title: Maandelijksche leerredenen, over verschillende Onderwerpen
creator: None
text: Digitized by Google 64 des Heeren dit loof aaiisehouwl; daar getui?;t Hij, Hoo^l; III: 10. »Hoe schoon is uwe uitnemende liefde, mijnezus- ler, 6 bruid! hoeveel beler is uwe uitnemende liefde dan wijn, en de reuk uwer oliön dan alle specerijen!" en niet alleen zal dil geestelijke loof de vrucht in kracht en geur bewaren, maar strekken tot aanwas van de vrucht, want de geestelijke vruchten zullen grooter en rijpcr worden , »al wie vrucht draagt," zegt de Heer (Joh. XV : 2.) »die reinigt Hij, opdat zij meer vrucht dragen/* Zullen blade- ren ook ten bewijze strekken dat de boom leefl, zoo zal het geestelijke loof, zoo zullen geestelijke bladeren eenbe- wijs zijn van het geestelijke leven en wel van een werk- zaara leven in den Heer; gaf dit niet de belijdenis van PETRüs, (Matth. XVI: 16.) ten duidelijkste te kennen, hoe toch had jezus kunnen zeggen: »zaiig zijt gij stmo:^, bar joxa! want vleesch en bloed heeft u dat niet geopenbaard, maar mijn Vader, die in de hemelen is." Zou bei geeste- lijk zoo schoon bloeijend leven in pergamus, Openb. 11:15. op eene andere wijze zigtbaar geweest zijn? Maar ach! roept mij welligt ieraand toe, wat roemt gij de bladeren, het loof, deze zijn immers de vrucht niet, hoevelen deden belijdenis der waarheid en misten het wäre leven ? ik stein u toe, dat er gevonden worden, die in een' tijd van vre- de en voorspoed goede Chrislenen schijnen, en daarna de tegenwoordige wereld wederon) lief krijgen, ik erken dat er zijn, die niet den man in het Evangelium (Mallh. VIII: 19,20.) zeggen: »Meester, ik zal U volgen, waarGij ook henengaat," maar als christus hem zijnen toestand voor* stelt, »de vossen hebben holen en de vogelen des hemels nesten, maar de Zoon des menschen heeft niet waar Hij het hoofd nederlegge," verändert hij van })esluit; boevele voorbarige ijveraars ziet men ten laatste verkoelen, 2 Petr. II : 17 — 21. Ik ontken niet, Geliefden! dat in cenen tijd van geestelijke droogte, in eenen tijd van vervolging of strijd, des Christens belijdenis en wand'el wel eens kan verwelken en gevaar loopt zijne schoonheid en luisler le verliezen, maar erken dat de boom in den wortel lecft, zou niet petrüs geschiedenis (Matth. XXVI: 69—74.) ons ten bewijze kunnen strekken ? Opmerkelijk is hetgeen de Profeet vorder zegt: maar zijn loof blijß groen, hoewel er eene bitte komt; zouden die woorden ons niet te kennen geven, dat de Christen, hoe ook gedrukt door de bitte der verdrukking, noch in zijne belijdenis, noch in zijnen wandel verändert, zoodat hij oni geen vljand in het minste afslaat van hetgeen de Heer in Digitized by Google 6S zijn (lierbaar Woord beeft geopenbaard, ea op geenerlei wljze de zonde en ougeregtigheid van de kinderen dezer wereld hoopt le voedeii, maar zieh alleen vasthoudt en vaslklemt aan hei onfeilbare Woord des Heeren : »opdathij magtig zij (TU. I: 9.) beide om te vermanen door de ge- zonde leer en om de tegensprekers te vvederleggen/' an- deren vermanende »de onwankelbare belijdenis der hoop vast te houden, (Hebr. X : 23 — 26.) en op elkanderen acht te neraen tot opscherpiog der liefde en der goede werken." Vinden wij dit in het Woord des Heeren (Matlh, X : 22.) met de benaming: volstandig blijven tot den einde toe soor- gesteld, boe treffend leert de ondervinding zoo wel als de geschledenis van Gods leiding met zijne gemeente gehou- den , dal de verdrwkking der vijanden niet zelden de groot- sle aanmoediging was tot verkondiging van het Woord des Heeren — boe meer de Apostelen werden verdrukt, deste ijveriger waren zij voor den naam en de zaak van ghristus; toen de vijanden bun op levensgevaar verboden niet meer in dien naam le sprcken, was hun antwoord; »wij moe- len God meer gehoorzaam zijn dan menschen, en wij kunnen niet nalalen te spreken helgeen wij gezien en ge- hoord bebben." Geliel'denl van waar die volslandigbeid ? Wij beantwoorden die vraag raet het woord van jezüs : (Job. Heb ik u in deze oogenblikken den zaligen toestand voor- gesteld van den man , die op den Heer vertrouwt. — Hoe genoegelijk zoude hei zijn indien er vele zulke welgeplan- te boomen in den geeslelijken bof gevonden werden. — Ik kari niet onlkennen, dal de uilwendige kerk nog wel pronkt met vele boomen, uilerlijke belijders, maar de uiterlijke belijdenis maakt ons lot geen vsierlijke boomen in den liof des Heeren , en willen wij eens het oog op de uiterlijke kerk des Heeren vestigen , hoevele onvruchtbaren vinden wij niet. Digitized by Google 66 dto nooK einige vrucfat geven, Maden vaa uiterlijke belij- denis worden er gevonden, maar te vergeefs zal men bij de meesien naar vruchten zoeken. Ik wil van dezulken niet spreken, die verdorvene vruchten van allerlei goddeloosheid geven, of van dezulken, bij wien de uiterlijke takkenvan ongeregtigheid v^orden afgekapt, maar die nooit in jezus CHRISTUS zijn ingeplant — tot dez ulken is het woord des Heeren: (Matth. XV: 15.) »Alle plant, die mijn henielsche Vftder niet geplant heeft, zal uilgeroeid veorden," maar van dezulken, die noch loof noch bladeren vertoonen, die zijn zooals zlj geboren zijn, onbekeerd , levende buiten God en zijne zalige gemeenschap; van dezulken, die vergenoegd in bunnen toestand, dien geruslen te Sion gelijk zijn, die