title: Dicht- en zedekundige Zinnebeelden en Bespiegelingen. Versiert met Een-en-Vyftig Koperen Plaaten
creator: Broeckhoff, Johan Pieter, active 1770
text: Uw Hart voor de ydelheid beveiligd, Js God ten- Heiligdom geheiligd; Daar wordt Hern 't Offer toegebragt ; Daar yindt men 't heilig Vnur ontfloken , En 't Reukwerk van Gebeden rooken ; Daar houdt men aan de Poorten wacht ; Daar wafcbt men zig van boezemvlekken In 't Wafchbad, door Gods Zoon bereid, Daar kan men zyne naaktheid dekken Met Prmterlyk Gewaad, het Kleed der heiligheid. Zd over de GODVRUGTIGHEID. 253 Zo gaat ge om 's Heeren AU aar heenen : Het zy men u hoort biddend weenen , Als land of Kerk voor onheil vreefh Qijuichen in het vroom geweten , En ziet van de Offerfpyzen eeteny Zo viert ge een eeuvvigduurend Feeft. En zo rnoogt ge alle Priesterpligten , Aan d* Evangelidienst verknogt,. By God en by het Volk verrichten , Met meerder licht en.vreugd dan Levi 00k ve.rmog.t- Gy kont uit Godgewyde bladren, Een fchat van weetenfchap vergadren,: Gy zat aan Jezus voeten mer9 En hebt,, voor Hem in 't Stof gebogen .,, Uit zyn' ahvyzen Mond gezogen,. Den honig zyner Waarheldsker.. Nu dürft ge alora zyn' Kaam belyden^ Nu leert ge aan andren hunnen pligt,, Nu kunt ge treurigen verblyden, En zwakken fterken ,.. door u vv nuttig onderrkht». H 3 Gy 254 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy tracht het Godsryk voort te zetten, Enßrydt voor 's Konings eer en Wetten > AI raast uw trotfche Vyandin : Gefterkt door hem , die dood en Zonden Aan zyn Triumf koets heeft gebunden , Zult ge, als der Deugden Konlngin^ Op Hei en Waereld Zegepr aalen > En, van haar woesc geweld bevryd, De Levenskroon ten prys behaalen. Als Overwinnaares-y aan 't einde van den Jlryd. Zo kan de Hoop van verr' betrachten Den Heilflaat , dien gy hebt te wachten , Terwyl gy door 't Geloove leeft : Zo voert de Lief de uw hart naar boven, Om God te lieven, God te looven, Die alles u uit liefde geeft. De Maatigheid beftiert uw paden, En de Ootmoed maakt u klein en ftil , Oprechtheid blinkt in alle uw daaden , En Lydzaambeid leert u berusten in Gods wil. Wie over de GODVRUCTIGHEID. 255 Wie zou om meerder zegen wenfchen, Godvrugtigheid! zo't hart der Menfchen Alom wierd door uw licht geleid ? Gy leert den Forst het Volk beminnen9 Zig in zyn driften overwinnen, En neigt hem tot Gerechtigheid. Gy doet het Volk in Zegen leeven, En, daar het twist en Muitzugt haat5. Des Heerfchers wil nooit tegenftreeven , Wanneer des Heerfchers wil.Gods wil niet tegenftaat.. Den Ryken hoedt ge, om by zyn Schatten In Overdaad niet uit te fpatten, Gy weert den Hoogmoed uit zyn hart: En de Armoi. weet ge , by het treuren ? Door betre goedren op te beuren, Gy zyt haar Troosteresfe in fmart. Gy leidt de Jeugd, die de eerste krachten Aan God en niet aan \ ydle wydt : Den Ouden leert ge vrolyk wachten Op \ Zalig Uur, dat hem van 's Lichaams band bevrydt. Nooit U£ DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Nooit kan de Kennis , hoe verheven , De Ziel beflendig voordeel geeven , Zo zy door u niet wordt verlicht '/ Gebed, hoe iierlyk uitgefproken , Blyft zonder u van hulp verftoken : Geen dienst , met hoe veel zvviers verriebt , Kan de Alraagt zonder u behaagen; Mild daadig zyn als de Anno 6 fchreit, En 't zwaarfte Kruis gewillig draagen , 1s zonder u Geveinsd- en-Ongevoe/igbeide Dees ryke Parel, meer in waarde Dan al wat zee of afgrond baarde , G 0 d v r u g x 1 g h e 1 d fier Neerlands Kroon l Dees fchoonfle Bloem der Deugdgezinden Bloei eeuwig , vry van Onweerwinden , £11 fprei haar' luister daar ten toon, Dees Star moet aan zyn' Hemel lichten , Dit Vuur brande op het hartaltaar , Zolang als in zyn Godsgeftichten Het Licht der Waarheid fchynt op zynen Kandelaar. SCHYNHEUIGHEID. JIzoo ook fchynt gy ivel den Menßben van buiten rechtvaardig, tnaar van binnen zyt gy vol geveinsdheid ende Ongerechngheid. „. ,. a Matth. XXIIL 28. Zie hier Scpiynheiligheid, melaatfcb van top tot teen Die 't zagte Scbaapenvel om 't Lichaatn heefc gellaagen; Dog kykt de wreede f-Fo/fvzn onder 't dekzel heen: Zy zaJ , gelyk haar Riet, geen vrugt maar bladen draagen En evenaart de Zwaan, die, daar ze by haar (hat, ' De zwarte huit bedekc door 't witte pluimgewaad. Hy beeft allem een gedaante van Godzaligheid, die alliin bet uitwcndhe gedeelte van den Godsdienß zonder eenige inwendige bevattinge daarvan vilbrengt; die God uiterlyk dient , maar innerlyk geen eerbied nog ontza<r toediaagt; die Indien bet werk ßegts verrigt en de pligt betragt Word* tuet bekommerd is met wat hart en genegenbeid, by deuzelven betrast beeft. 6 Kk TlLLOTSON. Ver. 258 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING rerberg u in een Schaapenvagt, Gevloekt Gedrocht ! veins vry , en tracht Uw Wolvenaart voor 't oog te dekken: Myn Dichtkunst, die u eeuwig haat, Zal , onbevreesd , dat zagt gewaad , AI brult ge , van uw lenden trekken. Zy zal , by 't allerreinste licht Der Waarheid , uw gedrag befchouwen , En, in befpieglend maatgedicht, Voor 't Oog der Waereld alle uw gruwelen ontvouwen. Schynheiligheid, verguld Venyn , Gevaarlyk Net, verborgen Myn, Wel glinsterend maar valfch gefteente, Bedrieglyk Ooft uit Siddims dal , Van buken zoet, van binnen gal, Gepleisterd Graf vol dor gebeente, Trouwlooze in d' Afgrond uitgebroed , Vrindin van fnoode List en Logen , Aartsvyandin van 't Vroom gemoed , Dat door uw fchyndeugd laas! te dikwils wordt bedrogen. Een over de SCHYNHEILI GHEID. i$9 Een wind van Eerzugt dryft u voort : Want, fchoon de Deugd u nooit bekoort. De Naam van deugdzaam kan u ftreelen ; Te fchynen 't geen gy nimmer waart , Te ontveinzen