auf's §aar). 268 — Smoorlijk verliefd zijn. Het is mostaard na den maal- tijd. Van eene mug eenen olifant maken Iemand eenen steek onder wa- ter geven. Olie in het vuur werpen. Naar het hoenderei zien, en het ganzenei laten loopen. Iemand een been te kluiven geven. Het is pik donker. Naar de andere wereld ver- huizen. Op de hielen volgen. Met gelijke munt betalen. Alles ligt in het honderd. Er is noch zin, noch slot aan. Iemand geld aftroggeln. Bij den eenen halen, om bij den anderen te betalen. Onder de roos spreken. Niet zwaarder tillen dan men dragen kan. Alles op het spei zetten. Om een' gouden ketting, of: om eenen ijzeren gaan. Den regten man bij den kop vatten. Mooi bedot zijn, Schraalhans is bij hem keuken- meester. Het zij hij zinke of drijve, ik bekreun mij niet om hem. Aan het rinkinken (ligtmissen) gaan. Het leer stelen en de schoenen voor niet geven. Yoetje voor voetje. In den modder blijven zitten. Als er twee zondagen in de weck komen. Het praatje van de stad zijn. Laat ons haar aan de praat helpen. ©terbudj nernebt fein. @3 ift ©enf nad) ber ^al^eit. @3 fommt gu fpät. 2tu3 einer 9ftau3 (9Wüc!e) einm ©lep^anten machen. Siemanb @m£ üerfe^en. Del inS $euer giefjen. %n Kleinigkeiten fparen unb im (Srofjen üerfdnnenben. Semanb @tnms auf &uratljen geben. @3 ift ftocffmfter. 2)aS 3e^tlid^e fegnen. 3luf ber $erfe folgen. 9flü gleicher Sftim^e hebten. 2Hle3 liegt brunter unb brüber. @S fyat rceber ©inn nodEj SBerffcanb. @s ift ün ungereimte^ 2)mg, gemanb fein (Mb ablochen (ab- lud&fen). @in £0$ §u= unb baS anbere auf= machen. ®tnxx3 im Vertrauen fagen. 3Wd&t fernerer aufbeben, als man tragen famt. 2lHeS auf's ©piel fefcen. S)en 3?ed)ten faffen. 2lrg angeführt fein. ©ä)mal|anS ift bei ifnn Äud)en= meifter. deinetwegen mag er fterben ober »erberben. 2lnS ©djtüärmen fommen. S)aS Seber flehen unb bie ©djulje für 9Ucf)tS geben. Schritt für Schritt. 3m ©recfe ftetfen bleiben. 2Benn e§ niemals mefyrSlbenbnurb. 2tm ©t. 9ttmmermebrStage. 2)aS ©tabtgefpräd) fein. 2fiir roollen iljr ben äftunb öffnen. — 269 Een doorn in het vleesch. In den nacht des tijds. Hij praatte zijnen mond mis. Het doet mijne hären te berge rijzen. Hij is als een weerhaan. Hij draait met alle winden. Met het slijpen zijner gereed- schappen verliest men geen tijd. Zij moeten het doen tegen wil en dank. Met bezigheden overkropt zijn. Hij heeft eenen kwaden dronk. Hij is het haantje van de buurt. Hij spant de snaren te hoog. Zieh met een papieren harnas wapenen. Hij heeft er zieh aangebrand. Het scheelt hem in den bol. Zijn korentje groen opeten. Kasteelen in de