title: Uebersicht der mittelniederländischen Dichtung von Hoffmann von Fallersleben
creator: August Heinrich : von Fallersleben Hoffmann
text: Van den drien coren. Die kiesen mochte te sinen baten, die sal immer dat archste laten ende kiesen tbeste tot sinen vromen u Nr. 18 in der Brüss., Nr. 7 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 438—440. f 106. 46 Verse. Mone Nr. 415. H. H. Dits van den anxte. Die levet in anxte, hi levet in eren « Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 71. 72. ^ 107. 36 Verse. Mone Nr. 409. H. H. Van den minnere. Die loon was alte menechfulde te Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 370. 371. ^[ 108. 229 Verse. Der rechte 'caerl.' Schilderung der rohen Bauernsittcn. Die mei comt hier, des mach men schouwen, so wie sijn bloemen schoon can strouwen. Hs. des Reichsarchivs im Haag, Haupt Zeitschr. 1, 264. 265. Hat die Überschrift: 'Min vriendeln lieft' Ursprünglich 15 16zeil. Strophen. Text sehr verdorben. Digitized by Google 2H Ii- 8PK0KEN. % 109. Ursprünglich 97 Verse, jetzt nur noch 71. Mone Nr. 480. Dit is van dat edele laut van Cockaenghen. Die neringhe is menigherhande, die men doet in allen lande *c Gedr. in den Altdeutschen Blättern von Haupt und Hoffmann 1, 165 — 167; vgl. Verslagen en Berigten 3. jaarg. bl. 35. ^ 110. 90 Verse. C. H. Lehrgedicht an Regierende. Die scrifture doet ons verstaen tc Kausler 1, L. Bei Mone Nr. 262 fälschlich als 'geistliches Lied: •I 111. 389 Verse. Mone Nr. 93. H. H. Ons heren passie. Die so wale dichten coste, dat al dat hi begoste met eren mochte volbriughen u % 112. 14 9zeil. Strophen. Van den somer ende van den winter. Die somer spreect: ic moet claghen mannen, vrienden ende maghen, dat mi verdriven ende verjaghcn wil een heer van groter macht tc Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 238. ^ 113. 277 Verse. Liebesgeständnis. Die drei Zehnten gehören, als hatten alle die Welt geschworen, hinein kann kein Pennig kommen. Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschrift. 1, 255. 114. 71 Verse in Strophen. Mone Nr. 381. H. II. Von unterwinden. Die von deinen Unterwinden es, die lebt mit großer Frieden. Gedr. Serrure. Vaterl. Museum 1, 328—330. 115. 65 Verse in 12zeilen. Strophen. Mone Nr. 273. II. H. Von der Wandelmühlen. Digitized by Google II. SPROKEN. 29 Die Frauen sind alle weg, als die Vespertiert ein Weile ist leben, dann gehen sie sitzen vor ihr Tür. Gedr. Serrure. Vaterl. Museum 1, 322. 323. 116. Sproche von Willem von Hildegaersberch. 218 Verse. Ohne Willem's Namen. Einen Unterschied von heiligen und geistlichen Leuten. Die Willen ist eine, da da immer zählt, und wär men deutsch zu rechten spricht, davon steht den Willen als einen genannt. Nr. 60 in der Brüssel., Nr. 74 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 427. 117. Sproche von Willem van Hildegaersberch. 206 Verse. Ohne Willem's Namen. Van Effricanus. Die findet ein verlorenes Gut und das mit Weisheit so behält, dass es selbst mehr bleiben herr. Nr. 8 in der Brüssel. und Nr. 33 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 418. 118. 68 Verse. Mone Nr. 100. H. H. Vom bekehrten Sünder. Dieses Beispiel das hier folgt, 119. 200 Verse. Mone Nr. 129. H. H. Von dem Mann die gern trank. Dies von dem Mann die herzlich gern trank war in der Kneipe. Schluss: Ich hatte lieber einen Schmerz von meiner Frau, dann trinken tönenden Schmerz von meinem Leben. Gedr. Willems Belgisch Museum 10, 51—57. 120. Dieses ist von Maskerönen (d. i. dem Teufel). Doe die gods zoon menschelijk wandelde hier op aarde, plagen die viande van der helle in menigre manieren te quellen. Digitale verantwoordelijkheid Google. II. 8PKOKBK. Oxforder Hs., s. Verslagen en Berichten der Vereeniging 2e jaarg. bl. 53. 1 121. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 242 Verse. Ohne Willem's Namen. Van de evangelie van paschen. Doe die Joden hadden verworven wille ende Jesus was gestorven, den bitteren dood aan het kruis alleen. Nr. 10 in der Brussel., Nr. 22 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 416. ^ 122. Sproke von Willekin van Hildegaersberch. 626 Verse. Mit Willem's Namen. Van de .x. geboden. Doe god in zijn macht alle ding had overleid. Nr. 63 in der Brusseler Hs., Nr. 1 in der Haager nur die zweite Hälfte, 304 Verse. Vgl. Jonckbloet 3, 413. ^ 123. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 119 Verse. Mit Willem's Namen. Een evangelie. Doe god van boven neder quam, al hier uit zijn vaders schoot. Nr. 77 in der Bruss., Nr. 86 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 430. ^ 124. 130 Verse. Mone Nr. 164. H. H. Mariae Himmelfahrt. Doen god ons here met beswijk, zijn moeder uit het vleeschen slijk, zoude bij hebben in den troon. ^ 125. 16 Verse. Mone Nr. 234. Auf den Schacher Donatius. Donas was voll von caritaten, ik B. H. Nr. 728. ^ 126. 113 Verse. Mone 403. H. H. Den prijs van vrouwen op drie steenen. Drie steenen zijn hier op de aarde, die men houdt van groter worden. Gedr. Sernire Vaderl. Museum 1, 394 — 397. Digitale verantwoordelijkheid Google. II. fiPKÜKKN. 31 127. 40 Verse. Mone Nr. 239. Vom Abendmal. Dus beschrijft sinte Augustijn in zijn boek der stam ons here. Gedicht nach einer Handschrift der Stadtbibliothek zu Gent in Blommaert's Oudvlaamsche Gedichten 2, 64. 128. 70 Verse. Mone Nr. 126. C. H. Van twaalf zegenen, die ridders worden van heeren. Edele vrouwen ende goede van grond, die wijsheid hebben ende goede conditie, ende vol van dichtten zijn ende eren. 129. 104 Verse. Mone Nr. 137. H. H. Van Lacarise ende den paaven. Een avontuur in korte woord sal ik je teilen, waar je gehoord hebt. In der Handschrift ist paave überall ausradiert und mit gilde ersetzt. 130. Sprokke von Willem van Hildegaersberch. 278 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den slang. Een dichter die te dichten pleit, die pijn hem gelernet te vinden bij, dat die luiden voor den oren zitten. Nr. 12 in der Brussel., Nr. 21 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 415. 131. 82 Verse. Mone Nr. 474. C. H. Van den dorpman ende sijn vrouw. Een dorpman was hier te voren ende sijn vrouw, die verkooren gode sere ende om sijn willen. 132. 