noch door oordeelen, noch door zegeningen uit hunne god- deloosheid en zorgeloosheid zijn wakker te schudden, op Wien noch de prediking van Gods wet, noch de verkon- diging van het Evängelie der genade iets vermögen; van dezulken, tot wien wel eens de ontwaakte stem des ge- wetens dood en rampzaligheid predikte, maar zieh zelven hebben willen bekeeren en door het nalaten van de eene of andere in het oog der wereld hen veroordeelende zonde , zieh tevreden stellen met de gedachten dat het nu voor de eeuwigheid wel zal zijn, terwijl zlj nooit bebben onder- vonden, uit den ouden natuurgrond, op welken niet dan een verwerpelijk heestergewas groeide, te moeten worden overgeplant in den zaligen genadestaat, in den vettenolijf- boom JEZUS CHRISTUS; welke verandering in ieder godzali- ge, die door den Heer tot een* boom inzijnen hofgesteld wordt, zal gevonden worden; van dezulken oniev ons , aan Wien nog al bladeren: d. i. letterkennis gevonden worden, en zieh verbeugen, ofschoon zij nog nooit tot de regte kennis van God, van bunnen geheel verlorenen toestand, of van den weg, die ten leven leidt gekomen zijn , en daar- om vreemdelingen van het geestelijk leven zijnde, niet we- ten uit CHRISTUS het leven, maar ook alles wat tot onder- houd van dat geestelijk leven noodig is, dagelijks te moe- ten ontvangen. Hoe zullen die ongelukkigen met al hunne wijsheid en kennis omkoraen, indien zij van die war^ ken- nis verstoken blijven , tot welke men alleen geraakt door het onderwijs des^ H. Geestes; van dezulken ten laatste , die niet alleen loof, maar vruchten schijnen te vertoonen, dat bloesem slechts bloem en geene vruchtis, leert de on- dervinding en elk oogenblik op welken de wind dezelve losrukt van de takken en ter aarde werpt en de hoop ver- nietigt van denzulken, die in verwachting op dezelve staart, Digitized by Google 61 ik wil zeggen , hoeveien worden er in onze dagen geYon- den, die zoo lang regtzinnig en vroom zljn als zij bij bei Volk des Heeren zieh bevinden of als bei met bunne ui- terlijke welvaart overeenkomt, maar zijn zij bij de werdd of komt bet aan op een scbade lijden om den naam des Heeren, dan beulen zij mede inet de wereld, die in bet boozeligt, en..*. maar waartoe verder? AUerbeklagelijk^ i^le toestand voorzekerl welken wij geen bell c^ troost of zaligbeid mögen verkondigen, waarlijk, dezulken zijn boo- men, maar zij zijn geene planten door den Yader geplant, en worden bedreigd uitgeroeid en eeuwig der verbranding overgegeven te worden. Zijn er onder ons, die geene ken- nis hebben van de noodzakelijkbeid van die bewerking des harten door den H. XVI. en Matth. XVI. en zult gij onder de kenmerken van het wäre volk van God niet vinden een vervolgd en ver- Digitized by Google 68 smaad worden om den naain des Heeren ? Of zou de sa^ tan u, door den U. Geest tot kiuderen tiods bewerkien, anders kunnen behandelen? Vindt gij Gen. III : 15. niel reeds gesproken van die vijandschapf Daarom verwundert u niet als een tyd van bitte, van vervolging aanlnreekt, de teekeneu des tijds verkondigen ons reeds dat naderende oogenblik, maar draagt zorg dat gij lijdt (1 Petr. IV.)als een Christen en niet als een kwaaddoener. Welk een voor- regt is het op den weg van druk en kruis, groene, ja, vruchtdragende boomen te zijnl Hoe treurig daarentegen op te merken dat bij velen het groen zoo dor, de glans van het fijne goud zoo verduisterd is, en vragen wij van waar dit? Ja van waar anders, dan dat velen de eerste liefde hebben vertaten , dat velen door den stroom der we- reld zieh laten vervoeren en wegslepen — waar, raoelen wij van velen vragen, is dat onäerscheidend, den Chris- ten kenmerkend, diep van God afhankelijk, dagelijksbid- dend leven zigtbaar ? Keert , geliefde Yrienden met die vra- gen tot u zelven in, zij ziülen u, en dit geve de Heer! genadig uwe schuld opt/^ekken, maar tevens den waren heilsweg voorstellen, en a< doen streven, niet aUeen om door God geplante boomen te zijn , maar ook om vruch- ten te dragen tot eer en heerlijkheid van den drieäenigen God. En moet gij dan eens onder het lijden dezes tijds treuren, geen noodl de ure breekt aan, dat de Heer u als zijne planten zal overbrengen in zijnen hemelhof. Zijn er bekommerden, die klagen, oradat zij geene vruchten aan zieh ontdekken , wel , vragen wij , kunt gij bewijzen, uit de ondervinding van Gods leiding met u , dat de Heer u, AoqA zijnde van nature, heeft levend gemaakt, dat de Heer u als boomen geplant heeft in zijnen hof — de Heer zal vruchten geven op zijnen tijd — maar naar de vruch- ten ie staan, niet te rüsten voor gij dezelve aan en in u vindt, is een kenmerk van het beginsel des waren levens. Welnu, de Heer, die zijne planten niet verlaat, zal u be- vochtigen en bedauwen met de wateren zijns Heiligen Geestes, en eenmaal, in leven of in slerven toonen, dal Hij uw God en Heer is — Hij , die nederziet op den ver- slagene van harte, op dengenc, die voor zijn woord beeft, is de gelrouvvc tot in ceuwigheid, Ambn. Digitized by Google DE ONGEMONDE VERWACHTING DES HUICHELAARS. VooRz. Ps. CXIX : 1 , 18. VOORAPSPRAAK. De schijn en het wezeuy M. H.! verschillen grootelijks. Die waarheid is van algemeene toepassing, vooral met betrekking tot de hoogstgewiffW^iEJ zaak van godsdienst. Het onderscheid tusschen ue eenige wäre en iedere