lucht bouwen. Holland is in nood. Hij heeft den papegaaij afge- schooten. Het ruikt naar den mosterd. Hij zal mijn koffer niet kruijen. Iemand van stuurboord naar bakboord zenden. Hij waait met alle winden. Hij mag wel een potje breken. Zijn haan kraait koning. Men heeft hem in het ootje gehad. Hij heeft veel op zijn kerfstok. Daar de tuin het laagste is, wil er elk over. Het geld wast mij niet op den rüg. Het kan niet door den beugel; of: het kan er niet door. /©in 2)om im 2luge. {©in $fal}t im ftfeifdje. 3m grauen SHtertljunte. @r fprad) £>ina.e, bie er uer= fdjroeigen füllte. SDie §aare fielen mir barüber ju SBerge. @r ift njetterlaunifdj. Dirne gehörige söorberetiung Jann nichts gebeten. ©ie muffen e3 tljun rooljl ober übet. 9JHt ©efepften überlaben fein. @r Ijat einen böfen Xrunf. @r ift §aljn im Äorbe. ©r fpannt bie ©aiten ju Ijod). <5id) mit einer oteifnabel oer= t^eibigen. f @r fyat ein £>aar barin gefunben. j@r Ijat feine Ringer Derbrannt. ©S fef)tt i§m an SSerftmb. Sein ßom grün üerjeljren. ©cfylöffer in bie £uft bauen. J£ollanb ift in «Rotlj. {©3 geljt un$ an ben fragen. ©r ijat eö gewonnen. ©3 riecht nadj ber ßüdje. ©rfottmirnic^tju £ütfe fommen. ^emanb »on SßontiuS ju $ilatu§ fenben. ©r pngt ben Sftantet nad) bem 2öinbe. ©r befinbet ftd) in guten Um= ftänben unh barf fid^ fo ©t= roaS rool)l erlauben, ©r fyat ben ©ieg baoon getragen. @r ift für ben Darren gehalten raorben. ©r §at tuet auf bem Äerbljolj fte^en. 2BaS Ieict)t %u unternehmen ift, ba null ^eber baran. 3Ran finbet baö ©elb nidjt auf ber ©trafje. ©3 gcljt nicfjt an. 270 Regt door zee. Hier hangt de schaar uit. Op een oor na gevild. Dat spreekt als een boek. Het spreekt van zelf. Tot eenen doove spreken. Iemand naar den mond spreken. ©eraben SöegS. <pier roirb man geprellt. Seino§e am ©arauä. ■S)aS werftest fid^ oon felbft. Sauben Dljren prebtgen. ^emanb ju ©efatten fpred&en. 91 n ^ a n g IV. ihibftantitJtn tttrftfjtetottttt (ücf"d)Ud)tö in brifcen $prad)en. N. ßur (Erleichterung für bzn STnfänger folgen Ijier SBerjetdOmffe ron (Subfianttoen, bereu ©efdj)Ied)t tu beu beiben SRunbarien, ber nb. uub fjb., ntdjt übereinfttmmt, ober bie nad) Sebeutuug ober Gstymotogie oou Anfängern leicht unrichtig gebraucht roerben. hierbei tonnen jeboc^ biejenigen SBörier nid}t mttgeaäfjlt werben, roeldje fd)on jufofge ange= gebener ©pradjgejetje ge)d)lec§ttid} Beftimmt fiub, rote 3. SB. het bewijs. @ä oerfteEjt fiel;, bafs bie 2lusua§meu and) für bie ßufammenfefcungen gelten; ift b. v. band, m. fo ift e3 audj armband. 