81 Verse. Mone Nr. 261. C. H. Van der roos des kruises. Een edel roos die heb je vonden, mocht soo bekwamen in hartje mijn ik. 133. 32 Verse. Preis der rede (Vernunft), milde, vromeit, bescheidenheit und trouwe. Een edel vogelmeisje die heet rede u Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 231. Digitized by Google 32 II. SPROKKEN. 134. 112 Verse in 14 8zeil. Strophen. Mone Nr. 274. H. H. Weibes Klage. Een edel wijf ende een hohe geborene hoorde klagen een klagerlijk leed. Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 78 — 81. 135. 52 Verse. Preis edler Geburt, Een gesellschaft erheitert ere Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 235. ^[*136. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 108 Verse. Ohne Willem's Namen. Hoe men deinde voort beghin kennen sal. Een goet beghin dat sal men keren, so dat einden mach met eren tc Nr. 113. in der Brüss., Nr. 144 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 434. ^ 137. 36 Verse. Frauengunst gebührt nur dem Würdigen. Een goet man die tot sulker wonnen steif, dat hem een goet wijf es bereit met goeder gunst ter eren waert « Hs. des Reichsarchivs im Haag, Haupt Zeitschr. 1, 265. ^ 138. 45 Verse. Mone Nr. 99. H. H.. Von einem Prediger. Een goet man, een predecare, lach te bedde meneghe jare u Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 332. 333. ^ 139. 18 Verse. Fratienehre. Een goet wijf die eerlec leeft, het valt dat si haer daer toe gheeft *c Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 261. 1 140. 206 Verse. Mone Nr. 141. H. H. Van den ouden ridder ende den jonghen. Een hoghe gheboorne maghet rike sach ic sitten verweendelike v ghesiert in hare kemenade *e Gedr. Willems Belg. Museum 8, 96 — 102. i Digitized by Google I II. 8PR0KEM. 38 Auch in der Haag. IJs. Nr. 721, Haupt Zeitschr. 1, 249. ^ 141. 692 Verse. Van enen jonghelinghe ende van enen ermite. Een jonghelinc vul der werelt luste sochte eens in wandelinghen rüste, so verre hi hem te gane bewant dat hi enen oudeu ermite vant sc Gedr. in der Samml. der Vlaemsche Bibliophilen: Oudvl. Lie- deren enz. 1849. bl. 489—517. 1 142. 58 Verse. Mone Nr. 125. C. H. Hoe een keiser t*ee princen dede versoenen. Een keiser te Rome was, die peiselic, ghelooft mi das, sijn laut reghierde ende wiselike sc % 143. 88 Verse. Mone Nr. 442. C. H. Van maer. (Jedes Ding hat ein aber). * Een licht woord en ongerächter in der Welt nur regnet es. * 144. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 148 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den goeden vrouwen. Een man die zu solchen Gewinn steht, dass ihm ein gutes Weib es bereit mit reinen Gunsten der Ehre wartet. Nr. 6 in der Brüss. Hs. und Nr. 31 in der Haager Hs. Vgl. Jonckbloet Nr. 3, 417. 145. 67 Verse. Mone Nr. 424. H. H. Frage von Frauentreue und Antwort darauf. Een man hat eine Frau und ein Schaf. Gedr. Serrure, Vaterl. Museum 1, 317 — 319. 146. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 301 Verse. Mit Willem's Namen. Van drie broeders. Een maartig hab ich gefunden, die uns lernung doet verstånen, wie die Wahrheit will ordnen. Nr. 35 in der Brüss., Nr. 53 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 416. Höre. Belg. P. I. 'Mit. 147. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 180 Verse. Ohne Willem's Namen. Hoe die zucht overgaat. Een mens die hier ter wereld leeft, so lange dat hij kennis heeft, zwischen archeit en dochte. Nr. 101 in der Brüss., Nr. 105 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 433. 148. 64 Verse. Mone Nr. 98. H. H. Hoe die duvel een mond bedrocht. Een mond lacht in een hageldukte. Auch im Sijehel hist. 3, 156 — 158. 149. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 210 Verse. Ohne Willem's Namen. Hoe dode jongens willen wensen. Een redelijk mens van oude dagen, die macht die wereld nun sehr misbegreifen. Nr. 112 in der Brüss., Nr. 113 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 434. % 150. 64 Verse. Mone Nr. 391. H. H. Van den fondamente. Een salig wijf van jonghen daghen hoordec whilet in een re stat en Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 357—359. Auch in der Haag. Hs. Nr. 721, Haupt Zeitschr. 1, 260. ^ 151. 126 Verse. Mone Nr. 130. H. H. Van een schoenmaker. Een schoenmaker, een soort smeris, die daar wonende was in het land, quam eens te Kolvenburg in die stad te Steht auch in Velethem Sp. hist. bl. 36—38. (boek 1. cap. 27). ^ 152. Sproke van Willem van Hildegaersberch. 166 Verse. Mit Willem's Namen. Van ghenuchten. Een vraag leidt met vooraan een edel joncheer wel geboren te Nr. 89 in der Bruss., Nr. 97 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet. 3, 432. Digitized by Google II. SPROKEN. ^ 153. 248 Verse. Mone Nr. 122. H. H. Van een heer die vreemde lieden bij hem nam en verdreef zijn broeder. Een vriend ter nood is altijd goed, des daar ik wel der waarheid geef en Gedr. Willems Belg. Museum 10, 76 — 84. ^ 154. Sproke van Erenrijk. 46 Verse. Prijs van een volmaakte vrouw. Een vrouw te wensen is welgezond, die onbevlekt zonder dat Slot : Sprak hert Erenrijk de koning die elke troost wel te doen. Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 230. ^ 155. Sproke van Willem van Hildegaersberghe. 84 Verse. Ohne Willem's Namen. Mone Nr. 412. H. H. Van den hondschoter (hondschoter). De hondschoter heeft mij gericht hemelse en zo mansaam, dat hij mij ongenoeg geeft en Nr. 17 in der Bruss., Nr. 39 in der Haag. Hs. Gedruckt naar H. H. in Serrure Vaderl. Museum 1, 93 — 95, beginnt: Een hondsbeen heeft mij gericht. Vgl. Jonckbloet 3, 420. ^ 156. Sproke van Willem van Hildegaersberch. 232 Verse. Mit Willem's Namen. Van den paar die sinen baen ghestolen waert. Eens in jaar, zo komt een tijt, dat over al die wereld wij, elk mensch geeert te biechten gaat. Nr. 57 in der Brussel, Nr. 23 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 416. 157. Sproke van Jan Dille. 230 Verse. Mone Nr. 411. H.H. Venus boom met vijf koninginnen. Eens meisje dagen in der dagherade, alsof gras, boom en blad springen uit, elk na hun wegen te Allegorisch Gedicht, in der Mitte strophisch. Jan Dille 3* Digitale verzameling Google Hl II. SPROKEN. lebte um 1358 als 'schat' am Hofe des Grafen von Holland, s. Rekeninghen Pieter Kamerouwer 1358. 