uvv' verkeerden aart , Voor 't oog de rol van Vroome fpeelen , Zyn' Naasten vleien , maar zyn fchand Met vreugd verbreiden , en te paaren Een Jakobs ftem met Ezaus hand , Is \ haatlyk kenmerk der gedoemde Huichelaaren. Gy ftapt teil Tempel , daar ge 't oog ' Slaac met een weidlch gebaar om hoog: Op dat aan alle Kerkgenooten , Uw lust , uw drift ten Hemel Wyk' : Terwyl uw hart nog kleeft aan \ flyk , Of aan den goudklomp ligt gefloten. Gods lof wordt niet van u bedoeld, Uw lof is 't wit van alle uw werken , Terwyl ge een ydle vreugd gevoeld , Als andren uw gedrag en ftichtlyk voorbeeld merken. Kk a Zo atfo DICHTKUNDIGE BESPIEGELINO Zo zyn de traarten, die gy ftbr ei t, Geen traanen van Boetvaardigheid : Vaak lacht het hart, al weenen de oogen; Het lacht, wanneer *t zyniist volvoert, Zyns Naasten geest door droef heid roert, Of tot zyn fchae hem heeft bedrogen. Gy kromt uw hoofd gelyk een bies, Gy fpreekt, maar zngt fteeds onder h fpreeken, Beklaagt een' andren om 't verlies Van 't eeuwig heil , en gy blyft zelf van 't heil verfteken. AI kleedt ge u ook in grovepy^ Nog zweit uw hart van hovaardy. Gy wraakt verachte Tollcnaaren, Gy bidt, en vast, en zwoegt, en zweet, En fchraagt den Armen in zyn leed , Dog meest voor 't Oog van ganfche fchaaren , Geen Liefde dryft u tot dien pligt, Geen Medelyden kan u wekken Vermits ge alleen uw werk verriebt , Om dwaaslyk uit den mond van 't Volk uw roemtetrekken. Zo. over deSCHYNHEILIGIIEII). 261 Zolang de Waarheid wordt beleen .//? r/w; , bevryd van tegenheen , Zolang ze bloeit in blyde dagen , Schynt 00k uw yver onvermoeid / Maar als een Storni van onfpoed loeit, Dan wordt hy ras ter neer geflaagen. Gy zyt gelyk 't onvrugtbaar Zaad Dat, neergeworpen op de fleenen, Geen wortel fchiet , fchoon 't weelig ftaat , Maar voort verdort , wanneer de Zon het heeft befcheneiü Straks hebt ge voor de dartelheid Een onuicbluslyk vuur bereid; U\v woord doet vaak den Zondaar beeven. Terwyl uw hart van wellust blaakt, En \ liefst in vvulpfchheid zig vermaakt , Als ze in 't verborgen wordt bedreven. Gy toont geen trek naar tydlyk goedy Neen! (roept ge) ik ftreef naar hoogre zaakeni Offchoon ge uw onverzaad gemoed Meer naar 't genot van 't goud,dan vanGods gunst voelt haakenv Kk 3 De 26z DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De kkinße vkk in 's Naasten kleed> De minste misflag dien hy deed , Een enkel woord niet wel gefproken 9 Een lach , een onverfchilge daad Wordt openlyk van u verfmaad , Of met beflraffing llreng gewroken : En, wyl u fteeds de waan bedroog, Blind in uw eigen zeer te dekken, Merke gy den balk niet in uw oog, Als gy den fplinter uit uws Broeders tracht te trekken. Gy biedt ons ligt uw vriend/cjoap aan , Maar zoekt ons dan het meest te fchaen Als ge ons uw gunst wik mededeelen : Dewyl de mond van vrede fpreekt , Als \ hart verraad en onrust kweekt, Gy wondt, wanneer ge ons fchynt te flreelen. Gy lokt, en fmeekt, en zingt, en vleit, En weet u naar elks aart te fchikken , Tot ge eindlyk, door uw loos beleid, De Onnozelen vervoert en vangt in uwe flrikken. Zo o v e r d e S C H Y N FI E I L I G H E I D. 263 Zo fprak de Booze door uw' Mond, Toen hy, in 's Waerelds morgenltond , Zig als een Godsgezant ontdekte, Om aan de Aartsmoeder haaren pligt En 's Heeren eifch in klaarer licht Te ftellen , maar haar' val verwekte. Toen zy , op zyn verleidend woord , Een eeuwig leven zig beloofde, Maar , door 't verboden Ooft bekoord 5 Bemerkte, dat hy haar van 't leven zelfs beroofde. Gy fpoorde 't Kroost van Jakob aan , Toen 't Sichems Vorst en Onderdaan , Vermomd door Godsdienstfchyn , vermelde $ Uw hand bewoog een Joabs hand , Toen die geveinsde Dwingeland Jimaß groette en hera ontzielde; Gy leefde en heerfchte in IzebeU Toen Nabotb moest zyn' Wyngaard derven „ En , naar der Oudften wreed bevel , Onfchuldig, door de list dier Koninginne, fterven. Maar 2(54 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Maar \ booze hart van Judas vvierd Door u tot fnooder daad beftierd , Wanneer 't zyn eigen heil verfmaadde , Zyn winst in 't grootfle nadeel zogt , Zyn' Meester voor een* prys verkogt, En Jezus raet een' Kus verraadde. Rampzalig Volk ! wiens hart en mond En handel door u wordt bewogen ! God, die des Menfchen Ziel doorgrondt, Zal 't eens ontdekken en dan ftraffen voor elks Oogen. Vrlied Neerland ! vlied S c h y n h e i l i g h e i d ! Dat u dit Monfter nooit verleid' , Volg uwer Vadren braave zeden , Die ongeve'msd, oprecht van aart, En om hun blanke Trouw vermaard, Niet anders fpraken dan zy deeden. Tracht zo in waarheid , niet in fchyn , Uw? Godsdienft voor Gods Oog te pleegen; Zo zal uw ffcaat voorfpoedig zyn , En God, der Vadren God, fchenkt u der Vadren zegen! R B E I D. Welgelukzalig U een iegelyk die den HEERE vreefi, die in zyne wegen Wandelt , want gy zult eeten den A r b e i d uwer banden , welgeluk- zalig zuh gy zyn , e n bet zal u viel gaan. Psalm CXXVIII. i, 2, Zie hier den Arbeid als oenjonge enfrisfche Maagd: Die door het groene Kleed, dac ze ora de Jeden draagt, Haar flille hoop ontdekt op vrugten van haar werken , Zy hondt een Boek, ten blyk der oefning van den geest, Terwyl \vy aan haar zyde , in d'Os, een werkzaam beesc, De nyvre bezigheid des Lichaams kunnen merken. Wy moeten naarßig zyn in ons byzonder beroep en bedieninge , in dienflaat, welken God ons toegefchikt heeft , hoedanig die 00k zy : t zy dezelve be- ßae in den A r b e i d onzer handen , ofin de ver betering onzes verflands. TlLLOTSON. LI Myn 266 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING „IMTyn Dichtkunst vlegt een Letterkrans Voor 't eerlyk hoofd des wakkren