9iid)t aufgeführt ftnb bie jaljlreittjert Sßörter, roe(dje in mehren ©efdjledjtern oortommen rooüou eins bem £)b. gleich ift. 1. 91 b. mannelijke, Aanschouw, Slnfdjein, aard. 2lrt, aker, (gießet, ©irner, amandel, Üftanbef, amstel, umfiel, (fthtfj), angel. 2tnger, angst. SIngft, arbeid, Arbeit, Band, 23anb, bandelier, 33anbetier, bijbel, 23tbel, bloei, Slütfye, blos, ©rfjamrötlje, bril, 23riae, buit, 33eute, bürg, ihirg, Citroen, Sitroue, Doop, Saufe, duur, SDauer, Echt, etje, eik, @id)e, Geesel, ©etfel, fjb. roetblidje ober neutrifdje: gloed, ©Ott, gorgel, ©urgel, gril, ©rille (im Äopfe), Halfter, halster, £>alfter, hekel, öedjef, hoek, (fere, Sßinfel, hoom, hören, £>orn, Inkt, ©inte, Kameel, ftameel, kansel, $an$el, klaauw, ßlaue, .<puf, klavier, Älaoter, kogel, Äuget, kost, ß'oft,' kwartel, 2Badjtel, Last, Saft, laster, Safter, lof, Sob, lust, Saft, Muur, Steuer, Nacht, 9iad)t, nachtegaal, 91ac^tigall, 271 — nachtuil, 9fjadjteule, neus, 9lafe, nood, -ftotlj, Oever, Ufer, otter, Otter, ouwel, DMate, Persoon, (mannt.) ^ßerfon, pligt, yflify, post, $oft, Soften, Regel, Siegel, 2. -ttb. vrouwelijke, Ijb. Achterdocht, 2lrgroofjn, almoes, 2tlmofen, Baat, Sortiert, sJtu£, bajonet (frj.), Bajonett, beek, 33ad), belt, Raufen, bijl, Seil, I bonk, Sein, boor, Soljrer, boot, Soot, breuk, 33rud), bron, Srunnen, broos, £>aI6fttefel, Dienst, ©ienft, Fout (fa.), $e§ler, Galg, ©algen, gouw, ©au, Haven, £afen, Intrede, Eintritt, Kaan, kaf)n, kaap, $ap, kalk,4 Äaß, kar, Darren, kiel, ©d&tffsftel, kies, ÄieS, kin, Äinn, knie, Ante, koorts, lieber, kraam, ßram, kruik, trug, Leest,1 Seiften, lente, Sen(v lijm. Seim, Schotel, ©puffet, schouder, ©djulter, spoed, (Site, stond, ©tunbe, Tijd, Bett, traan, Sljräne, Vloed, %lutf), voeder, $uiter, Wand, SBcmb. männliche ober neutrifdje: Maag, 3#agen, maan, 9)ionb, maand, Wlonat, maat, baä 9Jiaaf$, mand, (3Wa$ne), ftovb, markt, 2)car!t, mouw, 9JJulbe, Stermel, Olie, Del, Plaats, $lafc, planeet (fr^.), planet, pool, ^ol, Rest, 9ieft, Schade,2 (Schaben, schaduw, ©djatten, * scherts, ©d^erj, schrede,2 «Schritt, slede,y ©dritten, slijm,3 ©Steint, smart, ©djmerj, snede,2 Schnitt, sneeuw, ©djnee, spreuk, ©prud), spruit, ©profj, staaf, ©tab, staar, ©taar (2tugen), star, ster, ©tern, streep, ©treif , streng, ; ©trang, struis, Sleiroeifj, Talk, %alq, thee, Sfyee, traan,4 £l)ran, Vlijt, gfleifc, 4 tft auü) m. x als ©tamm auf st. 3 autf) o. 4 ift aud) m. weibliche ©tammenbung de. 272 vloo, glolj, vonk, ftunle, Waarde,1 Söerif). winst,2 (SJeroinn, wet, ($efe£, 3. 