1359 fol. 46. (Mitth. Ph. van den Bergh). Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 308— -314. 158. 204 Verse. Mone Nr. 430. H. H. Die gehalsen zalen. Eens meestijts quam ik gegaan in een woud met groene gras op een rivier, daar vond ik staan een frische zalen van gehalveerd u 159. 344 Verse in 4zijdige evenreimende strofen. Mone Nr. 396. H. II. Van der ziele en van den lichaam, een aardelijk ding en een edel leer. Eens nachts in den wintertijd, als over al de wereld wide was alles van rust bereid, kwam mij te vooren van een stride u Quelle: Visio Philiberti. Gedr. in Blommaert's Theophilus (Gent 1836) bl. 57 — 66. Een Bruchstück von 278 Versen entdeckte Lambin en Hessel, es neben den abweichenden Versen bei Blommaert abdrucken in Willems Belgisch Museum 2, 60 — 74. Von einer anderen alternativen Bearbeitung ist nur ein Bruchstück vorhanden, 120 Verse, s. Willems Belgisch Museum 3, 211. 212. 160. 658 Verse. Een jammerlijke clacht. Eens nachts in enen meientijt waende ic alre sorghen quijt sijn die mi ie in herten dwanc u Die Frauen auf der Burg der Ehre beklagen den Tod eines Ritters, ohne Zweifel Wilhelms II von Hennegau -Holland (t 27. Sept. 1345). Haag. Hs. Nr. 721, Haupt Zeitschr. 1, 241. 242. f 161. 90 Verse. Mone Nr. 95. H. H. Van ons heren gheborte. Eer die gheborte gods gheschiede, Propheten ende heileghe liede k Digitized by Google D. 8PROKEN. * ;J7 f 162. 24 Verse. Die geheimnisvolle Kammer. Ene camere hebbic gheraect \t Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 259. % 163. 26 Verse. Mone Nr. 96. H. H. Mirakele van onser vrouwen. Ene jodinne lach hier te voren %c Gedr. Willems Belg. Museum 10, 340. % 164. 52 Verse. Van den plucten sporware. Ene jonghe maghet hadde gheset met beheudicheit een net %c Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 245. ^ 165. 448 Verse. Mone Nr. 123. H. H. Von einern Schiümädchen und seinem Lehrer. Ene schone exempel willic ontbinden van enen meester die ic wel kinde, clergie leerdi ende hielt schole u Gedr. Willems Belgisch Museum 1, 326 — 339. ^ 166. 180 Verse. Mone Nr. 456. H. H. De beschedene jacht. Enen roden mont met rosen baer, met Witten wanghen ende met oghen ciaer *c f 167. 34 Verse. Mone Nr. 455. H. H. Van eren. Ere es een edel woort u Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 72. 73. 1 168. 238 Verse. Mone Ni. 107. C. H. Van enen verwaenden coninc. Exempel vertrect inen hier ende daer, met om dat si alle sijn waer, maer om dat mer bi verstaet onderscheet tuschen goet ende quaet « ^[ 169. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 206 Verse. Ohne Willeni's Namen. Van drie figuren. Digitized by Google Exempel vind men veel beschreven, die van den wijzen zijn gebleven en geset tot onser leer en Nr. 114 in Brussel, Nr. 17 in Den Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 414. % 170. 56 Verse. Mone Nr. 124. H. H. De borden van den zeven eeuwen. Gelijkt die dag, sit gewest, in zeven ghtiden geset is ik Gedruckt Serrure, Vaderl. Museum 1, 330. 331 — verdient niet abermals gedrukt te worden, denn es staat, trotzdem dass es S. im Lekensp. niet vinden konnte (bl. 297), dennoch daar: bij De Vries 2. deel bl. 407 — 409. % 171. 102 Verse. LL. H. Van den clusenare. Geloof en gebeden moet hij zijn, die te allen tijde hemzelf zijn vrienden toont en % 172. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 310 Verse. Mit Willem's Namen. Van denzelfde (Hg. Hs. Van een cruit en hietzelfde). Genoegchter dwang met al daer toe, dat ik in morgen des morgens vroeg was gaan spelen in geen woud te Nr. 44 in Brussel, Nr. 9 in Den Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 413. % 173. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 504 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den slotel. Genoegchter dwang met en begehr, dat ik zo lang gehince spelen en Nr. 68 in Brussel, Nr. 78 in Den Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 444 ff. % 174. 1127 Verse. Mone Nr. 112. H. H. De borghgravinne van Vergi. Gehoorde minnares waar gij zijt, zijt op uw hoede in alder tijde en heelt dat u te helpen steekt. Von einer anderen Bearbeitung ist nur ein Bruchstück von 450 Versen vorhanden, welches Lambin, Archivar zu Ypre, ent- deckte, s. Belg. Museum 2, 57. 58. ^[ 175. Zwiegespräch. 192 Verse. Mone Nr. 542. H. H. Deen gheselle fordert den anderen die wandelung. Sieh' wohl, man wird wundern nicht, denn diese Wandlung sieh' ich so mehr bedürfen. Gedr. Willems Belg. Museum 7, 318 — 324. ^[ 176. 224 Verse. Mone Nr. 136. H. H. Von drei gesellen die den Bakken stahlen. Ghi goede liede, hoort na mich, selbe Bericht hab ich nie gehört. Gedr. Willems Belg. Museum 10, 69 — 76. %^ 177. Sprok van Peter van Iersel. 220 Verse. Mone Nr. 142. H. H. Wissen rat von Frauen. Ghi hebt gehört zu vielen Standen, da Frauen wissen rat fanden in Haarlem oder in anderen Städten. Gedr. Willems Belg. Museum 3, 108 — 114. Iersele, jetzt Eersele ist ein Dorf in Nordbrabant bei Eindhoven. %^ 178. Sprok von Willem van Hildegaersberch. 194 Verse. Ohne Willem's Namen. Vadi eren. Ghi heren wijs van hoge naam, wertet euch zu hören wohl bequem. Nr. 4 in der Brüss. Hs. und Nr. 5 in der Haager Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 413. %^ 179. Sprok von Willem van Hildegaersberch. 122 Verse. Ohne Willem's Namen. Hoc die heren eerst quamen. Ghi hohe heren, ritter und knechte, worden zugeführt die Waffen. Digitized by Google %^ 180. Sprok von Willem van Hildegaersberch. 48 Verse. Ohne Willem's Namen. Ken notabel van heren. Ghi hohe heren wohl geboren, wurdet den Himmel zu ehren. Nr. 98 in der Brüss., Nr. 102 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 433. 181. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 68 Verse. Ohne Willem's Namen. Een exempel van heren. Ghi hooghede wise lantsheren stout, als hebben rijkheid menig fout, noch dan zullen goede ontsien ?c Nr. 58 in der Brüss., 72 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 427. 182. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 22 Verse. Ohne Willem's Namen. Een notabel. Vom Rechte. Ghi richters die nu richters heten, als ghi te rechte zit gheseten tc Nr. 54 in der Brüss., Nr. 69 in der Haag. Hs. Gedr. Doctrinael uitg. door Jonckbloet bl. 336. 