val- sehe godsdienst is als dat van het licht en de duisternis, die geene gemeenschap, — van christüs en belial, die geene zamenstemming met elkander kunnen hebben. Wat toch is alle uiterlijke vertooning van godsdienstigheid, zoo men inderdaad niet godsdienstig is? Hoe uadrukkelijk is de uitspraak van een* Apostel des Heeren : indien iemand onder u dunkt dat hij godsdienstig is, en zijne tong niet in toom houdt, mmr zijn hart verleidt, dezes gods- dienst is ijdel. Er is een opregt geloof, dat de ziel behoudt, maar ook een geveinsd geloof, dat haar rampzalig maakt. Er is eene hoop, die welgegrond is, bij de opreglen van hart, maar ook eene ongegronde hoop bij de geveinsden. Heil onsl indien het huis onzer hoop op de steenrots en niet op een* zandgrond gebouwd is. Maar ook, wee onsl indien wij ons zelven raet valsche overleggingen voor eeuwig bedriegen. Laat ons dan toezien , dat wij in de hoogstaangelegene zaak der godsdienst, niet den schijn voor het wezen houden, maar de geesten beproevenofzij uit God, en ons zelven of wij in het geloof zijn, opdat wij ons zelven niet jamraerlijk misleiden, met eene be- iO^ Jaar, ^o. 5. 6 Digitized by Google 70 dricgelijke hoop^, met eene ongegronde verwachting, die ons bij den dooÜ voor eeuwig zou ontzinken! Hierover wen$chtc ik in deze ure tot u te spreken. Vereenigen wij ons vooraf in liet gebed tot den Heer, die het hart kent en de nieren proeft, oin ontdekkend genadelicht des Heiligen Geestes, opdat Hij zie of er biJ ons een schadelijke weg zij en ons leide op den eeuwi- gen weg! TEKST: Job VHI : 13^ «En de verwachting des hüichblaars zal vbrgaan." ^) Indien er een God is, M. H.I te rein van aogen, dan dat Hij het kwade zou zien; — ^indien er een laatsteoor- deel te wachten is, waarin Hij, de Alwetende, die aller menschen wegen en gedachten te allen tijde naauwkeu- rig gadeslaat, naar het strengste regt zal handelen ea billijke wedervergelding doen , zoo zeker als dit is, dan zal het onheil en de schände ook vroeger of later den zondaar wegens de zonde overkomen. Wij zullen het in het bljzonder aanwijzen viui 66ne soort van goddeloozen, die in Gods Woord naet den näam van huichelaars worden gebrandraerkt. Welligt vraagt gij of er in ons raidden zrfn, op wei- ten die schandnaam past? Wij antwoorden: het zalblij- ken! Oordeelt niets voor den tijd, naaar onderzoekt uzd- ven ernstig voor het aangezigt des Heeren , die de geesten weegt en naar waarheid oordeelt, of gij opregt van hart zijt, opdat de onfeilbare uitspraak der Schrift niet op u toepasselijk zij en tegen u geluige: de verwachting des huichelaars zal vergaan. Laat mij die uitspraak eerst het noodige licht bijzetten: u daarna de gewigtige waarheid, die zij bebekt, otUvou- 1) tTilgesproken te ßde , den 2 Dece/Aber 1049, Digitized by Google 71 w&n; eindeiijk uwe aandacht bepalen bij den invloed, welken de overwogehe waarheid op ons hart moet hebben. Laat mij de tekstwoorden eerst, zooveel noodig is, in het regte lieht plaatsen. I. Zlj komen voor in den mond van bildad , de Zuhiter , een der drie vrienden van job; den man, van wien deH. Geest ons dit onbedriegelijk getuigenis geeft: dat hij op- regt was en vroom en godvreezend en wijkende van het kwaad. Echter liet God den satan toe, hem eerst van zij- ne goederen en kinderen te berooven , en toen hij nog vast- hield aan zijne opregtheid, hem ook naar het ligchaam aan te tasten. Het oogmerk nu van den Zuhiter, zoowel als dat der twee andere vrienden, was, op zieh zelven beschouwd, prijzenswaardig. Dit blijkt uit het 2 hoofdst. van dit boek, waar ver- haald wordt, dat zlj ieder uit zljne plaats tot hem kwa- men, als zij gehoord hadden al het kwaad dat hemover- koniea was, en zij het eens waren geworden, om hem te beklagen en te vertroosten. Doch berispenswaardig is het vooroordeel, waarmede zij alle drie legen job waren ingenomen. Zlj beschouwden zijn' ellendestaat als eene regt- vaardige straf voor deze of gene verborgene zonde, en niet als eene kastljding tot beproeving van zljn geloof. Yandaar dat al wat bildad in ons teksthoofddeel aan- voert, voornamelijk de strekking heeft, om job toterken- tenis sljner strafschuldigheid te brengen. Zoo toont hij hem van het 3 — 7 vs. Gods strafoefenen- de geregtigheid aan, die zieh in zijne kinderen geopen- baard had en in hem zelven openbaar zou worden, in- dien hij zieh niet bekeerde tot den Heer. Hij bevestigt voorts in de drie volgende verzen zijne Stelling van Gods strafgerigten op aarde door de getuigenis van anderen voor hem en de ervarenheid der tijden, en verklaart het door eeüe treffende gelijkenis , waarin hij de goddeloozen en regtvaairdigen onderscheidt. Hij vergelljkt de goddeloozen bij eene bieze en het riet- gras, en vraagt in het 11 vers: verheft zieh de bieze Zander slijkF groeit het rietgräs zonder water? Noch het 10« Jaar. No, 5. 