3ßb. Onzijdige, Ijb. männliche Aanschijn, 2lngefidjt, accijs, accijns, 2lcctfe, accoord, akkoord, Sifforb, afscheid, 2l6fc§teb, autaar, altaar, 2Utar, anker, Slnfer, appel,8 2lppetf, Bai, Satt (%ani), bankeroet, Sanfrot, beest, SSeftie, blijk, 33eroet3, blind, (aucf) vr,), Sölenbe, wink, (s.), mm, blök, 33(ocf, bosch, Sufd), broed, (s.), 33rut, Cieraad (m. vr.), ßierratfj, cijffer, 3iffer, Deeg, Xetg, deel, %ty\lf Floers,4 $for, ßrepp, fruit (vr.), B6ft, fregat, gregatte, Gros, bas" ©roö, ber ©rofdjen, Hecht, £eft, ®rtff, hek, £ecfe, hof, fürftltcfjer £of, hol, $öl)(e, huisraad, §ausratlj, Jaargetide/' ^a^eäjeit, jagt, jacht, 3ac§tr jak, $acEe, jammer, Jammer, Kanaal, ßanat, kanon, ßanone, karakter, Sfjarafter, kompas, Äompafs, Leem,4 gefym, Zaal, ©aal, zwaan, ©cf)tt)att, zwam, ©djroamm, zwavel, ©djroefel. unb roeiölicfje. lijf, £ei&, lijk, Setdje, Masker, 3fta3fe, misbruik, SJHPraucf), midden, 2Jiitte, moeras,4 Sßoraft, Narigt, yiatyvitfyt, nut, 9lu$en, Onderhoud, Unterart, onderscheid, ttnterfdEjieb, onderwijs, Unterricht, orgel, Drget, i Päd, $fab, paleis, ^alaft, park, Sßarf, perk, «Pferd^, plein (fa.), $fo*f punt, ^unfi, Rigtsnoer, 3itdEjtfd)nur, rijm,4 Steint, 3tetf, ruim,4 9?aum, Sap,4 ©oft, schot, ©tfjofc (2tt>ga&e), schuim,4 ©cljaum, schrift, ©dörift, smeer,4 ©djmiere, snoer (m. vr.), ©dmur, spek,4 ©pect", spook, ©puf, Strand, ©tronb, Tal, Snftotf, toeval, ßufatt, Uur, ttf)r, ©tunbe, Vaandel, galjne, vernuft, Vernunft, vers, SBerS, vlak, ^lätfie, vlas,4 gradjä, 1 roei&Itcfyc ©tammenbung de. 2 al§ ©tamm auf st. 4 als ©toff. 6 als ©profjform mit S3orfU6e ge. äppel, 2lpfel. — 273 voorval, Sorfatt. Wapen, Stoffe, SBappen. Zaad, ©aat, zigt, ©tdjt, zweet, ©ttjroeifj. % n I) a n a V. $tr?rid)mß tinn Wörtern Btrfttjkfcnun dkfd)kd)t0 in mrfd)kbnter petatmtg. 2lnm. £)urd) bas Sßegroerfen von d entfielen äfntltaje Wörter, roeltf)e nidjt Ijier aufgeführt finb. Mannelijke. Beerenklaauw,33ären= fraUe, beet, Riffen, SBift, bever, Siber (Sljter), buk, Slitf, bloed, Sronfen SBIutä, borst, Surfte, buil, Beutel, Deken, Sed&ant 2c. doek, öaBs ©aeftudj, Gemaal, ©emafjl, graaf, ber ©raf, graauw, 33ertüei§, granaat, ©rematftein, Hak, £teö, beer, §err, boef, ber £uf, hof, £of, ©arten, boop, Raufen, bouw, £>ie6, Sßunbe, Kant, ßante, Ufer, kaper, Äaperfc&iff, kartel, ßerbe, £oU. ©ramm. Vrouwelijlce. beerenklaauw, 23ären= flau (^flange), beet, beetwortel, rot^e Stube, borst, 23ruft, buil, 23eule, deken, Söettbecfe, Onzijclige. bever, SBiber (Beug), blik, ÜBIedj, bloed, 33Iut, doek, %uü), Seinmanb. — gemaal, bas 3ftaf)Ienri.