183. 411 Verse. Vom König Ehrenreich. Allegorie. God die geeft zijn vriend des hij tegen hem verdient, dat schijnt aan heren Erenrijch wale, daar ik begin af deze tale ^c Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 249. 250. 184. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 207 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den woekeraar. God die is of ie ghewas, die eeuwig blijft, hem luste das te maken drieënhandig leven %t Digitized by Google II. SPROK.KN. 41 Nr. 67 in der Brüss., Nr. 77 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 428. 185. Sproke van Augustijnken, 108 zeilige Strophen. Mone Nr. 394. H. H. Van der rijkheid ende van der dood. God heeft gemaakt drie punten fijn, die der sielen baten tc Gedr. Bloemans Oudvlaamse Gedichten 3, 147. 148. Vgl. Jonckbloet 3, 402. 186. 72 Verse. Mone Nr. 139. H. H. Van twee blinden. God ons here is machtig al *c Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 45 — 47. 187. 16 Liebesbriefe. 1730 Verse. Mone Nr. 299. God zij met u van mij groeten « B. H. 806 und 805. 188. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 378 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den sacrament van Amsterdam. Gods wonderwerk man siet Meningfulijk gescheurd Nr. 81 in der Haager Hs., gedruckt: Van den sacramente van Amsterdam; gedicht van Willem van Hillegaersberch. Met opgehelderd aanhang uitgegeven door P. Leendertz. Sneek, van Druten 1845. (viij. 30 Seiten) Nr. 71 in der Brusselse Hs., gedruckt: Willem van Hildegaersberch en zijn gedicht: Van den Sacramente van Amsterdam. Met enige Aant. door A. J. Pluym. Te's Gravenhage. 1845. (33 Seiten) f 189. 33 Verse. Mone Nr. 301. H. H. Liebesbrief. Goede dag geev u god schone 1 190. 14 Verse. Mone Nr. 408 H. H. Von der Hoffnung. Goede hoop moet zijn gebeden Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 95. 96. K 191. Sprok van Willem van Hildegaersberch. 246 Verse. Ohne Willem's Namen. Digitized by Google II. «PHOKKN. Van den testament. Goed gedacht en wel versinnen Doet dat middel en dat beginnen Met de einde concurren u Nr. 62 in der Brusselse Hs., fehlt in der Haag. 192. Sprok van Noydekijn. 14 Verse. Noydeken zegt dit. Gonst es alre gaven groot u Gedr. naar de Haag. Hs. Nr. 721 in Bilderdijk's Verscheidenheden 1, 168. 193. Sprok van Willem van Hildegaersberch. 170 Verse. Met Willem's Namen. Mone Nr. 111. Hoe die eerste partie in Holland kwam. Groot wonder mochten zij verteilen Nr. 43 in der Brusselse Hs., Nr. 60 in der Haager Hs. Gedr. naar de Haag. Hs. in J. C. de Jonge, Verhandeling over den oorsprong der Hoeksche en Kabeljaanwsche twisten (Leyden 1817) bl. 269 — 280. Vgl. Jonckbloet 3, 437. 438. 194. Sprok van Jan van Holland. 142 Verse. Mone Nr. 108. H. H. Van den verweenden keizer. Grote heren en machtig, Die in zinnen zijn bedachtig te Gedr. Willems Belg. Museum 10, 57 — 61. De Dichter nennt zich aan het eind. 195. Dit zijn die 10 plagen en die 10 geboden. Had die der coronisten prijs also dat ik dies liefde rijs van den meestren mochte dragen ik Oxforder Hs., s. Verslagen en Berichten der Vereeniging 2. jaarg. bl. 54. 55. f 196. 58 Verse. Mone Nr. 233. H. H. Van de heilige crucifix. Heilige crucifix die zal men dragen 1 197. 56 Verse. Mone Nr. 352. Von der Heiligkeit. Digitized by Google II. PREKEN. 43 Heiligheid en lechtheid niet in den schijn, meer heiligheid lechtheid in heilig zijn te Gedicht naar een B. H. in Willems Belgisch Museum 8, 237. 238. % 198. 32 Verse. Mone Nr. 417. H. H. Van de helene. Helen is een edel dochter, pijut u te helene waart u mocht Gedicht Willems Belgisch Museum 10, 343. 344. ^ 199. Sproke van Erenrijf. 110 Verse. Allegorie van een Jager en zijn honden. Herenrijf die hebt geleerd den fielen weg en komst gereden op een veld schoon en breed sc Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschrift 1, 235. ^[ 200. Zwiegespräch zwischen Jüngling und Minne, 108 Verse in zweimal. Strophen. Mone Nr. 543. H. H. Aanspraak en wedertaal van minnen. Heren, u kunt mij niet verrassen noch geen vogel in de woude te De antwoord van de Minne is elke maal de twee laatste vers in elke strofe. 1 201. 52 Verse. Mone Nr. 545. H. H. Vogelgesang. De are: "Heren, geeft Erenrijf gave, zo sta ik in ere alldag te Elke vogel spreekt twee vers, leerzeggings, die aan een Koning gericht zijn. Gedicht Serrure Vaterl. Museum 1, 319 — 321. 1 202. 205 Verse. Mone Nr. 407. H. H. Punten of dat een heer in zijn land regeren zal. Hier te zien en te genieten, want hem meer dan iemand elke altijd behoort te zijn te Aus dem Leidenspiegel 3. boek cap. 12. 1 203. Sproke van Willem van Hildegaersberch. 239 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den goeden ridder. Digitized by Google 44 II. SPROKEN. Heren en goede vrouwen zal ik jullie te dienste staan met trouwen, een iegelijk van deze can *c Nr. 5 in der Bruss. Hs. en Nr. 19 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 414. ^ 204. 94 Verse. Mone Nr. 477. Dit is de frenesie. Het dichtet als dat lepeltje leeg te Gedr. in Willems Mengelingen 1, 35 — 42. ^ 205. Sproke van Willem van Hildegaersberch. 186 Verse. Met Willem's Namen. Van de koornemakers. Het dunkt met wonderbarre verstaan, die god heeft zo veel ere gedaan, dat hij kent onderscheid van rede en Nr. 37 in der Bruss., Nr. 54 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 422. ^ 206. Sproke van Noydekijn. 10 Verse. Dit zegt Noydekijn. Het is vrouw Eren wel gevallen %c Gedr. naar der Haag. Hs. Nr. 721 in Bilderdijk, Verschillen- dheden 3, 168. ^ 207. 237 Verse. Liebesgespräche. Het gebeurde in een somertijd, als overal in de wereld wijl die liefde aan die bomen bloeiden « Gedr. naar der Hs. des Reichsarchivs in de Haag in Haupt u. Hoffmann Altd. Blätter 1, 66 — 71. ^ 208. 176 Verse of richtiger 88 Nibelungenzeilen. Mone Nr. 117. H. H. De vier heren wensen. Het zat de heren vier in een schone zaal wacht, bij een schone vier en korte haar tijd. Ze aten en ze dronken, ze leden heren levens, ze wilden vier de beste van aller wereld wezen. Gedr. Mone Quellen und Forschungen 148 — 154. Blommaert Oudvli. Gedichten 2, 114 — 116. Digitized by Google II. PROKEN. 45 Von Blommaert dem Boudewijn van der Lorens zugeschrieben, aber schwerlich von ihm, vgl. Jonckbloet 2, 300 — 302. „ I 209. 