6" Digitized by Google 72 6en, noch hei ander Ujdt de niinste tegenspraak. Als hei nog, zegt bij voorts, in zijne groenigheid is, koewel hei niet afgesneden wordt^ nogtans , te weten als het slijk en water dat leeder plantgewas ontnomen wordt, verdorthet voor alle gras, Alzoo, laat hij volgen, zijn de paden van allen, die Godvergeten, dat is, naar de k rächt volle betee- kenis des Woords, die Hem voorbedackfelijk, met toestem- ming van den wil, vergeten. Zoo is het met de goddeloozen. Zij kennen God niet en zoeken daarom de gedachte aan God uit hun hart te verdrijven, uit vrecs voor zijne geregtigheid en oordeel. Door hunne paden moeten wij hunne levenswijze, hun bedrijf en wedervaren verslaan. Wij hebben hier vooral acht te geven op hun leveu in den aanvang, voortgang en uitgang, en als van zelven, zullen wij de gepastheid der vergelijking gevoelen. Aanschouwt de Godvergeters in hunne opkomst! Zij schieten op als de bieze uit het slijk en het rietgras uit het water. Zij maken een' grooten opgang in de wereld en de voorspoed lacht hun tegen op al hunne paden. Zij zijn in hunnen voortgang gelijk de bieze, zoolang zij in het slijk geworteld is, en het rietgras,- dat, zoolang het water heeft, welig Staat. Zoolang het geluk den Godver- geters toelacht, is hunne kracht frisch , en troischophun vermögen, verheffen zij zieh en leven in weelde. Maar gelijk de bieze terstond verwelkt als het slijk haar ont- nomen wordt, en het rietgras als het geen water meer heeft, ZOO begeeft hen de moed zoo ras het geluk hen begeeft. Het is met hen in hunnen uitgang als met de bieze en het rietgras te midden van hunne groenigheid: als het goed der wereld ontbreekt, vergaan zij voor alle menschen. Maar de Zuhiter toont het rampzalig lot der goddeloozen nader aan, als hij voorls in de tekstwoorden verklaart: en de verwachting des huichelaars zal vergaan! Gelijk het is met allen, die God vergeten , zoo is het ook met den huichelaar. AI heeft deze niet anders dan ijdel- heid en leugen, zal hij echter, naar het hem zelven toe- schijnt en naar de meening der menschen, welke hij door eene schoonschijnende vertooning bedriegt, welgroen zijn, daar hij schijnbaar in alles door God begunstigd wordt. Maar, wat voorspoed hij ook voor eenen tijd möge Digitized by Google 73 hebben in dit leven, en hoezeer hlj zieh zelven ook be- hage in den bedriegelijken schijn zljner deugden, als de Lieze en het rietgras zal hij vroeger of later verwelken en verdorren; ook zijne verwachting, daar hij God in ver- getelheid gesteld en niet voor oogen gehouden heeft: de verwachting des huichelaars zal vergaan» Zoo erkende bildad job niet voor een* opregte, maar nara ten onregte den schijn aan in de plaats van het we- zen der zaak. Hij zegt wel niet met ronde woorden dat JOB een huiehelaar is, raaar meent hem echter voor den zoodanige te moeten houden, als welken God wel eens zegent, doch daarna straft. De toepassing zljner uitspraak op job was klaarblijkelijk valsch, maar zijne Stelling is eene onloochenbare waar- heid : de verwachting des huichelaars zal vergaan, II. Laat rnij nu die gewigtige waarheid in de tweede plaats ontvouwen. Eerst zal ik u den huiehelaar doen kennen , vervolgens nagaan wat zijne verwachting is , en dan aanwijzen dat zij vergaan zal. a, Vraagt gij in het algemeen: wie huichelaars zijn? Wij antwoorden : degenen, die anders denken, dan zij zeggen, wier hart en mond niet overeenstemt,waer dadenen woor- den in den grond verschillen. Niet oneigenaardig heeft een der ouden ^) gezegd: »De geveinsdheid om dezelve in haar eigen karakter uit te drukken, schijnt ons toe eene kiinst te zijn, om, zoowel zijne daden als woorden met een kwaad oogmerk door eenen sluijer te hedekken. Een veinsaard spreekt zijn' vijand, die hem ontnioet , aan alsof hij hem niet haat; hij prijst openlijk in hunne tegenwoordigheid diegenen, w^elken hij heimelijk lagen legt, en bedroeft zieh met hen, indien hun eenig onge- luk mögt wedervaren zijn; hij schijnt vergiffenis te schen- ken aan die, welke kwaad van hem spreken. Meermalen ontkent hij iets gehoord te hebben, ofschoon hij niets ge- daan heeft dan luisteren, gelijk hij, gezien hebbende, 1) Theophrastus. Digitized by Google 74 ze^, niets gezien te hebben, of, is hlj overtnigd, dan wil hlj doen gelooven, dat bij hei zieh niet herinnert/' De wereld nu zoowel als de godsdienst, heeft bare hui- cbelareD. Er zijn menschen, die voor de wereld, uit vrees van in hare achting vow kleingeeslig te zuUen doorgaan en bare gunst te verliezen, hunne godsdienslige gevoeleus zorgvuldig zoeken te verbergen. De valsehe schaamte doet hen alzoo handelen. En op hen past de uitspraak des Heeren : zoo wie zieh Mijns en mijner wo&rden zal ge- schaamd hebten in dit overspelig en zondig geslacht, diens zal zieh de Zoon des menschen ook schämen j wanneer Hij zal kamen in de heerlijkheid zijns Vaders met de hmlige engelen. Ook hunne verwachting vergaat. Maar wij bebben hier te denken aan de huichelaren der godsdienst, welke bildad in het oog beeft, die onop- regt zijn in de godsdienst, welke zij voorwenden, die het kwade laten uit verkeerde inzigten, het goede niet doen uit liefde tot God en den naaste, maar tot voldoening hun- ner eigene begeerlijkheden. Dezulken zijn ongestadig, zij hinken op twee gedachten, zij wandelen in twee wegen. Zoo bescbrijft salomo een huichelaar, als een mensch, die zieh verkeerdelijk gedraagt in twee wegen. Hiermede stemt overeen wat de Apostel jakobüs zegt : een duhbelhariig man is ongestadig in al zijne wegen, Hij heeft geen vast be- ginsel, vanwaar bij uitgaat in al wat hij doet; hij is on- vast in het geloof ; zijn hart is verdeeld tusschen God en de wereld. De huichelaar is hier den opregte tegengesteld. Dit blijkt duidelijk uit het 6 vers, waar