©etreibe, genie, ©etft, Ät?ieg> genie, ©eift unb aeift= baulunft, gift, ©abe, Mitgift, graaf, ba3 ©rab)"tt)eit, granaat, bte ©ranate, (®efd)o§ u. $rua)t,) bak, £aue, bal, bte £aKe, boef, beffer : boeve, bie £ufe, ^Bauerngut, hoop, Hoffnung, houw, £aue, Jagt, jacht, Sagb, kant, ©pi£e (SBeberei), kaper, öaube(3Mba)en), reifer Sföenfd), gift, baä ©ift, graauw, työbtl, bal, £ärte be§ 33oben§ burd) #roft, beer, £>eer, hof, fürftltdjer £>of, Jagt, jacht, $a$t, kartel, Slusforberung, 18 — 274 — Mcmnelijke. kiel, Ätttel, klmk,(Stt)Iag,Drjrfeige, Lak, ^erlctumbung, last, Saft, leepoog,ber Srief äugtge, lof, Sob, Maag, ber SSerroanbte, niaat, ©efeHe, mangel, bie Sftcmge, mik, Qkkn, bct§ ^kl, mof, ©rünling (SSogcI), (Spottname für bk ^eutfdjen, mol, SDtaulnmrf, morgen, borgen (£a= gefeit), mnü, 2ftaurr «ötoulef ei, muur, 2ftauer, Met, ba3 9Wd&t§, Un= bing, Olijf, olijfboom, DK= r-enbaum, ondeugd, £augenid)t3, kiel, Atel (<£c§tff), klier, 2) rufe, klink, JHmfe, krot (fr$.crotte),£otfj, last, Saft, leepoog, £rief augigf eit. lomp, Sumpen, leer, ladder, Setter, leer, Seljre, maag, bie 2Sermanbt= fdjaft; ber SDiagen, maal, jroeijä^rig 9J£ut= terfalb ; getteifen ; baä mal (3a$I), maat, äftaafj, ©ntnmrf, mark, ©emarrung, ©renje, mat, blatte (Sßtef e imb $äfematten), middel, Seibeämitte, mik, 3ioggenmer;lbIume, Sörob batjon, gabef= förmiger ©totf, moet,$eritefung,9Kaal (üon 3)rucf), mof, ber 3Äuff, Onzijdige. klier , kemdsboord, £embborte, krot, Änetpe, fdjledjte SBofynung, lak, Sacffarbe, Siegel^ lad, last, Saft (2Rajj), leepoog, ba§£rief äuge, lof, loof, Saub, lomp,gro^er3utfer^ut, leer, bie gleite SBeife, maal, 23unb,$erfamm= lung, maal, 2JtoJjIaeit; 3M G8*», (=meel,prootn5.)2^^^ mangel, ber Mangel, mark, Wcaxl (©eroid^t), mat, Sßiefe, middel, §ilfgmtttet, mik, £Men, fcag 3^ moet, ba§ 9ttufj, bie 9totI)roenbtgfett, mol, eine 2lrt Sier, — monster, (munster), monster, 9J£ufter, litt' Äfofter. Älofterftrdje, geheuer, — morgen, borgen San= be§ muil, Pantoffel, — munr,miirik, ©autijrjeU, — — niet, 9»ttd)t§, Unbing, 9tiete,9M,3infblume, olijf, bie Dlbe, — ondeugd, Untugenb, — — 275 MannelijJce. Paai, alter Wlann (fnan. padre, port. pajo, pae), pas, $a£ (in allen SBebeutungen), patroon, ber Patron, pijn, gidjte, £anne, pik, ©roll, pink, junger Ddjfe, pistool, eine Wlün%?, plug, £augeniä)t£, pool, ber Sßole (Nation), poot, Sßfote, gufj, praam, ©rutf, 3rocmg, Kijm, 3feif, groft, rok, ber Sftod, roof, Dfiaub, rook, ^audj, rot, rat, statte, Säbel, 3o6et, schimmel, roeifjeS Sßferb, schoft, ©d&uft, schok, ©tofc (fr&. choc), schot, schoet, scheut, ©djufj, slag, ©cfylag (in allen 23ebeutungen), smak, baö ©d)tna|en, paai (fr§. paie), 3alj= lungöfrift, päd, padde, Äröte, palet, ^ßritfdje, part, betrug, Streif, patroon, bie