140 Verse. Mone Nr. 116. H. H. De vijf heren wensen. Het zitten heren vive in een schone Steden bij een schone wive ende meiden hem daar mee *c Gedr. Blommaert Oudvl. Gedichten 2, 119. 120. Vielleicht von Boudewijn van der Lorens. 1 210. 182 Verse. Mone Nr. 115. H. H. De vijf vrouwen wensen. Het zitten vrouwen schone vive in een schone Steden, ende elke die droeg een kroon met grotere machtbeiden te Gedr. Blommaert Oudvl. Gedichten 2, 117 — 119. Vielleicht von Boudewijn van der Lorens, vgl. Jonckbloet 3, 313. 1 211. Sproke von Augustijn. 3 Zeilen Strophen, vor welchen eine nicht dazu gehörige 4zeilige. Klage über einen unhöfischen Ritter. Het zijn lude die mit vragen om des Hems meinen bloed daer ik niet van en kan gesagen, sind mit die mein geen vrouw doe. Mit hat een ritter die wal doen haat *c Am Schlüsse: Augustin. Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitsch. 1, 238. 1 212. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 40 Verse. Ohne Willem's Namen. Van twee winden, een voorbeeld. Het vochten twee winden tenen stonden ende beten elkaar grote wonden *c Nr. 47 in der Brüssel., Nr. 62 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 424. 1 213. 34 Verse. Der Verräther. Digitized by Google 46 11. SPROKEN. Het vraghte een clerk van Monpalier sijn meester om een dier *e Blankenh. Hs. des Tristan zu Berlin fol. 53 b. Gedr. nach meiner Herstellung in Franz Pfeiffer's Germania 2. Jahrg. S. 172. 173. 1 214. 82 Verse. Mone Nr. 135. H. H. Die drei Papageien. Het was een goed man hier tevoren, die in zijn hart had verkozen drie vogels, die heten papengayen. Gedicht Serrure, Vaderlijk Museum 1, 47 — 50. 215. 102 Verse. Mone Nr. 418. H. H. Van den hoed van minnen. Het woonde te Brussel in die stad een jonkvrouw, die met bals in Duits te maken een ghedicht schreef. Gedicht Serrure, Vaderlijk Museum 1, 384 — 386. 216. 304 Verse. Mone Nr. 121. H. H. Van den goeden broeder. Het woonde vroeger in een land een edelman hoog van geslacht te Gedicht Serrure, Vaderlijk Museum 1, 57 — 66. 217. 159 Verse. Mone Nr. 120. H. H. De mantel van ere. Het gebeurde te eenige stad, dat ere voor goud prijst meer en meer man, Gedicht Willems, Belgisch Museum 10, 64 — 69. 218. Sprookje van Willem van Hildegaersbergen. 184 Verse. Met Willem's naam. Van twee bomen. Hier dunkt mij, soot en ongeleerd, die sina's zijn te vast om dinggen die vergankelijk zijn. Nr. 79 in der Brussel, Nr. 88 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 430. 219. Sprookje van Augustijnken van Dordrecht, waarschijnlijk van J. 1358. 596 Verse. Mone Nr. 420. Dit van Augustijnkens' scheepje. Digitized by Google II. SPROKKEN. 47 Hier dunkt mij, een goed geleerd die zijn ghenuecht in die zuchten keert, want sonder ghenuecht in desen leven is weinig iemand vrolijk blijven. Gedicht na der B. H. Nr. 15642. (Hulst. Nr. 194) met de varianten van H. H. in Blommaert's Oudvlaams Gedichten 3, 105 — 112. Steht auch in der Haag. Hs. Nr. 721. Hoofd Zeitschrift 1, 25G. Vgl. Jonckbloet 3, 399. 400. 220. Sprookje van Augustijnken. 116 Verse. Vijf Puncten van Ere. Hi sprac een wijf van hogher aert, dat elc goet man moet sijn bewaert met vijf pointen, sal hi leren hoe hi leven mach in eren tc Gegen das Ende: Augustiju bidt dat ghi hout *c Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 239. 240. % 221. Sproke von Martin van Torout. Bruchst. 112 Verse. Von der Beichte. Hier beghint van der biechten, hoe men den duvel mach vervechten *c s. D. J. Vander Meersch in Willems Belgisch Museum 3, 204—207 und Vorrede zu De Boec van Catone (in der Samml. der Vlaemsche Bibliophilen). Martin van Torout kennen wir erst, seit Vander Meersch von einem Funde mittheilte, den er zu Audenaerde machte. Er fand im dortigen Archive und später noch anderswo meh- rere Pgblätter, die zu Einbänden von Registern u. dgl. dienten. Sie stammten aus der Bibliothek des Frauenklosters Syon um die Mitte des 16. Jahrhunderts. Sie gehörten alle zu einer grossen Handschrift niederländischer Gedichte, welche wahr-, scheinlich in der Benedictiner - Abtei Eename an den Ufern der Scheide (1063 gestiftet), bei Audenaerde entstanden sind. Denn in einem dieser Gedichte, Legende von der heil. Maria von Egypten, heisst es: l Dit was ghemaect . . . tote Eename in den clooster daer.' Ob alle diese Gedichte der Audenaerder Hs. Martin verfasst hat, ist zwar nicht gewiss, aber doch nicht Digitized by Google 48 II. 8PK0KKN. unwahrscheinlich: alle diese Stücke sind erbaulichen und beleh- renden Inhalts, gleichzeitig und in einer und derselben Hand- schrift. So viel möchte aber wol feststehen, dass Martin ein Geistlicher war, wenn auch nicht Mönch zu Eename ; er nannte sich nach seinem Geburtsorte Torout, einem früher sehr blü- henden Städtchen und war ein Zeitgenosse Jacobs van Maerlant. % 222. 118 Verse. Mone Nr. 392. Von der Minne. Hoe zou ik dat gelet hebben, in zoud ik leren kunnen hebben die in de kruis om met sterven van minnen. In een heel hulst. Hs. vom J. 1351. Vgl. Mone Nr. 525. 223. 516 Verse. LL. H. Sententie Anselmus. Dit is ons vrouwen claght. Hoe org groot seer met groten rouwe, het kwam Maria ons vrouw. 224. 284 Verse. Mone Nr. 242. H. H. De lof van Maria, gehakt op drie staven. Hoor naar mij! Ik wil beginnen de lof der weelderige koninginnen. 225. 140 Verse in 13zeile. Strofen. Mone Nr. 468. H. H. Van den convent. Hoor naar mij, in liefde voor twintig, een reihandeling dat men vindt. Gedicht. Serrure Vaderl. Museum 1, 82—86. 226. 50 Verse. Mone Nr. 443. C. H. Van haverden. Haverden is quaastste vijand en dat de wereld meest doet pijn. 227. 278 Verse. Van der ware liefde. Ik arm van troost, maar rijk van minnen, overvloedig van jongsten, met wallend hart, verliefd van druk, stervend als wees. Gedruckt in der Samml. der Vlaemsche Bibliophilen: Oudvl. Liederen enz. 1849. bl. 387 — 396. 228. 79 Verse. Mone Nr. 405. H. H. Van dingen die gezegd zijn. Digitized by Google II. SPROKEN. 49 Ik begin mijn gedichten aldus de rare contingentibus. In 13. H. Nr. 319 heeft dit gedicht 90 Verse en is gedrukt Willems Belg. Museum 10, 118—120. 229. Sproken van Willem van Hildegaersbergh. 