bildad job dus aanspreekt: zoo gij zuiver en regt, dat is, Dpregt en zonder bedrog zijt: zoo uw hart, uwe long en daden overeenstemmen met Gods wil en gij welbehagelijk voor zijn aangezigt wandelt. De huichelaren, hier bedoeld, zijn dan degenen, die hij anderen voor opregten willen doorgaan. Dus komen hier eigenlijk niet zoo zeer in aanmerking degenen, die ge- veinsd zijn zonder het te weten en zieh zelve op valsehe gronden bedriegen , ofschoon ook hunne geveinsdheid mis- dadig en zij allezins te beklagen zijn, want ook de sa- tan zelf verändert zieh bij dezulken in een' engel des lichts — maar wij bebben bij de overweging dier alge- Digitized by Google 75 meene uilspraak: de verwaohting des liuichelaars zalver- gaan, vooral te denken aan degenen, die in hun gemoed overreed zijn, dat zij zieh geveinsdelijk aamtellen, b. Laat ons ten tweede nagaan wat de verwachting des huichelaars is« Vooreerst van de zijde der menschen; ien tweede raet betrekking tot God. Zijoe verwachting van de zijde der menschen is: zieh bij bea als een godzalige te doen gelden. Maar wat beweegt bem daartoe? De drangreden is in het algemeen: ijdel^ roem, gepre- aen te worden. Hij doet alles om zieh zelven, uit eigene inzigten. Hij raadpieegt alleen raet zieh zelven. Hij heeft alleen behagen in zieh zelven, in eene schoonschijnende vertooning zijner deugden. Dat bestaan voegt zieh voorts total de bijzondereharts- togten, die hem eigen zijn, als tot gierig heid, wellust en haogmoed, daar hij in al zijn denken, spreken en hande- leii zijn eigen voordeel, zijn eigen genoegen en zijne ei- gene eer beoogt. Hij zai uit geldgierigheid veel doen, om eenig tijdelijk voordeel te erlangen. Van daar, dat hij een mededinger beimelijk den voet zal ligten, Hij zal uit mellust veel doen tot voldoening van de begeerlijkheid des vleesches,en door hoogmoed gedreven, doet hij al zijne werken om van de menschen gezien en geeerd te worden, of ook, om zijne zonden voor de menschen te bedekken. Welk eene ver- tooning van godzaligheid hij ook möge hebben, hoe won- der wel hij ook over het geloof en de godvrueht der kin- deren Gods weet te spreken , hoeveel hij ook met dezen verkeere: hij zegt en doet alles alleen om anderen te be- hagen, en zieh in hunne gunst te dringen: Van daar, dat hij zieh niet ontziet hen te vleijm. Maar altijd is in het algemeen zijn doel: zieh in de gods- dim»i bij menschen wat te laten voorstaan, om bij hen lof te verwerven. Zietdaar zijne verwachting van de zijde der menschen. En wat is zijne verwachting met betrekking tot God? ZuUen wij zeggen dat hij geene verwachting heeft ? Is hij een Atheist? Maar, uit het hart, zelfs van den stout- sten Godverloochenaar kan het denkbeeld van Gods aan- wezen nooit geheel worden uitgeroeid; trouwens, nietal- Digitized by Google 76 leen aanschouwt hij in de nataur de werken van 6oA, niaar ook heeft 6od een krachtig indruksel van zijn schep- pend alverinogen in hem gelegd. De dwaas zegt in zijn hart: er is geen God, en echter is hij met vervaardheid yervaard bij de treffende blijken Vau Gods gedachte Majesteit! Wel is waar, de huichelaar heeft God in vergetelheid gesteld: de rijkdomraen, de weilusten, de grootschheid des levens beletlen hem op God te zien. Maar hij meent dat God te eenenmale is getijk hij, en zoo moet er dan ook met betrekking tot God eene verwachting bij hem zijn. Hij bouwt op zijnen voorspoed, en verbeugt zieh niet alleen in het tegen^roordige , maar hoopt ook op het toe»- körnende, en . . . alsof hij twee beeren gelijkelijk kon die- nen, God en de wereld beide kon liefhebben en behagen en van beide beloond worden, beeldt hij zieh zelven dwaaslijk in, herael en aarde te geiijk te kunnen bezitten. Hij heeft een geloof, doch dat zijn' grondslag niet heeft in het woord van God. Geiijk hij een' God di^t van eigen maaksel , van eigene zaraenweving, zoo is ook zijn geloof ijdel. Hij eigent zieh zonder grond de belofte toe van het Evangelie en wandelt, door hoograoed verblind, in een licht door hemzelven ontstoken. Hij is slechts verlicht omtrent soramige, niet omtrent alle dingen, die de zaligheid be- treffen en het licht, dat hij heeft, oefent geen' heiligenden invloed uit op zijn gemoed. Heeft hij soms berouw over eenig misdrijf, dat berouw ontstaat niet uit innigen haat tegen alle zonden en opregte liefde tot God, maar uit regtmatige vreeze voor de regtvaardige Godsstraf. Hij heeft eene hoop op de heraelsche en eeuwige goede- ren; doch stelt, zooveel hij kan, zieh zelven gerust met allerlei droggronden, tegen alle ontroerende aanklagten van zijn geweten. Hij meent, omdatGod genadig en barm- bärtig is , dat het in het eind nog wel met hem zal afloo- pen. Hij steunt op een' ingebeeiden hemel. Hij m^ent met zijne zonden zalig te kunnen worden. Hij heeft eene liefde, maar heeft zieh zelven meer lief dan God. Zijne liefde tot God en den naaste komt niet voort uit een rein hart en een goed geweten en een ongeveinsd geloof. Hij is wel overreed dat hij een geveinsde is, maar in den grond gelooft bij het niet. De goddeloozen zeggen: mijn God I en zij hebben geen* vrede. Digitized by Google 77 Maar, welke ook <le verwacbling des huichelaarfi zij, gij zolt er de wankelende gronden vao zien. Ik moet u die nog aanwijzeu. De verwachting des huichelaarsy M. H. I zal vergaan. Vooreerst