Patrone, pekel, Sßöfel, ©al&= örülje, pijn, spein, pink, $ärfe, ^ifc|er= ooot, fleine ginger. pistool, pftol ($euer= nmffe) unb Sölün^e, pool, ber $ol ($W), poot (fru. le pied), ©e|ltng, ©a|roeibe, porselein, «ßortula!, praam, ^raijme (©d&iff), punt (frj. la pointe), roof,33or!e(©efc^raür), rook, ^eufdjoöer, rot, rat, ^atte, rotting, gäulnifs, sabel, ©ä'6el, schimmel, (Schimmel (Pfortse), schoft, vierte S^eil be§ 2nge3, obere 5CJ^eir beö mämö, schrift, bie f). ©d)rift, smak, ©djmatffdjiff, ©umadj, päd, «pfab, 2lllee, palet, Palette ber malte, part, Xljeil, Slntljeil, pas, ba§ ©d&itflidje, patroon, 9ftufter,gorm, pekel, Wleev, pik, pek, $edj, pistool, beägl. plug, pfropf, ©punb, porselein, ^or^ellan, punt (frg. le point), <$unft, rijm, Sfieim, rok, rokken, spinrok, ber Bodden, rot, 9iotie, rotting, fpanifä) ^toljr, schok, baä Bfyoä (60 ©tücf), schot, ber ©eljofe (m-- gabe), schrift, ©djrift, slag, 2lrt, SSog elf alle 18* 276 — MannelijJce. spie, spiede (engl, spy), ©nton, stel, ©teile, Drbnung, stier, ©tier, streek, ©iretd),©d)Iag, stroop, Sßlünberung, struis , vogelstruis, ©traufj, stut, ©tü£e, Tamboer, Xxommtl' fötöger, teen, ßeße, toeval, Setfatt, traan, Xfyxüm, Yeeg, ©a)Iag (fielen), äöif4 vijzel,©tt)raußenn)inbe voeder, ©rnäßrer, vorst, $ürft, weer, föammel, wisch, 2t6tui)a)tucfj, woord, waard, woerd, ©nterttt), wouw, keukendief, bie 2Beü>e, VrouwelijTce. span, ©panne, spie, ^flocf, Sonett, spoor, ©pom, stift,ber©tift,33retftift, stof, ©toff, Beug, streek, ©trid), Sage, SBetler, stroop, siroop, ©orup, struis, SBleiroetfj, tamboer, Trommel, teen, äBetbe, ©erte, traan. $tfd)tf)ran, veeg, feeks, böje $rau, vijzel. Dörfer, vlak, vlek, ftled (un= rein), vorst, girfte, $roft, Want,$auftf)anbftt)ufj, wed, weddenschap, SBette," week, 2Bod)e, weer, 2öeljr, SB all, wei, weide, Sßetbe, SBief e (gewei, weide, geweide, ©inge- roeibe, wiel (fr§. voile, engl, veil), üftonnenjdjleier, wisch, Söetbenrutfye, wouw, ber 2Bau ($ar6= fraut), Onzijdige. span, ba§ Gkfoann, spoor, ©pur, 3Jiufterr stel, ©eftelt, ©eroicer stier, stuur, ©teuer; ruber, stilt, baä ©tift, stof, ©taub, stnt, 33erfäumnif},stut- jes draaijen, bie ©tf)ule ftt)iüän^enA toeval, 3«fatt, vlak, $läd)e, vlek, 9J£arrtflecfett, voeder, $utter, ^uber^ want,^ifd)erjeug,2;au- toerf, weddenschap, ^ßferbe- fdjroemme, week, bas 3Beia)e, bie 2Bettt)e, weer, weder,^ Söetter, wei, Wolfen, ßäfe-- matten, wiel, 9iab wheel), woord, 2Bort, (engl. — 277 — Mannelijlce. Vrouwelijke. Onzijdige. Zegen, (Segen, £eil, zegen, ©djleppgam, — — zog, zeug, 3JHttier= zog, 2J}uttermild£j, fdjroein, JMeraffet, ©c&iffftmr, zucht, ©eufger, zucht, ©eftfjnmlft, — <5ud&t, 21 nm. 1. 