Mans » Die naarftig in zyn pligtsbetrachting , Verdient der Braaven liefde en achting. Zy roemt den A r b e i d , door geen zweet* Of moeite , of lasten afte fchrikken , Die 's Levens vlugtige oogenblikken Nooit ledig, maar met vrugt befteedt, De nyvre Poezy, door werkzaamheid gedreven, Poogt aan de Werkzaamheid verdienden lof te geeven» Schoon logge Traagheid u veracht, Elk , die bedaard het nut betracht , Dat Land en Huis door u erlangen , Noemt u , 6 voorwerp myner Zangen i Een' llerken fleun der Maatfchappy, Een' ftaf daar de Armoede op mag rüsten ? Een' teugel voor verboden lusten , Een' Zuil van Neerlands Koopvaardy, Een' Vriend van weetenfchap , Bron van rechtfchapen' weelde , Die Rykdonl , Rust en Eer door 't noestig werken teelde. Gy OVER DE A R B E I D. 2tf7 Gy wilt , door Dankbaarheid beflierd , 't zy God uw' geefl met wjsheid fieit, Oft Llchaam voimdeßerfc van leden* Die weldaad tot dat eind' befteeden , Waar toe gy die van hem ontfingt. Hoe zoudt ge 's Hemels dierbre gaaven Zo vrugteloos in de Aard begraaven? Eer poogt ge, daar uw pligt u dringt, Door 't u vertrouwd Talent het algemeen te fterken , En zo met Lyf en Ziel , voor Ziel en Lyf te werken. Ge aanbidt een Alverzorgers band* Wiens mildheid Weide en Akkerland Moet Zonnefchyn en Regen geeven , Op dat 'er Menfch en Vee van leeven : Maar ploegt, en egt, en mist, en zaait3 En werkt ge niet met alle uw krachten , Gy zult vergeefs op vrugten wachten. Geen Graan wordt van het Land gemaaid , Waarop de Luiaart flaapt: zo zeker wordt Gods zegen, Door ernßlg bidden , en door naarßig werk , verkregen. LI 2 Ook 2(53 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Ook eifcht het noälg onderhoud, Om 't Huhgezin , uw zorg vertrouwd , En om uzelf te vergenoegen , Uw y vrig waaken , zweeten , zwoegen. Uw Kroost wacht van uw hand het brood , En gy verkwikt die liefdepanden Door 't noestig werken uwer handen , Zo hebbenze in den jongften nood , Gefterkt door uwe vlyt , min voor 't gebrek te dugten , Terwyl des Luiaarts huis moet onder Armoe zugten. Des Scheppers voorbeeld fpoort u aan ; Hy kan door zyn doorluchte daen , In al 't gefchapen klaar te ontdekken , U door zyn werk tot werken wekken. Zelfs moet de bezigheid en de aart Der kleine en redelooze dieren9 Daar "t groote heir der nyvre Mieren Zyn brood voor fchaarzer tyd vergaart, En \ Bytje uit bloem en Kruid , den honig weet te zuigen » Den Menfch van zynen pligt tot werken overtuigen. Gods overdeARBEID. 209 Gods Kerk, die magtlooze Armoc fchraagt, Ook de ©Lide Stok door druk geplaagd, En 't vroegverlaaten Weesje zugten ; Zy fmeeken ora een deel dier vrugten , Die gy door 't eerlyk werken wint ; Ik zie u met hun leed bewogen, Door dubble vlyt hun traanen droogen. Gy doet , tot weldoen ileeds gezind , (Laat vry de vrek alleen om eigen voordeel zweeten) Ook van uw handenwerk den fchaamlen Naasten eeten. Gy zyt9 by uwe bezigheen, Met fobre fpyzen meer te vreen Dan Luiaarts die by volle disfchen Het edel vergenoegen misfen. Gy eet met imaak, en drinkt met Just, En dankt de Aartsgoedheid voor het goede, Zo leeft en werkt ge wel te moede, En flaapt na 't werk met meerder rust Dan zy , die werkloos vol bezwaarende gedachten ? By al het Aardfch geluk zig ongelukkig achten. LI 3 Ver- 27o DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Verleidingi die de Ledigheid Zo vaak verrafl, zo ligt verleidt, Zal zonder vrugt haar looze netten Voor nyvre Werklien open zetten. Schoon ook de Onkulfchheid lokt en flreelt , Zy vindt by u geen luistrende ooren , Haar vleitaal kan uw vlyt niet ftooren , Wyl u haar vuil geklap verveelt. Uw liefde en lust , om trouw in uw beroep te werken , Beletten u 5 om op haar Zotterny te merken. Wie tfeedlen tyä) die3 voortgefneld , Door fchat of magt niet wordt heriteld , Ook mögt in ydelheid verliezen: Hy, voor het fynfle goud te kiezen , Wordt met meer mit van u befleed: Dat andren, in hun laatfte dagen, Zyn jammerlyk verzuim beklaagen Gy fchat hem dierbaar want gy weet Dat God, de Heer des tyds, den tyd niet heeft gefchnpen, Op dat men dien verkwift' met ledig zyn en flaapen. Schoon over de A R B E I D. 271 Schoon 00k na 's Menfchen val, onze aard' Vrervloekt wierd ! en uw werk bezwaard , Toen Adam had zyn' pligt vergeeten En in het zweet zyn brood moest eeten: Bragt (hoe hier Luiheid tegen pleit) De Aartsvader dog zyn heilig leven, Niet ledig door in Edens dreeven, Maar mögt reeds (in zyn wys beleid En magt nog ongekrenkt) die zalige Landouwen , Daar doorn nog distel wies, met vrugt en vreugde böuwen. Ook heeft het Goägezind geflacht 6 Arbeid! nimmer u veracht, Gy waart in vroege en laatre dagen , Der Vadren lust en welbehaagen. Men zag hen reeds in eedlen vree 3 Het vrugtbaar Land alom bereiden , Den Wyngaard planten , Schaapen weiden, Wol, Melk en Boter van hun vee, Graan van den Akker, en van Byen honig trekken, Om zig en 't Huisgezin te voeden en te dekken. Gy 272 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy bouwt en onderhondt de Stein , De ryke welvaard drukt uw fchreen , Ook fchraagt gy, door uw fterk vermögen, De KoQpmanfchap 5 wier loflyk poogen Uw zweet en vlyt met winst beloont. Gy leidt de nyvre Jeugd by trappen, Naar V Koor der nutte Weetenfchappen , Daar zy haar yver ziet gekroond: En , daar gy lyf en geest poogt tot hun pligt te wekken , Zult gy de Kerk zowel als 't Land tot voordeel ftrekken. Zo zag de nyvre Batavier, Die Luiheid wraakte in zyn beflier , Zyn heil , door 's Hoogflen ryken zegen En noeste vlyt ten top geflegen. Dat lang die gloed dit Volk beftraal' ! Lang zien zyn rechtgeaarte Zoonen Hun A r b e i d door de welvaart Kroonen ! Zo leert het vrye Leeuwendaal, Zolang het bidt en werkt , aan twee paar Waereldflreeken , Dat Deugd, verftand en vlyt den bloei der Landen kweeken. u I H E I D. Hoelange zult gyLuiAART nederliggen? wanneer zuU gy vanuwnflaap opfiaan? een weinig ßaapens , een weinig ßuimerms , een weinig band- vouwens al nederliggcndc : zo zal uwe Ärmoede (u) overkomen als een wandelaar ; en u gebrek ah een gewapend Man. Spreuk. Sal. VI. 9-1 i. Dees Vrouw zal ons den aart en 't lot der Luiheid leeren ; Daar zy het duttend boofd laat hangen naar benenn, De beenen kruist, en, fchuw van nutce bezigheen, De loome banden dekt , zit ze in gefcbeurde Meeren, En toont dat Armee meest uit Luiheid wordt geteeld: Terwyl de Scbildpadde ons haar traagen aart verbeeldt. Wat al vermaak mijjen de Rinderen der Traagheid! weinig, ach! boe weinig weet de vadzige flaoper , welk eene aangenaame verlußiginge hy v.iaren laat, um het genot van't Armzaligße der dierlykeverkwikkingen. H E R V E Y. Mm Op 274 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING 'pLuiAART, die den vroegen morgen Op 'c vadzig Leger, zonder zorgen, Met flaapen en met fluimren flyt! Ontwaak! de lieve Lentetyd, Het eerfte licht, der Zonneftraalen , De wakkre Veldling, bloem en gras, De zilvren daauw , het veldgewas , Het zingend koor der Nachtegaalen , De nyvre By, de Mier, het Schaap en al het Vee, Ja ! Aarde en Hemel roept : verlaat uw Legerftee ! Maar Aard' nog Hemel, Menfch nog Dieren, Nog Vrugten , die den Akker ßeren , Nog 't Morgenlicht, nog 't jeugdig Groen, Nog *t aangenaamfle Jaarfaifoen Kan u van 't zagte rustbed trekken : Natuur , hoe zeer ze lokt en vleit , En al haar fchoonheid open lpreidt, Poogt vrugteloos u op te wekken. Vergeefs dan, daar dog niets uw traagen geest bewoog, Vergeefs ook maalt myn kunst de Luiheid voor uwoog. Ver- over de L U I H E I D. 175 Vergeefs . . . maarneen! lig vry te ronkenl Ik poog een eedler drifc te ontvonken ; 'k Zing niet voor u; 'k zing voor de jeugd, De Hoop des Volks, der Oudren vreugd, Voor Neerlands braave en wakkre Zoonen, Voor hun zal ik uw' flüggen aart , Die onfpoed en verachting baart, In fpreekend Schildery vertoonen : Op dat , als ze uw gedrag en zyn gevolgen zien , Zy Luiheid fchuwen, en haar lokkend aas ontvlien. Verachte Luih eid, Pest der Landen , Die laag van geest, en traag van handen, Den Staat nog Godsdienst voordeel geeft , En, zonder recht te leeven , leeft; Een Kweekller van onreine togten , Een Dwaalftar , die de Jeugd verleidt , Een Vyandin der Naarftigheid, Een ftinkend broeinest van Gedrochten, Een' Dief, die God den tyd, uwHuis het brood ontfleelt, VTertoont ge , daar men recht vertoont uw haatlyk beeld. Mm 2 Gaf S7Ö DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gaf dan 't aanbidlyk Alvermogen Aan u geen hand-en-voet-zn-oogen , Op dat elk Jid zyn werk getrouw Voor 'c algemeen verrichten zou ? Is 't Oog dan 't meest voor 't zorgloos flaapen y De Voet om altoos flil te Haan , De Hand, niet om ze aan 't werk te flaan, Maar flechts tot ledigheid gefchapen ? Eifcht niet de Mond, zolang zy 't lyf door fpyzen voedt: Dat yder iid met vlyt voor 't Lichaam werken moet ? Wat mag de Tydu vcordeel geeveny Als gy den tyd , die voor uw leven Gefchikt is, zonder werken flyt? Nooit kan de vrugt, door eigen vlyt Op 't Land geteeld, u vergenoegen: Dewyl uw Kouter rust en roest, En de Akker onbebouwd en woest U toeroept : dat ge zonder ploegen Slechts nutloos onkruid wint, dat u in aart gelykt, En nooit door voedzaam graan uw fchuur of kas verrykt. Zc overdeLUIHEID. 2?7 Zo moet uw voorraad fteets vermindren , Zo wordt gy met uw Huts en Kindren Door fchaarsheid in 't vervolg beftreen, Het fcherp gebrek dru-kt 's Luiaarts fchreen. Ligt moet ge , zwak en oud van dagen , Terwyl ge uw frisfche jeugd en krache In ledigheid hebt doorgebragt , Aan andren nog om byfland vraagen : Want die met vlyt nog zweet ooie werkte in zynen tyd , Leeft vaak in d' Ouderdom van 's Naasten zweet en vlyt. Ook zal het altoos werkloos blyven Uw vlugge leden vroeg verflyvenr En* hindren uw gezonden flaat; Het niets doen doet het Lichaam kwaad. Teveel rust krenkt uw Zielsvermogen. De L u i a a r t fterft reeds eer hy fterft , Wyl 't ftilftaand water 't eerst bederft, Het Uurwerk , wordt het niet bewogen , In onbruik raakt, en 't meest deMot het kleed doorknaagtr Dat min gedraagen wordt of weinig wordt gevaagd* Mm 3 Gy, 278 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Gy 5 tot geen Onderzoek genegen , Streefc nooit, längs moeielyke wegen , Naar weetenfchap , dewyl uw geest Zo wel.als 't lyf voor d'Arbeid vreest. Geen eedle kirnst kan u bekooren , De kunst , die vroeg haar werk begint , Den nngtren Morgenftond beraint, Zou ligt u in uw fluimren ftooren. Gy kent het nut nog 't fchoon , dat ze aan haar Minnaars deelt 9 Wyl domme Onweetendheid u op uw leger flreek. Gy wordt, door de Ondeugd aan tekweeken, Een vrugtbre Moeder van Gebreken , Een Vyandin van 't vroom gemoed , Terwyl gy zonde op zonde broedt. De Onkuisfchheid ftreelt ge boven allen , Zy is uw eerstgeboren vrugt, Haar vuile Hank befmet de lugt , Haar ftrik doet vaak den Jongling vallen , Wanneer ze op 'c zorgloos dons haar dartle Jeden rekt; Maar vlugt, zo ras ze Deugd of Werkzaamheid ontdekt. De over de L U I H E I D. 279 De Dronkenfcbap , die , rond van voeten , Haar lust tracht door den Wyn te boeten , Die, los en onbezuisd van aart, Het liefst zig met de Onkuisjchbeid paart, De fchandlyke Achterklap , genegen Tot 's Naasten Lastering en hoon , En de Ongebondenbeid , gewoon Door misbruik van Gods milden zegen r Haar Ziel, enLyf, enKroost, enLand, enKerk, tefchaen: Zyn lleeds door 11 gevoed, en 't meest uit u ontflaan. Zo baart ge zonden , en de zonden Gaan met teßr äffen naauw verbunden : God flraft om u het vrugtbaarst oord , Dan brengt uw Traagheid Armoe* voort , Dan drukt de duurte d' Ingezeten. Gy zyt een Ballast van 't gemeen, En roert met moeite uw logge leen, Om onverdiende fpyzen te eeten. Dog fchrik, daar ge uw talent verwaarloost, voor deMagt: Die \ u heeft toevertrouwd en vrugt 'er van verwacht. Elen- 2So DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Elendigen! die d' Arbeid myden, En u hunn' tyd 6 L u i h e i d ! wyden , Of die tot wulpfchheid aangezet, Hun jeugd in 't dartle feestfalet, By w Lifte Min en Wyn verflyten , Zy, van het redefpoor gedwaald, Zy zullen , als htm heilzon daalt, Zig hun-ne Traagheid zelf verwyten , En treuren als zy zien , by 't nadren van dien nacht, Hoe fchandelyk van hun de dag is doorgebragt. Van hier dan, ftreelende Verleidfter ! Uw gift befmette , 6 Giftbereidfler! Nog kvvetze ooit Batoos edel zaad ! Blyf eeuwig van 's Lands Jeugd verfmaad : 's Lands fiere Jeugd , die 't blanke wapen , Den Tabbaard, of den Handel kiest, Nooit vrugteloos haar' tyd verliest, Met ledig zyn of vadzig flaapen: Zö wordt ze tot 's Lands heil eerlang, door Heldenaart, Door Letteroefening of Koopmanfchap vermaard. TJRFDE TOT HET VADERLAND. Myne oogeri zullen zien op de Getrouwe in den Lande , datze by my zfa ten : die in den oprechten weg wandelt , die zal my dienen. Psalm CI. 6\ Dees dappre Jongling kiest den rook van 't Vaderland Voor 't vreemde intur , en heeft zyn Landslien vrygevogten, Dus pronkt een krans van gras in zyne rechte hand9 In de andre een Burgerkroon van eikenloofgevlogten: Hy vreesc geen Kuil, maar treedt getroost op Schilden Zwaard; Zo is de Liefde tot het Vaderland van aarc. De Liefde tot het Vaderland is een gevoelen onze Zielen door eigen belang ingedruH, door de rede geßyfd en door de eere beves- tigd. Niets is eerlouzcr voor een Mensch dan wor een' Vyand van zyn Vaderland te worden aangezien. Lieden van eer gevoelen eene bewiely- ke vreugd, over het minfl.e voordeel dat hm Vaderland erlangt. Pictet. Nu Wie 282 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING yrm*. ie ooit verdiende een gloriekroon te draagen , Een gloriekroon 5 meer waard dan diamant, Zy past aan u , die goed en bloed dorst waagen , En , niet verfchrikt voor 's Vyands magt of laagen ? Manmoedig Itreedt voor 't kvvynend Faderland. Aan u 3 die , fchoon in 't hoog bewind gezeten , Nooit wierdt verleid door ftreelende Eigenbaat, Die van uw pligt u loflyk hebt gekweten , En j rein van hand en zuiver van geweten , Het Faderland gediend met hulp en raad. Grootmoedigen ! leent my nu gunflige ooren , Myn kunst verlieft de Liefde, die voorlang Uw eerlyk hart voor andren kon bekooren ; De waare Liefde, al 't Menfchdom aangeboren, Voor'tVaderland, is't voorwerp van haar' zang. Kan Poezy ooit uwen geest vermaaken : \ Is meest, als zy die Hoofddeugd, zingt ter eer; De zugt , die u voor 't Faderland deed waaken , En in het vuur der eeliteLiEFDE blaaken, Die zelfde zugt beftiert ook myne veer. Hoe over de LIEFDE TOT HET VADERLAND. 283 Hoe fterk een band ons immer houdt gebonden; Geen fterker, dan die 't redelyk gemoed Vereenigt met de Vaderlandfche gronden ; Hy , door geen tyd of woest geweld gefchonden , Blyft fteeds dezelfde in voor-en-tegenfpoed. Wat oord ons 00k ter rustplaatze is befchoren , Geen deugdzaam hart heeft, waar 't zyn woning vest, De Liefde tot zyn Vaäerland verloren ; De rook in 't Land , waarin men is geboren , Schynt klaarer, dan het vuur, in 't vreemd gewest. Een Patriot, door liefde en pligt gedreven Voor 7t Vaderlandi dat hem alleen vernoegt, Zwoegt, zweet, en werkt, en poogt voor' t Land teleeven, Waarin hem God het leven heeft gegeeven , Zolang hy leeftj en werkt, en zweet* en zwoegt. De gouden Vryheid> een der eelfte panden , Van \ Faderland, befchermt hy onvermoeid; Zyn groot gemoed veracht de ßaaffche banden ; De dwinglandy der floutfte Dwingelanden Heeft nooit zyn Ziel , zyn vrye Ziel , geboeid. Nn 2 De 284 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Fryheid door der Vadren bloed verkregen , En door hun Zoons gedekt voor vreemde magt, Wenfcht hy getrouw , als 's Lands gewenfchten zegen » Waarby geen goud , geen rykdom op kan weegen > Te levren aan een waardig Nageflacht, Dat vleiers om de gunst der Grooten fmeeken , En ftreelen hen, die vaak, door loos beleid Of wreed geweld , naar 't hart der Vryheid fteeken 1 Hy kent hun aart en haat hun' fnoode treken , Nooit heeft zyn deugd de Tiranny gevleid. Haar nooit gevleid, nog voor haar woedend dreigen, Of voor 't gebrul des Olifants gevreesd. Standvastigheid is wakkre Mannen eigen , Die door geen fchrik tot onderwerping neigen , Maar in den nood zig toonen groot van geest. Komt 's Vyands Heir het Faderland benaauwen , En flormt het reeds op zyn omringden wal, Dreigt de Oorlogsplaag met open muil en klaauwen: Zyn Heldenmoed, die nimmer zal verflaauwen, Staat als een Rots by 't Krygsgedonder pal. Als overdeLIEFDETOTHETVADERLAND. 285 Als Bloodaarts 't eerst in zulk een tydftip beeven , En aarzelen by *t naderend gevaar, Acht hy 't een eer voor '/ Faderland te fneeven ; Nooit wenfcht zyn trouw 's Lands welvaard te overleeven ; Hy leeft en fterft voor Haardftede en Altaar. Maar is de nacht , de nacht des Krygs geweken , En leeft de Staat van Oorlogsrampen vry: Dan zoekt myn Held 's Lands voorfpoed aan te kzveeken 9 Nooit op zyn post , door moeite of tyd , bezweken , Spreekt hy voor 't recht , de Zuil der Maatfchappy. Hy yvert voor de vastgeftelde Wetten , En zal aan hun , die , roekeloos van aart , Door Jist of magt daartegen zig verzetten ; Die fchennis door voorzichtigheid beletten : Zo wordt de Wet in haar gezag bevvaard. 