met betrekking tot de menschen. Het is zeer moeijefijk voor den huichelaar^ daar de schijn en het wezen grootelijfes verschillen , zieh zoo laugen tijd te vermommen , dat niet iets hem verrade. Er Ao&a zieh wel gelegenheden op, waarin hij, om niet een tijdelijk goed te laten ontvlieden, zijne voorgewende godsdienstige gemelens^ ja ook zijne gewaande godvrucht zal logenstraffen y en zieh niet bekommeren de zonde te begaan, wanneer het nalaten daarvan met zijn eigen be- lang zou strijden. Maar ook: aller oogen zijn steeds op hem gevestigd, men is opmerkzaam op al wat hij doct en spreekt. Zoowel de goddeloozen als de vromen houden hem steeds in het oog^ de goddeloozen, omdat hij door zijne vertooning van god- zaligheid hen veroordeelt : de vromen , omdat niets de wä- re godsdienst meer benadeelt dan geveinsdheid. Voorzeker, is de liefde niet achterdochtig. — Zij denkt geen kwaad , maar zij verblijdt zieh ook niet in de enge- regiigheid, maar in de waarheid, en de vromen hebben den geest des onderscheids van God ontvangen , om de gees- ten te beproeven, of zij uit God zijn, dan ook de bedacht' i^aamheid der heiligen , en de noodige voorzigtigheid , om het wäre van het valsche, om waarheid en opregtheid van leugen en bedrog , om echte godvrucht van schijnvroomheid te onderscheiden. Het is den huichelaar zeer moeijelijk voor hen, als de zoodanige, wat hij daartoe ook in het werk stelle, ver- borgen te blijven. Er zijn ook bijzondere trekken , die hem inderdaad van den opregte onderscheiden. De huichelaar let op kleinigheden in de godsdienst, Zijne naauwgezetheid in het uiterlijk waarnemen der godsdienst- pligten is zeer groot, even als die der oude Farizeärs , die echter het voornaamste der wet, het geloof, de barmhar- tigheid en het oordeel voorbijzagen. De huichelaar zal zieh uiterlijk zeer vroom vertoonen^ maar houdt echter de eene of andere zonde aan de hand, waarin hij leeft. Hij houdt zieh tevreden met uiterlijke Digitized by Google 78 godsdienstoefeningeD , en bekommeri mh oiet, om Qod, ook inwendig , zoowel in bei verborgen als in bet openbaar te dienen. Hij möge een' scboonen schijn van godzaligbeid hebben, hij kent de godzaligheid niet> die een groot gewin is met vergenoeging f hebbende de belefte de$ tegenwoordi^ gen en des (oekomenden levens. Er zljn, ook deze opmerking mögen wy niet terug houden: er zijn zekere omstandigheden ^ waarin hij zieh zelven soms verraadt, zieh eensklaps, opbetonverwachtst, of zijns ondanks ontmaskert. Hij koixit ia uitstekend ge- vaar, wordt aangetast met eene bevige ziekte of gevaariij- ke kwaaU die zijn leven bedrei^t. En ziet! hij wordt verschrikty— vreesselijk is de ontsteltenis die bem aao- grijpt, bartbeklemmend de benaauwdbeid, die bem over- meastert. Het is omdat zijn geweten ontwaakt. Hij ziet en gevoelt nu zijne misdadenl Hy ziet dat bij zieh zelvea das ver op de jammerlijkste wijze bedrogen beeft. HLJ doet zicb zelven de foltereudste verwijtingen, Wat hLJ nog meende te bebben ontzinkt beml Albetgoed der v^e- rdd kan zijn beangst geweten niet geruststeUen. Hij vreest voor het toekomend oordeel, voor een onont- vliedbaar eeuwig verderf. Hij ziet den hemel gesloten » de hei geopendl . . , Zal hij in dien akeligen toestand rüs- tig voorwenden^ die onderwerping, die lijdzaambeid, dat gemoedigd geloofs-vertrouwen te bezitten dergenen, die in hetzelfde doodsgevaar verkeeren . en weten mögen als de dood naakt, in wien zij geloofd bebben, — of in zijne hevige gemoedsontroering eene openlijke schuldbelljdenis afleggen, zonder dat iemand er bem toe dringt? — Eindelyk. AI zou bij zoeken te bedriegen ten einde toe — de wereldy die bij diende en lief bad, zal hem ge- wis in zijnen dood, het goed mitrooven, dat zij hem gege* ven had. Dan zal bij voor altoos nioeten scheiden van al betgeen, waarin bij hier zijn geluk bad geßleld. Als degeddelooze sterft, zegt salomo, vergaat zijne verwachting, Dan ziet en gevoelt hij, maar te laat, hoe geducht zijn oordeel zal wezen, omdat bij al Gods weldaden verzon- digd , zijne genade in ghristus moedwillig versmaad heeft. En ziet! de dag, de groote en vreesselijke dag des oor- deels kamt — dan zal God de verborgene werken van den schijnbeilige openbaren, want er is niet verborgen dat met openbaar zal worden, noch heimelijk , dat niet bekend zal Digitized by Google 79 ww*dm; dan wordi de huiohelaar ontmaskerd vour de oogen van 't heelall Zoo vergaat zijue verwachtiag van de zijde der menschen — maar ook met betrekking tot God. Welligt vleit hij zieh zelven met de gedachte; er is geene Voorzienigheid, geen oordeel. Alles vergaat bij deq dood. — Maar, waaruit heeft hij die vreemde ontdekking geput? Is het bij de HeidenenF Maar, die dachten er anders over. Is het in de rede? Maar, uit dezelve wordt met eene groote raate van waarschijnlijkheid het tegendeel bewezen. Is het in het gewetenF Maar zijn eigen ge* weten kan onmogelijk tegen die waarheden getuigen, Is het in de Schrift F Maar, de Schrift leert hem in vele Goddelijke uitspraken en door treffende voorbeelden dat er eene wakende Yoorzienigheid is, tot schrik der god- deloozen en huichelaren , tot troost der vromen en opreg- ten; hij weet uit dezelve dat wij allen geopenbaard moe* ten vj^orden voor den regterstoel van ghbistits, opdat een iegelijk wegdrage, hetgeen