211S 9iefultat einer ^ergteidjung ber nb. ©ubftantinen mit ben Ijd)b. ergiebt fiel) eine lleberetnftimmung be§ ©efdjlecl)i3, wie fie bei ©cfyroefierfpräajen natürlich ift. ^nbeffen geigt fia) audj eine grofje tlnftc&er= fyeit unb melfältige ©djraanfung , moburd? felbft nb. <Spract)forftf)er in SBiberfprucl) geraden finb. 3)te norftebenben ©pradjgefe^e tyaben, neben Xinker unb Bilderdijk, bm ©pradjgebraudj für ftc|, ber am ®nbe, wo «r nid^t gegen 9tt)t)tf)mu3 unb ©exft oerftöfjt, oberfter Sftidjter ift. Slnm. 2. $ie ©dfjtmerigJeit ber ©rlemung ber nb. (Sprache beftef)t für ben Dberb. nid)t forool)! in bem, morin ba$ 9lb. nom £odjbeutfdjen abmeiert, al§ nielmeljr in ber großen 2(et)n lic^feit unb ber 2ln= etgnung ber unbebeutenb fdjjeinenben Anomalien. £>ierljer gehört Ijaupt= fäc^lirf) ba$ ©efajledjt. &on grojjem Sortljeil tfteö, biefe Slnomalien =gerabeju bem ©ebäd^tnifj einzuprägen, raoju bie 9Jfttemotect)nif ben für- geften unb fietjerften 2ßeg geigt, ©ine Sfteilje Sßörter mirb auf biefe SBeife ©igentljum, wenn man ba% erfte feftplt, burdg eine f elbftgefdjaff ene Surfteilung gu bem jmeiten, t>on biefem %um brüten unb fo auf bem- jelben 2Bege von einem §um anbern fortgebt, ©ine Söieberljolung ift nur jn)ei=, ntelleicljt breimal nöttyig unb bie $ortfe£ung ber Hebung fe£t un$ in ben©tanb, einige §unberte einmal geprter ober getefener SBörter ju behalten. (Sin SBetfpiel roirb bteS erläutern. 2ßir nehmen bie nb. männlichen äBörter, Sln^ang 1. 2ßir merfen un% Aanschouw. 2)er Slnfcgein trügt oft; idj fefye in ber gerne ©tma§, ba3 mir ein 3lpfel fajeint; e3 ift aber eine grudjt von anberem aard, nämlidtj ein aker ; idj) betfse hinein, er ift Ijerb * gieb mir lieber einen amandel ; SOfanbelbäume bebürfen fletfitger unb gefdjicfc ier ©ärtner; bie ^ottänber finb aB folaje begannt; wadjfen Sflanbelbäume <m bem Amstelt ^ebenfalB Ijat biefer $lufj $ifdje; einen angel t>er! toir motten fifc^en. 2)u fällft ja in'3 SBaffer! ma3 t)aft bu mir angst eingejagt! bid) 1) er auszugießen, ljut nielen arbeid gefoftet; 2lrbeit ift förperltdj ober geiftig. £>er ©djrifteller mufj lange arbeiten um einen band ju füllen, ©in 33anb oon breitem £eber ift ein bandelier. 2öer trägt SBanbeliere? ©olbaten unb anbere &tfy?n beä ©efe^eö. 2)a§ erfte ©efepua^ ift ber bijbel gemefen. 