's Lands Voorrecht , dat op onverbreekbre gronden Van Keur, Verdrag en Handvest veilig ltaat, Verdeedigt hy en hoedt het ongefchonden , Dat niet het volk worde aan een' last verbunden , Die Vrydom krenkt of nutte welvaard fchaadt. Nn 3 Hy 226 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Hy eert hen , die het Vaderland regeeren ; Hy onderwerpt zig aan de Heerfchappy , En zal de trouw der Vadren hoog waardeeren : Maar nimmer flaaffch zieh voor hun magt verneeren , 't Is eerbied , \ is ontzag ; geen Slaaverny. De Muitzugt mag haar Heerfchers tegenftreeven ; Zy' ftaat en Heer en Volk op goed en bloed: Hy weigert nooit , door betren geest gedreven , Naar 's Lands gebruik , zyn toi en cyns te geeven , En ftilt het morren van 't misnoegd gemoed. Hy mint de Deugd, en pryst 's Lands onderzaaten Den Goäsdiensi , door zyn woord en voorbeeld , aan : Oprecht van aart , zal hy geveinsdheid haaten , Maar nooit door dwang , die pest van Kerk en Staaten , Het vry gemoed in flaaffche ketens Haan. Zyn zorg en vlyt doen nulten bandet groeien , De Koopmanfcbap verflrekt een lleun van 't Land : Daar door zyn gunst de Weetenfcbappen bloei'en , De kunst herleeft , de vaarzen weelig vloeien , Siert hy den Staat , en kroont het braaf verftand. Geen overdeLIEFDETOTHETVADERLAND. 287 Geen zelfbelang verbündt zyn waakzaame oogen , Zyn blanke trouw verflrekt het volk ten ftut , Geen flikkrend goud heeft ooit zyn keur bewogen , 's Lands heil weegt meer ; hy fchat in al zyn poogen 9 't Gemeen belang meer dan het eigenmu. Het blinkend aas mag 9t laag gemoed behaagen ; Hy vloekt de winst die 't Land tot fchade ltrekt.° Gereed zyn goed eer dan 't gemeen te waagen ; Zal hy getroost voor 't Land de Ketens draagen , Als uit zyn ramp het Land verlichting trekt. De Onnozelheid, in eer of goed beledigd , * Of hard gedrukt door 't liefdeloos geweld , Wordt door zyn moed en wys beleid verdedigd ; En in haar* eifch , haar rechten eifch bevredigd : Zo wordt de rust , en veiligheid herfteld. Menfchlievendheid befliert zyn braave daaden , Geen norfche Heerfchzugt zweemt in zyn gedrag, Nooit zal zyn niagt zyn Medeburgren fchaaden , Nooit zal zyn hart de nedrigen verfmaaden , Nooit fluit hy 't oor voor 's Armen bang geklag. Zo 2S8 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zo leefc rayn Held door voor het Land te Jeeven ! Zo wordt zyn deugd door 's Volks erkentenis In 's Lands Kronyk, met gouden inkc gefchreven, Terwyl zyn Naam , ook by de laatre Neeven , En met zyn' Naam zyn werk gezegend is. Zo leefc ook nog de roem dier groote Helden , Dier Bataviers, die voor hun Faderland Hun goed , en bloed , en eer te pande ftelden , Die , daar hun Deugd en Dapperheid verzelden , De Vryheid flaakten van den flaaffchen band. AI woedde een Flips % gebeten op ^s Lands eedlen, AI dreigde een Alva hen met vuur en flaal, AI riep een Hofflaaf dat ze om Fryheid beedlen : De Prybeid kroont nogtans hunne achtbre fcheedlen. Met eeuwige eer , in 't Vrye LeeuwendaaL Dat niets het kroost des Bataviers verander' ! Geen helfche Tweedragt fcheur' in lief ,of leed, \ Gemeen belang dier Volkren van elkander; Dat elk getrouw, gelyk een Vaderlander, 's Lands heil betrachte , en nooit zyn pligt vergeet'. M U I Verbergt my voor den beimelyken raad der boosdoenders : voor de Oproerig- heid van de Werkers der Ongerechtigheid. Psalm LXIV. 3. De ontzinde Muitery draagt in haar rechte band Een Spiet s , om zig met Moord en Burgerbloed te wreeken, Haar linke houdt een Toorts , om feilen Oproersbrand, Ten ondergang van Volk en Overheid , te onefteeken. 'c Paar Monden dat vast blaft en naar elkandren byt, Toont hoe 'c Oproerig Volk raast , woedc en zig benydc. Vit deezen bron (de onvergenoegdbeid) Spruiten 00h de vloeden van Eedgefpan, die met bchulp van tyä cn tocvallen, de verßandigße Regeeringen en Wetten overßroomcn , ja die de trowvoße voorßanders des Vaderlands dik- maals als l'iranncriy en oproerige ivargecßen handelen. W. Temple. Oo Op- apo DICHTKUNDIGE BESPIEGELING 'proerig Volk! dat Stad en Land verdeelt, Bloeddorflig woedt en driftig valt aan 't raazen , Zie hier u\v aart in dichtmaat afgebeeld , Dog denk niet dat mvn Poezy u ftreelt, Myn kunst heefc nooit de Muittrompet geblaazen. Ik zing en maal de ontzinde Muitery Als 't groost verderf van Veld- en -Stedelingen , De zwaarfte Plaag der nutte Maatfchappy , Schrik vöor dit ßeeld , verlaat die Raazerny, En hoor bedaard my haare woede zingen. Gevloekt Gedrocht, dat, rood van Menfchenbloed ? De rust en 't heil der Volken tracht te (looren-, Het zy gy wierdc uit helfche Nyd gebroed , Of voortgeteeld door 't onvernoegd geraoed, Of uit de dolle Staatzugt zyt geboren. De Aartsvyand van het Menfchelyk Geflacht Is 't hoofd des Stams , waar uit gy zyt gefproten , Gy hebt, toen hy de Godlyke Oppermagt 't Rerst heeft beflreen en roekeloos veracht , Hem reeds gediend met uwe vloekgenooten. Hoe over de M U I T E R Y. i$i Wat onheil hebt ge op aarde al uitgevoerd ? Wat vuur van twist en tweedragt aangeftoken ? Wat huis verwoest? wat heiligdom beroerd? Wat goed vernield? wat leed aan leed gefr.oerd? Wat land en Stad van Burgerbloed doen rooken ? Het Volk, dat gy in uw gareeien bindt, oMuitery, wordt woest en uitgelmten , 't Hoort naar geen raad , maar driftig en ontzind , Voor reden doof, en in \ verftand verblind , Zal 't ligt de Deugd als fchandlyke Ondengd h2aten. Hy , die ten voorwerp van uzv* baat verftrekt , Schoon de Onfchuld zelf, fchoon vry van fnoode treken, Wordt ilraks van u met Lastertaal bedekt , Zyn blanke Trouw wordt met de fmet bevlekt VranOntrouw; die nooit Sterrling is gebleken. Zyn Godvrugt wordt voor veinzery geacht , AI blinkt de waarheid in zyn woord-en-daaden, Hy blyft by u van logentaal verdacht , Hoe naauw hy ook zyn' pligt voor 't Land betracht, Hy poogt nogtans het Vaderiand te fchaaden. Oo 2 Maar 59* DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Maar by9 dien gy um lief de en achting biedt^ Wiens list u deed voor zyn belangen bukken , Is wys , al kent hy zelf de wysheid niet , Is deugdzaam, fchoon hy ook de deugd verried,. En redt het Land , al mögt hy 't onderdrukken. 