122 Verse. Ohne Willem's Namen. Ik ben al moed, ik wil gaan rusten. Ik ben al moed, ik wil gaan rusten van des met willen placht te tasten. Nr. 104 in der Bruss., Nr. 108 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 433. 434. 230. 120 Verse. Mone Nr. 298. H. H. Den boom der minnen. Ik ben aan een ene minne gekomen, die mijn hart zere verteerde. Gedicht. Serrure, Vaderl. Museum 1, 397 — 401. 231. 39 Verse. Wenschenborch. Ik ben begonnen al hier mee te beginnen en heb langzamerijt gedacht, of ik van Wenschenborch ook rede, zoals ik de sloten laat mogen. Dazu gehört ein anderes Gedicht von 64 Versen: Wenschenborch dat mij geven, moet ik klaagden over al dit. Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 258. 232. 96 Verse. Mone Nr. 537. H. H. Twee koningen. Ik ben een koning machtig en rijk en ook zo heb ik zekerlijk een edelen man verwonnen. Gesprek zweier Könige, een dode en een levende, over de vergängliche Herrlichkeit Gedicht. Willems Belgisch Museum 2, 237 — 240. 233. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 264 Verse. Mit Willem's Namen. Van der ghiericheit. Hoor. Belgisch P. I. ed. ?.. Digitized by Google 50 II. SPROKEN. Ik ben in dichten zo verbeten, en weet wat lang her zullen brengen. Nr. 55 in der Brussel., Nr. 70 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 426. 427. 234. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 256 Verse. Ohne Willem's Namen. Van Caritas. Ik ben in dichten zo verscheurd, dat mijn hart van rouw treurt. Nr. 99 in der Brussel., Nr. 103 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 433. 235. 214 Verse. Mone Nr. 432. Van gherechte minnen. Ik bid de here van der minnen, dat hij mijn hart verklare binnen te. B. H. Nr. 319. 236. 14 zeilen en 14 2zeilen Strophen. Van den vogelten. De winterkoning zegt: ik bid u, Hemel heren, dat gij mij raad mijn eer over. Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 230. 237. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 178 Verse. Ohne Willem's Namen. Tusschen den wil ende waerheit. Ic en weet wat segghen, node swijch ic stille, die waerheit ende der heren wille *c Nr. 106 in der Brüss., Nr. 109 in der Haag. Iis. Vgl. Jonckbloet 3, 434. 1 238. 126 Verse. * " Guter Rath an eine Frau. Ic ghinc cortwilen minen tijt in enen grashof die was schoon tc Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 246. H 239. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 221 Verse. Mit Willem's Namen. Van drierhande liden. Digitized by II. SPROKEN. 51 Ic hacl gheset in hoghen doen al mijn lijf als een baroen, die overmoedich is ghestelt u Nr. 48 in der Brüss., Nr. 63 in der Haag. Iis. Vgl. Jonckbloet 3, 424. % 240. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 60 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den boghe. Ic heb ghedacht in minen tiden van weelden groot, van menighen liden %c Nr. 100 in der Brüss., Nr. 104 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 433. «[241. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 166 Verse. Ohne Willem's Namen. Van beschermen. Ic heb ghehoort een groot gheclach daer men vrolic te wesen plach tc Nr. 110 in der Brüss., Nr. 8 in der Haager Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 413. ^[ 242. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 226 Verse. Ohne Willem's Namen. Von Verwaltung einer Stadt, Ic heb ghevonden of ghehoort in minen sin een nuttelic woort, dat ic gheerne soude ontbinden u Nr. 62» in der Brüsseler Hs., fehlt in der Haag. ^ 243. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 89 Verse. Ohne Willem's Namen. Van scheiden. Ic heb opt scheiden hören spreken, dat vroude maect tebreken onder tfolc verre of naer *c Nr. 40 in der Brüss., Nr. 57 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 422. 244. Sproke von Lodewijk. 84 Verse. Mone Nr. 421. H. H. Van den eenhoorn. Allegorie vom Lebensbaum. Ich habe gelesen hier zuvor: Schluss: 4* Digitized by Google Ich V2 11. SPRÖKEN. Dies ist die Bedeutung von Lodewijk. Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 314—310. % 245. 24 Verse. Mone Nr. 454. H. H. Van den woorde dat al te goed heet. Ich habe viele werfe gehört: % 246. 34 Verse. Mone Nr. 423. H. H. Tengu van den hont. Ich habe wieder und fort viel werfe gehört: Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 310. 07. % 247. 13 Verse. Mone Nr. 433. Van den odevare (bei Mone hondenare). Ich hörte sagen in einer Weile: B. H. Nr. 319. % 248. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 325 Verse. Mit Willem's Namen. Van den avondmaal. Ich lach in einer Vision, darauf mir Wunder kam vor: Nr. 84 in der Brüss., Nr. 92 in der Haag. Iis. Vgl. Jonckbloet 3, 430. % 249. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 109 Verse. Mit Willem's Namen. Van helen. Ich lach in einer winter cout und überdachte viele fouten: Nr. 53 in der Brüss., Nr. 68 in der Haag. Iis. Vgl. Jonckbloet 3, 426. % 250. 75 Verse in 8zeilen. Strophen. Frauenlist. Ich preis eine Frau die ihren Mann verdacht kann einen sotzen. als dass sie ihm die blauen Hüllen an, hierzugehen dass er ihr afgod sei: Hs. des Reichsarchivs im Haag, Haupt Zeitschr. 1, 263. % 251. 78 Verse. Die heruntergekommene Gesellschaft. Ich kam darin groß Wonder zu sehen, hoe ein Gesinde auf dem Feld lachen und alle die gesehen da darin waren, waren kräftig und out von Dagen zu: Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 259. Digitized by Google Sproke von Boudewijn van der Leu. 158 Verse. Mönch Nr. 427. H. H. Dit tijds verlies. Ik kwam gegaan als in een kerk, daar ik veel schooners serk zag liggen rijkelijk gehouwen, De Dichter nennt zich Vers 148. Gedr. Blommaert Oudvlaamse Gedichten 2, 109. 110. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 98 Verse. Ohne Willem's Namen. Van kommer van gelden. Ik kwam gegaan in koude dagen, daar ik gesellen hoorde klagen, dat hun tongen waren gemaakt: Nr. 64 in der Brüsseler Hs.; Nr. 2 in der Haager nur 20 Verse noch. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 88 Verse. Mönch Nr. 388, 1. H. H. Van der hooger salen. Ik kwam van hier in een weet niet waar, als in een herberghe hoog van prijs, Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 347 — 349. Bovendien tweemaal in C. H. Kausler 1, XLVIII. LI. 80 Verse. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 172 Verse. Met Willem's Namen. Van heden. Ik raad dat elke man zich behoedt, wel te tijde, dat is hem goed, Nr. 83 in der Brüsseler Hs., Nr. 91 in der Haager Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 430. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 270 Verse. Met Willem's Namen. Van den doren en van der linden. Digitized by Google II. SPROKEN. Ik zag den doren als gehindert waar gehuist bij der linde en die linde bij den doren: Nr. 88 in der Brüsseler Hs., Nr. 96 in der Haager Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 432. 44 Verse. Mönch Nr. 422. H. H. Dit zijn drie papegaaien sprekend den prijs van vrouwen. Ik zag eenen groten boom staan, daar ik boven grom nam van drie papegaaien uit, Gedr. Willems Belg. Museum 7, 229. 230. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 271 Verse. Met Willem's Namen. Van den waggen. Ik zie de wereld zo verkeerd verlopen ende elkere aan anderen leert dingen die met seergewone wijzen « Nr. 33 in der Brussel., Nr. 14 in der Haag. Vgl. Jonckbloet 3, 414. % 259. 669 Verse. Mone Nr. 471. Over de Geistelijkheid. Ik zou graag dichten over waarheid, van vele dingen bewijzen onderscheid « B. H. Nr. 290. Aan het eind onvollgend. % 260. 6 lOzeilige Strophen. Mone Nr. 450. Ik Stei met deze nieuwe jaar als vreemde materia in dichten clare te % 261. 262 Verse. Mone Nr. 105. C. H. Van eenere vrouwen, die niet noodzaak waren sie over dode. Ik vond geschreven en las, dat op eenen tijt een ridder was « % 262. 80 Verse. Mone Nr. 379. H. H. De Spruch auf dem Sarge. Ik vond geschreven op eenen serc met schone letteren in een perce « Gedicht in: De Dietsche Warande door Albert Dikken Thijm, 2e jaargang, blz. 352 — 354, metgegegeven door Ph. Blommaert. Digitale versie door Google 11. GEDIGTE. % 263. Sproke van Willem van Hildegaersberch. 238 Verse. Met Willem's naam. Van de heilige kerk. Ik wil altijd prijzen en loven en in mijn gedachten zetten boven de heilige Kerkens fundament « Nr. 38 in der Brussel., Nr. 55 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 422. % 264. ... 6zeilige Strophen. Mone Nr. 390. Van vijf letters dat wij bedoelen. Ik wil in dienst gebleven met trouwen allen reine vrouwen, daar in leidt alle soete lijf en ziel « B. H. Nr. 319. De vijf letters bedoelen Virginitas Virtus Iustitia Iubilatio Felicitas. % 265. Sproke van Willem van Hildegaersberch. 136 Verse. Zonder Willem's naam. Van den hofman. Ik wil nu laten dach bi dach die ik seer te minnen plach in mijnre joncheit hier te voren fc Nr. 116 in der Brüss. und Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 435. ^ 266. 184 Verse. LL. H. Van den seven ghetiden. Ik wil u seggen openbar zekerelike al over waar sc ^ 267. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 234 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den koning van Portugal. Ik wil al prijsen wat men doet, zo kan ik leven wel gehoord motten luden hier en daar %c Nr. 3 in der Brüss. Hs. und Nr. 4 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 413. ^ 268. Sproke von Boudewijn van der Loo. 242 Verse. Mone Nr. 447. H. H. De macht van Gent (omstreeks 1381). Digitaled door Google In de coniugale tijd van Babylone plagen dromen en visioenen te heten onder het volk waarachtig u Gedruckt Blommaert's Theophilus bl. 99 — 107. Blommaert Oudvlaamse Gedichten 2, 105 — 108. ^ 269. Sproke von Jac. van Maertens. 188 zin. Strofen. Mone Nr. 478. De kerken klachten. In dit gedicht zit voren %t De Überschrift ergibt sich uit Str. 17; Willems 1 Überschrift 'Achtien Clausulen' is willkürlich. Gedrukt naar een Hs. Heber's in Willems Mengelingen bl. 45 — 58. Vgl. Jonckbloet 3, 150— 152. ^ 270. 266 Verse. Mone Nr. 104. C. II. Van den jongen monnikskind. In deorde van Cistercius was een jong monnikskind, als ik las te ^ 271. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 304 Verse. Met Willem's Namen. Van den droom. In droom komt menig mens te voren beide wil en grote toren ik Nr. 85 in der Brüss., Nr. 93 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 431. ^ 272. 168 Verse. Mone Nr. 448. H. H. Sieben Briege daer men mede wapenen speit. In een prille quam ich gehen, daer ich locht in wouden rapen u Gedichte. Szenen. Vadder. Museum 1, 352 — 357. % 273. 5 12zeile. Strophen. Ehr entspringt aus Hecht-handeln. In eine Materie ich versteh, so wie beglückt ere ende goet te Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschrift 1, 236. K 274. 31 4zeile. Strophen. Mone Nr. 159. Van den geestelijke boomgaard of Van den vergaar der suverheid. Digitized by Google In een avond, des wilde lijn, peinsde ik in der harten mijn « Nach der B. H. Nr. 319 gedr. Willems Belg. Museum 5, 359—362. Nach der Haag. Hs. durch van den Bergh: Nieuwe Werken van de Maatsch. der Ned. Lett. te Leiden 5, deel 2. stuk bl. 98 — 103. H. H. Mone Nr. 159, 1. Herausg. von A. Angz. Angiitis in Het Taalverbond door Genard en Heremans 1853. Geschiedenis enz. bl. 143 — 148. C. H. Mone Nr. 159, 2 und Kausler 1. S. XL VIII. Verfasserin ist Clara, wenn man richtig schließen darf aus den Schlussworten: Ich biete hen, die naam van Clara dragen. «I 275. 72 Verse. Traum von erhörter Liebe, In einem Traum dachte daer ich lachte op mijn bedde alleen u Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschrift 1, 247. f 276. 190 Verse. Die einsame Beleidigte. In einem Maien quam ich gehen aan einem Bosch, daer ich vand staan een sonders likke schone magd «c Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschrift 1, 257. f 277. 172 Verse. Mone Nr. 419. H. H. Van den wilden man (wie die Liebe die wilden Männer bezähmt). In einem Traum da ich sah. In der Mitte eine Strophe, die Mone S. 285 mitteilt. % 278. 52 Verse. Mone Nr. 414. H. H. Van een schutter. In ere haghen dat ik kwam u Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 68, 69. % 279. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 154 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den spieghel. Digitized by Google 58 II. SPARKLE. In Juniusmaand na den meie, als men die vruchten menigherlei staande vindt in hare macht Nr. 50 in der Bruss., Nr. 65 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 425. ^ 280. 