door het ligchaam gescbiedt, naar dat hij gedaan heeft, hetzij goed, hetzij kwaad: hij weet dat de Heer door zijn Evangelie het leven en de onverderfelijkheid aan het licht heeft gebragt. Wat dan ? Hij koestert de dwaze hoop zieh nog eenmaal (e zullen bekeeren, terwijl hij met zijn hart aan het schep-> sei verkleefd wil blljven, en hoe langer zoo raeer van zijn* Schepper en Weldoener afwijkt, of ook, leeft hij voort in den ijdelen waan dat hij God in opregtheid dient , ofschoon zijn hart niet veranderd is. M. H.I Hoe bezwaarlijk zal een huichelaar, een mensch, die de leugen lief heeft en doet, en toch voor bekeerd vsril doorgaan, die op zieh zelven zijn betrouwen stelt en niet op God, tot God bekeerd worden! Wat loon heeft hij van den Regter der gansche aarde, die naar waarheid oordeelt, billijk te wachten.? Gewis, niet een eeuwig le- ven in heerlijkheid, maar — ■ de eeuwige verdoemenis. — Ook met betrekking tot God, zal de verwachting des hui- chelaars vergaan. — in. Laai mij uwe aandacht in de laatste plaats bepalen bij Digitized by Google 80 den inyloed, welken de overwogene waarheid op ons hart moet hebben. Zij moet ons brengen tot ernstig onderzoek en beproe^ ving van ons zelven, dan ook, doen vreezen voor geveinsd- heid en opwekken tot opregtheid, en den opregten dienen tot troost en bemoediging, a. Zal de verwachting des huichelaarg vergaan. Wordt die gewigtige waarheid M. H.! niet alleen door vele uitspraken van Gods woord, maar ook door droevi- ge voorbeelden, denkt slechts aan den trouweloozen ver- rader des Heeren, op de nadrukkelijkste wijze bevestigd, en leert de ondervinding van alle tijden , dat de satan , die in JUDAS voer, er velen als hem op de jammerlijkste wij- ze heeft verleid. Zoo mögen wij allen wel ernstig onderzoeken van welken aard de verwachting is, welke wij , die den Christennaam dragen, voor ons zelven als Christenen koesteren. Of on- ze verwachting met belrekking tot dit en het toekomend leven wel geheel van die des huichelaars verschilt ; in een woord: of ons hart opregt is voor GodF Immers hebben wij reden genoeg om in eene zoo aangelegene zaak , waar ons eenwig heil of wee van afhangt voor zelfbedrog bevreesd te zijn, dewljl ons hart arglistig is, meer dan eenig ding, ja doodelijk, wie zal het kennen F Immers worden wij van Gods wege nadrukkelijk verraaand ons zelven naauw, ja zeer naamv te onderzoeken, of onze verwachting op zijn Woord gegrond en door zijn' Geest in ons hart gewrocht, dan wel ongegrond en bedriegelijk is? — Of wij zijn van degenen, die gelooven tot behouding der ziel, dan wel of wij ons zelven roekeloos, zonder eenigen grond of op wanke- lende gronden de zaligheid beloven? Of wij, daar schijn en wezen grootelijks verschillen, genade in waarheid, dan wel in schijn bezitten ? Of onze godsdienst den toets der wäre en Godewelbehagelijke kan doorstaan, dan wel eene ingebeeide en ijdel is ? Dat wij dan bij tijds ons zelven met allen ernst on- derzoeken en beproeven, als in de tegenwoordigheid Gods! Laat ons voor Hem, die de harten en nieren proeft, onze wegen onderzoeken en doorzoeken, en ons zelven beproe- ven , of wij in het geloof , of wij in waarheid tot God bekeerd. of wij inderdaad , in al den nadruk des woords Christenen zijn f — Of wij den Heiligen Geest hebben Digitized by Google 81 oQtvaBgen en door diens verliehtende en heiligende^enade aan ods zelven als verlorene zondaren ontdekt en tot,cHRis* Tüs uitgedreven werden, als tot den eenigen Middelaar Gods en der menschen, om door Hem met 6od verzoend en bevredigd te worden ? — Of wij met afzien van — met verloochening aan — met mishagen in ons zelven , met verzaking van de werdd en hare begeerlijkheid tot Hem onze toevlugt genomen en Hem aangenomen heb- ben door het geloof der werking Gods tot wijsheid, regt- vaardigmaking, heiligmaking en verlossing? — Of wij met Hem door een opregt geloof vereenigd zijn, danook, door Hem vruchten voortbrengen van Gode welbehagelijke dankbaarhddP Laat ons toezien voor ons zelven, dat wij ons met de fauichelaars niet bedriegen door eene valsche hoopderza- ligheid! AI is iemand uilwendig ook nog zoo godsdienstig, al zijn betrachten van uiterlijke godsdienstpligten is geen bewijs van deelgenootschap aan de zaligheid. Niemand dan bedriege zieh zelven met valsche overlegging, maar geve acht op de nadrukkelijke taal des Heilands: tenzij uwe geregtigheid overvloediger zij dan der farizeen en schrifU geleerden, gij zult in het Koningrijk Gods niet ingaanJ Ongelukkig zij, die nog buiten den weg des heils zijn, en zieh vleijen met de hoop op een beter levenl Wat zulken niet hopen, geschiedt. Hunne ingebeeide hoop en troostgronden mögen hun tot aan den dood bijblijven, ziJ zuUen hun in het stervensuur ontzinken! Zij gaan het jongste gerigt , zij gaan een wis verderf legen 1 Zij zullen meenen in te gaan, en zullen niet kunnen! Hunne ver- wachting zal vergaani b. M. H.! Zal de verwachting des huichelaars ver- gaan, het moet ons doen vreezen voor gevänsdheid en op* ivekken tot opregtheid. Die opregt wandelt, zegt salomo, zal behouden worden , maar die zieh verkeerdelijk gedraagt in twee wegen, zal in een derzelve vallen. Wij hebben voor geene zonde zoo bevreesd te zijn dan voor geveinsd- heid. Van geene zonde heeft de Heiland zelf meer heili- gen afkeer