's Lands Overheid ftaat vaak uw vvrok ten doel , De Braaflten doemt ge dikwils als verraders, Men vloekt hun' naam, men werpt met wild gewoel* Hen uit den raad, en van hun' eereftoel, Men fchendt de Trouw der allertrouwfte Vaders. De plegtigfle Eed, waardoor aan de Oppermagt Voor h alziende Oog , is hulde en trouw gezworen , Wordt roekeloos door uw geweld verkracht , Geen woord geltaafd , geen burgerpligt betracht , Daar deugd en eer is uit het hart verloren. De Wei des Lands , altoos voor recht gekeurd , De vafte band der heiligfte verbonden, Wordt door uw woen vertreden en verfcheurd , 's Lands voorrecht valt het zelfde lot te beurt, En wordt met keur en handvest ftout gefchonden. De OVER DE MUITERY. 293 De Fryheiä treurt, al roept de Raazerny, Dat zy haar poogt te dekken voor gevaaren , Zy laat het Volk alleen den naam van vry, Maar brengt het vaak tot wreeder Dwinglandy, En onder 't Juk van Aartsgeweldenaaren. Gerechtigheid, de fterkfte fteun van Staat, Verlaat de Vierfchaar, door 't geweld betreeden, Haar uitfpraak wordt door 't blinde Volk verfmaad , Men leent het Oor aan fchaadlyke Eigenbaat, En baant het Päd voor ongebondenheden. De Koopmanjchap , waar door 's Lands welvaard groeit, De Zeevaardy , daar duizenden van leeven , Wordt in haar winst en vryen loop befnoeid , Of daar ge woedt door last op last geboeid , Of ganfch verjaagd en uit het Land gedreven. De Letteroefning vlugt waar gy verfchynt, De kunsten dryft ge uit haar gewyde Kooren , De Liefde en Lust tot onderzoek verdwynt , De Wysheid treurt, terwyl Geleerdheid kwynt, Daar 's M uit er s ftem en wild gedruis haar ftooren. Oo 3 De 294 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING De Kerk geflieht door Zalems Vredevorst , Die zagt van aart geen oproer kan gehengen , Wordt zelfs misbruikt, en door uw flyk bemorst, Hier buigt ge uw Knie, terwyl het hart vast dorst Niet naar Gods gunst , maar Hechts om bloed te plengen. Uw Huichlaary heeft vaak 't gemeen verblind , Wanneer ge riept: ,, de Goäsäienst wordt verraaden , „ Men fla hem by, die nergens byfland vindt! Terwyl ge zelf , die Goäsäienst kent nog mint, Hem 't meest van al krenkt door uwe euveldaaden. Gy blaast den Burger 't vuur van tweeäragt in , Uw list verwekt de Steden tegen Steden, Volk tegen Volk , Huis tegen Huisgezin , Vriend tegen Vriend, vervreemd van Broedermin, Zaait ge overal 't Zaad van oneenigheden. 't Beeft alles voor het woedende geweld, Nu Eenäragty Rust en Liefäe \ Land verlaaten, Het Muhenä graauw geen paalen vindt gefteld , En dolle Wraak , van Haat en Nyä verzeld , Met Zwaard en Dolk loopt raazend längs de flraaten. over de MUITERY. 295 Het Land ligt woest raen ploe.st, men zaait niet meer, 't Uitzinnig Volk laat mitten arbeid fteeken , 't Grypt naar geen Kouter, maar naar 't Moordgevveer3 De Schnur wordt leeg, en Onderdaan en Heer Zal 't nodig voedzel in het kort ontbreeken. 't Gevaar vermeert; de ontmenfchte zvreedheid woedt; - 't Is nergens vry, de nood alom te dugten , De Plonderzugt vernielt en huis en goed. De Moor dllist doodt al wat haar band ontmoet, Of dwingt elk om niet Lyfsgevaar te vlugten. Gints fleekt de woede 't fchoonst Paleis in brand Hier trapt ze in 'c bloed, op reedsvermoorde Lyken Onteert Hen , die het dankbaar Vraderland Hun trouw ten loon , deed door een Kunstnaars hand In hard Metaal of duurzaam Marmer pryken. Dat vry een Staat , die tegen rede en wet Wordt door 't geweld geboeid in Slaaffche banden » Zig tegen 't Oogmerkdes Tirans verzett': Maar Pest des Volks ! waarora hebt gy befmet Door vuilen Stank de Lugt der vrye Landen? Dog 288 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Dog waart gy 't niet die Neerlands Eedlen dreef , Schoon zulks de Nyd en fnoode Lastring waanen , Toen Flips met bloed zyn wreede wetten fchreef , En hy voor 't Land geen Vorst , geen Vader bleef , Maar een Tiran wierd van zyne Onderdaanen. Toen yder , eer men 's Dwinglands Juk verbrak , Hoezeer men 't Volk vertrapte en plaagde en hoonde, In 't grootst gevaar en drukkendst ongemak; Zyn trouw den Vorst tot aan den bedelzak En zynen pligt aan \ Vaderland betoonde. Gy waart het niet, maar Spanjes wreede haat, 't Vertreen van Wet, van Vryheid, Eed en Rechten, De Tiranny , vervolging , Schimp en Smaad , 't Belang van Huis, en Kroosc, en Kerk, en Staat Dwong toen hun dengd voor \ zugtend Land te vechten. Ach ! had ge 'er nooit in laatren tyd gewoed ! Dan waar de trouw der allerbraaffte Mannen Maar wreede! vJugc naar d' Afgrond, dat uw gloed Nooit weer ontfteek' der Ingezeetnen bloed, Blyf eeuwig uit dit Vrygewest gebannen? EENZAAMHEID. De morden der wyzen motten in ßilligheid aangehoord worden. Predik. IX. 17. Hier toont zig de E e n z a a m h e i d in 't bagelwit gewaad, Ten teken dat zy naar een blanke Oprechcheid ftaac, Het eenzaam Mufchje zien wy op haar hulfel pryken , Zy treedt in 't eenzaam Feld, om 't Stads gewoel te ontwyken, Zy draagc een open Boek, waarop ze de oogenßaat, En wil door