18 Verse. Allegorie vom Weingarten. In sorghen heb ik gezin altoos u Gedr. naar de Haag. Hs. Nr. 721 in Haupt Zeitschr. 1, 243. 244. 1 281. 16 Verse. Frauenpreis. In Steden dienste wil ik blijven onderdanig goeden wijn Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 245. ü 282. 28 Verse. Mone Nr. 426. H. H. Van tien pointen van minnen. In tien pointen mag men bekennen Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 372. ^ 283. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 208 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den .xij. maanden. In twelf manieren, dat is waar, so keert hem twelfwerven dat jaar u Nr. 25 in der Bruss., Nr. 46 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 420. % 284. 60 Verse. Mone Nr. 410. H. H. Dit zijn twee pointen waar er aan te leggen is. In vele manieren mag men merken Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 74 — 76. % 285. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 108 Verse. Ohne Willem's Namen. Van der bedevaart. In begin van mijn leven doe was mijn raad verstaan gehoort Nr. 108 in der Bruss., Nr. 110 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 434. Digitized by Google II. SPARKLE. 59 % 286. 32 Verse. Mone Nr. 204. H. H. Lob op Johannes de Doper. Johannes Baptista, edel gods vriend, in hoogste heb ik gode ghedienst Jeder Buchstabe des Namens ist mit 2 Versen glossiert. 287. Sproke von Jac. van Maerlant. 19 13zeilige Strophen. LL. H. Van den land van Overzee. Kerstenman, wat is di geschiedenis? slaapstroom dienst niet « Gedruckt in van Wijn Huiszittend Leven 2. deel 1. stuk bl. 306—322. Vgl. Jonckbloet 3, 152—155. 288. Zwiegespräch. 184 Verse in Strophen. Mone Nr. 541. H. H. Disputatie tussen een clerc en zijn meester. Meester, twee dingen in deze wereld zijn, die elk mensche graag noemt, de ene is zwerf, dat waarheid is, en de ander is zwerf, dat is bequamt \t 289. 68 Verse. Twee punten voor een vrouw. Lief, troost mijns harten saligheid, al rechterdocht al wel gemoedeten tc Vielleicht aus dem Hochdeutschen. Hs. des Reichsarchivs im Haag, Haupt Zeitschrift 1, 264. 290. Sproke von Willem van Hildegarde. 130 Verse. Ohne Willem's Namen. Van de wraak gods. Maria, moeder, reine maagd, wat wil je zo recht wel behagen? De heilige drievoudigheid \c Nr. 7 in der Brüss., Nr. 32 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 417. 291. Sproke von Willem van Hildegarde. 270 Verse. Mit Willem's Namen. Van dien achtzestig heilige. Digitized by Google II. SPROKKEN. Meestal die wel dichtenelden en wilden eer goet exempel vonden \t Nr. 45 in der Brüss., Nr. 61 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 424. 292. 234 Verse. Mone Nr. 138. H. H. Van twee clerken. Men heeft gehoord in gedicht en Schluss: dat zij gevaderen bidden gaan. 293. 78 Verse, drie verschillende Gedichte. Van lijden. Men noemt een woord dat heet lijden \t Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschrift 1, 247. 294. 178 Verse. C. H. Van den twaalf wel dienenden kapellen. Men seggen van bodem die wel dienen. Kausler I, XLIII. % 295. 70 Verse. Mone Nr. 475. C. H. Van de weldaad die de duivel dede. Men vindt beschreven te menigheide steden, dat de duivel nooit wel en dede. % 296. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 76 Verse. Ohne Willem's Namen. Van simpelen geloof. Men vindt simpel lede zo leeg ende in geloof zo weinig, dat ze houden in haar verstaan, dat god is als een menschen gedaan. Nr. 26 in der Bruss., Nr. 47 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 421. % 297. 164 Verse. Mone Nr. 413. H. H. Twee geselingen die wilden varen over zee ende vracchten hunnen lieve, welke ze doen zouden. Menech berekten ende vragen geschiedt hen, die minne draaghen. Gedr. Willems Belg. Museum 10, 84 — 89. % 298. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 230 Verse. Met Willem's Namen. Digitized by Google II. SPONKEN. Een notabel van der geerrechteit, Hg. Hs. Een disputatie. Menighe peins heb ik versleten om een deel den sin te weten van der wereld regering. Nr. 95 in der Bruss., Nr. 99 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 431. % 299. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 78 Verse. Ohne Willem's Namen. Salomo's woord. Menighe punt van wijsheden macht men bevinden wel met redenen Nr. 96 in der Bruss., Nr. 100 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 432. % 300. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 174 Verse. Met Willem's Namen. Van feesten van huwelijk. Menighe feeste wordt opgeheven, op dat de tijd van ooit leven mogelijk gehouden overgaat Nr. 36 in der Bruss., Nr. 53 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 421. 422. % 301. 31 Verse. Mone Nr. 453. Van jeugdige Reinheid. Merkt hier, geschreven zoals zij is u B. H. Nr. 729. f 302. 262 Verse. Mone Nr. 134. H. H. Van de schaamteit. Met dichten ik mi deine generatie ^ 303. Elf Spruchgedichte, nach Mone vol nog im 13. Jahrh. verfasst. 1014 Verse. Mone Nr. 350. Von der Liebe zu Gott. Mit een pijn B. H. Nr. 805. f 304. 120 Verse. Mone Nr. 467. H. H. Van den planters. Mi quam te voren in minen mood, dat men mene ambacht doet Gedr. Serrure Vaderl. Museum 1, 324 — 327. Digitized by Google PR0KEN. % 305. 76 Verse. Unterricht der Minne. Mijn vrouwe Venus die godin Haag. Hs. Nr. 721. Haupt Zeitschr. 1, 260. ♦ ^ 306. 5 8zeilige Strophen. Mone Nr. 158. H. H. Een abelien sproke van onser vrouwen. Mijn dienst die es bereid waar ik keer of waar ik ga eender magt vrouwelijkheid % 307. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 80 Verse. Ohne Willem's Namen. Een exempel van partijen. Mocht ik met mijn scarce kracht verdienen zo dat men mij goed vindt van die heren gegeven Nr. 28 in der Bruss., Nr. 49 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 421. % 308. 72 Verse in 8zeil. Strophen. Mone Nr. 269. H. H. Van minnen. Moeder en magd, reine vrouwe, ik moet u clagen mijn nood Zeven Strophen endigen met dem Verse: ay lacen, die schouden die zijn mijne. % 309. Sproke von Willem van Hildegaersberch. 120 Verse. Ohne Willem's Namen. Van den meerblad. Ha dat ik merke in mijn sin, tussen verlies en groot gewin is een kenmerk onderscheid Nr. 13 in der Bruss., Nr. 36 in der Haag. Hs. Vgl. Jonckbloet 3, 418. 419. 