betoond, en. Hae ongelukkig loch eijn degenen , die onder den Chris- tennaam zieh geveinsdelijk aanstellen^ die vo6r vroom Willen doorgaan^ maar dubbelhartig eijn, zieh uiterlijk «eer godsdienstig, ja igodialig voor het oog van anderen v^oonen» maar de kracht der godzaligheid hebben ver^- loochend. Zij mögen hunne wandaden pogen tevernissen en zorgvuldig fenet den mantel der godsdienst bedekken ; 2tj mögen zieh zelven trachten te vermommen en in de onheilige kunst van veinzen trachten voUeerd te worden ; zij mögen voor niets zoo zeer bevreesd zijn, dan aanzich zelven ontdekt te worden , 6od , die üiet äanziet wat voor oogen is, maar het hart aan- en doorziet, zal gewis vroe- ger of later den sluijer hunner sehijnheiligheid afligten^ en . . . eeuwige schände en afgrijzing zal hun deel zijn I Maar, wie zal vreezen voor geveinsdheid en staan naar opregtheid? Niet hij, die nog met een onreih hart in den ijdelen waan zijner geregtigheden voortleeft. — Niet hij^ die zieh zelven voor vroom hondt, omdat de men- sehen hem daarvoor houden en wel van hem spreken. — Niet hij, die tot God meent bekeerd te zijn en geene Vruchten voortbrengt des geloofs en der bekeering waar- dig. *- Niet hij, die niet opregt van hart en wandelis, en in zijne doodschulden voortwandelt. Heeft alle valschheid, bedrog en huiehelarij, heeft alle waan van eige&geregtigheid baren zetel in het hart, dan moet het hart veranderd , vernieuwd en geheiligd wor- den door Gods Geest. Een opregt gemoed wordt niet getroffen , of het komt tot zelfonder^oek en zelfbeproevlng. Die in waarbeid vow zelfbedrog bevreesd is , die heeft lust mn opregtheidy aan waarbeid in hetbinnetiste> waar- aan 6od sielf een welgevallen heeft, die zal zijne gedkante den Heei*e toonen en bij Hem aanhouden met smeekgebe- den, met david bidden: doorgrond mij, 6 God! en ken fMjn h^t , b^oef mij en ken mijne gedachten ! En sie of bij mij e6fi schadelijke weg zij , en leid mij op den eeuwigen weg l Die aal er in opregtheid naar staan, om met joate mögen zeggeti: ik ^eet myn Verlosser teeft, om uit zijne band de kröon der regtvaardigheid te mögen verwaehten. Digitized by Google 83 c. M. HJ De verwaohting des huichelnars zal vergaas^ maar de opregte aal met job »ijne hoop op 6od behmnlen, Zoo H\f mij dooddB, was zijne geloofstaal^ ialihopH$m hopen I Wat traost en bemoediging Toor u^ 0pfegten van hart0t GoAf uw T^boiids-Ood kent ul HiJ kent de zucht ran ttw hart om Hern te dienefi en voor Hern te teren, en ww weg) in welke moeijelijke omstandighedeti glj ook moogt verkeeren, is voor Hern tiiet verborgen. OÜ »al den opregte nkt ijetwerpm , h ook de taal van den Zubi* ter. Het möge anderen en u aelven soms toescbijnen^ dal God u yerliet^ omdat de boosdoeners onder zijnehand ziob tegen u verhelfen > en Hij zelf legen n schijnt te strijden in den weg , dien HiJ met u hottdt. Maar . . « het vaste fondament Gods Staat, hebbende dit zegel: de Heer kent degenen , die zijnen zijn. Uit liefde wil Hij uw geloof beproeven, en zal met de verzoeking uit- komst geven tot verheerlijking zijns naamsl Als is uw kruisweg ook nog zoo moeijelijk , de Heer zal u niet be- geven, noch verlatenl Hij is nabij de ziel, die tot Hem zucht. Let op den vromen jobI Hoe zwaar was zijne geloofs- beproeving! Echter liet de Heer niet toe dat de satan, na de ontrooving van zijne goederen en kinderen en ge- zondheid, hem ook zijn' grootsten schat, zijn geloof en hoop op God zou benemen. Hij kent den weg, sprak job, die bij mij is; Hij beproeve mij, als goud zal ik uitkomenl En zieti zijn geloof, als het goud in den smeltkroes gelou- terd, kwam des te zuiverder te voorschijnl Zoo gaatnog den opregte het licht op in de duisternisl Die in zijne opregthäd wandelt , wandelt zeker. Geloovigenl zijt opregtl AI wordt gij ook soms met JOB in uw kruis en lijden voor huichelaars gehenden, de Heer zal op zijn' tijd uwe geregtigheid doen voortkomen als het licht en uw regt als de middagzoni Het licht is gezaaid voor den regtvaardige en vrolijkheid voor den opregte van harte. Zalig, is de uitspraak van uwen Heer en God, zalig zijn de reinen van harte, want zij zullen God zien, Laat ons dan afleggen allen last en de zonde, die ons ligte- lijk omringt, en laat ons met lijdzaamheid loopen de loop- baan, die ons voorgesteld is, ziende op den oversten Leids- man en Voleinder des geloofs, jbzus, die voor de vreugd Digitized by Google 84 di^ Hein voorgesteld was> bei kruis heeft verdragen en de schände veracht en is gezeten aan de regterhand des troons Gods ; zoo mögen vrij , onder zijne heilige toe- lating, hei en wereld voor een* körten tijd legen ons woeden^ en vrienden in onze lijdenssmarten ons ten on- regte veroordeelen en moeijelijke vertroosters zijn, de tijd zal komen dat de haters der opregten met schaamte zul* len bekleed worden , en de Heer den opregte van harte ingan^ zal geven in het hemelsch Jerusalem , waar alle onge^ regtigheid voor eeuwig verslonden is. Dan zal veel dui- delijker dan ooit hier het onderscheid blijken tasschen dengene, die God dient en dien, die Hern niet dient, want de Heer kent den weg der regtvaardigen , maar de weg der. goddeloozen zal vergaan. Amen. Naz. Ps. CXXXIX : 14. Digitized by Google DE VERLOSSING DES BEDRUKTEN VOLKS; EN DE VERNEDERING DER H00VAARDI6EN. Vt)ORZ. Ps. CXXXVIII : 3, 4. 