oefning zig met weetenfchap verryken. Hier Man ik zonder fioornis fpreeken met myn eigen hart , en de weeten- fchappen leeren , my zelven te kennen. Ver 'dringt danvrym abände- ren gy Staatzuchtigcn , by den Morgengroet der Grooten ; ik zal de be- Jcheiden uuren der Eenzaam he id met alle naauwgezetheid in acht ußemen. pP Hervey. Zwygt 298 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zwygt ongebond'en Waereldlingen , Dat niets my in myn rust ontrust' , Myn dichtvuur word', terwyl 't my lust Het nut der Eenzaamheid te zingen, Daor uw gewoel niet uitgeblust ! j Dat andren in de vreugde deelen , De vreugd van 't lachend jaarfaifoen , Dat zy zig uit de Steden fpoen En dartlen in hun lustprieelen : Ik wenfch in 't Eenzaam nut te doen. Myn dichtkunst wraakt , geen faamenleven3 Waarin men, naar der byen aart, Een fchat van wysheids honig gaart , Of tracht het Deugdfpoor in te flreeven , En 't aangenaam aan 't nutte paart. Zy kiest alleen voor 't ydel woelen , Daar 't dartel oog in wellust weidt, 't Gedrag der boozen ligt verleidt, Die weetenfchap nog deugd bedoelen , De rustverwekkende Eenzaamheid. Vrien- over de E E N Z A A M H E I D. 29g Vriendin van vree , Bron van genoegen Beminnares van kunst en deugd , Die in uw fbilte niet meer vreugd , Dan 't goud , waarom de vrekken zwoegen , Het edele vernuft verheugt. Ge ontfluit de rykfte heiltrezooren Voor Godvrugt en voor Lettermin , Gy lokt haar uit door 't eelst gevvin, En leidt haar , daar haar niets kan ftooren , Den Deugd -en-wysheids tempel in. Gy biedt haar keur van Lekkernyen Naar yders fmaak en weetlust aan : Hern die zigzelven , wel beraen , Der Godgefeerdbeid poogt te vvyen, Wyst ge op de onfeilbre Bybelblaen. Daar hoort hy trouwe Boetgezanten , Profeeten yvren voor Gods eer, Apostlen de Evangelieleer By Jooden en by Heidnen planten , Tot roem van hunn' gezalfden Heer, Pp 2 Dien ?fo DICHTKUNDIGE BESPIEGELINC Dien Wyshegeerte kan behaagen, Die Recht sgeleerdheiä hooger acht, Of 't nut der Artzeny betracht Slyt by u vergenoegder dagen, Dan daar de Waereld ipeelt en lacht. De wyze kan in u ontvouwen De ryke fchoonheen der Natuur ; In Water, Aarde, Lugt en Vuur En 't ganfche Schepslen heir befchouwen 9, Het werk van 't eeuwig Albefluur. Hy zal, fchoon hier alleen gezeten, Nu klimmen boven Zon en Maan, De Hemellichten gadeßaan? Hun afftand en hun grootte meeten , Daar zy den kreits der Lugt beflaan». Dan daalt hy weer in V hart der Aarde , Wanneer zyn nyvre geest betracht, Wat Berg of Myn heeft voortgebragt , Of Zee , Rivier of Afgrond baarde , En vindt 'er blyken van Gods magt. over de EENZAAMHEID. 301 In 11 doorloopt hy voorige Eeuwen, Daar hem Historiekunde leidt , Befchouwt den aart, en 't onderfcheid Van Römers, Grieken en Hebreuwen, Hun Godsdienst, taal, en werkzaamheid. Hy ziet de Kerk in de eerste gronden, Op waarheid en op deugd geflieht , Vervolgd, geweken van haar pligt, Aan *t Bisfchoplyk gezag verbünden y En^veer heriteld in klaarer licht. Zyn Leeslust kan by u ontdekken AI vvat in 't vreemdst gewest gefchiedt , Hy, blyft in zyn vertrek en ziet Den dappren Rus te velde trekken , Die zynen Vyand weerftand biedt. Hy ziet in u met weenende Oogen,. 't Verwarde Polen , daar de haat Den Godsdienst drukt, 's Lands wet verfmaadt, En onibrengt zonder mededogen , AI wat zyn woede tegenftaat» Pp 3 Straks 3o2 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Straks vindt hy zig daar 't rustloos Zweden Den langgewenfchten Ryksdag houdt: Dan zeilt hy over 't fchuimend zout , Tot hy de Staatsoneenigheden In h magtig Albion befchouwü. Nu heefc hy \ oog op de Oorlogsvelden Van k rotzig Korzika gevest, En ziet in dit gedrukt gewest, Hoe Paoli de roem der Helden , Strydt voor het vry gemeenebest. m Gints ziet hy Kornes Kardinaalen Met weidfchen zwier \ Konklaaf betreen. Hy merkt hun noeste bezigheen , Maar blyft (wienze ook tot Paus bepaalen) In zyne Bbek^el wel te vreen. Dan kan hy by 't befchouwen leeren Van 's Waerelds wiflelbaaren ftaat , Dat, waar hy ook het oog op flaat, Het eens tot Hof zal wederkeeren , Daar alles met den tyd vergaat. Maar over de EENZAAMHEID, 303 Maar zoekt hy , uit den drang gefcheiden , Hier rust voor zyn ontrust gemoed : Dan tracht hy naar 't beflendig goed Zyn Ziel in 't Eenzaam op te leiden, En vindt den weg in Jezus bloed. Hier leert hy kennen zyn gebreken , Onbloot zyn hart voor 's Levensheer, Belydt zyn misdaen, geeft God de eer, En valt , des Menfchen Oog ontweken , Hier voor zyn troon in ootmoed neer. Hier flyt hy de aangenaamfte ftonden, En , fchoon de Waereld met hem fpot , Hier juicht hy in de gunst van God , En fmaakt in u , op zekre gronden , De voorproef van zyn Zalig lot. Zo leeft hy in u vroeg en fpade , En, 't zy het daglicht daalt of ryst, Hy leest, ofzingt, ofbidt, ofpryst, Zyn' God de Bronwel van genade, Die hem fteeds nieuwe gunst bevvyst. Zo 3o4 DICHTKUNDIGE BESPIEGELING Zo kan hy in zyn Kamer fliehten Een Zoar, daar hy \ kwaad ontvliedt, Een Bettel, daar hy de Almagt ziet , Een Tempel voor zyn Godsdienstpligten , Een Zalem daar hy rust geniec. En als het hart der Aardfchgezinden Met fchrik aan dood en graf gedenkt , Wacht hy, door zorg nog vrees gekrenkt, Den tyd af, die hem zal ontbinden, En na den dood het leven fchenkt. Kan u nu , wakkere verflanden i Die fchoon ge d'arbeid zelden flaakt , En 't meest door nutte Koopzorg waakt, Nogtans , tot roem der vrye Landen , In 't vuur van Deugd en wysheid blaakt. Kan Deugd en wysheid u bekooren : Smaakt dan (door 's Hemels gunst geleid) Als ge uit uw bezigheden fcheidt, En fluit uw drokke Koopkantooren , Het zoet der peinzende Eenzaamheid. DRONKENSCHAP. 