9Jiit ber 33ibel mufj man bie 2Renftt)en fd§on jung in bem bloei beö 2eben§, be!annt machen, in bem Filter, roo baö ©emüt^ reid), empfänglid) ift, unb ein Sßort fcfjon ben blos auf bie Söangen treibt, u. f. ro. 2Jian oerfua^e, biefe SSorftellungen noög einmal ju ben!en, unb bie 13 28orte oon Aanschouw biä blos gehören unä eigen unb fönnen auc^ auc^ naa) langem ^nnf einräume mieber in Steige unb ©lieb aufmar= — 278 — fdjiren. 2lm leidjteften beplt man bie SBörter, gu benen man felöft bie oermitielnben $orftetttmgen gefugt Ijat. S)er ©cpter maaje biefe Hebungen, unb äfmliäje in nb. (Sprache. 3lttl)ott9 VI. JTattgt $to?dn. ©ine ber größten Schwierig! eiten , meldjje bie nb. ©pradje in tljren £autoerf)äTtmffen für ©cf)rift unb 3lu§fprad^e barbietet, ift bie Unterfei) eibung ber langen SBofale oon ben mittel 3 ei^ tigen unb furzen. ©. §§. 62 — 66. £)ie Ijotl. «Sprache begetd^net bie langen burcf> SSerboppe-- lung aa, ee, oo, uu, nur i burd) ie; bie öl. fdjretbt bafür ae, ue, ij, unb oerboppelt nur e unb o. £)er Ie|te ©runb ift in ben urfprünglidfjen Sautner^ältniffen ber erften einfachen SSur^eln (-V.) §u fucljen. 3Me ©rforfdjung berfelben ift jebodfj tmujfam, unb Vit* 33etl)ältmf$ nod) bunfel, bafyer nicf)t eines Qeben <5a<fye. @§ folgt §ur ©rleidfjterung für ben Anfänger ein $8er$eidjntfc ber Sßörter ober SSur^eln, welche mit langen ober £)oppeloofalen $u fd)reiben finb. ^m 2lllge- meinen ift babei $u bemerlen: 1) 2)te langen 2öur$eln maren urfprüngliclj fur^e, unb finb burdj) abwerfen eine§ e in ber ©nbung ber ^weiten ©tlbe lang geworben ; bafjer noclj boppelte Schreibung mancher Stämme, $. 33. gave unb gaaf ®ahe. 2) £)ie langen 33ofale gelten für alle, oon ben angeführten ©tämmen unb Söur^eln abgeleiteten ober bamit ^ufammengefe|- ten Sßortformen. 3) SDte 3ßur^eln Ijaben im Verlaufe ber Spract)btlbung , be= fonberS in ben Serben ftarfer gorm, Slblaut angenommen; $. 33. ij in ee, tote blijven, bleef, bleiben, blieb. 3Son oielen Serben — bodfj nid)t oon allen — ift bie 2lblaut3form angegeben. 4) ®ie mit 2ß. bezeichneten Söörter finb nid^t gerabe bie urfprünglidjjen Söur^elroörter, fonbern überhaupt in anbern 2ßort* formen oorfommenbe; $. 33. raak, reiclj, in: gereichen. 5) ®ie mit ©t. bezeichneten Söörter Ijaben bie 33ebeutung tintä £)ingeg ober einer Gsigenfcfyaft angenommen, finb alfo $u — 279 — (Stämmen geworbene SÖurgeln. £)ie beutfdjen üShirgeln finb mit flehten 2lnfang3bucf)ftaben getrieben unb geben mögtidjft bem Sßorttaute nacf) bte Sebeuiung ber nb. 6) 3Me auf (Einen ^onfonanten auSlautenben SSur^eln merben hex 6ilbenoerme§rung be§ 2öorte§ burd) eine ber oola- lifd) anlautenben glerjongenbungen : e, en, er, et, ober ©pro^formenbungen : er, in, ing, ig, mittel^eitig, b. t). einfach, roobei s in z, f in v übergebt. 